Депозиттік рыноктың дамуы, банктердің депозиттік саясаты

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.7
1. Тарау. Депозиттік операциялардың банк қызметіндегі ролі ... ... . 8
1.1. Депозит ұғымы және депозиттердің жіктелуі ... ... ... ... ... ... 8.18
1.2. Коммерциялық банктің депозиттік саясаты және депозиттерді қалыптастыруға әсер ететін факторлар ... ... ...
19.24
1.3. Қазақстан Республикасында депозиттік операциялардың құрылуы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

25.51
2.Тарау. ААҚ «Қазақстан Халық банкінің» экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

52.57
3.Тарау. Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары және оның өрістеуі (Жамбыл облысы Шу қаласындағы ААҚ «Халық банкі» филиалының мәліметтері негізінде) ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1. ААҚ «Қазақстан Халық Банкінің» депозиттік операциялары немесе депозиттер нарығының қалыптасуы ... ... ... ... ... ...

57

57.73
3.2. Депозиттерді сақтандырудың әлемдік тәжірибесі ... ... ... ... .
74.76
3.3. Қазақстан Республикасы халқының салымдарына кепілдік
қорын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

77.81
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 82.84
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 85.87
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 88.89
Банк жүйесі – нарықтық экономиканың ең маңызды және ажырамас құрылымдарының бірі. Банктердің дамуы тауар өндірісімен және айналымымен қатар өсіп және тығыз араласып кеткен. Мұндайда банктер ақша есеп айырысуларын жүргізіп, шаруашылыққа кредит бере отырып, капиталдарды қайта бөлуде арадағы делдал ролін атқарып өндірістің жалпы тиімділігін елеулі түрде арттырып, қоғамдық еңбек өнімділігінің өсуіне жағдай туғызады.
Қазіргі банктік жүйе – бұл кез келген дамыған мемлекеттің ұлттық шаруашылығының маңызды саласы. Оның практикалық ролі мемлекетте төлемдер мен есепайырысулар жүйесін басақаратындығымен, өзінің коммерциялық мәмілелерінің көп бөлігін салымдар, инвестициялар және кредиттік операциялар арқылы жүргізуімен анықталып, басқа да қаржы делдалдарымен қатар банктер халықтың жинақ ақшасын фирмаларға және коммерциялық құрылымдарға бағыттайды. Коммерциялық банктер мемлекеттің ақша-кредит саясатына сәйкес әрекет ете отырып ақша ағындарының айналымына, эмиссиясына, жалпы массасына, оған қоса айналымдағы қолма-қол ақша санына әсер ету арқылы қозғалысын реттейді.
Қазіргі банктік жүйе – бұл өз клиенттеріне сан салалы қызметтерді ұсыну – кәдімгі депозиттік, сонымен қатар ең басты несие және есеп айырысу-касса операцияларынан бастап банктік құрылымдар пайдаланып отырған ең жаңа ақша-кредиттік және қаржылық құралдар (лизинг, факторинг, траст және т.б.). Депозиттік рынок егер ол мықты дамып және салымдарды ең төменгі тәуекелдермен сенімді орналастыруға байланысты жиынтық ақша жинағында жеткілікті үлкен үлес салмағы болса, онда ерте деп есептеледі.
Халықтың бос ақша қаражаттарын елдің инвестициялық әлеуетін арттыру мақсатында ұйымдастырылған нысандарға тартудың тиімді тетіктерін жасау өзінің ең бірінші кезектегі міндеті етіп экономиканың жалпы жинақ ақшаларын дұрыс қалыптастыру және тиімді пайдалануды қоюы тиіс. Яғни ақша жинақтау әдеттерін қалыптастырып және оларды қаржы рыногының инфрақұрылымы арқылы Қазақстан экономикасының даму мақсатында пайдалану келешекте макроэкономикалық ретеудің басым бағыттарының бірі болуы тиіс.
1. «ҚР банктер және банк қызметі туралы» Заңы.
2. «Ұлттық банк туралы» Заңы.
3. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 05.11.1999 ж. «Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктеріндегі жеке тұлғалардың салымдарына (депозиттеріне) міндетті ұжымдық кепілдік беру (сақтандыру) ережесін бекіту туралы» №340 қаулысы.
4. Мақыш. С. Б. «Коммерциялық банктер операциялары» /ТОО «Маркет издат», 2004
5. Мақыш. С. Б. «Ақша айналысы және несие» /ТОО «Маркет издат», 2004
6. Бабичевой. Ю. А. «Банковское дело» /М. Экономика, 1993ж
7. Маркова О.М. және басқалар. «Коммерческие банки и операции» / М Юнити,1195 ж.
8. П. Роуз П.С. «Банковский менеджмент Предостовление финансовых услуг»/ М:Дело ЛТД. 1995ж .
9. Сейткасимов Г.С., Шаяхметова К.О., Абдраймова Г.Т. «Бухгалтерский учет и отчетность в банках»/ Алматы: Қаржы – қаражат, 2000ж.
10. Ахметов А.Р. «Фонд гарантирования вкладов - гарант личной финансовой безопасности» / Банки Казахстана № 6, 2001 г.
11. Каценеленбаум З.С. «К вопросу о сущности банковского депозита» / Деньги и Кредит №4, 1991 г.
12. Одинцова Н.Ф. «Развитие банковской депозитной системы по Алматинскому региону в 200 году» / Банки Казахстана № 6, 2001 г.
13. Э. Перотти «Гарантирование банковских депозитов: мировая практика и про¬блемы» / Деньги и Кредит № 6,2000г.
14. «Банковское дело» / под ред. В.И. Колесникова, Москва «Финансы и статисти¬ка», 2000 г.
15. «Банковское дело» / под ред. О.И.Лаврушина, Москва «Финансы и статистика», 2000 г.
16. «Банковское дело» / под ред. Г.С. Сейткасымова, Алматы «Каржы- Каражат», 1998г.
17. «Деньги, Кредит, Банки» / под. ред. О.И.Лаврушина, Москва «ИНФРА-М», 1999г.
18. «Деньги, Кредит, Банки» / под ред. Г.С.Сейткасымова, Алматы «Экономика», 1999г.
19. Деловая неделя от 23.02.2003г., 16.11.2004 г.
20. Банки Казахстана №1,3,4,6,8,9 2003 г.
21.Банки Казахстана № 9, 10, 12 2004 г.
22. Банки Казахстана № 1,2,3 2004 г.
23. «Деньги и Кредит» № 4,1991 г., стр. 75-76
24. http: // www. national bank. kz
        
        | | |
|Кіріспе……………………………………………………… |5-7 ... ... ... ... банк ... ... ... Депозит ұғымы және депозиттердің жіктелуі………………….. |8-18 |
|1.2. Коммерциялық банктің депозиттік саясаты және | ... ... әсер ... ... |19-24 ... ... Республикасында депозиттік операциялардың | ... және |25-51 ... ... | ... ААҚ ... ... банкінің» экономикалық | ... |52-57 ... ... банктердің депозиттік операциялары және | |
|оның өрістеуі (Жамбыл облысы Шу қаласындағы ААҚ «Халық банкі» | ... ... ... |57 ... ААҚ ... ... Банкінің» депозиттік операциялары | |
|немесе ... ... ... |57-73 ... ... ... әлемдік тәжірибесі…………….. |74-76 |
|3.3. Қазақстан ... ... ... ... | ... ұйымдастыру……………………………………………... |77-81 ... |82-84 ... ... ... |85-87 ... |88-89 ... ... – нарықтық экономиканың ең маңызды және ... ... ... ... ... өндірісімен және айналымымен
қатар өсіп және тығыз ... ... ... ... ақша есеп
айырысуларын жүргізіп, шаруашылыққа кредит бере ... ... ... арадағы делдал ролін атқарып өндірістің жалпы тиімділігін елеулі
түрде ... ... ... ... ... ... туғызады.
Қазіргі банктік жүйе – бұл кез келген дамыған ... ... ... саласы. Оның практикалық ролі мемлекетте төлемдер
мен ... ... ... өзінің коммерциялық
мәмілелерінің көп бөлігін салымдар, инвестициялар және ... ... ... ... ... да қаржы делдалдарымен
қатар банктер халықтың ... ... ... және ... бағыттайды. Коммерциялық банктер мемлекеттің ақша-кредит
саясатына ... ... ете ... ақша ағындарының ... ... ... оған қоса ... ... ақша санына
әсер ету арқылы қозғалысын реттейді.
Қазіргі банктік жүйе – бұл өз ... сан ... ...... ... сонымен қатар ең басты несие және есеп айырысу-
касса операцияларынан бастап банктік құрылымдар пайдаланып отырған ең ... және ... ... (лизинг, факторинг, траст және т.б.).
Депозиттік рынок егер ол ... ... және ... ең ... сенімді орналастыруға байланысты жиынтық ақша жинағында
жеткілікті үлкен үлес ... ... онда ерте деп ... бос ақша ... елдің инвестициялық әлеуетін арттыру
мақсатында ұйымдастырылған нысандарға тартудың тиімді ... ... ең ... ... міндеті етіп экономиканың жалпы жинақ ақшаларын
дұрыс қалыптастыру және тиімді пайдалануды қоюы тиіс. Яғни ақша жинақтау
әдеттерін ... және ... ... рыногының инфрақұрылымы арқылы
Қазақстан экономикасының даму ... ... ... ... ... ... бірі болуы тиіс.
Менің жұмысымның негізгі ... ... ... ... ... саясатын көрсету болып табылады. Осы мақсаттан
туындайтын ... ... ... депозиттер ұғымын зерттеу, олардың пайда болуы, мәні;
- депозиттік ... баға ... ... ... ... ... ... енгізудің мәселелерін қарастыру және т.б.
Жұмысты орындау барысында әдістемелік негіз ретінде келесілерді ... ... ... туралыҚазақстан Республикасының Заңы, ... ... жеке ... ... міндетті кепілдендіру
ережесі, басқа да Ұлттық банктің нормативі- ... ... ... ... ... шетелдік және отандық авторлардың шығармалары,
басылымдар. Банктік жүйеге ... ... ... арттыру қазіргі күнде де
маңызды мәселе ... ... 2000 ... 16 ... ... іске ... тұлғалардың салымдарын сақтандыру жүйесі халықтың банктерге деген
сенімін біршама арттырды.Алғашында бұл жүйе ... және ... тек ... ... ғана ... қолданылатын, ал 2002
жылдың 13 сәуірінен бастап ... және ... ... ... ... қатысты қолданылатын болды. Осы ... ... ... және оның ... ... халықтың
әлеуметтік қоғалуын қамтамасыз етеді, олардың уақытша бос ... ... ынта ... ... ... несиелік
базасы, табыстылығы жоғарылайды. Бұл өз кезегінде нақты сектордың дамуына
жағдай жасайды. Оның үстіне банктік салымдардың мөлшеріне ... ... ... ... ... даму ... де үлкен ықпалын
тигізеді. Себебі қаржылық ... ... ... ... ... уақытша бос ақша қаражаттары үшін банктер мен банктік емес
қаржылық мекемелер, несиелік ... ... емес ... ... ... инвестициялық компониялар, ломбардтар және
мемлекет бәсекеге түседі.
Дипломдық жұмыстың актуалдылығы бүгінгі күнгі өзекті мәселе нарықтық
экономика жағдайында қосымша ... ... ... ... ... олардың тартымдылығы, яғни қызмет ... ... ... қарым- қатынастары және әр түрлі ... ... ... Осы ... ... ... ... жеке тұлғалардың депозиттері болып табылады.
1 --Тарау. Депозиттік операциялардың банк ... ... ... ... және ... ... ... кәсіпорын түрлерінің бірі ретіндегі
ерекшелігі оның ... ... ... ... жеке қаражатынан емес
тартылған заемдық қаражаттардың есебінен қалыптастырылуында. Банктердің
қаражатты тартуының шегі бар және ол кез ... ... ... ... реттеліп отырады.
Депозит латынның (depositum) ... ... ... ол ... ... ... ... операциялардың субъектілері банкке
енгізетін белгілі ақша ... ... ... және ... ... ... байланысты белгілі уақытқа банктердің есепшоттарында
болатын қаражатты ... ... ... және банк ... ... » ... анықтамасы былай деп берілген – бұл бір тұлғаның (депозитордың)
басқа тұлғаға – банкке (оның ішінде ... ... ... ... бойынша
немесе қандай да бір мерзімнен кейін қайтарылуы тиіс пе, тиіс емес пе, ... ... ... ... ... ала ... үстеме ақымен
немесе онсыз, тікелей депозиторға немесе оның тапсырысы ... ... ... ... ... талаптарымен берілген ақшасы.
Демек, депозиттік нарық – салымдар және депозиттер рыногы – ... ... ... табу ... белгілі талаптармен әртүрлі қаржы
мекемелеріне салу ... ... ... ... ... операциялар – банктердің ақша қаражатын салымдарға
(пассивтік депозиттерге) тарту ... ... бар ... басқа
банктерге немесе кредиттік-қаржы институттарына (активті депозиттер)
орналастыру.
Нарықтық қатынастар ... ... банк ... ролі ... Бұл ... есебін және ұйымдастырылуын дұрыс және тиімді
жүргізу банк ... ... ... ... табуын қамтамасыз ету
үшін қажет.
Депозиттік есепшоттар әртүрлі болуы мүмкін, және ... ... ... көздері, оларды мақсатты пайдалану, табыс табу дәрежесі
және т.б. критерийлер жатыр. Ең көп қолданылатындары төменде келтірілген.
Салымдар санаттарына орай ... ... ... ... ... ... ... банктердің және б.)
депозиттері
- жеке тұлғалардың депозиттері.
Экономикалық тағайындалуы бойынша депозиттер 4 топқа бөлінеді:
1. мерзімдік;
2. талап ... ... ... ... ақша ... ... ... депозиттер –банктер белгілі мерзімге тартатын депозиттер.
Мерзімдік депозиттердің өзі заңды және жеке ... ... ... ... ала хабарлаумен жасалатын мерзімдік салымдары деп бөлінеді.
Мерзімдік салымдар шартта көрсетілген мерзімге және ... ... ... ... беру, ал ол мерзім аяқталған соң салымды
иесі кез келген сәтте алуы ... ... ... депозит үшін
төленетін сыйақы мөлшері депозиттің мерзімінен, сомасынан және салымшының
шарт талаптарын орындауына ... ... ... ... ... және (немесе) сомасы үлкен болса соғұрлым сыйақы мөлшері үлкен ... ... ... ... 3 айға ... 3 айдан 6 ... 6 ... бір ... дейін, бір жылдан астам болып бөлінеді. ... ... ... ... өз қаражаттарын тиімді
ұйымдастыруға және оларды салымдарға орналастыруға ... ... ... ... ... үшін ... ... алу жөнінде алдын ала хабарландырылатын салымдар ... ... шарт ... ... мерзімде алдын ала хабардар етуі
тиіс салым. Хабарлау мерзіміне байланысты салым ... ... ... ... ... ... ... белгіленіп шарт күшінде
болатын барлық мерзім ішінде өзгертілмеуі тиіс. Мерзімдік салымдар ағымдағы
төлемдерді ... ... ... Егер ... ... ... ... – азайтқысы немесе ұлғайтқысы келсе, онда ол қолданыстағы
шартты бұзып, өз салымын алып, жаңа талаптармен қайта ... ... ... бойынша қаражатты мерзімінен бұрын алған кезде ол ... ... ... ... толығымен айырылуы мүмкін. Әдетте,
мұндай жағдайларда проценттер талап етілгенге ... ... ... ... мөлшеріне дейін төмендетіледі.
Мерзімдік депозиттер банктің басшысы арқылы банк және клиент (салымшы)
арасында жасалатын шартпен ресімделеді. ... ... ... ... даярлап, салымның жекелеген түрлері бойынша өзгеше үлгілері болады.
Шарт екі дана етіп жасалады: ... ... ...... ... ... бөлімінде (бұл жұмыс қандай бөлімге тапсырылғанына орай)
сақталады. Шартта салым сомасы, оның ... ... шарт ... кейін салымшы алатын проценттер, тараптардың құқықтары және
міндеттері, олардың шарт мерзімін сақтау ... ... ... ... ... ... банктер банктің ұсақ, орта және ірі
клиенттерге қызмет етуіне байланысты ... ... ең ... мөлшерін
белгілейді. Банк өз тарапынан шарттың барлық талаптарын уақтылы орындауға
және оларды бұзғаны үшін жауап ... ... Бұл ... иелеріне
қаражатты немесе проценттер төлеуді уақытында бермегені үшін өсімпұл ... ... ... ... Банк және ... ... ... төрелік сотта немесе сот тәртібімен (егер салымшы жеке тұлға болса)
шешілуі тиіс.
Талап етілгенге дейінгі депозиттер – ... ... ... кез ... ... ... ... ала хабардар етпестен алатын немесе
басқа тұлғаға аудара алатын қаражат.
Талап етілгенге дейінгі депозиттер қаражаттың сипаты және ... ... ... кәсіпорындардың және ұйымдардың есепайырысу, ағымдағы есепшоттарында
сақталған қаражаттары, ... ... ... ... ... қаражаттары; кәсіпорындардың капиталдық салымдарға арналған
есепшоттарындағы, жергілікті бюджеттердің табыстары бойынша есепшоттардағы
қаражат;
• жергілікті бюджеттердің қаражаты;
• басқа ... ... ... ... ... ... қалдықтары және шетелдік банк-корреспонденттердің
есепшоттарындағы қаражат.
Жекелеген ... ... ... ... (мысалы,
аккредитивтермен, чек кітапшаларымен) тартылған (арнайы қорларға) және
арнайы мақсаттарға (капиталды ... және т.б. ... ... ... ... ... басқару тұрғысынан банктерге ... ... ... ... салымдарды қаржыландыру жөніндегі
есепшоттар, арнайы мақсаттағы есепшоттар пайдалы болып есептеледі, өйткені
олардағы қаражат ... ... ... төлемдер немесе
аударылған ақшалардың келіп түсуі) ... ... ала ... ... ... ... ... және бюджеттік есепшоттардың иелері өз
мәртебелеріне орай (заңды ... ... ... ... ал бұл банктерге мұндай қаражатты өз қалауы ... ... ... ... ... байланысты салымдар мыналарға бөлінеді: талап етілгенге
дейінгі ... ... және ... есепшоттардағы қаражат),
мерзімдік (белгілі мерзімге, бірақ бір ... кем емес ... ... және ... ... түрде ұзақ
уақытқа, бірақ белгісіз мерзімге тартылған қаражат).
Талап ... ... ... ... бір ... ... бір ... тапсырмасы бойынша есепайырысу мен төлемдерді жүргізу
мақсатында Орталық ... ... ... ... ... ... да ... Банк басқа ... ... ... ... ... деп ... ал банк басқа
банк үшін ашқан корреспонденттік ... ... ... деп ... Бұл
есепшоттарды ашу есепшоттардың қызмет ету талаптары және олар бойынша
жүргізілетін операциялардың ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Көрсетілген есепшоттардан сондай-ақ
клиенттердің есепшоттарынан да төлемдер ... ... ... жасалуы
тиіс екендігін есте ұстаған жөн.
Талап етілгенге дейінгі депозиттерге ... ... ... ... ... бірақ олардың қызмет етуі назар аударуға
болатын контокорренттік есепшоттар ... ... ... ... (conto corrente ... ...... есепшот) – бұл
банктің клиентпен барлық операциялары ... ... ... ... және ... ... бірге көрсететін активтік-пассивтік
есепшот. Контокоррентте бір жағынан банктің несиелері және ... ... ... жасалған барлық төлемдер, ал екінші жағынан
есепшотқа қолма-қол ақша, аударымдар, қайтарылып келген қаражат және ... ... ... Кредиттік сальдо дегеніміз клиенттің жеке
қаражаты бар екенін білдіреді, ал ... ... ... ... заемдық қаражат қатыстырылған және есепшот иесі банкке ... ... ... ... ... ... ... банк
клиенттің пайдасына проценттер есептейді, ал дебеттік сальдо бойынша несие
берген ... өз ... ... ... ... ... ... проценттер есепшот иесінің пайдасына қарағанда жоғары ставкамен
есептеледі. Мұндай есепшоттар ерекше сенім ... ... ... ... заем ... ашылады. Қаражаттың келіп түсуіне
қарағанда шығыстары асып түскен кезде есепшот иесі банкпен ... ... ... әр ... ... ... рұқсатсыз ала беру
мүмкіндігіне ие болады.
Әлемдік банк тәжірибесінде белгілі түрде контокоррентпен овердрафтты
ағымдағы ... ... ... ... келеді. Овердрафтты ағымдағы
есепшот – клиент және банк арасындағы ... ... ... ... қаражат қалдығының көлемінен есепшот бойынша ... ... асып ... ... ... мөлшерде жіберілетін
дебеттік сальдоны атаймыз. Бірақ бұл есепшоттардың арасында ... ... ... ... кезінде мұндай қарыз алулар оқта
текте жасалады әрі олар тұрақты ... ... Бұл үшін ... ... ... ... ... Овердрафтты ағымдағы
есепшоттың бар екендігі клиенттің жеке операцияларды жүргізу үшін қосымша
депозиттік немесе несиелік есепшоттарды ... ... ал ... ... ... ... барлық операциялары шоғырландырылады.
Сонымен қатар ... ... ... ... шаруашылық
ұйымдардың атына ғана ашылады, ал овердрафтты есепшот заңды емес тұлғаға,
сондай-ақ жеке ... да ... ... мен ... ... ... ... үшін ашылады.
Көптеген коммерциялық банктерде талап етілгенге дейінгі депозиттердің
тартылған қаражат құрылымындағы үлес салмағы ең ... ... ... ... ... ресурстардың құрылуының ең арзан көзі. ... ... ... ... ету есепшоттарындағы қалдық тұрақты ... ... ... ... ... болады. Есепшот иесінің кез келген сәтте
қаражатты алу мүмкіндігі банктің айналымында өтімділігі аз, ... ... ... әкелетін активтердің үлесін азайту есебінен өтімділігі жоғары
активтердің үлесінің (кассадағы, корреспонденттік есепшоттағы және ... ... ... көп ... ... ... Сол себепті талап
етілгенге дейінгі есепшоттардағы қалдықтар бойынша банктер олардың ... ... ... ... ... ешқандай табыс есептемейді. Дегенмен
талап етілгенге дейінгі есепшоттардағы қаражаттың жоғарғы жылжымалылығына
қарамастан, олардың ең ... ... ... ... ... оны ... кредиттік ресурс ретінде пайдаланудың мүмкіндігі бар.
Талап етілгенге дейінгі есепшоттардағы сақталатын ... ... ... ... ... ... ... болатын мынадай
формуламен жүргізіледі:
А = Оср/Окр * 100(, мұндағы
А - депозиттік есепшоттарға ауыстырылуы ... есеп ... ... ... жыл бойы сақталатын қаражат үлесі.
Оср - жыл ішіндегі есеп айырысу немесе ағымдағы есепшоттағы қаражаттың
орташа қалдығы.
Окр - жыл ... есеп ... ... ... ... ... ... банк тәжірибесінде мерзімдік депозиттер мен талап етілгенге
дейінгі ... ... ... ... орын ... ... ақша ... операциялары депозиттік операциялардан бөлек
қаралады және ... ... ... ... ... ...
салым жинақтаушының иесіне, көбінесе, жинақтау кітапшасы түрінде берілетін
салымның бар екендігін көрсететін куәлік беріледі. ... бұл ... ... - ... ... ... ... сипаттағы қаражаттарды жинақтау үшін немесе ақша жинақтарын салуға
қызмет етеді және табыстылық деңгейі жоғары, дегенмен ... ... ... ... ... жинақтау салымдары мерзімдері және салым операцияларының
талаптары (мысалы, балаларға, мектеп ... ... ... салымдар,
зейнетақылық салым және б.) бойынша бөлінеді.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... кәсіпорындар
мен акционерлік қоғамдардың акциялары мен облигациялары; банкте сақтауда
тұрған акциялар мен облигациялар; шетел ... ... ... құжаттар.
Банктердің депозиттік базасын нығайту мәселесін шешуде әртүрлі
депозиттердің ... ... ғана ... ... ... депозиттік
операциялардың ұйымдастырылуын жақсарту және салымдарды тартуды ынталандыру
жүйесін ... да ... ... бар. Бұл ең ... банктердің дәстүрлі
емес банктік құралдарды: депозиттік және ... ... ... ... ... шығару есебінен қол жеткізілуі мүмкін.
Депозиттік сертификат – мерзімі 1 жылдан ... ... оған ... ақша ... ... салғандығы жөніндегі салымшының салымды
(депозитті) алу құқығын куәландыратын кредиттік мекеменің жазбаша куәлігі -
мерзімдік сертификаттың түрі. Онда ... ... ... ... ... ... ... секілді талаптар көрсетіледі. Депозиттік
сертификаттың артықшылықтары мынада: ... ол ... ... ... ... яғни ... алушының рыноктағы оңтайлы өзгеруі ... ... ... болады; екіншіден, кәсіпорындардың депозиттері
тоқтатылып қалған жағдайда рынокта ... ... ... ... алу олардың иелеріне біршама еркіндік береді.
Сертификаттарды салымшылардың санатына байланысты депозиттік және
жинақтаушы сертификаттарға бөлуден басқа ... ... ... да ... ... шығарылу әдісі бойынша:
бір рет қана шығарылатын;
сериялармен шығарылатын;
... ... ... ... ... бойынша:
мерзімдік;
талап етілгенгше дейін.
Депозиттік сертификаттар бойынша айналым мерзімі 1 ... ... ал ... сертификаттар бойынша 3 жыл шегінде белгіленген.
Егер депозитті немесе салымды алу мерзімі өтіп ... онда ... ... ... ... құжат болып есептеледі және иесінің
бірінші талабы бойынша төленуі ... Банк ... ... бұрын ұсынылғанда төлеу мүмкіндігін сертификат сомасын төлей
отырып және ... ... ... ... ала ... ... ... төлеу талаптары бойынша:
- белгілі есептесу кезеңі өткенге дейін тұрақты проценттік ... ... ... өтеу күніне проценттерді төлеу.
Сертификаттарды өтеу үш жолмен жүргізіледі:
- жаңа шығарылған сертификаттармен;
- салымдардың басқа түрлеріне немесе талап ... ... ... ақшасыз аударымдар жасау арқылы;
- қолма-қол ақшамен (жеке тұлғалар үшін).
Сертификаттарды шығаратын банк өз ... ... және ... ... ... депозиттері – бұл салымшыға төлемдер жасау үшін чек жазуға құқық
беретін есепшоттар.
«Жаңа есепшоттар (нау-есепшоттар)», ... көп ... ... және ... етілгенге дейінгі салымдарды ... ... ... біріктіретін есепшоттар. Олар ... ... ... ... ретінде пайдалы, өйткені төлем құралы күші бар құжат
көмегімен есеп айырысуға мүмкіндік береді, негізінен олар ... ... ... ... ... ... құқық береді. Банк үшін жаңа
есепшоттар оларда қаражаттың қатаң белгілі бір ... ... ... ... ... ... болатындықтан тартымды.
Банк векселі банктің белгілі тұлғаға ... оның ... ... ... ақша сомасын төлеу жөніндегі ештеңемен
келісілмеген біржақты міндеттемесін білдіреді.
Банкаралық депозиттік операцияларда мерзімдік және ... ... ... бөліндеі. Мұндай операциялар, әдетте, банк балансының
есепайырсуларын және өтімділігі деңгейін ... ... ... ... ... ... көрсету үшін ... ... ... ... ... ... ... Салынған теңгенің орташа сақталу мерзімі:
Ст = ОВ * Д / ОВК, мұндағы
ОВ – ... ... ... ...... беру ... айналым мәні.
Бұл көрсеткіш салымның тұрақтылығын көрсетеді, ал бұл оларды
қысқамерзімдік кредиттеу ... ... ... үшін ... ... Салымдарға түскен қаражаттың шөгіп қалу деңгейі:
У = Овк – Овн/Вп * 100%, мұндағы
Овк – жыл ... ... ... – жыл ... ... қалдығы;
Вп – салымдарға түскен қаражат.
3. Кәсіпорын үшін шығынсыз жоспарлы мерзімде мерзімдік ... (d oc) ... ... есепайырысу шотында шөгіп ... ... ақша ... ... oc = Ппл * ... * 100%, ... - өткен жылдың тиісті кезеңіндегі есепайырысу шотындағы қаражаттың
орташа қалдығы;
Пфакт – есепайырысу шотына нақты түсімдер;
Ппл – жоспарлы кезеңдегі есепайырысу шотына ... ... ... өз салымдарына көзқарасы. Бұл көрсеткіштің төмен ... ... ... ... ... кеңейту қажеттігін көрсетеді.
Сонымен қатар депозиттердің серпінділігін талдау қажет. ... ... ... ... ... ... бір ... банктердің ресурстық базасына тұрақты етсе, екінші жағынан бұлардың
өсуі проценттік ставкалардың ... алып ... ... қымбат ресурстар екенін есте сақтаған абзал. Мерзімдік депозиттердің
пассивтердегі рұқсат етілетін деңгейі 60% болады.
Коммерциялық банктерге өз ... үшін ... ... мақсатында
коммерциялық банктердің жарғысында бекітілген жоғары пайда табу мен қажетті
банк өтімділігін ... ... және ... орай депозиттік саясат
стратегиясын әзірлеу маңызды.
1.2. ... ... ... саясаты және депозиттерді
қалыптастыруға әсер ... ... ... саясаты қаражатты депозитке тарту және оларды тиімді
басқару ... ... ... Біз ... ... ... және басқа кредиторлардың қаражатын тарту және ... ... ... ... ... ... тұрғысынан) анықтау
жөніндегі тактикасы ретінде айқындаймыз.
Кез келген коммерциялық банктердің депозиттік саясатын ... ... орай банк ... ... ... ... болады. Мұндайда тиімділік критерийлері банктердің ... және ... ... ... ... саясатының ерекшеліктерін
көрсететін арнайы деп бөлуге болады.
Жалпы критерийлерге мыналарды жатқызуға болады:
А) банктің тұрақтылығын, ... ... ... депозиттік,
кредиттік және басқа операциялардың ... ... Атап ... және ... ... ... ... тәуекел
дәрежелері және табыстылығы бойынша) келісілуі қажет, яғни банк ... ... ... ... портфелінің тиімді қалыптастырылуына
аса маңызды назар ... ... ал ... ... ... ... ... өтімділігін, табыстылығын анықтайтын
критерийлердің ... ... ... ... ... ... ... азайту мақсатымен банктің ресурстарын диверсификациялау;
В) депозиттік портфельді сегменттеу (клиенттер, өнімдер және ... ... ... ... сай ... жол ... банк өнімдері мен қызметтері бәсекелес банктің өнімдерінен айырмасы
болуы тиіс;
Е) ... ... ... ... ... ... банктің депозиттік портфелінде тұрақты ресурстардың үлесі (оның
ішінде депозиттік операциялар бойынша) ұлғайған кезде ... ... ... ... ... ... ... салымдардың түрлерін және негізінен депозиттік портфелді
қалыптастыру барысында өмір сүру ... ... ... ... ... ... критерийлерін әр банк жеке (оның
мөлшеріне, қызметкерлердің біліктілігіне, олар ... ... ... ... ... құны және т.б. ... анықтайды.
Басым бағыттарға орай коммерциялық банкке негізгі салымдар ... ... ... ... ... ... ... тиіс, онда оларды
тарту талаптары, (проценттік ... ... ... ... ... ... ... тәртібі, депозиттік шарттың ресми
нысандары болуы қажет.
Банктің депозиттік саясатын қалыптастыруға әсер етуші, сондай-ақ ... ... және ... ... банк ... ... қажеттілігін анықтайтын негізгі факторлар: экономикалық ... ... ... анықтайтын, оның ішінде ақша
жинақтау жағдайлары бойынша: географиялық жағдайы; ұлттық ... ... ... ... ... ... рухани, саяси,
әлеуметтік мүдделері; семьялық жағдайы; білім деңгейі; мамандығы және т.б.;
банк ... ... ... ... және ... ... ... банк қызметтері спектрінің дамуы, кеңею үрдісі,
ұсынылатын қызмет сапасын арттыру; тәуекелдің ... ... ... рыноктың қалыптасқан ... ... ... ... ... кезінде мынадай
тұжырымдарды басшылыққа алатындығын көрсетеді:
1) ... ... ... ... ... ... банк ... және сенімді
болса, соғұрлым депозиттер бойынша проценттік ставка жоғары және керісінше
болатындығы мұнда ... ... ... емес ... алға шығу
мақсатымен жоғары проценттер есебінен жоғары ставкалар ұсынады;
3) банк мекемелерінің желісі және ... ... ... ... ... желісінің көп тармақтылығы мен жоғары деңгейдегі сервис,
бір клиентке қызмет көрсетудегі уақыт шығыны, ... мен ... ... ... ... мүмкіндігін ұсыну.
Ресурстарды тару үшін банктер ... ... ... құралы проценттік саясаттың әртүрлілігі болып табылады, себебі
салынған қаражатпен табыс табу ... ... ... ... ... ... ... деңгейін әрбір коммерциялық
банк ҚР ... ... ... ставкасын бағдарға ала отырып, ақша
рыногының жағдайына және өзінің депозиттік саясатына орай жеке ... ... ... ... бойынша табыс көлемі салымның
мерзіміне, сомасына, есепшоттың қызмет ету түріне, ... ... мен ... және т.б. орай ... ... ... есепшоттар жоғарыда айтылғандай иелерінің
ағымдағы операцияларды жасауы үшін ... ... ... және ... ... бұл есепшоттар тобы ... ... ... ... ... ... етілгенге
дейінгі есепшоттардағы қаражат қалдықтары бойынша проценттер тіпті
есептелмеуі де ... ... ... ... ... ... ... үшін төлем алынбайды. Дегенмен талап етілгенге дейінгі
есепшоттардағы табыстың жоқтығы олардың иелерін мұндағы қаражатты ... ... ... ... ... салымдарға (мерзімдік салымдар,
бағалы қағаздар және т.б.) орналастыруға ынталандырады. Бұл есепшоттардан
қаражаттың ... ... ... жол ... үшін ... ... ... тоқсан сайын) ішіндегі орташа қаражат қалдығына аздаған проценттер
есептеуді қолданады.
Кейбір банктер клиенттердің талап ... ... ... ... тұрақты ұстауын мынадай түрде ынталандырады: олар
есепшоттағы қаражаттың ең төменгі ... ... ... ... клиенттерге төмендемейтін ірі қаражат қалдықтары үшін сыйлықақылар
ұсынады.
Жеке тұлғалар үшін ашылған талап етілгенге дейінгі есепшоттар ... ... ... ... ... ол ... табыс мерзімдік
салымға қарағанда әрдайым елеулі мөлшерде төмен болады.
Мерзімдік салымдар бойынша проценттік ставка мөлшерін белгілеу кезінде
негізгі фактор қаражат ... ... ... ... ... ұзақ ... соғұрлым процент деңгейі жоғары ... Ең ... ... ... жиілігі болып табылады: неғұрлым жиі төленсе, соғұрлым
проценттік ставка деңгейі төмен болады.
Салымшыларды өз қаражаттарын банкке орналастыруға қызықтыру мақсатында
банк проценттерді есептеудің және ... ... ... қолданады.
Табысты есептеудің дәстүрлі түрі шартта көзделген процентке орай салым
бойынша есепайырысулар және ... ... ... ... ... ... қалдығының есептеу базасы ретінде қолданылатын жай
проценттер ... ... ... жай ... мерзімдері 1 жылға дейінгі
салымдарға есептеледі.
Жай проценттердің ... – S = ... ... – салым мерзімінің соңында күтілетін ақша қаражатының сомасы;
Р – проценттерді ... ... ... – проценттік ставка;
n - салым мерзімі.
Табысты ... ... түрі ... ... (процентке процент
есептеу) болып табылады. Мұндай жағдайда есептеу ... ... ... ... ... және ... көлем салым сомасына қосылады.
Осылайша келесі есептеу ... ... ... табыс базасына
есептелген жаңа өскен сомаға қолданылады. Күрделі проценттерді егер салым
мерзімінің әрекеті ... ... ... ... ... жүргізілетін
жағдайда пайдалану тиімді.
Күрделі проценттердің формуласы - S = P*(1+i) n, мұндағы
S – салым мерзімінің соңында ... ақша ... ...... ... ... базасы;
і – проценттік ставка;
n - салым мерзімі.
Салымшыларға қаражаттың ... ... ... ... ... ... ... ставканы қолдану тартымды болып
табылады. Табысты есептеудің мұндай тәртібі қаражаттың ... ... ... және салымды инфляциядан қорғайды.
Кейбір банктер инфляциялық шығындардың орнын өтеу ... ... ала ... ... ... жағдайда салымшы қаражатты
белгілі мерзімге орналастыруда дереу оған ... ... ... ... мерзімінен бұрын бұзылса, онда банк салым бойынша проценттерді ... және ... ... ... ... ... ұстап қалады.
Қаражат орналастыру мақсатымен банк таңдайтын салымшы үшін процент
көлемін есептеу тәртібі негізгі фактор (басқа талаптар тең ... ... ... ... бір ... жыл ... толық күндерге орай (365
немесе 366), ал басқалары сол шамада алынған санды (360) басшылыққа алады,
ал бұл табыс ... ... ... Әдетте, елдегі инфляция деңгейі
жоғары болса, банктер есептеу кезінде дәл проценттерді, ал инфляция деңгейі
төмен ... ... ... (жылдың шамамен алынған санымен)
қолданады.
1.3. Қазақстан Республикасында ... ... ... және ... ... ж.
Негізінен жинақ және жинақтау рыногы туралы тек 1996 жылдың ортасынан
бастап қана ... ... ... дәл осы ... жинақтауға нақты
жағдайлар пайда болды. Тура осы ... ... ... ... ... ... инфляция деңгейі едәуір төмендеп, бюджеттіктерге бірнеше айлар
үшін төлемдер жасалынды. Осы ... ... ... ... ... нөлдік деңгейден айырмашылығы көріне бастады,
кәдімгі сөзбен айтар болсақ, әрбір адам ... ... ақша ... ... және ... ... ... пайдалы екендігіне талдау
жасай бастады.
Банктік депозиттік рынок депозиттер бойынша проценттік ставкалар ... ... 1996 ... соңында айқын байқала бастады.
Сол кездегі қаржы рыногында қалыптасқан жағдайды ... ... ... ... белсенді айналысуына мәжбүр еткен
себептерді көрсету керек. Бұл себептерді ... деп ... ... олар ... ... ... және ... өзгерген кезде қажеттілігі
жоқ болуы да мүмкін.
Халықтың бірқатар жинағы болғанын атап өткеніміз жөн. ... ... 1996 ... ... ... жиналған ақша мен қолма қол ақша 5096,2
млн. теңге болды. Шындығында біздің бағалауымыз бойынша ... ... ... ... сомадан асып түсті, өйткені халық өз ... ... Және осы сома бұл ... тарту үшін банктердің
қызығушылығын тудырарлықтай өте үлкен болатын. Мұны ең бірінші жергілікті
себептердің бірі ... ... ... ... ... ... ... негізінен 1,5-2 млрд. АҚШ доллары шамасында деген тұжырымға алып
келді).
Халық өз жинақтарын салудың белсенді ... ... және ең ... ... ... ... атап өткен дұрыс. Тәуекелдігі жоғары
әртүрлі ... ... ... ... Әртүрлі трасттық, венчурлық
кәсіпорындардың сол кездері ... ... ... осы ... куә ... ... ... 1996 жылдың соңында халық психологиялық тұрғыдан
тұрақты, ... ... ... ... ... табылатын банктерге ақша салуға
дайын болды. Осы ... ... біз ... ... ... ... тыс
жоғары проценттер беретін салымдарды іздеуден аулақ бола бастадық. ... ... ... және ... талдауды талап ... ... ... ... ... ... ... банктердің салымшылар үшін тартымды әртүрлі
бағдарламалар әзірлей бастағанын қоса айтып өту керек. Яғни қаржы ... ... ... пайда болғанын көрсетеді. Депозиттік
рыноктағы бәсекелестік сол уақыттан ... бұл ... ... ... күшейе түсті. Бұл белсенді, тіпті агрессивті депозиттік саясатты
жүргізу үшін үшінші жергілікті себеп болып ... ... ... үшін қаражатты банктік депозиттерге салу кезінде
салықтық жеңілдіктер ... ... ... ресімделген) аса тартымды
болды. Жеке тұлғалар депозиттер ... ... ... ... ... ... ... экономиканың дамуына қомақты ақша
массаларын жұмыс істеуге жұмылдыра отырып, ... ... ... ... ... ролін атқарады. Әлемдік ірі ... ... ... ... жинақ ақшасын және кәсіпорындардың
қаражаттарын банктердің міндеттемелерінде жинақталуы орташа шамамен 70-80%
болатындығын ... ... есеп ... ... ... ... қосқанда мұндай көрсеткіш 1996
жылдың соңында банктер үшін орташа ... бар ... 15-35% ... ... ... және депозиттердің жалпы сомасы
орташа алғанда бірнеше проценттерден 25%-ке дейінгі аралықта болды. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... өз мүмкіншіліктерін толық пайдаланбағандығын көрсетеді.
Депозиттік ... ... ... ... оқиғалар банктердің өз
жағдайларын ... ... ... ... 1996 ... ... қабылданған банктік жүйені реформалау бағдарламасына сай ... ... ... тек ... мәселелерін шешу үшін ғана беруге
тиіс болды. Бұл белсенді саясатты жүргізу жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... банктер депозиттер түрлерін
диверсификациялады, бірнеше ... ... ... ... лоторея
жүргізе бастады. Клиенттерге арналған құжаттардың кескіні өзгерді. Арнайы
карточкалық шоттарға клиенттердің қаражаттарын тарту қызығушылық тудыратын
бағыт ... ... ... 1996 жылдың соңында ... ... ... ... және ... бойынша банктік проценттер нақты
қатынаста ... оң ... (сол ... ... рыногының көптеген
сегменттері үшін ортақ сипатта) ала бастағанын атап өткен жөн. Бұл ... ... ... ... ... тартымды етті. Қазіргі
уақытта банктер арасында әлеуетті клиенттер үшін ... ... ... банк ... ... ... жоғары проценттік
ставкалар береді.
Мынадай қызғылықты фактор байқалады: егер ... ... ... құру кезінде едәуір дәрежеде қайта қаржыландыру
ставкасын бағытқа алса, қазір ... ... ... есептеу
кезінде экономикалық тұрғыдан қолайлылықты бірінші кезекке қояды. Бұл ... және ... ... ... ... айырмасымен
расталады.
Аймақтардағы депозиттер түріндегі ресурстар ... ... ... ... ... Бірінші кезекте бұл жергілікті рыноктарда
банктердің клиенттер үшін проценттік күресінің ... ... ... ... ... ... ... барабар емес
проценттік ставкалар қалыптасуда. ... сол ... ... ... ... ... ... құраса, 1996 жылдың басында Семейде, Ақтауда 3
және 6 айлық депозиттерге айлық ... 70-80%, ал ... ... ... 90% ... ... соңында банктердің пассивтерін талдау банктердің жақын
уақыттарда міндеттемелер портфельдерін өзгертуін жалғастыратынын және ... ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Салымдар және депозиттер рыногының жағдайын талдау.
1996 жылдың соңындағы жалпы Қазақстан бойынша қалыптасқан депозиттер
құрылымын ... ... ... 4,6 ... теңге болатын негізгі
үлесті халықтың салымдары құраса; мемлекеттік кәсіпорындар мен ... 39,3% ... 3 ... ... ... ... ... (75 млн. теңге) болды. Бұл айғақ ... ... ... ... ... роль ... бастауын көрсетеді.
Қысқа мерзімді депозиттердің және азаматтардың шетел ... ... ... ... ... олар ... 1994 жылдың соңында
барлық депозиттердің тиісінше 62,3% және 26,97%, ... - 28% ... ... – 76% және 23%, ... – 56,4% және ... жылдың соңындағы банктердің пассивтік операцияларының жалпы
көлемдегі шет ел валютасындағы ... ... үлес ... ... - 9,54%, ... – 12,2%, ...... жылы халықтың ақша табысы салымдарға ... 1,2 есе ... яғни ... өз ақша қаражатын жоғары табысты нысандарда сақтауды
дұрыс көрді. Халықтың ақшалай ... ... емес ... ... ... барлық ақшалай табысында 1997 жылдың 1 қаңтарындағы 17,3%-
тен 1996 жылдың қаңтарында 7,1%-ке дейін және 1998 ... 1 ... ... төмендеді.
Банктер бөлігіндегі және салымшылардың санаттары бойынша 1996 жылдың
соңындағы келтірілген ақпараты бар кестені келтірейік.
1-кесте. Банк ... ... және ... млн. ... ... |Әрбір |Оның ішінде ... ... ... |. мен |. |
| ... | ... ... |дің ... ... |
| ... |(%) | ... | |
| | | ... |Мем. | | |
| | | ... | | |
| | | | |мен ... | | |
| | | | ... | | |
| | | | | | | ... |7685,0 |100 |4950,6 |156,2 |1452,2 |75,0 |
| | | | | | | ... ... |2918,2 |38 |2918,2 |-- |-- |-- |
| | | | | | | ... |783,4 |10,2 |465,9 |195,3 |111,5 |10,7 |
| | | | | | | ... |321,7 |4,2 |151,5 |149,6 |16,5 |4,1 |
| | | | | | | ... |413,6 |5,3 |74,6 |84,3 |233,4 |21,3 |
| | | | | | | ... |747,9 |9,6 |215,3 |148,5 |367,5 |3,6 |
| | | | | | | ... |282,3 |3,7 |53,3 |51,0 |175,1 |2,9 |
| | | | | | | ... |2230,9 |29 |711,8 |938,5 |548,2 |32,4 ... ... ... (38%) ... ... мекемелерінде
орналастырылды. Бұл айғақ Халық ... ... ... кең ... ... 1996 жылы шет аудандарда Халық банкі халықтың
жинақ ақшасын банк ... ... ... банк ... атап өткен жөн. Тұранбанк 10,2%-пен екінші орынды иеленді.
Бұл Тұранбанктің депозиттік рыноктағы жеткілікті түрде кең ... ... ... ... ... ... ... ішінде банктік жүйедегі депозиттік ... ... ... үшін оң және аса тартымды болды. Ол жөнінде 1997 ... ... 7,7 ... ... 1997 жылдың 1 қарашасындағы 18,15 млрд.
теңгеге ... ... ... ... ... ... ставкалар қаржы
рыногындағы басқа индикаторлар тәрізді өзгерістерге душар болды. Проценттік
ставкалардың тұрақты төмендеуі жүріп ... Бұл ... ... ... дәлел болады.
2-кесте. 1997 жыл ішінде депозиттер бойынша проценттік ставкалардың
өзгеруі
|Банктер |1997 ж. |1997 ж. |1997 ж. |1997 ж. |
| ... ... ... ... |
| ... ет. ... | | |
| | |3 ай |6 ... |- 106,7 ... |- 102,1 ... |- 105,1 ... |- 102,4 ... |- 103,2 ... |- 104,1 |
|Мамыр |- 102,7 ... |- 104,4 ... |- 102,3 ... |- 103,6 ... деректерден инфляцияның ең жоғарғы деңгейі 108,9% -
қаңтарда және 106,7% - ... ең азы 102,1% - ... және 102,4% ... ... Бұл ... рыноктағы біршама тұрақтанудың болғанын
байқатып және ұзақ ... банк ... ... ... туғызғанын
көрсетеді. Банктерге салымшылардың қаражаттарын ұзақтау кезеңге тартуға
мүмкіндік беретін көптеген ... ... бір ... ... ... да осындай жобаларды ұсына бастауы қисынға ... Осы ... ... ... портфельдерінде талап етуге дейінгі салымдар
және қысқа ... ... ... үлесті құрады. Пассивтер мен
активтердің ... ... ... ... ... депозиттік рынокта банктерді белсенді позиция ұстануға мәжбүр
етеді.
Инфляция деңгейіне орай 3 айлық салымдар бойынша проценттік ... ... ... ...... 3-тоқсанда - 30%-тен, ... - ... ... ... тиіс ... ... ... және үшінші тоқсандарда банктердің депозиттік
ставкалары инфляция барысын ескере отырып және ... ... ... ... оң ... ... жылы ... деңгейі 26-28% шегінде болды. Салымдардың ең
жоғарғы ... ... ... қарқынына тең болуы тиіс екенін ескере
отырып депозиттер бойынша ... ... ... ... ... ... = ... I = 2,2104:
3 айлық депозит бойынша жылдық ставка 27,1% ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарын құнын
жоғалтудан қорғап қалады. Инфляциядан қорғаумен қатар банк ... үшін оның ... ... ... ... ... бойынша проценттік ставкасы екі шамадан құралады:
инфляция ... ... ... және депозитордың қаражатын
пайдаланғанына төленетін ... ... ... ... ... және ... ... байланысты болады әрі жеңіл анықталады.
Бірінші шаманың жағдайы басқаша: инфляция ... ... ... ... ... ол бірнеше факторларға қатысты. Дәл осы міндетті шешу
банктерге нарықтық объективті проценттік ... ... ... жыл депозиттық рыноктың тұрақталуы және кеңейе ... ... ... ... ... Дәл осы жылы ... аздап болса да банк жүйесінің
бұрынғы абыройын банктердің жоғары сенімділігіне (басқа қаржы ... және ... ... ... ... ... ... бола алатындығының арқасында қалпына келтірді. Банктер арасында
әлеуетті ... үшін ... ... ... ол жарнаманы
белсенді қолдануда және ... ... ... ... ... ... көтере бастауда айқын көрініс тапты.
Нақты проценттік ставкаларды талдау коммерциялық банктердің жылдың көп
бөлігінде едәуір дәрежеде қайта қаржыландыру ставкасының ... ... ... ... жыл соңына қарай біршама дербес проценттік
ставкалар құра бастады. Бұл депозиттік және ... ... ... әртүрлілігімен расталады. Депозиторлардың қаражаттарын банкаралық
рыноктағыға қарағанда төмендеу проценттік ставкалармен ... ... ... ролі ... ұлғайып отыратын жеткілікті түрде сыйымды
және аса қымбат емес ресурстар рыногын құрады. ... ... ... ... ... және жеке ... жинақ ақшалары
(есепайырысу және ағымдағы ... ... ... ие ... ... ... 1997 жылы ... рыногының бұл сегменті
жоғары бәсекелестік жағдайларына өте жақын болғандығын көрсетеді, мүмкін
сондықтан болу керек банктердің ... ... ең ... ... ... банк ... үшін бәсекеге ауысты.
Осы жылдың басқа жаңалығы депозиттер бойынша проценттік ... ... ... ... бұл ... ... ... көрініс табуы болатын. Жоғары көтеріліп жатқан
аймақтардың ... ... ... ... ... ... ... құрады.
Қайта қаржыландыру ставкаларының төмендеуі екінші деңгейдегі банктерде
теңгедегі ... ... ... ... ... ... ... ставкалардың төмендеуі тоқсан ішінде бірқалыпты жүрді.
Бұл банктердің арасындағы бәсекелестіктің күшейгендігі ... ... ... аңғартады. Банктер жоғары проценттік ставка
деңгейіне төтеп бере отырып депозиттік рынокта ... ... ... үшін ... ... диверсификациялап отырды. Бұл
жөнінде «айырбас» депозитті енгізу айқын куә бола алады. Бірнеше банктер
бір ... жаңа жүз ... ... ... ... ... ... байланыстыруға тырысып бақты.
3-кесте. 1997 жылдың басындағы депозиттер бойынша ставкалар
|Банктердің атауы ... ... ... |
| ... | |
| ... | |
| | |3 ай |6 ай ... ж. желтоқсан | | | ... |25 | | ... |20 |40 | ... |31 |43 | ... ... | | | ... |20 |45 | ... |15 |47 |47 ... ж. ... | | | ... |15 |45 |47 ... |37 |45 |30 ... ... |10 | |50 ... |20 |45 | ... |20 |25 | ... |25 |40 | ... |50 | | ... ж. ақпан | | | ... ... |6 | | ... |15 |45 |47 ... |24 |42 |47 ... |25 | | ... |15 |40 | ... |20 |38 |40 ... |30 |59 | ... соңында теңгедегі депозиттер бойынша табыс деңгейі
валютадағы ... ... ... ескере отырып) бірдей болды.
Бұл бірдей табыс кезінде салымшылар үшін қолайсыз айырбас бағамының өзгеру
тәуекелінің жоқтығынан валютадағы депозиттер тартымды ... алып ... ... ... ... ... ... түрлерін ұсынады.
Банктердің қызметінде депозиттік рынокта банк карточкаларын енгізу өте
жақсы және келешегі бар бағыт болып табылады. Бірнеше ірі ... ... ... ... дамытумен белсенді түрде айналысуда.
Тартымдылығын көтеру үшін банктер карточкалардың қалдықтары бойынша жоғары
проценттік ставкалар қойып, ... ... ... бар қызметті
ұсынуда.
Депозиттік рынокта негізгі міндеті азаматтардың банк ... ... ... ... түсу ... ... банктердегі
азаматтар салымын бірлесе қорғау қорын құруға байланысты ... ... үшін ... ... ... экономикалық тұрғыдан қолайлы,
яғни осы операцияны рентабельді ететін проценттік ставкаларды қою ... ... ... ... айынан бастап 20%-ке теңескен резервтеу нормасы
жөнінде бірауыз сөз айтып өтейік. 1997 жылы мұндай инфляция ... ... 20%-ік ... ... депозиттік рынокта (қайта қаржыландыру
ставкасының деңгейінен төмен 25% сыйақыны ... ... ... ... ... ... еді. ... Ұлттық банктің
резервтеу нормасын 15%-ке дейін ... және ... 50%-ке ... ... ... ... ... органдардың деректері 1996 жылғы депозиттік рыноктың қалыптасуы
туралы болжамдарды растайды. ҚР Мемстаткомның деректеріне сай тек 1996 ... ... ... және жеке тұлғалардың депозиттері 8,8 есе өсіп ... 1 ... 7,7 ... теңге, 1995 жылдың 1 қарашасына - 18,15 млрд.
теңге, 1996 жылдың 1 қаңтарында – 21,2 ... ... 1998 ... 1
қыркүйегінде - 35 млрд. теңге болды. Бұл ... ... ... ... басқа ресурстар көздерімен салыстырғанда жылдам өсіп
бара жатқандығын және сыйымды ... ... ... ... және ... үшін ... бойынша қолайлы проценттердің
келешегі мол екенін байқатады.
Осылайша, 1996 – 1998 ж. ... ... ... ... ... ... және оның ... жоғары дамуының бастамасы
болды деп айтуымызға ... Осы ... ... ... бос ... ... саясатын жүргізуде алғашқы тәжірибелер пайда бола бастады.
2-кезең. 1999-2001 жылғы аралығындағы депозиттік нарықтың ... ... ... ман ... арасындағы кезең ішіндегі
Қазақстандағы депозиттік ... ... ... біз ... ... ... ставкалардың осы мерзім де әлеуетті салымшылар үшін
оң және ... ... ... болғандығын көреміз. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... ұшырап, олар тұрақты төмендеп отырды.
1999 жыл депозиттік рыноктың нығайа түскен жыл ... атап ... Дәл 1999 жыл ... ... ... да банк ... бұрынғы абыройын
банктердің жоғары сенімділігіне (басқа қаржы органдарымен салыстырғанда)
және басқа ... ... ... ... ... ... бола
алатындығының арқасында қалпына келтірді. Дәл 1999 жылы банктер арасында
әлеуетті депозиторлар үшін бәсекелестік ... ... ол ... ... және ... ... ... депозиттер
бойынша проценттік ставкаларды көтере бастауынан айқын көрініс тапты.
Нақты проценттік ставкаларды талдау коммерциялық банктердің жылдың көп
бөлігінде ... ... ... ... ... ... бағытқа
алғандығын көрсетсе, бірақ жыл соңына ... ... ... проценттік
ставкалар құра бастады. Бұл депозиттік және банкаралық рыноктарда ресурстар
құнының әртүрлілігімен расталады. ... ... ... ... ... ... ставкалармен тартып банктер біздің
пікірімізше ролі тұрақты ұлғайып отыратын ... ... ... және ... емес ... рыногын құрады. Жақын арада банктердің міндеттемелер
портфелінде заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... ие болады.
Депозиттік рыноктың талдауы 1999 жылы қаржы ... бұл ... ... ... өте ... болғандығын көрсетеді, мүмкін
сондықтан болу керек банктердің проценттік күресі ең сапалы, сенімді және
диверсификацияланған банк ... үшін ... ... ... ... ... депозиттер бойынша проценттік ставкалардың
аймақтық диверсификациялануы болып ... бұл ... ... жағдайларының көрініс табуы болатын. Жоғары көтеріліп жатқан
аймақтардың келешекте табыс беретіні ... ... ... ... ... осы кезеңдегі отандық коммерциялық банктердің депозиттері бойынша
ставкаларды егжей-тегжейлі қарастыруға болады. Бұл үшін ең ... ... ... таңдап алйық: Халық банкі, Казкоммерцбанк, ТұранӘлем
банкі, Центркредит банкі, Жилстрой банкі, «Каспийский» банкі, АТФ ... ... Бұл ... ... ... топтарын бағдарға алып
және депозиттік ... ... ... бар. ... депозиттік рынокта
барлығына жалпы бірдей үрдіс ... ... ... ... ... ставкасының (ҚРҰБ деректері ... ... ... жыл ... 17 ... ... және 1999 ... бастап 18,5% болды) артынша проценттік ставкалардың жалғасын
тапқан төмендеуі;
• ірі банктердің жеке ұсақ ... ... ... ... депозиторларға назар аудармауы, атап айтқанда олар
ұсынған қызмет тізімінің азаюынан байқалды. ... ... ... тек ... «қызметтік борышы бойынша» депозиттердің әртүрлі болуы туралы ойланып
және сол ... ... ... ақша ... 16 түрін ұсынды;
• Проценттерді төлеу талаптарында елеусіз өзгерістер болды.
Шындыққа келгенде ұсақ салымшылар үшін салым бойынша проценттерді ... ... ... ... салым мерзімі аяқталғаннан соң алады ма ол ... үшін ... ... ... егер осы ... дейін барлық банктер
проценттерді төлеудің нақты мерзімін ... ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру талаптарын өз қалаулары
бойынша ... ... ... ... ... ... ... кем дегенде екі банк тек ... ... ... атап ... жөн. ... банкінде ең
төменгі салым сомасы – 70 мың теңге, АТФ банкінде – 100 мың ... ... бұл ... ... проценттік ставкаларының мөлшерінде ешқандай
көрініс таппады.
Банктердің экономикалық дамуының негіздері олардың жоғары ... және ... ... ... ... оның ... мен ... қаржы-шаруашылық қызметтерінде банктердің жеке
қаражатын пайдаланғаны үшін проценттік ставкалар белгілеуі ... ... ... отырып банктердің алдында олар шешуге қажетті екі мәселе тұр.
Олардың біріншісі – банктердің жеке және заңды ... бос ... ... Мұндай жұмылдырудың әсіресе банктер ... ... ақша ... ... үшін ... ... ... кезеңіндегі коммерциялық банктердің есепайырысу және ... ... ... ... міндет – коммерциялық банктердің келешекке дербес депозиттік
саясатын әзірлеу және оның нәтижелерін алу ... ... ... ... сол ... маңыздылығы отандық коммерциялық банктердің
келешекке ... ... ... ... және ... қол ... өз ... толығымен бағалай алмауына және ... ... ... ... ... ... өсе түсті. Бұл міндеттерді егжей-тегжейлі қарастырайық. Сонымен,
бірінші ... - ... бос ақша ... ... – отандық
банктерде депозиттік ... ... ... ... ... негізінде банктің кредиттік ресурстарының үлкен бөлігі
құралады.
Бастапқы кезеңдерде қазақстандық банк ... ... ... көп ... аударылмады. Әр жерлерде банк мекемелерінің
алдына олар ... ... ... ... және ... ... және ұзақмерзімдік несиелер беруді қамтамасыз ету міндеті
қойылмады. Кредиттік салымдар мен ... ... ... ... ... Мұндай жағдай елдің несие қорын құру және
пайдалану істерін ... ... тыс ... ... қатар, сол даму кезеңінде банктердің ... ... ... аса зерттелмеген болатын. Атап айтсақ, ... ... ... ... ... ... оның қағидалары
жеткілікті түрде тұжырымдалмаған еді. Бір ... бұл ... ... банктерге депозиттік саясат дербес ... ... ... ... ... ... бірі ретінде, яғни осы банк үшін
қаражат көздерінің тиісті қисынын анықтай отырып салымшылар мен ... ... ... ... ... деп ... ... саясатын зерттеу қиындықтары біздің
республикамызда тауарлар мен ... ... ... ... қаржы рыноктарының жақсы дамымағандығымен ... ... ... ... ... ... талдау депозиттік саясатты
жүргізуде дәл математикалық есептеулерді ... ... ... ... ... салымдарының орташа сақтау мерзімін және салымдарға
түскен қаражаттың орнығу деңгейінің есептеу маңызды. Теңге салымының орташа
мерзімі салымдар ... ... ... бұл салымдарды
қысқа мерзімді кредиттеу ретінде бағалау үшін өте маңызды болады.
Мұндайда тәжірибе біздің банктердің ... және ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы
қозғалыссыз қалатындығын көрсетеді. Банктер бұл қаражатты депозиттік базаны
нығайту үшін мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... депозиттерге аударудың дұрыс
екендігіне қалай көз жеткіземіз? Кәсіпорын өз ақша ресурстарын ... ... ... жоқ. Банк ... ... бұл
жөнінде, атап айтқанда кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... ... жоспарлы түсімнен есепайырысу шотында шөгіп
қалатын қаражат ... ... ... ... ... ... ... банктер 1 жылға дейінгі депозиттер ретінде
тартатын ... ... ... шеңберде тек қысқа мерзімдік
несиелер беру үшін ғана пайдаланылмай, ... ... ... ... беру үшін де пайдалануға болады. Қысқа ... ... ... және орта ... инвестицияларға бағыттау мүмкіндігінің
шегін белгілеу үшін банкке қысқа ... ... ұзақ ... ... ... ... ... базасы ретінде банк мекемесінің
баланстық және баланстан тыс есепшоттары бойынша айналым ... ... ... ... ... алуға болады.
Депозиттік саясаттың маңызды құралы банк тартылған ... ... ... процент болып табылады. Депозиттік есепшоттар бойынша
проценттерді төлеу – банктің ... ... ... ... банк аса жоғары проценттік ставка деңгейіне қызығушылық ... ... ... ол оның ... үшін ... ... ... мәжбүр. Процент көлеміне депозиттің мерзімі және ... ... ... ... ... ... яғни олардың мерзімдері ұзақ
болған сайын банк жоғары деңгейде кепілдік береді.
Коммерциялық банктер депозиттік саясат құралдарын жетілдіреді, ал ... ... үшін ақша ... ... ... жасауда көрініс
табады. Банкке салынған ... және ол ... ... ... ... ... ... болып табылатын құжат депозиттік сертификат
болып табылады. Сонымен қатар, егер депозиттік ... ... ... рынокта басқа бағалы қағаздар тәрізді айналымға жіберіле алады.
Коммерциялық банктер қолданатын мұндай операциялар белгілі жағдайларда
әлеуетті сатып алушылар үшін мынадай ... ... ... ... ... сертификаттар депозиттік саясаттың басқа құралдарына
қарағанда биржа ойынының заты болып табылады және осыған байланысты ... ... ... қолайлы өзгеруінің нәтижесінде қосымша ... ... ... ... ... жұмсамау ниетін жүзеге асырған
жағдайда рыноктағы бос жүрген сертификаттарды сатып алу олардың иелеріне
біршама еркін қимылдауға ... ... Бұл ... ... айналым
мен төлемнің бара-бар құралы болады.
Отандық коммерциялық банктер депозиттік ... бұл ... ... ... атап айтуымыз қажет. Мүмкін, ... ... ... де болар, бірақ ең бастысы – ... ... ... ... және ары ... ... қажеттігін түсінді.
Екінші міндет, жоғарыда аталғандай, коммерциялық банктердің дербес
депозиттік саясатты әзірлеу және оның нәтижелеріне қол ... ... ... ... ... ... ... талдау оның
табыстылығы тұрғысынан банк басшылығына тиісті ... ... ... ... осал ... ... және ... жою жөнінде ұсыныстар
әзірлейді.
Қазақстандық банктердің ... ... ... 1999 жылы ... ... ... инфляция қарқынының төмендеуі және салымдар мен
депозиттер бойынша банктердің табысты қамтамасыз етуі ... ... жеке және ... тұлғалардың ақша қаражатының келіп түсуін
ұлғайтты, сөйтіп қолайлы инвестициялық жағдай тұғызудың ... ... және жеке ... ... ... теңгелік, сондай-
ақ валюталық салымдар бойынша тұрақты өсу байқалды, ... ... ... өсу ... жеке ... ... ... өсу
қарқынына қарағанда баяу болды, яғни заңды тұлғалар валюталық операцияларға
басымдық берді.
1999 жылы қазақстандық банктерде банктік проценттік ставкалар ... беру ... ... ... емес ... ... ... нәтижелерінде
алынған деректер банктердің депозиттік саясатында пайда бола ... ... ... банктік проценттік ставкалар ҚРҰБ қайта
қаржыландыру ставкаларының өзгерісінен кейін ... ... ... саясат сол кезеңде төмендеуге бағыт алған ... ... ... ... болды. Егер қайта қаржыландыру ставкасы 1996
жылы жылына 300%-ке тең болса, 1997 жылы - 120%, 1999 жылы - 45%, ал ... ...... тең ... ... орай банктердің депозиттік саясатына шолуды ескере
отырып мынадай қорытындылар жасауға болады:
33,3 ... ... ... мен ... банк жүйесінде депозиттер
көлеміні (10,8%-ке) төмендеді. 1999 жылдың желтоқсанындағы деңгейден (0,4%-
ке) асып түсу тек мамырдың соңында ғана ... ... ... ... ... және тамыз аралығындағы кезеңде байқалды.
Негізінен 1999-2001 жылдар кезеңінде халықтың салымдары ұлттық, сондай-
ақ шетел валютасындағы ... ... ... және ... ... ... ... 2000 жылдың 1 желтоқсанындағы деректер бойынша халықтың
салымдары 31,3 млрд. теңге, заңды ... ... – 50,384 ... ... ... ... ... ставкалардың оң мәнін сақтау
қажет, ал ол ... ... ... және ... бос ... және ... салуды ұлғайтады.
• ҚРҰБ қайта қаржыландыру ставкаларын белгілеу кезінде инфляция
қарқынынан ... ... ... ... ... табудың қолайлы
қатынасын сақтау мақсатында ұлттық және шетел ... ... ... ... ... да ... ... 1999-2001 жылдардағы жеке және заңды тұлғалар
депозиттерінің көлемі
ҚРҰБ ... ... 1999 ... 1 ... жеке тұлғалардың
банктердегі депозиттері теңгелік баламасында 20,7 млрд. ... ... ... ... ... оның ... ... жалпы көлемі – 16,3 млрд. теңге
болды.
1999-2001 жылдарда жеке тұлғалар депозиттерінің ... 21300 ... 32135 млн. ... ... және ... ... ... млн. теңгеден 48599 млн. теңгеге дейін ... Бұл факт ... ... ... ... мен ... ... бұлай дей
алмаймыз.
2001 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша ұлттық валютадағы ... ... ... ... талап етуге дейінгі депозиттер – 40,9 млрд.
теңге немесе ұлттық валютадағы депозиттер ... ... ... жағдай заңды тұлғалардың депозиттерінің құрылымында да - 56,1%
қалыптасты. Заңды тұлғалардың шетел валютасындағы ... 17,1 ... ... ... ... көлемі 2001 жылдың 1 қарашасында 77,0
млрд. теңгеге жетті, оның ... ... ... ... ... – 45,7 млрд. теңге және жеке тұлғалардың депозиттері – шамамен
2,0 млрд. доллар, ай ... ... ... ... ... ...... мерзімдері бойынша құрылымында елеулі ... ... ... үлес салмағы бұрынғы деңгейде қалды (4,9%
шамасында). Халықтың банк жүйесіне сенімінің ... ... ... ... ... өсе ... ... Халықтың депозиттері
(резидент еместердің депозиттерін ескере отырып) қазан айында – 3,3%-ке,
2000 жылдың 10 айының ішінде – ... 81,3 ... ... ... ... доллар) өсті.
Қазан айында жеке тұлғалардың мерзімдік теңгелік депозиттері бойынша
орташа алғандағы сыйақы ставкасы 15,5% ... – 16,2%), ... ... – 8,6% ... – 7,9%) ... ... қатар
ұзақмерзімді депозиттер бойынша ставкалар біртіндеп өсе бастағанда, қысқа
мерзімдік депозиттер ... ... ... Бұл банктердің
ұзақмерзімдік ресурстарды ... ... ... ... ... ... аралығындағы депозиттік нарықтың жағдайы.
2002 жылдың 9 қаңтарында депозиттік рынок елдің қаржы рыногының ең
жоғары қарқынмен ... келе ... ... ... қалып отырды.
Ұлттық валютаның тұрақтануы, банк жүйесінің дамуы, көптеген кәсіпорындардың
қаржы жағдайының жақсаруы және азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... келуіне жағдай туғызды.
Ағымдағы жылдың 11 ... ... ... банк жүйесіндегі
депозиттері 286,9 млрд. теңгеге дейін өсті, 68,4%-ке ... ... ... ... көзі ... ... мерзімді депозиттер 2,3
есе ұлғайды және 153,3 млрд. теңге болды, ... ... ... ... ... өсіп 133,6 ... теңген болды. Нәтижесінде мерзімдік депозиттердің
үлес салмағы 39,3%-тен 53,4%-ке дейін өсті.
Шетел валютасындағы депозиттер 86,8%-ке өсіп, 152 млрд. теңге немесе ... ... ... болды, ал теңгелік депозиттер 51,5%-ке ұлғайып ... ... ... ... салымдарын қорғау жүйесінің қызмет етуі жағдайында
(үшінші тарауда қарастырылады) халықтың банк жүйесіне сенімі ... 11 ... ... ... ... ... еместердің депозиттерін
ескере отырып) банк жүйесінде 55,3%-ке өсіп 85,4 млрд. теңге ... ... – 593 млн. ... 2004 ... ... ... ... жылдардағы қарастырылған кезең банк жүйесінің тұрақтылығымен
және салынған қаражаттың көлемінің ұлғаю үрдісімен сипатталады.
Маусым айында резиденттердің депозиттері едәуір өсті (14,9%-ке ... ... бұл 1,5 ... доллардан астам).
Шетел валютасындағы депозиттердің өсу қарқыны теңгелік депозиттердің
өсу қарқынынан ... алда ... ... ... валютадағы
депозиттердің үлес салмағы 53,8%-тен 56,7%-ке дейін ... өсуі ... ... ресурстық базаларының негізгі
көзі болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... ақша көлемі 22%-ке ұлғайып 111,9 млрд
теңге болды.
Халық салымдарының өсуі әлі де ... ... ... ескере отырып). Маусым айының соңында олар 70,1 ... ... (492 млн. ... ... ай ... ... ұлғайды, бұл ағымдағы
жылдың жоғарғы көрсеткіштерінің бірі ... ... ... ... ... салымдары 27,6%-ке немесе 15,2 млрд. теңгеге өсті (94,1 млн. доллар).
Ағымдағы ... ... ... ... ... ... мұны ... мен халықтың банктердегі депозиттерге түскен
ақшалары ... ... ... ... ... ... ... 282,2 млрд теңге болды.
Өтімділіктің едәуір өсуі жағдайында банктердің депозиттік ... ... ... ... ... Осыған байланысты жеке
тұлғалардың мерзімдік депозиттері бойынша табыс өсті. Қараша ... ... ... теңгелік депозиттерін тарту бойынша сыйақы ставкасы
16,9% (жыл басында – 13,5 %) болды.
Банктердің ресурстық ... ... ... ... ... ... ... сыйақы ставкаларының өзгеру серпінділігі 2003 жылы
Қазақстан банктерінің инфляцияның (жыл бойы - 9,8%) ... ... ... ... ... ... ... жоғары күйде
сақтап қалды. Бұл олар бойынша нақты сыйақы ставкаларының біртіндеп ... ... ... 2002 жылы ... жыл ... 6-8%-ке төмендеуі
күтілгенде, онда бұл ... ... ... ... номиналды
ставкалардың жыл бойына 10-12%-ке деңгейге дейін төмендетті. ... ... ... ... ... ... ... депозиттер және берілген кредиттер бойынша сыйақы
ставкалары, %.
| | | | | | | ... | |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |
| | ... ... ... |желтоқ |желтоқ|
|Мерзімдік | | | | | | ... ... |10,7 |10,3 |9,7 |7,1 |5,7 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | |
| | | | | | | |
| ... |3,8 |4,2 |3,8 |4,9 |4,9 |
| ... | | | | |
| |н | | | | | ... | | | | | | ... ... |21,4 |17,4 |20,5 |19,1 |18,7 ... орташа | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | |
| | | | | | | |
| ... |17,1 |20,3 |20,4 |14,9 |15,8 |
| ... | | | | |
| |н | | | | | ... | | | | | | ... ... |10,7 |7,1 |10,8 |12,0 |13,0 |
| | | | | | | |
| ... |13,3 |16,1 |16,6 |10,0 |10,9 |
| ... | | | | |
| |н | | | | | ... жылдың 4 сәуіріндегі депозиттік рыноктың жағдайын талдау ұлттық
валютаның ... ... ... ... ... ... көп ... коммерциялық банктердің ресурстық базаларын
ішкі көздер есебінен өсіруі бойынша қызметінің арта ... ... ... ... ... ... және ... бос ақшасын тарту
үшін бәсекелестік едәуір ұлғайды. Депозиттік қызметтер түрлері ұлғайып,
қызмет көрсету сапасы ... ... ... ... ... ... үшін Ұлттық Банк және Үкімет жеке және ... ... ... ... уақтылы ауыстырып берді.
Макроэкономикалық тұрақтану халықтың ... ... ... қызмет
етуі және азаматтардың жеке табыстарының өсуі ... ... ... және ... ақша ағынының күшеюіне алып
келді. 2002 жылдың сәуірінен бастап 2003 ... ... ... ... 4,1 ... ... ... айырмашылығын
ескерместен – 3,3 есе) астам номиналды өсті және 301,2 млрд. теңге (685,5
млн. доллар) болды. Атап ... ... ... ... ... Өйткені банктерге негізінен қолма-қол долларларды алып ... ... ... ақша - қазіргі ... ... ... ... ... үлес салмағы 2003 жылғы наурызбен
салыстырғанда 40,5-тен 65,4%-ке өсті.
5-кесте. Екінші деңгейдегі банктердің теңгелік ... ... ... ... алғандағы сыйақы ставкалары (номиналды және нақты
мәнмен).
| ... ... ... бойынша ставкалар |
| ... ... | |
| ... ... |номиналды ... ... ... |13,5 |- 2,0 |20,7 |1,3 ... ... |16,5 |- 1,5 |19,7 |- 0,2 ... ... |16,7 |- 1,7 |21,4 |0,4 ... ... |10,5 |- 4,6 |20,8 |0,1 ... ... |17,6 |0,8 |21,0 |2,4 ... ... |20,0 |2,3 |19,2 |1,9 ... ... |16,5 |2,8 |18,5 |3,8 ... ... |18,6 |4,3 |18,7 |4,4 ... ... |18,0 |3,8 |18,5 |4,0 ... ... |2,9 |19,1 |4,3 ... ... |15,5 |2,3 |19,6 |4,2 ... қарашасы |15,9 |2,7 |17,3 |3,4 ... |15,6 |2,8 |18,8 |4,3 ... | | | | ... ... |16,4 |3,8 |18,1 |4,7 ... ... мамырында резиденттердің депозиттерінің жалпы көлемі 1,8%-
ке (жыл басынан бастап өсуі – 5,9%) өсті және 307,8 млрд. теңге (2,1 ... ... ... ... ... да, ... жеке ... да
депозиттері: заңды тұлғалардың депозиттері – 0,8%-ке 199,6 млрд. теңгеге
дейін, ал жеке тұлғалардың депозиттері – 3,8%-ке 108,2 ... ... ... ... ... ... ... 173,1 млрд. теңгеге
төмендегенде талап етілгенге дейінгі депозиттер 7,1%-ке 134,7 млрд. теңгеге
ұлғайды. Мерзімдік депозиттердің үлес ... ... ... ... ... ... ... отырып) салымдарының өсу үрдісі
жалғасуда. Олар 3,9%-ке өсіп, 112,1 млрд. теңге (768 млн. ... ... Жыл ... ... халықтың депозиттерінің өсуі 20,4 млрд. теңге
(133 млн. доллар).
Депозиттік рынокта ... ... аз ғана ... Жеке ... ... ... бойынша орташа алғандағы сыйақы ставкасы
14,6%-тен 14,7%-ке өсті, ал ... ... ... ... 7,7%-ке
дейін төмендеді. Сәуірде және мамырда жеке ... ... ... ... ... ... ең ... ставкалар жылына 16-17%-
тен аспағанын, ал екі ай бұрын бұл ... ... ... ... атап ... жөн. ... ... және қайта қаржыландыру
ставкасы деңгейінің төмендеу кезінде теңгелік депозиттер бойынша номиналдық
ставкалардың жалпы төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... байланысты рақым жасау туралы» ҚР Заңының ... ... ... Бұл шара 2004 ... 14 ... ... 13 ... созылды. Жоғарыда аталған заңның нормаларына сай шара аяқталғаннан
кейін арнайы есепшоттардың иелеріне жария етілген ақшалармен өз ... ... ... берілді, осыған байланысты заматтардың біршамасы
өздерінің ақшаларын алды. Соған қарамастан арнайы ... ... ... ... ... ... астамы) мерзімдік депозиттерге
салынды. Бұл жөнінде банктік жүйеде депозиттер ... күрт өсуі ... ... ... ... ... резиденттердің депозиттері 10%-ке
өсіп, 393,2 млрд. теңге (2,68 млрд. доллар шамасында) болды. ... ... ... шара ... ... өсу үрдісін
жеделдетті. Мұндайда жарияланған ақшалардың негізгі салмағы ... ... ... артуына куә болады.
Қыркүйекте салымдардың жалпы көлемі (резидент еместерді ескере отырып)
2,2%-ке өсті және 172,5 млрд. теңге (1,17 ... ... ... ... салымдарының құрылымында ұлттық валютадағы депозиттердің басымдықпен
өсуі байқалды, олар ай ішінде ... ... ... ... ... ... ... мерзімдік салымдарының үлестік салмағы қыркүйекте
75,3%-тен 78,6%-ке өсті. Жеке тұлғалардың теңгелік ... ... ... ... ... ... 14,4%-тен 13,7%-ке, заңды
тұлғалардың сыйақы ставкалары – 5,8%-тен 5,7%-ке төмендеді.
Біздің ... ... ... ... ... сегменттері туралы
айтқанда банктердің бос қаражаттарды тарту саласында оң ... ... ... ... ... ... жағдайларда сапалы
қызметтер ұсынуы салымшылардың банктік мекемелерге сенімдерінің өсуімен
расталады.
Банк ... ... ... ... көп ... ... ... кепілдік беру жүйесінің және жеке тұлғалардың
есепшоттарына қатысты қолданылатын ... ... ... ... ... істеуіне байланысты. Қазіргі уақытта салымдарды қорғау
жүйесінде Қазақстанның барлық банктері ... (34 ... ... жылдың 6 айы ішінде банк секторының таза табысы (пайдасы) 4,9
млрд. теңге болды, бұл өткен ... ... ... ... банктердің
табысынан 53%-ке артық.
«Euromoney» басылымында жарияланған ақпаратқа сай 2002 ... ... ... банк секторы қолайлы қаржы заңдарының арқасында ТМД
елдері ішінде ең ... деп ... ... ... ... ... ... жалпы көлемі –
3,5%-ке төмендеді, және 581,0 млрд теңгені құрады (3,7 млрд АҚШ доллары).
Көрсетілген төмендеу мезгілді ... ие. ... осы ... ... ... ... ... да байқалатын.
2003 жылғы қаңтар айында заңды тұлғалардың депозиттерінің көлемі-327,8
млрд теңгені құрап, 7,0% ... ... ААҚ ... мемлекеттік
пакетінің бір бөлігінің сатып алуына байланысты болды.
Қаңтар айында ұлттық валютада депозиттер-2,5%-ке 235,5 млрд ... ... ... ... ... ... ... төмендеп,
346,5млрд теңгені құрады(2.2млрд АҚШ доллары).
Депозиттің жалпы ... ... ... ... ... өсуі ... ... салымдары (бейрезиденттің
есебімен) 1ай ішінде -261,4 млрд теңгені құрап, 1,6% көтерілді,(1,69 млрд
АҚШ доллары).
Депозиттер бойынша табыстылықтың деңгейі 2003 жылғы қаңтар айын ... ... ... ... ... жеке ... ... бойынша сыйақының орташа ставкасы-11,0%және-10,4% ке, ал
заңды ... ... ... және ... ... ААҚ ... ... Банкінің» экономикалық сипаттамасы.
«Халық Банктің» дамуы мемлекеттің еңбектік ... ... ... қазіргі таңда Егеменді Қазақстанның ең ірі универсалды банктерінің
бірі болып отыр, әрине бұл Қазақстан ... және ... ... ... Қазіргі кезде «Халық Банк» Орталық Азия мен ... ірі ... және ... төлем ақы жүйесімен иелік
етіп ... ... ... банк ... ... ... ... коммерциялық бакнтердің ең үздік бестігіне кіріп, 3 орында болып
тұр. «Халық Банктің» ең негізгі бағыты – депозиттерді ... мен ... және ... ... тенге және шетел валюта түрінде берілуі және
сонымен басқада қызметтер көрсету, лизингтік ... ... ... ... жүргізеді.
«Халық Банкі» өзінің есеп беру тарихын сонау 1923 жылдың тамызында
ашылған Ақтөбе жинақтау ... ... ... ... ... Бұл
Қазақстан территориясындағы ең бірінші ашылған жинақтау кассасы ... ... ... ... ... ... мемлекеттің еңбектік жинақтау кассасы
жүйесінен бастап, қазіргі таңда Қазақстан Республикасының алдыңғы қатарлы
банктерінің бірі. Халық Банктің жаңа даму ... ... ... ... ... ... 2001 ... бастап одан әрі дами бастады. Банктің
статусы заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеуі арқылы банк ... ... ... Министрлігі арқылы анықталады және ... ... үшін ... ... ... уәкілеттік
лицензиясы болуы керек.
1993 жылы Жинақ Банкісі ... ... ... ... ... ... Жинақ Банкісі» болып тәуелсіз заңды құрылым
болып қайта құрылды. Қайта қалыптасу ... банк ... ... ... тәсілінің түбегейлі өзгеруі орын алды. Жаңа басқару тәсілі
банк ... ... ... ... ... Яғни ... ... болашақта дамытып, ақпараттық байланыс жүйелерінің ең ... ... ... алдыға шығарды.
Қазақстан Халық Банкісі 1995 жылыдың соңында республикадағы бірден-
бір ірі операциондық банк болып ... және осы ... ... ... ... орын алуда. 1998 ... ... ... бастап
акционерлердің жалпы жиналысының шешімі бойынша Банк Үкіметтің 100 процент
қатысуымен Жабық Акционерлік Қоғамнан Ашық ... ... ... ... ... ... құрылды.
Осы жылы Қазақстан Республикасының 1998 жылдың 6 шілдесіндегі № 644
«Қазақстанның Акционерлік Халық ... ... ... жекешелендірудің
1998- 2001 жылдарға арналған негізгі бағыттары туралы» Қаулысына ... ... ... жұмыстары жүзеге асырылған.
Халық Банкісінің қазіргі тарихы – бұл тек ... ... ... ... құру ғана ... қатар бұл үздіксіз жаңа банктік
технологияларды меңгеру банктік қызметтер ... ... ... жүйесін жаңартужәне дамыған филиалдық инфроқұрылымы бар
банктік құрылымды қалыптастыру.
2003 жылы Халық ... үшін ... ... келді. Осы жылдың 31
желтоқсанында банктің табысы 552,5 млн. ... ... жылы ... ... млн. тенгеболған). Жүргізілетін операциондық шығыстар 1,8 есе өсті.
Банктін меншікті капиталы соы жыл аралығында 43,7 ... ... ... ... ... банк активтері болса 39,7 илрд. теңгеге тең
болды(5,2 процентке өсті). Жарғылық ... 2,2 ... ... ... ... ... Банкісіндегі депозиттер көлемі 32794,25
теңгеге тең болды, бұл ... ... ... ... 923,9 ... өскен. Халық Банкісінде орналастырылған барлық депозиттердің ... ... млн. ... талап еткенге дейінгі депозиттер, ... ... млн. ... ... ... құрайды. Оның үстіне
осы аралығында талап еткенге дейінгі депозиттер 2537,179 теңгеге ... ... ... 1613,27 ... ... капитал жеткіліктілігітермині – банктің жалпы тұрақтылығын
білдіреді, яғни жалпылай ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге және ол ... ... ... ... 1700 000 000 (бір ... жүз ... ... құрап, 18 000 000 (он сегіз миллион) жай атаулы
акцияларға номинаолдық құны 100 теңгеден әр қайсысына бөлінген.
Капитал мөлшерімен банк ... ... ... яғни қаншалықты банк балансында актив тәуекелділігінің үлес
салмағы көп болса, соншалық меншікті капитал көп болуы ... Банк ... банк ... ұшыраған жағдайда пайда болатын талаптарды жабатын
маңызды сақтандыру қоры ... ... және ... ... ары қарай
дамуын қаржыландырады. Банктің меншікті ... ... ... ... ... ... ... активтерінің бастапқы
құнынан алып тастау жолымен активтер құны ... яғни ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Егерде банк міндеттемелері оның активтерінен асып кетсе, онда банк капиталы
кері көрсеткішті ... ... ... және оны орналастыру ақша
ресурстарын жұмылдыру, салыстырмалы ... әрі банк үшін ... ... табылады. Сонымен қатар тәуекелділік деңгейін бірқалыпты ұстап ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштері.
|Көрсеткіштер |2002 жыл |2002 жыл |2004 жыл ... ... ... |249523242 |
|Меншікті ... |6903023 ... ... ... пйда |31062 |1871163 |7460278 ... банктің қызмет көрсету деңгейі өзіне, заңда және жеке тұлғаларға
касса бойынша есеп айырысу, ... ... және ... ... қаржыландыруқызметтерін көрсетеді. Ең ... ... ... ... мен ссуда беру және несиелік құралдардың теңге, шетел
валютасы түрінде берілуі болып табылады.
Қазақстанда Халық банкі ... ... ... мен валюта биржасында
үлкен жетістіктерге жетуде,сонымен қатар Қазақстан Республмкасындағы, ТМД
елдеріндегіинвестициялық жобалар жөнінде сарапшылары кеңес беру ... ... ... әртүрлі марпаттауларда өзінің белсенділігімен
«Банк №1 в ... ... ... №1 в ... 2003 ... ... марапатталды, сонымен қатар «Выбор года» ұлттық
премиясына ие болды. ... ... ... ... Gold ... ... ... Банктік қызмет- банктік операция жүргізуі
болып табылады, баптар ... ... ... ... ... операциялар түрлеріне:
• Заңды және жеке тұлғалардан депозит қабылдау;
• Мекемелерге корреспонденттік шот ашу, яғни банктік операцияны ... ... ... және ... ... шотын ашу арқылы
жүргізу;
... ... ... ақша ... ... ... ... сорттау жатады;
• Аударма операция түрлеріне заңды және жеке тұлғалардың ақша аудару
тапсырысын орындау;
• Есепке алу операциясы түрлеріне: ... ... алу және ... және жеке тұлғалардың қарыздық міндеттемесінесепке алу;
• Ағымдық операциялар: ... ақша ... ... Сенімділік (трасталық) операциялар: сенуші тапсырысы бойынша берілген
ақша қаражаттарын басқару;
• Қолма-қолсыз есеп ... ... ... ... ... ... ... оларды өзара есепке алуды жүргізу және
қолма қолсыз есеп айырысуға қатысушылардың таза позициясын ... ... ... ... : ... ... , ... мен құжаттарды сақтау қызметін көрсетеді, сонымен қатар
сейфтік ящиктерді, бөлмелерді ... беру ... ... ... ... ... сақтауға берілетін, тез
алынатын құнды қағаздарды және мүліктерді кепілдікке ала отырып, қысқа
мерзімді несие ... ... ақы ... ... ... ... тиындарды және құндылықтарды жіберу және инкассациялау
• Шетел валютасын ауыстыру операцияларын жүргізу;
Банк – Қазақстан территориясында және шет ... де ... ... ... ... ... Қазақстан «Халық банкі» нешілес
компонияларымен бірлесіп ... ... ... ... ... ... ... ақы жинақтау қоры», «Казахинстрах» шетелдік сақтандыру компониясы,
ЖАҚ «Халық лизинг».
а) ААҚ «Зейнетақы жинақтау қоры» - 1998 жылы 2 ... ... ... ақы ... ... ең ірі және ... бойынша бірінші орында болып тұр. ... ... ... ... банкі» (50процентакция), «КазТрансОйл»
мемлекеттік компониясы, «КазМұнайГаз» ұлттық компониясы және «Қазақстан
Темір ... ... ... жол ... ... ... төрт ... бұл қор «Қазақстандағы ең үздік зейнет ақы жинақтау қоры» және
Халықаралық фестиваль конкурсында ... ... ... ... ие ... ... банктердің депозиттік операциялары және оның өрістеуі
(Жамбыл облысы Шу қаласындағы ААҚ «Халық банкі» филиалының
мәліметтері негізінде)
3.1. ААҚ ... ... ... ... ... ... ... құрылуы.
Депозиттік рыноктың дамуының объективті факторларының бірі тиімді
депозиттік саясатты жүзеге асыру болып ... ... ... зор ... ... ... тартуға және оларды тиімді
басқаруға бағытталған тиімді банк саясатын ... үшін ... бар. ... ... жүргізу барысында көптеген ... тап ... ... ең көп ... бірі – бұл ... депозиттік
операциялармен байланысты тәуекелі. Сондықтан ... ... ... тиімді басқару болып табылады.
Депозиттік рыноктың дамуына әсер ететін факторларды қорыту барлық
факторларды бірнеше ... ... ... ... ... блок-схемасына біріктіруге мүмкіндік берді (1-сурет).
Банктің депозиттік портфельді басқаруының жалпы блок-схемасы
1-сурет.
1. Ақпарат блогына банктің ақпарат базасының кешенді талдауы ... ... ... ресурстар бойынша деректер (салымдардың қандай ... ... ... ставкасы салымшыларға ең тиімді, халықтың қандай
санаттары ақшаны жиі жинақтайды және т.б.) жинау ... ... ... ... кейін банк банктің өзі үшін де, сондай-ақ
салымшы үшін де өтімділігі, сенімділігі және пайдалылығы тұқрғысынан қандай
салымдардың ең ... ... ... ... Депозиттік ресурстарды басқару блогы. Бұл кезеңде қажетті ... ... банк ... ... тиімді басқару бойынша сонымен
бірге депозиттік ресурстардың бірнеше ... ... ... ... ... мерзімдері, түрлері, сомалары, клиенттер
топтары бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша бағаны анықтау бөлігінде ... ... ... ... ... ... Бұл ... банк депозиттік операциялармен
жұмыс кезінде кездесетін тәуекелдерге кешенді талдау жүргізіледі.
Алуан түрлі тәуекелдер туралы толық ақпарат негізінде банктің активті
операцияларды ... аз ... ... ... ... ... ... процестерге қатысты тәуекелдер көрінуі
мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... мерзімдік
және жинақтау салымдарынан қаражатты мерзімінен бұрын алу процесі басталуы
мүмкін, бұл банкті ауыр жағдайларға, тіпті банкроттыққа да және ... ... ... ... ... ... блогы. Бұл кезеңде банк ... ... ... ... ... және банк ... ... кепілдіктер беру қажеттілігі туындайды. Бұл коммерциялық
банк банкроттыққа ұшыраған жағдайда салымдарды қорғалуын ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай сақтандырудың негізі
мынада, арнайы ұйым (сақтандырушы) банк банкрот болғанда немесе ол ақшаны
қайтарып бере алмаған ... осы ... өзі ... ... ... ... банкке салынған қаражатты қайтарып беру жөнінде салымшылар
алдында өзіне ... ... ... ... ... талдау блогы. Бұл блокқа банктің
депозиттік ... ... ... ... ... кезеңдері
кіретін депозиттік операциялар бойынша тәуекелдердің ретроспективті талдауы
кіреді.
Банктің депозиттік портфелін тиімді ... ... ... ... кешенді талдауын дәл және уақтылы ... ... ... ... ... ... ... салымшылардың түрі
бойынша депозиттерге құрылымдық талдауды; талап ету ... ... ... ... ... ... талдауын
кіргізеді.
Депозиттік рыноктың қызмет ету үлгісі қойылған ... ... мен ... стратегиясы мынадай бағдарламалардың жүзеге
асырылуы және ... ... ... ... банктің
(Қазақстанның салымдарға кепілдік беру қорымен бірлесе) бағдарламасы және
екінші деңгейдегі банктер бағдарламалары.
Мемлекеттік ...... ... ету, ... ... ... реттеу, ақша жинақтауды арттыруға жағдай туғызу
саясаттары.
Ұлттық Банктің деңгейінде – банк салымдарын ... ... ... ... негізгі агент Қазақстанның жеке тұлғалардың
салымдарына (депозиттеріне) міндетті ұжымдық ... беру ... ... ... депозиттік рыноктың қызмет ету үлгісінің келесі звеносы
әртүрлі нысандар, әдістер және ... ... бұл ... ... ... ... және ... арасында тарату және
жүзеге асыру болып табылады. Мұндай бірізділік депозиттік рыноктың қызмет
ету стратегиясының ... ... ... береді, оның нәтижесінде мынадай
мақсаттарға қол жеткізіледі: ... үшін ... ... ... ... ... мүмкін болады және осы қаражат проценттермен
қайтарылады. Соңғы кезеңде халық ... ... және ... ... ... ... негізделген
біршама түзету мүмкін. Бұл депозиттік рыноктың дамуына әсер ... ... ... ... ... ... ... банктер әртүрлі депозиттерді ұсынуда. Мысалы, «Халық
банк» ААҚ-ы мынаны ұсынады:
«Лучший» ...... ... сыйақы ставкасы – белгіленген және
мерзімінің аяқталуына ... ... ... ... ... ... сақталу мерзімінің аяқталуы бойынша есептеледі;
• салым 3 айдан астам ... ... ... есепшотты ашу кезінде
айтылған мерзімнен аз болмаса, сыйақы барлық сақтау ... ... ... салым ставкасы бойынша есептеледі;
• банктік салым шартының мерзімі аяқталғаннан ... ... ... ... сыйақы (мүдде) есептей отырып ұзартылады, оны ... ... ... ... ... ... сыйақы (мүдде) сомасы
салымшыға беру үшін ... ... ... салым бойынша есепшотқа
аударылады
«Лучший» депозитінің сыйақы ставкасы.
|Валюта түрі ... ... ... % |
| |3 ай |6 ай |12 ай |18 ай ... |11,0 |13,0 |14,0 |16,0 ... ... |7,0 |7,5 |8,0 |9,0 ... ... ... сомасы (теңгемен):
150 000 теңге – Алматы филиалының ЦСО;
10 000 теңге – Алматы филиалдарының басқа бөлімшелері;
2 000 теңге - ... ... ... басқа филиалдарында
Ең төменгі салым сомасы (АҚШ долларымен):
$ 1 000 – ... ... 500 – ... ... ... ... 100 - «Халық банкінің» ААҚ-ының басқа филиалдарында
«Капитал»
«Капитал» депозитінің талаптары:
• салым сомасына сыйақы оны енгізген күні ... ... ... ... ... сыйақы ставкасы белгіленген болып
табылады;
• есепшотты ашқан күні талап етілгенге дейінгі салымға ... ... ... ... ... ... салуға және ішінара берулерге жол берілмейді;
• салым тұтыну кредитін алу кезінде немесе пластикалық ... ... ... ... ... заты ... табылады;
• банктік салым шартын мерзімінен бұрын бұзу кезінде есептелген сома
және төленген сыйақы салым сомасынан ... ... ... ... ... мерзімі аяқталғаннан кейін осындай мерзімге
автоматты түрде сыйақы (мүдде) есептей отырып ... оны ... ... ставка бойынша жасалады, есептелген сыйақы (мүдде) сомасы
салымшыға беру үшін ... ... ... ... ... ... депозитінің сыйақы ставкасы.
|Валюта түрі ... ... ... % |
| |3 ай |6 ай ... |8,0 |11,0 ... ... |5,0 |6,0 ... төменгі салым сомасы (теңгемен):
1. 150 000 теңге – Алматы филиалының ЦСО;
2. 50 000 теңге – банктің басқа филиалдары мен бөлімшелерінде;
Ең төменгі салым ... (АҚШ ... $ 1 000 – ... ... $ 500 – банктің басқа филиалдары мен бөлімшелерінде;
Депозиттердің құрылымында 2003 жылдың 31 ... ... үлес ... 2002 ... ... 27,3%-пен салыстырғанда
53,5%-ке дейін өсті. Депозиттердің валютадағы үлес ... 2002 ... ... ... ... ... ... өсуі нәтижесінде 2003
жылдың соңындағы 72%-ке дейін өсті. ... ... ... сенімнің
артуымен және клиентке жоғары деңгейдегі қызмет көрсетуге байланысты 2003
жылы 145,2%-ке өсуі ... 2004 ... 31 ... 20 ірі ... ... ... қаражаттың 47,1% мөлшерін алды.
Депозиттердің шоғырлану тәуекелін ... ұсақ және орта ... жеке ... ... жолы ... ... ... кезде
есепшоттардағы депозиттердің 62% қаражаты жылдық айналымы 3 млн. ... ... ірі ... ... ... орта және ұсақ
корпоративтік клиенттер есепшоттарындағы депозиттер қалдықтары тиісінше 11%
және 4% болады. Жеке тұлғалардың депозиттері жалпы көлемінің 23% алып ... ... ... ... ... роль атқаруда, жалпы Қазақстан
бойынша нарықтың 60 ... осы банк ... ... ... жеке ... ... 66,3 ... Халық
банкісінде шоғырланған.
Сонымен қатар банкте салымдардың 78 пайызы ( 16175 млн .теңге. ) ал
қалған 21,9 ... ( 4557 млн. ... ... ... валюта
орналастырылған.
Басқа да валютада орналастырылған депозиттер маңызды роль атқармайды,
1998 жылда олардың ... ... 3 млн ... болды.
Желтоқсан айында мерзімді салымдардың 8592 ... ... ... ... ... елдегі барлық мерзімді
депозиттердің 52,1 ... ... ... 4195 млн. ... (48,8%) ... ... ... орналастырылған. Жалпылама мерзімді
салымдар көлемі алдындағы жылмен салыстырғанда 574 млн. ... ... ... ұлттық валютадағы депозиттер – 490 млн. теңгеге көбейген.
Аталып отырған жыл аралығында талап еткенге ... ... ... ... ... ... 2003 жылдың соңғы айында депозиттердің
бұл түрі 12134 млн. теңгені қалыптастырды (барлық салымдардың 82,2 %). ... 2002 ... ... ... ... ... 866
млн. теңгеге жоғарланған. Халық банкісіндегі талап ... ... 11980 млн. ... ... ... (98,7 пайыз) 150 млн.
теңге (1,2%) – еркін конвертацияланатын ... ... ... ... бұл ... сәйкесінше 812 млн. теңгеге және 54
млн. теңгеге жоғорлаған.
Халық банкісіндегі депозиттік пайыз ставкалары 1998 жыл бойы ... ... ... жылы да ... ... депозиттік нарықта (әсіресе жеке
тұлғалардың депозиттері бойынша ) және ... ... банк ... ... орын ... айының Халық Банкісіндегі орналастырылған бралық депозиттердің
8752 млн. теңгесі мерзімлі депозиттердің үлесіне тиеді.
Аталып отырған банктегі талап ... ... ... 2003 ... ... 10353 млн. тенгені ... ... ... банк
Жуйесіндегі талап еткенге дейінгі депозиттердің 80,2 пайызын құрады.
Сонымен бірге Халық Банкісі ұсынылатын депозиттік ... ... ... ... Осы жылы Халық Банкісі « Стань миллионером »
деген жаңа ... ... ... Бұл ... ... бойынша сыйақы тек қана
ұтыс түрінде беріледі. Оның үстінде депозитке ... ... ... ... – 1000 ... тең, ... ... көп бөлігінің бұл
депозитті ашуға қол жеткізе алады.
Депозит бойынша ... төрт рет ... ... Ұтыс ... ... және орташа жылдық қалдығы 10000 тенгеге тең ... ... ... ... ... ең басты жүлде – 1000 000 теңге.
Сонымен қатар бұл банкпен Дархан, 21-ші ғасыр сияқты депозит ... ... ... депозиті біршама қаржымен қамтамасыз етілген тұлғаларға
арналған, себебі салымның ең төменгі ... 1000 АҚШ ... ... ... ... 2003 ... 15 ... дейін және сыйақы 12
жылдық пайыз ... ... жылы ... ... Банкісінде жеке тұлғаларға төмендегідей
сыйақы белгіленген келесідей депозит түрлері болды.
Теңгеде салынған депозиттер:
• талап еткенге дейінгі ... және ... ... салым түрлері- 2% ;
• теңестірілген басқада салым түрлері -2 % ... ... ... ... карт – ... ... -2 %;
• арнайы компенсациялық -2 %;
• мақсатты мерзімді депозиттер 7 %;
• белгілі бір ... ... ... ... ... :
1. 1 ... 3 ... дейін -14,5%;
2. 3 жылдан – 5 жылға дейін – 15,5 %;
3. сақталу ... 5 ... ... – 16 ... жинақтаушы салымдар бойынша - 6 %;
• балаларға арналған мақсатты салымдар – 16 %;
• алтын жас депозиті – 12 ... жаңа ... ... ... – 8%;
• Көктем депозиті – 9 %;
• Демалысқа арналған депозит – 8 %;
• Сенім депозиті ( 3, 6, 9, 12 айға одан да ... ... ) ... 16%, 17%, 18%, 19%, және 20%, ... ... валютасында :
• Талап еткенге дейінгі депозит - 2 % ... ... ) ... 21 ғасыр депозиті 12 %;
• 360 күндік циклдік депозиттер – 9 ... 180 ... ... депозиттер – 7 %;
• 90 күндік циклдік депозиттер – 5,5 %;
Халық Банкісінде талап еткенге ... ... ... теңгелік
қалдықтар, арнайы компенсациялық шоттар , оқушыға арналған, жаңа ... ... және ... ... бойынша сыйақы мөлшері
өзгеріссіз қалып отыр.
Ал мерзімді ... мына ... ... ... ... ... : сақталу мерзімі 1 жылдан 3 ... ... ... ... және 3 ... 5 ... дейінгі депозиттер бойынша -2,5
пайызға, мақсатты ... ... -1 ... және ... жас ... -2 ... өскен. Ал 2003 жылдың ақпан ... ... ... ... 272 млн. ... ... 18833 илн. ... құрады. Бұл
Қазақстан Республикасында орналастырылған барлық депозиттердің банктнгі
жалпы салым мөлшері 379 млн ... ... Ал ... ... ... 106 млн. теңгеге өсіп 2004 жылдың ақпанында 4829
млн. теңгеге құрап, бұл ... ... ... ... 40,9 %- н ... ... ... еткенге дейінгі депозиттер сомасы біраз төмендеді
(428 млн. теңгеге ), алдындағы жылдың ақпан айында бұл сома 9925 млн. ... ... ... ... 80 ... ... жылдың ақпан айы аралығында Халық Банкісінде және жалпы ... ... ... өсуі ... (156 млн. теңгеге), оның
көлемі 8908 млн теңге ... ... Оның ... ... 50,1 пайызы Халық Банкісінің мерзімді депозиттер үлесіне тиеді.
Осы жылғы ... ... ... ... елдің Халық
Банкісіндегі салымдарының үлесінің азаюымен сипатталады. Егер 2003 ... осы ... ... ... 65,8% ... ал 2004 ... 1 қазан
айындағы мәліметттерге сәйкес салымдар үлесі 39,2 % ... ... ... ... азаюы бірнеше себептермен түсіндіріледі. Яғни, осы
банктегі депозиттік пайыз ставкаларының басқа банктермен ... ... ... ... төмендеуі, банк капиталындағы мемлекеттің
қатысу үлесінің азаюы және салымдарды тартудағы басқа бсқа ... ... ... ... 2003 жылдың 12 айы аралығында жеке тұлғалардың салымдары
бойынша шоттары 53 мың данаға өсіп 426- дан 479- ға ... ... ... шоттар саны барлық шоттардың 99 %-ын қрайды, яғни 478718 ... және 528 ... ... ... ... ... ... жағдайы бойынша халық салымдарының жалпы көлемі 510836 мың
теңгені құрады, 12 ай ... ... ... 35328 мың ... ... жылы бір салымшаға келетін орташа салым мөлшері –1066 ... ... 2004 жылы ... ... түрлері ұсынылады:
4. Талап еткенге дейінгі салымдар -2 % ;
5. Олжа депозиті – ... 1000 ... ... ... ... ... 3 ай мерзімге салынған – 16%;
б) 6 ай мерзімге салынған - 17 %;
с) 9 ай ... ... - 18 ... 12 ай ... салынған – 19 %;
7. Алтын жас депозиті (90күн) – 18 %;
8. Демеу депозиті (90күн) – 17 %;
9. жинақтаушы ... – 6 ... ... ... ... ... (10 ж. мерзіміне )- 16%;
Қазіргі таңда депозиттер нарығында айтарлықтай ... ... ... ... ... өсу ... Осы жерде салымдарды ... ... ... ... ... ... ... біртіндеп шектелуде. Осылайша Халық банкісіндегі депозиттердің
жалпы ... үлес ... 39 % ... ал 2004 жылы бұл ... ... ... ... жылдың қыркүйек айында резиденттердің банктік жүйеде
орналастырылған депозиттері 409,6 млрд. ... ... ... 391,5 млн .
теңге болған, яғни бір ай аралығында 4,6 прцентке өсіп ... ... ... көбеюі заңды тұлғалардың банктік шоттарының толтырылуымен ,
сонымен қатар жеке ... ... ... ... ... ... ... Банктегі депозиттер көлемінің өсуін мынадан байқауға болады:
Депозиттер құрылымында байқалатын өзгерістер ... жоқ – ... үлес ... 60,7 прцент мөлшерінде болды. Мерзімді
депозиттер бір ай аралығында 4,2 ... өсіп 248,5 ... ... құрады,
ал талап еткенге дейінгі депозиттер – 5,3 процентке өсіп 161,1 ... ... ... ... 2,2 ... ... 172,5 ... мөлшеріне жетіп отыр, бұл резиденттерді қоса ... ... ... жеке тұлғалардың теңгелік мерзімді депозиттерінің
орташа ... ... ... айында 13,7 процент болса, ал келесі айда
14,4 процентке дейін ... ал ... ... ... ... 5,8 ... ... отыр.
Ал енді Қазақстан Халық Банкінің Шу қаласындағы филиалының депозиттік
нарықтағы ... ... ... ... 1996 жылы құрылған болатын. 2001 жылдың 1 ... ... ... ... ... құрылған. Қазіргі кезде ол келесідей құрылымдық
бөлімшілерден тұрады:
• 2 ... ... ... 3 қалалық Филиал ;
• 8 сақтандыру кассалары;
Аймақтық Филиалда 2003 жылдың 12 айы аралығында жеке ... ... ... 60 мың ... өсіп ... 480-ға ... көбейді. Теңгемен
ашылған шоттар саны барлық шоттардың 99 ... ... яғни ... ... және 490 шетел валютасындағы депозит шоттары бар.
01.12.2004 жылғы жағдайы бойынша халық салымдарының жалпы ... ... ... 12 ай ... ... өсімшесі 35328 мың те ңге болды.
6 – кесте. ... ... 1.01. 2004 ... |01. 12. 2004 ... ... ... ... |312034 ... ... салымдар |113212 ... ... ... |85590 ... | ... ... |510836 ... жылы бір салымшыға келетін салым мөлшері – 1066 теңге.
2004 жылдың 12 айы аралығындағы ең көп ... ... ... ... ... ... ... |12.01.2004 ... ... ... |1031 |6360 |+5329 ... жас |5897 |44571 |+38674 ... бота |0 |171 |+171 ... |7338 |17949 |+10611 ... ғасыр |2795 |45164 |+42369 ... ... ... көрсетілетін заңды тұлғалардың саны 12 ... 3 есе ... ... ... – 418 мың ... желтоқсан айында
123 мың тенге )
8- кесте. Заңды ... ... ... (мың ... |қаңтар |Мамыр ... ... ... ... | | | | | ... |48610 |27322 |34108 |42318 |28203 ... |9347 |8020 |7444 |5449 |14489 ... |2255 |1628 |1044 |1212 |3461 ... |2664 |5841 |3807 |7200 |4210 ... |8 |23 |11 |1268 |18246 ... |800 |598 |763 |686 |2565 ... |63684 |43432 |47177 |50933 |71174 ... ... ... ... ... ... айлық табыс – 387 мың
теңгені құрайды. ... ... ... ... ... ... аса ірі клиенттері қатарына мыналарды жатқызуға болады:
1. Жамбыл фосфор зауыты;
2. Тараз университеті;
3. Ақбақай алтын кені ;
4. Шу ... ... жол ... ... сүт ... ... ... Филиалдағы жеке тұлғалардың салымдары 810 594 мың
теңге, ағымдағы жылдың 6 ай ... 109 672 мың ... ... 2002 жылдың 1
шілдесіндегі қалдық 920 266 мың теңгені құрады.
Осы жылдың бірінші жарты жылдығында мерзімді салымдар 105 433 мың ... ... ... дейінгі депозиттер 4 239 мың теңгеге өсті.
Халық Банкінің Шу қалалық филиалында 2004 жылғы жеке тұлғалардың салымдары
810 594 мың теңгеге жетті. ... ... ... ... айы аралығындағы
банктегі халық салымдары 109672 мың ... ... ... жарты жылдық
аяғында 920266 мың теңгені қалыптастырды.
Осы мерзім аралығында салымдар сомасының өсуі ... ... ... 105433 мың ... және талап еткенге дейінгі салымдардың 4239
мың теңгеге көбеюі нәтижесінде орын алды.
Сонымен қатар екі айда бір рет ... және ... жас ... ... ... ұтыс ... сый ... мүлік зат болды.
01.01.2004- 01.07.2004 жыл кезеңдері ... жеке ... ... болған өзгерістерді келесі 9 - ... ... ... ... ... ... еткенге |442153 |920266 |478113 ... | | | ... |368441 |473874 |105433 ... соның | | | ... | | | ... ... | |370692 |370692 ... ... | | |0 ... мерзімді | | |0 ... |810594 |920266 |109672 ... ... 2004 жылдың бірінші жарты жылдығындағы Шу қаласында ... шот ... ... 908 шоты ... ... ашылған. Осы шоттардағы
қалдық 522 346 мың теңге және соның ... ... ... ... ... 171 934 мың ... ... жеке тұлғаларға қызмет көрсету айына 261 мың теңге табыс ... ... ... ... осы ... ... табысы 1 788 мың теңгені
қалыптастырады. Ал осы ... үшін ... ... ... айына –
5811 болса, ал жарты жылдықтағы ... ... ... – 29553 мың теңге.
2002 жылдың шілде айындағы мәліметтеріне сәйкес банктегі Шу қаласы бойынша
салымдардың қалдығы 494,3 млн. ... ... ... ... ...
300,9 млн. теңгн және талап еткенге дейінгі салымдар – 194,3 млн ... ... ... ... 68,9 млн. ... сомасын қалыптастырады.
Осы кезең аралығында банк Филиалында ең көп ... ... ...
Алтын жас, Сенім плюс, Жаңа ... және ... ... әр түрлі
тұтынушыларға топтарына арналған.
Салымшыларды тарту мақсатында ... ... Ұтыс ай ... ... 70 000 ... ... 500 АҚШ ... асатын депозиторлар арасында
1000 000 теңге көлемінде жүзеге ... ... ... 16 және 19 ... келесі мерзімді салымдардың ... ... ... Алтын жас, Сенім-плюс, Халықтық, ... Ақ ... ... ... плюс және Жаңа ... ... бұл салымдар бойынша шоттардағы қалдық 70 000 теңгеден
немесе 500 АҚШ долларынан, ... 600 ... 25 000 орыс ... аз
болмауы керек.
Жүлде ұтыстарын жүргізу Халық ... 2002 ... 23 ... ... ... ...... Мерзімді салымдар бойынша жүргізілетін ұтысының күнделік қоры
|№ |Тауар атауы ... |1 ... ... ... |
| | | ... құны ... ... |салықты |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... (15%) ... |
|1 ... ... |10 |100 000 |1000 000 | |100 000 |
|2 ... |10 |15 000 |150 000 |26 471 |176 471 |
|3 ... |10 |25 000 |250 000 |44 118 |294 118 |
|4 ... |10 |35 000 |350 000 |61 765 |411 765 |
|5 ... комбайн |10 |12 000 |120 000 |21 176 |141 765 |
|6 ... |10 |10 000 |100 000 |17 647 |117 647 |
|7 ... ... пеш |10 |19 000 |109 000 |33 529 |223 529 |
|8 |Кір жуу ... |10 |50 000 |500 000 |88 236 |588 236 |
| ... |80 | |1660 000 |292 942 |2 952 ... ... шоттар қатысады:
Теңгеден 1142, АҚШ долл. 1707, Евродан 20 – ... ... ... ... ... - ол ... ... жалпы қалдық сомасы 293605434,51;
19144338,31; 42639,20.
Қараша айында Халық ... ... 80 ... ... ... ... иелерінің арасында зергер ұтысын жүргізеді. Бас жүлде – SKODA ... ... Банк ... және қосымша сыйлықтар беру жүйесін осыдан жеті ... ... ... Ол ... ... ... өз салымшыларын түрлі
ақшалай және заттай сыйлықтармен қуанту ... ... ... жаңа ... ... ... және халыққа
ұсынылған жаңа қызмет түрлерімен таныстыру мақсатымен банк радио ... ... ... ... ... Жамбыл облыстық Аймақтық
Филиал Шу қаласында осындай.
3.2. ... ... ... тәжірибесі.
Халықтың жинақ ақшасы кез келген мемлекеттің ішкі инвестицияларының
негізгі көзі ... ... ... оны екі ... ... ... рыногы және қаржы мекемелері арқылы жұмылдыруға тырысады. Бағалы
қағаздардың ролі өсе ... ... ... ... ... ... банктер
алда келе жатыр.
Мұндайда елдің барлық қаржы жүйесінің арқауы ... ... ... нығайту өте маңызды.
Банк жүйесінің қызметтері сан-алуан – ол ақша-кредит ... ... ... жүргізу жұмыстарын атқарады. Сонымен
бірге, бұл жұмыстар банктерді өз қызметтерінде тәуекелдерге итермелейді.
Тәуекелдер мәселелерінің алдын алу ... ... ... банктердің
өзіндік қауіпсіздік жүйесі жасалған, атап айтқанда банк ... ... ... жөніндегі құрылым енгізілген, бұл қаржы
жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған кешенді шаралардың бірі
болып табылады. Бұл ... - ... ... ... кепілдік
беру (сақтандыру) жүйесі*.
Дегенмен, халықаралық тәжірибе көрсеткендей депозиттерді сақтандырудың
дұрыс жасалмаған жүйесі банк ... ... ... ... ... ... ... қауіп төндіреді. Депозиттерге кепілдік
беру әлеуметтік ... ... жеке ... ... және банк
жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету (банктерден салымдарды жаппай алудың
және дүрбелеңнің алдын алу). ... ... ... ... ... ... ... өзінің табиғаты бойынша тиімсіз банктік салымдарды
жаппай алудың қаупіне ... тым ... ... және ... ... ... ... мәселесі маңызды болып
отыр. Мысал ретінде 1990 жылдардағы Швеция, Мексика, Чили және ... ... ... және реттеуі тиімсіз көшпелі экономикасы бар
басқа ... ... ... ... ... келтіруге болады. Көптеген
банктердің төлем қабілетсіздігімен қоса қабат ... ... ... ... ... Латвия, Литва мен Румыния ... ... ... ... алдын алу және кризиске ұшыраған банк жүйесін
тұрақтандыру үшін бірқатар елдер салымдарды мемлекеттік ... ... ... депозиттерді сақтандыруды жедел енгізбекші болып көрді.
Бірақ кепілдік берілетін салымдар жағдайы ауыр ... ... ... ... ... ... және оның салдарларын ұлғайта түсті.
Егер депозиттерге кепілдік беру күшті ... ... ... ... бір ... ... істеуіне әсер ететін, бір жағынан ... ... ... ...... ... қолдау
көрсетілмеген кезде бұл жүйе банкроттыққа ... ... ... ... банктердің де,
сондай-ақ салымшылардың да жаупкершілігін ... алып ... ... ... ... серпінді моральдық тәуекел
мәселесімен (dynamic moral hazard problem) байланысты. ... ... ... ... ... тәуекелді қаржы институттарына
қаражаттарын жауапкершіліксіз орналастырып банктің қаржы жағдайын қадағалап
отыру ... ... ... сақтандыру негізінен тәуекелді банк
қызметін ынталандырады. ... ... ... беру ... қаупін азайтады және банктерге ... ... ... ... ... және өздеріне жоғары тәуекелдерді
қабылдауға мүмкіндік береді, яғни сақтандыру жоғары ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру банк
жүйесінің статикалық тұрақтылығының жоғары дәрежесін қамтамасыз етсе ... ... ... ... ... депозиттерді сақтандыру банктерді
жоғары тәуекелдерге итермелейді.
Соңғы жылдардағы әлемдік тәжірибе ... ... беру банк ... ... ... ... ... көрсетіп отыр. Моральдық
тәуекел мәселесі едәуір дәрежеде соңғы екі онжылдық ішінде жүйелік банктік
кризистердің туындауына септігін ... ... ... ... үкімет тәуекелді қызметтің алдын алу үшін пруденциальдық банктік
қадағалауды пайдалана алмағандықтан мұндай кризистер бірқатар елдерде болып
өтті.
Бірқатар ... ... ... ... ... оны ... ... асып түседі. Салымшыларды
қорғаудың қымбат емес және өте ... ... бар ... ... ... ... ... қолданған жөн.
Сонымен қатар мынадай мәселе тұр: «Салымдарды сақтандыру қандай болуы
тиіс: мемлекеттік пе, әлде жекеменшік пе?» Көптеген елдерде банк ... ... ... ... ал ... ... ... жүргізеді. Жекеменшік салымдарды сақтандыру жүйесі егерде дұрыс
қаржыландырылса экономикалық тұрғыдан тиімді, саяси тәуелсіз және ... ... ... сақтандыру институтының қаражаты жетпеген
жағдайда, ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, сақтандырудың жеке меншік жүйесі қатаң реттеуді және қадағалауды
талап ... ... ... ... мемлекеттік бюджет
жүйесі өміршең болып және халықтың сенімін тудырарлықтай болса, салымшылар
тарапынан үлкен ... ие ... ... ... берудің
мемлекеттік жүйесі көптеген елдерде қолданылады, тек ... ... және ... ... ... аралас қолданылады.
3.3. Қазақстан Республикасы халқының салымдарына кепілдік беру қорын құруды
ұйымдастыру.
1999 жылдың мамырында Қазақстан ... ... ... ... кезек күттірмейтін шаралардың бірі ретінде халықтың отандық
қаржы жүйесіне сенімін ... үшін ... ... ... ... және іске қосу қажеттілігін атап айтты. Сол 1999
жылдың 5 ... ... ... Ұлттық Банкі Басқармасының
«Қазақстан Республикасының ... ... ... жеке ... (депозиттеріне) міндетті ұжымдық кепілдік беру (сақтандыру)
ережесін бекіту туралы» №340 ... ... Ал сол ... коммерциялық емес ұйым болып табылатын Қазақстанның ... ... ... ... беру ... ... ... құрылтайшысы болған Ұлттық банк жарғылық капиталға 1 млрд.
теңге ... ... ... беру ... ең ... пруденциалдық
нормативтерді орындайтын және халықаралық стандарттарға көшудің бірінші
тобына жатқызылған банктер кірді. ... беру ... ... ... ерікті түрде басқа банктер де кіруіне болады, сондай-ақ жүйеге қатысу
оның барлық қатысушылары ... ... ... ... банк ... Кепілдік беру жүйесіне екінші деңгейдегі банктерді ... ... ... ... мүше болатын банктерді таңдаудың қатаң
критерийлерін белгіледі. Атап ... ... ... бірі болып жеке
капиталдың 1 млрд. теңгеден кем болмауы және бірінші топ ... ... ... жеке ... ... ... болып табылады. Бұдан басқа, талаптың бірі банктің соңғы жылының
қаржы есебі тізімі Ұлттық банк ... ... ... ... расталуы тиіс. Күтілгендей, кепілдік беру қорына ... ... ... ... мүше ... ниет ... ... сәйкес 2000 жылы
Қор тоғыз банктің өтінішін қарап ... ... ... ... оң ... Бұл ... - банк» ААҚ ЕБ және екі аймақтық банк: «Цеснабанк»
(Астана қ.) және ... ... қ.). 2001 ... алты ай
шамасында 3 банк ... оң ... ... «Валют-Транзит Банк» ААҚ
(Қарағанды қ.), ... ААҚ ... қ.) және ... Банк Қазақстан»
ААҚ (Алматы қ.). Бұл күндері 47 ... ... ... арасынан 20
банк осы жүйенің мүшесі. Қатысушы банктерде жалпы ... ... ... ... ... ... міндеті салымшылардың мүдделерін қорғау, атап айтқанда
қатысушы-банк мәжбүрлеп ... ... ... ... ... ... ... қайтару үшін Қордың резервін құру ... ең ... ... ... ... беру ... ... бұл
резерв қатысушы банктердің міндетті күнтізбелік жарналарын аудару есебінен
құрылады. Қазіргі кезде ... ... ... үшін сақтандырылған
депозиттер сомасының 0,250% мөлшеріндегі бірдей міндетті күнтізбелік жарна
ставкасы ... Бұл ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталынан 500 млн. теңгеге дейін пайдалануға құқылы,
сондай-ақ қатысушы банктердің қосымша жарналарын және ... ... ... ... басқа ұйымдардың займдарын тартуға құқылы. Займды
өтеу таратылатын банктің активтерін қайтару және ... беру ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесінде Қор қатысушы-банктердің тоқсан сайынғы
жарналарынан құралатын ... ... өсіп ... ... ие. Негізінен
Қордың активтері қатысушы банктердің ... ... ... ... ... ... кепіл болып табылады. Жарғыға
тен кем емес ... ... ... беретін ең төменгі тәуекелді болып
табылатын мемлекеттік бағалы қағаздарға орналастыруға ... ... 2000 жылы 116,7 млн. ... ал 2001 жылдың 1 маусымында 1 957,7
млн. теңге болды.
Қазақстанда кепілдік беру жүйесі ... ... ... бұл ... ... объектісіне тек жеке тұлғалардың
теңгемен, АҚШ долларымен және евромен салынған мерзімдік салымдары ... ең ... ... халықтың көпшілігі кіретін және банк қызметінен
мағұлматы аз санатқа енетін салымшылар ... ... ұсақ ... ... ... салымды өтеуінің ең жоғарғы сомасы 1 ... ... 1 млн. ... ... салымдар бойынша өтеу сомасы Ережеге
сәйкес мынадай схемамен есептеледі:
• 200 000 ... ... ... ... ... ... және
есептелген сыйақы (мүдде) бойынша - 100%;
• 200 000 теңгеден 400 000 теңгеге дейінгі салымдар ... ... және ... ... (мүдде) бойынша - 200 000 теңге +
200 000 теңгеден астам соманың 80%;
• 400 000 ... 600 000 ... ... салымдар (депозиттер)
негізгі борыш және есептелген сыйақы (мүдде) бойынша - 360 000 теңге ... ... ... ... 60%;
• 600 000 теңгеден 800 000 теңгеге дейінгі салымдар (депозиттер)
негізгі ... және ... ... ... бойынша - 480 000 теңге +
600 000 теңгеден астам соманың 40%;
• 800 000 ... 1 млн. ... ... ... ... борыш және есептелген сыйақы (мүдде) бойынша - 560 000 ... ... ... астам соманың 20%;
• 1 млн. теңгеден астам салымдар (депозиттер) негізгі борыш ... ... ... ... - 600 000 теңге + 1 млн. теңгеден астам
соманың 10%.
Банктер салымдарға кепілдік беру ... ... ... ... ... ... сыйақы төлемдерін азайту есебінен емес,
Қорға күнтізбелік және басқа жарналарды банктің ... ... ... ... ... жеке ... ... банк жүйесінде салымшылардың сенімін қайтару жөніндегі
жұмысы халықтың барлық топтарына кепілдік беру жүйесінің ... ... ... ... кең ... ... тығыз байланысты. Ал
бұл Қор жұмысының ... ... ... ... ... ... ... кіргізеді. Бірінші жылы республикалық БАҚ-ын және
орталық арналар бойынша радио және ... беру ... ... жылғы ақпараттық кампанияның бағдарламасы халықты түгел қамтыды, бұл
үшін орталық БАҚ-мен қатар аймақтық БАҚ-да іске жұмылдырылды. ... ... жаңа ... ... ... беру ... іске қосылуына
байланысты халық қатысушы-банктердегі салымдарының ... ... беру ... ие ... Бұл ... ... қаржы жүйесінің
банк халықаралық стандарттарға жету жолындағы жаңа қадамы болды. Бір жылдық
жұмыс ішіндегі ... ... банк ... ... қайта қалпына
келтірудің алғашқы нәтижелері депозиттерге кепілдік берудің қазақстандық
жүйесі ... ... ... бола ... 2000 жыл ... ... ... еместерді ескере отырып 36,7 млрд. теңгеге ұлғайды, ал
1999 жылы бұл өсім 23,4 ... ... ... Қазіргі кезде Қазақстанда
халықтың жан басына шаққандағы салымының орташа ... 6,2 мың ... 42,6 АҚШ ... ... бұл ТМД елдерінің ішіндегі Ресейден кейінгі
екінші көрсеткіш болып табылады.
2001 жылы халықтың депозиттері резидент еместерді ... ... 4135-140 млрд ... ... ... деп күтілуде. Ал халықтың және
кәсіпорындардың қаражатын ... ... ... ... кредиттік
қызметінің кеңеюі бір жыл ішінде экономикада кредиттер көлемінің 35-40%-ке
370-380 млрд. теңгеге өсіреді. Осы ... ... ... ... ... ... ... міндетті ұжымдық кепілдік беру
(сақтандыру) жүйесінің жетілдіру ... ... ... ... ... ... емес банктер кепілдік беру жүйесінің
талаптарына сай болып Қорға қатысушы болуға ұмтылуда.
Сақтандыру институты әлемдік тәжірибеде 60 жылдан ... ... ... ... беру ... ... жетпіс елінде қолданылуда, оның ішінде
АҚШ, Жапония, Германия, Франция, Ұлыбритания елдерінде жұмыс істеуде. ТМД
елдерінің ішінде ... бұл ... көш ... болып отыр.
Екінші деңгейдегі банктердегі жеке тұлғалардың салымдарына
(депозиттеріне) міндетті ұжымдық кепілдік беру (сақтандыру) жүйесіне
қатысушы банктер 2004 ... 15 ... ... ... :
1. «ТұранӘлем» банкі;
2. «ЦентрКредит» банкі ААҚ;
3. «Қазақстан Халық банкі» ААҚ;
4. «Алматы сауда-қаржы банкі» ЖАҚ;
5. «ABN AMRO Bank ... ... ... ... ... ... ... ААҚ;
8. «Казкоммерцбанк» ААҚ;
9. «Нұрбанк» ААҚ;
10. «Каспийский» ААҚ;
11. «Ситибанк Қазақстан» ЖАҚ;
12. «Нефтебанк» ААҚ;
13. «HSBC Қазақстан банкі» ЖАҚ ... ... ... ... «Цеснабанк» ААҚ;
16. «Альянсбанк» ААҚ;
17. «Валют-Транзит Банк» ААҚ;
18. «TEXAKABANK» ААҚ;
19. «Лариба-Банк» ААҚ
20. «Альфа - ... ААҚ және ... ... банктер.
Қорытынды
Қызметтің негізгі мәселелері тиімді депозиттік ... ... ... ... мен жүзеге асырылмауы және оның әлемдік экономика
деңгейіне – банк ... ... ... ... ... ... банктердің қаржы тұрақтылығын нығайту мақсатында тиімді
банк саясатын қалыптастыру қажет. Депозиттік саясат ... банк ... ... бірі ... табылады, ал оны қалыптастыру үш кезеңмен
жүргізіледі:
• зерттеу кезеңі;
... ... ... ... және ... ... кезеңі.
Зерттеу кезеңінде банк клиенттердің тұтынысын ... ... ... ... ... ... ... қандай проценттер белгілеу керек. Бұлардың барлығы банктің банк
операцияларын жүргізу жөніндегі мүмкіндіктерін ... ... ... ... Бұл ... ... ... рынокты, банктің бұл рыноктағы
орнын және ролін ... ... ... ... және талдау жүзеге
асырылады. Яғни, банктің географиялық ... оның ... ... ... ... қала ... ... жер, бәсекелестердің
бар екендігін депозиттік саясатты дайындаудың бастапқы сатысының өзінде-ақ
бұларды зерттеу қажет.
Жоспарлау кезеңінде банк ... ... ... талдау және
табысты бағалауды жүзеге асырып, түрлі тәуекелдерді ... ... ... және т.б. ... ... және жүзеге асыру кезеңінде белгілі ... ... ... ... ... ... шешіледі. Мұнда
қаражаттарды депозиттерге тартудың рәсімі ... ... ... жұмысы, салымдардың түрлері, мерзімдері,
артықшылықтары бойынша ... ... роль ... депозиттік рынок – қызығушылық тұрақты өсіп келе ... ... ... және ... бөлігі. 1994-2001 жылдардағы
қазақстандық депозиттік рынокты ... ... бұл ... ... (ТМД ... ... жеке және ... тұлғалардың
салымдарын тартудың жеткілікті түрде дамыған жүйесі бар деуге болады. 1996
жылдан бастап депозиттер ... ... оң ... бұл ... үшін ... ... ... депозиттік рыноктың тұрақты нығаю үрдісі бар:
• банктердің сенімді тұрақтылығына (басқа қаржы ... ... ... ... ... салымдармен
салыстырғанда);
• ұсынылатын қызметтердің үлкен тізімімен;
• банк қызметі саласындағы заңның дамуымен (депозиттерді міндетті
сақтандыру ... ... ... ... ... заң және т.б.).
Банктер арасында салымшылар үшін, сондай-ақ сенімді, тиімді банк
мәртебесі үшін ... ... ... ... ... ... ... (бұл күндері 11,5() артынша одан әрі проценттік
ставкаларды төмендету ... ... ... ... ... ... жоғары дербестігі мен
өзінің депозиттік және кредиттік саясатын жүргізудегі серпінділігі болып
табылады. Осыны ескерегенде банктердің ... екі ... ... ... бос қаражаттарды жұмылдыру; банктердің бәсекесі күшейген
қазіргі кезде маңызды болып табылатын коммерциялық банктердің ... ... ... қатысты жұмылдыру құралдарын жасау;
2. Коммерциялық банктердің жеке ... ... ... ... ... ... және оның нәтижелеріне қол жеткізу.
Депозиттік операциялардың ... ... ... саясатты
(салынатын теңгенің орташа сақтау мерзімін табу және т.б.) ... ... оң ... ... математикалық есептеулердің
қажеті бар екенін дәлелдеді.
Осы қарастырылып отырған кезеңдегі депозиттік рыноктың даму үрдісін
бағамдау мынадай қорытынды жасауға алып ... ... ... ... ... ... және депозиттері бойынша табыстылығына қолайлы
болды: жеке және заңды тұлғалардың ақшалай қаражаттарының ағынын ұлғайтты,
ал бұл өз ... ... ... оң ... ... ... күндері жеке және заңды тұлғалардың теңге бойынша да, сондай-ақ
валюта салымдары бойынша да ... өсу ... Бұл ... ... ... ... ... дұрыстығын көрсетеді, дегенмен ол әлі ... деп айту ... ... ... оны жетілдіру қажеттігін түсінгені
бұл мәселенің негізгісі, өйткені ... ... ... және банк ... зор әлеуетінің бұл мақсатқа жеткізетіні
анық.
Халықтың салымдарына кепілдік беру қорын құру банктер алдында қойылған
мақсатқа қол ... ... да ... ... ... табылады.
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі.
1. «ҚР банктер және банк қызметі туралы» Заңы.
2. ... банк ... ... ... ... Ұлттық Банкі Басқармасының 05.11.1999 ж.
«Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктеріндегі жеке тұлғалардың
салымдарына ... ... ... ... беру ... ... туралы» №340 қаулысы.
4. Мақыш. С. Б. «Коммерциялық банктер ... /ТОО ... ... ... С. Б. ... ... және ... /ТОО «Маркет издат», 2004
6. Бабичевой. Ю. А. ... ... /М. ... 1993ж
7. Маркова О.М. және басқалар. «Коммерческие банки и ... / ... ... П. Роуз П.С. ... менеджмент Предостовление финансовых услуг»/
М:Дело ЛТД. 1995ж .
9. Сейткасимов Г.С., Шаяхметова К.О., Абдраймова Г.Т. ... учет ... в ... ... ...... 2000ж.
10. Ахметов А.Р. «Фонд гарантирования вкладов - гарант личной финансовой
безопасности» / Банки Казахстана № 6, 2001 ... ... З.С. «К ... о ... ... депозита» / Деньги
и Кредит №4, 1991 г.
12. Одинцова Н.Ф. «Развитие банковской депозитной ... по ... в 200 ... / ... ... № 6, 2001 ... Э. ... «Гарантирование банковских депозитов: мировая практика и
проблемы» / Деньги и Кредит № ... ... ... / под ред. В.И. ... ... ... ... 2000 г.
15. «Банковское дело» / под ред. ... ... ... ... 2000 ... «Банковское дело» / под ред. Г.С. ... ... ... ... ... Кредит, Банки» / под. ред. О.И.Лаврушина, Москва ... ... ... Банки» / под ред. ... ... ... ... ... от 23.02.2003г., 16.11.2004 г.
20. Банки Казахстана №1,3,4,6,8,9 2003 г.
21.Банки Казахстана № 9, 10, 12 2004 ... ... ... № 1,2,3 2004 ... ... и ... № 4,1991 г., стр. ... http: // www. national bank. kz
Банктік депозитерінің түрлері мен жіктелуі
Қазақстан Халық банкінде депозиттік рыноктың қызмет ету ... ... ... ... зерттеу негізінде автор жасаған.
-----------------------
Àºïàðàò ê¼çi: Äåíüãè, êðåäèò, áàíêè. Ïîä ðåä. ...... ... ê¼çi: ... ... ... Ïîä ðåä. ... – Àëìàòû 1996
Àºïàðàò ê¼çi: Äåíüãè, êðåäèò, áàíêè. Ïîä ðåä. Ñåèòêàñèìîâà – Àëìàòû 1997
Áàíê æ¾éåñiíäåãi äåïîçèòòåð ê¼ëåìi, ìëí.òåíãå
депозиттік ресурстардың ... ... ... және талдау
1 блок –
ақпарат блогы
2 блок –
депозиттік ресурстарды ... ... ... түрлері, сомалары, клиенттер топтары бойынша жіктеу
3 блок –
тәуекелді басқару блогы
тәуекелдерді депозиттік операциялар бойынша ... ... ... блок –
депозиттерді сақтандыру блогы
депозиттерді ұжымдық, ерікті, аралас сақтандыру
5 блок –
тартылған қаражаттарды құрылымдық талдау блогы
банктің депозитного портфелінің тиімділігін талдау
Банк депозиттері
Мерзімдік
депозиттер
Талап етілгенге ... ... ақша ... ... ақша ... ... - ... ақша салымдарының жағдайы жазылған есепшоттар
СМА есепшоттары
Ақша рыногының депозиттік есепшоттары (ММDАs)
Депозиттік рынок
Стратегия
Тактика
Қағидалары
Бағдарлама
Мемлекеттік деңгейде (мемлекеттік саясат)
Екінші деңгейдегі ... ... ... саясат)
Ұлттық банк және Қазақстанның салымдарға кепілдік беру қоры
(сақтандыру бағдарламасы)
Субъектілер
Кәсіпорын
Мемлекет
Банктер
Халық
қаражаты:
- ... ... ... ... салықтық
- сақтандыру
- құқықтық
нысандары:
- жеңілдіктер
- сақтандыру төлемдері
- ұтыстар т.б.
Депозиттік рыноктың қызмет ету объектісі
Депозиттер
Салымдар
Жинақ ақшалар
Қаражаты:
- қолма-қол ақша: теңгемен, ... ... ... ... ... ... ... түрлері:
- % есептеместен
- % есептеумен
мерзімі бойынша:
- қысқамерзімдік
- ұзақмерзімдік
Мониторинг
Болжау
Критерийлер
Талдау

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайындағы коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру жолдары41 бет
Банктер және олардың қаржы делдалдық қызметі7 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Коммерциялық банктерде депозиттік саясаттың қалыптасуы72 бет
Қазақстан Республикасындағы депозит нарығындағы ақ банк центр кредиттің рольі мен мәні28 бет
Қазақстанның валюта нарығының даму перспективасы және оның FOREX Халықаралық валюталық нарығына қатысуы10 бет
Валюта қатынастырын рыноктық және мемлекеттік реттеу8 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы7 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы12 бет
Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь