Әлеуметтік психологиядағы салыстырмалы – мәдени қатынас

Тәжірибелі әлеуметтік психологияның бүкіл тарихында, ең біріншіден американдық, зерттеушілер индивидтердің әлеуметтік тәрбиесінің , қарым-қатынасының және өзара іс жасауының универсальді заңдылықтарын іздеумен айналысты. Олардың жасаған теориялары мен модельдері – фрустрация-агрессия концепциясынан атрибутивті теорияға дейін :
«олар интраиндивидуальді механизмдердің немесе ақпаратты өңдеу үрдісінің құрылымы ретінде сипатталына алады. Бұлар стимулды жағдайлардың жауабына қарай белсенділеді және көп немесе аз жағдайда әлеуметтік когницияларды, аттитюдаларды және тәрбиені анықтайды». (Pepitone, Triandis , 1987, 479 бет).
Осы секілді априорлы универсальді концептуальді жүйелерде көзге бірден түсетін контекстуальді, соның ішінде мәдени, өтпелі тіпті механизмдердің инварианттығы және үрдістердің жоқтығы барлық халықта, барлық мәдениетте көрініс табады. Сонымен, индифференттің когнитивті диссонансты теориясы когниция мазмұнына келеді, ал фрустрация – агрессия теориясы фрустрацияның және фрустаушы мақсаттың нақты мазмұнына сай.
Қазіргі кезде көптеген зерттеушілер былай деген қорытындыңа келді : «шынайы» секілді болып келген әлеуметтік –психологиялық «заңдар» батыс мәдениетімен жиі шектеледі. Қазіргі әлеуметтік-психологияның мәдени шегін анықтайтын мысал, АҚШ-та өткен Израильдағы зерттеулерді қайталау. И. Эмир және И. Шарон 35 зерттеулерінің ішінен жалпыадамдық проблемаларға қатысы бар 6-ын алды. Бірақ, Израильдегі 64 мүмкін нәтиженің 30-ғы ғана анықталынды. Ал қалғандары мәдени контекстің әсеріне еліктелген (Amir, ghoron,1987).
Әлеуметтік психологтар АҚШ-тан әлеуметтік-психологиялық концепциялар тіпті көрші жатқан Канадаға «импортталмас» деген қорытындыға келген. Канадалық және израильдік мәдениетке қарағанда, АҚШ мәдетиетінен ерекшеленетін мәдениеттер жайлы не айтса болады ?
        
        Әлеуметтік психологиядағы салыстырмалы – мәдени қатынас.
Тәжірибелі әлеуметтік психологияның бүкіл тарихында, ең ... ... ... ... ... , ... және өзара іс жасауының универсальді заңдылықтарын іздеумен
айналысты. ... ... ... мен ... – фрустрация-агрессия
концепциясынан атрибутивті теорияға дейін ... ... ... ... ... ... құрылымы ретінде сипатталына алады. Бұлар стимулды жағдайлардың
жауабына қарай белсенділеді және көп ... аз ... ... ... және ... ... (Pepitone, Triandis
, 1987, 479 бет).
Осы секілді априорлы универсальді концептуальді жүйелерде көзге
бірден түсетін контекстуальді, ... ... ... ... ... инварианттығы және үрдістердің жоқтығы барлық ... ... ... ... ... ... когнитивті
диссонансты теориясы когниция мазмұнына келеді, ал фрустрация – агрессия
теориясы фрустрацияның және фрустаушы мақсаттың нақты ... ... ... ... ... ... деген қорытындыңа
келді : «шынайы» секілді болып келген әлеуметтік –психологиялық ... ... жиі ... ... ... ... анықтайтын мысал, АҚШ-та өткен Израильдағы зерттеулерді қайталау. И.
Эмир және И. Шарон 35 зерттеулерінің ішінен ... ... бар 6-ын ... ... ... 64 ... нәтиженің 30-ғы ғана
анықталынды. Ал қалғандары мәдени контекстің әсеріне еліктелген (Amir,
ghoron,1987).
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... «импортталмас» деген қорытындыға
келген. Канадалық және израильдік мәдениетке қарағанда, АҚШ ... ... ... не айтса болады ?
«Батыс мәдениетінің адамдарына қарағанда, жапондықтар когнитивті
сәйкестілік проблемасымен азырақ ... Ал ... ... ... ... ... «когнитивті диссонанс» ,
«когнитивті конгруэнттік» және т.б. ... ... орын ... Біз ... дейміз. «А егер шындық болса, онда Б шындық бола алмайды». Бірақ, бұл
көзқарас, үнді мәдениетінде үлкен ... ие ... Үнді ... ... кең ... Ол ... ... бір, бүтін» және «ұлы
шындықтың қарама-қарсысы да ұлы шындық болып табылады» ... 1994, ... ... және Латын Америкасының психологтары үшін Батыс
эталон болып ұзақ ... ... ... олар былай есептеген:
егерде олардың ... ... ... ... ... онда ... қорытындысы дұрыс емес, теорияға байланыссыз. Г. Триандистің
көрсетуінше, толыққұнсыз комплексі солардың көбісінде ... ... ... ... ... ... бірінші орында
тұрады. Сондықтан, «батыстық емес» психологтар өздерінің ... ұзақ ... бойы ... деп ... ... ... болмаса да, универсальді емес». Бірінші болып оны жапондықтар ... ... да ... өздерінің жеке әлеуметтік психологияларды құруды
жөн көрді (НО,1998, 94 бет).
Батыста да жаңа жағдайға ... ... ... ендігі кезекте
салыстырмалы – мәдени зеттеулерге ... ... ... ... ... ... ... тұрған негізгі міндеттер бөлініп шығарылады.
Солардың ішіндегісі - әлеуметтік-психологиялық теориялардың универсальдығын
(немесе валидтығын) тексеру. Бұл ... Дж. ... ... ... деген ат берді. ... ... ... ... ... ... анықталуын тексеру үшін басқа этникалық топтарға
тасымалдайды. (Berry et al, 1992). ... ... ... ... тағы бір ... – бұл батыс мәдени тәжірибеде жоқ
психологиялық өтпелілерді ... және ... ... ... ... бұл ... ... құру
Осы міндеттерді жүзеге асырғаннан кейін бірақ, соңғы мақсатқа
жетуге ...... ... және ... ... ... мәдениетке
болмаса да, мәдениеттердің кең ауқымына негіздеу.
Г. Триандистің пікірінше, өте жақсы нәтижелерді алу үшін ... emic – etic ... ... ... пайдалану қажет. Бұл жерде
«etic категориясы және ... ... еmіс ... қолданады» (Triandis
1994, 69 бет) . Мұнда категорияның түпнұсқалы жүйесі ... ... ... ... ... ... әлеуметтік дистанцияны салыстырмалы-мәдени
зеттеулер арқылы ғана шешуге болатын проблемаларды көрсетсек болады. АҚШ-та
«әлеуметтік дистанция» ... ... ... 20 ... ... ... Ол оны операциялай отырып, тәжірибеден өтушілерден былай деп
сұраған: ... ... ... ... ... жұмыс істеуге,
жақындасуға, көрші болып тұруға жол берер ме іедіңіз?»
«Әлеуметтік дистанция» - ... (etic) ... ... ... ... орны бар екені сөзсіз. Алайда, Богардустың ... ... АҚШ үшін ... ... мәдени-спецификальді болған.
Ал мұны басқа зерттеушілер басқа уақыт пен ... ... ... қателіктер жіберуде.
Біріншіден, мәдениеттер үшін маңызды әрі спецификті топтар бар
және индивид өзін сол топтармен идентифицелейді : бір ... ... ... ... байланысты болса, басқаларда – ...... ... ... тобы ... енді ...
элитарлы клуб. АҚШ пен Грецияда мәдени дистанцияны зерттеген Триандис осы
жағдайды ... ... ... ... ол ... ... мүмкін
топтармен байланысн анықтады. Содан екі ... ... ... ... үшін ... сұрақтар жинағын құрастыра білді. Басқа сөзбен
айтқанда, сұрақтардың тек жартсысы ғана ... грек ... ... бөлігі мәдени спецификаны көрсетті.
Екіншіден, контакткрдың кейбір формалары әлеуметтік дистанцияны
өлшеуде маңызы болса, екіншісінде мүлдем болмайды. ... ... ... emic ... ... мүмкін, яғни «менің ыдысыма
тию» түсінігі. Өйткені, бұл елде касталық жүйеге байланысты ... ... ... ... ... өмір сүрсе де , оған өзінің ... ... ... ... ол төмен деңгейдің адамы. Бірақ, Триандистің
белгілеуінше, егер американдықтың ыдысына ... ... онда ... ... ... ... жоқ, ... түсініксіз жайт
(Triandis, 1994).
Сонымен, салыстырмалы-мәдени зерттеуде нақты мәлімет алу үшін
әдістерді бір ... ... ... аударудың қажеті жоқ. Керісінше, ... ... ... emic ... ... керек.
Бірақ, практика кезінде әлеуметтік-психологтарға аудармалы әдістемелерді
қолдануға тура келеді. Бұл ... ... – қиын ...... ... ... жасалынған. Мысалға, О.Вернер және
Д.Кэмпбеллдің ұсынысы бойынша, децентрирлеуші екі жақты аударма әдісі ... ... өз ... ... отырып, бір ойды бірнеше тәсілмен
жеткізуге болатындығын көрсетті.Сондықтан мағынасын өзгертпей, сөздерді бір-
біріне ыңғайландыра отырып, формасын ... ... ... ... ... А ... бір тілден екінші тілге екі жақты аударылуы А
текстінің шашырап кетуіне алып ... ... Бұл ... ... ... ... етіп өтпелі тексті өэгертуі
(децентривтеуі) қажет. Бірақ, А текстіне қарағанда А1 ... ... ... Сол ... ... зерттеуші децентривтелген А2 текстінің
екі жақты аудармасын ... ... А3 ... ... ... ие ... Cambell, ... зерттеулер нәтижесінің валидтығы мен
сенімділігіне әсер ететін барлық уақытты (моментті) санап ... ... ... ... ... ... қажет. Мысалға, әртүрлі
мәдениет өкілдері сұраққа ... ... ... ... нұсқаларды көп немесе
аз жағдайда пайдаланулары әбден мүмкін. «мен толығымен келісемін»; кейде
толығымен ... ... ғана ... ... ... ... барлық сұраққа
жауап бере береді (Hui, Triandis, 1989).
Сонымегн қатар, әрбір мәдениетте зерттеуге қиын ... ... бар ... естен шығармау қажет. Мысалға, батыс мәдениеттерінде
бай әрі ... топ ... қол ... ... ... мәдениетте
зерттеудің негізгі обьектісі ... ... ... ... ... ... жүргізудің қиындығын айтып отыр. Оған
қоса, әкімшіліктің өзі оқу орны үшін ... кері ... ... ... Ал орыс ... мектеп жұмысында аса мұндай қиындықтар
туындай бермейді.
Екіншіден, ... ... топ ... қабылдаудың
механизмдері әсер етеді. Әсіресе, қиыны бұл ... ... ... ... шыға ... және өз мәдениетінің
стандартты универсальді сапада пайдаланса. Дж. Берридің көрсетуінше,
этноцентризмді ... ... ... ... деңгейлерде
жиі кездестіруге болады.:
1. өз мәдениеті үшін спецификті ... ... ... енгізу
кезінде;
2. зерттеуші мәдениеттің ерекшелігін ескермей зерттеу затын алу кезінде.
Мысалға, Батыста ... ... ... ... ... ... ... ескерілмейді;
3. теориялар мен концепцияларды пішінге клтіру кезінде, өйткені әлеуметтік
психологтар ойы және олардың ... ... ... тығыз
байланысты. (Berrу et al., 1992).
Психологиялық құбылыстардың әр елде ... ... ... ... ... ... ... қарамастан,
қазіргі таңда бүкіл әлемде зерттеудің нағыз шарықтауы жүріп жатыр. Бұл
адамзаттың ... ... ... ... ... ... контекстке байланыстылығы.
Ғылыми және көркем әдебиеттерде мәдени аралық коммуникация жүйелерін
кездестіруге болады., яғни ... ... ... ... ... ... ... түсінуге кедергі жасауы. Мұнда ... ... ... ... Коммуникативті әсердің ақпарат ... ... ... ... ғана бола ... егер бір адам ... тартушы
(коммуникатор) болып, екінші біреуі соны қабылдаушы (реципиент) болса, ... ... және ... ... ... ... Бұл ереже
жай қарапайым тілде былайша көрініс табады: ... бір ... ... ». (Андреева, 1996, с.85).
Коммуникация үрдісінде ... ... ... ... бір ... ... жатса да түсінбей қалулары мүмкін. Себебі, «тексті
түсіну тілді білуді ғана ... ... ... ... ... 1989, с.167). ... ... жеке-жеке білген кезде де
түсініспеушіліктер туындап қалады.Мысалға, А.Манина романының кейіпкерлері
французша сөйлеген, ... орыс ... ... ... ... олар ... ... атап айтқанда Нёи – Сюр – Сенді былайша түсінген: «Нёи»
сөзінде көздеріне ағашты үйлер ... және ... мен ... ... қоса ... колхоздар тұрады» дееп ойлаған. (Makine, 1995, р.39).
Адамдар бірін-бірі ... ... үшін бір ... ғана ... ... ... тілдерін» білулері керек. Себебі, ... ... ... коммуникация да орын алады. Бейвербальді
коммуникация автономды бола алады, яғни тексті толығымен ауыстыра алады.
Басқа сөзбен ... ... тек ... ... бір ... ... табылады. Ал ... ... ... және ... ... ... байланысты.* Бірақ бір ғана айырмашылық бар.
Ол мынау, адамдар өздерінің ... ... ... ... жасырып тұр дегенді білдірмейді.
Айтылған сөздер мен бейвербальді іс-әрекет бір-біріне ... ... ... ... да ... Ойды сөзбен көрсеткенде, индивид бейвербальді
әдістермен тура қарсылықты айта алады.
* ... және ... ... ... байланыстығына жақсы
мысал, АҚШ-та өткізілген эмпирикалық зерттеулер нәтижесі бола алады.
Отандастармен ... ... ... ... ... ... ... жапондықтарға қарағанда. Егерде олар ... ... ... онда ... ... ерекшеліктері түгелімен
жойылып кетеді. Ал дистанция америка мәдениетінде қабылданғандығына
жақындасты. ... ... 1982).

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ес туралы жалпы түсінік."29 бет
Антикалық, Шетел және Ресей психологиясындағы ес мәселесі58 бет
Аффект26 бет
Аффект сипаты, оның негіздері21 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Бастауыш сыныптағы оқушының психикалық дамуының ерекшеліктері61 бет
Бейнелеу өнері арқылы бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту61 бет
В. Вундттың психологияда сіңірген еңбегі7 бет
Джемс-Ланге теориясы және оның позитивтік психологиядағы эмоциялар туралы түсініктің дамуындағы рөлі5 бет
Дифференциалды психология70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь