"Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері."

Кіріспе
I. БАНКТІК ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Банктік операциялардың теориялық аспектіліері мен оның маңыздылықтары
1.2 Банктік қызметтер: маңызы, түрлері және ерекшеліктері
1.3 Банктер және олардың клиенттері арасындағы қарым . қатынас
II. ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ТРАСТЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Қазақстанның банктік операцияларды дамыту жолдары мен оның ерекшеліктері
2.2 «Альянс» банк АҚ тратық операцияларды жүргізудегі басты ерекшеліктер
2.3 Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі коммерциялық банктерінің трастық (сенімгерлік) операцияларын жүргізудің ережелері мен функциялары
III. ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ ОТАНДЫҚ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ДАҒДАРЫСЫ КЕЗІНДЕГІ ТЕНДЕНЦИЯСЫ
3.1 Банк қызметінің қазіргі нарығының тенденциялық жағдайлары
3.2 Әлемдік қаржы дағдарысының Қазақстан Республикасының банк жүйесіне әсерлері
3.3 Екінші деңгейлі банктерді қадағалау мен бақылау ісін жетілдіру жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Дүние жүзіндегі қаржы дағдарыстарының болу себептері әр түрлі және оның болуы көп жағдайда күтпеген кезде болуы да ықтимал, сондай ақ қор нарығындағы трейдерлердің де іс әрекеттеріне байланысты болады. Дегенмен қаржы дағдарысы қолдағы және айналыстағы ақша ресурстарының жеткіліксіздігінен де және оның шексіз айналыста көп болып өз құнын жоғалтуына да байланысты. Қазіргі уақытта әлемдік деңгейде жаһандық дағдарыстан шығу жолдарын әр ел өзінше іздестіріп жатыр.
Қаржы нарығының жаһандануы және әлемде бәсекелестік артықшылықта болу елдегі банктердің өызметіне соның ішіндегі олардың операцияларына, әсіресе сыртқы операцияларына үлкен әсерін тигізуде. Әлемдік қаржы нарықтарының дамуы, ең алдымен дамыған бағалы қағаздар нарығымен сипат алады. Макро деңгеймен қатар, биржа нарығы микро деңгейде де үлесі жоғары. Ең алдымен, қор нарығында қаржылық ресурстар шоғырлануын атауға болады. Қаржылық ресурстар меншіктік, қарыздық және тартылған болып бөлінеді. Олардың арасындағы бәсекелестіктің болуы дамыған нарықтың бірден-бір факторы. Себебі, нарық субъектілері үшін қаржылық ресурстардың жедел, әрі арзан құралды қолдануы негізгі мақсаттарына айналды.
ҚР қаржы нарығы негізінен банктік саладан тұрады. Банктік мекемелер өнімдері мен қызметтерінің жыл сайын дамуы бағалы қағаздар нарығының бәсекелеске түсуіне кедергі келтіреді. Ал, қаржылық ресурстардың тек банктік салада шоғырлануы, нарықтың барлық қатысушыларына кері әсерін тигізеді. Еліміз егемендігін алғаннан бастап бағалы қағаздар нарығы қалыптасты. Бағалы қағаздар нарығының, соның ішінде қор нарығының қалыптасу уақыты аз емес. Осы аралықта ұлттық бағалы қағаздар нарығының қалыптасу ерекшелігі, дамыған мемлекеттердің қолданған тәжірибесін енгізуімен сипат алады. Алайда, соған қарамастан ұлттық нарықтағы біршама қайшылықтардың салдарынан бағалы қағаздар нарығының жете дамымауы көрініс алады.
ҚР Президентінің кезекті жолдауында ұлттық бағалы қағаздар нарығын дамыту бағыттары мен міндеттері айқындалды. Соған қарамастан, қор нарығының дамуын тежейтін факторлардың болуы тұтастай қаржы нарығының даму серпініне әсер ете алмайды.
Жоғарыдағы факторларды ескере отырып, банктердің сыртқы қарыздары жәнеде трастық (синцидерілінген) қарыздарының ұлғайыюы тек Қазақстандық төрт ірі банктерге ғана емес сонымен бірге мемлекетке де, халыққа да кері әсерлерін тигізуде осы жайлы мәселелері жөніндегі зерттеулердің қажеттілігі, таңдалған тақырыптың өзектілігін сипаттайды.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Банк операциялары бойынша шетелдік, ресейлік және отандық ғалымдардың көптеген ғылыми еңбектері бар. Банктің трастық операцияларын қаржы нарығының қызмет ету механизмін ресейлік ғалымдар А.А. Галанов, Я. Миркин, Е.Ф. Жуков, М.В. Романовский, Т.С.Селеванова, Б.Б. Рубцов еңбектерінде көрініс тапты. Шетелдік экономистер Д. Кидуэлл, Э. Найман трастық операцияларын қаржы нарығының даму сипатында көрсетті.
1. Стратегия индустриально-инновационного развития Республики до
2015 г. // Казахстанская правда. -2005. -21мая.
2. О дальнейших мерах по реализации Стратегий развития Казахстана до 2030 года. // Казахстанская правда —2005. -19 август.
3. Программа Правительства РК на 2005-2006 г. // Собрание актов Президента РК и Правительства РК-2005. -№ 32. - с.117-120.
4. О. Баймұратов // «Қазақстан қаржы нарығы» // Алматы «Экономика» 2007 ж
5. Бирюков Д. О некоторых аспектах правого регулирования фондового рынка США // Рынок ценных бумаг, №3(330)2007.
6. Қазақстан қор биржасының есебі.
7. Қаржылық қадағалау Агенттігінің есебі.
8. ҚР Қаржыгерлер ассоциациясының хабаршысы, 2004ж.
9. Қазақстан Республикасы «Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы туралы» 2006 жылғы 5 маусымдағы № 145-ІІІ Заңы
10. Қазақстан Республикасы Алматы қаласы өңірлік қаржы орталығының қызметтін реттеу бойынша агенттігі Төрағасының 2006 жылғы 8 желтоқсандағы №68 бұйрығымен бекітілген Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын 2010 жылға дейін дамыту бағдарламасы
11. Мировой опыт надзора и регулирования фондовых рын¬ков // «Рынок ценных бумаг Ка¬захстана». № 12. 2005.
12. P.C. Болжанбаева // Қор нарығын реттеу мен қадағалаудың әлемдік тәжірибесі //АльПари, № 3-4, 2007 г.
13. Банковское дело / Под редакцией профессора О.И. Лаврушина. – М.: «Финансы и статистика», 1999. - 448с.
14. Банки и банковские операции: Учебник для вузов / Под ред. Проф. Е.Ф. Жукова. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997. – 471с.
15. Введение в банковское дело: Учеб. пособие / Под руководством проф. Г. Асхауэр. – М.: 1997. – 627с.
16. Менеджмент и маркетинг в банках. / Под редакцией Жукова Е.Ф. — М.: Банки и биржи, «ЮНИТИ», 1997. —191 с.
17. Мақыш «Коммерциялық банктер операциялары» Алматы 2003 ж.
18. Сейткасымов «Ақша, несие, банктер» Алматы 2001 ж.
19. «Банки и банковское дело» Балабанов Спб 2001 г.
20. Банковская система в РК. Алматы <> 2008 г.
21. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан -2030. Қазақстан халқына жолдауы.
22. Н.Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабілетті Қазақстан”, “Бәсеке қабілетті экономика” және “Бәсеке қабілетті халық ”деген Қазақстан халқына Жолдауы ./ Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004ж.
23. Н.Ә. Назарбаев. “Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында”, “Бәсеке қабілетті экономика” Қазақстан халқына Жолдауы./ Егемен Қазақстан, 18 ақпан, 2005ж.
24. Банки Казахстана, 2004г. №12; “Банковская система Казахстана – крупнейший институтциональный инвестор национального фондового рынка” / Донцов С.
25. Банки Казахстана, 2004г. №1; ““О некоторых аспектах развития филиальных сетей коммерческих банков” / Кил А.Б.
26. Вестник КазНУ, экономическая серия, 2004г №4 “Проблемы стабильности банковской системы РК” / А.А. Ильясов
27. Мақыш С.Б. “Коммерциялық банктің делдалдық операциялары: факторинг және форфейтинг” / ҚазЭУ хабаршысы. 2003. - №2 -70-75 б.
28. Мырзабеков Ш. “Қазақстанның банк жүйесі ТМД көлемінде бірінші орында: “ Центркредит” банкінің директорымен сұхбат / Дала мен қала. 2004. -1 қазан (№39). -13б.
29. Банки и банковские операции: Уч-к для ВУЗов / Под ред. Жукова Е.Ф. - М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 2000. - 471с.
30. Банковское дело / Под ред. Колесникова В.И. - М.: Финансы и статистика, 2003. –562с.
31. Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. - М.: Финансы и статистика, 2000.
32. Банковское дело / Под ред. Сейткасимова Г.С. - Алматы: Каржы-каражат, 1998. - 576с.
33. Жуков Е. Ф. Банки и банковские операции. – СПб.: Питер, 2001. – 234с.
34. Казимагомедов А.А. Банковское обслуживание: зарубежный опыт. - М.: Финансы и статистика, 1999. –321с.
35. Казимагомедов А.А. Услуги коммерческих банков населению: Уч. Пособие. - СПб.: Изд-во СПбУЭФ, 1999. -75с.
36. Панова Г.С. Банковское обслуживание частных лиц. - М.: АО ДИС, 1999 - 352с.
37. Полфреман Д., Форд Ф. Основы банковского дела. М.: Инфра-М, 2004.-636с.
38. Социально-экономическое развитие РК. Январь-февраль 2008 г., Алматы 2007г.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Дүние ... ... болу ... әр ... және оның болуы көп ... ... ... да ... ... ақ қор ... ... де
іс әрекеттеріне байланысты болады. Дегенмен қаржы дағдарысы қолдағы және
айналыстағы ақша ресурстарының жеткіліксіздігінен де және оның ... көп ... өз ... ... да байланысты. Қазіргі уақытта
әлемдік деңгейде жаһандық дағдарыстан шығу жолдарын әр ел өзінше іздестіріп
жатыр.
Қаржы ... ... және ... бәсекелестік артықшылықта болу
елдегі банктердің өызметіне соның ішіндегі олардың операцияларына, ... ... ... ... тигізуде. Әлемдік қаржы ... ең ... ... ... ... нарығымен сипат алады. Макро
деңгеймен қатар, биржа нарығы микро деңгейде де үлесі ... Ең ... ... ... ... шоғырлануын атауға болады. Қаржылық
ресурстар меншіктік, ... және ... ... бөлінеді. Олардың
арасындағы бәсекелестіктің болуы дамыған нарықтың бірден-бір факторы.
Себебі, нарық субъектілері үшін ... ... ... әрі арзан
құралды қолдануы негізгі мақсаттарына айналды.
ҚР қаржы нарығы негізінен банктік ... ... ... ... мен ... жыл сайын дамуы бағалы ... ... ... ... ... Ал, ... ... тек
банктік салада шоғырлануы, нарықтың барлық қатысушыларына кері ... ... ... ... ... ... ... нарығы
қалыптасты. Бағалы қағаздар нарығының, соның ішінде қор нарығының қалыптасу
уақыты аз емес. Осы аралықта ұлттық ... ... ... ... ... ... қолданған тәжірибесін енгізуімен сипат
алады. Алайда, соған қарамастан ұлттық нарықтағы біршама қайшылықтардың
салдарынан бағалы ... ... жете ... ... ... ... ... жолдауында ұлттық бағалы қағаздар нарығын
дамыту бағыттары мен міндеттері айқындалды. Соған қарамастан, қор нарығының
дамуын тежейтін ... ... ... ... ... даму серпініне
әсер ете алмайды.
Жоғарыдағы факторларды ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... тек Қазақстандық
төрт ірі банктерге ғана емес сонымен бірге мемлекетке де, халыққа да ... ... осы ... ... жөніндегі зерттеулердің
қажеттілігі, таңдалған тақырыптың өзектілігін ... ... ... ... Банк ... ... ... және отандық ғалымдардың көптеген ғылыми еңбектері бар.
Банктің ... ... ... ... ... ету ... ғалымдар А.А. Галанов, Я. Миркин, Е.Ф. Жуков, М.В. Романовский,
Т.С.Селеванова, Б.Б. Рубцов ... ... ... ... Д. ... Э. ... ... операцияларын қаржы нарығының
даму сипатында ... және ... ... ... ... ... да ... операциялары бойынша ғылыми еңбектері аз ... ... ... негізгі теориялық және тәжірибелік тұстарын
зерттеуде Г.Т. ... У.М. ... Д.Т. ... Б.А. ... ... А.А. ... А.А. ... Г.Н. Шалгимбаева, Г.С.
Сейтқасымов ғалымдардың ... ... ... ... мен тақырыптың осы күнге ... ... ... ... ... таңдауға, оның
мақсаты мен міндеттерін айқындауға мүмкіндік берді.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Зерттеудің мақсаты ... ... ... ... ... және
тәжірибелік жақтарын зерттей отырып, траст операцияларының даму ... ... ... ... ... жету ... зерттеудің алдында
келесідей міндеттер анықталған:
- қаржы нарығының ... және ... ... ... әлемдік және ұлттық әлемдік қаржы нарықтарының үлгілерінің негізінде
банктердің ... ... оны ... ... ... ... ... операциялары дамуы жағдайында Қазақстанда шет ... ... ... ҚР банктердің траст операциялары қатысушылардың өзара байланысының
механизмін және олардың ... ... ... ҚР ... ... қағаздар нарығының жағдайына талдау жүргізу;
Зерттеу жұмысының пәні мен ... ... ... пәні ... ... ... ... операциялармен даму және оны жетілдіру
жолдары,оған қазіргі қаржы нарығындағы дағдарыстардың ... ... ... ... және оны ... жолдары алынады.
Зерттеу объектісі болып екінші деңгейлі банктердің ... және оны ... ... ... ... және ... негізі ретінде әлемдік
экономикалық ғалымдардың еңбектері, ... және ... ... мен ... бағалы қағаздар нарық қатынастарын
реттейтін заңнамалық және нормативтік-құқықтық құжаттар алынды.
Ақпараттық база ретінде ҚР ... ... ҚР ... басқа да нормативтік құжаттар, ҚР Қаржылық қадағалау
Агенттігінің, ҚР ... ... ... ... ҚР ... ... орталықтың қызметін реттейтін Агенттіктің, Қазақстан қор
биржасының материалдары ... ... ... ... ... уақытта банктердің траст
операцияларының жағдайларын зерттей отырып, тиімді ... ... ... және ... ... ... шарт ... ғылыми жаңалықтардан тұратын зерттеу жұмысының маңызды
нәтижелері болып келесілер жатады:
- ... және ... ... ... қаржы
нарығының негіздері нақтыланған;
- ҚР қаржы нарығындағы мемлекеттік реттеуді талдау ... ... ... мен ... ... ... қағаздар нарығының эмитенттері үшін ынталандыру факторлары
негізделген;
- траст операцияларына кәсіби қатысушылар қызметін талдау негізінде
бағалы қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... құрылымы. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш негізгі бөлімнен,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және ... ... ... ... ... ... Банктік операциялардың теориялық аспектіліері мен оның
маңыздылықтары
Нарықтық қатынастардың дамуы дамыған банк ... ... ... ... етеді. Нарық − ол нақты бір тауар немесе қызметке сұраныс және
ұсыныс.
Қазақстандық экономистер осы нарықты - ... ... ... ретінде көрсетіп және оны әртүрлі критерийлер бойынша, соның
ішінде келесілерді ерекшелейді:
- нарықтық ... ... ... ... ... ... нарығы, еңбек нарығы, ноу-хау нарығы және т.с.с.);
- географиялық орналасуы жағынан жіктелуі;
- сала мен ... ... және ... ... ... ... ... теориялық негіздерін қарастыру
негізгі түсініктерін нақтылаудан бастау қажет.
Қазіргі кездегі отандық және шетел ... ... ... қызметтер˝ және ... ... ... әртүрлі анықтамалар мен ... ... ... осы ... ... ... ... жасамайды.
Зерттеу объетілерін анықтау мақсатында және оның ... ... ... ... ... ... ... байланысты анықтау үшін
˝банктік қызмет˝ түсінігін ... ашу ... Ол үшін ... жиі ... ˝банктік операция˝ түсінігін ... ... ... ... және ... ... келесі анықтама келтірілген: ˝Банктік операция - ... ... ... ... олар ... ... ресурстарды түсіру), активті (банктік ... ... және ... ... ... ... ... ˝Қазақстан Республикасындағы
банктер мен банктік қызмет туралы˝ Заң күші бар ... 30 ... ... ... ... ... жүргізе алады. Банктік операцияларға
жатқызылатын көптеген операциялар (есеп-айрысу, ... ... ... және т.б.) арнайы уәкілетті органның сәйкес рұқсатымен тек
банктер ғана емес, сонымен бірге басқа да несиелік ұйымдар жүргізе ... ... ... ... бар - ол ... ... құру,
оларды айналымға шығару және алып тастау. Сонымен бірге, кейбір ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету -
банктердің қызметінде жекеленген бағыты болып табылмайды, ол депозитті,
есеп-айырысу, несиелік және ... ... ... ... айқындайды.
Жоғарыда аталғанды ескере отырып, ... ... ... ... ... болады:
- заңды және жеке тұлғалардан депозиттерді қабылдау;
- несие беру;
- инкассация мен кассалық қызмет көрсету.
˝Банктік ... ... ... ... ... оны ... ... нақтылауға болады: банктік операция - елдің Орталық
банкісімен ... ... ... және ... ... және орналастыру бойынша, сондай-ақ ... ... үшін ... ... орындау.
Енді, ˝қызмет˝ және ˝банктік қызмет˝ түсінігін қарастыру қажет.
Үлкен экономикалық сөздікте келесі анықтама берілген: ˝қызмет - ... ... ... ... ... ... Р.Кохтың пікірінше,
қызмет, сервис, - материалдық өнім ... ... емес ... ... ... ... бизнес. ˝Сервис - сатып алушыларға қамқорлық
көрсету, олардың ... ... ... ... деңгейі - кез-
келген компанияның маңызды сипаттамасы, бәсекелестік күрес, негізгі қаруы,
өзінің нарықтағы үлесін жоғарлатуға және ... ... ... ... ... бойынша, қызмет (сервис) - бұл еңбек, кеңес
беру, басқару өнері түріндегі тауар немесе игілік.
˝Банктік қызметті ... ... үшін ... ... іс-әрекеттерді
орындау деп сипаттауға болады˝.[5]
Банктік қызмет – банк ... ... ... ... жеке ... ... Көпшілік банктік
қызметтер материалды емес, идеалды өнім ... ... ... ... тағы бір ... өнім - ... байланысты, олардың құнын дәстүрлі
түрде анықтауға болмайды.
Е.С.Стоянованың пікірінше, банктік қызмет - ... ... ... ал ... өнім - ... қызметті
көрсету әдісі. Осыдан барып, банктік өнімдерді, бір ғана ... ... ... бір ... ... ... асыратын қарапайым
өнімдер, және күрделі ... ... ... ... клиентке кешенді
қызмет көрсету арқылы ұзақ уақыт аралығында банктің бірнеше ... ... ... деп ... ... ... деген еңбегінде ˝банктік триада˝
терминін енгізеді - ˝өнім - ... - ... үш ... ... ... ... енгізудің мақсаты - оның көмегімен ˝клиенттерге
қызмет көрсетудің банктік технологиясы˝ түсінігін нақтылауға болатындығы.
Күрделілік дәрежесі ... ... ... 3 ... бөледі:
қарапайым, құрамдастырылған және біріктірілген. Олар келесі ... 1- ... ... ... + Операциялар + Қызметтер ... ... ... ... ... ... |кешенді ... ... ... ... ... |
| | ... | ... ... үш ... - ... ... ... және ˝банктік қызметті˝ триада көзқарасынан қарастыру қажет,
алайда ... ... ... ... ... ... кең
болғаны дұрыс емес. Өйткені, банктік операциялардың әрбір тобына көптеген
әр түрлі қызметтер ... ... ал банк ... ... ... ... бір ... өнімдерді жасайды. Мысалы, пассивті операция бойынша
банктік қызметтің бірі - жеке тұлғалардан ... ... ... ... бір ... ... бір ... және белгілі бір
проценті бар сомаға депозиттік келісімшарт жасасу - ... өнім ... ... ... ... ... - ... банктік қызмет
- жеке тұлғадан депозитті қабылдау, банктік өнім - рәсімделген депозиттік
келісімшарт.
Демек, банктік ... ... - ... - ... дәйектілікпен
қарастырған дұрыс.
Отандық және Ресей ... мен ... ... ... ... ... ... пайда болды. ˝Кез-келген банктік
өнімнің негізіне қандай да бір ... ... ... экономикалық әдебиеттерінде банкпен жасалған кез-келген
қызметті немесе операцияны ескере отырып, банк өнімі (bank product) туралы
айту ... ... ... ... шартта ұсынылатын, жеке
банктік қызмет немесе банктік қызметтердің жиынтығы. Мысалы: бағдарламалық
несие, мақсатты салым, депозиттік сертификат, ... ... ... ... ... ... ... банктің активті
және пассивті операциялары бойынша қызметтер кешені ретінде қарастырып,
банктік өнімнің 3 ... ... ... ... ... - негізгі өнім, басқаша айтқанда, базалық ... ... ... ... ... және ... екінші деңгей - нақты өнім, немесе банктің негізгі бағытына әсерін
тигізбейтін, үнемі өзгеріп отыратын ... ... ... ... - ... ... өнім. Осы деңгейдің қызметтері
клиенттермен достық қарым-қатынасты қалыптастыруға бағытталған, оған жан-
жақты көмек көрсету, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ойлар, банкирдің жеке кеңесі,
бейресми қатынас.
Екінші және үшінші деңгейдегі қызметтерді бөлу шартты болып табылады,
банктік өнімнің - базалық және ... екі ... ... айтқан
дұрыс.
Өкінішке орай, банктік өнім мен банктік ... ... ... ... ретіндегі түсіндіруі қайшы келеді. Қайшылық
-атауларында, бір жағынан, бұл түбегейлі ... ... ары ... ... оларды нақтылау қажеттілігі туады. Әр түрлі авторлардың көз-
қарастарын зерттеп және талдау жасағаннан кейін, ... ... ... жиі ... ... келесідей. Банктік қызмет - бұл клиент
мүддесі үшін ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы, басқаша айтқанда, клиенттің
банктік қызмет көрсетуде қажеттілігін қанағаттандыруға, сонымен бірге ... ... ... ... қызметі.
Экономикалық категория ретінде банктік қызмет банк ... пен ... ... ... арасындағы белгілі бір
экономикалық қатынастарды білдіру қажет. Атап өту ... ... осы ... ... ... ... Сонымен қатар,
тараптардың әр қайсысы белгілі бір мақсатты көздейді. Клиент үшін - ... да бір ... ... ... ... бос ... сақтап, пайыздық табыс алу үшін орналастыру, немесе керісінше,
қосымша қарыз ақша қаражаттарына деген ... ... ... банк ... ... ... клиентпен пайда
алуға жәрдемдесу. Банк осы қатынастарға табыс алу мақсатында, моменталды
(комиссиялық операциялар ... ... ... ... мұнда комиссиялық
сыйақы түріндегі табыс шотына есепке ... ... ... пайыздық табыс) табыс алу үшін ... Банк ... ... ... ... ... болашақ активті
операциялардың фундаментін ... ... ... ... және ... Нарықтық экономика жағдайында әрбір банктік қызмет
табыс алып келуі тиіс, өйткені коммерциялық банктерді құрудың басты мақсаты
- ... алу ... ... ... ... ... ... қызметтер банк
персоналының іс-әрекеттері арқылы ресурстық базаны кеңейтуге және ... ... ... ... қаржылық қажеттілігін
қанағаттандыру ... банк пен ... ... экономикалық
қатынастар.
Банктік өнім - аяқталған сипаты бар және банктің ... ... және ... ... арқылы қызмет көрсету кезінде өзара
іс-қимылды реттейді. Яғни, банктік өнім банк қызметінің клиенттерге ... ... ... болып табылады. Мысалы, нақты бір заңды тұлғамен
рәсімделген ... ... банк пен ... қолы ... ... ... банктік өнім болып табылады, яғни банк қызметінің
несиелеу бойынша қызмет көрсетудің ... ... пен ... ... ... ... қаржылық
қажеттілігін қанағаттандырады. Алайда, айта кету керек, банктік қызмет
бірінші ретті сипатта, ал банктік өнім - ... ... ... қызмет
материалдық жақтан болмашы, ал өз кезегінде банктік өнім елеулі.
Енді қазіргі ... ... ... ... ... ... қарастырайық.
Қазіргі кездегі экономикалық әдебиеттерде көрсетілген банктік өнімді
жіктелуі үлгілерінің елеулі жетіспеушілігі бар: ол ... бір ... ... Бұл ... ... ... ... мүмкін емес,
өйткені нақты банктік қызметтің ... ... ... ... ал
бұл жағдай оны жетілдіру жолдарын жасауды ... ... ... банктік қызметтердің 4 деңгейін
бөліп көрсетеді[9].
пайдалы кешенді ... ... 1 - ... ... ... суретте банктік қызметтердің келесі жіктелімі көрсетілген:
- 1 ... - ... ... ... ... ... бағалана
алатын пайдалы қызметтер;
- 2 деңгей - кешенді түрде көрсетіле алатын, оларды түсіну үшін ... ... ... ... ... 3 ... - жете техникалық білімді немесе мамандандырылған кеңесті ... ... ... ... ... 4 деңгей - өнімді сатып алу ... ... ... ... ... өнімдер туралы арнайы білімді қажет ететін күрделі
қызметтер.
Ресей экономистері сондай-ақ банктік қызметтердің 4 деңгейін
бөліп ... ... ... өткізу жағынан жіктейді[10]:
Сурет 2 - Банктік қызметтердің жіктелімі
Жоғарыдағы суретте ... ... ... жіктелімі көрсетілген:
- түпкі ой бойынша қызмет, бұл банк өзінің және өзінің ... ... ... ... ... ... ... (қызметтер жиыны), бұл банк ұсынатын және
өзінің ... ... ... қосымша күші бар қызметтер, яғни клиенттерге сервистік қызмет көрсетудің
барлық түрін кіріктіретін қызметтер, мысалы траст, ... т.б. ... емес ... ... ... ... ... жағдайлар;
- қоғамдық мойындауын алған қызметтер, яғни сәтті бәсекелестік күресті
сипаттайтын, банктің ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін қызметтер.
Кейбір экономистер банктік қызметтерді жіктеудің келесі ... ... ... ... - бұл ақша-несие айналымы жүйесінде
несиелік ұйымдардың функционалдық ролін сипаттайтын қызметтер. Банктік
қызметтердің кешенді ... банк ... ... ... бір ... көрсету кезінде, бір уақытта клиенттерге бірқатар
өзара ... ... ... Коммерциялық банктердің
материалдық ... ... ... ... ... ... лизингтік, траст және т.б.
- банктердің таза қызметтері - бұл ... ... ... ... ... беру қызметтері, талдамалы зерттеулер).
Әр түрлі авторлардың көзқарастарын ... ... ... ... ... қызметтерді келесі критерийлер бойынша
жіктеуге болады:
Банктік қызметтің ерекшелігіне байланысты:
- ... - ... ... ... ... ... ... емес, немесе көмекші сипаттағы қызметтер, мысалы экономикалық
және заңды, ақпараттық-анықтамалық, аналитикалық және т.б. ... ... ... ... сипатына қарай:
- пассивті операциялар бойынша қызметтер;
- активті операциялар бойынша қызметтер;
- делдалдық операциялар бойынша қызметтер.
Алатын табыстардың және жасалатын шығындардың ... ... ... ... ... проценттік емес операциялар бойынша қызметтер.
Клиенттердің категорияларына қарай:
- жеке тұлғаларға көрсетілетін қызметтер;
- заңды тұлғаларға көрсетілетін қызметтер.
Клиентке жеке қызмет көрсету ... ... жеке ... яғни ... бір ... ... ... бұқаралық тұтынуға арналған әмбебап қызметтер.
Күрделілік дәрежесіне қарай:
- қарапайым - банктің бір ... ... ... асыратын
қызметтер;
- кешенді - ... ... ... ... ... қатысатын
қызметтер.
Табыстылық дәрежесі бойынша:
- моменталды табыс әкелетін қызметтер, мысалы, ... ... ... ... ... ... сыйақының тұрақты мөлшерін
белгілеп, қызмет көрсету кезінде ˝Банктік табыс˝ ... ... ... бір ... ... ... әкелетін қызметтер (мұндай
қызметтерге несиелеуді ... ... ... ... ... табыс белгілі уақыттан кейін, несиелік шартта белгіленген
проценттік төлем графигіне сәйкес алынады);
- табыс ... ... ... депозиттерді қабылдау бойынша
қызметтерді жатқызуға болады, олар банкке тікелей табыс әкелмейді, ... ... ... ... ... Қызметтер үшін төлем;
- ақылы;
- тегін. Мұндай қызметтерге жарнамалық мақсаттарда ... ... ... ... ... және шектелген уақыт аралығында тегін
көрсетілетін ... ... ... ... ... ... шотты ашу,
ақша аударымын жасау, пластикалық карточкаларды рәсімдеу және ... ... ... ... ... жоқ ... - ... көбінесе комиссиялық операциялар бойынша
қызметтер немесе кеңес беру қызметтері, кассалық, сейфтік және т.с.с.
қызметтер жатады;
- тәуекелдің белгілі бір ... бар ... ... ... ... ... ... дәрежелі тәуекелі бар қызметтер, оларға несиелерді ... ... ... ... қызметтері жатқызылады.
Беру мерзіміне байланысты банктік қызметтер банк пен клиенттің
ынтымақтастық мерзіміне байланысты ... ... ... ... банк пен ... ... бір жолғы сипатта
болатын қызметтер жатады, мысалы ... ... ... ... ... ... ақша ... жүргізу және т.с.с.
- қысқа мерзімді қызметтер банк пен клиенттің 1 жылға дейінгі мерзімдегі
ынтымақтастығы;
- орта ... - 1 ... 3 ... ... ұзақ ... - 3 ... ... мерзімді, орта мерзімді және ұзақ мерзімді қызметтерге ... ... ... ... ... ... депозиттік, есеп
айырысу-кассалық қызмет көрсету, ипотека, лизинг, сейфтік қызмет көрсету
және т.с.с.) осы келісімшартта ... ... ... ... ... бойынша:
- дәстүрлі банктік қызмет;
- жаңарған;
- инновациялық.
Инновациялық банктік қызметтерге егжей-тегжейлі тоқталу ... ... ... ... ... табуға, коммерциялық банктің
дамуын ынталандыратын және инвестициялайтын, тұтынушылардың ... ... жаңа және ... ... ... бағытталған банктік қызметтің инновациялық түрі болып табылады.
Н.К.Мамыров атап ... ... ... әсер ... ... ... ... бәсеке.
Банктік қызметтер нарығында банктік инновацияның пайда болуы бірқатар
себептермен байланысты:
- банктік саланың, сондай-ақ банктер мен ... ... ... ... банктік қызметтерден жаңа табыс көздерін іздеу;
- шетелдерде банктік қызметтердің қызмет етуі туралы ақпарат;
- ... ... банк ... ... ... бағытталған
мақсаттары;
Қазақстан Республикасында инновациялық банктік қызметтердің пайда
болуы мен кеңеюінің себептеріне, сондай-ақ ... ... ... ... БСҰ ... ... ... кіруі;
- Қазақстан банк жүйесінің Еуропалық Одақпен интеграциясы;
- қазақстандық банктердің әлемдік ірі банктермен ынтымақтастығы;
- екінші ... ... ... реттеудің күшеюі.
Жоғарыда аталып өткендей, нарықтық қатынастар кезінде инновацияның
басты стимулы - ... ... ... ... түрінде
айқындалатын бәсеке болып табылады. Банктік қызметтер әртүрлі параметрлер
бойынша ерекшеленеді: проценттік ... ... ... ... ... және т.б. ... мен О.В.Мирошкинаның пікірінше,
және, инновациялық қызмет анықтамасынан шығатын, банктік ... ... ... инновация болып табылмайды. Мысалы,
салымдар бойынша проценттік мөлшерлеменің ... ... ... және т.с.с. инновациялық қызмет болып табылмайды, өйткені ... ... жаңа ... пайда болуына алып келмейді[11]. Демек,
коммерциялық банктердің инновациялық қызметі жаңа қызметтерді жасау мен
енгізумен ... ия ... ... ... ... ... алып келетін параметрлерін ... ... ... ... болуы күндіз-түні өз шоттарының жағдайы
туралы ақпарат алуға және төлем-есепайырысудың барлық ... ... ... ... ... ... ... пайда болуына өз
септігін тигізді. Берілген инновациялық банктік қызмет пен қызмет ... ... ... ... инновацияның бірінші түрі -
инновациялық қызметтерді бөліп көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі
инновациялық қызметтер арқылы көрсететін қызметтер аясын кеңейтті:
- Қазақстан мен ТМД ... ... ... ... ... ... Union» мен «Money Gram» ... арқылы аударымдар;
- теле банкинг;
- интернет-банкинг;
- желілік банкинг.
Е.В.Песоцкая ... өмір ... ... ... өмір ... бар және оны ... мақсаттарға жетуді қамтамасыз ететін
уақыт аралығы»[12] деп анықтайды. Жаңа банктік қызметтің өмір циклі ... ... жаңа ... ... ... банктік қызметті жүзеге асыру;
- нарықтың тұрақтылығы;
- нарықтың күйреуі.
Жасау ... ... ... маркетингтік зерттеулер ... құру мен ... ... ... ... кіріктіреді.
Жүзеге асыру кезеңі қызметті банк ішінде және банктік қызметтер
нарығында жүзеге асырумен байланысты.
Банктік ... өмір ... және оның ... ... банк ... деңгейі мен оның стратегиялық
перспективаларына себепші болады. ... өмір ... ... негізгі белгісі - қызметті өндіру, жүзеге асырумен ... ... ... байланысты болатын барлық шығындарды өтеуді
қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... Республикасындағы коммерциялық банктердің қызмет ету
дәрежесі жаңа банктік қызмет көрсету мен оны ... өте ... ... Соңғы жылдары қазақстандық банктермен енгізілген жоғарыда
аталған инновациялық қызметтер ... ... ... ... ... ... банктердің инновациялық қызметіне деген
негізгі амалы, шетел тәжірибесін игеру мен бейімделуінде болуы керек.
Енді банктік қызметтердің ерекшеліктерін анықтау ... бар. ... ... тауарды шығара отырып, ... ... ... жұмыс
істейді, демек банктік қызметтерге, бірінші кезекте, қызметтердің барлық
түріне лайық болатын ерекшеліктер тән.
Банктік маркетинг ... ... ... ... ... көрсетіледі:
- абстрактылык;
- уақытқа байланысты ұзартылуы.
Банктік қызметтер, оларды ұсынғанға дейін ... ... ... ... сипатталады.
Маркетинг облысындағы маман - Ф.Котлердің жұмысында қызметтерді ... ... ... ... ... жасалады, соның ішінде
төмендегілерді бөліп көрсетуге болады.
Сезілмеу, яғни банкпен ... ... ... объект ретінде
сезілмейді, сонымен қатар қызметті ... ... ... ... ... ... ... жоғарлатудың негізгі жолдары:
- клиенттермен өзара тиімді өзара қарым-қатынастарға назар аудару;
- жарнамаға беделді ұйымдарды тарту.
Банктік қызметтерді ... ... - ... тауар ретінде
сақтауға және кейін сатуға қолдануға болмайды. Банк ... ... және ... ... ... ... ... алмайды. Сондықтан, нақты
бір қызметке сұраныстың жоғарлауы кезінде алдын-ала жоспарлау маңызды, банк
кезектердің болмауы үшін не жасайды: ... ... ... ... банкке басқа уақытта келуін ынталандыру және т.с.с.
Банктік қызмет сапасының тұрақсыздығы банктің ұйым ... ... ... мен ... ... өндірумен айналысатын банк
қызметкерлерінің жұмыс сипатының тұрақсыздығымен байланысты.
Қызметтерді көрсету көзінен банктік қызметтердің ... ... ... мен ... ... бір ... жасалады. Банктік
қызметтердің банктен бөлінбеуі дегеніміз қызметтер ... тыс ... ... ... ... ... экономистері қызметтердің
тауар ретінде ерекшелігін талдауға көп көңіл бөледі, ... ... аса ... ... ... банктердің өзіндік табиғатымен,
олардың ақша-несиелік ... ... ... ролімен,
клиенттермен өзара қарым-қатынастар ... ... ... ... Банктік қызметтер: маңызы, түрлері және ерекшеліктері
Банктер қызметінің мәні ... ... ... ... орындаудан көрініс табады. Банк қызметін – банктің клиент
мүддесі үшін белгілі бір іс- ... ... ... Кез – ... банк ... ... ... да бір
қажеттіліктерді қанағаттандыру ... ... ... ... дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту
мен қарыздар беру жатады. Банктер өз пайдаларының көп ... ... ... пайыздық айырмадан алады.
Депозиттік – қарыздық операцияларды жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... бұл ... екі
жаққа да пайда ... ... үшін ... депозиттері
айналыс құралы қызметімен ... ... ... ... ... ... оның үстіне пайыз ... ... ... ... ұсақ ... ... Бұл ... ұсақ қарапайым клиенттердің
банкке аз ғана ... ... ... ... ...... болады. Шынында банктер ... ... ... Олар салымдарға төлейтіндеріне ... ... ... ... ... ... табыс ... өз ... ... ... ... әт ... ұсынады, бұл бір жағынан ақшаның сақталуын ... ... ... ... ... клиенттің қажеттілігін
қанағаттандырады. ... ... ... ... ... ... ... іске асады. Бөлімшелер мен
филиал тораптарының кеңірек таралуы банкке: бас банктің ... ... ... ... кеңеюі және депозиттер тарту ... ... ... ... және ... ... ... ұлғайтуға мүмкіндік береді./15/
Коммерциялық банктер негізінен өз клиенттерінің ... ... ... ... ... есеп айырысу
және қаржылық ... ... ... ... ... ... және ... қызметтер
туралы» заңға сәйкес банктер мынадай операцияларды ... ... ... ... ... ... заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектерді,
вексельдерді, ... ... ... ... ... да қаржылық міндеттемелерді);
- клиенттердің тапсырмалары бойынша сенімдік операцияларды (қаражаттарды
қарау және орналастыру, бағалы қағаздарды басқару);
- банктік қызметпен ... ... беру ... көрсету;
- лизингтік операцияларды жүзеге асыру т.б.
Ұлттық Банктің арнайы лизензиялары бар ... ... ... ... ... ... асыра алады. Соның ішінде ... ... ... ... ... отырып, олармен атқарылатын негізгі
қызметтерді былай құрауға болады:
- уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау (депозиттік операциялар);
- экономиканы және халықты несиелендіру ... ... ...... есеп ... ұйымдастыру және жүргізу;
- инвестициялық қызметтер;
- клиенттерге басқа да қаржылық қызметті көрсету;
Банктер ... ... ... ... ретінде басқа
кәсіпорындардың, мекемелердің және халықтың уақытша бос ... ... ... ... осы ... ... тиімді
басқарады, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушыға ұсынады.
Екіншіден, депозиттерді мемлекеттік ... ... ... салымдарды жаппай кері алу қауіптігін төмендетеді.
Үшіншіден, банктерге тартылатын депозиттер ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлы, өтімді және ... ... Банк ... ... ... жүзеге асыру үшін
тартылған қаражаттардың 90 %- нан ... ... ... – ақ банктер өз клиенттерінің уақытша бос ақшалай қаражаттарын
жинақтайды. Дәстүрлі ... осы ... ... ... ... Депозит пен банктің клиенттерінің жинақ ... ... ... ... ... ... ақшалай
қаражаттарды салымдарға тарту және пайда табу мақсатында орналастыру
жұмыстары ... ... деп ... ... соңғы уақыттарға
дейін республикамызда ... ... ... ... Елде банктердіңң депозиттік ... ... ... ... ... біз ... ... аудара аламыз. Жеке тұлғалар, фирмалар, акционерлік
компаниялар, жеке ... т.б. ... ... ... салымдар табыс әкелетіндіктен.
Депозиттік операциялар мынадай қағидалармен ұйымдастырылады:
- банктік ... ... ... ... пайда алу үшін жағдай жасауға;
- депозиттік операциялар әрекет ету керек;
- банк ... ... ... ... ... ... саясат жүргізілуі керек;
- банк балансының өтімділігін ... ... ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру процесінде ерекше назар
аударылуы қажет, депозиттік ... ... беру ... ... ... және ... ... өзара байланыс пен
сабақтастылықты қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қызметтерді дамытуға шаралар
қолдану.
Талап еткенге дейінгі депозиттер, ... ... ... деп ... ... ... ... белгісіз уақытта салымшылардың
ағымдағы, есеп айырысу шоттарында болатын ақшалай ... ... ... ала ескертусіз кез ... ... ... ... ... ... ... мүмкін, бұл салымларға ең
төмен процент төлейді. Талап еткенге дейінгі депозиттер бірінші ... есеп ... ... ... үшін ... Шот ... әр ... формада қолма – қол ... ... ... ... ... ... мерзімді салымдар құрайды.
Яғни белгілі бір ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге салудың мәні ... ... табу ... ... ... мерзімді депозиттерде салымшының ... ... ... ... ... банкке алдын ала түсіруі талап етіледі.
Ескерту мерзімдері бір ... үш ... үш ... алты айға,
алты айдан он екі айға дейін және бір ... ... ... түрі – ... шоты ... жинақ
кітапшасы бар шот деп ... ... ... Халықтық салымдарын
тарту мақсатында ... ... ... ... сыйлыққа, жастарға мақсатты және т.б. ... ... ... ... (почталық, телеграфтық саудалық және
т.б.) ұсынулармен бірге ... ... ... ... болмайды және шот ... ... кері ... алдын ала ... ... ... олар ... чектер
берілмейді.
Мерзімдік салымдардың ... да түрі ... ... ... ... Ол банкіге тұрақты
пайыздық ... ... бір ... ... ... куәландыратын ақшалай құжат, олар ... ... кем емес ... ... Ақшаны мерзімінің
аяқталуымен, тең ... ... ... ... алуға
болады, ал мерзімі 1 ... 18 айға ... ... ... халыққа 500, 1000, 2500 доллар номиналымен 1
айдан 5 жылға ... ... ұсақ ... сертификаттары шығарылуы
мүмкін.
Осылайша ... ... ... ... ... жеке және де ... емес операцияларды орындау жолымен басқа
пассивтерді жұмылдыру болып табылады. Депозиттік және ... ... ... ... ... ... есеп ... төлемдік
қызметтер көрсетумен, оларды банктердің шоттарында сақтандыруды ... ... ... және ... ... ... ... – қатынас
Банктер арасында клиенттерді ... ... ... ... ... өзара қарым – қатынасын ұйымдастыру
сұрақтарына ерекше көңіл ... ... ... «Қазақстан
Республикасының банктер және банктік ... ... ... 33 – бабы
бойынша банктер тең ... ... ... шығын, бос несие
ресурстары ... өз ... ... өз ... өз ... ... ... алу үшін жақсы жағдайлар, банктік қызметтердің ... ... ... ... бір – бірімен бәсекеге түседі. Банктер
өз клиенттері ... ... ... ... жұмысы банкке клиетті
тартудан бастап оның сеніміне кіру, яғни шоты ... әр ... ... ... ... ... қызметтің барлық
жақтарын қамтиды. Клиенттерді тарту банктен ... жаңа ... ... ... ... ... жүргізу, қаржылық
жағдайды ... – ала ... әр ... келісім – шарттарды
дайындау және т.б. бойынша ... бір ... ... ... ... оның сеніміне кіруді қарастырады. Осы ... ... ... ... мен ... ... ... мен
тығыз байланысты.
Клиентпен жұмыс: есеп айырысу, ... және ... ... ... қызмет, депозиттік шоттарды ашу ... т.б. әр ... ...... ... ... ... ағымдағы және есеп ... ... ... ... ... ... есеп айырысу және ...... ... көрсету туралы келісім – ... ... ... ... ... ақша ... ... үлестірі механизімін қамтамасыз ету арқылы маңызды
халық шаруашылығы қызметін атқарады.
Банктер нарықтық экономикада ... ... ... ... ... ... салымдар
және басқа жолмен және ... ... ... ... ... ... ... және ... да ... ... ... ... алу ... ... ... қаражаттары.
қаражаттары.
Сурет 1 - Қаржылық – несиелік институттардың қаржылық
делдалдар ретіндегі ... ... ... олар ақша ... ... ... жаңа талаптар
мен міндеттемелерді ... ... ... ... банк депозит деген жаңа міндеттеме жасаса, ал қарызды ... ... ... жаңа ... ... Осы жаңа міндеттемелер мен
талаптарды ... ... ... ... негізін құрайды.
Әртүрлі көздерден ақша капиталын жинау ... ... ... ... құрайды және де ... ... ... ... айналдырып, әр ... ... ... ... ... ... ... басқару процесінде банктер
негізінен басқарудың экономикалық қатынастары ең алдымен ... ... ... экономикалық мүдде өндірістің мақсаты, яғни ... ... ... ... ... пайдаланады. Мүддені
осылай деп ... ... ... яғни оларға қажеттіліктерді
қанағаттандыру арқылы әсер етуге ... ... ... ... ... несиелеу арқылы, экономикалық ... ... ... қаражаттарындағы ... ... ... немесе қолма – қолсыз есеп айырысу арқылы экономиканың
үздіксіз ... ... ... ... қоғамдық
өнімнің тоқтаусыз қозғалысын ... ... өз ... ... кезегінде функционалдық, яғни
экономикалық, салалық яғни министерстволар, ... ... ... яғни ... ... ... органдарымен өзара тығыз
байланыста жұмыс істейді.
Банктер ... ... ... ... өз ... алдындағы жауапкершілігі де ... ең ... олар ... ... ... түріне, ведомоствалық
тәуелділігіне байланысты емес, шаруашылық өз органдарының, яғни ... ... және ... ... ... Банктердің айналасында өздеріне әрбір банкті ... ... ... Олар басқа жағдайларда пайдамен
қамтамасыз ... өзі және ... үшін ... ... ... ... сипаты жүргізіледі.
Банктерде басқарудың ... ... жоқ ... ... Ең ... ол ... көрсетілетін клиенттерінің
негізгі ... ... ... ... ... ... еңбекақы
беру, жабдықтаушыларға төлем жасау, ... ... ... ... ... тек объективті емес, сонымен бірге, осы шарт ... ... ... ... ... ... табылады. Шотқа ақшаның ... ... ... ... ... және т.б. білдіреді. ... ... ... ... ... – ақ ... қызметтерінің
көптеген маңызды факторлары туралы, әрі олардың нәтижелерін алдын ... ... ... ... банктерге өз клиенттерінің жағдайын ... ... және ... тағдыры мен табыстылығын анықтауға
мүмкіндік береді.
Ақша ... ... ... Қолма – қол және
қолма – қолсыз ақша қозғалысының аясы бір ақша ... ... әрі ... ... ... ... ... ұйымдардың, жергілікті халықтық шот есептерін жүргізу арқылы
ақша айналымының жиынтығын, ал олар арқылы шаруашылық процестердің ... әрі ... ... ... ... ... ... ақшалай ... ... ... ... ... ... ... т.б. бар. Банктер осы ... ... ... яғни ... ... ... бақылау
жүргізеді, ақша айналымын ... және сол ... ... үрдіске әсер етті. Қазақстанның ... ... ... ... жаңа ... ашылуда. Меншікті
жекешелендіру мен мемлекетсіздендіру нәтижесінде жеке меншік, ... және ... ... ... ... кең етек
алуда, меншіктің ... ... ... ... құрылуда. Шаруа
қожалықтары санының ... ... ... ... беруші
(арендатор) және жеке еңбек қызметімен айналысатын ... ... ... белгілі бір класқа не коммерсанттар, кәсіпкерлер
пайда болуда. Нарықтық қатынастардың дамуы бойынша ... ... ... ролі ... ... ... орынға әкімшілдік - әміршілік ... ... ... ... ... ... және ... нарықтық жолға көшуінде, ең алдымен
меншікті ... мен ... рөлі ... ... ... ... ... несиелік механизмді жетілдіру, ақша
массасын реттеудегі ... ... есеп ... ... және ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы 1993 жылы 15 ... ... ... ... ... – теңгемізді енгізді. Бірақ
инфляция ... Оның шыңы 1994 жылы ... ... 46 % жетті.
Ұлттық Банк пен ... ... ... ... шілде айында ... % - ға ... ал 1994 жылы ... 13,5 % - ... 10,9 % - ға тең ... төмендеуінің нәтижесі қайта қаржыландыру
мөлшерлемесінің 300 – ден 250 % - ға ... ... мен ... ... % - дық ... 460 – тан 280 % - ... яғни несие үшін төлем сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... және бейресми
валюталық бағамдарының жақындасу тенденциясы бар. ... ... ... ... сату көлемі жоғарылауда. Инфляция
төлемдерінің жағымды сәті ... ... ... ... ... бас тартуын атауға ... және олар ... ... үшін ... ... ... аукциондарда
сатылады. Банктердің активтері мен пассивтерінің сапасы толығымен , олар
қызмет көрсететін клиенттердің қаржылық жағдайына ... ... ... мақсатының бірі – экономиканың жеке секторын құру және
кәсіпорындарды жекешелендіруде демеушілік көрсету ... ... ... реформа мемлекеттік меншікті жекешелендірудің мүдделеріне бағынуы
керек. Өйтпесе олар шығынды несиелерден ... ... ... ... инвестициялық қорлардың
рөлін жоғарылату және ... ... құру ... жекешеленген
кәсіпорындары қайта құруға ... ... ... ... ... саудасына қатысып олардың қарыздарын
акционерлік капиталға ... ... яғни жеке ... жеке ... көшеді деген сөз.
Банктік жүйенің реформасы жеке кәсіпорындардың банктен ... ... ... жеке ... ... ... ... мерзімде ол шығынды мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... қажетті ипотекалық ... ... ... ... ... ала ... ипотекалық банктің ұзақ мерзімді
несиесін беру мүмкіндігі. Банктегі депозиттер ... ... ... үшін қажет ... ... ... ... ... немесе қарыз беру ... ... ... ... ... Бұл ... ... келесідей: 100 ақша бірлігіндегі
депозит үшін міндетті резерв 15 ақша ... ... ... 85 ақша
бірлігі банкі арқылы қарызға ... ... ... ақша ... : ... ... ... Бұл сомасы 85 ақша ... ... ... ... ... Осы ... ... ақшалар өз кезегінде
өздері ақша ... ... бола ... ... депозиттердің
пайда болуына әкеледі. Яғни ақша ... ... ... банктердің эмиссиясын реттеу Ұлттық
Банкісінің ақша ... ... ақша ... және ... ... ... ... Ақша мультипликаттарының мөлшері
міндетті резервтеу нормасына байланысты, өйткені міндетті резервтер банктер
мен несие ... көзі ... ... ... қатар ,
айналымдағы ... – қол ... үлес ... ... ... экономикадағы ақшалардың айналыс ... ұзақ ... ... және ұзақ ... несие салымдарының өсуін көрсетеді бұл тек қана, жалпы
экономикалық ... және ... ... ... ... ғана ... жүйе нарықтық экономиканың ең ... ... ... ... және ... – ақшалай қарым – ... ... ... ... ... және бір – ... ... байланысты. Банктер халық шаруашылығы қызметінің ... ... ... ... болады. Олар арқылы
ұдайы өндіріс ... ... ... мүдделерін
қанағаттандыру жүзеге ... Осы ... ... ... делдал
ретінде шаруашылық органдардың капиталдарын босаған басқа да бос ... ... ... ... ... уақытша пайдалануына
береді, ақшалай есеп ... ... және ... ... да ... ... көрсетеді. Соның арқасында өндірістің
тиімділігі мен қоғамдық өнімнің ... ... ... ... ... көрсету туралы келісім – шарттарында
есеп ... ... ... ... ашу және олар бойынша
операция ... ... ... Есеп ...... көрсету туралы ...... ... басқа, тағы да
кассалық операцияларды ... ... ... ... ... құжаттардың белгіленген мерзімде
өтуі кепілдемесін қамтамасыз ету керек. Банктік операциялардың ... ... ... ... ... осы келісім –
шартта қарастырылады.
Банктік операцияларға ... ... ... пен клиенттер Қазақстан Республикасының ... ... ... ...... есеп йырысуда жүргізу тәртібін
бұзғаны үшін ... ... ... ... сай ... пен ... ... қызметін жүжеге асырғанда
екі жақтың құқығымен міндеттемелері және ... ... ... ... ... ... ... бірлескен қызмет
туралы ... – шарт ... ... ашу және жүргізу туралы
келісім – ... ... ... ... ол бойынша пайыз
төлеу тәртібі, осы ... ... ... алу тәртібі
жайлы ... ... – шарт ... ... ...... анықтап, олардың арасындағы келіссөз бір – бірінің ... – ала, жан – ... ... ... ... ... Банк
әріптесінің қаржылық жағдайы мен ... ... ... арқылы талдайды, көбінесе көрсеткіштердің төрт тобына
негізделеді. өтімділік, ... ... ... және
табыстылық .
Жоғарыда айтылған келісім – шарт банк ... ... ... ... де бұзылуы мүмкін. Келісім – ... ... мен ... ... – ала ... ...... себебі мынада болуы мүмкін: екі жақтың біреуінің міндеттерін
орындау ... екі ... ... зиян ... ... ағымды экономикалық жұмыс – бұл
пассивтерді ... ... банк ... маңызды бағыттарының
бірі. Ол банк клиенттерінің шоттары ... ... ... ... ... ... ... соғұрлым азырақ
өтімді топтарына қатысты ... ... ... ... банкке сенімсіз клиенттер мен ... ... ... ... ... ... банкке осындай
клиенттерге ... ... ... ... ... несие беру
туралы ... ... ... ... ... ... банктердің салымшылар ... ... ... ... ... ... ... қаражат немесе бағалы қағаздар). Депозит заңды және ... ... ... ... ... ... және ... резервтік қорын құрау үшін қолданылады. Банк
депозитінің ... және ... ... ... ... ... ... депозиттер белгілі бір ... ... да, ... ... ... өсім ... Өсім мөлшері сақтау
мерзіміне, т.б. жағдайларға байланысты. Ақша ... ... ... ... салымдарды ала алмайы. Жинақтау үшін салынған
салымдарды да мерзімді ... ... ... еткенге дейінгі сақталатын депозиттерге ... есеп ... есеп ... ... ... Оны ... ... келген уақытта алуына, ... ... ... ... ... өтімді қор есебінде ағымдағы міндеттемелерін өтеуге,
клиеттермен есеп айырысуға, қысқа ... ... ... , ... ... ... ... пайдалана алады.
Сонымен қатар депозиттермен жүргізілетін ... ... ... ... – клиенттердің банк қызметтерінің жаңа ... ... ... мен есеп ... ... ... клиетпен келісуі ойынша ... ... ... ... мен ... да есеп беру ... берудің
тәртібі мен мерзімін, қаржылық ... мен оның ... ... ... өз ... ... қамтамасыз
ету ретінде ... ... және ... ... ... ... қабылдайды.
«Қазақстан Республикасы банктер және ... ... ... 36 – ... ... ... несиені өз уақытында қайтару
бойынша міндеттемелері мен басқа да ... ... ... ... ... ... құқығы бар:
- қарызды мерзімінен бұрын қайтаруды талап ... осы ... ... бар кез – ... ... есебінен қарыз
мөлшерін өтеу;
- кепілге салынған ... ... ... ... сай, мұндай жағдайда олар
төлем қабілеті жоқ қарыз алушылар деп ... ... өз ... мен корреспондеттердің операциялары,
шоттары және салымдары бойынша құпияны сақтауға ... ... ... ... банк ... корреспондеттерінің
операциялары, шоттары мен салымдары ... ... ... заңды тұлғалардың шоттары мен салымдары
операциялары бойынша ... ... ... ... және ... ... және ... салу сұрақтары
бойынша ... ... ... ... шоты мен ... ... анықтамалар өз
клиенттері мен ... ... ... мен ... органдарға да
беріледі.
Салым салушылардың мүдделерін қорғау мақсатында ... ... ... ... ... ... алады.
Салымдарды сақтандыру жүйесі банктің ... ... ... ... ... жағдайда барлық салым иелеріне
белгіленген сомаға дейін зиянның орнын толтыруын ... ... ... ... ... ... ... барлық
келіспеушіліктер Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... ... ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ТРАСТЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Қазақстанның банктік ... ... ... мен оның
ерекшеліктері
Банктің жүргізген операциясы ... өз ... ... ... ... ... ... сай банктік
операциялары негізінен мыналар жатады:
- заңды және жеке ... ... ... оларға шоттар ашу және
жүргізу;
- банктер мен банк ... ... ... жүзеге асыратын
ұйымдардың корреспонденттік есепшоттарын ашу және жүргізу;
- кассалық операциялар: банкноттар мен ... ... ... ... ... айырбастау, сұрыптау, қаттап буу және сақтау;
- аудару операциялары: заңды және жеке тұлғалардың ақшасын аудару жөніндегі
тапсырмаларын орындау;
- есептеу (дискант) операциялары: ... және жеке ... ... өзге де қарыз міндеттемелерін есепке алу;
- қарыз беру операциялары: төлем, мерзім, қайтарым талаптарына сәйкес заңды
және жеке тұлғаларға ақшалай ... ... ... ... ... ... білдірген адамның мүддесі үшін және
соның тапсыруымен тазартылған ... ... және ... ... ... операциялары: төлемдерді жинау, салыстыру, сорттау және ... – ақ, ... ... ... ... ... ... және клирингке
қатысушылардың таза көзқарасын айқындау;
- сейфтік операциялар: сейф ... ... мен үй – ... ... ... клиенттердің бағалы қағаздарын, құжаттары мен құнды ... ... ... ... ... ... (сақтауға салынған) оңай ... ... және ... ... кепілге алып, қысқа мерзімді
несие беру;
- төлем карточкаларын, чек ... ... ... ... ... ... ... төлем құжаттарын инкассаға қабылдау;
- бағалы қағаз нарығындағы клирингтік қызмет;
- факторинг (сауда – ... ... ... ... ... етіп төлемсіз қабылдап, төлемді талап ету құқығына ие болу;
- форфейтинг операциялары ... ... ... ... алушының қарыз міндеттемесін сатушыға айналып түснейтін ... ... ... алу арқылы төлеу;
Орталық банк өз ... ... ... ... ... арқылы атқарылады. ... ... ... ... ақша ... ... банктік ресурстар ... ал ... ... деп осы ... ... айтады.
Орталық банктің негізгі пассив операцияларына: банкнота
эмиссиясы, коммерйиялық банктердің және ... ... ... ... ... өз ... құру операциялары
жатады. Көп елдерде ... ... ақша ... ... ... шығару, яғни нотак 85 % - ға ... ... ... ... ... ... деп аталатын
пассив операцияларының ... ... ... ... ... шетел валютасын және алтынды сатып алу ... ... ... ... ... несиесі онда ашылған коммерциялық
банктер мен қазынашылықтың ... ... ... Бұл ... ... ... эмиссиясы емес, депозиттік эмиссиясы жүзеге
асырылады.
Орталық банктің ақша ресурстарының келесі көзі ... ... мен ... ... ақша салымы.
Орталық банк ... ... ... бір белгіленген
проценттік ... ... ... да ашуы ... ... ... өз капиталының үлесі пассив ... - % - ын ... ... актив операцияларына ...... ... ... қағаздарға салымдары, алтын
және шетел валютасымен жүргізілетін операциялар жатады.
Есеп – несие ... ... ... ... пен ... ... ... қарыз беру операциялары болып
екі ... ... ... операциясы ол орталық ... пен ... ... ... ... банк әр ... ... бағалы қағаздарға ақша
жұмсауы мүмкін:
Біріншіден, көптеген өркендеген ... ... жабу ... ... ... мемлекеттік
облигацияларды сатып алуы үкіметті несиелеудің ең ... және ... ... ... ... банктер мемлекеттік облигацияларды банк жүйесін,
ақша ... ақша ... ... ... ... ... ... реттеу мақсатында сатып алады. Коммерциялық
банктердің ресурстарын ұлғайту үшін ... ... ... ... ... яғни ... мемлекеттік бағалы қағаздарды
сатып алумен қатар оларды белгілі бір мерзімнен ... ...... ... сату ... ... міндеттеме алады.
2.2 «Альянс» банк АҚ тратық операцияларды жүргізудегі басты ерекшеліктер
«Траст» ағылшын тілінен аударғанда «сенім, яғни сенімгерлік» ... ... ... бұл ... ... ... ... деген
құқықты анықтайтын және меншікті иеленудің ерекше нысаны.
Траст операциясы – ... ... ... ... оның ... және тапсырмасы бойынша басқа да қызмет көрсетуге байланысты
банктің операциялары. Қазақстан Республикасында ... ... ... тек мега ... ... төрт банк ... олар:
«Казкоммерцбанк», «БТА банк», «Халықбанк» және «Альянс банк», енді осы
банктердің ішінде ... ... ... ... ... ... «Альянс банк» мына траст операцияларын жүргізеді және ... ... ... ... ... ( ... оның негізін қалушы ) – сенімді ... ... хат ... ... ... ... немесе мүліктік
құқықтардың меншік иесі. ... ... ... кез – ... мүлкі бар заңды немесе жеке тұлға бола алады.
2. Бенефициар – траст келісім шартын өзінің пайдасына жарататын кез ... және жеке ... Яғни ол, ... ... ... түсетін табысты алып отыруға құқылы тұлға.
3. Трастыны иеменденуші ( сенім ... ... ) – ... ...
шартындағы көрсетілген жағдайға сәйкес, мүлікті басқару құқығын өзіне
қабылдайтын тұлға. Мұндағы мүлікке жылжитын және жылжымайтын мүліктер
де ... ... ... ... – бұл ... өз ... әр ... қызметі түріндегі сенім операцияларын білдіреді.
Тарст қызметіне: Біріншіден, жылжымайтын және жылжитын мүліктерді
басқару; екіншіден, инвестициялық портфельді қалыптастыру және оны ... ... ... қабылдау; қабілетсіз меншік иесінің
мүраға қалдырған мүлкін ... ... ... ... ... несие берушілердің қоятын талаптарын реттеу, бесіншіден,
мұраға қалдыруға байланысты мүлікті басқару қызметтері жатады.
Коммерциялық банктің траст – бөлімінің ... ... ... ... ... ... мұраға қалған мүлкін иемендену;
II. сенім – хат бойынша ... ... ... ... ... ... жеке ... сондай – ақ фирмаларға да көрсетіледі.
Жеке тұлғаларға көрсетілетін траст қызметтері
Мұраға қалдырған мүлікті иемндену. ... ... ... ... міндеті – бұл сот шешімін алу үшін ... ... ... және оның ... ... ету, әкімшілік шығыстарды
төлеу және қарыздары бойынша есептесу, салықты төлеу,, қалған ... ... ... бөле ... ... жекелей қызмет көрсету болып
табылады.
Келісім - шарт негізінде клиенттің ... ... Бұл ... сенім
білдірген тұлға мен сенім иесінің арасындағы мүлікті жауапкершілігі бар
тұлғаға берумен байланысты ... ... ... ( ... ) ... Активтерді сақтау:
- Бағалы қағаздарды сақтауға қабылдау;
- Бағалы қағаздар бойынша табыс алу;
- Бағалы қағаздар бойынша шотына түскен қаражаты ... ... ... хабарлап отыру;
- Бағалы қағаздарға айырбастап отыру;
- Мерзімі өткен ... ... ... ... ... жалпы құнын сақтап қалу мақсатында бағалы ... ... және ... ... ... ... сомаларды алу;
- Клиенттерге бағалы қағаздар жеткізіп беру;
- Сейфтерді жалға беру.
2. Агенті немесе ... ... ... ... ... ... ... сатып алу – сату;
- Бағалы қағаздар қоржынындағы сақталған бағалы ... ... ... және ... ... ... ... Клиенттің тапсырмасы бойынша барлық табыстарды алу;
- Сенім білдірушінің шоттарын төлеу;
- Сақтандыру полисін рәсімдеу.
Клиент келісім – ... ... ... ... ... ... ... атынан агенттік қызметтіжүзеге асыруды тапсырады. Ол үшін
банктің мынадай құқықтары болуға тиіс:
- клиент атынан келісім – шарт ... ... мен ... ... ... ... чек ... вексельді аударып жазу және т.б.
Тарст операциясын жасау үшін, ең бастысы, сенім ... банк ... ... ... ... шарт ... ... Осы келісім шарт
негізінде мынадай ... ... ... ... ... ... бару;
бағалы қағаздарды ұстаушылар, эмитертер және өзге де ұйымдар үшін ... ... ... өтеу және ... ... бойынша қарызды өтеу қорларын иемендену;
мүлікті кепілдіктен босату;
корпорациялардың және т.б. қорларын басқару;
сенім – ... ... бір ... ... алып, басқасын беру, яғни бағалы
қағаздарды айырбастауға байланысты ... ... ... ... ... ... бойынша дивидентер төлеу.
Банктің траст қызметін көрсетудің басты шеберін жеке ... ... ... ... үшін агенттік қызметті атқару құрайды.
Соңына келетін болсақ, онда «Альянс банк» ... ... ... ... ... алады.
3. Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі коммерциялық банктерінің
трастық (сенімгерлік) операцияларын жүргізудің ережелері мен
функциялары
Отандық ірі ... ... ... ... ... ... тән
ережелер мен функцияларды атқарады. Сенімгерлікпен қызмет көрсету-меншікті,
клиентке тиесілі басқа активтерді басқару жөніндегі ... ... ... ... ... ... болғандықтан банк нарық пен
клиенттің арасында өкілетті делдал ретінде алға ... және ... ... ... пайда түсіреді.
Әлемдік банк іс-тәжірбиесінде коммерциялық банктердің өз клиенттеріне
көрсететін әр алуан комиссиялық делдалдық ... бір түрі ... ... ... ... және олардың шапшаң дамуын мынадай
бірнеше объективті себептермен байланыстырып ... ... банк ... ... ... ... банк ... түрлеріне
тән табыстылықтың кемуі, сондай-ақ, ... ... бірі ... ... қолайлы деңгейін сақтай отырып, операция
табыстылығын ... ... ... банк ... әсіресе, өнеркәсіп кәсіпорындарының банктен ... кең ... ... пайдалануға өсе түскен ынтасы;
- ссудалық капитал нарығындағы бәсекелестіктің клиент үшін банктердің
арасындағы ... ... ... ... жеке тұлғаларға да, заңды
тұлғаларға да көрсетілетін жаңа қызмет түрлерінің ... ... мен ... ... үшін ... көрсетудің басқа түрлерімен салыстырғанда сенімгерлік
операцияның артықшылары:
а) қаражат тартуда мүмкіндіктері шектеусіз, яғни, ... көзі ... ... өз ... немесе банкаралық несиені ... ... ... бір аядан шыға ... ... ... оның ... ... ... секілді шектеулі. Клиенттерге қызмет көрсеткенде
берілетін несиенің мөлшері үлкен болады, бұдан шығатын қорытынды: банктің
табысы клиенттердің ... ... ... артып отырады;
ә) банк жұмысының нақты құрылымдауы. Клиенттерге қызмет көрсету ... ... әр ... бөлінбей, бір функционалдық бөлімде (бқлімде,
басқаруда және т.б.) ... ... ... ... келетін банк шығыны салыстырмалы түрде
аз болады, көптеген банктерде ұқсас инвестицияларды өткізетін екі бөлім
қатар ... ... бір ... ... және пайдасына, екінші бөлім-
клиенттің есебіне және пайдасына;
в) банктің кореспонденттік қатынасын ұлғайтады, оның ... ... ... ... көтереді.
Сенімгерлік операция біздің банктер үшін жаңа ... ... ... ең ... елде сенімгерлік меншік институтының
құқықтық ... ... ... және ... да ... күрделі
проблемалар кедергі тудырып отыр.
Бір жағынан, мүлікті сенімгерлік басқаруға берудің аса ... ... өзі оның ... және формасын біліктілікпен басқара
алмайтындай үлкен ... ... ғана ... болады.
Бүгінгі күннің өзінде ауқымды бірталай меншік иелері банк ... бас ... ... Олар банк ... ... ... ... өзі туралы, өзінің меншігін қалай қалыптастырғаны жөнінде
ақпарат бергісі келмейді.
Сенімгерлік операцияның арқасында:
- коммерциялық банктер банкке ... ... ... ... ... ... қол жеткізе алады;
- банк пайдасына сенімгерлік келісімшарты бойынша ... ... ... ... құнды қағаздардан пайда үлесі есептеледі;
- басқа біреудің (бөтен) ... ... ... ... банк ... келісімшарттың аясында ғана жауап береді;
- сенімгерлік операция есебі банктің баланстық шотын қозғамайды, ал оны
жүзеге асырудан ... ... ... ... табысына қосылады.
Сонымен бірге сенімгерлік операцияны жүргізу персоналдан ... ... ... ... ... заңды білу, инвестициялық
қызметке машықтану (үйрену), меншікті басқару.
Сенімгерлік талаптардың бір-біріне сенімді болғанын, ... ... ... ... құруын ұйғарады. Талаптардың бір меншікке
(мүлікке, ... ... ... ... ... және басқадай
құқықтарға) қалай өкімгерлік ... ... ... болса, екіншісі
әлдекімнің пайдасына ... ... ... ... ... танылған (мойындалған), оның
ішінде, кепілге салынған кез келген мүлік түрі ... ... ... ... мен оның ... ... жер участкісі, жылжымайтын
мүлік, ақшалай қаражат, құнды қағаздар, валюталық құндылықтар, ... ... ... бола ... ... қатысты қатынас
оның құрылтайшысы мен сенімгерлік меншік иесінің арасында ... ... ... ... ... ... басқару
активтерге иелік ету бойынша төменде келтірілген ... ... ... ... ... ... ... сенімгер мүддесінің өкілдігі (акционерлердің жиналысында, сотта);
- табысқа және инвестициялауға иелік ету;
- активтерді ... ... ... ... және ... ... қағаздарды шығару және алғашқы
орналастыру;
- заңды тұлғаны құру, ... ... және ... ... ... беру (сыйлау, мұраға қалдыру және т.б.);
- клиенттің және банк ... ... және ... шаруашылықты жүргізу,
міндеттеме бойынша есеп айырысу жүзеге асыру;
- қайта құрылған ... ... ... ... ... ісін
уақытша басқару.
Сенімгерлік операцияларды орындаудың тәжірбиесі отандық коммерциялық
банктерде толық ... ... ... ... ... дербес заңды
тұлғалар ретінде күннен күнге өсіп келе ... ... ... ... ... банк ... ... дамитыны болжанып отыр.
Белгілі болғандай, көптеген коммерциялық банктер үшін қордың қаражаты, оның
ішінде, қайырымдылық қорларының ... ... ... ... ... табылады.Керісінше, соңғы уақытта қаражаттың негізгі ұстаушысына
айналғысы келетін банктердің бастамасымен қорларды құрудың жобалары (қордың
және осы қор ... ... ... ... ... ... ... болды.
Әдетте, сенімгерлік операцияны үш категорияға бөлу әдетке айналған:
1. Жеке тұлғаларға көрсетілетін сенімгерлік қызметтер.
2. Коммерциялық кәсіпорындарға көрсетілетін сенімгерлік қызметтер.
3. Коммерциялық емес ... ... ... ... және ... әзірге коммерциялықбанктердің сенімгерлік
операциялары орындауына қажетті орнақты ... база ... жоқ, ... ... ... жекелеген операциялар қолданылып жүр.
Жеке тұлғаларға ... ... ... оның ішінде,
сенімгерлік бойынша меншікті басқару, делдалдық қызмет, қамқорлық және т.б.
шетелдік банктерде кеңінен тараған.
Өсиетнама ... ... ... ... деп ... сенімгерлік өсиетхат қалдырушы қайтыс болғаннан кейін күшіне енеді.
Жеке тұлғалар өмірлік сенімгерлікті жасауына болады. Ол оның ... ... ... ... ... ... ... әдетте,
құрылтайшысы активтерді бенефицияларға сенімгерлік формасында бөлгісі
келгенде құра алады. Өмірлік сенімгерлік ... ... ... ... оның иесі ... ... үшін ... мүлікті басқаруға байланысты
инвестиция бойынша күн ... ... ... үшін жасалады.
Сенімгерліктің осы екі тұрпатын банк сенімгерлік келісімшарттың
шарттарына сәйкес басқарады, сенілгерлікті ... ... үшін ... ... алады немесе банкке шешім қабылдауында ең икемді саясатты
жүргізуіне мүмкіндік береді. Мұның ... ... ... ... ... ... және қатердің деңгейін бір
қалыпты ұстау.
Банк қамқоршылық функциясын орындауы мүмкін. Банк ... ... ... және оның сақталуына, борыштардың төленуіне, қаражаттың
тиісиі бенефициарларға өсиетхат бойынша бөлуіне ... ... ... ... бір түріне жекеше агенттік
шотты жүргізу жатады. Принципал (жеке тұлға) ... ... ... істерді басқару, күн сайынғы шығыстарды жүзеге асыру ... ... ... Принципал банкке агент ретінде жалақы, процент,
дивидент, жалгерлік төлем алуға, ... ... ... ... ... олардың пайда болуына ... ... ... ... банк жұмыскерді дискрециалық құқыққа, яғни өз қалауы бойынша
әрекет ету құқығына ие ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Егер мұндай құқық банкке бермейтін болса,
онда сенімгерлік бөлімінің қызметкерлері әрбір мәлімені ... ... ... ... жағдайда банк принципиалға барлық істелген мәлімелер
жөнінде ... ... ... ... көрсетілетін сенімгерлік қызметтердің
алуан түрін екіге бөлуге болады: агенттік және қамқоршылық.
Банктердің сенімгерлік бөлімшелері ... ... ... ... ... ... Бұл ... әдетте клиенттердің коммерциялық мүддесі
үшін құнды қағаздарды шығару бойынша ... ... ... ... акционерлердің талап етуі бойынша қайта инвестициялауды,
мерзімі біткенде құнды қағаздарды өтеуді қамтиды.
Шетелдік іс-тәжірибеде коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... құқығына ие бола отырып,
келісімшарт бойынша ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі келмеген жағдайда банк келіпхатты сатып алуға немесе
меншікті ... ... ... қатар банк сенімді тарап ретінде элименттің
барлық борыштық міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету керек әрі ... ... ... ... ... ... ... аса ірі компаниялардың қамтамасыз етілмеген
кепілхаттары сатылатын коммерциялық қағаздар ... ... ... банктің сенімгерлік бөлімі коммерциялық қағаздардың сатып алыну
есебін жүргізеді, инвесторға барлық сатылған ... ... ... және өтеу ... аяқталған құнды қағаздардың иелеріне төлем
төлейді. Құнды қағаз ... ... ... ... бұл банктің борыштық
міндеттемелері, эмитент мұны істей алмаған жағдайда да ... ... ... ... ... ... ... және үкіметтік
қорлар секілді бейкоммерциялық ұйымдар үшін бәсекелестік өршіп тұр. Банктің
сенімгерлік ... ... ... ... болатын агенттік
функцияларды орындай отырып, аталмыш ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... сақталуына
жауап береді, есептік құжаттамаларды жүргізеді және т.б.
Дискрециялық агент керісінше, инвестициялық шешімді қабылдайды және
өз қалауы бойынша әрекет ... ... ... ... біріне коммерциялық банк
клиенттерінің құнды қағаздар ... ... ... Аса ірі ... ... қоры өзі шоғырландырған қаражатты коммерциялық банктің
басқаруына сеніп береді. Мұндай ірі ұйым үшін ... ... ... ... ... ... ... әрі өтімді болуына
банктерді міндеттейтін ... ... ... ... ... осы ... сәйкес инвестиция нормативтерін
белгілейді. Мысалы, бұл көрсеткіштің деңгейі 45%-ке тең ... ... ... тәуекелдік коэффицентіндегі жекелеген салым сомасының зейнетақы
активтерінің жалпы сомасына қатынасы ретінде есептеледі.
Айтылып ... ... ... әдетте банктің арнайы
бөлімі орындайды. Бұл ... ... ... тартумен және өзге де
операциялармен айналысатын банк ... ... ... «басқа
әлемнің бір бөлігі» ретінде ... Бұл ... банк ... ... ... бөліп алуды қажет ... ... ... ... ... ... ... мүддесі үшін әрекет
етеді. Клиент пен банктің мүдделері ... ... ... ... бөлімнің жұмысы несие және инвестиция қызметтерін қамтымайды.
Сенімгерлік бөлім өз қызметіне банкке қосымша ... ... ... табысы тікелей табысқа және жанама табысқа жіктеледі.
Тікелей табысқа көрсетілген қызмет үшін алынатын гонорар мен ... ... ... ...... ... үшін алынатын пайыз
мөлшерлемесі тіркелген төлем немесе ... ... ... ... және сенімгерлік активтің мөлшері мен ... ... ... сыйақы. Кейбір тараптардың келісімі бойынша анықталады. Егер
сенімгерлік табыс құны қағаздар ... ... ... ... онда ... ... осы бағалы қағаз түрінің бағасы
нарықта қалай өзгеретінен байланысты болып келеді.
Егер сенімгерлік бөлім жанама табысқа ... ... онда ол ... ... ... ... ... тәжірибеде кқрсетіп кеткендей,
гонорардан түсетін табыс тіркелген шығыстарды тек аса ірі банктерде ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде
ірі мөлшерге табысты болмай тұрып қол жеткізіп алуы керек. ... ... ... ... ... дәл ... ... емес. Мұндай
шығыстарға заңгерлерге төленетін гонорар, ивестицияланатын саланы зерттеуге
жұмсалатын төлемдер және т.б. жатады.
Гонорар мен коммиссиялық ... ... ... ... ... салуға болатын депозиттерді де қамтиды. Депозиттер ... ... ... мәмілелермен байланысты пайда болады.
Бұл шот бойынша ... ... ... ... ... ғана ... ... 85 жылы ФРС 156 банкке зерттеу жүргізді. Бұл зерттеу ... ... ... бөлім қызметі кезінде банк активтерінің орташа
табыстылығына қосымша бес ... ... және банк ... ... базистік тармақ енгізілді.
Бағ алы қағаздармен операция бойынша көрсетілетін сенімгерлік қызметке
мыналар бойынша агенттік деп ... ... ... ... ... ... – бағалы қағаздармен операцияларды жүргізу, ... ... сату – ... алу, ... ... ... тапсырмасы бойынша инвестицияны жүзеге ... ... ... тек ... ғана емес, сонымен бірге өзгеде де ... ... ... ... қалыптастырады. Бұл портфельдерді
басқару әрдайым мақсатқа лайықты бола бермейді, ал бүгінгі ... ол ... ... ... осы немесе басқа бағалы қағаздарды сатып алу – сату үшін
нақты компания ісінің жағдайы туралы жүйелі ақпаратқа ие болу ... ... ... бөлім қор нарығы туралы ақпаратқа жинап, клиенттерге
кеңес беріп, басқа да қызметтерді көрсетуі ... ... ... ... рет ... акцияларды қаржы нарығына
орналастыру (эмиссия); акционерлердің тізімін жүргізу; жыл сайынғы табысты
акционерлерге төлеу.
Жоғарыда ... ... ... ... қолданыла бастады, ал,
басқаларын игеруге тура келеді.
Банктердің сенімгерлік қызметті дамытуға ұмтылысын түсінуге болады.
Айтылып ... ... ... аз ... ресурстардың барынша үлкен
мөлшерін тартуға ұмтылады.
Банктер бағалы қағаздар портфелін қалыптастырып әрі оларды басқару
арқылы ... ... жол ... ... ... ... ... табысының бір бабына жататын комиссиялық сыйақы алады.
Клиенттердің банк қызметін қажетсінуі де түсінікті.
Клиентке қызмет көрсету оған бағалы ... ... ... депо ... ашудан басталады. Бұл мынадай ... ... ... тіпті соңғы сәтте де мамандандырылған аукционға қатысу
мүмкіндігін кепілдендіреді, өйткені ... ... ... ... ... қаражатын емес, оның банкке депозиттелгені турасында
анықтаманы ұсынады. Бұл анықтама ... ... ... егер аукционның қорытындысы бойынша өтінім қанағаттандырылмайтын болса,
бағалы қағаздарды ... ... және ... ... ... ... ... қатыстыру үшін тасымалдаудың қажеті болмайды. Бұл бағалы
қағаздардың банкте ғана ... ... ... ... ... шығынын көп кемітеді;
5) бағалы қағаздардың бөлшектену мәселесі: егер жекешелендірілген кәсіпорын
өз жұмыскерлерінің тиісті сенімхаты бойынша ... ... ... шотын ашатын болса, ол алдымен осы ... ... ... төлей
алады. Осыдан кейін әрбір жұмысшының дербес шотында ... ... ... ... соң ... ... ... өздерінің дербес
шоттарындағы қаражаттарын толық әрі тиімді ... үшін ... ... ... ... ... ... қызмет көрсеткені үшін комиссиялық сыйақы (бір ай
ішінде жүргізілген операциялардың ауқымы мен санына қаарамастан) өндіріп
алады.
Одан ары ... ... ... ... ... бойынша банктің
көрсеткен қызметін бағалы қағаздың ... ... ... бір ... ... есеп ... – корреспонденттік орталығындағы банктің
корреспонденттік ... ... ... ... ... ... үш банк күні ... әрбір нақты ахуал бойынша жүргізіледі.
Банктердің «депо» шотын ашуға әрі оған ... ... ... тағы бір ... ... ... жасау мүмкіндігі, яғни олардың
бағамын оларды сату – сатып алу арқылы ... және ... ... мен сатып алу бағаларының арасындағы айырмашылық банктің табысын
құрайды. Клиентпен ... ... ... көрсетудің келісімшартын
бекіткеннен кейін оған бір үлгідегі ықтимал ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің түрі жекелеген
келісімшартпен рәсімделетін басқа нұсқалары да ... ... ... ... ... ... БАНКТЕРДІҢ ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ
ДАҒДАРЫСЫ КЕЗІНДЕГІ ТЕНДЕНЦИЯСЫ
3.1 Банк қызметінің қазіргі нарығының тенденциялық жағдайлары
Ұлттық банктің мәліметі ... 2008 ... ... ... ... қарызы 107 млрд 812,8 миллион долларды құраған. Бұл 2007 жылмен
салыстырғанда 11 пайызға ... ... ... ... және ... ... ... 2,167 млрд долларға жетті. Ал қалған 105
миллиард доллардан астам қаржы ... ... жеке ... ... тұр. Жалпы, сыртқы қарызға Үкіметтің және ... ... ... мен ... ... ... ... қаржысы кіреді.
Соның ішінде банктердің шетелден тартқан ... ... ... ... ... ... Ел Үкіметінің сырттан тартқан қаржысы жайлы мәліметіне
жүгінсек ... ... ... көптігі жағынан дүниежүзі елдерінің
арасында 13-орында тұр, бұл ... ... ... аз ... үшін ... «өте ... ... анық.
Ал енді осы сыртқы қарыздың басым бөлігі екінші деңгейлі банктердің
үлесінде, ал банктерді жеке бөліп ... ... ... ... ... ... қиындықтардың туындауы – осы ... ... ... ... болған қаржы ұйымдары мемлекеттік
қауіпсіздік пен халықтың ... ... ... ... бір жерден
алған қарызын екінші бір ұйымнан алған ақшамен жауып отыруды да әбестікке
санамады. Алайда қазіргі ... ... ... ... 26 ... 35 млрд долларды ... Яғни бұл – ... ... ... ... ... азая ... көрінісі. Мұны бір
жағынан, биыл банктердің сыртқы қарызының біраз бөлігін өтейтін уақыттың
келуімен, ... ... ... ... дағдарыс уақытында
банктерге деген сенімі азайып, қарыздарын ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі 37 банк ... ... ... ... ... өз ... ... алмай
қалғандығы айқын. Оған банктердің осы күнгі жағдайы дәлел. Сол кезде
шетелдік ... ... 5 ... үстемақымен ақша алған банк қаржысын
елге таратпай-ақ, Ұлттық банкте 13 пайызбен депозитке салып қоюына болатын.
Бұл да ... ... ... әсер ... ... ... салғысы
келмегендер халыққа 15-20 пайызбен несие беріп, пайдасын көбейтті. ... банк ... ... 9 ... дейін қысқартты. Яғни бұрын банктер
Ұлттық банктен 8 пайыз үстеме алып, оның 4 ... ... ... 4 ... таза ... ... еді. Ал енді бұл ... болып қалды.
Экономикада елдің сыртқы қарызы жалпы ішкі өнімнің 40 пайызынан аса
бастаса, бұл өте ... және ... ... ... ... тағы да ... алу мәселесі айналымдағы ақша массасының ... ... ... Ақша ... ... тауар құнсызданып, инфляция азаяды.
Тауардың арзандауы халыққа тиімді болғанымен, отандық ... ... ... ... қатар, Ұлттық қордағы резервтеріміздің
азайып жатқандығы тағы бар. Осындай жағдайда экономиканы ... ... ... ... анық. Қазіргі уақытта бізге несие де, инвестиция да
керек, бірақ қазір оны алу оңай емес. Елдің ... ... ... ... ішкі ... 80 ... асып кетті. «Екінші деңгейлі банктер
қарызды алып-алып, қазір халықтың ... ... ... биыл сол
қарыздың 12 млрд долларын өтеуі қажет. Кезінде арзан ақшаны ... ... ақша ... ... ... ... жіберіп, халықты ипотекаға
отырғызды. Ол уақытта «кейін қиын болады, тоқтаңдар» ... ... ... енді сол ... жабу үшін тағы да ... алғанша, өз міндетін өтей
алмаған банктерді банкрот қылу ... ... ... ... ... ... ірілендірген жөн. Осы мәселеге байланысты Қаржы нарығыны реттеу және
қадағалау агенттігі тарапынан 2009 жылдың 1 желтоқсанынан ... ... 5 ... ... ... ... біріктіру мәселесі тұр.
2 кесте - Меншіктік капиталы млрд. ... ... ... ... жылдың 1 наурызы)
|№ |Банк атауы ... ... |
| | ... ... |"Қазақстандағы Қытай Банкі" ЕБ АҚ |4,4 ... ... ... АҚ |4,7 ... |"Астана-Финанс Банкі" АҚ |1,8 ... |"КЗИ ... ЕБ АҚ |2,6 ... ... ... ББ АҚ |3,7 ... |"ТПБК" АҚ |2,4 ... ... |1,5 ... |"Заман-Банк" |2,9 ... ... ... ... ЕБ АҚ |2,4 ... |"Сенім Банк" АҚ |2,2 ... ... |1,5 ... ... АҚ |2,1 ... ... Банк" |1,8 ... ... АҚ |1,5 ... ... ... ҰБ" ЕБ АҚ |1,04 |
| |ҚР 37 банк ... барлығы: |1,4 ... ... ... ... жылы ... ... банктердің сыртқы қарызы 18 – 20 млрд.
доллар шамасында. Ең көп қарыз «БТА банктің» мойнында – 3 ... ... ... ... ... қайта қарауда. Бұл банк биыл 500 ... ... ... Бұдан да басқа қаржы институттарының ... ... ... Осы ... ... 1 – ші ... ... банктерге
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығыны реттеу және ... ... ... ... ... Осы мерзімнен бастап екінші деңгейлі
банктер жекеменшік капиталы 5 млрд ... ... ... ... ... ... бере алмаған банктер бір бірімен қосылуы не болмаса басқа
қаржылық ұйымдарға айналуы ... ... ... ... ... ... ... өзі қиын. Бір жағынан, Ұлттық қордағы қаржы да азайып жатыр. Теңгені
ұстап тұруға қанша қаржы ... еске ... ... да ... ... ... ... елдердің саясаты да күрделі
келеді. Мысалға, Қытай Қазақстанға 10 млрд доллар ... ... ... ... ... ... бір Құдай біледі. Өйткені Қазақстанның мұнай
барлау қорының 40 пайызы Қытайдың қолында» тұр ... ... ... ... ... ... ... қаржысы
инфрақұрылымды дамытуға, соның ішінде жол ... ... ... ... ... дейін несиені құрылысқа, ипотекаға берді, ақыр аяғы түрлі
тұрмыстық техника алуға ... ... ... ... ... ... ... жұмсалған жоқ.
Қалай дегенмен де, шетелден келген қарыздың аты – қарыз. Оны ... ... Енді ... ... ... ... ... несиеге
бермей, өндіріске жұмсаған жөн дейді мамандар. Өйткені ел ... ... да, оны алға ... де – ... Өндіріс жанданса,
берген несиенің қайтарылатыны ақиқат.
Жалпы, қазіргі кезде орта және кіші банктердің екі артықшылығы ... ... ... ақша тарту мүмкіндігі аз банктер ішкі нарыққа ғана
бағытталған. Бұл қызмет көрсету сапасының ... өз ... ... ... ірі ... ... құлатқан, жақын арада төленуі тиіс
үлкен қарыздары жоқ. Орта банк өкілдерінің айтуынша, орта және кіші ... және ішкі ... ... аздығымен қатар, оларға нарықта
белгілі бір өзгерістер болса, бейімделу ... Тағы бір ... орта және ... ... ... ... ... қайта
қаржыландыру мақсатында қаржы бөлгенде бұл ... де ... Яғни ... уақытында да пайда тауып отырғандар бар екен. "Бұл
жекелеген бір банктің позициясы болуы ... ... ... ... ... ірі банктер де қиналып жатыр, барлығының жағдайы деңгейлес". Өйткені
клиенттердің барлығын ... ірі ... іліп ... Ал орта ... ... өте ... клиенттер барған жоқ. "Банктердің бұрын несиеге
берген ақшасы ... ... ... ... Олар сол ақша ... күн көріп
отыр. Ірі банктердің жағдайы қандай ауыр ... да, ... ... ... ... және ... ... жан-жақты қолдау беріп отыр.
Дегенмен орта ... ... ... ... еншілес немесе
солардың капиталы қатысқан банктер бар. Міне, ... ... ... ... ... орта ... ойын алаңына шығуы екіталай. Оның
себебі клиенттерге байланысты.
Сырттан алған қарызы ... бағы да, соры да ... ... қиын кезді көтере алмай қалды. Бағы дейтініміз, заман жақсы ... ... ... несие таратқанда, дәурендері жүріп-ақ тұр еді. ... ... ... ... берушілері де, қарыз алушылары да банктерге тіреу
болудан қалды. Соры дейтініміз – осы. ... ... ... ... ... де банктер бар. Жақында "Цеснабанк" өзінің 2008 бен 2009 ... ... ... ... ... ... 6,2 ... таза табысы 859 миллион теңгені ... ... ... ... және ... ... ... де азайып, "Самұрық-
Қазынаның" шағын және орта ... ... мен ... қайта
қаржыландыруға бөлген қаржысын банктердің ... ... ... ... біз ... ... байқаймыз.
2 кесте - Орта және шағын бизнесті қаржыландыру бойынша
|Банк ... ... орта және ... және |
| ... |шағын кәсіп |қайта қаржыландыру|
| |млн. ... ... | |
| ... ... | |
| | ... ... |сома, |Жобалар |
| | |млн. ... ... |
| | ... | | | ... |16000 |950,5 |13 |821,5 |13 ... ... |11700 |3331,0 |40 |100,0 |1 ... ... |22000 |6159,7 |652 |6160,0 |652 ... ... |18000 |1498,9 |19 |171,3 |4 ... ... |10000 |2640,5 |46 |768,1 |16 ... ЦентрКредит" |10000 |3061,2 |36 |439,1 |11 ... bank" |6000 |1415,0 |25 |13,0 |1 ... ... |3000 |330,0 |5 |123,5 |3 ... |3300 |119,4 |1 |0,5 |1 ... |8000 |2074,6 |31 |2074,6 |31 ... ... |3000 |97,5 |1 |97,5 |1 ... |6000 |847,2 |12 |0,5 |1 ... |117000 |22525,5 |881 |10769,6 |734 ... ... ... ... ... көп ... онда ... де жақсы жұмыс
істейді. Клиенттерінің қалтасы жұқа ... банк ... өмір ... ... ... ... ... байланып тұрған ештеңе жоқ. Банктердің негізгі
клиенттері болуы керек, орта және шағын бизнес жағдайының мәз ... ... Біз ... ... тек ... ... деп атап кеттік.
Банктер осыған дейінгі жинаған ресурстарымен жұмыс орындары ... ... ... ... береді. "Сонымен қатар, банктер
жағдайларын жақсы етіп ... үшін ... ... ... ... оны қайта несиеге таратпай, өтімділік есебінде ұстап отыр. Бұл ... ... ... тоқтатпай жүргізу үшін қажет. Ал ... ... ... ... ... ... біріншіден, банктерді сақтап
қалу, екіншіден, салымшылардың депозиттерін ... ... ... ... ... ... – тұрғын үй болып табылатын ... саны он ... кем ... Олардың алған несиесін өтей
алмағандарынан ... ... үйін ... алу ... де ... ... ... қойылған үйді тартып алу банкке де, де ... ... ... 300 мың ... алынған үйдің құны бүгінде 100 ... ... үш есе ... ... Ол үйді ... алған банк, әрине,
шығынға отырады. Ал үйін бере салып, тұрғындар тағы далада қала алмайды.
Сондықтан да ... төрт ... шешу ... Олар – ... банк және ... ... Ең ... банктердің жай
адамдарға берілген барлық несие түрін 2 жылға кешеуілдетіп, пайыздық ... ... ... ... ... 7-8 ай ... ... үлесті 5%-ға төмендету мәселесін
айтылған. Бұл жайында банктер техникалық дефолтқа ұшырағалы бес пайыздың да
рөл ... ... ... ... ... алды (Альянс банк,
ТұранӘлембанкі) дефолтқа ұшырап ... ... ... ... ... да ... ... алмайтын дәрежеге жетеді. Ђйткені оларға
несие алғандардың қарызы қайтып жатқан жоқ. Банктер несие ... ... ... ... етуде.
Бірақ банктер қанша жерден талап етсе де, ақшасы жоқ халық оны ... ... ... біз ... өз ... ісін ... ... Мүмкін, біреуіне уақыт қажет шығар, екіншісіне өтемақыны
азайта тұрған дұрыс болар ма еді? Осыны әр ... ... жеке шешу ... ... ... тұрғындар жеңілдік сұрап барса, менеджерлер ә дегеннен
өздерінде ... ... ... ... Ал ... ... жауап беруге құқықсыз. Ондай жауап тек қарыз иесінің сұрауы
арнайы комиссияның талқысына түскеннен кейін ғана ... Бұл ... ... ... күні ... ... да ... туар еді. Ешқандай
құжатсыз ол сотқа да шағымдана алмайтыны ... ... ... ... ... 3 ... мораторий жариялау дұрыс болар еді.. ... ... ... ... ... қоюға болмайды. Үш жыл ішінде не дағдарыс
салқыны бәсеңдер, не үй иелері қарызын қайтаратындай өз ... ... ... ... ... бағдарламасы аясында бірлестіктер
банктер мен әкімшілік құрылымдары халықпен бірлесіп ... ... ... ... ... бар ... сатып алу арқылы бүкіл қарызды
да өз мойнына аударып, үлескерлерді үй ... ... Ал ... ... құрылысы аяқталған тұрғын үйлерді сатып алады. Бұл
жұмыс Үкімет және ... ... ... қоры ... та ... ... ... дағдарысы еліміздегі негізгі қаржы
институттарының қызметтеріне де кері әсерін ... ... ... ала
отырып Қазақстан Республикасының Үкіметі 2008 жылы Ұлттық қордан шамамен 15
млрд. доллар көлемінде -қаражат бөлді. Осыған орай ... ... ... ... ... етілуіне дол бермей, оның жұмсалуына қатаң
қадағалау қажеттігін айтып, тапсырма берілді.
3 кесте - ... ... ... ... ... ... қаржы,|Игерілген |Қарыз |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |24000 |1002 |254 ... банк" |24000 |2078 |613 ... ... |40000 |15 |1 ... ... |14000 |597 |163 ... ... |3000 |1380 |269 ... ЦентрКредит" |3000 |1107 |167 ... bank" |3000 |43 |6 ... ... |3000 |55 |17 ... |3000 |3 |1 ... |3000 |200 |34 ... |120000 |6480 |1525 ... көзі: Тұрғын Үй жинақ банкі тарапынан |
* ... ... ... ... 2009 ж. ... ... бойынша, банктерде қайта қаржыландыру рәсімінде құны 6,48
млрд.теңгелік 1525 ... ... ... ... әл-ауқат қоры 2008 жылдың соңына таман
жасалған банктерді қаржыландыру туралы ... ... ... ... ... іске ... бастайды. Әзірге Ұлттық қор «Қазкоммерцбанкке» ... ал ... ... 500 ... ... ... ... кесте - Аймақтар бойынша игерілу барысы:
|Облыс/қала ... ... ... |
| ... | |
| ... ... ... саны|сома, |
| ... ... | ... ... |32 |450,4 |23 |185,8 ... |114 |1739,2 |106 |882,0 ... облысы |9 |412,8 |10 |1042,6 ... |29 |312,6 |22 |58,1 ... ... |94 |1848 |82 |710,3 ... |25 |715,6 |21 |377,0 ... ... |127 |1653,7 |125 |1603 ... |114 |1659,6 |108 |1354,3 ... |22 |1111,4 |7 |203,3 ... |25 |725,9 |22 |488,0 ... |25 |341,5 |22 |176,9 ... |25 |985,1 |22 |386,6 ... ... |46 |307,7 |42 |176,3 ... ... |7 |421,6 |7 |316,4 ... қаласы |37 |978,5 |24 |491,7 ... ... |150 |8862,2 |96 |3346,9 ... ҚР ... |881 |22525,5 |734 |10169,6 ... ... ... ... ... болғанындай, Үкіметтің шешімімен еліміздегі ірі төрт
банк – «Қазкоммерцбанк», «Халық банкі», «ТұранӘлембанкі» мен «Альянсбанкті»
қаржыландыру ... ... ... Бұл – ... қалыпты жұмыс
жасауына жасап жатқан үлкен қадам. Сөйтіп, мемлекеттің банктердің 25 ... ... ... ... әрекеті жүзеге аса бастайды. Қаржы құралы
қысқа мерзімді депозит немесе басқа да қаржы ... ... ... ... ... ... мемлекеттің кепілдігімен шетелдік қаржы
институттарынан төменгі пайызбен несие алып, соны жоғары пайыздық ... ... ... ... жоқ ... ақша жасап байыған
коммерциялық банктердің басына бұлт үйірілгенде мемлекет тағы да ... ... ... ... Бұл ... ... ... біреу қарсы болар,
бірақ нақты сектордың ахуалы күрт құлдырап кетпеу үшін саналы түрде осындай
әрекетке ... тура ... тұр. ... ... ... өз депозиттерін
орналастыру арқылы мемлекет оларға ықпалын жасайды. Анығы «Самұрық-Қазына»
ұлттық қорын алға тарта отырып, ... ... ... ... ... тиімді әсер етеді. Холдингтің үстіміздегі жылға ... тағы бір ... ...... және орта ... саласын
қаржыландыру. Осы саланы қаржыландыру үшін екінші ... ... ... ... қоры 22 ... ... қарастырып жатыр.
Бұл қаражат Алматы мен Астанадан басқа еліміздің 14 аймағындағы шағын және
орта ... ... ... ... Осы жерде айта кету
керек, шағын және орта кәсіпкерлік саласына Ұлттық холдинг ... ... ... ... ... ... өткен жылы осы саланың жұмысын
жандандыру ... ... ... ... ... ... 173 миллиард
теңге игерілді. Бұл – 5 мыңнан астам жобаны ... ... ... ... қор ... ... ... арқылы экономиканың
нақты секторына тікелей әсер ету мақсаты тұр.
3.2 Әлемдік қаржы дағдарысының Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... ... 2007 ... аяғы мен ... бас жағында шарпыды жәнеде негізгі ... ... ... ... ... ... қаржы институттары, сондай ақ
ғалымдар өздерінің бағалауларында әлемдік қаржы секторындағы тенденциялық
ахуалдарға мониторинг жасауға ... ... оның арты ... ... ... білмеді. Алайда оларға оған болжам ... ... ... ... 2007 ... аяғы мен 2008 ... бас ... пайда
болды, оның басы Америка Құрама ... ... ... ... ... ... бастады.
Әлемдік қаржы дағдарысынан қашу мүмкін емес, себебі қазіргі ғасыр
экономикалық ... ... ... ... ... ... бір ел ... мүмкін емес. Бұл жағдай нағыз әлемдік дағдарыстың
ерекшелігі, мұнда экономиканың ... жаңа ... ... уақыт кезеңіне
сәйкес қалыптасып отыр. Егерде орыс ғалымы Н.Н. ... ... ... ... ... болсақ, онда сонау 1926
жылдағы капиталистік экономиканың дамуында үлкен жарты ғасырлық кезеңдер
теориясын ... ... ... ... екі ... толқындарды бастан
өткізеді: олар дағдарыстың ұлғайыуы және төмендеуі. ... ... ... қоғамдағы қазіргі дағдарысы ұлғайыуы, өсу фазасында 2000 –
2007 кезеңінен және қазіргі уақытта ұлғайыу фазасына сәйкес келіп тұр, ... ... Н.Н. ... ... ... ... Әлемдік
қаржы дағдарыстың негізгі себебін саясатшылар, экономикалық теория
саласының мамандары ... ... ... Бұл ... ... нақты
шешімдер қабылдау үшін оның ... ... ... ... ... дағдарыс, ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап қоғам ... ... ... ... 40 жыл, ал XIX ... орташа есеппен 50 –
55 жылды ауқымдайды. Мұндай катаклизмдар күтпеген жағдайдаларда болмайды.
Егерде ... ... ... ... ... болсақ, онда
ғалымдар, дағдарыстың артынан әлемдік ... ... ... ... ... ... ... т.б. осылар бес
әлемдік дағдарыстарды тудырды.
Әлемдік ... ... ... 2007 ... қаржылық «сілкініс»
өзге көптеген дамыған және дамушы елдердің экономикасына қатты әсер ... ... қор ... биыл қаңтар айының орта тұсында соңғы ... ... ... ... жетті. Ұлы дағдарыстан кәрі құрлықтың қор
нарықтарына да орасан зор зияндығын әкелді. Мұнай мен ... ... ... шикізаттық компаниялардың акциялары да құнсызданып жатыр.
Bloomberg ... ... 2007 ... 10 ... ... ... және ... тоқыраудың әсерінен әлемдегі
беделді деген қор индекстерінің барлығы құлдырады. Мәселен, ағылшынның FTSE
100 8,85 пайызға, немістің DAX Xetra 30 7,01 ... ... САС ... ... ал кәрі ... ... Dow Jones Stoxx 600 7,51 ... Ал Қазақстанда 2007 жылдың 9 қазанындағы мәлімет бойынша,
Темірбанктің (22,4 ... ... (20,2 ... (17,4 ... ... Pls (15 ... ... барлау” АҚ-тың (13 пайызға), БТА банктің (8,8 пайызға), ... (4,6 ... ... ... ... жай акцияларының
бағасы төмендеді. KASE қазақстандық қор биржасының ... ... ... ... 12,1 ... құлдырады. KASE индекстік қор нарығындағы
құлдырауға батыс елдері нарығындағы жағымсыз ... әсер ... ... ... ... ... да бірқатар қиындықтарға душар
болды. Халықаралық нарықтағы қаржылық ... ... ... әсер ... үшін ... мәселені жүйелі және жедел қолға
алатын тетіктерін құру ... ... ... нақты айтылды. Соған
байланысты шаралар жүргізіліп жатыр. Еліміздің банктері ... ... өтей ... ... бұл ... зер сала қарайтын мәселе, әлемдік
экономикада болып тұратын түрлі тәуекел мен ... ... ... ету үшін ... ... ... құру ... әлі
де болса назар аударуды қажет етеді.
Қазіргі уақытта ғаламдық деңгейдегі Қазақстанның бес ірі банктерінің
рейтингтік көрсеткішін ... ... ... ... ... өз шешімін,
теңге девальвацияның банктердің ... ... ... кері әсеріне
мемлекеттік қолдау дем бере алған жоқ.
Таяуда ... ... ... ... және БТА Ипотека
компаниясының несиелік бағасының төмендегені мәлім.
Айта кетейік, БТА Банк пен Альянс Банктің бақылау ... ... ... ... S&P аталған екі банктің рейтингін қайта
қарайтын болып мәлімдегенді. S&P ... ... ... ... несиелік рейтингі бүгінгі таңда «дамушы» болжамымен «В+» деңгейіне
түсірілген (бұрынғы көрсеткіші «ВВ» болатын), оның ... ... ... ... ... несиелік портфельдің қауіптілігі және
банктік менеджментте кеткен қателіктер. Ал, Казкоммерцбанктің ... ... ... ... Сол ... ... Банк ... деңгейінен «жағымсыз» деген болжаммен «ВВ-» шамасына төмендетілсе,
Альянс Банктің көрсеткіші «В+» бағасынан ... ... «В» ... ... ... ... «В+» деңгейінде тұрған Темірбанк
көрсеткіші «В» шамасына түссе, «БТА ... ... ... «дамушы»
деген болжаммен «В+» көрсеткішінде тоқтаған.
Қазақстандық бес банктің несиелік деңгей бағасының бұлай төмендетілуі,
«аталмыш қаржы ... ... ... ... кеткендіктен» орын
алып отыр. Соңғы уақытта банк активтерінің сапасы едәуір нашарлап кеткен.
Мұның соңғы банктердің капитализция ... ... ... ... ... банктердің ссудалық қоржындарының жалпы
ауқымындағы проблемалық несиелік үлесі 20 пайызды құрап отыр. Ал, ... алып ... ... ... ... өте баяу жылжып келеді. Яғни,
бүгінгі таңда мұндай ссудаларды өтеу деңгейіне жете қойған ... ... ... ... агенттігі келтірген мәліметтерге
сүйенсек, 2009 жылдың 1 ... ... ... тәуекелі жоғары,
күдікті несиелерге жататын 5-ші ... ... ... 744,2
миллиард теңгені құраған. Айтатын болсақ, банктердің ... ... ... 8,1 пайызы шамасында.
Халықаралық рейтинг агенттігінің мамандары, мемлекеттің екі банктің
бақылау пакетін ... ... өзге де ... ... ... мемлекеттік ірі депозиттерді орналастыру ... ... ... ... ... деп ... ... үкіметтің тек қана төрт ... ... ... ... ... ... ... жұмысын
қиындатып, тәуекел тұстарын арттыра түседі.
Бүгінгі таңда банк ... ... ... ... ... іс
әрекеттің нәтиже бергенін көріп отырған жоқпыз, тіпті бұл процесс ұзаққа
созылып кете ме деген ... де жоқ ... Бұл ... ... одан әрі нашарлатып жіберуі мүмкін.
Теңгенің күрт құнсыздануы факторы ретінде банктерді тығырыққа тірегені
рас. ... ... ... ... ... ... итермелеуі мүмкін, яғни шығын көп болады деген сөз. Әлбетте,
бұл жекелеген қаржы құрылымдарының табыс деңгейін ... ... ... ... ... төмендеуі ссудалық ... ... ... ... ... де әбден мүмкін.
Дағдарыстың әсерлерін алып қарайтын болсақ, АҚШ-пен салыстырып
қарайтын болсақ, ... ... ... ... Америкада қазір ақша массасы
өтімділігінің тапшылығы сезілуде. Ел ... ... ... пен ... ... ... Ал Қазақстан экономикасының
дамуында ақша массасының өтімділігі жоғары. Бірақ қор ... ... ... ... таңдау төменгі деңгейде қалып тұр. Мәселен, Алматы
биржасының қорландырылуы 90 миллиард долларды құраса, ... оның ... ... ... ... ... жер мен көктей. Елімізде бағалы
қағаздар мен қор ... ... ... ... ... 1991 ... ... қабылданған. Алғашқы эмитенттер сол кезден бері бұл институттың
игілігін көруде. Сол ... ... қор ... ... ... қаптап кетті. Бірақ 1996 жылдың аяғына қарай солардың үшеуі
ғана, дәлірек ... ... қор ... Қазақстан банктераралық
валюта биржасы, Қазақстанның халықаралық қор биржасы қалды. ... ... ... бір ... түсіру үшін кейінгі көптеген жылдардан астам
уақыт ішінде 295 ... ... ... Ақыр аяғында 2003 жылы
Қазақстан ... ... ... ... және ... нарығы туралы» заң күшіне еніп, қор нарығы біржақты салалы ізге
түсті. Міне, содан бергі ... ... қор ... ... ... өссе де ... күйінде келеді. Қазіргі ... ... ... «А» ... 34 ... облигациялары, 20 эмитенттің
акциялары айналымға түскен. «В» категориялы эмитенттерде бұл көрсеткіш
тиісінше 11 және 21. ... ... ... және ... даму ... түсіп алған мемлекеттің қор биржасында аттары аталуға тиіс ... саны кемі екі есе, ... ... ... ... есе көп ... тиіс. Мұның себебі жеке кәсіпкерлік ... ... Иә олар 1000 ... 2000, 10000, ... ... ... ... жасауды білді, бірақ әріге шаба алмай тұр.
Миллион долларлық капиталы бар ... ... ... ... ... ... ... арыла алмай жүр. Олардың бар білетіні –
банктерден несие алып сонымен ... ... Олар ... ақша ... яғни ... ... не акциясын шығарып биржа арқылы сату
одан әлдеқайда пайдалырақ екенін түсінбей келеді. Әйтпесе бізде кемі ... ... жеке ... ... ... ... бізде әлі
күнге дейін дамыған елдердегідей диллерлік, брокерлік қызметтер дұрыс жұмыс
істей алмай келеді. Мұны қазақшалап делдалдық ... ... Сол ... ... «түсінік» жұмыстарын өте сылбыр жүргізуде. Олар қор
биржасы эмитенті болудың артықшылықтарын компаниялар ... ... ... жүр. ... ... ең пайдалы сала мұнай өндіріп сатумен
айналысатын кәсіпорындардың ... өзі қор ... ... ... ... көп, ... олардан биржамен байланыс
орнатқандары санаулы. Эмитенттердің негізгі ... ... ... және ... ... кәсіпорындары құрайды.
Қор биржасының дамымауының тағы бір себебі Қазақстанда инвестицияны
күтіп тұрған «еңбек алаңының» көптігі. Ақша ... ... ... мүмкіндікті неге басқа біреудің қолына беріп қоюда, кастодиандық құқық
оларға осылайша «еншілес» ... ... жол ашып ... ... ... ... ... банк те пайдалануда. Ол ... ... ... қор ... ... қорға кастодиан.
Екінші деңгейдегі банктер сақтандыру, зейнетақы қорларына, лизингтік
компанияларға неге кастодиан банк ... ... ... ... ... қор нарықтарындағы құлдырауды
одан әрі ушықтырып отыр. ... ... ... ... ... ... қою арқылы несие алғандар. Ал ... ... ... олардың бағалы қағаздары бірнеше есеге құнсызданып кетті.
Қор биржасы неғұрлым ... ... ... ... ... тұрақтылығы байқалады. Шетелдердің көпшілігінде ақшасы бар
нысандар мен олигархтар қор ... ... ... ... Біздегі ең үлкен
кемшілік, олигархтар ... ... ... ... ... Банкте
жатқан қаржыны ол өзі ғана пайдаланады. Егер қор ... ... онда ... ... ... ... еді. Амал не, ... олигархтар
капиталының көп мөлшерін қор биржасына салуға мүдделілік білдірмей отыр.
Айта кететін бір нәрсе, Қазақстанда олигархтарға деген көзқарас ... ... ... ... ... заңсыз тартып алғандар ретінде
түсінеміз. Шын мәнінде халықтың ... ... ... ... Ал ... ... делік, ол банктегі ақшасын шетелге аударады да кете береді.
Бұл бір жағынан ... ... үшін ... ... ... ... қор биржасын дамытып, олигархтар капиталын сол арқылы жүргізу ... ... ... ... ... дамудың бәрін банкке байланыстырып
қойған. Бәрі банктің қарыздық ... ... Ал ... ... ... ... Құрама Штаттарында болса, қор биржасы ... ... ... ... Оның ... кеткені сонша, елдегі қарыздық
капитал өтімділігі ... ... ... ... ... осы ... ... Федеральды резерв банкінің екінші деңгейдегі
банктерге беретін қарыздық капиталының пайыз мөлшері 2007 ... ... ... 5,25 пайыз болса, бүгін ол 2,25 пайызға түсті. Сөйтіп,
Вашингтон мәселелерді ақша ... ... ... ... ... шешті. Ал Қазақстанда Ұлттық банктің екінші деңгейдегі
банктерге беретін қарыздық капиталының ... ... 9 ... ... ... ... ақша өтімділігі артық дедік, сондықтан бұл жағы
дұрыс. Бірақ ол ... ... ... ақша ... ... еліміздегі бір олигарх бүгінгі ереже бойынша 100 миллион долларын
қор биржасына салатын болса, түптеп келгенде, осы ақшасын ғана ... ... Ал ... ... ... ... салса, ол капиталын
белгілі бір кезең ішінде 1 триллионға дейін молайта алар еді. Яғни, дамыған
елдерде капитал алып ... ... ... ... иелі халықпен тең
бөліседі.
«Қазақмыс», мәселен, Лондон биржасынан 6 миллиард доллар ... ... ... ... ... ... капитализация бар болғаны 1 миллиард
долларға ... еді. ... ... ... әлі де ... шетел қаржы
жүйесіне ұмтылуда.
Елімізде қалыптасқан жағдайда ипотекалық және тұрғын үй ... шешу үшін ... ... ... 4,5 ... ... ... қаржы «Самұрық - Қазына» әл - ауқат қоры АҚ ... ... ... ... ... ... ... Мұндай мәселе қор
нарығы арқылы шешілгенде ... ... ... еді. Ал бізде құрылыс
компаниялары қажетті ... ... ... ... ... алып ... ... бойынша ол қор нарығынан алынуы тиіс. Мәселен, Ресей мен
Украинада солай. Сондықтан да ... ... ... оларға
соншалықты әсер ете қойған жоқ.
Сондықтан да еліміздің қаржы ... ... ... ... қағидаларын біз әлі де жетілдіре
түсуіміз - кезек күттірмейтін ... ... ... ... ... экономикасына әсер етті.
Оның әсері бізге келген жоқ дей алмаймыз. ... ... ... ... ... ... Үкімет бұл дағдарысқа дайын екенін
дәлелдеді. Сөзіміз ... ... үшін айта ... ... ... дамуындағы тұрақтылықты қамтамасыз етуге арналған бірінші
кезектегі іс-шаралар жоспары ... Ең ... ... ... ... ... үш ... – шағын бизнес, үлескерлер және ауыл шаруашылығына
қомақты қаржылай қолдау ... ... ... ... мәліметтер бойынша, 2008 жылы республикалық бюджеттен
шағын және орта ... ... 78 ... ... ... ... ... мен
Алматы қалаларындағы үлестік құрылыс нысандарын аяқтауға 114,46 млрд. теңге
бөлінді. Соның ішінде Астана әкімдігіне бөлінген 41 ... және 17,2 ... 14,5 ... ... 35,3 пайызы игерілген. “Жаңа құрылыс” ЖШС бас
қаладағы ... ... 24 ... 19-ының құрылысын аяқтамақ. Шағын және
орта бизнес жобаларын одан әрі ... ... ... ... мақсатымен
“Қазына” ОДҚ” АҚ екінші деңгейдегі 7 банктің ... ... 48,8 ... салды. Ал ол банктер бұл қаржыны толық игеріп, ... ... ... 2 238 ... қаржыландырды. Ең бастысы, Үкімет
әкімшілік кедергілерді азайту, шектен тыс және ... ... жою ... ... ... Онымен қоса, “Даму”
бағдарламасы арқылы шағын бизнесті қолдауға жалпы көлемі 23 230 ... 2008 жылы ... ... ... (АӨК) – 74,8 ... ... “Қазына” ОДҚ” АҚ биылғы мамыр ... ... ... ... 24,4 ... ... ... Бұл қаржы қазіргі кезде ақ қант,
сұйық майдың түрлерін, сүт және етті өндіруге және ... ... ... ... ... ету ... 2008 жылы Үкімет
резервінен Ауыл шаруашылығы министрлігіне 33,6 ... ... ... ... ... ... бюджетті нақтылауда “ҚазАгро” ... 12,8 ... ... ... ... ... ... шиеленісуіне қарамастан, қазақстандық ... ... ... дәлелдеп отыр. Яғни, әлемдік қағидаларымен санаса отырып,
біздің кәсіби Үкіметіміз қандай қиыншылықтардан болса да алып ... ... ... Екінші деңгейлі банктерді қадағалау мен бақылау ісін жетілдіру жолдары
Банктердің ... ... ... ... алдыңғы қатарлы
салаларымен өзара қатынасының күшейуі кредиторлар мен салымшылар тарапынан
банк ... ... ... ... мүмкін емес. Алайда бұл
үшін клиенттердің мүделерін олардың банкпен өзара ... ... ... және заңды түрде қорғайтын жүйе құру ... ... ... ... ... ... ... жоғары
екендігі жөніндегі кепілдеме қажет. Бұл мәселені тек банктік ... ... ... өтуі және ... ... халықаралық стандартына
көшуі жағдайында шешуге болады. Банктерде қаржылық проблемалар туындағанда
олардың кедиторлары аз уақыт ... ... ... өз ... сенімді болулары кажет.Осы мақсатта салымшылардың кепілдігі
жүйесі ... және кері ... ... ... ... институты құрылған. Бұл кұрылған институттардың қызметтері бінін
бірінен ... ... ... онда ... ... ... өте ... болады. АҚШ, Оңтүстік Корея және
өзгеде елдердегідей салымшылардың кепілдік ... ... ... ... жағдайлары нашар банктердің салымшыларына ақшалай
қаражаттарын төлей отырып, мұндай банктерді ... ... ... жүйе резервтерін падаланудағы тұтас"техналогиялық тізбектің ... ... ... ... ... ... банктің банкротқа
ұшырау процедураларына белсене қатысқан сайын, оның резерві сақтала түседі.
Керісінше, ... үшін ақша ... ... ... ... ... салымшылар кепілдігі қорының қаражат тапшылығына 5040 млн. АҚШ
доллары көлемінде ... алып ... ... ұқсас жағдай Балгариядада
болған. Бұл жағдайдың болуы заңды және түсіндеруге болады: ликвидаторлар
-жеке кәсіпкерлер тек ... ... ... да, ... ... ісі ... азайтуға да, жүйе резервтерін тезірек қайтаруға да ықлас қоймады.
Мұндай мысалдар салымшылар кепілдемесі ... сөз ... ... қосымша қаржылардың түсуі қажеттілігін тудырады. Ендеше
салымшыларға ақшалай қаражаттарды төлеу және ... ... ... ... болуы болуы салымшылар кепілдемесі жүйесінің шығындарын
қыскартып, оның қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жүйесін басқарушы ұйым банктің әйгілі
кедиторларының бірі болып, оның таратылу мерзімін қысқартуда ... ... ... ... ... және қарыз алушылардан қаражатты қайтарудың
максимальді мүмкіндіктерін іздеуге ықлас қояды. ... ... ... ... мұндай ұйымдар бір уақыттағы және теңдей ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Мекемелердің
банктерді тарату мәселеріне мамандануы және де мұнда туындайтын" масштабы
нөтижесі" конкурстық істерді ... ... және ... ... есе ... ... ... мүмкіндік береді. Салымдар кепілдемесі жүйесінде банктерді
тарату қызметінің болуы кредиторлардың барлық тобы үшін ... ... ... ... ... ісі ... ... арасынданғы сенімсіздік жойылып, конкурс-тық массаны ... ... көру ... банкті таратуға деген бақылау үшін өзара
"соғысуды" тоқтатады.
Ендеше салымшылар кепілдемесі және банктерді таратуды өзараа ... ... ... ... ... және ... мемлекет шығынын қысқартуды, сондай-ақ, мемлекеттік билік
институттарына және банк жүйесіне деген ... ... ... ... ... ... ... банкротқа ұшырау ісінде жүргізілетін процедура-конкурстық істің
өткізілуі. Сондыктан да банктер үшін банкроттық істің ... ... ... және көп ... ... ... заң жақсы құрылған.
Банктің әлеумметтік ұйым ... ... оның ... де ... Жеке ... кокурстық басқарушы ретінде
болуы ұйымдастыру және де ... ... ... ... ... ... ... ете алмайды.
Бірінші ерекшелігі- банк ... ... ... мен ... ... ... ... Тіпті орташа
әмбебап банктің өзінде 3-4 мың несие ісі болуы мүмкін.Сондықтанда банктегі
конкурстық ... ... ... бойынша "конвейерлік" поцедураға
айналады.
Егерде банктердің опеациялық кұннің деректерін архивтік ... ... ... ... ... ... ... онда тарату жұмысымен
айналысушылар деректерді өңдеуге уақыт жұмсамаған болар еді.
Әрине мұндай жұмысты ұйымдастыру және әрбір істегі ... ... ... қолынан келмейді. Әрбір несиелік ісбойынша 3-4 сот ... бұл істі ... ... ... ... пен күш
жұмсалынады. Соында конкурстық басқарушы қарызды кері ... ... ... немесе қарапайым істер бойынша "каймағын ... ... ... ету құкын сақтауға мәжбүр болады.
Конкурстық істің барлық жағдайында банк ... үшін ... ... ... қала ... ... ... ол кері алу бойвнша
агенттердің сыйақысының өсу скбінен азайса, сондайақ, ... мен ... ... келісіп алуы есебінен азайуы мүмкін. Агенттердің
қызметіне бақылау ... бір ғана ... ... ... ... ... қарыздарды кері алмауы мүмкін. Үшінші жағдайда, неселер
дсконтпен сатылып, оларды сатып алшылар осы қарыз алушылардың өзі ... ... ... бір ... ... үшін банк ... ... олардан интелектуал-
дық және уақыт шығынын талап етеді. Олардың жауапкешіліктерінің жоғары
болуын корпоративтік ликвидатор ... ... ... ... ерекшелігі- банк активтерінің сапасы. Егер ... ... ... жоғалуы қиын сипатта болса,
банкте активтердің негізгі бөлігі- бұл ... ал одан ... ... өнім ... табылады. Несие ісінен бірнеше парақтарды алып
тастудың өзі компьютердегі бухгалтерлік ... бір ... ... бұл ... кері алу мүмкіңдігі жойылады. Сол себептен ... ... ... үшін ... ... маңызды статегиялық
салаларында конкурстық жұмыстың бірінші кұнінен бастап қотаң бақылау ... ... ... ... барлығын жинақгай келе, мына жәйтті
айтсақ болар еді. Яғни банк ... ... үшін 15-30 ... ... ... ... ... күннен бастап жалақы төлеу қажет. Мұндай ресурстар
конкурстық баскдрушының ... жоқ. Мұны ... ... ... ... ұйымдастыруы қажет.
Үшінші ерекшелігі- орташа банктің өзінің кредиторлар саны ірі
өндірістік кәсіпорындарға ... көп ... ... саны 30-50 ... ... ... ... Филиалдық тармақтары көп ірі ... саны 204 және 304 мың ... ... Мұндай жағдайдағы жұмыстың
жылдам және сапалы болуын бір адамнан сұрау мүмкін ... ... ... ... тобының кұшейуіне
әкеліп, банк банкроттығында жеке кәсіпкерлерді падалануды кредиторлар үшін
сенімсіз етеді. Активтермен жұмыс барысындағы ... ... ... ... ... болу ықгималдылығын арттырады. Ал
керісінше конкурстық басқарушы- ... ... ... ... ... және
қабылданатын шешімдерге бақылау механизімі қызмет етеді. Банктің банкрот
болуы жағдайындағы даулы ... ... ... ... ... ... жағынан да, жәнеде кредиторлар тарапынан да қатты
қысым көреді. Мұндай ... ... ... тәуекелдерге тән
келеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстанның қаржы жүйесінің тұрақтылығы негізінен банк ... ... ... ... ... мен ... ... банк
жүйесінің сенімділігін бірнеше көрсеткіштермен анықтауға тырыстым. Тұрақсыз
экономикалық ахуал жағдайында реформалаудың бірден бір шешуші мәселелерінің
бірі ретінде ... ... ... әдістемесін жетілдіру болып саналады.
Наықгық қатынастардың дамуымен байланысты "банктерді тарату ұғымы" банктер
өміріне терең ене ... ... ... ... ... ендеше банкротқа
ұшырамаудың болмауы мүмкін емес. Тек ... ... олар ... ... ... ... ... оны болдырмау ... ... ... талдау мен зерттеу
нәтижесінде келесідей қортындылар ... ... ... ... ... ... секторымен байланысын
нығайту, салымшылар мен кредиторлар тарапынан туындайтын сенімнің жаңа
деңгейінқалыптастырусыз мүмкін ... Бұл ... ... ... ... толық құнды жүйе қалыптастыру маңызды шарт болып табылады. Бұл
міндет, банктік ... ... ... ... деңгейге көшіп,
бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарын енгізу ... ... ... ... банктердің саны қысқарып келуде, бірақ ... ... ... саны ... Есеп-кассалық бөлімдердінде
саны артуда. Бұл аталған факторларды ескере ... ... ... ... кезеңінде, банктерді тарату ісі елдің экономикасына
оңтайлы әсерін ... ... ... ... ... ... бөлімшелерінің
өзара іс-әрекетінің дәлдігімен, (немесе макродеңгейде мемлекеттік реттеу ор-
гандары) дағдарысқа қарсы басқару бағдарламасын жасаудан және іске асы-руда
көрініс ... ... ... ... ... қарсы басқарудың ғылыми-
әдістемелік базасын жасау болып табылады. ... ... ... ... ... проактивті әдісінің стратегиялық мақсаты, орнықты
даму ... ... ... оның мәні ... ... көре білу ... ... табады, дағдарыс жағдайларына белсенді қайшы тұру,
бірінші кезекте, профилактикалық және ескертпелі формаларын және әдістерін
қолдану, ал мүмкіндігінше -кейбір дағдарыстардың ... болу ... ... ... ... ... ... қаржы дағдарыстарының қор нарығының
қызметіне, моделдеуге және оларды Қазақстан Республикасында ... мән ... ... Англияның, АҚШ-тың, Жапонияның,
Германияның, ... қор ... ... және ... бақылау үшін
қабылданған заңдары мен қолдану тәжірибелері көрсетілген. Сонымен ... ... ... ... ... ... мақсаты мен көздеген
пайдасын зерттеп өттік.
Республикада бірқатар кәсіби қызмет түрлері ... ... ... ... саны ... ... ... нәтижесінде, кейбір
қатысушылар санының даму серпіні байқалмайды. Бұл осы кәсіби қызмет түріне
деген ... және ... ... ... сұраныстың төмен болуы
деп анықтаймыз.
Қорыта келгенде, елдің қаржы секторы Қазақстан экономикасы ... роль ... ... ... тәжірбиеде көрсетілгендей
экономикада нарықтық қатынастар өз-өзін реттей алмайды. Оған белгілі ... ... әр ... ... жүргізу арқылы араласып, реттеп
отырады. Мындай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және бюджетті –
салық саясаты, ... ... ... Бұл ... ... ... ... банк жүйесі атқарып отырады.
Қорыта келгенде, елдің қаржы секторы Қазақстан экономикасы дамуында
маңызды роль ... ... ... ... ... ... ... өз-өзін реттей алмайды. Оған белгілі ... ... әр ... ... ... ... араласып, реттеп
отырады. Мындай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және бюджетті –
салық саясаты, валюталық саясаттар жатады. Бұл қаржы ... ... ... банк ... ... отырады.
Экономиканың басты жүйесі ретінде және жақын жылдар төңірегінде Алматы
қаласын халықаралық қаржы орталығына ... ... ... ... ... реформалап, қазіргі заманғы әлемдік деңгейдегі бәсеке қабілеті жоғары
айналдыру үшін іс-шараларды атқаруымыз керек:
- еліміздің ... ... ... ... ... және ... ... көрсету үлгілерін дамытудың маңыздылығын арттыру;
- әлемдік нарықтағы қаржы операцияларына бәсекелес ретінде ... ... ... көрсету сапасын жақсарту үшін халықаралық стандарттарға өту;
Қазақстан Республикасында банктік маркетингтің қызметін жеңілдіру;
Ұлттық ... ... ... банктерге несие беруінде қайта
қаржыландыру бағамдарын төмендету;
Ғылыми-технологиясын ... ... ... және ауыл ... ... ... активті операицяларын жүргізгенде пайыз
қойылымын төмендету;
Халықты және экономика салаларын ... ... ... ... ... әр түрлі жоғары сапалы банктік қызмет көрсету;
Қазіргі заманғы және халықаралық стандартдағы банктерге ... ... ... экономис-банкир мамандарды даярлауымыз керек,
сондай-ақ олардың ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Осы жоғарыда айтылған ұсыныстарды іске асырып және ... ... мен ... ... ... ... ... арқылы Азия Европа
арасындағы қаржы ... ... ... айнала аламыз.
Қазақстандық коммерциялық банктер бағалы ... ... ... ... бірі деп ... Олар ... ... меншікті бағалы қағаздарды шығару ... ... ... операциялар жүргізіп олар бойынша комиссионық сыйақы ... өз ... ... ... ... арқылы инвестор рөлінде қызмет
атқарады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Стратегия индустриально-инновационного развития Республики до
2015 г. // Казахстанская ... -2005. ... О ... мерах по реализации Стратегий развития Казахстана до 2030
года. // ... ... —2005. -19 ... ... Правительства РК на 2005-2006 г. // Собрание актов Президента
РК и Правительства РК-2005. -№ 32. - ... О. ... // ... ... ... // ... «Экономика» 2007 ж
5. Бирюков Д. О некоторых аспектах правого ... ... ... // ... ... бумаг, №3(330)2007.
6. Қазақстан қор биржасының есебі.
7. Қаржылық қадағалау Агенттігінің есебі.
8. ҚР Қаржыгерлер ... ... ... ... ... ... қаласының өңірлік қаржы орталығы туралы»
2006 жылғы 5 маусымдағы № 145-ІІІ Заңы
10. ... ... ... қаласы өңірлік қаржы орталығының
қызметтін реттеу бойынша агенттігі Төрағасының 2006 ... 8 ... ... ... Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын ... ... ... ... ... опыт ... и ... фондовых рынков // «Рынок ценных
бумаг ... № 12. ... P.C. ... // Қор ... ... мен ... ... //АльПари, № 3-4, 2007 г.
13. Банковское дело / Под ... ... О.И. ...... и ... 1999. - 448с.
14. Банки и банковские операции: Учебник для вузов / Под ред. ... ... – М.: ... и ... ... 1997. – ... ... в банковское дело: Учеб. пособие / Под руководством ... ... – М.: 1997. – ... Менеджмент и маркетинг в банках. / Под редакцией Жукова Е.Ф. — М.:
Банки и ... ... 1997. —191 ... ... «Коммерциялық банктер операциялары» Алматы 2003 ж.
18. Сейткасымов «Ақша, несие, банктер» ... 2001 ... ... и банковское дело» Балабанов Спб 2001 г.
20. ... ... в РК. ... 2008 ... Н.Ә. ... Қазақстан -2030. Қазақстан халқына жолдауы.
22. Н.Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабілетті Қазақстан”, “Бәсеке ... және ... ... ... ... ... халқына Жолдауы
./ Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004ж.
23. Н.Ә. Назарбаев. “Қазақстан өз ... жаңа ... ... “Бәсеке қабілетті экономика” Қазақстан халқына Жолдауы./
Егемен Қазақстан, 18 ақпан, ... ... ... 2004г. №12; “Банковская система Казахстана –
крупнейший институтциональный инвестор национального фондового ... ... ... Банки Казахстана, 2004г. №1; ““О ... ... ... ... коммерческих банков” / Кил А.Б.
26. Вестник КазНУ, ... ... 2004г №4 ... ... ... РК” / А.А. Ильясов
27. Мақыш С.Б. “Коммерциялық банктің делдалдық операциялары: факторинг
және форфейтинг” / ... ... 2003. - №2 -70-75 ... ... Ш. ... банк ... ТМД көлемінде бірінші орында:
“ Центркредит” банкінің директорымен сұхбат / Дала мен қала. 2004. -1
қазан (№39). ... ... и ... ... Уч-к для ... / Под ред. Жукова Е.Ф. -
М.: ... и ... ... 2000. - ... ... дело / Под ред. ... В.И. - М.: Финансы и
статистика, 2003. –562с.
31. Банковское дело / Под ред. ... О.И. - М.: ... и ... ... дело / Под ред. ... Г.С. - ... ... - 576с.
33. Жуков Е. Ф. Банки и банковские операции. – СПб.: Питер, 2001. – ... ... А.А. ... ... ... ... - М.:
Финансы и статистика, 1999. –321с.
35. Казимагомедов А.А. Услуги коммерческих банков населению: Уч. ... СПб.: ... ... 1999. ... ... Г.С. ... ... частных лиц. - М.: АО ДИС, 1999 -
352с.
37. Полфреман Д., Форд Ф. Основы банковского ... М.: ... ... Социально-экономическое развитие РК. Январь-февраль 2008 г., Алматы
2007г.
-----------------------
[1] Мамыров Н.К. Менеджмент и рынок: ... ... ... ... и ... ... ред.Мамырова
Н.К..-Алматы:Экономика, 1999.-63б.
[3] Борисов А.Б. Большой экономический словарь.-Москва:Кн.Мир, 1999.783б.
[4] Кох Р.Менеджмент и финансы от А до Я – Санкт-Петербург: Питер, 1999.-
405б.
[5] ... ... ред. ... ... Е.С. ... менеджмент.-Москва:ИНФРА-М, 2001.-527б.
[7] Современный маркетинг/Под ред. Хрупкого В.Е..-Москва:Финансы и
статистика, 1991.-222б.
[8] Маркова В.Д. ... ... ... ... ... Е. ... рынка банковских услуг//Хозяйство и право.-
1995.-№2.-61б.
[10] Севрук В.Т. Банковский маркетинг.-Москва:Дело ЛТД, 1994.-40б.
[11] Рубинштейн Т.Б., Мирошкина О.В. Развитие ... ... ... банковские продукты (пластиковые карты).-Москва: Гелиос АРВ,
2002.-27б.
[12] Песоцкая Е.В. ... ... ... ... ... ... ... күші бар қызмет
Нақты орындаудағы қызмет
Түпкі ой бойынша қызмет
Қаржылық институттар:банктер, сақтандыру компаниялары, зейнетақылық қорлар,
инвестициялық қорлар
Ақша қаражаттарын пайдаланушылар: (фирмалар,компаниялар,үкімет, жеке
тұлғалар)
Ақша қаражаттарының жабдықтаушылары: ... ... ... ... ... ... қаржылық нарығы (ақшалай нарық), ұзақ мерзімді
капиталдар нарығы (бағалы қағаздар нарығы).

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері83 бет
Қазақстанның банктік қызметтер нарығының жағдайын талдау12 бет
ҚР нарық жағдайындағы банктік қызметтер нарығының теориялық аспектілері32 бет
Банктік қызметтер нарығын кешенді зерттеу негізінде, отандық және шетел тәжірибесін талдай отырып, халыққа банктік қызмет көрсетуді жетілдіруге бағытталған әдістемелік және тәжірибелік ұсыныстары73 бет
Банктік қызметтер нарығын талдау69 бет
Коммерциялық банктер қызметін ұйымдастыру мен дамытудың теориялық аспектілері87 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазақстан Республикасындағы банктік қызметтер нарығы83 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің бағалы қағаздар нарығындағы қызметтің дамуы мен проблемалары28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь