Казақстан Республикасындағы банк жүйесінің дамуы мен коммерциялық банктерді ұйымдастыру принциптері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 КАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУЫ МЕН КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ПРИНЦИПТЕРІ
1.1 Қазақстан Республикасы коммерциялық банктерінің құрылуы ... ... ... ... .5
1.2 Коммерциялық банктер қызметінің принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.3 Коммерциялық банктерді басқару құрылымы мен қызметі ... ... ... ... ... .11

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ҚЫЗМЕТІНІҢ ӘДІСТЕРІ МЕН ТӘСІЛДЕРІН ТАЛДАУ
(«Темірбанк»2004.2006 жж.мысалы ретінде)
2.1 Қазақстандағы «Темірбанк»коммерциялық банкінің қалыптасу
кезеңдері мен қызметін жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.2 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктер жұмысының
әдістері мен қаржылық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45
2.3 Коммерциялық банктің қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... 53

3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БАНК ҚЫЗМЕТІНІҢ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ ӘДІСТЕРІ МЕН ТӘСІЛДЕРІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Коммерциялық банк қызметінің тиімділігін бағалау әдістерін жетілдіру ... ...63
3.2 Коммерциялық банктің тиімділігін бағалау көрсеткіштерін жетілдіру ... ... ..66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73
1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә Назарбаевтың «Қазақстан 2030» атты стратегиялық бағдарламасындағы Жолдауында «Коммерциялық банктердің несие саясатын жандандыру олардың ресурстық базасын ұлғайтуды талап етеді. Халықтың ұзақ мерзімді депозиттерінің үлесін ұлғайтудың оң үрдістеріне қолдау көрсету үшін халықтың салымдарын міндетті сақтандыру жүйесін нығайту мен банктердің жүйелік орнықтылығын арттыруда қамтитын банк жүйесіне деген халық сенімін арттыру жөнінде іс-шараларды одан әрі жүргізу қажет»деп айтқан болатын. /1,10 б/
1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә Назарбаевтың «Қазақстан 2030» атты стратегиялық бағдарламасында Жолдауында «Дамыған нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсу». «Инфляцияны қолайлы деңгейге түсіре отырып, біз старатегиялық күшті экономикалық ілгерілеуге бағыттаймыз, таяудағы жылдарда біз назарымызды экономиканың нақты секторына, оны сауықтыруға, фискальды және монетарлық қатаң шектеулер жағдайындағы өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа аударамыз»./1,16 б/
Төлемдер балансының оңды сальдосына қол жеткізілді, ұлттық валюта - теңгенің курсы тұрақтандырылды, мемлекеттің қаржылық жағдайы жақсарып, жұмыссыздардың саны азаюда. Мұның бәрі Қазақстан халқының ертеңгі күніне нық сенімді болуына мүмкіндік береді. Экономикалық реформаларды жүзеге асыруда белсенділік танытып отырған мемлекеттік органдардың бірі, «банктер арасындағы банк» атағына ие болған, ақшалай-несие саясатын табысты іске асырып отырған Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі екенін атап көрсеткеніміз жөн.
Осы дипломдық жұмыста біз Қазақстан Республикасының коммерциялық банк қызметінің тиімділігін бағалау және әдістері мен көрсеткіштерін зерттеу жүргіземіз.
Бүгінгі күні Егемендік жағдайында Қазақстан Республикасы, коммерциялық банктер, Үкімет бірлесе әрекет жасай отырып, қаржы тұрақтылығына қол жеткізді. Бұл инфляцияның өсу қарқынының азаюында, теңгенің тұрақты курсының сақталуы мен банктердің іс әрекеттеріне бірізді нормативті реттеу жүргізуде көрініс тапты.
Қазақстанның жаңа банктік жүйесі он бес жыл өмір сүріп, республика экономикасының игілігіне нәтижелі жұмыс істеуде және де шетелдік мамандардың бағалауы бойынша бұрынғы кеңес кеңістігіндегі елдердің ішінде басты орын алады. Банк жүйесі-нарық экономикасының ең маңызды ажыратылмас құрылымының бірі. Банктер мен тауарлық-ақшалық қатынастың жетілуі тарихи қатар жүріп, тығыз байланыста болды.
Мемлекеттің несие жүйесінің қызмет ету механизіміндегі үлкен рөл коммерциялық банктерге тиесілі. Коммерциялық банктер-нарық экономикасындағы кәсіпкерлік тәжірибеде белгілі қаржылық оперциялар мен қызметтердің басым көпшілігін орындайтын ең көне және несие мекемелерінің айрықша көпшілік тобы.
Олар несие капиталы рыногының түрлі секторларында әрекет ететін көпфункционалды ұйымдар болып табылады. Банктер несие қорының негізгі бөлігін жинақтап, өзінің клиенттеріне қаржылық қызметтердің толық кешенін ұсынады, соның ішінде несие беру, депозит қабылдау, қызмет көрсетуге есеп айыру, құнды қағаздарды, шет ел валютасын сатып алу-сату әрі сақтау және тағы басқа қызметтер.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев
«Қазақстан 2030» атты стратегиялық бағдарламасы Алматы 1997 ж
2. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер
және банк қызметі туралы» заңы
3.Сейтқасымов Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». Алматы 1999г.
4. Колесников В. И. Банк ісі. - М: Қаржы және статистика, 2000г.
5. Ж. Алыкпашев. «Вестник КазНУ» журналы. Экон. серия. №3(31).2003г.
6. Балабанов И.Т. Бантер және банк ісі. – Питер, 2000г.
7. Ж.К. Бекболатұлы. Қазақстанның коммерциялық банктері: мәселелер
және әлеуеттер // Қазақстан экономикасы, 1997г., № 9-10.
8. Дробозина Л.Т. Ақша, Несие, Банктер - М., Инфра-М., 1997г.
9. Жукова Е. Ф. Банктер және и банк операциялары.-М.:Банктермен
биржалар– Юнити, 1997г.
10.Ілиясов А.А., Гилимов А.К. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық
серия. №4(26). 2001г.
11.Қалиева Г.Т. Қазақстандағы коммерциялық банктер және олардың
тұрақтылығын тқамтамасыз ету проблемасы. Автореферат. – Алматы:
1999г.
12. «Темірбанк» акционерлік қоғамының мәліметтері
13. Крымова В. «Экономикалық теория». Алматы 2002г.
14. Лаврушин О.И. «Ақша, Несие, Банктер». Екінші басылым, Москва
2000г.
15. Маркова О. М., Сахаров В. И. Коммерциялық банктер және олардың
операциялары. – М., Банктер мен биржалар – Юнити, 1995г.
16. Миркин Я. М. Банк операциялары. – М., Инфра-М., 1996г.
17. Поляков В. П., Москвина Л. А. Ақша айналымы мен несие негіздері.-
М., Инфра-М, 1995г.
18.Сәлімова Ж.Д. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық серия. №3(37). 2003г.
19. Сейтқасымов Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». Алматы 1999г.
20. Шаяхметова К.О. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық серия. №1(41).2004г.21. Лаврушин О.Н. Банк ісі. - М: Қаржы және статистика, 2000г.
22. Сейтқасымов Г.С. Банк ісі. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 1998г.
23. Сейтқасымов Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». - Алматы: Экономика, 1999г.
24. Ілиясов К.К. . Қазақстан экономикасының қаржы-несиелік даму
мәселелері /Редакциялауымен.– Алматы: Бiлiм, 1995 – 240 с.
25.Кучукова Н.К. Қазақстан республикасы қаржы-несие жүйесін
реформалаудың нарық экономикасына көшу жағдайындағы
макроэкономикалық аспектілері. – Алматы:Ғылым, 1994. – 439 с.
26.Райзберг Б.А.. Экономика курсы: Оқулық /Редакциялауымен.– ИНФРА
М, 1997. – 720 с.
27.Сейтқасымов Г.С.. Ақша, Несие, Банктер: Оқулық /Проф.
редакциялауымен.-Алматы: Экономика, 1996. – 364 с.

28.Чекмаева Е.Н. Банкаралық несие рыногы және оны реттеу /Ақша және
несие. 1994. №5-6. с. 68-71.
29.«Кәсіпкер және құқық». №12 (73), май, 1997.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3
1 КАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУЫ МЕН КОММЕРЦИЯЛЫҚ
БАНКТЕРДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ПРИНЦИПТЕРІ
1.1 Қазақстан Республикасы коммерциялық банктерінің
құрылуы.................5
1.2 Коммерциялық банктер қызметінің
принциптері.......................................9
1.3 Коммерциялық банктерді басқару құрылымы мен ... ... ... ... БАНК ҚЫЗМЕТІНІҢ ӘДІСТЕРІ МЕН
ТӘСІЛДЕРІН ТАЛДАУ
(«Темірбанк»2004-2006 жж.мысалы ретінде)
2.1 Қазақстандағы «Темірбанк»коммерциялық банкінің қалыптасу
кезеңдері мен қызметін жағдайын
талдау.......................................................36
2.2 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... мен қаржылық көрсеткіштерін
талдау...............................................45
2.3 Коммерциялық банктің қаржылық жағдайын
талдау................................53
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БАНК ... ... ... МЕН ... АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Коммерциялық банк қызметінің тиімділігін бағалау әдістерін
жетілдіру.......63
3.2 Коммерциялық ... ... ... ... ... жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә ... 2030» атты ... ... ... банктердің несие саясатын жандандыру олардың ресурстық
базасын ұлғайтуды талап ... ... ұзақ ... ... үлесін
ұлғайтудың оң үрдістеріне қолдау көрсету үшін халықтың салымдарын міндетті
сақтандыру жүйесін нығайту мен банктердің жүйелік ... ... банк ... ... халық сенімін арттыру ... ... әрі ... ... айтқан болатын. /1,10 б/
1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә ... 2030» атты ... ... Жолдауында «Дамыған
нарықтық экономикаға негізделген экономикалық ... ... ... ... ... біз старатегиялық күшті экономикалық ілгерілеуге
бағыттаймыз, таяудағы ... біз ... ... ... оны ... ... және ... қатаң шектеулер
жағдайындағы өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа аударамыз»./1,16 б/
Төлемдер балансының оңды ... қол ... ... валюта -
теңгенің курсы тұрақтандырылды, ... ... ... ... саны ... ... бәрі Қазақстан халқының ертеңгі күніне
нық сенімді болуына мүмкіндік береді. Экономикалық ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың бірі, «банктер
арасындағы банк» атағына ие болған, ақшалай-несие саясатын ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... біз ... Республикасының коммерциялық банк
қызметінің тиімділігін бағалау және әдістері мен көрсеткіштерін зерттеу
жүргіземіз.
Бүгінгі күні Егемендік жағдайында ... ... ... Үкімет бірлесе әрекет жасай отырып, қаржы тұрақтылығына қол
жеткізді. Бұл ... өсу ... ... ... ... сақталуы мен банктердің іс әрекеттеріне бірізді нормативті реттеу
жүргізуде ... ... жаңа ... жүйесі он бес жыл өмір ... ... ... ... ... ... және де шетелдік
мамандардың бағалауы бойынша бұрынғы кеңес кеңістігіндегі елдердің ... орын ... Банк ... ... ең ... ... бірі. Банктер мен тауарлық-ақшалық қатынастың жетілуі тарихи
қатар жүріп, тығыз байланыста болды.
Мемлекеттің несие жүйесінің ... ету ... ... ... банктерге тиесілі. Коммерциялық банктер-нарық экономикасындағы
кәсіпкерлік тәжірибеде белгілі қаржылық оперциялар мен қызметтердің ... ... ең көне және ... мекемелерінің айрықша көпшілік
тобы.
Олар несие капиталы рыногының түрлі секторларында ... ... ... ... ... ... ... қорының негізгі
бөлігін жинақтап, өзінің клиенттеріне қаржылық қызметтердің толық кешенін
ұсынады, соның ... ... ... ... ... ... көрсетуге есеп
айыру, құнды қағаздарды, шет ел валютасын сатып алу-сату әрі ... ... ... қызметтер.
1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Әбішұлы ... ... 2030» атты ... ... ... экономикаға негізделген экономикалық өсуінде: «2010 жылға дейін
бастапқы ... өз ... мен ... ... тұрғысынан
келешегі бар еңбекті қажет ететін салаларға көңіл бөлу керек. Бұл басымдық
тәртібімен айтар болсақ-екінші ... ... ауыл ... орман
және ағаш өңдеу өнеркәсібі, жеңіл және тамақ өнеркәсібі, кәсіпорын,туризм,
тұрғын үй құрылысы инфрақұрылым» /1,17 б/
Бүгінде коммерциялық банк ... ... 200-ге ... ... мен ... ұсынуға қабілетті. Операциялардың мұндай кең
диверсификациясы коммерциялық банктерге ... ... ... ... ... ... табысты бола беруіне мүмкіндік береді.
Кей операциялардың шығыны ... ... ... ... басқа
операциялардың кірісімен жабылады. Барлық нарықты экономикалы елдерде
коммерциялық банктер ... ... ... операциялық буыны болып
отырғандығы кездейсоқтық емес. Олар несиелік-ақшалай рыногының құбылмалы
жағдайларына ... ... ... ... ... ... ... нарық экономикасындағы
коммерциялық ... ... ... ... әдістері мен
көрсеткіштер әрекеті өзінің барлық экономика секторларымен байланысының
арқасында үлкен маңызға ие ... ... ... ... ... ... айналымы мен капитал айналымын қамтамасыз ету,
өндірістік кәсіпорындарға, мемлекет пен ... ... ... қорын қалыптастыруға жағдай жасау.
Қазіргі коммерциялық банктер қаржы ... ... шыға ... ақша
капиталының салааралық және өңіраралық қайта бөлінуін қамтамасыз ететін
маңызды халықшаруашылық ... ... ... ... ... мен қайта бөлу механизімі өндірістің объективті қажеттілігіне қарай
шаруашылықты ... ... ... және ... ... ... ... етеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты коммерциялық банк ... ... мен ... ... «коммерциялық банк» түсінігінің мәнін
ашу, Қазақстандағы банк жүйесінің дамуы мен қызметіне ... ... ... мен ... ... ... құрылымын анықтау.
Дипломдық жұмыстың міндеттері коммерциялық банк ... ... ... мен ... ... ... қоғамдық
позициялардан, коммерциялық банк қызметінің тиімділігін бағалау әдістерін
арттыру жолдары, бүгінгі ... ... ... алдында тұрған
мәселелері мен олардың шешілу жолдарын, Қазақстандағы банк жүйесінің даму
үрдісін көрсету болып ... ... ... ... ... ... қызмет
көрсету, экономикамыздың дамытуына көп ықпалын тигізу үшін ... ... ... елеулі еңбек атқарады деген ойдамын.
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУЫ МЕН КОММЕРЦИЯЛЫҚ
БАНКТЕРДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ПРИНЦИПТЕРІ
Бұл бөлімде ... ... ... ... ... ... ... басқару құрылымы мен қызметін, банк
жүйесінің дамуын қарастырдым.
1.1 Қазақстан Республикасы коммерциялық банктерінің құрылуы
Қазақстан ... ... Банк ... ... Ұлттық банкі болып ауысуы.
1993 жылғы 13 сәуірде қабылданған Қазақстан Республикасының «Қазақстан
Республикасындағы Ұлттық банк ... Заңы оның ... ... мәртебесін, банк жүйесіндегі рөлі мен орнын және Қазақстан
Республикасындағы ... ... ... ... анықтады.
Ұлттық валютаны енгізген сәттен бастап, Ұлттық банк ... ... ... оның бюджет пен банктер арасындағы қарым-
қатынасының экономикалық ... ... және ... ... және ... ... қамтамасыз етуге жауап беретін болды./2,5б/
Ақша айналдыру мен несие берудің ... ... ... ... нарықтың
қалыптасуындағы міндетті шарттарының бірі болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ұтымды әдістер мен ақшаны реттеу құралдарын
дамытуды қарастыруда құрылған. 1995 жылғы ақпанда директивалық несие ... ... ... ... ... берудің көлемі мен
мерзімі қысқарды. Экономиканы ... ... ... ... ... ... банктерге ауысты. Олар экономиканы несиелеуді осы мақсатта
тартылып отырған ... ... ... ... ... еркін қаражаты, банкаралық несие беру және басқа да ... ... ... тиіс ... көшу ... ... ... орталықсыздандырылуы
экономиканы басқару тетігіндегі банк жүйесі рөлінің өзгеруін талап етті.
Оның ... ... ... ... ... ... басталды.
Қайта ұйымдастырудың бірінші кезеңінде ... ... ... ... ... ұйымдастырудың үлгісі:
- екі деңгейлік банк жүйесінің қалыптасуын;
- арнайы бейімделген банктердің толық шаруашылық есепке және өзін ... ... ... ... ... ... несие беру
қатынастарының түрлері мен ... ... ... ... ... ... банктер халық шаруашылық кешендері мен
кәсіпорындарға қызмет көрсетті. Қазақстанда сол атаумен ... ... ... олардың құрамына шеткі аймақтағы бөлімшелер кірді.
Қайта ұйымдастыру банк қызметін белгілі ... ... ... ... ... ... тимегендіктен жағдайды күрт өзгерте алмады.
Реформаның екінші ... тән ... ... ... ... болып отыр. Бұл кезеңнің негізгі ... ... ... ... кәсіпкерлік бәсекелестікті дамыту үшін жағдай жасауды
қамтамасыз ететін айқын ұйымдастырылған нарық құрылымын қалыптастыру болып
табылады. Банктер ... ... ... ... ... ... тіркеу пункітіне айнала бастайды.
Коммерциялық банктер қызметінің мақсаты пайда түсіру болып табылады. Өз
кезегінде бұл ... ... ... ... ... ... пассивті, активті және комиссиялық-делдалдық операцияларды
жүргізуде іскерлік танытуға мәжбүр етеді.
Коммерциялық банктер клиенттерді, несие ресурстарын өзіне ... ... ... ... іскерлік бәсекелестіктің даму негізінде қызмет
етеді. Бұл банк ... ... ... және олардың сапасын
арттыруға ықпал етеді.
Коммерциялық мәртебе банкке несие берудің ... ... ... ... ... көлемін айқындауда, банк қызметінің әртүрлі
үлгілерін дамытуда, ... ... ... қызметкерлерінің штат
кестесі мен еңбек ақысының көлемін ... ... ... және ... да ... ... ... әперді.
Банк реформасының екінші кезеңінде екі мәселе шешілді:
Бірінші-қоғамдық ұдайы өсудің макроэкономикалық пропорцияларына ... ... ... ... әдістердің жаңа ақша-несиелік реттеу
механизмі жасалды.
Екінші-қаржылық қызметтердің пайдаланылуы ... ... ... ... ... жағдай жасалды.
Банк реформасының екінші кезеңі барысында банк құрылымы ... және ... ... ... ... ... ... жұмысының жаңа әдістері енгізілді.
Соның нәтижесінде Қазақстанда екі ... банк ... ... ... ... екінші деңгей-коммерциялық банктер мен ... ... ... ... басқа қаржы-несиелік мекемелер.
Ұлттық банк мемлекеттің бас банкі болып табылады. Ол өкім етуші және
орындаушы билік органдарға ... ... ... ... ... ... ... өз кірістері есебінен жүзеге асырады.
Банк жүйесінің екінші деңгейі тұрғындар мен ... ... ... субъектілеріне несиелік-есеп айырысу қызметін
көрсетуді қамтамасыз ететін ... ... кең ... арқылы
танылады. Ірі банктер ресурстарының өсуіне корреспонденттік қатынастардың
кеңеюі ықпал етті, банктер ... ... ... ... ... мақсат етілген.
Жеке облыстарда бірнеше ... ... бір ... ... басым көпшілігін топтап, банк капиталының шоғырлануы айрықша
күшті болады.
Банк ... ... ... ... шыға ... ... ... өз өкілеттіктерін ашу арқылы шет ел банктерінің
енуі, шет ел капиталын қатыстырып, банктер құрылуы күшейіп келеді.
Осы заңмен ... ... ... ... ақша-несиелік реттеу
саласындағы міндеттері мен қызметтері, коммерциялық банктер жүзеге асыратын
операциялар ... ... ... мемлекет тарапынан коммерциялық банктер
қызметін реттеу принциптері мен әдістері анықталды.
1995 ... 31 ... ... ... ... және банк
қызметі туралы» Заңымен банктерді құру мен олардың ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің қызметін реттеу
жөнінде маңызды ... ... ... ... негізгі мақсат банк ... ... мен ... банк ісі ... мен жалпы
мақұлданған стандарттар бойынша банк ... ... ең ... банк
қадағалау жөніндегі ... ... банк ... ... жақындастыру болып қала береді./2,25б/
Несие жүйесінің ... ... ... ... шаруашылығына қызмет
көрсететін және коммерциялық бастама тұрғысында қаржылық қызметтің ... ... ... ... ... ... құрылады.
Олар банк заңнамасында біріктіріліп коммерциялық ... деп ... ... ... және жеке ... ... ... термині банк қызметінің ең алғашқы даму кезеңінде
пайда болған. Ол кезде банктер көбінесе ... ... ... ... ... қызметін көрсететін. Негізгі клиентурасы саудагерлер ... ... ... ... ... Алайда, өнеркәсіп пен басқа
салалардың дамуына байланысты ... ... өзге ... қызмет
көрсете бастады да бірте-бірте банк атауындағы «коммерциялық» деген термин
өзінің бастапқы мәнін жоғалтты. Ол ... ... ... ... агенттіктердің қызмет түріне қарамастан барлығына қызмет
көрсетуге бағытталған ... ... ... кеңес одағы кеңістігіндегі барлық мемлекеттердегідей
екі деңгейлік банк жүйесі бар. Ол банктер арасындағы қарым-қатынасты екі
тұрғыда ... ... ... бойынша және тігінен бойынша. Көлденең
бойынша-жетекші, басқарушы ретінде орталық банкке ... ... ... және ... бейімделген банктердің бағыну қатынасы.
Тігінен бойынша-түрлі банктер арасындағы тең құқықты серіктестік қатынасы.
Сонымен, Республикадағы банк ... ... ... үш ... ... (1988-1991 жылдар аралығында) мемлекеттік салалық
банктерді ... ... банк ... ... ... құрылды,
алғашқы коммерциялық банктер пайда болды;
2.Бұл кезең (1992 ... соңы мен 1993 ... ... инфляция
жағдайындағы банк жүйесінің экстенсивті өсуімен ... ... ... пайыздық төлемдердің жағымсыз мәні мен ... ... ... қосталды. Бұл қысқа мерзімді пайдакүнем ... ... ... біркүндік банктердің қалыптасуына мүмкіндік тұғызды. Бұған
банк операцияларын орындауға лицензия ... ... ... қол жеткізу
мүмкіндіктері болуы мен жарғылық ... ... ... де ... ... банк ... ... өсу үрдісіндегі рөлі төмендеп кетті.
Екінші кезеңнің негізгі ... ... ... ... банк ... ... көшуінде және коммерциялық банктердің экстенсивті
қалыптасуы мен өсуінде болды.
3. Банк жүйесі дамуының 1994 жылы ... ... ... жалғасып жатқан
үшінші кезеңі, қаржы саласындағы, содан соң ... ... ... ... шартталатын банк жүйесінің қызмет жағдайындағы
өзгерістерге бейімділігімен сипатталады.
Банк жүйесінің ... ... ... ... ... ... банк ... шоғырландыру, екінші деңгейдегі ... ... ... ... көтеру;
- коммерциялық банктер қызметінің сандық көрсеткіштерінің өсуі;
- қаржылай тұрақсыз банктер санының ... банк ... шет ел ... үлесінің қысқартылуы, сондай-ақ банк
капиталындағы мемлекеттік үлестің азаюы;
-банктер қызметінің халықаралық стандартарына жақындатылуы;
Коммерциялық банк-банк жүйесінің элементі ... ... Бұл ... ... білдіреді:
1.ол бір тұтастың негізгі бөлшегі бола алатын тектік қасиеттерге ие болуы
тиіс (банк ... банк ... ... асыруға лицензиясы болуы
керек);
2.жалпы және арнайы заңдардың, заң нормаларының шамасында қызмет етуі тиіс;
3. өзін өзі ... ... ... ... және әрекет етуге), даму
мен жетілуге қабілетті болуы тиіс;
4.банк жүйесінің ... да ... ... ... ... ... соңғы уақытта құрылған банктердің барлығының бөлімшелері
жоқ, яғни, банк операцияларының барлық түрі бір банкте шоғырланған /3,13б/.
Басшылық экономикадан нарыққа көшу ... ... банк ... ... ең қауіпті ақауы коммерциялық банктердің ... ... ... ... бір ... ... ... коммерциялық банктерді бірыңғай макроэкономикалық міндеттерді шешуге
көзделген басқару объектілері ретінде, ... ... деп ... жақтан қарау.
Нақты тұжырымдалған және айқын белгіленген даму стратегиясының
жоқтығында ... ... ... ... ... мәнін, мақсаты
мен міндеттерін түсінбегендік олардың ... ... ... Есеп ... түсірілетін пайдаға жасалады да, табысты қалай да
болса шапшаң, жиі өз ... ... ... ... ... банк ... ... ойлау
кешенінің болуы бір жағынан, және жаңа құрылған коммерциялық банктердің
банктерге тән емес таза ... ... мен ... ... ... ... ... байланысты экономика институттарының
тізбегіндегі маңызды буын ... ... мәні ... ... ... ... болады.
Коммерциялық банктерге деген жаңа көзқарас қажет. Олар ... ... ... көшу дәуірінің ерекше құбылысы ретінде
іштей де, сырттай да парасатты баға алуы ... ... банк ... мен ... бар тірі ... ... өзінің жаратылысы, өзінің
мәні мен әлеуметтік экономикалық қызметі түсінігіне сәйкес болуы тиіс.
1.2 Коммерциялық банктер ... ... банк ... ... болып табылады. Ол ақшалай-несиелік
институты ретінде танылады, ... оны ... ... құрылымы,
оның жасап отырған өзіндік ерекше іс-әрекетінің таңбасын белгілейді. Мұны
оның жұмысын ұйымдастырудағы белгілі ... ... ... ... астарында банкке тән қызметтер мен банк операцияларын жүзеге
асыру алғышарттарын жасайтын іс-әрекеттерінің бастапқы күйі түсінігі жатыр.
Әдетте, банктер қызметтік нышаны ... ... Бұл ... ... оның ... отырған қызметіне байланысты болуын
білдіреді.
Банк ұйымдастыру принциптеріне қойылған мақсаттардың ... ... ... ... пайда түсіру екені белгілі. Бұл банкте ақша табатын
құрылымдар болу ... ... ... ... ... ... оны өз ... жоғары бағаға сатады). Табыстарды басқару үшін
бөлімдер құрылады. Олар кірістер мен шығыстарды ... ... ... оның ... ... ... ... шығындардың үнемделуін
қамтамасыз етеді.
Банкті ұйымдастыру принциптері арасынан оның жеке бөлімшелерінің билікке
өкілетті иерархиясы принциптерін ... ... ... Екі ... эшелоны
бар: басқарудың жоғарғы буыны мен банктің өзге бөлімшелері. ... ... ... Банк ... ревизиялық комиссия, банк қызметкерлері
құрамының ең білікті бөлігін біріктіретін және банк ... ... ... ... ... ... эшелонға банк бөлімшелерінің бір біріне қарым-қатынаста қатар
бағыну жүйесіндегі клиенттерге ... ... ... да ... ... ... өзге басқармалар (бөлімдер) жатады.
Банк басқару аппаратының құрылуында ... ... ... ... және ... қызметтерді қамтамасыз ету болып табылады.
Егер кәсіпорын банк мәртебесіне ие ... ол ... ... бір
жағынан, өзіне тиісті операцияларды ішінде орындалуын қамтамасыз етіп
отырса, ... ... оның ... ... орта ... ... бөлімшелері болуы тиіс. Кейбір банктер аталған
принципті жүзеге ... ... ... ... бөлімшелерін үйлестіру мен
өзара әрекет жасауын ... ... ... ... ... ... ... принциптерінің арасында басқаруды ұтымды ету
принциптері белгіленеді. ... ... ... банк ... ... ... ететіндей ұйымдастырылуы тиіс (мысалы, жаңа қызмет
түрлерін енгізу, шығындарды қысқарту, еңбек ... ... ... ... ... тұрғысында тұтастық пен қоршаған орта жағдайына
сәйкестілігін қамтамасыз ету маңызды. Бұл ... ... ... даму
стратегиясының аясында, оның бөлімшелері арасында тығыз өзара байланыс
қалыптасады. Әр бөлімше ... ... ... орта ... ... жетілдіреді /3,50б/.
Банк ұйымдастыру жүйесі бақылауды қамтамасыз ету принциптеріне сәйкес
болуы аса маңызды. Бұл жерде міндетті ... ... ішкі және ... аудит
есептеледі. Аудиторлық тексерулер бас банк аясында да, және ... да ... ... береді (ішкі аудит).Сыртқы аудит
несие мекемелерін тексеруге лицензиясы бар ... ... ... ... ... реттелу, банктің ішкі бөлімшелерінің келісімі ережелерге бағыну
-банк қызметкерлері қызметінің регламенттелуі арқылы ... ... ... ... асыру үшін банктер жеке ұйғарым (жарғы, жеке
бөлімдер мен ... ... ... ... ... ... ісіндегі тәукелділікті басқару процессі келесі 6 кезеңнен тұрады:
1.Мақсатты анықтау. Банк үшін ... ... ... ... жеңілдетіп, оның зардаптарын барынша азайту. Сөйтіп банкротқа
ұшыраудың жағдайын анықтау.
2.Тәуекелділікті анықтау.Тәуекелділіктің ... ... және ... ... оның әкелетін зардаптарын сезіну.
3.Тәуекелділікті бағалау мүмкін болатын зардаптар ... мен ... ... Бұл ... банк ... тәуекелділік салдарын
анықтауда озық және өзіндік тәжірибені қолдана отырып ... ... ... Банк ... ... түрлеріне байланысты
тәуекелділік.
4.Тәуекелділікті ... ... ... ... ... ... оған бақылау жасау. Тәуекелге бейім банк портфелін сақтандыру
немесе тәуекел салдарын сақтандырусыз қалпына ... Осы ... ... ... ... қолдану.
5.Таңдалған әдісті қолдану. Егер банк ... ... ... ... ... онда ... ... сақтандыру келісім шарт жасау
болып табылады. Егер жоғалтулардың алдын-алу және ... ... ... банк ... ... жоғалтулады есептеп, оны ... ... ... ... ... ... ... Нәтижені бағалау банк ісіндегі ... ... ... және ... ... ... ... шынайы ақпараттар жүйесінің көмегімен жүзеге асырады /3,55 б/.
Әр қызметкер өзінің міндеттерін білу керек, сол ... ... ... үшін ... білімдер мен іскерлікке ие болуы тиіс.
Сайып келгенде, банктің несиелік мекеменің тұрақтылығы мен сенімділігін
қамтамасыз ету жөнінде қажетті ұйымдастырушылық және ... ... ... үшін ... және жеткілікті ақпаратпен қамтамасыз етілуі
де маңызды. Банк инфрақұрылымының жүйелілік элементі бола тұра, ақпараттық
қамтамасыз ету ұйымдастырушылық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ерекше бөлімшелерді (адам топтарын) құру жолымен
жүзеге асады.
Банк құрылымын қалыптастырудағы негізгі мақсат банк қызметі ... ... банк ... ... ... сапасы мен
банк қызметкерлерінің еңбек өнімділігінің арттырылуына, кәсіпорын ретінде
кірісті шаруашылық ... қол ... ... ... ... банкті басқару құрылымы мен қызметі
Үлестік және акционерлік ... ... ... ... ... және ... ... бос қаражатын шоғырландыру
және оларды халық шаруашылығы, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... үнемдеп жұмсау мақсатында ... ... ... ... акционерлік қоғамды
басқарудың көпшілік мақұлдаған. Коммерциялық банктің жоғарғы органы жылына
бір реттен кем емес ... ... ... ... жалпы
жиналысы болып табылады. Оған сенімхат ... ... ... өкілдері қатысады. Акционер-кәсіпорындарының басшылары қатысуы
үшін сенімхат талап етілмейді. Қарауға ұсынылған мәселелерді шешуге ... ... банк ... ... үш ... ... жағдайда
ғана құқықты.
Банк қызметінің жалпы басшылығын банк кеңесі ... ... ... банк ... ... ... мен қадағалау жүктеледі. Кеңестің
құрамы, оның ... ... ... мен ... ... ... ... Банк кеңесі банк қызметінің жалпы ... ... ... және ... да жоспарларының жобаларын
қарастырады, банк табысының кіріс және ... ... ... ... ... мен ... ... және банк қызметіне, клиенттермен
қарым-қатынас жасауға және даму перспективаларына байланысты ... банк ... ... ... ... ... ... жалпы жиыны мен банк ... ... ... ... төрағасынан, оның орынбасарларынан және басқа да
мүшелерінен ... ... ... ... ... ... ... ірі қатысушыларының өкілдері кіреді.
Банк басқармасының отырысы тұрақты өткізіліп отырады. ... ... ... ... ... ... ... дауысы шешуші
болып табылады. Егер басқарма мүшелері ... оның ... ... ... олар өз пікірлерін кеңеске немесе жалпы жиналысқа
жариялауына болады. Бұл жағдайда банк кеңесінің ... ... ... табылады. Басқарма шешімдері банк басқармасы ... ... ... ... ... ... ... жиынымен сайланып,
банк кеңесі алдында есеп беруге міндетті.
Банк басқармасы ревизиялық комиссияның қарауына ревизия ... ... ... ... береді. Комиссия жүргізілген тексерулердің
қорытындысын банк басқармасына жолдайды. ... ... ... ... міндеті-теріс пайдаланушылықтың алдын алу жағдайын
жасау. Ревизиялық комиссия қорытындысын банктің жылдық есептері мен балансы
бойынша шығарады. ... ... ... ... ... ... ... бекітіле алмайды.
Ірі банктер әдетте қызмет ерекшеліктері бойынша құрылатын департамент,
басқарма және ... ... ... ... осы құрылымдардың
қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Департамент директорлары, басқарма
бастықтары мен олардың орынбасарлары бөлімдер мен ... ... ... нақты мақсаттары мен бағдарламаларын анықтайды, кеңес
береді, жұмысын бақылайды және баға береді. ... саны ... ... мен сипатына, банк операцияларының ... ... және ... көрсетілетін қызметтердің түрлілігіне
байланысты болады.
Коммерциялық банктердегі есеп жүргізу Ұлттық банк белгілеген ережелерге
сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... оның коммерциялық банк
орналасқан жердегі бақармасына айдың бірінші күніндегі балансын, кварталдық
айналым тізбесін және жылдық бухгалтерлік есебін табыс ... ... ... ... және олардың қаржылық жағдайы
туралы ақпаратқа қолжетімділігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... жылдық балансын, сондай-ақ
кірістер мен шығыс есептерін (аудиторлық ұйымдардың табыс ... ... ... растағаннан кейін) басылымдарда жариялап отыруы тиіс.
Коммерциялық банк орналасқан жерден алшақ аймақта тұрған банк клиенттері
болып табылатын кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... мақсатында ол филиалдар мен өкілдіктер ... ... ... ... ... немесе өкілдігін ашу мәселесі
филиалдың ... ... ... жердегі Ұлттық банктің ... ... ... Банк ... ... оның ... немесе
жартылай қызметтерін жүзеге асыратын және ол тұрған жерден тыс ... ... ... ... ... ... саналмайды және оған бас банк орындауға құзыр
берген операцияларды Ұлттық ... ... ... ... ... ... Ол келісім жасасу мен өзге шаруашылық қызметтерін жүргізуді
оны құрып отырған коммерциялық банк атынан іске ... ... ... оның тұрған жерінен тыс орналасқан, заңды
тұлға құқықтарын иемденбеген, дербес ... жоқ ... ... ... Ол ... ... қызметтерін қамтамасыз
ету, келісім және өзге құқықтық әрекеттер жасау үшін құрылады. Өкілдік
клиенттерге ... ... ... ... және ... ... ... болмайды. Шаруашылық шығыстарды жүзеге асыру
үшін оған ағымдағы есепшот ашылады.
Банктер ... мәні ... ... ... ерекшелейтін белгілі
қызметтерді орындауында көрініс табады. Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... болады:
1.Ақша капиталын шоғырландыру мен жұмылдыру;
2.Несиедегі делдалдық;
3.Шаруашылықтағы есептер мен төлемдер жасауды жүргізу;
4.Төлемдер қаражатын жасау;
5.Құнды қағаздардың шығарылуы мен ... ... ... беру ... ... бос қаражатты жұмылдыру мен оларды капиталға айналдыру
-банктердің ежелгі қызметтерінің ... ... және жеке ... бос
қаражаттарын банктер арқылы шоғырландырылуы бір жағынан, олардың иелеріне
пайыз түрінде табыс әкеледі, ал ... ... ... операцияларды
жүргізу үшін негіз жасайды. Жиналған ақшаны түрлі экономикалық және
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... капиталға айналуы нағыз банктер арқылы болып отыр.
Несие берудегі делдалдық коммерциялық ... ... бір ... ... табылады. Бос қаражат иелері мен қарыз алушылардың тікелей
несиелік ... оған ... ... ... ... ... ... бірлесе иемденуі, сондай-ақ, қарыз алушыға қажет капиталды
босату мерзімі кедергі болып отырған жоқ. Капиталдың ... мен ... ... ... ... ... ... төлемдер
жасауға қабілетсіздігі де қиындатып отыр. Капитал ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Коммерциялық банктер қаржылық делдал рөлін атқара ... ... ... Банк ... ... ... салаларына
бағытталып, өндірісті кеңейтуді қамтамасыз ... ... және ... ... ақша ... ... өмір ... Осыдан, есептер мен төлемдер жүргізудегі банктердің рөлі үлкен
мәңге ие болады.
Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... жүзеге
асады. Банктер төлемдерде делдал ретінде шыға тұра, клиенттерінің ... есеп ... іске ... ... ақша ... және
барлық ақша түсімдері мен ақша ... есеп ... ... ... ... ... азаюына ықпал етеді, ал
есептердің жылдамдатылуы мен төлемдердің сенімділігін көтеру үшін ... ... ... ... ... банктердің ерекше функциясы олардың ақша ... мен ... ақша ... ... ... азайту қабілетінде болып табылады.
Төлемдер ... ... ... ... және несиелік қызметімен
тікелей байланысты. Депозит екі ... ... ... ... ... ақша ... ... қарыз алушыға несие беру. Мұндайда аталған
операциялар айналымдағы ақша массасының көлеміне әрқалай әсер ... ... ... ... ғана емес, жоюға да қабілетті. Бұл қарыз
алушылардың несиені өздерінің депозиттік ... ... ... жазу
жолымен өтегенде болуы мүмкін. Мұндай жағдайда шаруашылықтағы ақшаның жалпы
массасы қысқарады.
Несиеге сұраныстың болу жағдайында ... ... ... және бағалы
қағаздардың шығарылуы мен айналымы механизмі ақшаның шығарылуы ... ... ... ерік ... Бұл ... ... ... массасының өсуімен құпталады. Бірақ, экономикаға айналымдағы ақшаның
шамадан тыс саны емес, оңтайлы саны қажет, сондықтан, коммерциялық ... ... ... (міндетті қорлардың) шектеу шамасында әрекет
етеді.
Коммерциялық банктер құнды қағаздардың, атап ... ... ... ... мен үлестірілуін жүзеге асыра отырып, эмиссиялық-
құрылтайшылық қызметін атқарады. Мұндайда банктер ақша жинағын өндірістік
мақсаттарға жұмсауға мүмкіндік алады. ... ... ... ... жүйесін
толықтырады және онымен өзара әрекетке түседі. Ұзақ мерзімді ... ... және ... мен ... ... иек артатын
кәсіпорындардың тапсырысы бойынша, банктер ақшаның ... ... ... ... мерзімін анықтау, құнды қағаздардың түрлерін
таңдау, және де ... ... мен ... қайталама айналуын
ұйымдастыруды өз мойнына алады. Банктер шағарылған құнды қағаздарды ... және ... өз ... ... банк ... ... ... сатып алынуына кепілдік береді, акциялар мен облигацияларды сатып
алушыларға несие береді. Банк ірі ... ... ... сомаларға
деген міндеттемелерін биржадағы еркін сатулар әдісімен емес, тікелей өзінің
клиенттеріне сату жолымен үлестіре алады.
Жеткілікті экономикалық хабардарлық және ... ... ... ... ... беру қызметін көрсетуді жүзеге асыруға ерік
береді. Банктер ... ... ... бухгалтерлік
есептерінің жағдайына талдау жасайды, даму стратегиясына баға береді және
табыстарды көбейту бағыттарының мүмкіншілігін анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... жаңа
акцияларын шығарудың болашағын және оларды ... ... ... жаңа ... ... ... ... алатын фирмаларды
таңдауда кеңес береді, және өзге де ... беру ... ... ... ақша және ... рыногындағы операцияларды орындау жөніндегі
ұсыныстарға шейін.
Соңғы уақытта коммерциялық ... ... ... ... тарапынан
бәсекелестіктің күрт ушығуымен соқтығысып отыр. Бұл банктердің жаңа қызмет
салаларын іздеуге және ... ... ... ... ... ... ... сапасын көтеруге ынталандырады.
Қазіргі жағдайдағы коммерциялық банктер қызметінің кеңею үрдісінің ... ... ... ... ... үшін олар ... өздеріне бөгде салаларына еніп, ... тән ... ... іске ... ... ... ... экономика
қызмет істеуіндегі рөлі арта түседі.
Коммерциялық банктердің меншік қорлары банк капиталы мен ... ... ... ... банктердің меншікті
капиталы қызметтің өзге түрлерімен шұғылданатын кәсіпорындар мен ... ... ... капиталы арқылы жалпы қажеттіліктердің 10 % жаба
алатындай айрықша ерекшеліктері бар. Әдетте, мемлекет банктер үшін ... және ... ... ... аз ... ... өзіне меншікті қорларының маңыздылығы, ең алдымен, ... ... ... Банк ... ... ... нақ осы
меншікті қаражаттары бірінші кезектегі шығындарын жабады (жер, ... ... ... банк өз ... ... алмайды. Өзінің
меншікті қорлары есебінен банк өздеріне қажетті резервтерді жасайды. Сайып
келгенде, меншікті ... ұзақ ... ... ... ... көзі болып табылады. Түрлі банктердің меншікті қорлар ... ... қор, ... ... және ... сонымен қатар, таратылмаған пайда. Банктердің тартылған
қаражаттары белсенді ... ең ... ... ... асырудағы
ақша қорына деген барлық қажеттіліктерінің 90% жуығын жабады. Олардың ... ... ... ... ... және жеке ... уақытша еркін
қаражаттарын жұмылдыра отырып, коммерциялық банктер олардың көмегімен
халық ... ... ... ... ... ақшаның капиталға айналуына ықпал етеді, тұрғындардың
тұтынушылық несиеге деген қажеттілігін қамсыздандырады.Енжар ... ... ақша ... ... тартылуына мүкіндік береді. Жаңа
қорлар белсенді несиелік операциялар ... ... банк ... ... ... ... екі ... (1,2) арқасында несие
қорларының бірінші ірі тобы-меншікті қорлар қалыптасады (3,4). ... ... екі тобы (3,4) ... ... ірі ... ... ... несиелік қорлар тобын құрайды. Енжар операциялар
деп жүргізілген операциялардың ... ... ... ... ... ... түсу ... активті-пассивті есеп
шоттарда жатқан ақша қаражатының өсуі болатын операцияларды ... ... ... ... үшін ... рөл атқарады. Нақ
солардың арқасында банктер ақша ... ... ... ... ... ... операцияларының төрт формасы бар:
1. жарғылық қор жарналары (бірінші иелеріне акциялар мен ... ... ... көбейтуге банк
түсімдерінен аударым жасау; ... ... ... ... тыс ... ... ... операцияларға ең алдымен ... ... деп ... ... және жеке ... ... ... немесе талап етуге дейінгі салымдарға тартылуын айтамыз.
Депозиттік ... ... ... негізгі бөлігі
кіреді.Мерзімі бойынша депозиттерді екі ... бөлу ... ... ... ... депозиттер (олардың депозиттік және сақтау сертификаты ... ... ... ... депозиттер дегеніміз-есеп айырысуды жүргізу
немесе мақсатты пайдаланумен байланысты ағымдағы, есепшоттағы, бюджеттік
және өзге ... ... ... қатар, талап етуге дейінгі
салымдар. Алайда, банк бұл шоттарға төмен процент ... ... ... ... ... ... түрлі жеңілдіктер
ұсынылады), бұл қорлар банк үшін ... ... ... ... бұл ... ... төмен бөлігі, банктерде өтімділікті демеуі үшін мұның
астында едәуір жоғары оперативтік қоры ... ... ... да ... бұл қаражаттардың 30-36 % дейінгі үлес салмағы тиімді ... ... ... ... депозиттерге, сондай-ақ, корреспонденттік
есепшоттардағы несиелік қалдықтар және өзге ... ... ... ... ... ... ... банктік депозиттер дегеніміз –
келісімде белгіленген мерзімге банкке салынған ақшалай қаражаттар. Бұлар
бойынша иелерге әдетте ... ... ... ... ... жоғары
проценттер төленеді, сондай-ақ, мерзімге дейін алуға, кейбір жағдайларда
салымды толықтыруға да шек қойылады.Жедел банк ... ... ... ... ... арқылы (клиент алдын-ала ескерілген
мерзімде қаражатты алуы туралы арыз жазып беруі ... ... ... ... ... ... ... сақталады) және меншікті жедел депозиттеріне
бөлінеді.
Қорларды тартудағы депозиттік емес көздерге:
-Банкаралық рыногынан қарыз алу;
-Құнды қағаздарды кері ... ... ... ... ... вексельдер
шоты мен орталық банктен несие алу;
-Банк акцептін беру;-Коммерциялық қағаздарды шығару;
-Евродоллар рыногынан қарыз алу;
-Капиталдық ноталар мен облигацияларды шығару жатады.
Банкаралық ... ... ... банктің корреспонденттік шотындағы
қаражаттар сатып алынады және ... ... ... үш
сегментке бөлінеді:
-Үш айлық несиелер;
-бір-екі айлық несиелер;
-«қысқа ... (1-2 ... ең ... мерзімді несиелер).
Орталықтандырылған және банкаралық несиелердің қолайлылығы-олардың жедел
түрде қарыз ... ... ... ... және ... ... ... қамсыздандыруды қажет етпейді.Банкаралық
несиелердің мәні ... ... ... келетін қорларды таратып, бұл рынок
несиелік қорлардың жалпы банк ... ... ... ... банкаралық несиелердің дамыған рыногының ... ... ... ... ... ... ... демеу үшін
ұстауға мүмкіншілік ... ... ... ... емес көздері банктер үшін зор болашаққа ие. Банктер жарғылық
капиталдың 25 ... ... емес ... ғана облигациялар шығаруға
құқылы. Облигациялар атаулы және ... ... ... бола ... ... таза пайдасы есебінен, немесе оның жеткіліксіз болуына байланысты
резервтік қор есебінен өтеледі. Облигациялар ... әсер ету үшін ... ... сатып алуына немесе сатуына болады. Активті операцияларды
топтастыру жөнінде ... ... ... әр ... ... ... И. ... Ю. И. Львовтардың пікірінше негізгі белсенді
операциялар:
• нәтижесінде банктің несие қоржыны ... ... ... ... ... қалыптасуына негізін құрайтын инвестициялық
операциялар;
•банктің клиенттеріне көрсететін қызметтерінің ... түрі ... ... және есеп айырысу операциялары;
• банк оперцияларының барлығын сәтті орындалуын қамсыздандыратын, талапқа
сай инфрақұрылымының ... ... өзге ... ... ... банктің белсенді операцияларының кеңінен таралған:
• несиелік операциялар. Олар әдетте, банктер табыстарының негізгі бөлігін
әкеледі. ... ... бұл ... мәні ... ... өндіріс, ақша айналдыру және тұтыну үрдістерін ынталандырып, уақытша
әрекетсіз жатқан ақша қорын әрекет жасайтын қорға айналдыру ... ... ... операциялар. Оларды орындау үрдісінде банк қорларды құнды
қағаздарға салып немесе бірлескен шаруашылық қызметін жасауға ... ... ... ... ... ... Банктердің белсенді депозиттік операцияларды
белгілеуі Орталық банктің (корреспондент есебі және қор есебі) және өзге
банктердердің ... ... ... ... және ұзақ ... ... сан ... түрлі болып келетін өзге белсенді операциялар. Олар ... ... ... ... әкеледі. Ресей тәжірибесінде олардың шебі
әлі шектеулі. Өзге ... ... ... шет ... ... ... металлдармен жүргізілетін операциялар, сенімгерлік, агенттік,
тауарлық, тағы басқа түрлеріне жатады ... ... ... П. ... Л. А. ... тәрізді авторлар белсенді операцияларды
банк ... ... ... ... ... ... ... және қор операцияларына бөледі.
П. Г. Антонов, М. Пессель В. И. Букато және Ю. И. ... ... ... ... ... ... ... және өзге операциялар.
Маған келсек, мен В. И. Букато, Ю. И. Львов, В. П. ... Л. ... ... ... Олар ... операциялар қатарына
кассалық, несиелік, инвестициялық және өзге ... ... бұл ... банктердің белсенді операцияларының ... ... ... ... операциялардың негізгі түрлерінің сипатайды.
Несиелік операциялар. Банк несиесі дегеніміз-экономикалық қатынастар. ... банк ... беру ... ... алушыларға қаражат ұсынады. Бұл
құнның (неселік капиталдың) банктен ... ... ... ... ... және ... ... ұйғарады. Қарыз алушы
болып меншік ... ... ... ... ... (акционерлік
кәсіпорындар мен фирмалар, жеке кәсіпкерлер) және тұрғындар шыға алады.
Алынған құнның қайырылуы ... ... ... ... бір кәсіпорынның
және барлық экономиканың ауқымында өсу көлеміндегі ... ... ... ... Бұл ... экономикалық рөлін анықтап, банктердің
несиелік операциялардан пайданың ... ... ... болып қызмет
етеді. Тұрғындарға ұсынылатын несиелер бойынша берешек қолдануды азайту,
тіпті ... ... ... ... қысқарту есебінен өтелуі
мүмкін. Тұрғындарды несиелеу, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ұзақ ... сұраныстың көтерілуін ынталандырады және де банктердің ... ... ... ... ... ... ... тәуелді.
Несиелік операциялар банк активтері құрылымының баптарындағы ең ... ... ... ... ... мақсаттары:
- клиенттердің несиелендірі бойынша өтініштерін қарастыру;
- несиелік тәуекелділіттің төмен бағада беруі туралы банк ... ... ... ... ... реттеу;
- банк жұмысшыларына және қызметкерлерге несиелендіру мәмілесі бойынша
өкілеттік орнату.
Несиелік саясаттын механизмін орнықтыру
Нақты құжат негізгі тәртіпті, ... ... ... және ... оған қоса стандартты параметрлер, Банк жұмысшылары несие
процессінде осы құжатты қолдану ... ... ... ... ... ... кіреді, оны яғни толықтырады өзгерістер енгізеді.
Несиелендіру саясатында белгілі бір шектік
өкілетті органдар шешім қабылдайды (Банк ... ... ... ... ... саясатын ай сайын жүргізеді. Қазіргі
несие саясатында банктің дамуының мөлшеріне сай өзгертіледі және қадағалап
отырады. Республикада қаржы нарығына қарасты, оның ... ... ... ... ... және ... еңгізілген соң, Банк Басқармасынан
кейін Банк Директорлар кеңесі шешім қабылдайды. Несие саясаты банктің ішкі
құпия құжаты болып ... ... ... ... және ... ... ... Банктің іскерлік бөлшектігі, Бөлшек клиенттердің мұқтаждықтарын
қанағаттандыру;
- Банктің іскерлік ... ... емес ... ... ... мекемелермен және басқа да заңды тұлғалармен
ұсынылған клиенттердің мұқтаждықтарын қанағаттандыру.
Банктің іскерлік ... ... Банк ... және бір ... ... назар аударады. Халықты несиелендіру перспективаны ең ... ... ... Банк ... клиенттерге жеке ыңғайлы
қаржылық менеджер таңдайды. Банктің талабы клиенттік көлемін көбейту және
клиенттердің ... ... ... ... ... ... және
қызмет көрсету сапаысн жақсартуды ұсыну болып табылады. Қазақстан
Республикасы аудандарында және сыртқы ... банк ... ... ... ... ... асырады.
Несиелік саясатын принциптері.
Банк несиелік жұмысшыларынның негізгі келесі принциптері анықталады:
- несиелік ... ... ... ... ұсыну бойынша алқалар шешімді қабылдайды;
- несиелік тәуекелділікті бағалау;
- ... ... ... ... ... ... ... бөлу. Әртүрлі тәуекеділікке талдау және
баға беруді шамалау. Сонымен қоса, несие бойынша ... ... ... ... бөлімшеде бағаланады.
Несиені ұсыну бойынша алқалар шешімді қабылдайды. Жеке бір тұлға немесе
басқа да несие ... ... ... ... Несие бойынша
алқалық органдар немесе Несиелік комитет ... ... ... тәуекелділікті бағалау. Бұл несиелік тәуекелділікті бағалау
және талдау деңгейі қолдау көрсету және қарыздық портфельге талдау жасау
және несиелік тәуекелділік нормаларға сай ... ... ... ... процедураларды бекіту және стандартқа сай өндеу,
концентрациялық ... ... ... ... ... ... ... тиімді құрылымын құрастыру.
Портфельді басқару қарыздық портфельді мерзім бойынша салу ең
тиімді шешім, салымшылардың валюталық әртүрлігі, ... ... ... аудандар, несиелік тәуекелділіктің әртүрлі шектік лимитін
құрастыру, банктің ағымдық өтімділікті қолдау, банктің жалпы
активтеріндегі қарыздық ... ... ... ... және ... анықтау.
Несие қызметін бақылау банктің несиелік саясатын бақылау жауапкершілігін
және бірқалыпты түсінуді қамтамасыз ету, банк жүйесінде несиелік
стандарттарды және прцедураларды ... ... ... ... ... дамудың және ішкі несиелік саясатты
белгілі бір принциптерге сүйене отырып, банк несиелік қызметінде ... ... ... ірі ... ірі ... клиенттерді қызықтырып тарту, Қазақстан
Республикасының экономикалық әртүрлі секторын негізін құрастырушы
клиенттер. Қаржылық институттар арасында ірі клиенттерге қызмет ... ... банк ... ... ... операцияларды жүргізу
тізімін, жеке қызмет көрсету шарттарын ұсынады .
2.Орта және шағын бизнес
Қазақстан бойынша банк желілері орта және ... ... ... ала анықтайды. Банк орта және шағын бизнеспен жұмыс істеуді құруда,
біріншіден, әртүрлі ... ... ... ... ... ... шағын бизнестерге және халықаралық қаржылық институттарына
мүмкіндігінше қолдау көрсетеді. Орта және шағын бизнестерге несиелік
қызмет көрсету Бас ... ... банк ... ... ... клиенттерге стандартқа сай толық шарттармен қызмет көрсетеді.
3. Халық
Банктік ... ... ... және жеке ... құрастырған, яғни
банктік бөлшектік қызмет. Республика бойынша жеке тұлғалардың банкте
есеп көп көлемді құрағандықтан, банк осы ... ... ... ... қызмет көрсету сферасы тұрақты дамиды және жетілден-
діріп отырады.
4. Қаржылық институттар
Банк несилік операцияларды ... және ... емес ... және ... ... ... жүргізеді.
5. Мемлекеттік басқару органдары
Банк қызметтінде бағытталған бюджеттік ұйымдармен, ведомствалармен
мемлекеттік ... ... ... дамытуды көздейді.
Аудандық және сала бойынша приоритеттер
Банк ... ... ... ... және саланы анықтайды,
себебі, ең аз тәуекел болатын салаға несие береді.
Несиелендіру құрамындағы негізгі ... ... ... ... ... ... түрде
тұтастандыру. Банк несиелендіру процессінде реттеуші құжат «Несиелендіру
реті» оны Банк Басқармасы бекітеді. Несиелендіру реті базалық құжат, ... ... ... ұйымдастыру болып табылады. Несиелендіру
реті несиелік саясаттың принциптеріне және ... ... ... ... ... процессін ұйымдастыру Несиелендіруді
басқару және несиелендіру бөлімшелері жүзеге асырады. Банк желілеріндегі
несиелендіру процессін реттеуді Несиелендіру басқармасы жүргізеді.
Несиелендіру процессінің ... ... ... ... ... ... шешу мен ... ала жұмыс істеу;
- Несие қабілеттілігін талдау және несиелендіру процессін ... ... ... несие мен жұмыс;
- несие қайтарымдылығы;
Несиені ұсыну шарттары
Банк ... ... ... ... және ... ... ... несиелер;
∙ мерзімдік және экспорттық -импорттық несие;
∙ дебиторлық қарыз ... ... ... және ... ... өндіріс және коммерциялық мақсатқа арналған несие;
∙ жеңілдік несиесі және тұтыну несиесі;
∙ пластикалық карточка арқылы және ... ... ... банк ... ... жаңа ... несиелік
желіні ұсынады. Банк клиенттеріне қайта жасау және револьвералық несие
желісін ашады.
Несие ресурстарын тарату Банк ресуртарын тарту мен есебімен ... баға мен ... ... ... ... банк ресурстарын және құны
мен мерзімін несиеге араластыру. Клиенттке несие құны ең біріншіден
,нарық конъюктурасындағы қарыз капиталымен анықталады, ... ... ... ... және клиентке және жобаға тәуекелділікпен
(присушими ) тартылған.
Әрекет етуші саясатты басқару өтімділігі, банк өтімділіктің талапқа сай
және баланстың тиімді құрылымын ... ... ... ... Несие
портфелінің құрылымы Банк құжаттарынан қорытындылай келе, мерзімін ... ... ... және ... Комитеттері анықтайды. Қарызға несие беру
мерзімі үшке бөлінеді:
∙ қысқа ... ... бір жыл. ... ... ... капиталына, мерзімдік несиелер, қаржы институтарына несилер, жеке
тұлағаларды бизнес-жоспарға несилендіру, халықты несилендіру
∙ орта мерзімдік несие- ... бір ... үш ... ... инвестициялық
несилендіру, негізгі несилендіру және айналым капиталы, Банк
қызметкерлеріне шұғыл мұқтаждыққа және тұтыну мақсаттарына;
∙ ұзақ мерзімді ... үш ... ... ... ... стратегиялық мағынасы барларға, банк қызметкерлерін несиелендіру
және банк жұмысшыларын аффицилерленген тұлғаларды тұрғын үй жағдайын
жақсарту үшін ... ... ... ... және ... валютасында да ұсынады.
Мемлекеттік басқару органдарына несиені ұсыну шарттары
∙ дайындау ... және ... ... ... ... ... Республикасының әрекет етуші заңға және Банктің ішкі құжатына
сай беріледі.
Лауазымды ... және Банк ... ... ... ... ... ... және қызметкерлеріне қарыз беру шарттары:
- тәртіп және Банктің ішкі құжатта несие прцедурасы анықталады, Банк
Басқармасы және ... ... ... ... ... максималды мөлшері он мыңнан жоғары болмауы тиіс.
Кепілдеме ұсыну ... ... және ... кепілдеме тәртіп реті, Банктің ішкі құжатында
көрсетілген.
∙ процедура және банктік кепілдеме тәртіп реті жүз ... ... ... ... қарыз алушыларға негізгі талаптар:
Банк жаңа клиенттерді тартумен әркез жұмыс жасайды. Онымен қоса,
Банктен қарыз алушы ... ... ... және ... ... ... ... дұрыс, Банктің клиенті болып табылады.
Маңыздылары мыналар:
∙ клиенттің несиеге қабілеттілігі, қаржылық жағдайымен анықталады;
∙ іске ... ... ... ... ... бола алмайды:
∙ Басқа банкте несиесі ұзартылған берешек қарызы бар;
∙ арам ниетті атағы бар, арам ниетті мәміле ... ... ... ... бар ... банкротқа ұшыраған немесе санациияда тұрған;
Несиелік өтініштерді қарастырғанда, қалау шарттын бірі - «Темірбанк» ашық
акционерлік қоғамы клиенттке қызмет көрсету болып табылады. Банк ... ... ... ... осы ... жағымды
шарттарына өту мақсатында.
Экономикада қаржылық емес секторларға негізгі талаптар;
... ... ... ... ... ішкі құжаттарымен
анықталады;
∙ Банктің операциондық қызмет көрсету;
∙ мақсатты қаржыландыруды белгілеу, ... ... ... несиелік өтініште расталған клиенттің келісілген уақытта міндетті түрде
қабілеттілігін анықтау;
∙ кепілдікті қамтамасыз ету, несие бойынша тәуекелділікті ... ... ... ... кепілдікпен қамтамасыз ету;
Қаржылық институттардың негізгі талаптары:
∙ Банктің несие саясатына қаржылық жағдайының сәйкестігі;
∙ пруденциялық нормалардың орындалуын қадағалау, органдар қаржылық
институттардың қызметтін ... ... ... ... ... талаптары:
∙ Қазақстан Республикасының азаматы болу, Қазақстан Республикасының
тұрақтау үшін рұқсат алу;
∙ белгіленген уақытта несиені жабу жеткіліктілігі, қолда бар ... ... ... ... қамьамасыз етуі, тәуекелділікті несие бойынша жабу.
Банктің несиелендіру бағдарламасына сәйкес заемщикті таңдап алады және
белгілі ... ... ... ... осы ... сай
несиелендіруді жүзеге асырады. «Темірбанк » ашық акционерлік қоғам ішкі
құжаттарын Банк ... ... ... ... келісім шарт формасы.
Несиенің типтік келісім шарт формасы,
несиенің дара бағдарламаларына сай өнделген, Банк Басқармасы мен
несиелендіру ... ... ... ... бекіткен. Несиені
талаптармен қамтамасыз ету Банк несие беруде тәуекелділікті толық жабу мен
несиелендіру жобасы бойынша ... ... ... Несие суммасы
70% аспауы керек.
Несие ерекшелікті құрайды, овердрафт формасында ұсынылған, ... және ... ... ... Банк ... ... бланктік несиесін ұсынады, Банктің ішкі құжаттары белгісін
анықтайды. Банк ... ... ... баға ... оның ... ... банк ... ғана саналады, әрекет етуші
құжаттан шығара келе. Егер банк қызметкерлері кепілдікке баға бере
алмаса, онда Банк мамандырылған бағалау ұйымын ... ... ... Банк ... бағасын Қазақстан Республикасындағы
нарық капиталындағы қаржылық ресурстардың бағасына есепке ала ... және ... ... ... көрсету шығыстарын жоспарға алады:
мекемені және құрал-жабдық жалгерлікке береді, әкімшілік шығыс және
Несиелендіру басқарма қызметкерлерінің жалақы шығысы және ... ... ... ... ... ... ресурстарды тарту
және басқару шығыстарын есепке алады.
Несие бағасы екі құрамнан тұрады:
а) несиелік ресурстарды пайдаланғанда әрбір несиеге жылдық мөлшерлі
сыйақы ... ... ... ... комиссиондық табыс әр түрлі-клиенттің бизнес-
жоспарына талдау жасау, кепілдікке баға беру, несие ... ... ... ... ... көрсету өсімақы табысы. Банктің саясатта тарифтерде
несиеге қызмет көрсету өсімақысы анықталған.
Несилік тәуекелділіктер
Банк мақсатты несилік ... ... ... және ... Банк ... ... тәукелділік түрлерін көрсетеді:
Клиент тәуекелділігі-тәуекелділіктер, заңдылық қабілеттілікке
байланысты, клиенттің қаржылық жағдайы және клиентке заңдылық талдаудан
шыға келе, клиентті бір сенімді категорияға жатқызу.
Мәміле ... ... ... ... ... ... ... мәміле жасауға ұсынысы, ол заңды және
экономикалық экспертизасы кіреді.
Тәуекелділікті қамтамасыз ету-тәуекелділіктер банктен займ ... ... ... ... ... және ... жатпайтын, бірақ,
орындайтының қамтамасыз ету мен байланысты. Талдай келе, өтімділік
категориясы арқылы қамтамасыз етуін ... ... ... ... ... ... барлық құрал-сайманға ықпал ету, сыйақы мөлшерінің қозғалысы.
Сыйақы мөлшерінің жалпы деңгейі пайыздық активтер арқылы өскенде, несиелік
ресурстар ... ... ... ... ... ... ... тәуекел
өзгерісі.Валюта курсының өзгерісі заемщиктің қаржылық жағдайын нашарлатады.
Төлем тәуекелділігі- клиент жағынан төлемді орындамау тәуекелділігі.
Өтімділік тәуекелділігі-тәуекелділік Банк ... ... ... ... ... ... ... қарызға берілген,
банк өтімділігі көбінде құрылымына және қарыздық портфель ... ... ... ... ... ... ... төлеумен байланысты тәуекелдіктер, банктің
займдық келісім -шартын дайындау, кепілдікке баға беру.
Сыртқы несиелік ресурстарды тарту және ... ... ... ... ... ... ... және қолдана
алады. Банктің жағымды бағыты-ол банктің меншік ресурстары мен сыртқы
несие ... ... ... несие бөлімшелер сферасында белсенді саясаты
жүзеге асырады.
Банк несиелік ресурстарды ... ... ... беруші, несиелендіру
бағдарламасы бойынша агент болып қатыса алады.
Қарыздар, несиелендіру есебі, (Еуразиялық Банк несиелік желісі, Даму
Банкі, Халықаралық Даму ... ... ... бюджеттік
қорлармен байланысты) мерзімі, мақсаты, валютасы келісім шартқа ... ... ... ... ... басқару және несиені сапасын анықтау ,реттеу және
несиені басқару ... ... ... ... ... ... ... қоғамы несие портфелін басқарғанда
несиелік нарықта қызықтырушы сегментке салады, яғни банк өтімділігін
өсіреді, тапсырманы орындайды.
Несиенің шектік концентрациясы
Банк ... ... қашу үшін ... ... ... бір ... максималды тәуекел;
∙ банкпен ерекше қатынаста болатын жеке тұлғаларға максималды тәуекел;
∙ лауазымды тұлғаларға және топпен байланысты тұлғаларға ... бір ... және бір ... ... ... ... ... бойынша және бизнес түріне байланысты максималды
тәуекел.
Қазақстан Республикасы банктік реттеу ... ... ... ... ... деректер анықталады.
Несиелік сұранысты бағалау
Банкте несиелік сұранысқа баға беру екі деңгейде жүргізіледі:
∙ Несиелендіру ... ... ... келу және ... ... ... жалпы дерек беру;
∙ Несиелендіру жобасына банк құрылымының қатысуы ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Несиелік сұранысты бағалау клиенттің ағымдық төлемқабілеттілігін және
несиені төлеу қабілеттілігін несиелік процедураны талдағанда ғана құрылады.
Банкте несиені ... ... ... аспектілерден тұрады:
∙ Салалық аспект. Саланың даму процессінде және өндірістің салада ... ... ... аспект. Заещиктің ақша алу мүмкіншілігін анықтайды, несиені
жабу деректемесі. Негізгі үш тәсілдері: рентабельділік, өтімділік, қаржылық
тетік.
∙ Басқару аспектісі. Менеджерлер ... ... ... және ұжым ... ... ... ... міндетті.
∙ Несиемен қамтамасыз ету сапасы. Банк жағынан кепілдемені бақылау
деңгейін анықтау және ұйымның өтімділік кезінде нақты ... ... төрт ... қорытындылай келе, банк несиелендіру құрылымында
тәуекелділікті төмендетуді, тұтынушылық кіріспен ... ... ... келісім-шарттары Несиелік саясаттын принциптерін сай сақталуы тиіс.
Несиені бағалау нормалық-құқықтық актіде және Қазақстан
Республикасындағы Ұлттық Банкісінде, ... ішкі ... ... ... ... ... ... несиені жабу барысында бірталай
қиыншылықтары туралы ертерек ақпарат беру. Заемщиктің ертерек ... Банк ... ... елеулі өзгерістер енгізуге мүмкіндік
береді. Несиелендіру мониторингінде негізгі элемент болып сенімді ақпарат
беру және жүйелі талдау болып табылады. Өтімділік, ... ... ... ... ... ... ... негізгісі клиенттермен тығыз байланыста болу және тездетілген
ақпарат алу, уақытылы талдау.
Банк әртүрлі ақпараттарды қолданылады: қаржылық есеп ... ... ... ... басқа да қаржылық институттардың ақпаратары.
Бірақта, заемщиктің жағдайы туралы мағлұмат алу үшін, несие мамандары
заемщикке ... ... ... ... ... ... беру мерзімінде кепілдіктің жағдайына бақылайды және оған
баға ... ... ... ... досьеге ерекше мән беруде. Несиелік
досье банктің клиенттерінің ішкі және сақтаушы құжаты және ... ... ... ... ... басқару классификациясы несиелік тәуекелдіктердің
сапасын және мөлшерін анықтау мақсатында басқарады, несиеден жоғалтулар
мүмкіндіктері, ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық
Банктің нормалық-құқықтық актімен жетекшілік етеді. Банктің ішкі
құжаттарымен, сыртқы ... ... ... Банктің
халықаралық стандартқа сай аудит жүргізуі.
Құрылымдық және пролонгтік несие Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк ... ішкі ... сай ... ... ... ... ... және резервтерді құрылуы Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банк және Банк ішкі құжаттарының нормалық-құқықтық
актілеріне сай ... ... ... ... ... несиеде әмбебап жұмыс принциптері жоқ, әрбір оқиғада нақты
оқиғаларда болған өлшемдер қолданылады.
Стандарттық өзгеріс ... ... ... ... жетекшілерімен жұмыс істеу және проблеманы шешу жолдарын
іздеу;
∙ консультанттарды тарту (техникалық, маркетингтік және ... ... ... ... ... ... қосымша кепіл алу және қосымша кепілдікпен ... ... ... ... заемщиктің қызметіне мұқият бақылау жасап ... ... ... ... ... берешектің деңгейін төмендету;
∙ активті қаржыландыру;
∙ ұйымды басшылығында кадрлық өзгерістер;
∙ мемлекет жағынан мүмкіндігінше консультация берумен қолдау
көрсету;
∙ реорганизациялық ұйымдар;
... сату ... ... ұйымдағы активтерді сату;
Банк өзінің несиелік саясатында мына жағдайда несие ... ... ... компанияға;
∙ сенімсіз клиенттерге;
∙ жаңа бизнес құрғанг жобаны, ... ... ... ... клиенттің минималды құны жобаның құнынан 40% ... ... жоба ... ... ... ... заңды және жеке тұлғаларды мемлекет кепілдеме берсе, егер кепілдеме
қызметке сай келсе, онда Қазақстан Республикасы «Коррупциямен күрес» ... ... ... ... Банк ... өзгерістер
еңгізуге құқығы бар және келісім шартты тездетіп ... ... ... ... ... ... ... болып саналады:
∙ бағалы қағаздар нарығында несие спекуляциясы;
∙ жылжымайтын мүлікпен несие ... жаңа ... ... несие;
∙ жаңа кең орындарына барлау істеуге несие;
∙ қоғамдық ұйымдарға неси, саяси партияларға, республакалық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
ұжымдарға, саяси және әкімшілік қызметкерлерге;
∙ қаржылақ институттарға ұзартылған қарыздық берешектерін жабуға несие;
Қажет ... ... ... ... өндіріс акциясы, биржада құны жоқ;
∙ мамандандырылған құрал-саймандар, нарық құны анықталмаған;
... ... ... ... ... тәртібі және процедурасы
Несиелік шешімге жатады:
∙ несиені беру шешімі;
∙ несиенің келісім ... ... ... ... ... шешу ... Жалпы акционерлер жиналысы;
∙ Банк Директорлар жиналысы;
∙ Банк басшылығы;
∙ Банктік Бас несиелік ... Банк ... ... ... операциялар. Оларды жүргізу барысында банк қорларын құнды
қағаздарға салып немесе бірлесе шаруашылық жүргізу ... ... ... ... ... ... Аталған опрациялар түсім жасауға тікелей
қатысуы арқылы банктерге кіріс ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді салымдардың тікелей өндіріске салынуымен
байланысты.
Банктердің инвестициялық ... бір түрі ... ... ... және ... төлеуге салынуы болып табылады.
Аталған ... ... ... ... ... ... ... олардың
міндеті банк қызметі үшін жағдай жасап, қамсыздандыруда.
Бұл инвестициялар банкке табыс әкелмейді.
Кассалық операциялар. Кассалық ... ... ... ... ақшаны ұстау, салымдарды қайтару, несиеге ... ... және ... ... ... ... ... құрамына
еңбекақы төлеу, түрлі қызметтер мен ... ... ... пайдаланып
отырған, коммерциялық банктердің дұрыс қызмет етуінің ең ... ... қоры ... ... ... ... ... ақша беру
мерзіміне; қызметшілерінің меншікті құрамымен есеп айырысуға, бизнестің
дамуына тәуелді.
Қаражаттың жеткілікті ... ... банк ... ... ... Қолма-
қол ақшаның көлеміне инфляция әсер етеді. Ол ... ... ... ... оларды тезірек айналымға жіберу, ... ... ... ... ... ... көбірек қолма-қол ақша қажет
болады. Кассалық операциялар-қолма-қол ақшаның қозғылысымен, түрлі активті
шоттардағы қаражаттың қалыптасуымен, ... және ... ... ... ... мәні ... шаруашылықтағы кассалық
қолма-қол ақшаның қалыптасуы, ... ... ... мен ... ара ... ... несие белгілері мен биллонна (ұсақ) тиын
арасындағы үйлесімділігінің ... ... ... операциялар. Сан-алуан түрлі өзге белсенді операциялар шет елдегі
банктерге қомақты пайда әкеледі. Қазақстан ... оның ... ... Өзге белсенді операциялар санына шет елдік валютамен және
құнды металлдармен ... ... ... ... т. б. ... операциялардың экономикалық мазмұны әр түрлі. Бір жағдайда ( шет
ел валютасын немесе құнды металлдарды сатып алу-сату), активтердің ... ... ... ... ... қарыз берушілердің талаптарын
қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... банк оның басқаруына берілген меншікке қатысты сенім
білдірген ... ... ... ... ... операциялар), банк
өзінің клиенттерінің тапсырысы бойынша есеп айырысу опреацияларын орындап,
делдал рөлін атақарады.
Құнды қағаздармен ... ... ... ... ... ... демеу үшін, табыстарды көбейту үшін, сонымен қатар,
федералды және жергілікті билік ... ... ... бойынша
міндеттемелерін қамсыздандыру ретінде пайдалану үшін ... ... ... басым бөлігі мемлекеттік құнды қағаздардың үлесіне келеді.
Үкіметтің қысқа мерзімді құнды қағаздар инвестициялары әдетте, аз ... ... ... ... ... ... ... және рынок
мөлшерлемесінің өзгеру қауіпін төмендетіп отыратын ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді құнды қағаздар ұзақ уақыт аралығында аса
жоғары табыс әкеледі, сондықтан, оларды жиі жағдайда ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарына
салғанды жөн көреді. Өйткені, олар бойынша ... ... ... салынбайды (АҚШ-да).
Өтімділікті қамтамасыз ету мақсатында банктер аз салымдарды өзге де құнды
қағаздарға салады.
1-ші кестеде банктердің ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін операциялары.
|Операцияларды|Операцияларды |Операцияларды жүргізу |Банк мүддесі неде |
|ң атауы ... ... ... | |
| ... ... | |
|1 |2 |3 |4 |
| | | | |
| | | | ... кестенің жалғасы
|Банктің құнды|Инвесторлар мен|А)«Қайтара сату шартымен|Шығарылыдардың ... ... ... ... алулар » - |неғұрлым көп |
|эмитенттері |арасындағы ... өз ... ... ... ... ... барлығын|мүмкіндігінше |
|инвесторлар |қағаздардың |(немесе өз ... ... ... ... |мүмкіндігінше |шағарылымдарды) кейін |алып-сату ... ... ... ... сату үшін ... |
| ... ... ... ... ... ... |Б)«Сатып алуға кепілдік |бөлігін таратып, |
| ... ... ... ... - банк ... ... |
| ... ... ... ... алу |
| ... көбірек|қағаздары үшін | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | |В) ... ... ... |
| | ... ... – банк | |
| | ... құнды | |
| | ... үшін | |
| | ... ... |
| | ... ... | |
| | ... ... алмайды. | ... ... |А) Банк ... үшін ... ... ... ... қағаздарды сатып |барынша жоғары |
|екінші ... алу мен ... ... ... ... алу ... ... бойынша |құнды қағаздарын сатуы | ... ... ... | ... өз ... ... және ... ... Оның | ... ... ... үшін банк өз | ... ... үшін|атынан үшінші жақпен | ... ... ... ... ... ... мен сату |алу. ... | |
| | |Б) Банк ... мен де, | |
| | ... ... ... | |
| | ... де тапсырыс | |
| | ... ... Олар | |
| | ... ... сатып| |
| | ... ... ... | |
| | ... жасайды. | ... ... ... осы ... |Банк эпизодты түрде |Банк ұзақ мерзімді |
|операцияларды|құнды ... ... ... ... ... ... ... |инвестиция |қағаздарды саты, сатып |табыстылық ... ... ... ... ... сол ... ... |
|түсіру | ... ... ... ... | ... ... ұстай|анықтайды |
|құнды | ... ... ... | ... өз| ... | ... және |Б) ... | | ... ... ... |Банк рынокқа әдетте |Банк бағаның қысқа |
|сатып-алу ... ... ... ... ... |
|және сату |яғни, баға |агенттер ортасымен жұмыс|не,бағалы |
| ... ... ... ... Ол ... сату |
| ... ... ... |мен ... алу |
| ... ... ... жағдайында |айырмашылығын |
| ... ... ... ... |
| ... ... | | |
| ... ... | ... ... |
| | | ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... қарсылас |қозғалысын болжап |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... рынокта |сатқысы келсе, оның |және бағаны |
| |осы ... ... ... ... ... өсуі мен|
| ... ... ... ... ... |түсу |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... алдын-ала|ұтылмайтындай және |
| ... ... бере ... ... |
| ... алу, ... ... |айырмашылығынан |
| ... ... ... алу-сату келісімін|пайда түсіретіндей |
| |ретінде – ... ... ... да ... ... |
| ... |болсын өтінішіне жауап | |
| ... ... | ... ... АҚ-ның мәліметтерінен алынған /12,15б/
Соңғы уақытта, коммерциялық ... ... ... ... ... меншікті қаржы компанияларын құрған ірі өнеркәсіптік корпорациялар
тарапынан бәсекелестіктің ... ... ... ... ... жаңа ... ... іздеуге, қызмет көрсетудің жаңа түрлерін
ұсына отырып, қосымша клиенттерді тартуға ... ... ... ... ... жасалатын мерзімдік
мәмілелер, валюталық ... ... кең ... операциялары (ағылшын тіліндегі «swop» – «ауыстыру») ерекше кең
таралған, яғни, қолма-қол ақшалай ... ... ... ... мерзім
бойынша мәміленің бір уақытта жасалуымен үйлесуі. «Своп» операцияларының
бірнеше түрлері болады: пайыздық, валюталық және тағы басақа.
Пайыздық ... ... ... пайыздық төлемдермен алмасуды болжайтын
екі борышкер арасындағы ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесімен алмасуды қамтиды. Бұл жағдайлардың
барлығында ... ... ... ... ... лайықты
борышкерлік міндеттемелер арқылы берілген капиталдық сомалармен алмасуды
көрсетпейді.
Валюталық «своптар» ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшамен мәміле жасау
шартымен шетел валютасын отандық валютаға ... ... алу ... және ... мөлшерлемемен жүргізілетін «своп» операциялары
кей кезде бірігіп келеді.бір жақ төлейді, мысалы, қалықтаушы ... ... ... ... ... ... пайыздық төленімдерді
алуға ауыстырады. «Көпмақсатты қызмет» кестесі белсенді қолданылып келеді.
Олар, коммерциялық қағаздар, акцептер, қолма-қол несие беру тағы ... ... ... ... несие берудің айрықша формасы
болып табылады. Іс жүзінде банктер ... ... орта ... ... ... ... Келісім күшіне ие болған кезеңде қарыз алушы ... ... қоры ... ... еркін сақтауға мүмкіншілік алады.
Соңғы уақытта банктік несиелік карточкаларын ұсынумен ... ... тез ... ... және ... ... үйлесімдігі сол несиелердің кең
таралуына әсер етті.
Олардың пайыздық төлемдері салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық қағаздардан 4-5 % баптарға жоғары болды.
Мөлшерлеп алғанда, АҚШ-тың жартысында (кейбір штаттарда – 15 % ... ... ... ... ... ... үшін ... шектеу орнататын
заңдар қабылданған.
Несиелік карточкалардың кең таралуы коммерциялық банктерді өзінің қарыз
алушыларына ... ... ... ... ... ... ... бойынша көптеген банктер жоғарылатылған
пайыздық төлемдер есептейді.Аса ірі банктер несиелерге және ... ... өз ... ұсақ ... ... компьютерлік
ақпараттық бағдарламалар жүйесін ұйымдастыруға үлкен ... ... ... ... ... ... сатады.
Қазіргі кезде несиелік мекемелердің көрсететін ... ... ... ... бағалы құралдарды, ... ... ... ... Бұл операцияларды жүргізу үшін банктер
өндіріс жабдықтарының құнын төлеп пайдаланылуын ... ... ... бөлімдерін (еншілес фирмаларын) құрады.
Лизинг компаниялардың-коммерциялық банктер клиенттерінің едәуір ... ... ... ... ... ... соң, ... банктер жалға
алынған жабдықтарды алу үшін несие береді (қалдық құны бойынша).
Холдингілік компанияларға жалға алынатын мүлік бағасының толық ... ... ... ... және ... ... алуға рұқсат етіледі. Оның қалдық құны жабдықтарды алу шығынынан 10
% аспауы тиіс.
Соңғы ... ... ... деп ... халықаралық
инвестициялық жобаларды жүзеге асырудағы рөлі ... ... Ірі ... ... ... ... саларға (өндіру өнеркәсіп, энергетика,
көлік) ... ... ... ... ... қамсыздандыру жиі қажет
етіледі.
Сонымен қатар, банктер комиссиялық ... ... ... ... тапсырыстарын өз есебінен орындайды. Мұндай тапсырыстар
ақша аударымдарын бір ... ... бір ... ... елге ... ... клиент банкіне өз шотындағы ақшаны көрсетілген ... ... ... Ақша аударылған кезде банк аударым жасалғандығы
жөнінде құжат жолдайды. Жүргізілген операциялар ... банк ... ... ... ерекше түрі-сенімділік операциялары. Мұнда,
банк клиенттерінің тапсырысы бойынша ... ... ... қағаздармен
берілетін мүлікті сақтауға қабылдайды.
Комиссиялық операцияларға, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... құнды металдар мен құнды
тастарды, ... ... ... тағы ... ... алу және сату.
Делдалдық операциялардың бір түріне банктердің сенімгерлік операциялар
жатады. Нарық ... ... ... меншіктік иеленудің кең
таралған формасы-акциялардың, облигациялардың және қаражаттың болуы. ... ... және ... ... ... шарасына қарай,
коммерциялық банктер ... ... ... ... департаменттері қазіргі трансұлттылық банктердің аса дамыған
бөлімшелерінің түрі. ... ... ... ... ... ... ... сенім білдірген тұлға құқығында әрекет
жасайды. Олар клиенттердің ақша меншігін және өзге ... ... ... ... ... ... ... түрлі құжаттар бойынша
клиенттері үшін ақша алуы. Инкассалық операциялар чек, ... ... және ... ... ... ... ... қағаздарды
инкассалау кезінде клиент оларды эмиссияланатын рынокке табыстайды. Сондай-
ақ, банк тәжірибесінде «факторинг» деп ... ... ... кең
таралған. Сөздің тура мағынасында, бұл банктің немесе оның еншілес
компанияларының ... ... ... алуы болып табылады.
Мұнымен, банк өзіне делдалдық алады да, комиссиялық сыйақы ұстай ... ... ... ... ... факторингтік операциялар саласы едәуір кеңейген.
Олардың ішіне клиент-компанияның бухгалтерлік есебін ... ... мен оның ... ... тағы ... ... ... көрсетуді жүзеге асыратын банк сатып ... есеп ... ... көшу ... ... ... декларация
толтыру кезінде салықтық жеңілдіктерді толық пайдалануына жәрдем етеді,
сенімділік ... ... Аса ірі ... ірі ... ... ... бойыша ағымдағы есеп айырысуларына
кешенді қызмет көрсетуді ... ... ... ... ... төлеу. Барлық операциялар бойынша ақша түсімдері мен шығындары
(клиенттер таңдап алған валютаға аударғанда) ... ... ... ... ... ... және әрі ... таралуында
аса маңызды рөл атқарады. Мұнымен, ғылыми сыйымды салалардағы тәуекелшіл
(венчурлік) бизнестің қаржыландырылу механизмі қамтамасыз ... Ол ... ... коммерциялық банктері өз құрамынан еншілес венчурлі қаржы
компанияларын белгілейді. Ал, батыс еуропалық банктер венчурлік ... ... ... ... тәуекелшіл бизнесті қаржыландырудағы
материалдық мүддесі ... ... ... ... қор ... ірі ... ... ие болу немесе ол ... ... ... ... нарықтық экономикада бас қаржылық делдал ... ... ... ... ... ақша рыногында тауарға айналатын жаңа
талаптар мен ... ... ... банк клиенттердің
салымдарын қабылдай ... жаңа ... ал ... ... ... ... ... жасайды.
Осы жаңа міндеттемелер мен жаңа талаптарды жасау процессі ... ... ... ... ... мен ... ... қаржылық
ресурстардың қозғалысы, ауысуы, қайта құйылуы және қаржылық институттардың
солармен байланысты қызметі қаржылық делдалдық деп аталады.
Экономиканы ... ... ... ең ... ... ... басқарудың экономикалық әдістерін қолданады, ... осы ... ... ... ең алдымен, мүдде ретінде
көрінеді, ал ... ... ... ... оның ... ... ... Осыған сүйене отырып, экономикалық әдістердің
көмегімен басқару экономикалық мүдделерге ықпал ... ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыру көмегімен ықпал
етуге болатындығы келіп шығады. Банктер басқарудың экономикалық әдістері
арқылы, ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарға қажеттіліктерін қанағаттандырады немесе қолма-қол
ақшасыз есеп айрысуды ... ... ... ... ... оның қажеттіліктерін қанағаттандырады, ... ... ... ... ... экономкалық басқару органдары болып табылғандықтан өздерінің
клиенттері алдындағы олардың жауапкершілігі экономикалық сипатта ... ... ... ең ... ... ... ... қарамастан, олар қызмет көрсететін шаруашылық
органдарының, яғни өздерінің ... ... ... ... ... ... немесе олардың қызметін өздері
белгілейтін сол және өзге де ... ... ... мен компаниялар
топтасады. Соңғы банктер, өзге де тең жағдайларда пайданы қамтамасыз ететін
несиелік саясат жүргізеді, өздері мен ... ... үшін ... ... ... ұйымдар мен тұрғындардың шоттарын жүргізу
арқылы қосынды ақша ... ал сол ... ... ... ... ... ... және осы процестерге ықпал етеді.
Банктік жүйеде қоғамның барлық ақшалай қоры: ... ... ... ... ... ... және басқалары жинақталған. Банктер
осы қорладың ... ... ... ... ... ... ақша айналымын реттейді және осымен үстеп өндіру процесіне ... ... ... ... ... жаңа белестер ашылып отыр.
Жекешелендіру және мемлекет меншігінен алу нәтижесінде жеке меншік, ұжымдық
және акционерлік нысандар, кооперативтік ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар құрылуда. Шаруа
қожалықтары, олардың ... ... ... және жеке ... ... ... саны артып келеді.
Экономика мен қоғамда нарықтық ... даму ... ... рөлі күшейе береді. ... ... ... орнына экономикалық әдістер алдыңғы орынға шығады. ... ... ... ... тетіктердің мәні арта түседі.
Осындай жағдайларда, экономикадағы инфляцияны тежеуде және оны ... ... ең ... ... және ... меншігінен алуда
банктердің рөлі маңызды. Бұл ретте несиелік тетікті, ақшалай айналымды
реттеу, есеп ... ... және ... ... ... ... маңызды міндетті болып табылады.
Кәсіпорындардың жекешелендірілуінде және ... жеке ... ... ... ... ... ... міндеттерінің
бірі.
Демек, банктік реформа мемлекеттік меншікті жекешелендіру мүдделеріне
бағындырылуы тиіс. Өйтпесе, банктер ... ... ... ... ... ... ... уақытта көптеген мемлекеттік кәсіпорындардың
несиелік қоржынының сапасы ... ... ... ... ... ... және ... кәсіпорындарды таратуға немесе қайта ұйымдастыруға өз үлесін
қосты. Бұл ... ... ... ... ... қол
жеткізілімдігін шектейді және өміршең кәсіпорындарды несиеге ... ... ... өміршең кәсіпорындардан бөлектенуі,
жаңадан құрылған даму банктеріне өтуі ... ... ... банктерде
нашар, жұмыс істемейтін несиелердің қордалануының алды ... ... ... жеке меншік кәсіпорындардың банктік несиеге
қолжеткізілімдігін қамтамасыз етіп, жеке ... ... ... ... бірге, ол шығынды мемлекеттік кәсіпорындардың қайта
құрылуын ынталандырады.
Жекешелендірілетін кәсіпорындарға банктік реформа барысында республикада
құрылуы ... ... ... ... ... ете ... ипотекалық банктердің өзіне тиесілі мүлікті кепілге қоя отырып,
жекешелендірілетін ... ұзақ ... ... беру мүмкіндігі
туралы болып отыр. Алайда, бұл үшін заңнамалық база құру қажет.
1998 жылы ... банк ... ... ... ... көшу ... ... қаулы қабылдады. Соған сәйкес ... ... ... ... ... ... 1998 ... аяғына
дейін халықаралық стандарттарға, екінші топқа ... 30 банк ... ... ... ... ... стандартқа жетуі тиіс болды.
Қалған 17 банк не несиелік серіктестік, не ірі ... ... ... ... ... ... ... арналымына қарай эмиссиялық және
эмиссиялық емес болып екі негізгі түрлерге бөлінеді.
Қазақстанда Ұлттық банк ... ... ... ... ... да, ... емес болып табылады. Олардың айналымға ақша
шығару құқығы жоқ, ... өз ... ... ... ... есеп айырысулық және қаржылық ... ... ... барлық түрімен айналысады. Солардың ішінде маңыздысы,
уақытша бос ... ... ... ... мен ... ... ... ақшасыз есеп айырысу, құнды қағаздармен
операциялар және басқалары. ... ... ... ... ... ... ... түріне бағдарланған жаңа арнайыландырылған
банктер де бар. ... ... ... тұрпаты клиенттердің
белгілі бір санаттарына (мысалы, биржалық, коммуналдық ... ... ... ... ... және ... банктер ақшалай қаражаттарды ұзақ
мерзімге топтастыруға, соның ішінде ... ... мен ... ... ұзақ ... несиелерді беру арқылы, ... ... ... ұзақ ... ... ... үшін қаржының
жетіспеушілігіне ұшыраған кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... де ... деп санау керек, алайда,
олар технологиялық жаңалықтарды әзірлеу мен игеруді несиелейді.
Ипотекалық банктер жер мен жылжымайтын мүлікті ... қою ... ... ... ... ... және орналастыру жөніндегі операцияларды
жүзеге асырады. Осы банктердің пассивінде ипотекалық облигациялар, акциялар
мен басқа да құнды ... ... ... ... банктің қаржылық ахуалын бағалауға деген барлық тұрғыларды
эмпирикалық, экономикомикалық-математикалық, ... және ... ... болады. Эмпирикалық тұрғы банктің қаржылық ... ... сыни ... ... ... ... және ... бір
немесе топ сарапшылардың субъетивті ... ... ... ... ... тұрғы банктің қаржылық ахуалын бағалау саласында сол
банктың жауапты қызметкерлері мен ... ... ... Атап ... ... кезде сараптық тұрғы қазақтандық қана
емес, әлемдік банктік іс-тәжірибеде ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
- банк қызметінің жекелеген жақтарын сандық көріністе нысандау ... ... банк ... ... ... әсер ететін факторлардың сапалық
әртектілігі, бұл жалпы қосындысында және әр фактордың математикалық жолмен
бағалануында салмағын, маңызын ... ... ... ... ... ... мен ... мен банктерді басқару құрылымы мен қызметін қарастырдық.
Соңғы кездерде, коммерциялық банктер ... ... ... ... ене, қызмет аясын кеңейте және клиенттерге көрсетілетін
қызметінің сапасын ... ... олар үшін тән емес ... ... ... ... ... бастады. Олар-әмбебап несиелік мекемелер.
Банк қызметінің сипатына принципті түрде ықпал ететін, активтер ... ... ... ... ... ... белгілейтіндіктен банктердің қызметтік мамандануы неғұрлым айқын
байқалғанын көреміз. ... ... және ... ... ... және басқалары жатқызылады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕР ҚЫЗМЕТІНІҢ ТАЛДАУ,
БАҒАЛАУ ӘДІСТЕРІ МЕН ТӘСІЛДЕРІ(АСТАНА ҚАЛАЛЫҚ «Темірбанк »2004-2006 ЖЫЛ.
МЫСАЛЫ ... ... ... ... ... ... қалыптасу кезеңдері мен
қызметін жағдайын, банктің жұмысының әдістері мен қаржылық көрсеткіштерін
талдауды ... ... ... коммерциялық банкінің қалыптасу кезеңдері
мен қызметін жағдайын талдау
"Темірбанк" акционерлік қоғам 1992 жылы 26 ... ... Бас ... ... орналасқан. Банктің филиалдық желісі 120 сату нүктесі бар.
Олар Қазақстанның 10000 халқы бар ... және ... ... ... ... ... " ... тікелей басқаруды
жүзеге асырады және оған жүктелген міндеттерді орындайды және ... ... ... етеді. филиалдың жұмыс жағдайына
персоналды жауапкершілікті ... және оған ... ... ... ... ... банк оның ... зиянына да жауапты болады. Өз
қызмет бабына сәйкес филиалдың өзінің қызметінің ... ... ... мен ... да талаптама құжаттарын шығарады. Филиал
туралы есеп берулердің уақытылы берулеріне, банк ... мен ... ... ... ... ... ... Олар: 1 филиал үлесін ... ... ... ... ... құрастырады және заемщиктің
несие қабілеттілігін және сенімділігін анықтау ... ... ... уақытылы қайтаруына персоналды жауапкершілікті
алады;
3 Банк қызметінің сұрақтары ... ... ... ... ... да ... сенім хатсыз уәкілдік жүргізеді;
4 Оған семіммен ... пен ... ... ... қамтамасыз етеді;
5 Бухгалтерлік және статистикалық есептерді дұрыс ұйымдастырылуына
бақылау жүргізеді, банк ... ... ... есеп ... Еңбек шарттарын құру бойынша шараларды ұйымдастыруды жүзеге
асырады;
7 ... ... ... ... ... және ... тәртібін орындау,іс жүргізуді дұрыс жүргізуін, архифтегі
құжаттарды сақталуын ұйымдастыруды қамтамасыз ету;
8 ... ... ... мен ... ... және
сапалы қарастырылуын қамтамасыз етеді;
9 Заңдылықтар мен ... ... ... ... ... ... ... заңдылыққа қайшы келмейтін басқа да функциоларды
орындайды .
"Темірбанк"ашық акционерлік қоғам құрылымдық бөлімшесі бойынша
жалпы ереже. Құрылымдық ... ... ... ... ... өз қызметін жалпы заңға сәйкес жүргізеді.
Әкімшілік қатынаста өз қызмкетінде ол функционалды түрде операциалық
жұмыс басқармасына бағынады. Мақсаты мен ... банк ... банк ... ... ... ... ... ұйымдастыру,
- клиент іздеу ,клиенттерге қызмет көрсету ді ... ... ... ... ... банк қызметтерін орындайды.
- Заңды тұлғалардан депорт қабылдау;
- жеке ... ... ... жеке ... банк ... ашу, жүргізу.
а) шетел валютамен операция;
б) ... ... ... пен ... ... ... ... коммуналдық төлемдер мен бюджетке төлемдер қабылдау;
г) чектерді сату және алу;
д) Қазақстан территориясында және одан тыс ... ... ... ... заңды тұлғалардан төлем қабылдау.
Меншік иесі болғандықтан мүліктері де болады, өз мүліктері бойынша өз
мүлкіне, жауап береді және мүліктік емес ... мен ... ... ... асыра алады,сотта арыз беруші және жауап беруші бола ... ... ... ... ... ... ... банк
ретінде заңды тұлға ... ... және ... ... ... ... ... банктің лицензиясының болуымен
анықтайды. Банктің меншік формасы- мекеме. Банк операцияларын шетелдік
валютада жүргізуге ... ... ... ... бар ... ... ... әрі шетелдік валютада жүргізеді. Банк Қазақстан
Республикасының тиым ... ... ... түрлерін жүргізуге құқы бар.
Банк Қазақстан Республикасында әрекет ететін заңдарға сәйкес
Қазақстан ... ... және одан тыс ... ... ... жарғы капиталдарын қатысуға құқылы. Банк өз қызметінде
конститутцияны Қазақстан Республикасының заңын, сондай-ақ аталмыш жарғыны
басшылыққа алады. Банк акционерлердің ... ... ... ... ... жиналысының хаттамасы №21 1998жылы 7 ... ... ... ... ... типтік акционерлік қоғамнан
(бастапқы мемлекеттік тіркеу күні 20.01.1994 ) "Қазақстан Темірбанкі " ашық
акционерлік қоғамға қайта құрылды. Банк қызметтерінің ... ... ... алу, оның ... бар ... ... заңдары бекіткен банк және басқа да операцияларды
орындайды.
Бағалы қағаздар рыногында банк кәсіби қызметтің келесі түрлерін
орындай алады;
- брокерлік;
-мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... ... жарғыда
көрсетілген басқада бағалы қағаздар;
- касмидиалды;
- клирингтік;
Банк клирингтік қызметтен басқа, бағалы қағаздар рыногындағы кәсіби
қызметтің, жоғарыда ... ... ... ... ... қатар
жүргізуіне лицензияны Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің келісімімен
өкілетті органы берді.
«Темірбанк» өзінің алдына қойған мақсаты Қазақстан халқының
мұқтаждықтарын сапалы банк ... ... ... ... міндетке қол жеткізу мақсатында банк қызметкерлері қажырлы еңбек
ету арқылы қол ... Банк ... ... ... ... және парасаттылық қағидаларына сүйенеді.
Қазіргі қаржы нарығындағы қалыптасқан шарттарға байланысты
«Темірбанк» тұрақта өсу стратегиясын қабылдай отырып, Қазақстаның ... даму ... ... ... даму ... ... болып табылады. Бұл стратегияның негізгі ... ... ... ... өнірлерінде даму қарқынын жеделдету және
филиалдар торабын дамыту;
· Клиенттерге қызмет көрсету сапасын жоғарылату;
· Жаңа ... ... банк ... ... ... ... арттыру мақсатында ... ірі ... ... ... қаржылық әрекеттің тәуелділігін төмендету;
· Жеке бизнесті дамыту;
«Темірбанк» акционерлік қоғамның ақща аударымдары. Ақша аударым түрлері:
1. Қазақстан аумағандағы «Темірбанк» ... ... ... ақша аударымдарын жіберу/алу
2. филиаларалық аударымдар;
∙ ағымдағы шотты аштырмай-ақ -«Жедел аударым»;
∙ ағымдағы шотты аштыру арқылы ақша ... ... ... . ... ... бойынша банктер арасындағы ақша аударымдары,
ағымдағы;
шотты арқылы банкаралық ақша аударымды жүзеге асыру.
4. Халықаралық ақша аударымдар.
... ... ... ағымдағы шотты аштыру және аштырмау арқылы;
∙«Western Union» ... ақша ... ... банк ... ... ... болып табылады:
· Қазақстан Республакасының жеке тұлғаларының салымдарын
депозиттерін міндетті сақтандыру қоры;
· Қазақстанның ипотекалық несиелерді сақтандыру қоры;
· Қазақстан қор биржасы;
· Қазақстан ... ... ... ... ... ЖӘНЕ REUTER ... жүйесі;
· Қазақстанның сауда-өндіріс палатасы;
· VIZA International.
Сонымен қатар, банктің стратегиялық маңызды әріптестерінің бірі
болып «Қазақстан ипотекалық компаниясы » табылады.
Қазақстандағы ипотекалық ... ... ... акционерлік қоғамның несилендіру бағдарламалары түрлері:
«Авто-депозит», «Авто -депозит», «Авто -универсал»
Максималды мерзімі:10 жылға
Максималды суммасы ... ... ... 55 ... ... ... қаласындағы жылжымайтын мүлік
Пайыздық мөлшер: 3 жылға 19 % ,3 ... ... 22 % ... ... ... үшін 5000 ... несие суммасынан
ұйымға 2,5 % :min 28000теңге, max 280000 теңге ,әрбір траншқа
1,5 % , min 5000 теңге , max 10000 ... ... ... жеке ... ... Үй ... Кепілдеме құжаттары;
5. Неке туралы құжат ,балалар куәлігі;
6. Кепілдеге ... ... 2-ші ... ... ... шолу 2005 жылы ... жеке тұлғаларға тездетілген депозитті беру шарттары ... ... ... ... шолу 2005 жылы 17 ... ... тездетілген депозитті беру шарттары
| | ... | ... түрі ... | KZT ... валютасы|Депозитті |
| | | | ... ... |
| |1ай |3.8 |2.3 ... ... ... | | | |ай ... |
| | | | ... пайыз |
|срочный» | | | ... |
| |2ай |4.8 |2.8 ... |
| | | | ... ... | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... | | | |ты ... ... |
| | | | ... юойынша |
| | | | ... |
| |3 ай |5.8 |3.8 | |
| |7 ай |8.8 |4.8 | |
| |13 ай |9.6 |6.1 | |
| |24 ай |9.7 |6.2 | |
| |36 ... ... |7.3 | |
| |Min summ |7000 ... |50 y.e | |
| | | | | ... ... ... ... ... /12,20б/
Бөліктеп алу кезінде 25000 теңгеден аспауы тиіс.
Кесте 3.
| | ... | ... түрі ... |KZT ... ... ... |
| | | | ... ... |
| |1 ай |4.00 |2.50 |Ай ... ... | | | ... |
| | | | | ... | | | | |
| |2 ай |5.00 |3.00 | |
| |3 ай |6.00 |4.00 ... ... |
| | | | ... рұқсат |
| | | | ... |
| |7 ай |9.00 |5.00 | |
| |13 ай |9.90 |6.40 | |
| |24 ай |10.00 |6.50 | |
| |36 ... |11.00 |7.50 | |
| ... | | | |
| |Min summ |7000 тнг |50 y.e | ... «Темірбанк» АҚ-ның мәліметтерінен алынған /4,20б/
Қосымша салым 30 ... ... ... ... 36 -айға дейін қабылданады.
Кесте 4.
| | ... | ... түрі ... |KZT ... ... |Депозитті |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... | | | ... б/ша ай |
| | | | ... ... | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... бұрын |
| | | | ... ... |
| | | | | |
| |3 ай |5,80 |3,80 | |
| |7 ай |8,80 |4,80 | |
| | 13 ай |9,70 |6,20 | |
| |37 ай |10,80 |7,30 | |
| | | | | ... summ | |7000 |50 y.e | ... ... ... ... ... ... 5.
| | ... | ... түрі ... |KZT ... ... ... |
| | | | ... шарты |
| |3 ай |6,00 |4,00 |Ай ... |
| | | | ... ... | | | |б/ша ... |
| | | | |алу мен ... |
|Плюс» | | | ... ... |
| | | | ... сомасын |
| | | | ... |
| | | | ... ... | | | |ашу |
| |7 ай |9,00 |5,00 | |
| |13 ай |10,00 |6,50 | |
| |37 ай | 11,00 |7,50 | |
| | | | | ... summ | |7000 |50 y .e | ... ... ... мәліметтерінен алынған /12,21б/
Кесте 6.
| | ... | ... түрі ... |KZT ... ... ... |
| | | ... |шарты |
| |1 ай |4,00 |2,50 ... ... ... | | | ... ... |
| | | | ... |
|банкир » | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| |2 ай |5,00 |3,00 | |
| |3 ай |6,00 |4,00 | |
| |7 ай |9,00 |5,00 | |
| |13 ай |9,90 |6,40 | |
| |24 ай |10,00 |6,50 | |
| |36 ай |11,00 |7,50 | ... summ | |5000 |30 | ... ... АҚ-ның мәліметтерінен алынған /12,21 б/
Кесте 7.
| | | ... | ... түрі ... |KZT ... |Депозитті жүргізу |
| | | ... ... |
| |1 ай |4,00 |2,50 |150000 ... |
|« Темір | | | ... ... |
| | | | ... | | | ... ViSA |
| | | | ... ViSA |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... болады.Ай |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |2 ай |5,00 |3,00 | |
| |3 ай |6,00 |4,00 | |
| |7 ай |9,00 |5,00 | |
| |13 ай |9,80 | 6,30 | |
| |24 ай |9,900 | 6,40 | |
| |36 ай |10,00 |6,50 | |
| |36 ... |11,00 | 7,50 | |
| ... | | | ... summ | | 3000000 |20000 | ... ... ... ... ... /12,21 ... 8.
| | ... | ... түрі ... | KZT ... ... |
| | | | ... ... |
| |1ай |3.8 |2.3 ... ... ... | | | |ай ... |
| | | | ... ... ... | | | ... |
| |2ай |4.8 |2.8 ... |
| | | | ... ... | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... | | | |ты ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| |3 ай |5.8 |3.8 | |
| |7 ай |8.8 |4.8 | |
| |13 ай |9.6 |6.1 | |
| |24 ай |9.7 |6.2 | |
| |36 ... ... |7.3 | |
| |Min summ |7000 ... |50 y.e | |
| | | | | ... 9.
| | | ... | ... түрі ... | KZT ... ... ... |
| | | ... |шарты |
| |3 айға ... 4,00 |2,00 ... салу |
| | | | ... ... | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
|гарантия» | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ай |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| |3 ай | 6,00 |4,00 | |
| |6 ай | 6,00 |4,00 | |
| |7 ай | 6,50 |4,50 | |
| |12 ай | 9,0 |5,00 | |
| |13 ай | 9,80 |6,30 | |
| |24 ай | 9,90 |6,40 | |
| |36 ай | 10,00 |6,50 | |
| |36 ... | 11,00 |7,50 | |
| ... | | | |
| | | ... | ... түрі ... |KZT |Шетел ... ... |
| | | ... ... |
| |3 |4,50 |3,00 ... ... ... | | | ... жоқ. |
| | | | ... ... |
|сюрприз» | | | ... |
| |4 |4,80 |3,10 | |
| |5 |5,00 |3,20 | |
| |6 |5,50 |3,50 | |
| |7-12 |8,00 |4,00 | ... summ | |70000 |500 | ... ... ... мәліметтерінен алынған /12,22 б/
Пруденциялық нормативтер
2006 жылғы 1 шілдегі пруденциялық нормативтердің орындау
мәліметтері
1.Меншікті капиталдың ... ... 1 ... ... 2 ... ... ... капиталы 15527927
Банктің меншікті капиталы К ... II ... ... ... ... ... I ( капиталдың I деңгейімен барлық активтерінің қатынасы ) 0,14
Жалпы алғандағы актив соммасы және ... емес ... ... ... 2 ... ... ... оның ... ... ... 1-ші қарыз алушыға максималды ... ... ... 25 ... ... ... % бойынша (қарыз алушының ... ... 10%, ... ... қатынасы )
23 ... ... ... % ... ... алушыға бланктік несие
алу бойынша меншікті капитал 10 % ) 7 %
Тәуекелділіктің максималды ... % ... ... ... көлемінен
көп емес.Қарыз алушының тәуекелділік ... ... ... ... %
III. Ағымдағы өтімділік коэффициенті К 4 ... ... ... ... ... 5357640
Орташа айлық міндет көлемі ... ... ... (0,3 ... ) 0,49
IV. Қысқа мерзімдегі өтімділік коэффициентті К 5
Қысқа мерзімді активтер ... ... ... көлемі ... ... ... ... (0,5 ... ... К6 (қаржылық емес активтерге, меншікті капиталға,
банктің негізгі қорларына инвестиция мөлшері) (0,50 ) ... ... ... ... капитал жеткіліктілігін есептеу .
2006 жылғы 30 мамыр айындағы капитал жеткілігінің есебі
| | ... ... |ік ... пен |
| | | ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 ... қорлары | | 0 |0 |
| |7110194 | | ... ... | | 0|0 |
| |527637 | | ... ... ... | | 0|0 ... | | | ... қаражаттарын қамтамасыз етуін | | 0|0 ... ету |2321766 | | ... мүше ... ... | ... ... банк ... | | | ... банк ... |8255760 | 20 |1651152 ... ақша ... | | 20 |0 ... ... органдарындағы | | 50 |0 ... | | | ... 10 ... 1 | 2 | 3 | 4 ... активтер | 77962511 |100 ... ... ... | ... | ... ... ... өлшеу | 108485445 | ... ... ... | 10656809 | ... ... | | | ... ... табысы | 4765287 | |4765287 ... ... ... | 15422096 |19 % ... |
|2-деңгейдегі капитал | | | ... ... ... резервтері| 3603 | |3603 ... ... ... | 517514 | |207006 ... | | | ... ... ... | 1025940 | | ... | | | ... капиталдың қорытындысы | | |1236548 ... ... ... | |20 ... ... ... АҚ-ның мәліметтерінен алынған /12, 35 б/
2004 жылы Банктің ... ... ... ... болып қала
бермек. Банктің қарыздық портфелі 2005 ... ... 88 % ... мың теңгеге жетті. Осыған орай, ірі клиенттерге несиелендіру
тәукелділігі азайтылды. Егер, 2004 жылы 31 ... ... 25 ... берілсе, 61 % жалпы несиелендіру портфельін құраса. 2004 31
желтоқсанда 53 % ... ... ... ... ... мөлшері
төмен берілсе де, «Темірбанк» акционерлік қоғамның қарыз бойынша жоғары
пайыздық мөлшерді сақтап ... 2004 жылы 31 ... ... ... пайыздық мөлшер конверциялау валютасында жылдық 11 % дан 25 ... ... ... жылдық 8 % дан 30 % дейін түрлендірілді. 2005
жылы 31 желтоқсанда ... ... ... ... беру ... ... валютада жылдық 5 % дан 30 % ... ... ... ... көрсеткіштерінің бірі -рентабельділік болып
табылады. Осыған орай, «Темірбанк» акционерлік қоғамның ... ... және ... ... акционерлік қоғамның іскеркерлік
белсенділігінің коэффициенті.
|№ |К Көрсеткіштер | 2004 | 2005 | 2006 | өсу |
| | | | | ... |
|1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|1 ... ... ... | 407486| 339935 | 175,5 |
| |мың ... | | | | |
|2 ... суммасы мың|103399672 |116319900 |128799450 | ... ... | | | | ... ... | 2 | 3 | 4 | 5 | |
| | | | | |6 |
|3 ... ... 0,2 | 0,4 | 0,3 | |
| |і | | | |150 |
|4 ... мың теңге | 12730801 | 10576141 | ... |
| | | | | |114 |
|5 ... ... 1,5 | 3,9 | 2,3 | |
| |% | | | |155 ... ... ... ... алынған /12, 37
б/
«Темірбанк» акционерлік қоғамның 11-ші кестеде көріп отырғаны-
мыздай, ... ... ... ... ... 175,5 % ... ал ... 125 % өсті.
Рентабельділік көрсеткіштер негізгі менеджменттің ... ... ... ... жауап береді. Алынған
көрсеткіштер әрбір теңге активінен қанша ... ... ... ... жағдайда, рентабельділік белсеңділік көрсеткіштері 2002 жылмен
2004 ... ... 50 % ... ... қаржылық жағдайы жағымды.
Жалпы рентабельділік қанша кіріс кіргенің, қанша шығыс ... ... ... ... ... 2002 жылы 1,5% ... ... жылы 2,3% көбейді, яғни 55 % артқаның көреміз.
Қорытындылай келе, осындай өсу ... ... ... ... жағдайының жақсаруына әкеледі. Пайда табу үшін өзіндік
құнға ықпал етеді, шығыстар, кәсіпорындар пайда табу үшін алып ... ... ... ... банк ... мен ... ... ("Темірбанк" акционерлік қоғам 2004-
2006 жж. мысалы ретінде)
Банктің негізгі қызметін, яғни ... ... ... ... талдау
керек. Банк жұмыскерлерінің және менеджерлерінің сапасын ... ... ... ... ... экономикалық жағдайын санау керек.
Қарыздық портфелге талдау жүргізгенде керекті ақпараттар болу ... ... ... ... ... ... талдау жүргізіміз. Кестеде
«Темірбанк» акционерлік қоғамның 2004-2006 жылдарғы қарыз портфелінің
сапасын анықтаймыз.
Кесте 12.
«Темірбанк» акционерлік қоғамның қарыз портфелінің ... ... ... түрі ... |2005 жыл | 2006 жыл ... ... | | | ... |
| |Мың. ... |% |Мың. ... |% |
| |Мың. |% |Мың. ... |
| ... | | | |
|1 |2 |3 |4 | 5 ... |88,0 |96,0 |231,0 | 213,20 ... |176,0 |505,0 |410,0 | 142,94 ... |87,0 |59,0 | 154,94 ... | | | | |
| ... |136,0 |8645,0 |24048,0 | 378,66 ... |197,0 |549,0 |294,0 | 105,57 ... ... ... мәліметтерінен алынған /12, 40 б/
Сурет-3 «Темірбанк» акционерлік қоғамның қарыздық портфелін салыстыру.
«Темірбанк» акционерлік қоғамның актив ... ... ... ... ... операциялар болып табылады. Несиелік портфель сенімді ... ... ... ... ... ... несиелік
стандарттарды жеңілдету, несиеге ревизия жасау тиімсіздігі,экономиканың
әлсіреуі бұл «Темірбанк» ... ... үшін ең ... ... ... ... тиімді басқару тәуекелділікті төмендетуге
мүмкіндігі болады және қарыздық операцияларды кіріс ... ... ... ... ... ... ... негізгі
банктік тәуекелді басқару бірінші факторы болып ... банк ... ... бұл- ... ... ... тәуекелді кең мағынада
басқа жолдарға қолдануға болады, партнер келісім шартты ... ... ... шығындарға әкеледі.
Несиелік тәуекелді өзгеру түрдері:
1.Актив сапасының коэффициенті.
Сапа коэффициенті = ... ... ... ... ... ... қарыздарды типтер бойынша реттеу ... ол ... ... ... осы ... ... ... 2004 жылғы сапа коэффециенті = қарыздар бойынша шығындар/қарыздың
жалпы суммасы =13,71%
1.2 2005 жылғы сапа ... = ... ... ... ... ... 2005 ... сапа коэффециенті = қарыздар бойынша шығындар/қарыздың
жалпы суммасы =13,11%
2004 -2005 жылдары ... ... ... ... ... 2006 ... төмендегенін көреміз.
Басқаша айтқанда, қарыздық портфель бірде төмендеп, бірде өскенде, яғни
қайта өз ... ... ... Бұл ... ... ... онда ол
негізгі қорытынды жасауға келмейді.
2. Несиелік тәуекел бойынша пайыз = ... ... ... Проблемалық деп-барлық несилерді айтуға болады. Бірақ, стандартты
және субстандарттыны несиелерде емес.
Кесте 15.
«Темірбанк» акционерлік ... ... ... ... ... | 2004| 2005 | 2006 | өсу ... | 2 | 3 | 4 | |
| | | | |5 ... | 5752408 | 10483863 | 11420273 | ... | | | |198,53 ... ... 37439238 | | 67730803 | ... | ... | |180,9 ... «Темірбанк» АҚ-ның мәліметтерінен алынған /12, 40 б/
Сурет 4. Проблемалық несие
2004-2006 жылдардағы период ішінде ... ... ... өсі ... 98,53 %, ал несиенің жалпы ... 80,9 % ... ... ... проблемалық несиенің үлес салмағы 2006
жылы 16,86 % өссе, ал 2004 жылы 15,36 % ... . ... ... банктің
несиелік тәуекелділікті жоғарлатады, оның өтімділігін төмендетеді.
«Темірбанк» акционерлік қоғамның ... ... ... ... қалу үшін ... проблемалық несиенің суммасын төмендету
керек.
Талдай келе, ... ... ... ... ... ... 2004 ... несиелік тәуекел пайыз бойынша =13,71 %
2. 2005 жылғы несиелік тәуекел ... ... ... 2006 ... несиелік тәуекел пайыз бойынша =13,11%
Жалпы көлемде қарыздық ... 3 жыл ... ... несие өсуде.
2006 жылы проблемалық қарыз 13,11% ол 2004 ... және ... ... өте ... ... ... = ( таза ... % - қарыздыр бойынша
шығындар)/активтер
Маржа ... ... үшін ... ... таза ... ... ... алу керек. Қорытындысында көрсеткіш
жоғары балады. Бірақ, ол ... және ... ... кедергі
жасамайды.
Кесте 16.
«Темірбанк» акционерлік қоғамның ... ... ... түрі |2004 |2005 |2006 ... ... |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |57524408 |10483863 |11420273 |7731764 ... | | | | ... |3749238 ... |67730803 |452057,75 ... ... ... ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... , % |13,5 |18,1 |-0,8 |9,7 ... ... ... ... ... /12, ... жоғарғы көрсеткіш 2005 жылы ... ... ... ... ... 3-3,5 ... ... бойынша несиені диверсификациялау = бір ғана ... ... ... ... ... ... ... жасай келе, 2004-2006 жылдардағы банктің пайыз бойынша
несиесі жоғары болғандағын ... ... ... ... 13,5 ... ... ... тұрақсыз екенің, пайыздық несиелік тәуекел 13,71 ... олда ... ... ... кері ... көрсетеді.
Коммерциялық банктің қаржылық ахуалын бағалаудың ... және ... ... ... ... ... ... құралдарды, атап айтқанда түзетушілік талдауды,
математикалық үлгілеуді, банктің ... ... ... ... ... көрсеткіштерін және кеңінен пайдалануды көздейді. Банк
жұмысын талдаудың ... ... осы ... ... ... таза
күйінде кездеспейтіндігін, эмпирикалықпен қатар, қоданылатындығын, яғни
банктердің негізіне аралас ... ... ... әдістерді
жасайтындығы көрсетіп отыр.
Қазақстан банктерінің қызметін ... оның ... ... ... ... ... ... банктердің
қаржылық ахуалын талдаудың теориясы мен іс-тәжірибесін әзірлеу ... ... ... ... банкінің коммерциялық банктердің
басшыларымен келісілген банктерді ... ... ... ... ... ... ... толық және жалпылай қамти отырып,
автоматтандыру мен ... банк ... ... бағалау
үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді құру және ... ... ... ... банктері қазіргі ақшалай шаруашылықтың ажыратылмас ... ... ... атты ... апталық басылымында
Қазақстанның Ұлттық банкінің 2006 жылдық ... ... ақша ... ... көрейік. 2006 жылы банкаралық ақша
рыногында банктердің ... ... ... үлкен белсенділігі
байқалады. Бұл ұлттық және шетелдік валюталарында ... ... ... жылы таратылған банк аралық теңге депозиттерінің көлемі 2005 ... 4 есе ... бұл 9184 ... ... ... ... Ұлттық банктің коммерциялық банктерінен тартылған депозиттерінің
көлемі 2006 жылы 2005 жылға қарағанда 3 есе ... 836 ... ... ... банк ... ... ... сыйақысының орташа көлемі
2006 жылы 2005 жылғы желтоқсанмен ... 3,46 %-дан 4,45 ... ... банк ... ... депозиттері сыйақысының орташа
көлемінің өсуі Ұлттық банкінің ақша ... ... ... ... ... ... Валюталарды қарызға алу банк ... ... ... ... көлемі 2006 жылы 2005 ... 20,3 % ... 158,7 ... АҚШ ... ... ... таратылған банк аралық доллар депозиттерінің пайыздық сыйақысы 2005
жылғы желтоқсанмен салыстырғада 4,23 %-дан 5,35 %-ға ... ... ... ... алу ... ... түрлері аз көлемде орындалған.
Депозиттік рынок 2006 жылы оңды ... ... ... ... ... депозиттерінің жалпы көлемі 2006 жылы 88,4%-ға дейін
өсіп, 3115 миллиард теңге құрады. Сондай-ақ, заңды тұлғалардың ... ... ... ... 94,4 % ... ... 2073 ... құрады, ал жеке тұлғалардың салымдары 77,4 % өсіп, 1042 ... ... ... ... 2006 жылы 2 есе көбейіп, ... ... ... ал ... ... ... 57,0% ... миллиард теңге құрады. Нәтижесінде депозиттердің үлес салмағы 58,1 ... 65,1 % ... ... ... ... ... ... алғанда) 2006 жылдың 12 айында 76,8 %-дан 1055 ... ... ... ... ... ... депозиттері 2 есе
көбейіп, 706,4 миллиард теңгеге дейін ... ... ... 22,6 % ... көтеріліп, 348,8 млрд. теңге құрады. Нәтижесінде
теңге депозиттерінің үлес салмағы 2005 ... ... ... % -дан 66,9 %-ға ... ... ... желтоқсандағы заңды тұлғалардың жедел теңгелік депозиттерінің
орта салмақтағы сыйақысы 4,5 % құрады (2005 жылғы желтоқсанда ол 3,3 ... ал жеке ... ... - 9,8 % (9,1%) болды.Несие рыногы.
Банктердің экономикаға несие қарыздарының ... ... 2006 жылы ... 4736 миллиард теңге құрады. Ұлттық валюта несиелері 95,9 %-ға
көтеріліп, 2460 миллиард теңге құрады, ал ... ... ... ... 2276 ... теңге құрады. Нәтижесінде, теңге несиелерінің
үлес салмағы 2005 жылғы желтоқсанмен салыстырғада 48,5 % -дан 51,9 % ... ... Ұзақ ... ... ... өсуі ... Осылай,
ұзақ мерзімді несиелер 2 есе өсіп, 3449 миллиард теңгеге көтерілді, ... ... ... 48,1 % ... ... 1287 ... ... құрады.
Нәтижесінде, ұзақ мерзімді несиелердің үлес салмағы 66,5 % -дан 72,8 ... ... ... ... берілген несиелер 2006
жылы 83,3% дейін өсіп, 861,7 миллиард теңге құрады. ... ... ... (23,3%), ... (13,9%), ... (11,1%), ... (4,4%) тәрізді салалары белсенді несиеленуде. Банк емес заңды
тұлғаларға ұлттық валюталық несиелердің орта ... ... ... ... 13,0 %-дан 12,2 % дейін түсіп кетті, ал ... -19,7 % -дан 18,0 % ... 17-ші ... ... ... ДКП ... талдау
жасаймыз.
Кесте 17.
                      2004-2006 жылдардағы ДКП көрсекіштерін талдауы
|   |2004 |2005 |2006 |
| 1 |2  |3 |4  |
| ... ... | | | ... есеппен жыл бойына , % |4-6 |3-5 |3-5 ... (ИПЦ) | | | ... ... жыл ... % |5-7 |4-6 |4-6 ... ... ... |6-6,5  |6,0  |5,5  ... ... % | | | ... ... алтынвалюталық |5156  |5679  |6438  ... ... млн. АҚШ ... | | | ... % |6,3 |10,1 |13,4 ... ... млрд. теңге |411  |495  |574  ... % |31,6 |20,3 |16,1 ... ... млрд. теңге |1325  |1607  |1607  ... % |29,1 |21,3 |18,1 |
| Банк ... ... |972  |1183  |1407  ... ... теңге | | | ... % |24,6 |21,7 |18,9 ... ... ... |1225  |1520  |1844  ... ... ... | | | ... % |30,3 |24,1 |21,3 ... ... ... теңгелік |9,0-10,5 |8,0-9,5 |7,0-9,0 ... ... орта | | | ... ... ... | | | |
|% | | | ... ... жедел теңгелік|12,0-13,5 |11,0-13,0 |10,0-12,0 |
|депозиттері бойынша орта | | | ... ... ... | | | |
|% | | | ... ... ... ... ... /12, ... инфляция орта есеппен алғанда 2004 жылы 4 %-6 % ... ... -2006 ... 3% - 5% ... ... орта ... 2004 жылы
5%-7%, 2005 жылы 6-4 % 2006 жылы 4-6% ... ... ... жыл ... % ... 2004 жылы 6-6,5% 2005 жылы 6,0 %  2006
жылы 5,5 төмендеді.  Ұлттық банктің алтын валюталық жалпы ... ... ... ... % ... 2004 жылы 6,3 % 2005 жылы 10,1% ... жылы 13, 4% ... ... Ақша ... ... теңге өзгеруі %
бойынша 2004 жылы 31,6% ... 2005 жылы 20, 3 ... 2006 ... күрт ... Ақша ... ... теңге 2004 жылы 29,1%
көбейсе, 2005 жылы 21,3% ... 2006 жылы 18,1 % күрт ... ... ... депозиттер миллиард теңге 2004 жылы 24,6% ... жылы 21,7 % ... 2006 жылы 18 ,9 % күрт ... Банктің
экономикаға берген несиелері миллиард теңге 2004 жылы 30,3 % ... ... жылы 24,1% азая ... 2006 жылы 21,3 % күрт ... ... ... теңгелік депозиттері бойынша орта есептелген сыйақы
мөлшерлемесі, % бойынша 2004 жылы 9,0-10,5 % ... 2005 жылы ... ... 2006 жылы 7,0-9,0 % ... ... тұлғалардың жедел
теңгелік депозиттері ... орта ... ... ... %
бойынша 2004 жылы 12,0-13,5 % өссе, 2005 жылы ... % аз ... 2006 жылы ... % азайды.
2.3 Коммерциялық банктің қаржылық жағдайын талдау
Төлем қабілеттілігі термині ... ... ... Бұл ... ... ақша ... ... мүмкіндігі емес заңды және жеке ... ... ... мерзімде және толығымен өтеу қабілеттілігін
айтады. Олай ... ... ... ... анықтаймыз. «Темірбанк»
акционерлік қоғамның шығыстарын талдау қарастырамыз.
Кесте 18.
«Темірбанк» акционерлік қоғамның шығыстары
|№ ... | 2004 |2005 |2006 |өсу ... |2 |3 |4 |5 |6 |
| |2 |3 |4 |5 |6 |
| ... |% |сумма |% |сумма |% |% | |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 | ... ... |5422028 |5,2 |5422600 |4,7 |5422600 |4,2 |100,01 | ... ... |956415 |0,9 |956415 |0,8 |956415 |0,7 |100 | ... ... |801629 |0,8 |1090060 |0,9 |1137060 |0,9 |141,8 | ... ... ... резерві |385014 |0,4 |161163 |0,1 |146443 |0,1
|38 | |5 |Өткен жылдағы бөлінбеген табыс |193718 |0,2 |189756 |0,2 ... |122,9 | |6 ... ... ... ... |193663 |0,2 ... |339935 |0,3 |175,5 | ... 20 жалғасы
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | | ... ... |7952467 |7,7 |8227480 |7,1 |8240597 |6,4 |103,6 | |7 ... |76,1 ... |79,8 |101639351 |78,9 |129,3 | |8 |ҚР Ұлттық
Банкіге қараздары |550 |0,005 |550 |0,005 |550 |0,005 |100 | |9 ... ... |2277229 |2,2 |396029 |3,4 |7685603 |5,9 |337,5 | ... өкіметіне қараздар |101664 |0,1 |94847 |0,1 |101632 |0,08 |99,9 | |11
|Банктің бағалы қағаздары |7107551 |6,9 |3408908 |2,9 |2449682 |1,9 ... |12 ... ... ... бойынша міндеттері |117721 |0,1
|253987 |0,2 |232277 |0,2 |197,3 | |13 ... ... |2310715 ... |2,0 |2403200 |1,9 |104 | |14 ... ... |4907473 ... |4,4 |6046342 |4,7 |123,2 | | | | | | | | | | | | ... |95446872 |92,3 |108092420 |92,9 |120558637 |93,6 |126,3 | |
|Барлық пассивтер |103399672 |100 ... |100 ... |100 |125 | ... «Темірбанк» АҚ-ның мәліметтерінен алынған /12, 45 б/
«Темірбанк акционерлік қоғамның міндеттемелердің үлес ... ... 92,3% ... 2005 жылы 92,9% ,2006 93,6% ... ... 25 % ... ... негізгі ролін «Депозиттер» бабы орны
алады, олар 70% ... ... үш ... депозиттер 29 % өскен.
Депозиттер Банктің негізгі пассивтерін және ... жеке ... ... ... ... ... ... талаптарын орындайды.
Себебі, салымшылар қаржылық талаптары өте өзгерушілік болып келеді, ... ... ... көбірек, банк тәуекелділік ... ... Банк ... ... депозиттерді айыру жағдайында
болады, жоғары деңгейде өтімділікті ұстап тұрады.
Бірақта, банктерге депозиттер суммасы өскенде,онда банк ... және ... ... ... жасайды.
Қазақстандағы банк ұсынылып отырған, ... ... ... оқыған, әр азамат өз салымдарын жинақтап, ... ... ... ... «Темірбанк» акционерлік қоғамның депозиттері өсіп, ... және ... ... ... меншікті қорларына жарғылық қор, резервтік және басқа да банк
арқылы табыс түрлері кіреді, ағымдағы жылғы бөлінбеген ... ... ... ... көрсеткіштерінен
көріп отырғанымыздай, меншікті капитал өте көп мөлшерде 2004 жылы 8 ... 2005 жылы 7,1%, 2006 жылы 6,4% ... ... ... ... 3,6 % ... Қаржылық жағдайы жағымды.
Банктің қаржылық жағдайының резервтік капитал 2006-2004 жылмен
салыстырғанда 41,8 % ... ... ... ... ... қор шегі 25-100 % ... қор
банктің жылсайынға шығарып салуынан есептеледі.
Меншік құрылымы ... ... ... ... ... ... ... табылады. Банк клиенттеріне оның өтімділігі
және тұрақтылығы маңызды. Сондықтан өтімділік көрсеткіштерін талдап,
есептеу керек.
Өтімділік ... ... ... түр мен ... ... ... валюта+Бағалы қағаздар)/Барлық міндеттемелер
К абс.өт.2004 =(5667889+30712083)/95446872=0,38
К абс.өт.2005 =(5796451+119889470)/108092420=0,17
К абс.өт.2006 =(6320279+15744162)/120558367=0,18
Коэффициенттің шектік нүктесі 0,2-0,25 құрайды.
Банкің өтімділік ... ... ... ... ... ... ... мағына береді. Бұл активтерді жылдам
өтетін ақша құралына айналдыру мүмкіндігі емес заңды және жеке тұлғалардың
өз төлемдік міндеттемелерін мерзімде және ... өтеу ... Олай ... өтімділік төлем қабілеттілігін анықтаймыз. «Темірбанк»
акционерлік қоғамның бәсекеге қабілеттілігі төмендегенін байқаймыз, себебі,
2004 жылы өтімділік коэффициенті 0,38 ... 2006 жылы 0,18 ... ... ... ... банкротқа әкелуіне және кері
фактор болып табылады, ... ... ... келе ... жағдайының
төмендеуіне келеді.
Нарықтық жағдайда, кәсіпорынның шаруашылық қызметі және даму ... ... ... ... ... ... есебінде, мұндай, кезде банктің қаржылық тұрақтылығы
орын алады.
Қаржылық тұрақтылық-банктің есептелген ... ... ... ... ... Қорытындысында, белгілі бір
шаруашылық операция кезінде ... ... ... ... ... ... төмендеуі /12,28б/.
Талдау кезінде қаржылық тұрақтылықтың тапсырмасы активтер ... ... мен ... ... ... сұрақтарға жауап беру
керек: қаржылық көз қарас жағынан ұйым қаншама тәуелді, тәуелділік ... ... ... ... ... ... жағынан
активтер мен пассивтер жағдайы қалай деген сұраққа жауап береді.
Тәжірибе кезінде, қаржылық тұрақтылықты талдауда әр ... ... ... ... ... ... ... арқылы
талдаймыз. Қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерін жинақтағанда қорларды және
шығындарды реттеуде жетіспеушілік және артықшылық ... ... ... ... бірнеше көрсеткіштерді қолданылады,олар: 1.Айналым
қорындағы ... ұзақ ... ... ... және ... ... ... капитал.
Қорлар мен шығындардың реттелудегі негізгі көздерінің ... ... ... үш компонент арқылы анықталады. (1)
1,егер Ф>0
S(Ф) = ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы, төлем қабілеткекепілдеме
береді:Фс_0;Фо>0;т.е S=(0,1,1);
3. Қаржылық жағдайдың тұрақсыздығы, төлем қабілетінің бұзылуы, ... ... ... тепе-теңдік мүмкіндігі сақтап қалынады. Қор
айналымын тездету:Фс 0 т.б7 S=(0,0,1)
4.Қаржылық жағдайдың дағдарысы, кәсіпорын ... ... ... ... осы оқиғада ақша қаражаттары, қысқа мерзімді бағалы қағаздар және
берешек қарыз несие берешегін жаба алмайды:
Фс _ 0 т.б ... ... ... ... ... себебі, 2004 жылы өтімділік коэффициенті 0,38 болса, 2006 ... ... ... ... қысқаруы банктің банкротқа
әкелуіне және кері ... ... ... ... талдау жасай келе
қаржылық жағдайының төмендеуіне келеді.
Бұл бөлімді қорытындылай келе, біз «Темірбанк» ... ... мен ... жағдайын, банк жұмысының әдістері мен қаржылық
көрсеткіштерін, қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... төмендегенін байқаймыз. Олардың
көрсеткіштерін есептеп, талдауды. «Темірбанк» ... ... ... ... халқының мұқтаждықтарын сапалы банк ... ... ... ... ... ... бір әдістерді,
тәсілдерді зерттеп, қолдана отырып, қызметінінің ... ... ... ... ... ДЕҢГЕЙДЕГІ БАНК ҚЫЗМЕТІН БАҒАЛАУ ӘДІСТЕРІ МЕН
ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
Бұл бөлімде банк ... ... ... ... ... ... арттыру жолдарын, екінші деңгейдегі банктердің жалпы
жағдайын қарастырдым.
1. ... банк ... ... ... ... ... икемді және тиімді банк қызметінің ... ... ең ... ... ... ... несиелік институттарының құрылуы туралы жай ғана жариялап қою
жеткіліксіз екені түсінікті.
Өркениеті әлемде қабылданған және ... ... ұзақ ... ... ... ... ... тәжірибесін терең меңгеру
жолымен несие мекемелерінің тиімді қызмет етуін қайта құру ... ірі ... ... ... ... ... үшін ... жинақтауда, Қазақстан экономикасының «локомотиві» ретінде қаржы-
өнеркәсіптік бірлестік құру ... ... ... бар, ... ... бәсекелестікке бейімді және айрықша ... ... ... арта ... ... ... ... бірі бүкіл елде өз бөлімшелерін
ашу, жақын шет елдердегі банк ... ... ... ... ... шығу болып отыр.
Банк аралық бәсекелестікті күшейту, банк мекемелерінің ажыратылуы арқылы
банк саласындағы ... ... өсіп ... ісі ... ... ... ... сезімдеріне және
жоспарларына қатысты ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер оның клиенттерінің барлық үміттерін
жүзеге асыруға тырысуы керек. Банк сенімділігі-Акционерлер мен ... ... ... ... ... бір ... болуы тиіс. Қазақстан
коммерциялық банк қызметінің тиімділігін бағалауды жолдары жөнідегі жұмыс
табысты басталды. Оны ... ... ... ... ... ... пресса
болып, тұрғындар болып, біріге қолға алсақ қана біз ... және оң ... ... ... ең ... және ... алынбайтын
құрылымдарының бірі. Банктер мен тауар өндірудің және ... ... ... және ... ... ... ... Мұнда, банктер ақшалай
есеп айырысу жүргізу, шаруашылықты несиелеу, капиталдардың қайта таралуын
жүргізе асыра ... ... ... тиімділігін арттырады, қоғамдық
жұмыс өндірісінің өсуіне ықпал етеді.
Дамыған тауар және қаржы ... ... банк ... ... ... түседі. Қаржы мекемелерінің жаңа түрлері, жаңа несие құралдары
және клиенттерге қызмет көрсету ... ... ... ... құрылымының тиімді формаларын, капитал рыногында тиімді жұмыс
істейтін ... ... ... ... көрсетудің жаңа
әдістерін іздестіру жүріп жатыр. Тұрақты, епті әрі ... банк ... ... экономика реформасының ең маңызды.Сонымен қатар, ... бірі ... ... дегеніміз-жеке алынған экономикалық өңірдің немесе бір ... ... ... ... саласы ешқандай географиялық, ұлттық шектеуді
білмейді. Бұл, өте мол ... ... ... ақша ... бар планеталық
құбылыс.
Банктер, біздің өмірімізге нық еніп отыр. Олар көпшілік ... ... ... өмір ... қамтамасыз етіп отыр. ... ... ... ... ... проблемалары мен қажеттіліктерін ұмытуға
себеп болмайды. Тек, сондай жолмен ғана нарық механизмдерінің тиімді ... ... ... ... ... ... мен ... етуіне
оңды жағдайлар жасалады. Қазақстанның қаржы секторының Еуропалық одақтың
стандарттарына көшуі инвесторлар мен қатысушылардың қайсы ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Еуроодақтың стадартын таңдап алу, сонымен қатар Қазақстанның 80 % жуық
тауар айналымы ЕС-ге ... ... ... ... ... Кейін Еуроаумақтың ел экономикасына әсер етуі біртіндеп азая
бастайды. Бұл ... ... ... мен Еуропалық одақтың қаржы
жүйесінің қарым-қатынасы тереңдетіледі.
Аталған тұжырымдамаға сәйкес 2010 жылда теңге еркін айналыстағы ... ал ... ... ... ... ... қызмет етеді.
Несие берудің үш деңгейлік жүйесі ... дами ... Ол ... жеке ... жүзеге асыратын банктер, ұйымдардан және
шағын несие ұйымдарынан құрылады. Нормативтік құқықтың базасын ... ... мен ... ... жүйесін дамыту жоспарланып отыр.
Ипотекалық облигация, ... ... ... ... мерзімдік
коммерциялық құнды қағаздар тәрізді қаржы құралдарын ... ... ... Инвестициялық қорларды қалыптастыру белгіленіп отыр. Олардың
негізгі міндеті ... ... ... асырылып, жоғары
технологияларға инвестициялауға қатысу болып ... банк ... ... ... ... соңғы жылдар
аралығындағы талдауы келесіні көрсетеді:
Банктерді қаржылық сауықтыру мен Қазақстан банк ... ... ... ... ... қажет:
- банк капиталын көбейту;
- активтердің сапасын көтеру;
- банк жүйесін қайта құру.
Соңғы уақытта Қазақстанда басқару есептерін ... ... ... ... Бұл таң қалатындай жағдай емес, өйткені, күрделі ұйымды
басқару-қажетті ақпаратты жинақтаусыз және бағалаусыз мүмкін емес.
Сонымен қатар, банктер ... ... банк ісін ... әдістерін қолданып отырған, банкирлер ғана табысқа жетеді. Дипломдық
жұмыстағы ақпарат көлімінің үлкендігінен банк қызметімен байланысты ... ... ... ... ... 2001 жылы ... ... халықаралық стандартқа сай қызметтерге көшу ... Бұл ... ... ... ... отырған, мақсаты
бағытталған жұмысы мен республикадағы банк бизнесінің дамуын жалғастыруға
негізделеді.
2003 жылдың ... 16 банк жеке ... ... салымдарының
ұжымдық кепілдік (сақтандыру) жүйесінің қатысушылары ... ... ... ... ... банк ... отырған белсенді операциялары
көлемінің өсуіне, олардың бәсекелестікке қабілеттілігін арттыруға, ... ... ... ... және ... нәтижеде республиканың
қалың бұқара топтарына қол жетімді болуына әкелді. 2005 жыл ... ... ... ... 18-ге ... ал қазіргі кезде 42-ге
дейін өсті.
Сондай-ақ, тұрғындар салымдарын сақтау жүйесі ... ... банк ... жеке ... ... ... ... банк
құпиясы бойынша өзгертулер мен толықтырулар енгізілді.
Азаматардың салымдарын қорғау жөнінде қабылданған ... ... банк ... ... ... ... ... ал адамдардың
түйсігінде «түбірлі өзгеріс» болып, олар ақшаларын өз ... ... ... ... ... болды.
Банктктерді дамыту үшін телебанкинг, call-орталықтары, ... ... ... ... банк ... ... үлкен
мәні бар. Олар клиенттерге банк ... ... жаңа ... ... ... дамытумен ең белсенді
айналысатын 2006 ... ... 22 000 ... ... ... Қазкоммерцбанкі, Халық банкі-2006 жылы 16 000 клиент, Центркредит
банкі -2006 соңында 1 900 пайдаланушы.
Аталған банк ... ... ... ... call-
орталықтары, интернет-банкинг, Homebanking ... ... ... түрлерінің шектеулі болғандығын көрсетті. Ал телебанкингте операция
жүргізу барысында бірнеше ондық цифрлар теруге тура келеді. Негізгі ... бас ... ... ... іс ... және ... ... іс-
қимылдар жасаудан қауіпсіздендіруді қамтамасыз ету болып табылады.
Банктер ақпаратар мен жүргізілетін операцияларды қорғау ... ... ... ... ... жаңа электронды банк қызметтері үшін
заңнамалық қорғауды қалыптастыру қажет.
Қазіргі кездің, ең маңызды ... ... ... ... ұзақ ... ... қамтамасыз ету ... ... 2015 ... ... ... ... ... мәселенің көкейкестілігін күшейте түсті. Осыған
байланысты Қазақстан банкілерінің тәжірибесінде ... ... ... ... жаңа ... ... несиелеу
болып отыр. Банк қызметіне жүргізілген зерделеу Қазақстанда ... ... даму ... ... ... ... ... түрлі инвестициялық жобаларды қаржыландыру
көздерін іздестіруде, оларды ... ... ... ... Одан ... ... ... банктер үшін ірі салымдардың
жоғалтуына әкелетін инвестициялық жобалардың жоғары тәуекелділіне тікелей
байланысты мәселер бар.
Банктің ... ... ... қызметін несиелеуге байланысты
инновациялық қызмет көрсету түрі сауда қаржыландыру болып ... ... ... ... ішінде Казкоммерцбанкі, АТФ банкі, Центркредит
банкі, ТұранӘлем банкі, Каспий банкі және т.б. ... Оның ... ... банктер предэкспортты қаржыландыру мен ... ... ... ... ... және т.б. ... қаржы құралдарын
белсенді қолдана отырып, инновациялық банк қызметтерінің осы ... ... ... ... ... ... ... бағалау көрсеткіштерін жетілдіру
Коммерциялық банктің тиімділігін арттыру жолдарын ... ... ІІІ ... ... Қазақстан қаржы рыногының даму
тұжырымдамасы Қазақстан Республикасында туынды қаржы құралдарының, атап
айтқада, форвардтар мен ... ... ... ... ... форвардты және фьючерсті мәмілелер бойынша қызмет көрсетуді жүзеге
асырғанда, сыртқы экономикалық қызметтерді несиелеу саласындағы ... ... ... ... ... ... есеп
айырысуды жүргізудегі жаңа қаржы құралдарына ... ... ... ... олар ... жүргізілетін операциялардың көлемі
аз, бұл банк көрсететін қызметердің аталған ... ... ... экономикалық мәмілелерін қаржыландыруға ықпал ететін
жаңа ... өзге ... ... пен ... болып табылады.
Несиелік мөлшерлемелердің жалпы төмендеу тенденциясы мен мықты бәсекелестік
банкерді ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлейді. Факторинг өз сатуларының көлемін
ұлғайтуға ынталанатын немесе өз ... сату ... ... мүдделі
кіші және орта кәсіпорындар үшін өте маңызды. Қазақстандағы аталған ... ... ... және ... ... ... көңіл қоюды талап ететін мәселесі мәмілелерге ... ... ... шарттасатын факторингтік және ... ... ... ... ... ... бірі құнды қағаздар рыногын дамыту болып
табылады. Экономика субъектілерінің инвестициялық әрекеттерін дамытуға
ықпал ете отырып, коммерциялық ... ... ... деген жаңа
банк қызметін көрсетуді пайдаланады. Ол банкке ... ... ... ... ... ... табыс түсіруге, инвесторлар кішігірім
топтарға бірлесіп, акциялардың ... ... ... өзге ... ... ... құнды қағаздарды пайдалануға ынталанған кезде
қарыз құралдар ... ... ... ... ... ... ... Тұран Әлем банкі 2005 жылы «Қазақстан Темір Жолы» республикалық
мемлекеттік кәсіпорнына 15 млн. теңгеге облигациялар орналастырды. ... ... ... күндегі репрезентативтілігі туралы айтуға
болмайды. Банк қызметтерінің бұл ... даму ... ... қағаздар рыногының даму мәселесімен тығыз ... Бұл ... ІІІ ... көрініс табады./28,29 б/.
Қазақстанның дүниежүзілік сауда бірлестігіне кіруі, Еуропалық одаққа
бірлесуі экономика субъектілеріне бизнесті еуропалық ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан жағдайда
көмек көрсетуге қабілетті Қазақстан банктерінің инновациялық қызметі
шетелдік банктер ... кең ... ... ... ... ... табылады. Қазақстан банктерінің қызметін тиімділігін
арттыру үшін, оның тұрақтылығын арттырудың маңызды бағыттарын төмендегідей
коммерциялық банктердің қаржылық ахуалын талдаудың ... мен ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкінің коммерциялық банктердің
басшыларымен келісілген ... ... ... бірыңғай
әдістемесін әзірлеу;
- бантің қаржылық ахуалын талдауды толық және жалпылай қамти отырып,
автоматтандыру мен ... банк ... ... бағалау
үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді құру және қолда барын жетілдіру.
Банк эмитентінің негізгі функцияларына мыналар ... ... ... ... иесінің жеке деректерін өндеу және кодтау,
эмбоссинг, клиенттерге карточканы жеткізу, карточканы жаңарту);
- Несие қабілеттілікті талдау (өтініш иесінің қаржылық жағдайын ... шот ... ... ... Авторизация (мәміле жүргізу мүмкіндігі туралы автоматты түрде ... ... ... ... ... ... мастер-файлдарды жаңарту,
ақпараттық айырбастау жүйелерімен өзара әрекеттесу);
- Ақпараттармен алмасу және интерчейндж үшін сыйақылар алу;
- Биллинг (каточка ... ... ... мен оларды жабу мерзімдері
көрсетілген көшірмелер дайындау және жіберу);
- Карточкалық шот бойынша операцияларды бухгалтерлік есепке алу;
- Мерзімі ... ... ... және ... ... ... бақылау;
- Клиенттермен жұмыс (сұрақтарға жауап беру, шағымдарды қарастыру);
Банктік ... күрт ... ... ... жаппай қаржылық құралға
айналуы, тұрғындардың басым бөлігі арасында олардың кең танымалдылығының
ұдайы өсуі жүйеге қатысушылардың негізгі ... ... ... ... және карточка иелеріне есеп айырысулардың бұл нысаны
сөзсіз табысты болып табылатындығының нақты куәсі /29,50б/.
Несие карточкаларының табыстылығы.
Несилік карточкаларды шығару ... ... ... ... ... ... негізгі құрамдас бөліктермен анықтауға болады.
Алдымен табысты құрамдас ... ... яғни ... түсетін
табыстар карточка ұстаушысына ұсынылатын несиенің пролонгация ... ... ... Ал, пролонгация жеңілдетілген мерзімде
қайтарылмаған, яғни пайыз есептелетін несиелер сомасынның ... ... ... сомасына қатынасы ретінде белгіленеді.
Банк-эмитент төлеуі міндетті ... ... ... ... ... ... эквайердің орнын толтыруы, өтеуі
болып табылады.
Бұл коммерциялық банк қызметінің тиімділігіне көз ... ... ... айқындала түседі: карточкалық бизнестің табыстылығы «үш алып ... есеп ... ... ... қаржылық есепке алу,
маркетинг. Бұл үшеуінің ... ... ... ... айту қиын, бірақ
үшеуінің бірісіз жүйенің жұмыс жасауы мүмкін емес,ал бұл үшеуінің біреунің
әлсіздігі міндетті түрде барлық жүйенің ақсауына ... ... беру ... ... ... ... бір маңызды қызметі
болып табылады. Бос қаражат иелері мен қарыз алушылардың тікелей ... оған ... ... ... ... отырған капитал
көлемін бірлесе иемденуі, сондай-ақ, қарыз алушыға қажет капиталды босату
мерзімі кедергі болып отырған жоқ. ... ... мен ... ... ... ... байланысын соңғылардың төлемдер жасауға
қабілетсіздігі де қиындатып отыр. ... ... ... ... қаржылық
жағдайы туралы ақпарат болмауы мүмкін.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан экономикасының нарыққа көшуімен коммерциялық ... ... жаңа ... ... және қоғамдағы нарық қатынастарының дамуы, банктердің
экономикалық ... ... ... ... ... ... орынға
әкімшілік-басқарудың орнына экономикалық әдістер шығады. Экономикаға деген
банк ықпалы құндылық құралдарының маңызы көтеріле түсті.
Қазіргі кезде ... ... ... тән ... бірі
әмбебаптық үрдісі, банк клиенттері іс жүзінде қандай да болмасын ... ... қол ... ... ... ... ... табылады. Біздің рынок құрылымдары ... ... ... ... ... ... ... әдістерін
әмбебаптығын даму және келешекте әрі ... өмір сүру ... ... ... ... қатынастарының дамуы мен нығайтылуының
өлшемі бойынша, әр банк үшін ... пен ... ... нақты
механизмдерін қалыптастыру шағында, күн тәртібіне өзінің арнайыланған
текшесін немесе қызметінің оңтайлы аумағын ... ... ... коммерциялық банктер туралы сөз қозғағанда, олардың несие
жүйесінің өзге де ... ... ... ... ... баса айту
керек. Олардың ... ... ... бәсекелестік әдістері,
бақылау және басқару жүйесі өзгеріп отырады.
Соңғы жылдары банктердің жаңа ... ... ... қолдаудың,
электронды терминал пайда болуының және халықаралық банк операцияларының
кең таралуының ... банк ... ... ... түсті.
Бәсекелестік өзге де қаржы институттарының (мысалы, сақтау мекемелері мен
ақша рыногының өзара ... ... тән ... көптеген түрлерін
ұсына алады) өсуіне байланысты күшейді.
Қомақты меншікті капиталға ие бола тұра ... ... ... ірі инвесторларға айналуы ... ... ... ... ... ... ықпал ете алады, құрылымдық қайта құруға
араласады, тіпті экономиканың көптеген секторларының келешегін анықтайды.
Жеке меншікті басқарудың және ... ... ... ... кең ауқымда иелене отырып, коммерциялық ... ... ... ... және де өз ... ... ... фирмалар мен кәсіпорындар ашу арқылы жан-жақты дамыта алады, сондай-
ақ, қатысудың түрлі формаларын дамытады.
Банктерге ... ... рөл ... ... ... ... ... банктің дәрежесін рынок тұрғысынан дұрыс түсіну болып табылады
және ол үшін ... осы ... ... ... ... беретін
реттеуші кешенін қалыптастыру қажет. Мұндай кешенде аса ... ... ... ... механизмі ие болуы тиіс. Оларды комерциялық банктер нақты
ойластырылған және негізделген даму ... ... ... ... ала ... ... жасауға тиіс.
Менің ойымша, нарық экономикасындағы коммерциялық банктердің рөлін дұрыс
түсіну негізінде, олардың әр қайсысы өзінің ... ... ... ... ... жасаудың қарама-қайшылық процесінде жинақтардағы, өндірістегі,
айналымдар мен тұтынудағы мақсатты міндеттерін шешуде, олардың коммерциялық
және әлеуметтік тиімділігін көтеру үшін қолдағы ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2007-2009 ... ... ақша ... ... ықпал етуді әрі қарай күшейту
жөнінде шаралар қабылдау, ақша-несиелік саясаттың түрлі ... ... ... жұмыстары жалғасады делінген. Мұнда қаржы рыногындағы
сыйақы мөлшерлемесін реттеудің, сонымен қатар банктердің ... ... ... ... Ұлттық банктегі екінші деңгейдегі банктердің
қысқа мерзімді нотасы және депозиттері ... қала ... ... және капиталдық операциялар бойынша ... ... ... ... және ... ... жағдайындағы
мониторинг молынан кеңейе түседі, сондай-ақ, сыртқы экономикалық оперциялар
бойынша ақпараттық базаны жетілдіру жөніндегі жұмыстар жалғасады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... ... 2030» атты стратегиялық бағдарламасы Алматы 1997 ж
2. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер
және банк қызметі туралы» заңы
3.Сейтқасымов Г.С. ... ... ... ... ... ... В. И. Банк ісі. - М: ... және статистика, 2000г.
5. Ж. Алыкпашев. «Вестник КазНУ» журналы. Экон. ... ... ... И.Т. ... және банк ісі. – ... ... Ж.К. Бекболатұлы. Қазақстанның коммерциялық банктері: мәселелер
және әлеуеттер // Қазақстан экономикасы, 1997г., № ... ... Л.Т. ... ... ... - М., Инфра-М., 1997г.
9. Жукова Е. Ф. Банктер және и банк операциялары.-М.:Банктермен
биржалар– Юнити, 1997г.
10.Ілиясов А.А., ... А.К. ... ... журналы. Экономикалық
серия. №4(26). 2001г.
11.Қалиева Г.Т. Қазақстандағы коммерциялық банктер және олардың
тұрақтылығын тқамтамасыз ету проблемасы. ...... ... ... ... ... ... В. «Экономикалық теория». Алматы 2002г.
14. Лаврушин О.И. «Ақша, Несие, Банктер». Екінші басылым, Москва
2000г.
15. Маркова О. М., Сахаров В. И. ... ... және ... – М., ... мен ...... ... Миркин Я. М. Банк операциялары. – М., Инфра-М., 1996г.
17. Поляков В. П., Москвина Л. А. Ақша ... мен ... ... ... ... Ж.Д. ... ... журналы. Экономикалық серия. №3(37).
2003г.
19. Сейтқасымов Г.С. ... ... ... ... ... Шаяхметова К.О. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық серия.
№1(41).2004г.21. ... О.Н. Банк ісі. - М: ... және ... ... ... Г.С. Банк ісі. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 1998г.
23. Сейтқасымов Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». - ... ... ... ... ... ... ... қаржы-несиелік даму
мәселелері /Редакциялауымен.– Алматы: Бiлiм, 1995 – 240 с.
25.Кучукова Н.К. Қазақстан республикасы қаржы-несие жүйесін
реформалаудың нарық экономикасына көшу жағдайындағы
макроэкономикалық аспектілері. – ... 1994. – 439 ... Б.А.. ... ... ... ... ИНФРА
М, 1997. – 720 с.
27.Сейтқасымов Г.С.. Ақша, Несие, Банктер: Оқулық ... ... 1996. – 364 ... Е.Н. ... ... ... және оны реттеу /Ақша және
несие. 1994. №5-6. с. 68-71.
29.«Кәсіпкер және құқық». №12 (73), май, 1997.
-----------------------
30%лизинг
10,30%0арыздар
12,30%
8% 2004 ... ... ... несие
несиенің жалпы
суммасы
0
5000
10000
15000
20000
25000
30000
2004
2005
2006
Стандартты
Субстандартты
қанағаттандырылм
айтын
Күмәнді
үмітсіз
0
10
20
30
40
50
60
70
2004
2005
2006
Стандартты
Субстандартты
қанағаттандырылм
айтын
Күмәнді
үмітсіз
0
10
20
30
40
50
60
2004
2005
2006
Стандартты
Субстандартты
қанағаттандырылм
аайтын
Күмәнді
үмітсіз
16,86%
16,12%
15,36%
10
орроотл.,5,34%
28,01
18,91,85%
29,14%
10,43
24,04%
15,98%
11,н
13,765
13,32
12,13
25,16%
19,24%
20,42%
19,25%
15,53%
9
18,63%
11
10
9

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Салық жүйесінің экономикалық мәні23 бет
Төлем жүйесінің теориялық аспектілері25 бет
Казақстан Республикасындағы банк жүйесі туралы37 бет
Коммерциялық банктің ұйымдастыру құрылымы8 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь