Мемлекеттің ұлттық экономикасын модернизациялау барысында зейнетақы жүйесін қалыптасу деңгейін бағалау және зейнетақы активтерін экономикалық нақты секторларына инвестициялау механизмдерін жетілдіру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ЖИНАҚТЫҚ ЗЕЙНЕТАҚЫ ҚОРЛАР ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және
нарықтағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Жинақтық зейнетақы жүйесін басқару қағидаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ
ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Қазақстанда зейнетақы жүйесінің қазіргі жағдайын талдау ... ... ... ... ... ..30
2.2 Зейнетақы қорларының инвестициялық портфелін басқару және
кемшіліктері мен қиыншылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41

3 ЖИНАҚТЫҚ ЗЕЙНЕТАҚЫ ҚОРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Жинақтық зейнетақы жүйесін дамытудың шетелдік тәжірибесі және
оны Қазақстанда қолдану мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59
3.2 Инновациялық бағдарламаны іске асыруда жинақтық зейнетақы
қоры мүмкіндіктерін пайдалану жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..78

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..80

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..83
Қазақстандағы зейнетақы жүйесінің аз уақытта өмір сүруіне қарамастан экономикадағы динамикалық дамып келе жатқан сегментіне жатады. Қазіргі уақытта зейнетақы қорында 436 млрд теңге жинақтары шоғырланған, ол ЖІӨ-нің 9% құрайды. Халық сенімін күшейту, салымшылырды тарту және зейнетақы активтерінің өсуі жинақтаушы зейнетақы жүйесінің динамикалық дамуының негізгі факторы болып табылады.
Қазақстан Республикасының Президенті Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан жеделдетілген экономикалық, әлеуметтік және саяси модернизация жолында» атты жолдауында «Қазақстан тез дамушы елдер қатарына кіру керек, өзінің азаматтарына өмір сүрудің жоғары стандарттарын қалыптастыру қажет» екендігін алға қойды, сонымен қатар «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Казақстан Республикасының халқына Жолдауында: «...іргелік зейнетақының мөлшері ұлғайтылсын және таяудағы жылдары оның тұрмыстық ең төменгі қажеттіліктің 40% деңгейінде сақталуы қамтамасыз етілсін. Осылайша, біз алғаш рет Қазақстанның зейнетақымен қамтамасыз етуін халықаралық стандарттармен сәйкестендіреміз» деп атап өтті. Бұл елбасының ең біріншіден халықтың тұрмыстық жағдайын көтеру,зейнеткерлерді тұрақты зейнетақымен қамтамасыз ету, Қазақстанның зейнетақы жүйесін алдыңғы қатарлы елдер жүйесімен сәйкестендіруге бағытталған / 1 /.
Жолдауда көрсетілгендей зейнетақы мөлшерін ұлғайту арқылы халықтың әлеуметтік жағдайын көтеру көзделген. Ол үшін қазіргі таңда елдегі жинақтық зейнетақы жүйесін дамыту арқылы бұл мақсаттарға қол жеткізуге болады.
Қазақстанда нарықтық реформалардың нәтижелілігіне қарамастан, халықтың зейнетақылық қамтамасыз етілуі қазіргі талаптарға сай емес. Қазақстан үшін зейнетақылық қамтамасыздандыру реформасы 1998 жылдан басталады. Айта кету керек, зейнетақы реформасының негізгі принциптері жалпы алғанда дұрыс анықталған. Реформа бастапқы сатыда оң нәтижелер әкелді: зейнетақыны кешіктірмей беру және зейнетақыылық қамтамасыз етуде жағдайдың тұрақтануы. Бірінші рет зейнетақы жарналары екі негізгі функцияларды атқара бастады – салымшылардың нақты зейнетақысын көбейту және мемлекеттің экономикасын инвестициялау. Нақты зейнетақы жарналарының көлемін халықтың мемлекеттің экономикасын дамытуға салымдары ретінде есепке алу керек, себебі жинақтық жүйенің зейнетақы жарналары мемлекеттік бюджетке түспейді, ол капитал нарығының дамуына бағытталады.
Зейнетақы реформасын жүргізуде көптеген нәтижелермен бірге, әдістемелік қателіктер жіберілді, соның салдарынан нарықтық жағдайға қазіргі зейнеткерлердің зейнетақылық қамтамасыз етілуі толығымен бейімделмеді және мемлекеттік бюджеттен автономдық ала алмады.
1. ҚР Президенті Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан», 28.02.2007 ж
2. «Қазақстан – 2030: Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» атты Елбасының Қазақстан халқына Жолдауы, - 1997
3. ҚР Азаматтық кодексі
4. Қазақстан Республикасының «Қазакстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы. 1 маусым 2005ж.
5. Карагусова Г. Пенсионная система Республики Казахстан: опыт реформирования // Экономист. – 2003. № 11. 99-104 б.
6. Аналитическая записка «О состоянии накопительной пенсионной системы в Казахстане». – Астана. - 2006. 1-19 б.
7. ҚР Ұлттық Банкі статистикалық бюллетені (1998-2005 жж)
8. Зейнетақы активтерін инвестициялау//Құнды қағаздар нарығы,№11.2004. 12-15 б.
9. Инвестиционно-финансовый портфель (Книга инвестиционного менеджера. Книга финансового менеджера. Книга финансового посредника)./Отв. ред. Рубин Ю.Б., Солдаткин В.И. — М.:”СОМИНТЭК”, 1993ж. 55-128 б.
10. Г.Пазылхаирова. Пенсионные фонды в системе финансового капитала Республики Казахстан.//Транзитная экономика. — 2003.(З). 85-148 б.
11. Тулепбаев К.М. Становление и развитие пенсионной реформы в Республике Казахстан.//Саясат.—1999.(7)13-26б.
12. А.Рот., А.Захаров., Я.Миркин., Р.Бернард., П.Баренбойм., Б.Борн. Основы государственного регулирования финансового рынка. — М.:
“Юстицинформ”, 2002ж. 19-21 б.
13. Алибаев А. «О ситуации на пенсионном рынке».//Труд в Казахстане:
проблемы, факты, комментарии. — 2002.(9)- 12-35 б.
14. Казахстан и его регионы. Ежеквартальный журнал. Алматы, Агенство Республики Казахстан по статистике. — 2005.(1).-45 б.
15. Бельгибаева И. «Методические подходы инвестирование пенсионных активов».//Саясат.—2002(11)-35-51 б.
16. Кошербаева А. «Сбережения как внутренний источник инвестирования».//Финасы Казахстана. — 1999.(3).- 48-52 б..
17. Регионы Казахстана, 2003. Статистический сборник. — Алматы: Агентство Республики Казахстан по статистике, 2003.
18. Ауельбаев С.Ш., Адамбекова А.А. Роль пенсионной системы в финансовой системе страны // Казахстан в эпоху глобализации: экономика, образование, право / Материалы международной научно-прктической конференции, Алматы, 2004ж. 7-15 б.
19. Абдрахманова Г.А. Роль и значение субъектов пенсионного рынка в финансовом секторе Казахстана // Матеиалы Международной научно-практической конференции: Бизнес и образование: вектор развития. – 2004. Т.11. 90-97 б.
20. Турсынбаева Д. Анализ процесса инвестирования активов пенсионных фондов Республики казахстан // Вестник Национальной Академии Наук РК. – 2004. - № 4. –60-76 б.
21. С Жолдасбаев. «Система обязательного социального страхования — дополнительная форма социальной защиты населения».//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 2005.(2).6-10 б.
22. Е. Никитинская, А. Нургужаева. «Об оптимизации практики налогообложения пенсионных отчислений». //Труд в Казахстане. — 2 004.(8). – 40б.
23. М. Тулепбаев. «Казахстанская пенсионная реформа находится в патовом положении»//Труд в Казахстане. — 2003.(9).- 32б.
24. К. Тулепбаев. «Основные недостатки пенсионной реформы Казахстана».//Саясат.2002.(7).5-7 б.
25. И. Бельгибаева. «Анализ современного состояния пенсионного обеспечения в РК».//»Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии». — 2004.(4).40-44б.
26. Г. Абдыкалыкова. Сново о пенсиях// Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 2004.(12).- 24-29б.
27. Б. Еспенбетова. К вопросы об инвестировании активов НПФ Казахстана за рубежом.//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 2002 (8) 20-32б.
28. И. Бельгибаева. Впервые частный пенсионный фонд лидирует на пенсионном рынке Казахстана.//Труд в Казахстане. — 2004. (8). – 53б.
29. Нурланова Н.К. Основные причины падения доходности пенсионных активов // Банки Казахстан. – 2004. - № 10-49 б.
30. М. Омарбек. Пенсионный рынок: предваряя негативное развитие события.//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 2004.(2) 12-31б.
31. М. Омарбек. «Завтра может быть поздно».//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии — 2004.(7).-42-47б.
32. И. Бельгибаева. «Первые сто миллиардов пенсионного фонда».//Труд в Казахстане. — 2004.(7)- 35-52б..
33. М. Тулепбаев. «Впервые частный пенсионный фонд лидирует на пенсионном рынке Казахстана».//Труд в Казахстане. — 2004(4). 53б.
34. К. Арстанбекова, М. Кичигина, Н. Алимухамбетов. «НПФ Народного Банка Казахстан: на рубеже пятилетия».//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии.— 2002.(9).10-38б.
35. А. Кузярина. «Удержания из заработной платы».//Труд в Казахстане:
проблемы, факты, комментарии. — 2002.(10).-39- 45б.
36. Б. Мамедалиев. «Об ответственности за неисполнение или ненадлежащее исполнение обязанностей по удержанию и (или) перечислению обязательных пенсионных взносов».//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. —2005(2).- 15-25б.
37. И. Бельгибаева. «Пути совершенствования накопительной пенсионной системы Республики Казахстан».//Транзитная экономика. — 2004.(3) -59,125 б.
38. К. Тулепбаев. «Методология формирования пенсионных схем — свод правил».//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 20О2.(7).-
18-32б.
39. Жандаулет Т., Бекмухамедов Б. «Накопления населения: вопросы инвестиционного стимулирования»./В сб.: Транзитная экономика: развитие рыночных процессов, их последствия, перспективы экономического роста. — Кызылорда: Совет молодых ученых, 1999.-72-89 б.
40. Толкушин А.В. «Налогооблажение доходов инвесторов паевых инвестиционых фондов».//Финансы. - 1998.(2)-16-29 б.
41. А. Кузярина. «Пенсионное обеспечение из накопительных пенсионных фондов и страховых организаций».//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. —2003(8)-38-45 б.
42. Тулепбаев К. «Новые инструменты для пенсионных активов».//Транзитная экономика.2000.(3)-25-42 б.
43. «Смешанное общество: мировой опыт и Казахстан»./Отв. ред. АК. Кошанов. – Алматы,  2000 29-89 б.
44. Попова С. Пенсионная система в Англии.//Вопросы экономики.
1999 (3).-79-85б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................
....................................................3
1. ЖИНАҚТЫҚ ЗЕЙНЕТАҚЫ ҚОРЛАР ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және
нарықтағы
ролі........................................................................
.........................7
1.2 ... ... ... ... ... ... ... ЖҮЙЕСІНІҢ
ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Қазақстанда зейнетақы ... ... ... Зейнетақы қорларының инвестициялық портфелін басқару және
кемшіліктері ... ... ... ... ... КЕЗЕҢДЕ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Жинақтық зейнетақы жүйесін дамытудың ... ... ... ... ... ... ... іске асыруда жинақтық зейнетақы
қоры ... ... ... ... жүйесінің аз уақытта өмір сүруіне қарамастан
экономикадағы динамикалық дамып келе жатқан ... ... ... ... ... 436 млрд ... жинақтары шоғырланған, ол ЖІӨ-нің
9% құрайды. Халық сенімін ... ... ... және зейнетақы
активтерінің өсуі жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасының Президенті Назарбаев Н.Ә. ... ... ... және саяси модернизация жолында»
атты жолдауында «Қазақстан тез дамушы елдер ... кіру ... ... өмір ... ... ... ... қажет»
екендігін алға қойды, сонымен қатар «Жаңа әлемдегі жаңа ... ... ... ... ... зейнетақының
мөлшері ұлғайтылсын және таяудағы ... оның ... ең ... 40% деңгейінде сақталуы қамтамасыз етілсін. Осылайша, біз
алғаш рет Қазақстанның ... ... ... ... сәйкестендіреміз» деп атап өтті. Бұл ... ... ... ... ... көтеру,зейнеткерлерді тұрақты
зейнетақымен қамтамасыз ету, Қазақстанның зейнетақы жүйесін алдыңғы қатарлы
елдер жүйесімен сәйкестендіруге бағытталған / 1 ... ... ... ... ұлғайту арқылы халықтың
әлеуметтік жағдайын көтеру көзделген. Ол үшін ... ... ... жинақтық
зейнетақы жүйесін дамыту арқылы бұл мақсаттарға қол ... ... ... ... ... қарамастан, халықтың
зейнетақылық қамтамасыз етілуі қазіргі талаптарға сай емес. ... ... ... ... 1998 ... ... Айта ... зейнетақы реформасының негізгі принциптері ... ... ... ... ... ... оң ... әкелді: зейнетақыны
кешіктірмей беру және ... ... ... ... ... рет зейнетақы жарналары екі негізгі функцияларды атқара бастады –
салымшылардың нақты зейнетақысын көбейту және ... ... ... зейнетақы жарналарының көлемін халықтың мемлекеттің
экономикасын дамытуға салымдары ретінде есепке алу керек, себебі жинақтық
жүйенің ... ... ... ... түспейді, ол капитал
нарығының дамуына бағытталады.
Зейнетақы реформасын жүргізуде ... ... ... ... ... соның салдарынан нарықтық жағдайға ... ... ... ... ... ... және
мемлекеттік бюджеттен автономдық ала алмады.
Зейнетақы реформасының ... ... ... Бірінші және
басты қателік – 1998 жылы бірынғай ... ... ... ... ... ол да ... құн ... мен табысқа салық қатарына түсіп
кетті. Бүгінгі күні осы ... ... ... ... ... тұр. 1998-2006 жылдарда зейнетақылық
қамтасыз етуде басты кемшілік ол максималды ... ... ... Ол ... ... бойынша жоғары емес және азаматтардың еңбегін
толық есепке алмайды.
Қазіргі таңда ... ... ... иленген жинақтық зейнетақы
қорлары қызмет көрсетуде. Мұндай қорлардың ... ... ... ... қосымша зейнетақылық қаматамасыз етілуге
үлкен кәсіпорындар, қаржы-өнеркәсіп топтар мен банктердің ... ... ... жылдан бастап көптеген қорлардың табыстылық деңгейі инфляция
деңгейінен төмен ... ... шет елде ... ... ... ... ... деңгейінен ілгерлеу болса, ал Қазақстанда кейбір
жинақтық зейнетақы қорларында теріс ... 5 % ... ... ... ... ... ... салымшыларына инвестициялық
табысты қамтамасыз ете алмайды.
Зейнетақы реформасының ... ... ... ... ... емес ... қамтамасыз етуде ... ... ... ... ... көптеген салымшыларға
болашақ зейнетақы көлемі мен оның беру ... ... анық ... ... ... ... ... жарналарында, тарифтерде
негізделіп құрылатын жинақтық зейнетақы ...... ... ... Зейнетақылық қамтамасыз етудің ... ... ... материалдық қорғану деңгейін тежелемеуі қажет / 2, 5 б. /.
Қазақстан Республикасының зейнетақылық қамтамасыз ету реформасының сегіз
жылдық тәжірибесі көрсеткендей, ... емес ... ... түбегейлі өзгерістер болу қажет. Зейнетақылық қамтамасыз етуде
институционализациялау, құрылымдау, ... ... ... ... ... ... актуалды бағалау, табыс алу үшін
активтерді инвестициялау бойынша қажетті шараларды іске ... ... ... да ... нәтижелері тұрақсыз, уақытша
сипатқа ие болады. Сондықтан халыққа жеткілікті зейнетақыны ... жаңа ... ... ... ... ... яғни қазақстандық
зейнетақылық қамтамасыз етуді модернизациялау қажет / 3, 30 б. /.
Жүйенің негізгі көрсеткіштерінің динамикалық өсуі ... ... ... ... алып ... мүмкін. Ол елдің экономикалық
даму деңгейімен, мемлекет бюджетінің дефицитін ... , ... ... мен ... ... және ... экономикалық
факторлармен байланысты.
Қазіргі кезеңде зейнетақы қорларының инвестициялық қызметінен түсетін
табыстың төмендеуі байқалып отыр. Оның ... ... қор ... ... ... туып ... қалыптасқан жағдайда жинақталған активтерді тиімді қолдануын
ұйымдастыру ... ... бір ... халықтың зейнетақы жинақ көзінің
нақты өсуі ретінде болса, екінші жағынан ... ... ... ... шешу ретінде қарастырады / 4, 2-3 б. /.
Әлеуметтік бағытталған мемлекетте экономика халықтың өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... бағытталуы керек.
Әлеуметтік сфераның дамуы экономиканың қызмет етуіне әсер етеді. ... ... ... ... жету үшін Қазақстанға әлеуметтік сфераға
инвестиция қажет. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... көлемі, қаржыландыру көлемі және табыс алу қатынасын
оптималды ... ... ... ... ... ... ынталандыру шетел инвестициялардың ағымын көбейтіп,
халықаралық қоғамда оның ... ... ... сай бұл ... сауатты мемлекеттік инвестициялық
саясат қажет. Оның ... ... ... ... реттейтін ережелерді әзірлеу мен қолдау шараларын жүргізу
болып табылады. Экономиканың ... ... ... ... мен ... ... инвестициялық ресурстары келістірілетін
экономикалық саясат жүргізуіне байланысты / 5, 99-103 б./.
Экономикалық тетік арқылы еліміздің Президентінің ... ... ... ... және ... ... ... халқына Жолдауына сай мемлекет экономикалық субъектілерді
басқару керек./ 2, 7б. /
Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінде ... ... ... ... экономикалық дамуын қамтамасыз ету соңына дейін
аяқталмаған болатын. Қаржылық институттармен экологиялық және ... ... ... ... процесінің белсенділігі төмен
болғандықтан, республикадағы тұрақты экономикалық дамумен қамтамасыз ... ... /6, ... активтерін орналастыру мәселелерінің күрделігі әсерінен,
сонымен қатар Қазақстан Республикасының тұрақты экономикалық ... ... ... ... ... белсенділікті реттеу,
тақырыптың таңдалуына себеп болып, ... ... ... ... айқындалды
Дипломдық жұмыстың мақсаты ... ... ... ... ... ... қалыптасу деңгейін бағалау және
зейнетақы активтерін экономикалық нақты ... ... ... ... сай жұмыста мына міндеттер шешіледі:
-жинақтық зейнетақы қорлар жүйесінің теориялық негіздерін ашу;
- Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... жағдайын талдау, экономиканың ... ... ... оның қалыптасу және даму ерекшелігін анықтау, Қазақстандағы
зейнетақы қорының ... ... ... ... бұл ... ... ... зейнетақы жүйесінің қызметін мемлекеттік реттеу шараларын жетілдіру
үшін ұсыныстар беру.
Зерттеудің объектісі - Қазақстан Республикасындағы ... ... ... пәні – ... ... жинақтық зейнетақы жүйесін
дамыту және оны жетілдіру жолдары.
Ақпараттық негіз болып Қазақстан Республикасының зейнетақымен ... ... ... ... және ... ... ... Агенттіктің мәліметтері мен Қазақстан ... ... ... ... , ҚР ... ... ... халқына 28.02.2007 жылғы жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа
Қазақстан», ... ... ... Республикасында
зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы (1 маусым 2005ж.), ҚР ... ҚР ... және ... ... ... ... /7, 1-50б./.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... ... ... Жұмыста 9 кесте мен 8 ... ... ... ... ... ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Бұл тарауда жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және
нарықтағы ... ... ... олардың макро-микроэкономикалық
қызметтері зерттеліп, зейнетақылық қамсыздандыру жүйесінің қызмет ... мен ... ... үш деңгейі, жинақтық зейнетақы
жүйесін басқару бойынша ... ... ... зейнетақы қорларының
активтерін басқарудың негізгі ерекшеліктері ... ... ... анықталады.
1. Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және
нарықтағы ролі
Жинақтық зейнетақы ... (ЖЗҚ) – бұл ... ... ... ... ... олар ұзақмерзімді контрактілерге
сәйкесті салымшылармен төленетін зейнетақы жарналардың ... ... ақша ... тартады. ЖЗҚ-ның ерекшелігі – олар еңбеккке
қабілеттілігін жоғалту барысында адамдардың материалдық және ... ... ету үшін ... ... ... белгілі бір жасқа ... ... ... көзқайнарын
қалыптастыру мақсатында зейнетақы қорларының қарыздық міндеттемелерін сатып
алады.
Зейнетақы қорлардың дамуы корпорациялардың жоғары маманданған жұмыс күшін
тартуға ұмтылысы ... ... ... Зейнетақы қорлары - жеке және заңды
тұлғалардың зейнетақы ... ... ... ... ... мекеме. Зейнетақы төлемдері- зейнетақы төлемдері үшін
халықтың, фирмалардың, мемлекеттің салымдары.
Зейнетақы қорларын құрудың ... ... ... ... ... ... есебінен жұмыскерлерге төлемдер жасау
болып табылады. Зейнетақы қорлары сенімгерлік компанияларға, коммерциялық
банктерге немесе ... ... ... ... ... қоры ... деп аталады. ... ... ... ... жасау мүмкін, яғни сақтандыру компаниялар
зейнетақы төлемдерін қабылдап, зейнетақы ... ... ... ... қоры ... деп ... / 11, 13 б. /.
Зейнетақы қорларындағы пассивті операциялардың негізі корпорациялардың,
кәсіпорындардың, сонымен қатар бүкіл ... 20-30% ... мен ... ... ... ... Жарна үлесі
түрлі корпорациялар, кәсіпорындар және мемлекеттер бойынша ... ... әрі ... ... ... жұмыскерлер мен
қызметкерлердің жарналар үлесі аз ... ... қоры ... ... кәсіпкерлердің, жұмыскерлердің, қызметкерлердің ұзақ
мерзімге өмірді сақтандыруға кеткен жарналарының сомаларынан құралады.
Зейнетақы ... ... ақша ... ... және оларды
үкіметтік, жеке бағалы қағаздарға салады. Зейнетақы қорларының активінің
80% жеке ... ... ... құрайды. Активтердің 30% астамы
жай акцияларға жататындықтан корпорация саясатына зейнетақы қорлары ... ... ... ... ... ... де ... салады.
Жекеменшік зейнетақы қорларымен қатар мемлекеттік зейнетақы қорлары да
бар. Олар орталық үкіметпен және жергілікті басқару органдарымен ... ... ... ... негізін түрлі ... ... ... және ... ... ... операциялар мемлекеттік және корпорациялардың бағалы қағаздарының
салымдарында шоғырланады. Мемлекеттік зейнетақы ... ... ... инвестициялау мен қызметінің формаларын ұйымдастыруы
бойынша айырмашылықтар болады.
Еркін активтерді құрай отырып зейнетақы ... ... ... ... зейнетақы қорларының активтері экономикада маңызды
роль атқарады / 10, 89 б./.
Экономикадағы салалардың мәнін ЖІӨ-гі ... ... ... ... болады. Мысалы, дамыған елдерде ЖІӨ-гі зейнетақы активтерінің
үлесі 10% құрайды (кесте 1).
Зейнетақы қорлары инвестициялар сияқты ... ... ... ... атқарады.
Зейнетақы қорларының макроэкономикалық қызметіне :
- Олар инвестициялық ресурстарды тиімді орналастыруға үлес қосады, ... ... ... мен ... (фирмалардың,
компаниялардың, өндірістік ұйымдардың және т.б.) нақты емес ... ... ... ... ... ... ... негізінде банк
әлеуетті қарыз алушылардың қаржылық жағдайын құрастырады, ... ... ... аз және ... компаниялардың кіруіне жол бермейді.
Сонымен қатар банктерде мәліметтер болу есебінен кәсіпорынның шаруашылықты
дұрыс жүргізуіне , ... ... мен ... ... таңдауына әсер
етеді.
- Қаржылық делдалдардың жекеменшік міндеттемелерін шығару экономикаға
қажетті және ұсынылатын қосымша ресурстар ... ... ... ... көлемі ұлғаюы әсерінен ақшаға сұранысы , нарықтағы
пайыз ставкалары да төмендейді. ... ... ... ... ... табыстың мультипликативті кеңеюі және жиынтық сұраныстың
төмендеуін өтейді. Ұзақмерзімді кезеңде жаңа ... мен ... ... ... ... ... және ... қалыптастырып, өндіріс көлемінің сұраныс және ұсыныс ... ... ... /9, 58 ... ... дамыған мемлекеттер бірлестігі елдеріндегі зейнетақы
қорларындағы активтер көлемі (1993 жылы)
млрд.доллар
|Елдер ... |ЖҰӨ ... |Жан ... |
| | ... ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... |2 908 |49 |12 ... |1 752 |42 |14 ... |726 |77 |13 ... |254 |15 |3 ... |216 |68 |14 ... |195 |83 |28 ... |162 |29 |6 ... |122 |43 |7 ... |62 |25 |7 ... |31 |27 |7 ... |14 |28 |4 ... дерек көзі – Смешанное общество: мировой опыт ... ред. АК. ... /43, 87 б. ... қорлары қоғамдағы әлеуметтік экономикалық тұрақтылыққа үлес
қосатын ... ... ... ... ... ... ... микроэономикалық қызметіне :
- Халықтың еркін ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... сай ... инвестиция түрінде салады.
- Зейнетақы қорлары көптеген ... ... ... ... ... ... деңгейі төмендейді.
- Өндірісті инвестициялай отырып, зейнетақы қорлары олардың кәсіпкерлік
белсенділігін ... ... ... ... ... ... ... қорлары (акцияларды, корпорациялардың
ұзақмерзімді облигациялары) инвестициялық қызметті ... ... ... ... ... ... ... сатып алғанан кейін
зейнетақы қорлары корпорацияның ... ақша ... ... мерзімді инвестциялар айналым қорларын толықтыру үшін қажет.
Сөйтіп зейнетақы қорлары қаржылық делдал бола отырып, ... ... ... ... етіп қана ... ... пен
экономикалық белсенділіктің жалпы деңгейін көтереді /9, 63 б./.
Қазақстанда зейнетақы реформасының басты ... ... ... ... ... ұшыратқан посткеңестік экономикалық
дағдарыс саналады. Халықтың қартаюы мен ... ... ... жұмыссыздардың әлеуметтік қорғалуына ЖІӨ(дегі ... ... ... ... бір ... (.( жұмысшы тең келді.
Халықтың еңбекке қабілетті ... ... ... ... ... ... ... төлемдерінің тапшылығын тудырды. Зейнетақылық
реформаның басында зейнеткерлер алдындағы борыш (( млрд.теңге ... ... ... төлеу мерзімінің кідірісі (( айға
жетті. ... ... ... ... ... мен ... ... күрделі экономикалық және әлеуметтік қауіп төндірген
жүзеге ... жүйе ... ... ... ... ... реформасы объективті қажеттілікке ие болды /13, 15 б./.
Орталықтандырылған ... ... ... етуі ... ... жарналар көлемі мен зейнетақылық төлемдер арасындағы сәйкессіздік. Яғни
қызметкер оның жұмыс берушісінің зейнетақы қорына аударымдардың уақытылы
және ... ... ... ала ... ... ... Мемлекеттік зейнетақы қорынан төлеуге міндетті болды;
( өндіріс шығындарының ұлғаюында көрініс тапқан, ... ... ... ... ... ... жоғары болды.
Сонымен қатар аударымдардың жоғарғы деңгейі жұмыс берушілердің зейнетақы
төлемдерін төлеуден ... алып ... ... ... ... бақылаудың болмауы мен ... ... ... деңгейінде білінді;
( зейнетақы жеңілдіктерінің үлкен мөлшерінен әлеуметтік әділеттілік
қағидасының бұзушылығы;
( зейнетақы аударымдарының иесізденуі мен ... ... ... ... ұлғаюына кедергі жасады;
( өз кезегінде зейнетақы қаражаттарын тиімсіз басқару артынан қаржылық
ысыраптарды тудырды.
Қазақстанда бірінші мемлекеттік емес зейнетақы ... (((( жылы ... Олар ... ... еркін зейнетақы қоры (Бутя(, мемлекеттік
емес зейнетақы қоры ... және тағы ... ... ... ... ... ... мен техникалық инфрақұрылым жоқтығынан
қиындады. (Мемлекеттік емес зейнетақы қорлары туралы( Заң (((( ... ... бір ... соң ((((жылы зейнетақы реформасына бастама
салған (Қазақстан Республикасындағы зейнетақылық қамсыздандыру туралы( ... ... ... күшін жойды /16, 49 б./.
Зейнетақы реформасы (((( жылы ... ... ... ... ... ... ... болып жинақтаушы зейнетақы қорына көшті. Бұл кезеңде
қаржылық нарық ресурстардың ... ... ... ... қор ... ... ... болды.
Алайда екі жылдан кейін қаржылық нарықтағы жағдай түбірімен өзгерді. Қор
нарығының өркендемеуі мен басқа факторлармен ... ... ... өсуі мен ... ... ... өсуі зейнетақы
активтерін орналастыру мәселесінің туындауын ... ... ... ... қызмет етуші зейнетақылық
қамсыздандыру жүйесі негізге алынды. ... ... ... ... ету ... мен негізгі салаларын түгелдей үш деңгей
анықтайды / 11, 25-26 б./.
Бірінші деңгей.
(Қазақстан Республикасында зейнетақылық қамсыздандыру ... ... ... зейнетақы жүйесімен қатар ... ... ... сақталды, сонымен бірге зейнеткерлер алдында ескі
зейнетақы ... ... ... ... мемлекеттік міндеттемелер де
сақталған. Ынтымақтас ... ... ... ... ... ... ... бірыңғай әлеуметтік салықтың ((((( ішіне кіретін.
Ынтымақтас зейнетақы жүйесі ынтымақтас жүйе кезінде стаж ... ... ... ... зейнетақы жинақтарын жинақтауға мүмкіндігін
иеленбеуші қызметкерлер мен ... ... ... ... ... ... жүйесінде әрбір азамат жеке
зейнетақы жинақтарын еңбекақы түріндегі төлемге жататын ... ... ... ... ұсталып қалынатын зейнетақы жарналарын аудару
есебінен қалыптастырылады. Сәйкесінше зейнетақы жасына жеткен ... ... ... ... шығу ... ... санына байланыссыз,салымшылардың жекеменшігі болып табылатын
жинақталған құрал(жабдықтардың ... ... ... ... ... салымшылардың жеке зейнетақы шоттарынан өздерінің жинақталған
жинақтары төленеді. Одан басқа зейнетақы ... ... ... мен ... ... қорғауды қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... ... туралы( Заңға
сәйкес қызметкерлер мен жұмыс берушілердің еркін ... ... ... зейнетақыны құратын ... ... ... ... ... еркін зейнетақы жарналары есебінен өз
зейнетақылық жинақтарын көбейтуге мүмкіндігі болады.
(((( жылы (Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорына
зейнетақы жарналары қызметкерлердің ... ... ... ұстала
бастады.
Зейнетақылық реформа қаржы нарығының жаңа қатысушыларын әкелді :
- ... ... қоры ... ... ... ... басқаруын атқарушы ұйымдар
(ЗАИБАҰ);
- банктер(кастодиандар /18, 9 б./.
Сонымен қатар жинақтаушы зейнетақы ... көшу ... ... ... ... ... артуы мен мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнетақы қорларына ... ... ... ... ... ... ... Аралық институт ролі ... ... ... ... оған ... ... ... кепілдемелері таратылды және зейнетақы активтерін
инвестициялауды арнаулы шектеуші лимиттері белгіленді.
Қазіргі таңда республикамызда ... ... ... және ... ... ... ... қалыптасқан
аралас түрі қызмет етуде:
-ынтымақтас жүйе қалыптасқан зейнеткерлер мен (((( жылдың ( ... ... алты ... кем емес ... арналған;
-жинақтаушы жүйе (((( жылдың ( қаңтарынан бастап ... ... ... ((( мөлшерінде міндетті зейнетақы жарналарын ... ... ... ... ... зейнеткерлердің зейнетақысын төлеу
шығындарын жабуға бағытталған ... ... ... ... ... ((( аударып отырған. Зейнетақы жүйесінің ... ... ... ... ... ... екі ... көзден
зейнетақымен қамсыздандырылады:
( зейнетақының ... ... (((( ... ( ... жағдайына
байланысты ынтымақтас жүйесінен еңбек стажына қатынасты мемлекет ... ... ... бөлігі жинақтаушы зейнетақы қорының жеке зейнетақы
шотындағы жинақтарынан төленеді.
Жинақтаушы зейнетақы қорының пайда болуынан бастап жинақтаушы ... ... ... ... ... ақшалай
аударуларын дербестендірілген, төлемдерді ... ... ... ... зейнетақыны төлеуді жүзеге асыра ... (((( ... ... емес ... ... ... ... есебінен алғашқы рет қазақстандық ... ... ... алынды.
Қазақстанның зейнетақымен қамтамасыз етудің қазіргі жүйесі 2005 жылы 1
маусымнан бастап әрекет ... ... ... ... ету туралы» Заңында бекітілген /1, 2 б./. Қазіргі кезде
республикада ... ... ... ... және жинақтық жүйелері
қатарласып қызмет етуде. Ол бірінші суретте берілген.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша компаниялар,
банктер(кастодиандар.
Жинақтаушы зейнетақы қорлар ( бұл ашық не ... ... ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасының зейнетақылық
қамсыздандыру туралы( Заңына сәйкес ЖЗҚ (ННПФ( зейнетақы жүйесінде орталық
звено болып табылады /4, 3б./. Олар ... ... ... ... ... ... инвестициялық табыс
аударымдарына жеке есеп(шот жүргізеді, сондай(ақ ... ... ... ... Қор өз қызметі үшін комиссиондық
сыйақылар алады, өз салымшылары мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізеді, ... ... ... ... ... ... ... шешеді.
Ағымдық кезеңде Қазақстанның зейнетақы жүйесі мемлекеттік және ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы
қорынан басқа Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры (МЖЗҚ( қызмет ... ... ... ... белгіленген тәртіпте
салымшылардың тек міндетті зейнетақы ... ... ... ... жүзеге асырады. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... нұсқалары әзірленуде.
Қазақстан Республикасының зейнетақы қорын реттеу бойынша комитеті
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорын жекешелендірудің ... ... ... әр ... компаниялардың, соның ішінде ... ... МЖЗҚ ... инвесторлар үшін жеткілікті
тартымды кәсіпорын болғандықтан жекешелендіру ... ... жиі ... ... МЖЗҚ жекешелендіруге әлі дайын емес.
Әзірленіп жатқан нұсқалардың ішінде республика үшін екеуі ғана анағұрлым
артықшылыққа ие. ... ... ... ... ... ... ... үлесін сақтай отырып сатуды қарастыру.
Екіншісі- ... ... ... ... сақтап МЖЗҚ(ны сату. Екі
жағдайда да Ұлттық комиссияда бағалы қағаздар және ... ... ... ... бойынша болашақ кәсіпорынның акцияларының листингі
қарастырылады.
МЖЗҚ сатқан жағдайда ... ... ... ... ... ... керек.
Сурет 1. Қазақстан Республикасының зейнетақылық қамсыздандыру ... ... ... ... ... ... ... құрылымының нормаларын сақтап бағалы қағаздар түрлерін
заңнамамен рұқсат берген жинақталған зейнетақы активтерін орналастырумен
айналысады. ... ... ... ... ... ... ... – ЗАИБАҰ жатады / 4, 3 б./.
ЗАИБАҰ – бұл ... ... ... ... инвестициялауды
іске асыратын ұйым болып табылады. Олар заңды ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық портфельдің
қалыптасу нормаларын сақтай отырып заңнамамен рұқсат ... ... ... қорлары активтерін орналастырумен айналысады. Жинақтық
зейнетақы қорларымен ЗАИБАҰ ортасында өзара қатынастар қордың активтерін
басқару ... ... ... ... ... шарт ... шешімді қабылдау тәртібі жарғыда сипатталады. Зейнетақы қорлары
үшін Ұлттық Банктің ... ... жеке ... ... ... болып есептеледі. ЗАИБАҰ –дың белгіленген табыстылыққа жету үшін
кепіл ретінде оның активтері саналады, ол ... ... ... шартында
айқындалады. ЗАИБАҰ-дың негізгі функциясы - салымшылардың ... ... және ... ... ... ... ... ету
мақсаттарында ішкі және сыртқы халықаралық қаржылық рыноктардағы жағдайды
қадағалау.
Банк–кастодиандар ... ... ... мен қаражаттар
қозғалысының жедел қызмет көрсетуін ... ... ... ... ... зейнетақы қоры банк–кастодианмен келісім–шарт
жасауы қажет. Банк–кастодиандардың қызметі ... ... ... ... операцияларыдың есебін жүргізуде, оларды
орналастыруда, инвестициялық табыс алуда, сонымен қатар ... ... ... ... жағдайы туралы қорды ақпараттандыруда тұжырымдалады.
Банк қаражаттарды ... ... және ... лимиттерін сақтауда
да бақылау жүргізеді / 4, 4 б./.
Зейнетақы жарналары Мемлекеттік жинақтаушы ... ... ... емес зейнетақы қорының біріне салынады. Мемлекеттік емес
зейнетақы ... ... өз ... ... қорына зейнетақы
активтерінің жағдайы туралы есептемелерді тұрақты тапсыратын арнайы құқықты
иеленуші банк–кастодиандарда ... ... ... ... ... жүргізеді. Зейнетақы қоры, банк–кастодиан мен ЗАИБАҰ
арасында үш ... ... ... ... ... салудың әрбір жеке
жағдайы үшін зейнетақы қоры, банк–кастодиан мен ЗАИБАҰ –ның өкілдерімен қол
қойылатын инвестициялық шешім ... ... ... ... бұндай күрделі механизмі азаматтардың зейнетақы
жинақтарының анағұрлым жоғарғы деңгейлі қорғалуын қамтамасыз ету мақсатымен
құрылған. (((3 ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік өкілетті органдармен ... ... ... ... және ... ... ... жинақтаушы
зейнетақы қорлары иеленеді.
Зейнетақы қорлары басқа қаржылық ұйымдарға қарағанда ... ... ... зейнетақы жүйесін реттеу мына үш негізгі бағыт
бойынша жүргізіледі:
• ЖЗҚ институционалдық формасын реттеу;
• ЖЗҚ ... ... ... ... сонымен қатар олардың
жұмыстарының залалсыз болуын қадағалайды;
• ЖЗҚ ... ... ... ... ... құрылымын қалыптастыру белгілі жағдайға жеткеннен кейін
пассивтерінің нақты соммасы төленуіне байланысты. Жарналардың түсуі ... ... ... ... ... жарналардың түсу мерзімі
аяқталуы мен зейнетақы төлеу уақыты аралығында бірнеше жылдар бар. Ол ЖЗҚ-
на ұзақ ... және орта ... ... инвестицицялар жасауға
мүмкіндік береді. Тұрақты экономикалық және саяси жағдайда инвестициялық
ресурстардың кейбір бөлігі қысқа ... ... ... ... ұйым ... ... сондықтан да максималды пайда алуға
ұмтылады. Пайданы өтімді емес қарыз міндеттемелерінің жоғары ... мен ... ... өтімді пассивті міндеттемелерінің аз
төлемдерінен алады. Зейнетақы қорлары активтері мен пассивтерін қор ... ... ... ... ... ... келістіреді.
Сонымен жинақтаушы зейнетақы қорлары қаржы нарығында салыстырмалы ... ... ... ... табылады. Жинақтаушы зейнетақы
жүйесі мемлекеттің қанағаттанарлықсыз ... ... ... негізделген және оның дамуы корпорациялардың жоғары білікті
жұмысшы күшін тарту талабы есебінен өріс ... ... ... қорлары
қаржы институты ретінде халықтық ақша қаражаттарын ұлттық ... үшін ... ... ... Бұл ... ... ... қызметтері анықталды.
1.2 Жинақтық зейнетақы жүйесін басқару қағидаттары
Портфельдік қалыптастыру кезінде түрлі қасиеттері бар құнды ... ... ... қажет. Классикалық консервативті (тәуекелі
аз) портфельді құрудың негізгі қағидалары мыналар: ... және ... ... қағидалары /12, 19б./.
Консервативтілік қағидасы басым ықтималдылығы бар тәуекелді үлестен
мүмкін ... ... ... ... ... ... сенімді және тәуекелді үлестер арасындағы өзара байланысын ұйғарады.
Мұндай жағдайда инвестициялық тәуекел негіз ... ... ... ол тек қана ... табысты жеткіліксіз алудан тұрады. Тәжірибе
көрсеткендей, клиенттердің көбісі депозиттік мөлшерлемесі бірден ... ... ... ... жоғары ... ... ... ... портфельдік инвестициялаудың негізгі қағидасы
болып келеді. Диверсификация бір құнды қағаздар бойынша мүмкін болатын
көлемді емес ... ... ... ... ... ... өтеу
арқасында тәуекелді төмендетеді. Іскерлік ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз
байланыспаған, әр түрлі ... ... ... портфельге қосу
арқасында тәуекелділіктің минимумі пайда болады.
Оптималды мөлшері - сегізден жиырмаға дейін құнды қағаздардың түрлері.
Диверсификация ... ... ... да, ... ішінде де қолданылуы
мүмкін. Мысалы, мемлекеттік қысқа мерзімді облигациялар мен ... ... ... ... ... арасында диверсификациялауға
болады, корпоративті құнды қағаздар үшін - әр ... ... ... ... ... ... ... бірнеше құнды
қағаздар арасында ... ... ... ... қаражаттың
жеткілікті көлемі салалық және аудандық диверсификацияны ... ... ... ... бір саладағы өнеркәсіптің қағаздары
жағына қарай қоржынның басым ... ... жол ... ... ... бір ... дағдарыс басталуы мүмкін. Мысалы, дүние жүзі нарығында
мұнай ... ... ... қатар бүкіл мұнай қайта қорыту кәсіпорындағы
акциялар бағасының төмендеуіне әкеп ... ... ал бұл өз ... қоржыгға кері әсер етеді. Солай ... бір ... да ... ... Бір ... ... бағасының
төмендеуі саяси тұрақсыздықтың, ереуілдердің, табиғи апаттардың және т.б.
нәтижесінде болуы мүмкін. Корреляциялық анализ әдістері ... әр ... ... ... оптималды баланс табуға жол береді.
Жеткілікті ликвидтілік қағидасы ақшалай қаражатқа деген клиенттердің
сұраныстарын қанағаттандырарлықтай ... ... емес тез ... ... қоржынға сақтап тұру үшін жағдай жасайды. Тәжірибе
көрсеткендей, ... ... бір ... ... ... ... ... да
) құнды қағаздар ұстау тиімдірек, ол өз ... ... ... және жеке ... ұсыныстарына тез жауап ... ... ... ... ... ... олармен
басқаратындай өзіне параметрлерді анықтау қажет :
- портфельдің оптималды типін таңдау қажет;
- өзіне тиімді портфельдің табысы мен тәуекелдің ... ... ... әр ... дәрежедегі тәуекелі мен табысы бар құнды қағаздар
портфелінің салмағын анықтау;
- қоржынның алғашқы құрамын анықтау;
- әрі қарай қоржынды басқару ... ... /19, ... портфельді қалыптастыру міндеті өз клиенттердің қаржы
ресурстарын аккумуляциялауымен және ... ... ... ... ... ... үшін актуалды. Зейнетақы
қорларының инвестициялық қоржының қалыптастыру бірнеше жолдармен жүзеге
асады:
- оны құру ... ... және ... ... ( ... ...... үнемі алып отыру әлде активтер
бағасының өсуі), тәуекел дәрежесін, минималды ... ... ... тартуын және т.б. анықтау;
- қаржы компаниясын таңдау (ол отандық немесе шетелдік ... ... ... ... ... ... абыройын, фирманың қаржылық жағдайы
туралы ақпараттың болуы; фирма ұсынатын қоржын ... оның ... ... құралдардың түрлері, т.б. критерийлерді
пайдалануға болады);
- инвестициялық есепті жүргізетін банкті таңдау.
Зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... бөлуді статистикалық әдістер арқылы жүзеге асыруға
болады. Оның ... ... ... ... инвестициядық шешім,
портфельді оптимизациялау және нәтижелерді бағалау болып келеді. Жалпы ... ... ... мен ... бір-бірімен байланысты болу керек.
Құнды ... ... ... ... ... ... ... ықтималдылығымен анықталады. Кірістің ... ... ... ... ... ... мәліметтерді қайта
құру негізінде анықтауға болады. Ал тәуекелді ... ... ... бас ... ... / 40, 16 ... пен тәуекелдің абзал үйлесімі тәуекелдің әсерін төмендеуге жағдай
жасайтын салымдарды диверсификациялау жолымен, активтердің көп ... ... қоры ... жүзеге асады.
Зейнетақы қорлардың активтерді тиімсіз басқарудан шығын ... ... ... ... ... ... орналастыру
тәртібін орнатады.
Қорлар зейнетақы активтерін өз бетінен немесе басқару компаниясы арқылы
басқаруды жүзеге асыра алады. ... ... ... мемлекеттік
құнды қағаздарға, банктік депозиттерге және басқа да ... ... ... ... ... ... асырылады.
Зейнетақы жиналым қаражаттарын басқару компанияларына тасымалдау заңға
сәйкес сенімді ... ... ... ғана қорымен жүзеге асырылады. ... ... ... және ... ... ... сенімді
басқаруға берілгенмен, басқару компанияларына оларға деген жеке меншік
құқығы берілмейді / 42,35 ... ... ... сәйкес құрылған, зейнетақы резервтерін
орналастыру, қатысушылар мүддесіндегі зейнетақы ... өсуі ... ... ғана ... ... ... ... зейнетақы резервтерін
орналастыруды басқару компаниясы арқылы ұйымдастырады. Ол өз кезегінде ... ... ... қамтамасыз етуі қажет. Басқару компаниясы заңға
сәйкес өзіне жүктелген міндеттерін атқармаған жағдайда қор алдында ... ... ... ... компаниясы қордың міндеттері бойынша
қатысушылар алдында жауап бермейді.
Осыған орай ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады / 18, 7 б./.
Біріншіден, зейнетақы қорларының активтері зейнетақы ... ... ... тұрады. Сондықтан да активтерді
басқару нәтижелері тікелей пропорционалды түрде ... ... ... әсер ... яғни инвестициялық кірістерді ... ... ... ... ... зейнетақы активтерінің ұзақмерзімділігі және көлемдігі басқару
құрылымдарына бұларды экономикада активті қолдануға мүмкіндік береді.
Үшіншіден, инвестициялайтын активтер көлемдерінің жеткілікті ... ... ... ... ... береді.
Төртіншіден, зейнетақы қорларының активтерін инвестициялау қоржынды
инвестициялау болып табылады.Сол уақытта бұл ... ... бір ... ... ... ... ... қаржылар зейнетақы
жүйесінің қатысушыларына тиесілі болғандықтан,олардың сақталынуына кепілдік
берілуі тиіс.Содықтан да ... ... ... қоржынды
инвестициялаудың қағидаларын ескеру қажет .
Бесіншіден, зейнетақы қорының активтерін басқаруының мақсаты берілген
тәуекел ... ... ... ... ... құру болып табылады.
Алтыншыдан, зейнетақы қорының инвестициялық портфелін тиімді басқару
мынадай факторлар негізінде жүзеге ... ... ... ... оның ... нақты мерзімі, нарық статистикасы /20,66 б./.
Зейнетақы активтерінің инвестициялық мәні бәріне белгілі. Шетелде
зейнетақы қорларының активтері ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының көмегімен бос ақша
ресурстары жұмыс капиталы ... ... ... ... ... қаражаттарын пайдалану проблемалары
тек Қазақстанда ғана емес, сонымен бірге Америкада, ... да ... ... ... ал ... қаржыландыратын қызметкерлердің үлесі
аз елдердің барлығында да талқыланып ... ХВҚ ... ... қор)
бағалауынша, 2010 жылға қарай зейнетақылық жүктеме коэффициенті (65 жас
және одан жоғары тұлғалар ... 15-64 ... ... санына қатынасы)
Германия мен Италияда 30 %-дан жоғары асады, Ұлыбритания, Францияда - 25%-
ды, АҚШ-та 20 %-ды ... ... ... ... ... ... бөлу принципінен
жинақтауға көшуі болып отыр. Бұл жүйенің артықшылықтары нарықта оның барлық
қатысушылары үшін “ойын ... ... ... ... ... ... басқару есебінен жүзеге асуы мүмкін.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық саясаты мемлекет бекіткен
инвестициялық шектеулер есебімен инвестициялық ... ... ... ... шоғырландырылған ақша қаражаттарын пайдаланудың негізгі
бағыттарын таңдауды ұйғарады. ... ... ... таңдау, инвестициялау объектілерін ... ... ... ... критерийлерды қарастыру тиіс.
ЖЗҚ инвестициялық саясатының мақсатты бағытын таңдау қажеттілігі былайша
түсіндіріледі: ЖЗҚ инвестициялық ресурстары салынуы мүмкін активтердің ... ... екі ... ... ... пен ... пен ... барлық ЖЗҚ инвестициялық қызметінің мақсатты
нұсқауларының мазмұнын ... Осы ... сай олар ... ... ... және қаржы құралдарын салудың бағыттарын
таңдайды. Егер шет елдерде ЖЗҚ көбі ... ... ... ... консервативті инвестициялық саясат көп қолданылады.
“Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамтамасыз ету ... мен ... 2003 ... ... кіргізілген. Бұл заң
зейнетақы жүйесінің концептуалдық негіздерін қарастырған. Егер алдыңғы
заңнама ... ... ... ... үш ... ... ... ЗАИБАҰ мен кастодиан-банктер, ал қазіргі заң зейнетақы
қорларына өздерінің ... өз ... ... құқық береді, бұл
ЗАИБАҰ қызметін концептуалды ... Жаңа ... сай ... өз ... ... қана ... сонымен қатар басқаруды ... оның ... ... де тапсыра алады. Компанияның
активтерінің қай бөлігі тиімді басқарылатыны осылай жақсы көрінеді ... ... жаңа ... жүйесін құрған кезде мүдделердің
қарамақайшылық прблемаларын шешу үшін зейнетақы активтерін басқару бойынша
қызмет зейнетақы ... ... ... еді, зейнетақы қорларына
өздерінің активтерін салымшыларды ... ... ... ... бұл ... ... ... және табыстылығы жоғары қаржылық құралдарды алу
ұсынылады. ЗАИБАҰ мен ... ... ... ... бөлінісі
бұл проблеманы шешеді және зейнетақы ... ... ... / 4, 3 ... ... ... активтерін өзін-өзі басқару бойынша заңнамасына
түзетулердің енгізілуі ұлттық зейнетақы жүйесінің бірыңғай стандарттарға
көшуіне ... ... ... ... ... қызметі үшін қордың
шығындары азаяды, өйткені ... ... ... ... ... әлі ... дамымаған. Бірақ басқа жағынан алып қарайтын болсақ,
зейнетақы жүйесі дамыған сайын ... ... ... ... тұрғысынан зейнетақы қорлары үшін сыртқы нарыққа шығуға қиындық
туғызу мүмкін, өйткені ол үшін ... ... ... оның ... ... ... ... персонал, жинақталған тәжірибелі
потенциал. Сондықтан уақыт өте келе ... ... ... ЗАИБАҰ арқылы
басқаруға оралуы мүмкін. Мұның бәрі ... ... пен ... ... ... дамуымен байланысты.
Экономиканы модернизациялау үшін нарық қатынасының логикасы ... ... ... ... ... әлеуметтік және білім бағдарламаларына бағытталатын олар мемлекет
тарапынан ... ... ... етеді, ал басқа қайнар көздерін
қалыптастырудағы ауыртпалықтарының барлығын жеке инвесторлар көтеру қажет.
Қазіргі ... ... ... көмегінің қысқаруын ескере отырып,
басымды міндеті Қазақстан Республикасының экономикасына ... ... ... жағдай жасауға болып келеді. Мемлекеттің инвестициялық
саясатқа араласуы төрт негізгі мақсатты көздейді /23, 32б./:
Біріншіден, нарықта құнды қағаздар операциясы ... ақша ... бұл ... үшін ... мемлекеттік құнды қағаздар үлесі бойынша,
депозитті институттар активтерінің құрылымында, минималды лимитті ... ... ... ... ... ... нарығында мемлекет операциясының арқасында
бюджеттік салымдарының тұрақты ... ... ... ... ... ... ... бүкіл типтер активтерінің құрылымында
мемлекеттік құнды қағаз үлесі бойынша минималды ... ... ... ... ... ... шарасы тұрақты бюджеттік тапшылық
жағдайында енеді.
Үшіншіден, ... ... ... қаржы институттар
операцияларының ... ... ... ... Бұл мақсатқа жету
үшін мемлекет бекіте алады:
- инвестициялаудың өзінің лимиті, тәуекелді инвестициялардың максималды
үлесін шектеу және ... ... ... ... ... міндетті аударымның лимиті.
Төртіншіден, мемлекет ішінде инвестициялық қызметті ынталандыру. ... ... ... үшін максималді лимиттер қалыптасады.
Мемлекет қажетті жағдайда мүдделері Қазақстан Республикасыны мен оның
азаматтарының ... ... ... ... ... үшін ... ... қажет.
Ынталандыру, мадақтау, жеңілдіктер режимін жасау және т.б. әдістерімен
бір қатарда қолдануы қажет ... ... ... ... ... экономикасы үшін инвестициялар оны әрі қарай көтеру мен дамытуға
қажет. Сондықтан да ... ... ... асыру үшін сәйкес келетін
қағидалар жүйесі өзіне мынаны қосып алуы қажет: инвестициялардың мақсатқа
бағытталуы, оның ... ... ... ... ... мен ... әлеуметтік, экологиялық, экономикалық
қауіпсіздігі.Бұл қағидалар ... ... ... ... ... қызмет етеді және оның көмегімен инвестициялау процессі ... ... ... ... ... нақты мақсаттарын орындау
үшін керек, ал инвестициялық қызметтің басты және негізгі ... ... ... ... өмір сүру ... ... ... салтын қалыптастыратын, оның негізінде активті өмір ұзақтығын
қалыптастыратын, білім мен ... ... ... ... тиімді
экономика құру.
Капиталының едәуір жоғары өсімі тән зейнетақы қоры инвестициялық институт
болып ... ... қоры ... ... 26% ... / 22,
40б. /.
Олардың инвестициялық қызметі міндетті болып келеді, ал оның нәтижелері
салымын инфляциялық ... мен ... ... ... ... қамтамасыз етуі қажет. Бұндай жағдайда инвестициялаудың
арнайы ... мен ... ... ... ... ... ... қорлары қаражатының инвестициялау тәртібі реттелуі
қажет.Инвестициялау ... ... ... қағидаларына, ақшалай кірістер мен төлем уақытының
үйлесімділігіне негізделген қор ... мен ... ... ... ала ... ... ... тиіс. Сандық реттеу
мен саналық қағидалары мұқият дәлелденген болуы ... ... ... ... мен кірістілігіне қатысты болды. Өзіндік
инвестициялау шектелу қажет, егер сәйкес кепілдіктер жоқ ... ... ... ... салымдарының либерализациясы саналы басқарым
шешімдерінің пәні ретінде қолдау табуы қажет.
Мемлекеттің зейнетақы қорларының қызметіне ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Көп жағдайда
мелекеттің өзі басқаратын тиімділігі жеке ... ... ... ... Ол ... ... ... мақсаттарының
әртүрлілігімен түсіндіріледі. Мемлекеттік қорларда ... ... ... ... ... нәтижесінде инвестициялар мұнда үкіметті
несиелендіру жағына қарай салыстырмалы төмен пайыз көрсеткішімен ысырылған.
Сонымен қатар ... қор ... ... ... ... ұйым ... Әртүрлі мемлекеттерде мемлекет араласуының дәрежесі
әртүрлі. Мынадай нұсқаулар қарастырылған:
-түрлі мемлекеттерде ЖЗҚ ... ... ... ... ... ... басқаруда жинақтаушы зейнетақы
шотындағы қаражат мемлекеттік бюджеттің бөлігін құрайды ... жеке ... ... көп ... ... ... ... қағаздарына
инвестицияланады, мемлекеттік банк депозитінің шотына аударылады немесе
мемлекеттік инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... қор қаражатын
мемлекет басқарады, бірақ инвестициялық шешімді ... ... ... (Канада) шақырылған мамандар шығарады.Мұндай
сызбанұсқа тәуекел ... және ... ... ... ... қатар әртүрлі варияцияларды иемдене алады.Мәселен,
басқарушы қаражатының тек аз бөлігімен ... ал ... ... ... ... ... (Сингапур,Фиджи). Сонымен қатар қор аудандық
қағида бойынша ... ... ... әрбір аудан өз басқарушыны шақырады
(Боливия) / 43, ... ... ... ... әдістерімен қатар жүреді және қор
қаражатын сыртқы басқарушымен басқаруды болжамдайды. Сонымен қатар мемлекет
инвестициялық ... ... ... ... қояды. Нормативтер
инвестициялау стратегиясын және қолжетімді құралдар санын таңдауға шек
қояды. Осы кезде инвестициялық ... ... ... ... қағаздарды
алынады (Уругвай).
Елімізді, мемлекеттің минималды қатысуымен, сыртқы басқаруы басқару
жүйесінің тиімдірек түрі ... ... ... ... басқарушылар
арасындағы бәсекелестікке негізделеді және капиталдың дамыған нарығын және
халықтың инвестициялық мәдениетін талап ... ... ... жасау мүмкіндігі тікелей мемлекет дамуының ерекшеліктерімен
байланысты ... ... ... ... ... ... тиімсіздігі
жағдайында тікелей мемлекеттік басқару зейнетақы қоры ... ... ... түрі ... ... ... ... көп жағдайда
мемлекеттік зейнетақы қорының активтерін ... ... ... ... ... ... төмен болып келеді.
Көп жағдайда басқарылым капитал нарығының ірі қатысушылары шегінде арнайы
құрылған компания ... ... ... ... ... міндетіне
инвестициялық қоржынды басқару, жеке немесе клиенттік шоттарды басқару
кіреді.
Дамушы және зейнетақы жүйесін ... ... ... бір
компания және бір инвестициялық стратегия болады, яғни барлық ... ... ... ... ... таңдауға реттеудің маңызды
шығындары және мемлекет пен басқарушы компаниялар жұмысының ... ... одан ... ... ... жеке ... басқару
қажеттілігі болмайды, ал есеп коллективті шоттар деңгейінде жүргізіледі.
Маңызды өзіндік ерекшелігі активтерді басқару құрылымын ... ... көп ... ... ... ... ... / 5, 101-104 б. /.
Инвестициялық портфель табыстылығын анықтауда маңызды рөл, сонымен қатар
оның құрамы атқарады.Іс жүзінде барлық мемлекеттік ... ... ... ... көп бөлігін мемлекеттің қарыздық құралдарына
және ... ... ... ... ... Кейбір мемлекеттерде
бұл қаражат аударудың ... бір ... ... келеді. Мұнда нарық
активтеріне биржалық котировкаларымен екілік нарығы жоқ мемлекеттік қарыз
қағаздары(жеке ... ... ... қоры үшін ... ... ... қатар депозиттік шоттар(негізінен мемлекеттік банкілерде
ашылатын) жатады.Дегенмен, депозиттер ... ... ... ... емес ... шығарудан басқасы) болып келеді.
Инвестициялық ... ... ... ... олар ... ... бір классқа бірігеді, сондықтан да берілген классификацияда
нарықтық активтерге жатады.
Кесте 2
Әр түрлі мемлекеттерде ... ... ... ... ... құралдар ... ... |
| | | |
| ... ... ... |Жылжыма-лы|
| ... ... | ... | |ған ... | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |100 |0 |0 |0 ... |89 |3 |3 |6 ... |63 |17 |19 |0 ... |63 |21 |15 |1 ... |42 |40 |0 |18 ... көрсеткіші |75 |14 |3 |8 ... ... ... ... ... қағаздар
нарығы, №11.2004ж. / 8, 12-15б. /.
“Зейнетақымен қамсыздандыру туралы” ҚР заңына сәйкес зейнетақы резервтер
қаражатын орналастыру мен зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... :
- көрсетілген қаражаттар сақталымын қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- саналымдық бағалануға келетін объективті критерийлер негізінде
инвестициялық стратегияны анықтау;
- ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік, қоғамдық қадағалау
және бақылау органдары үшін инвестициялау;
- инвестициялық процессті ... ... ... ... үшін шығындар үлесі заңмен бекітілген және
оны ... ... ... ... ... 10%-нан қор 1%,
басқару үшін алады,
- инвестициялау процессі кезінде алынған ... 10% ... ... ... шарт бойынша басқарушы компаниясы арасында бөлінеді /4,3б./.
Дүниежүзі тәжірібесіне сәйкес ... ... ... ... ... зейнетақы қорлары инвестциялауды өз бетінше жүргізеді, басқару
компаниясы немесе мемлекеттің экономикалық жағына, ... ... ... ... ... ... экономикалық процессіне
мемлекеттің араласу деңгейіне, т.б. факторына байланысты бірігіп жүргізеді.
Қазақстанда осы уақытқа дейін мемлекеттік ... ... ... ... қызметті өз бетінше жүргізуге қорлар құқылы емес болды.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... бойынша зейнетақы
резервтерді өз бетінше орналастыра алады.Басқарылым ... ... ... заң ... ... ... ... рұқсаты(лицензиясы) болуы керек. Зейнетақы жиналым қаражатының
басқару компанияларына өтуін қор ... ... ... және ... ... ... ҚР ... сәйкес құрылған сенімгерлік басқару шартының негізінде жүзеге
асырады /3,3б./.
Зейнетақы резервтер қаражатының және ... ... ... ... ... де, басқару компанияларына оларға деген
меншік ... ... ҚР ... ... қарастырылған әдістерімен
басқарушы компания сенімгерлікпен басқару шартына сәйкес қормен ... ... ... ... ... ... етуі қажет.
Ескере кететін жағдай, ҚР Заңына сәйкес басқарушы компания қор мен ... ... ... ... міндеттерін атқармаған жағдайда жауап
береді. Осы кезде басқарушы компания қор міндеттері бойынша қатысушылар
алдында жауап ... ... ... ... өз бетінше ҚР
мемлекеттік құнды қағаздарына, ... ... ... ... объектілеріне өтуі ҚР Үкіметі қарастырылған жағдайда жүзеге
асады.
Қорының зейнетақы ережелеріне және ... ... ... ... ... ... ... орналастырылуы қатысушылар
мүдделеріне сәйкес зейнетақы резервтер қаражатының өсуі мен ... ғана ... ... ... ... резервтер қаражатын
орналастыру мен зейнетақы жиналымдар қаражаттарын инвестициялау жөніндегі
қызметі кәсіптік қызметке ... ... ... қаражаттарын
орналастырудан түскен табыс қорының жарғылық қызметін ... ... ... өтеуге және қорының жарғылық қызметін қамтамасыз
етуге ... ... ... бағытталады. Зейнетақы резервтер
қаражатын орналастыру тәртібін ҚР ... ... ... дәл ... ... ... ... инвестицияланады. 1998 жылдан бастап, яғни зейнетақы жүйесін
реформалау уақытынан бастап ... ... ... ҚР ... ... әсер етеді деп ... ... ... ... ... ... корпоративті құнды қағаздар нарығының дамуын
ынталандырады деп болжамдалды. Бірақ зейнетақы ... ... ... ... ... 99,3% ... құнды қағаздарға салынды,
оның ішінде:еврооблигациялар - 15,53% , қысқа ,орта ,ұзақмерзімді ... ... ... -81,78% , Ұлттық банкінің ноталары ... ... ... үшін ... бағыттар болған емес:
мемлекетте ... ... ... ... эмитенттердің құнды қағаздарын
сатып алуға тиім ... ... ... орнады: Қазақстанның
егеменді облигацияларына деген жоғары сұраныстан олар бойынша табыс ... АҚШ ... ... ... уақытта мемлекеттік құнды қағаздар үлесі ... ... ... ... 70% -дай ... құрады.Заңға сәйкес
зейнетақы қорлары активтерін басқарушы ұйымдар ... ... ... ... инвестициялай алады (2 сурет).
Рұқсат етілген активтер деп ҚР зейнетақы заңының ... ... ... объектілері болып келеді. Басқа сөзбен айтқанда зейнетақы
жиналым қаражаттарын инвестициялау процесінде тәуекелді ... заң ... саны ... ... ... ... ... ірі Қазақстандық және шетел ... ... ... ... ... бар ... коммерциялық
бактерінің депозиттері құрады.
Рұқсат етілген активтер пакеті зейнетақы заңына, экономика мен ... ... ... ... ... ... ... қарауы
мүмкін.
Зейнетақы қорының инвестицияларының табыстылығын көрсеткіші экономиканың
макроэкономикалық көрсеткіштерімен анықталады. ... ... ... ... ол зейнетақы қорының қызметінің ... ... ... / 38, 18 ... қорының инвестициялық саясатының қаржы жүйесінің дамуына әсері
оларда жеткілікті ресурстардын аккумуляциялаумен ғана емес ... ... өте ұзақ ... болатынымен де байланысты. Ол біріншіден көп
бөлігін сыртқы пайдаланудан толтыруға ... ... ... ... ... көзі ... шығады) жағдай жасайды.
Екіншіден, тиімді ұзақмерзімді жобаларды ... ... ішкі ... ... ... ... ... жасайды (ол
әлі күнге дейін дәлелсіз себептермен уақытша алып пайдалану пайдасына
ығысты).
Жинақтаушы зейнетақыларының ... ... ... ... ғана ... ... экономикаға да жағымды әсер етеді. Бұл жүйе ... ... ... ... ... алады.
|ҚР қаржы министірлігінің мемлекеттік құнды қағаздары ... ... ... ... қағаздары ... ... ... ... қағаздары ... ... ... ... ... құнды қағаздар ... ... ... банк ... ... ... эмитенттерінің мемлекеттік құнды қағаздары ... ... ... емес құнды қағаздары ... ... ... ... ... өзге ... ... зейнетақы жиналым қаражатын ... жол ... ... 2. ... ... ... ... ішіндегі ұзақмерзімінің тапшылығы сезініп жатыр. ... ... ... тапшылығы Қазақстандық қаржы жүйесінің ең
басты “қысқа” ... ... ... ... ... ... ... несиелердің үлесі капиталының жеке ... ... бойы ... асып түсетін фирмалар үлесін көбейту
арқылы дамуға жағымды әсер етеді. Қазақстандағы зейнетақы заңы ... ... ... активтерін сырттай басқару қағидаларын
бекітеді.Үкімет жасаған талаптарды басқару ... ... ... ... ... емес ... жинақтаушы зейнетақы
жүйесінің қаражатын басқаруға қатысуы, басқару компаниялары арасында
бәсекелестікті ұйғарады.
Жинақтаушы ... ... ... қатысатын Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... құқығы берілген.
Дегенмен таңдау жасамаған азаматтардың ... ... ... ... ... және ол өз ... ... қызметті жүзеге
асырады.Бұл категорияға жұмысшылардың көп ... ... ... ... ... /42, 28 ... ... теңгелік және валюталық облигацияларымен және Қазақстан
Республикасы кепілдік берген ... да ... ... ... банктік депозиттерімен шектелген. ... ... ... ... қағидалардағы мемлекеттік басқару
құрылымына сәйкес ... ... ... шегіндегі консервативті
инвестициялық саясат инвестицияның төменгі ... ... ... ... ... ... инвестицияның мемлекеттік басқару
инвестициялық саясатының бюджет мұқтаждығына бағыну тәуекелділігін құрайды.
Инвестицияларды мемлекеттік ... ... ... ... ... ... коммерциялық банкілерді ығыстырып билік етеді.
Бұндай жағдайда мемлекеттік бүкіл таза ішкі алып ... ... ... ... үшін ... болады. Мемлекет
тапшылықсыз бюджет саясатын қолдайтынын ескеретін болсақ, келешекте ... ... ... ... ... ... болмайды.
Зейнетақы жүйесінің ұзақмерзімді активтерін сәтті басқару өзіне ... өсім мен ... ... ... ... және ... акциялардың және операциялардың тезділігін, ... ... ... қоя ... ... ... құнды қағаздардың
ликвидтілігінің жоғары дәрежесіне кепіл беретін инвестициялық механизімінің
терісбұрылған жүйесін шығаратын шарттар ... ... ... ... ... технологияларын нәтижелі қолдану жоғары ... және ... ... ... ... ... ... ғана мүмкін. Ондайлардың болмауы зейнетақы ... ... ... пен ... ... ... әкеп
соғады. Кез келген мемлекеттің зейнетақы жүйесі жалдамалы ... ... ... ... ... ... ... Зейнетақы жүйесінің
ұйымдық-құқықтық нысаны еңбек қоры мен экономиканың жағдайымен анықталады.
Мұндай ... ... ... ... ... саясаты, қаржылық және сақтандыру институттарының дамуы,
қоғамды ... ... ... ... қабылдау жатады. Жалпы
жасының және денсаулық ... ... ... ... ете ... ... ... орнына негізгі кіріс көзі зейнетақы болып
табылды. Көрсетілген ... ... ... ... өмір ... ... жұмыс күшін қайта өндіруге кеткен шығындарды өтеу үшін
арналған қажетті өтемінің ... ... ... ... үшін қорға алынады. Бұндай мақсатқа жұмсалатын қаражаттың
бөлігі ІЖӨ ...... ... ... ... болып табылады. Қазіргі уақытта Қазақстанда ... ... ... 3% ... ол өз кезегінде ... сай ... ... бір жұмыскерге ІЖӨ- нің ... ... ... қатарына кіретін, дамыған нарықтық экономикасы
бар мемлекеттерімен салыстырғанда әлде ... ... ... ... ... төменділігі түсіндіріледі. Орташа жалақы мен зейнетақы
мөлшерінің арақатынасы, минималды және орташа зейнетақы ... ... ... ,зейнеткер болуының орта көрсеткіші(әйелдер мен еркектерді
санағанда) зейнеткерлердің ... ... ... ... ... моделін құрастыру -әлеуметтік саясатты жүргізу әдістері
мен құру принциптері жөнінде қоғамдық бірауыздылық нәтижесі.Бұндай келісім
белгілі бір экономикалық, ... ... әдет – ... ... ... Кез ... зейнетақы жүйесін ұйымдастырудың ортақ және
негізгі шарты мемлекеттің жұмыскерлердің зейнетақыға құқықтарының ... ... ... ... ... базаны құру болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... қаржы және сақтандыру институттарының
қызметімен байланысты “сыртқы жағдайлар”; ... ... ... (құрылымы, түрлері, жүйенің түрлешелері, оның ... ... ... ... ... ... ... және “сыртқы” жағдайларының адекваттілігі, олардың қайшы болмауы/
30,25-28б. ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – бұл барлық жинақтау ... ... ... ... есебіне сүйене отырып қорлардың қаражаттарын
қолдану және инвестиция салымының табыстылығы мен ... ... ... ... ... ... табылады. Қазақстандағы қаржы нарығының
тұрақсыздығы мен оның жеткіліксіз дамуына байланысты жинақтау ... ... ... саясатты қолданады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ДАМУЫ
Бұл тарауда Қазақстан Республикасында әрекет етуші ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің өзекті
мәселелері талқыланады, ... ... ... ... зерттеліп, қазіргі жағдайына талдау беріледі.
2.1 Қазақстанда зейнетақы жүйесінің қазіргі жағдайын талдау
Жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... бірнеше зейнетақы қорларына қызмет ете алады. Зейнетақы
қоры, банк–кастодиан мен ЗАИБАҰ арасында үш ... ... ... Үш
жақты келісім бойынша зейнетақы қорлары ... ... ... ... тіркелген. Қабылданған инвестициялық
шешімдерге сәйкес олардың ... әр ... ... ... ... табыс есебінен есептеп аударуды жүргізеді. Зейнетақы
активтерін міндетті басқару, яғни әр ... ... ... ... банктердің депозиттері, мемлекеттік бағалы қағаздары, акционерлік
қоғамдардың А және Б листингі акциялары( белгіленген ақшалай құралдардың
сомасын ... ... ... (ал (((3 жылдан бастап – сәйкес
лицензиясы бар кейбір жинақтаушы зейнетақы қорлары(. ЗАИБАҰ қаржы ... ... ... ... ... ... дайындайды және оларды банк–кастодиан мен жинақтаушы зейнетақы
қорларының қарауына шығарады. ... ... ... ... шаралар жиынтығымен қамтамасыз етіледі:
– зейнетақы жарналарын тарту және зейнетақы төлемдерін ... ... ... қорларының қызметін лицензиялау;
– зейнетақы активтерін басқару мен зейнетақы ... ... ... ... қызметін лицензиялау;
– екінші деңгейлі банктердің және басқаларының кастодианды қызметін
лицензиялау /9,128б./.
Зейнетақы қорларының ... ... ... мен ... ... әлеуметтік қорғаудың жинақтаушы зейнетақы қорларының
қызметін реттеу бойынша Комитетпен бекітілген ... ... ... емес
шамада өз қызметі үшін комиссиялық сыйақылар есебінен қалыптасады. Комитет
жинақтаушы зейнетақы қорларын ... мен ... үшін ... ... мемлекеттік орган болып табылады. Зейнетақы қорларының комиссиялық
сыйақылар мөлшері ... ... ... және ... ... құрады /14, 45 б./. Осы ... ... ... ... ... ... ... компанияға комиссиялық сыйақылар
төлейді. Зейнетақы қорының жеке қаражаттарын инвестициялаудан түскен табысы
толықтай ... ... ғана ... ... ... ... қызмет ету нарығы 14 жинақтаушы
зейнетақы қорларын ұсынады, олардың ашық типті жинақтаушы зейнетақы қорлары
–11, корпоративті жинақтаушы ... ... –2 мен ашық ... ... зейнетақы қорлары –1 (кесте 3).
Кесте 3
1998–2((6 жылдардағы (мерзім соңында) ЗАИБАҰ, банк – ... ... емес ... қорларының саны
| ... |
| |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 ... |8 |8 |8 |8 |9 |10 |10 |10 |10 ... |11 |12 |11 |10 |10 |10 |10 |10 ... | | | | | | | | | ... |12 |16 |15 |15 |16 |16 |16 |14 |14 ... : ... көзі ... ... ... ... /7/
Жинақтаушы зейнетақы қорларының құрылтайшылары Қазақстан Республикасының
ірі өндірістік және қаржылық құрылымдары ... ... ... ... ... ... ... күштер мен
еңбек ресурстарының шоғырлануын ескере ... ... ... мен ... ... ... көрініс табады. Өткен мерзім
бойынша жинақтаушы жүйенің толықтай дамуы оның ... етуі ... ... ... сандық көрсеткіштері дамуының
тұрақты тенденциясымен ... ... А). ... ... ... ... зейнетақы жүйесіне халықтың сенімінің
артуы және салымшылар мен қызметшілер санының өсуімен байланысты зейнетақы
жүйесіндегі зейнетақы жинақтары қарқынды ... ... Жаңа ... ... ... жасының біртіндеп өсуімен жүргізілді. 1998 жылдың
1 ... ... ... шығу жасы ... 2((2 ... ... шығу жасы ер адамдарда 62 жас, ал әйел адамдарда 58 жас. ... 1 ... ... ... ... ... ... зейнетақылық
жеңілдіктер алынып тасталды. Бүгінде зейнетақы жүйесінде 7(% ... ... ... ... ... ... жүйесі міндетті сипатта
болғандықтан, салымшылар көлемінің өсуінде де көрініс табады. ... өсуі ... ... мен ... жинақтарының
дамуына әкеледі / 10, 148 б./.
2004 жылдың ортасына қарай жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 6 ... ... ... ... бір ... 500 ... ... адам құрады. Салымшылар
саны бойынша ірі МЕЗҚ болып салымшылар көлемі 2 млн. адамнан ... ... ол ... ... ... ... барлық көлемінің 31%–ын
құрайды.
Еркін зейнетақы салымдарын 26200 адам аударады, ол барлық салымшылардың
0,45%–ын құрайды. Еркін ... ... ... ... ... ... ... Бұл қорларға еркін салымдардың 96%–ына жуығы, соның 72–сі
"Сенім" МЕЗҚ–ға тиісілі.
2004 жылдың 1 қаңтарына республика аймақтарында 72 ... мен 73 ... ... 16 ... ... қоры ... етті.
2006 жылдың 1 қыркүйегіне республикада 14 жинақтық зейнетақы қорлары
қызмет атқаруда. Олар ... ... 77 ... мен ... ие. Зейнетақы активтерін инвестициялық басқару лицензиясына
12 заңды тұлға ие, оның ... ... ... ... 5 қор ие: ... ... ... АҚ, «Қазқстан БТА Жинақтық Зейнетақы ... ... ... ... ... АҚ, «Қазақмыс Жинақтық Зейнетақы Қоры»
АҚ.Жеке зейнетақы есеп шоттарының салымшылар саны 2006 жылы 8209653 ... ... ... ... 5 қор ең көп ... ие ... ... %, «Қазақстан Халық банкі» - 19,59 %, «Ұлар-Үміт» - 15,27 %, «Валют-
Транзит қоры» - 8,90 %, «Қазақстан БТА» - 7,97 ... ... ... ... ең көп ... шоттарының санына ие
қорлар: «Сенім» 58,8 %, «Ұлар-Үміт» 18,24 % және «Капитал» 14,38 % Ерікті
кәсіби ... ... ... салымшылардың көп бөлігіне ие қорлар –
«Ұлар-Үміт» және «Қазақстан Халық ... 2006 жылы ол ... ... 3698 ... олардың жеке зейнетақы шоттарында 27,2 млн. ... ... 4 ... ... ... ... өсім көрсетілген
/ 6, 11 б./.
Қор жинақтарының масштабтары тек елдің көлемінен ғана емес, сондай–ақ
олдың қызмет ... ... да ... Ұзақ ... ... ... жинақталады. Ең ескі зейнетақы ... ... мен ... Ұзақ ... ... істеген халықаралық зейнетақы
қорлары. Европалық комиссия мәліметтері ... ... ... мен ... ... қорларының жинақтары 1999 ... ЖІӨ ... ... ... миллиард доллар құрады.
2004 жылы 8 ай ішінде жиынтық активтер 67,717 млрд. теңгеге немесе жарты
млрд. долларға ... Жыл ... ... ... ... 18,4%–ды
құрады. Жалпы жылына ... ... ... 92–93 ... теңгеге
жоғарылауда. Зейнетақы жинақтарының ... көп ... ... ... ... Мемлекеттік зейнетақы қоры мен "Ұлар–Үміт" қорлары
иеленуде. "Қазақстан Халық банкі"ЖЗҚ зейнетақы активтері толық емес ... 20 ... ... ... ... де өздерінің негізгі
көрсеткіштері бойынша ... ... ... ... 500 млн. доллардан астам. Бұл қорлар зейнетақы қызмет нарығының
65%–ын ... ... ... 10 ... ЖЗҚ (ABN ... Валют–Транзит, Қазақстан, Сенім, Қазақмыс, МұнайГаз–Дем, ... қор, ... ... ... ал ... ... 1,5%–ын құрайтын
ұсақ разрядтарға жатады.
Кесте 4
2005-2006 жылдарда Қазақстанда зейнетақы қорлары салымшылары шоттар
санының өсімі
|Салымшылар ... |2005 ... |2006 ... мың|Өсім |
| ... ... ... ... |
| | | | |% |
|1 |2 |3 |4 |5 ... зейнетақы жарналары |7299393 |8209653 |910260 |12,47 ... | | | | |
| ... ... ... |31580 |32983 |1403 |4,44 ... | | | | ... ... ... |3202 |3698 |496 |15,49 ... ... | | | | ... ... көзі - ... записка «О состоянии накопительной
пенсионной системы в ... /6,16 ... ... ... пост-кеңестік кеңістіктегі ең озық жүйенің
бірі ретінде танылады. Мұны халықаралық эксперттер де мойындайды. Еліміздің
қаржылық құрылымында ... ... ... ... ... ие.
Қазақстанның зейнетақы жүйесін реформалау ... 1997 жылы ... ... ... ... ҚР Заңы қабылданған
кезден басталады.
2006 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша республикамызда 14 зейнетақы
жинақтау қоры ... ... ... республика аймақтарында 76 филиалы мен
75 өкілдігі бар / 6, 13 б./.
Зейнетақы жинақтау ... ... ... ... 10 ұйым ... асырады, олардың ішінде 3 зейнетақы жинақтау
қорының зейнетақы ... өз ... ... ... ... АҚ, ... халық банкі ЖЗҚ» АҚ және «Қазақстан ТАБ ЖЗҚ» АҚ.
Қазақстан Республикасында жинақтаушы ... ... ... жылдан басқа зейнетақы жинақтау қорларына қосылуы ... ... ... ... ... ... және ... төлемдерін
жүзеге асыру бойынша қызметін іске асыру жніндегі 2 ... ... ... ... Қазақстан ҚЖЗҚ» АҚ, «Құрмет» ТҚЖЗҚ» АҚ).
Салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы шоттарының саны 2006 ... ... ... ... ... бойынша 7 613369-ды құрады. 2005
жыл бойынша ... ... ... аударып отырған салымшылардың
(алушылардың) шоттарының саны 638 932-ге (9,2%) өсті.
Ерікті зейнетақы жарналары бойынша салымшылардың (алушылардың) саны ... ... (7,2%) өсті және 2006 ... 1 ... 479,9 млн ... жинақтарының жалпы сомасымен 32 336-ны құрады.
Ерікті кәсіби зейнетақы жарналары бойынша салымшылардың шоттарының саны,
2005 жылы 533-ке өсті және 2006 ... 1 ... ... ... ... ... ... зейнетақы жинақтарымен 3 297-ні құрады. / 7, 13 б./.
2006 жылдың 14 қаңтарына қарай ... ... ... 648,6 ... ... ... немесе 2005 жылдың 1 қаңтарымен
салыстырғанда 34,0% -ға өсті. 2005 жыл ... ... ... ... ... 164,6 ... ... құрады. Бұл ретте
зейнетақы ... ... ... ... жылы 132,4 млрд ... ... -ға ... және 2006 жылдың 1 қаңтарына қарай 512,4 млрд ... / 6, 8 ... ... жеке ... шоттарына үлестірілген
зейнетақы активтерін ... ... алып ... ... таза ... таза ... ... 2005 жылдың
ішінде 40,4 млрд теңгеге өсті (35,3%) және 2006 жылдың 1 ... ... млрд ... ... ... (алушылардың) зейнетақы
жинақтарының жалпы сомасында таза ... ... ... 23,91% ... ... ... ... 0,22 пайызға ұлғайды.
Зейнетақы жинақтау қорларының 2006 жылдың 1 қаңтарына қараған жағдайы
бойынша зейнетақы ... 35,8 млрд ... ... бұл 2005 ... салыстырғанда 35,8% -ға артық. 2005 жылы зейнетақы жинақтау
қорларынан жүргізілген зейнетақы төлемдері 9,4 млрд ... ... ... бір ... ... ... ... жинақтарын
аударуы 2005 жылы 96,4 млрд ... ... және ... ... ... ... ... зейнетақы жинақтарының
аударымдары 13,0 млн теңгені құрады.
Инвестициялық басқарудағы зейнетақы активтері, 2006 ... 1 ... 650 млрд ... 01.01.05. кезіндегі ұқсас көрсеткішке қатысты өсім
34,2% -ды құрады. Инвестициялық басқарудағы зейнетақы активтерінің ҚР ІЖӨ-
ге ... ... 2005 жылы 8,74% -дан 9,59% -ға ... ... 2006 жылдың
1 қаңтарына қараған жағдайы бойынша зейнетақы жинақтау қорларының зейнетақы
активтерінің ... ... 2002 ... мен 2005 ... орташа өлшенген коэффиценті 18,92% -ды, жинақталған құнсыздану
деңгейі аталған мерзімде 22,62% -ды ... ... 2005 ... ... ... жүйесі үшін
айтарлықтай күрделі болып өтті.
Дамуындағы анық алға басуға және ... ... алып ... ... ... кризистен сәтті өтуіне мүмкіндік тудырған бірқатар
заңнамалық ... ... ... ... жалпы жүйе бойынша
табыстылығы да айтарлықтай төмен болды / 24, 6 ... ... бұл ... ... ... ... ... байланысты болды. Бір жағынан заңдардың қатты құрсауымен,
ал екінші жағынан салымшыларға олардың жинақтарын ... және ... ... міндеттемелерін шектелген зейнетақы қорлары жаңа даму
жолдарын іздестіруге мәжбүр болады. Нарықтың тербелістеріне дер ... ... ... ... ... және ... ала білу, басқарушылық
шешімдерді қабылдаудағы икемділік барлық алға қойылатын міндеттердің сәтті
шешімін қамтамасыз ететін негізгі ... ... ... ... ... мәселелерді шешу үшін мемлекет тарапынан бірқатар аса
маңызды заңнамалық актілер қабылданды. Бірінші кезекте бұл ... ... 2004 ... 24 ... ... ... ... жүйесін 2005-2007 жж. дамыту бағдарламасы
болды, және оның басты мақсаты ... ... ... ... одан әрі ... ... мен тұтынушылардың құқықтарын қорғау,
ұзақ мерзімді ішкі инвестициялардың көзі ... ... ... ... ... ... Осы ... іске асыру мақсатымен
өткен жылы ЖЗҚ қызметін ... ... ... қабылданды:
- Зейнетақы жинақтау қорларына ... ... ... ... ... қорының зейнетақы активтері бойынша
каленьдарлық жылдың аяғына қарай ... ... ... ... ... ... ... аз мөлшерді құраған
кезіндегі жағдайда теріс айырманың орнын толтыру тәртібін белгілеуге
бағытталған түзетулер енгізілді, сондай-ақ осы ... ... ... ... зейнетақыны жинақтау қорының есеп-шотына ЗАИБАҰ
аударуы тиіс ақша сомасын аудару мерзімін және ... ... ... 1 ... ... ... ... ЖЗҚ-ның ай сайынғы инвестициялық табыстары (шығындары), ай сайынғы
жарналары және комиссиялық сыйақы сомалары туралы жыл ... ... ... кеңейтуге бағытталған «Міндетті, ерікті және
ерікті-кәсіптік зейнетақы жарналарының есебінен зейнетақыны қамтамасыз
ету жөніндегі ... ... ... және зейнетақыны қамтамасыз
ету жөніндегі типтік келісімдерді бекіту және ... ... ... ... ... ... жинақтау қорының
акционерлері жөніндегі ақпарат көлемін анықтау ... ... ... лицензияларды берудің шарттарын және тәртібін белгілеу мақсатындағы
зейнетақы жарналарын тарту және зейнетақы төлемдерін ... ... ... лицензиялаудың, сондай-ақ зейнетақы ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз етуге қойылатын ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін өз күшімен басқаратын ЗАИБАҰ және ... ұзақ ... ... ... 2005 ... наурызында
сатып алу мақсатымен қаржылық құралдарды ... ... ... ЖЗҚ зейнетақы активтерінің қоржынындағы бойынша табыстарды
мойындауды ... ... ... ... ... орналасқан қаржылық құралдарды бағалау Ережелерін бекіту
туралы қаулы қабылданды /36,18-20 б./.
Сонымен қатар, 2005 жылдың қарашасында Зейнетақы активерін ... ... ... ... асыру Ережелері жаңа редакциямен бекітілді.
Бұл Ережелер зейнетақы активтерін инвестициялауды жүзеге асыру рұқсат
етілген қаржылық құралдар ... ... ... ... асырылуы өтетін тәртіптің белгіленуін, ... ... ... және ... пайдалану шегін қарастырады. Сондай-ақ бұл
Ережелерде зейнетақы активтерін инвестициялауға ... ... ... ... жағы ... МБҚ ... бағалы
қағаздар) бойынша лимиттер төмендетілген. Сонымен қатар, шетелдік
мемлекеттен тыс ... ... ... ... жөнінде зейнетақы
активтерінің есебінен эмитенттері рейтингке ие ... ... ... ... ... қарастырылған. Инвестициялық қорлардың пайдаларын
рейтингтік бағалаулар жөнінде Standard (Poor,s ... ... ... ... рейтингтік бағалаудың шектік ... ... ... ... «ВВВ ... төмен емес).
Өткен сегіз жылдың ішінде зейнетақы жүйесі елеулі өзгерістерде бастан
кешті: ... ... ... ... ... ... ірі ... категриясында енді, рыноктың барлық мүшелерінің арасындағы
бәсекелестік күшейе түсті. Бүгінде қаржылық ... ... әр ... ... ... ... ұсынады және осы өнімді
(қызмет көрсетулерді) таңдау мүмкіндігі салымшылардың үлкен ... Әр ... ... институттары арасындағы жалпы бәсеке де қаржы
нарығының дамыған инфрақұрылымын құруға ықпал етеді.
Зейнетақыны жинақтау жүйесінің келешектегі дамуында жүйе ... ... ... ... ... бірігулер және
жойылулар орын алуы мүмкін және де бір ... ... ... ... азайтуға бағытталған зейнетақы жүйесінің мүшелеріне
қойылатын талаптар күшейеді. ... ... бұл ... инвестициялау
құралдарының мәселесі де, пайыздық мөлшерлемелердің құлдырауы да, ... әрі ... ... да ... ... атқаратын болады.
Болашақта зейнетақы активтерінің өсу динамикасы өседі, бұл ... ... және ... ... ... ... жоғарылауымен
анықталады. Сондай–ақ мұндай жағдай ... ... ... ... ... бұл оның құрылымының өзгеруін растайды.
Жалпы алғанда жинақтаушы зейнетақы жүйесі бойынша 4 жыл 3 айдағы ... ... ... ... ... ... немесе жылына 10 мың
теңгені құрады. Мұндай аз ... ... ... ... ... жалақысының төмен деңгейі, сондай–ақ зейнетақы жарналары бойынша
25 млрд. теңге көлеміндегі кәсіпорындардың берешегі. Жалақыны ... 10% ... ... ... ... ... ... ұстап
қалып, сәйкес зейнетақы қорларына аудармай, өз мақсаттарында қолданатын
кәсіпорындар бар / 31, ... ... ... кәсіпорындар салықтық, соның ішінде зейнетақы
аударымдарын төмендету үшін жалақы деңгейін ... ... ... ... әдістерін жиі қолданудың тәжірибесі зейнетақы қорларына
қаражаттарды мерзімінде аударуды бақылау механизмінің және қандай да ... ... ... ал ... ... шағымданулары не
орынсыз екендігін, не мәліметтердің кең ... ... ... жеке ... ... ... міндетті түрде
ақпараттандыру қарастырылмаған. Алайда салымшының ... ... ... ... ... ... ... жылына 2 рет – тегін, ... ... ... ... ... ... қорлары ғана жыл аяғында
салымшыларға олардың зейнетақы жинақтарының жағдайы туралы ... ... ... ... ... ... мен төлемдерді жүргізу
процесінің заңнамамен реттелмеуі ... ... ... ... ... ... ... қарастырмайды, яғни салымшы
зейнетақыға шыққан кезде ол ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі тек "зейнетақы мөлшері жинақталған
сома көлеміне байланысты" екенін білетіндігінде. Осылайша, бүкіл ... ... мен ... алынған инвестициялық табысты ... ... ... / 32, 36 ... ... ... ... Үкіметінің қаулысымен
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... мен ... ... ... жаңа ережелері бекітілген. Қазақстан Республикасының еңбек және
әлеуметтік қорғау Министрлігінің пресс–қызметі мәлімдегендей, жаңа ережелер
міндетті зейнетақы аударымдарына да, ... ... ... ... Енді ... ... жеткен азаматтар зейнетақы төлемдерін ай
сайын не бір мезгілде түгел ала алады. Жинақтаушы зейнетақы қорында ... ... ... 100 мың ... не он екі ... ... төмен көлемдегі зейнеткерлер мемлекетпен төленетін зейнетақы
сомасына ... ... ... ала ... 2003 ... 1 ... ... зейнетақы мөлшері (МЗМ) 5 мың теңгені құрады. Бүгінде бұл ... ... ... Яғни ... ... бастапқы бес айының төлемдері 5
мыңнан, кейін 5,5 ... ... ... ... жеткен кезде 8 мың
теңге көлеміндегі мемлекеттік зейнетақы мен 240 мың ... ... ... ... ... ... ... 100 мың ала алады. ... ... ... әсер ... ... мөлшерінен (МЗМ) төмен зейнетақы алатын тұлғаларға да
шарттар қойылады. Мысалы, 3,5 мың теңге зейнетақы мен ... ... 500 мың ... ай ... ... қосымша жылдық
төлемі 34270 теңгені құрайды. 3,5 мың теңге мөлшеріндегі айлық төлемдер
өзгеріссіз қалады.
Зейнетақы ... ... ... ... жыл ... ... Жаңа
заңдарға сәйкес каленьдарлық жыл ... ... ... ... ... ... азаматтар осы период ішінде кез–келген
уақытта ала ... ... ... ... ... ... (ай сайын, квартал сайын, жыл сайын) алушының өзі анықтап,
қосымша келісім–шартта белгілейді. Келісімнің барлық ... ... жаңа заңы ... ... соманы алуға алушы қажетті барлық құжаттарды
тапсырғаннан кейін 15 күндік мерзім беріледі.
Ал ерікті зейнетақы жинақтары бойынша ... сома ЖЗҚ мен ... ... ... ... 14,9 млн. ішінде 1,6 млн. адамы
зейнеткерлер. Жұмыс істеуші жинақтаушы ... ... ... ... ... 3 млн.астам / 37, 146 б./.
Қазақстан Республикасының еңбек және әлеуметтік қорғау Министрлігінің
пресс–қызметі мәлімдегендей, келешекте жаңа ... ... ... ... ... басқа нұсқаларын жасау болжалануда.
Қазақстанның ағымдық заңнаммасына сәйкес өз зейнетақы жинақтарын алудың
негізі зейнетақы жасына жетуден басқа, азаматтың ... ... ... ... ... толық сенімсіздікпен, нақты төлемдер механизмінің
жоқтығы мен мемлекеттік органдардың ... ... ... көптеген
азаматтар өздерінің басқа елге тұрғылықты тұрғын орнына шетелге кетуі
туралы жалған құжаттарды рәсімдеп, өз ... ... ... соң жаңа ... "таза беттен" бастайды. Зейнетақы жинақтарының өсімі ... ... ... ... мен ... ... басқару
бойынша компания болып табылатын, зейнетақы қызмет ... ... ... ... ... екі жыл ... МЕЖЗҚ жеке капиталы сенімділік
пен қорлар жұмысының ... ... ... екі ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкін Басқару қаулысымен
жарғылық ... ... ... ашық ... ... қоры үшін
250млн. теңге, корпоративтік жинақтаушы зейнетақы қоры үшін 100 млн. ... ... ... ... ... ... активтерін
инвестициялық басқару бойынша қызметін жүргізуге лицензия алу ... ... ... ашық ... ... қоры үшін ... ... ал корпоративтік жинақтаушы зейнетақы қоры үшін 300 млн.
теңге ... ... ... керек. Мұндай ұлғайту зейнетақы
қорларының материалды–техникалық базасын ... үшін ... ... түсіндіріледі.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары жарғылық капиталына талаптардың жоғарылауына
байланысты республика зейнетақы жүйесі құрылымында өзгертулер болуы ... ... ... өз ... ... ... басқаруға
көшуі, ұсақ зейнетақы қорларының қосылуы, ЗАБК саны өз ішінде не зейнетақы
қорларымен қосылуы есебінен қысқаруы.
Жарғылық капиталдың жетіспеушілігі жағдайында ұсақ және орта ЖЗҚ ... ... ... ... ... ... ... нарығы консолидацияланған дегенмен, зейнетақы қызметінің ... үш ірі ЖЗҚ – ... ... ... ЖЗҚ " ... ЖЗҚ үлесіне тиістісі 29%–ына жуығына зейнетақы қызметі мен 1%–ына
қайта құрылған не ұсақ ЖЗҚ, мына жағдайда ... мен ... ... ... байланысты ЖЗҚ бірнеше топқа бөлуге болады.
Актив мөлшері 20 ... ... ... ЖЗҚ. ... жататындар: МЖЗҚ,
"Ұлар–Үміт","Қазақстан Халық банкі ЖЗҚ ", "ABN AMRO–КаспийМұнайГаз".
Зейнетақы қорларының бұл тобы ... ... ... ... нарығының
74%–ын құрайды. Келесі топқа активтері 5–20 млрд.теңге аралығындағы ЖЗҚ
кіргіземіз. Мұнда мына ЖЗҚ ... ... ... ... ... Қор", ... "Халықтық зейнетақы
қоры". Қалғандары 5 млрд. теңгеден төмен ... ... ... тек ... ғана ... ұсақ ... тізімінде / 25,44б. /.
Зейнетақы активтері көлемі бойынша ... ... ... МЖЗҚ ... ... ... қорының қызмет етуінің барлық мерзімі ішінде
"по умолчанию" қоры болғандықтан; екіншіден, қордың мемлекеттің иелігінде
болуы өз жинақтарының ... ... ... ... мен қайтарылуы
салымшыларда сенімділік тудырды; үшіншіден, МЖЗҚ техникалық себептерге
байланысты алыс ... ... ... ... ... ... мәнде МЖЗҚ зейнетақы активтері ... 1 ... бұл оның ... ... көрсетеді.
Бір салымшыға жинақтың орташа сомасы 53 мың ... ... ... Қазақстан" ЖЗҚ темекі компаниясы қызметкерлерінің жоғары табысының
күшінен ерекшелік тудыртады. Таза ... ... ... ... ... ... кредиторлық берешек, аударылған комиссиондық
сыйақылар бойынша ЖЗҚ міндеттемелерін есептегендегі зейнетақы ... 2002 ... 1 ... ... жүйесі бойынша 200,4 млрд. теңгені
құрады, ол 1,315млрд. теңге не барлық зейнетақы активтерінің ... бұл ... ЖЗҚ ... ... ... ... потенциалы барын көрсетеді.
Алайда жинақтаушы зейнетақы жүйесі дамуының позитивті беталысы зейнетақы
аударымдарының міндеттілігімен, сонымен қатар салымшылар ... ... ... ... ... ескеру керек. Қазақстан
зейнетақы жүйесі реформасының қажеттілігі нарықтық экономика мен ... ... ... ... ... ұмтылу талаптарымен
келісілген еді. Реформаның негізгі ынталандырушысы мемлекеттің ... ... ... өз ... минимизациялауға
ұмтылуы. Қазақ реформасының ерекшелігі жинақтаушы жүйенің қосымша ретінде
емес, жаңа мемлекеттік ... ... ... ... ... / 27, 21 б./.
Қорыта келгенде, ... ... ... жүйесінің анағұрлым
өзекті мәселелері келесідей:
-жұмыс істеуші зейнетақы заңнамасындағы жетіспеушіліктер (мысалы, келешек
төлемдердің механизмінің белгісіздігі, зейнетақы қорларына ... ... ... жоқтығы);
-ұлттық қор нарығының дамуы, яғни экономиканың нақты секторына зейнетақы
активтерін салу мүмкіндігінің жоқтығы;
-тұрғылықты тұрғын орнына ... ... ... ... мәселесі;
-жұмысшы халықтың жеткіліксіз көлемі,
-жұмыс істеуші жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізгі қағидалары ... ... мен ... ... ... ... деңгейі /34,11 б./.
Сонымен қорыта айтқанда, өткен мерзім бойынша ... ... ... ... сенімділігінің артуына, жұмысшылар санының өсуіне және
зейнет жасының біртіндеп өсуіне байланысты. Сонымен ... даму ... бір ... ... айқындалды: әр салымшыға жинақтардың
төмен деңгейі, заңнамалық базаның жетілмегендігі, табыстарды ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қиянатшыл бәсекелестіктің проблемасы,
жұмысшы халықтың, әсіресе аймақтардағы, жеткіліксіз қамтылуы және т.б.
2.2 ... ... ... ... ... ... мен ... активтерінің инвестициялық мәні бәріне белгілі. ... ... ... ... ... ... құрамдас
бөлігі болып табылады, себебі зейнетақы қорларының көмегімен бос ақша
ресурстары ... ... ... айналады.
Бүгінгі таңда экономикада зейнетақы қаражаттарын пайдалану проблемалары
тек Қазақстанда ғана емес, сонымен бірге ... ... да ... ... ... ал ... ... қызметкерлердің үлесі аз елдердің барлығында да ... ... ... 2010 ... ... ... ... коэффициенті (65 жас
және одан жоғары тұлғалар ... 15-64 ... ... санына қатынасы)
Германия мен Италияда 30 %-дан жоғары асады, Ұлыбритания, Францияда - ... ... 20 %-ды ... / 43, 63 б./.
Соңғы онжылдықтағы басым тенденция зейнетақы ... бөлу ... ... болып отыр. Бұл жүйенің артықшылықтары нарықта оның барлық
қатысушылары үшін “ойын ережелерін” нақты ... ... ... ... ... есебінен жүзеге асуы мүмкін.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық ... ... ... қорға шоғырландырылған ақша қаражаттарын пайдаланудың ... ... ... ... ... инвестициялау
мақсаттарын таңдау, инвестициялау объектілерін таңдау, ... ... ... ... ... ... ... саясатының мақсатты бағытын таңдау қажеттілігі
былайша түсіндіріледі: ЖЗҚ инвестициялық ... ... ... әр түрі ... екі ... ... ерешеленеді:тиімділік
пен сенімділік.
Табыстылық пен сенімділік барлық ЖЗҚ ... ... ... ... ... Осы мақсаттарға сай олар өздерінің
инвестициялық стратегияларын ... және ... ... ... ... Егер шет ... ЖЗҚ көбі ... стратегияны таңдаса, ал
Қазақстанда консервативті инвестициялық саясат көп қолданылады.
“Қазақстан ... ... ... ету Заңына”
толықтырулар мен ... 2003 ... ... ... Бұл ... ... концептуалдық негіздерін қарастырған. Егер алдыңғы
заңнама зейнетақы қызметі нарығында негізгі үш қатысушыларды ... ... ... мен ... ал ... заң зейнетақы
қорларына өздерінің активтерін өз бетінше басқаруға құқық ... ... ... ... ... Жаңа ... сай зейнетақы
қорлары өз бетінше басқарып қана ... ... ... басқаруды бірнеше
басқарушыларға, оның ішінде шетелдіктерге де тапсыра алады. Компания
активтерінің қай ... ... ... осы үлгі бойынша жақсы
көрінеді деп ұйғарылады ... 3) / 4, 3 б. ... ... жаңа ... ... ... кезде мүдделердің
қарамақайшылық прблемаларын шешу үшін зейнетақы активтерін басқару бойынша
қызмет зейнетақы қорларының қызметінен бөлінген еді, ... ... ... ... тарту арқылы өсірген тиімді. Бүгінгі
таңда зейнетақы ... ... ... ... ... ... ұлттық зейнетақы жүйесінің бірыңғай ... ... ... ... ... ЗАИБАҰ қызметі үшін қордың
шығындары азаяды, өйткені ЗАИБАҰ-ға сыйақыларды мұндай ... ... әлі ... ... ... ... жағынан алып қарайтын болсақ,
зейнетақы жүйесі дамыған сайын әлемдік нарыққа интеграциялануы мүмкін.Бұл
көзқарас тұрғысынан зейнетақы ... үшін ... ... ... қиындық
туғызу мүмкін, өйткені ол үшін ... ... ... оның ... ... ... қолдау, персонал, жинақталған тәжірибелі
потенциал. Мұның бәрі ... ... пен ... ... алға қарай дамуымен
байланысты.
Жаңа зейнетақы жүйесінің қызмет етуі кезеңінде ЗАИБАҰ өзін ... ... ... ұйымдасқан қатысушылары ретінде ұсынады. Олар
бағалы қағаздар ... ... ... үшін әр ... лицензиялары бар және
арнайы оқуды ... ... ... ... менеджерлер мен мамандар,
оптималды ұйымдастырушылық құрылымы және жеңілдіктер жасауды тездету, ... ... ... ... ... тәжірибесінің мол болуы арқасында
қор нарығы мен ... ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік жасайды.
Сурет 3. Еңбек зейнетақысының жинақтаушы бөлігінің қаражаттарының
қозғалысы
2006 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... немесе ЖІӨ -ге 9,29 % болды. Зейнетақы жинақтарының өсу
қарқыны алдынғы ... ... ... мәліметтермен сипатталады.
(кесте 5).
Кесте 5
2002-2006 жылдарда Қазақстанда зейнетақы жинақтарының өсу қарқыны
|Мерзімі ... ... ... ... |
| ... |млн. ... |жинақтарының өсу |
| ... | ... % ... ж. |235,9 |81,0 |52,29 ... ж. |328,8 |92,9 |39,38 ... ж. |436,1 |107,3 |32,63 ... ж. |583,8 |147,7 |33,87 ... ж. |810,9 |227,1 |38,90 ... ... көзі – ... записка «О состоянии накопительной
пенсионной системы в Казахстане» /6, 9 б./.
Берілген кестеден көріп ... ... ... ... ... 2002 жылдан 2004 жылға дейін өсу қарқынының төмендеуі
байқалады. Бірақ, 2006 жылдың 1 ... 2005 ... осы ... ... ... 5,03 ... ... және 38,9 % құрады
/6, 15 б. /.
Жинақтық зейнетақы қорлары арасында ең үлкен ... ... ... ... ... ... ... Халық Банкі» - 219 382 млн.
теңге немесе 27,05 %, «Ұлар-Үміт» - 144 477 млн. ... ... 17,82 ... - 144 396 млн. ... немесе 17,81 %, «Қазақстан БТА» - 73 516
млн.теңге немесе 9,07 % және ... - 54 239 млн. ... ... 6,69 %
жалпы зейнетақы жинақтарының сомасының. Жиынтығында бұл 5 ... 78,44 ... ... ... ... ... ... 4).
Зейнетақымен қамтамасыз етудің жаңа жүйесі қызмет ... ... ... ... инвестициялық басқару процесін өзгермелі және тұрақсыз
ретінде сипаттауға ... ... бір ... -дан ... зейнетақы
активтерінің қозғалысы басқарушы компаниялардың нарықтық позициияларына
әсер етеді.
Бүгінгі таңда активтер “Қазақстанның Халық банкі” ЗАИБАҰ -ы ... ...... ... ... ... ЖЗҚ-ның өз активтерін өз бетінше
басқару құқығы (ЖЗҚ-ЗАӨБ) сияқты ... ... ... ... ... ... 4. ... зейнетақы жинақтары қорларының құрылымы (2006 ж.)
Бүгінде зейнетақы активтерін басқару бойынша компаниялар зейнетақы
активтерін инвестициялық ... іске ... ... ... және
оларды шартты түрде 3 топқа бөлуге болады / 30, 21 б. / :
- ЖЗҚ-ЗАӨБ ... және ... ... ... ... ЗАБК “Актив-Инвест”, ЗАБК ‘Нұр-Траст”;
- ЗАИБАҰ -Альфа-Траст, ABN AMRO Asset Management, Жетісу, Premier Asset
Management, Bailyk Asset ... ... ... ... ... ... ЗАБК.
Инвестициялық активтер алдын ала нақты келісілген пайыздық қатынастағы
қаржы құралдарына инвестицияланады. Зейнетақы жүйесін реформалаған ... ... ... ... ... ... нарықтарының
дамуына септігін тигізеді деп ұйғарылған еді. Негізінде, жеке ... ... ... ... ... ... дамуын
ынталандыруы тиіс еді. Бірақ, ... ... ... ... 99,3% ... ... қағаздарға салынды, дәлірек айтып
кететін болсақ : еврооблигациялар 15,53%, Қаржы Министрлігінің орта ... ... ... қағаздары-81,78%, Ұлттық Банктің ноталары-2%, себебі
зейнетақы қорларының инвестициялары үшін басқа бағыттар ... ... ... дамымаған болды, ал шетел эмитенттерінің ... ... ... ... ... 5). ... ... жетіспеуі
нәтижесінде оларға деген сұраныс өсе бастады, ал табыстылық төмендеді. ... ... ... ... бойынша табыстылық өтелу мерзімі ... ... ... ... болды. ЗАИБАҰ пайда болғаннан бері оның
қызметі валюталық бағаммен байланысты проблемалаға кезікті. Осылайша, ... ... ... ... ... енгізбестен бірнеше ай бұрын ЖЗҚ
атаулының барлығы ... ... ... ... валюталық
құралдарға ауыстырып үлгерді. Осыған қарамастан активтердің негізгі бөлігі
теңге болып қала берді, өйткені олар ҚР ... ... ... ... ұлттық валютада шығарылған Ұлттық Банктің ноталары болды.
МЖЗҚ инвестициялық портфелі тұтас ... ... ... сондықтан
теңгенің девальвациясы зейнетақы жинақтарының құнсыздануына алып келуі
мүмкін. Сол себепті үкіметтің шешімі ... ... ... ... қағаздар АВМЕКАМ – ... ... ... ... ... олар ... төмен болуына байланысты
табыстылығы және өтімділігі жоғары Қазақстанның тәуелсіз қарызы еврооблига
цияларға айналды / 39, 75 б. ... 5. ... ... ... ... портфелінің
өзгерісінің динамикасы, %
Таза инвестициялық табыс суммасы 2006 жылыдң 1 ... 218980 ... ... Таза инвестициялық табыс көлемінің өсу қарқыны алдыңғы
жылдармен салыстырғанда ... ... ... (кесте 6,
қосымша Ә, Б)
Кесте 6
2002-2006 жылдарда зейнетақы ... ... өсу ... ... ... |Өсу ... |Зейнетақы |
| ... | | ... |
| ... | | ... |
| ... | | ... |
| ... | | ... ... |
|01.09.2002 ж. |66,5 |22,7 |51,83 |28,19 ... ж. |88,1 |21,6 |32,48 |26,79 ... ж. |105,2 |17,1 |19,41 |24,12 ... ж. |140,6 |35,4 |33,65 |24,08 ... ж. |219,0 |78,4 |55,76 |27,01 ... ... көзі - ... записка «О состоянии накопительной
пенсионной системы в Казахстане» . – ... – 2006 /6, 16 ... ... ... ... 2005 жылы 2004 жылмен
салыстырғанда таза инвестицииялық табыс 14,24 процентке және 2006 жылы ... ... 22,11 ... ... ... ... түсуі 2006 жылыдың 1 қыркүегіне 618 504 млн.
теңге немесе ІЖӨ-ге 7,09 % құрады (сурет 6).
2004 жылдың 1 акпанындағы ... ... таза ... ... ... ... ... құрады. Ағымдық жылдың қаңтарына инвестициялық портфель
қорының 01.01.2004ж. 27,13% ... ... ... ... шетел
валютасында ірілендірілген бағалы қағаздардан тұрғандықтан, ... ... ... 3,7 ... теңгеге төмендеді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктің мәліметтері ... ... ... ... ... курсы есептік айға 144,22 теңгеден
139,41 теңгеге дейін төмендеді.Зейнетақы жинағының жалпы ... ... ... ... 25,9%-ды құрайды. Жинақтаушы зейнетақы қорының
зейнетақы автивтері бойынша нақты табыстың орташа өлшенген коэффициенті
(МЖҚ есептеменгенде) 2003 ... ... 2004 ... ... аралығында
(-1,06%) құрады. Егер 2004 жылдың басында ... ... ... 13 ... ... қорлары бойынша теріс болса, 2004 жылдың
аяғында барлық жинақтаушы зейнетақы қорлары инвестициялық ... ... / 29, 18 ... 6. ... жж. ... ... ... және
зейнетақы жинақтарының динамикасы, млн теңге
2006 жылыдың 1 қыркүйегіне инвестицияланған зейнетақы активтерінің ... млн. ... ... ... осы ... ... ... салыстырғанда
18 922 млн. теңгеге немесе 2,42 % артты / 7, 14 б. /.
Таза табыстың ең көп көлемін келесі ... ... ... ... %, ... ... ... 34,38 %, «МЖЗҚ» - 9,86 %, «Ұлар-Үміт» -
7,56 %.
Қор нарығының ... мен ... ... ... үшін ... ... саны
бірте-бірте өсіп келеді. Зейнетақы қорларына шетел эмитенттерінің бағалы
қағаздарына, оның ішінде жеке, халықаралық ... ... ... ... ... ... етілді. Сонымен бірге, нарықта биліктің
жергілікті атқарушы органдарының бағалы қағаздары – ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің депозиттеріне ЖЗҚ-ға 40%-
ға дейін активтерді ... ... ... ... 7). Бірақ банктер
депозиттер бойынша сыйақының төмен мөлшерлемесін ұсынумен байланысты, ал ол
2001 жылдың басында мүмкін ... ... ... ... ... үшін тиімсіз еді, банктің депозиттеріне зейнетақы активтерінің кем
дегенде 3% орналастырылды. 2001 жылы Қазақстанның бағалы ... ... ... АҚ ... мен “Қазақтелеком” АҚ облигациялары
есебінен мемлекеттік емес бағалы қағаздардың айналыс көлемі ... ... ... ... ... ... сол ... мемлекеттік емес
бағалы қағаздарды сатып алу бойынша ЗАИБАҰ ... ... ... ЖЗҚ ... инвестициялық портфель (01.09.2006 ж.)
|Қаржылық тетіктер ... ж |
| |Млн. ... |% |
|1 |2 |3 ... ... ... ... | | ... ... |222 743 |27,79 ... ... |2949 |0,37 ... Министрлігінің бағалы қағаздары |179 041 |22,34 ... Банк ... |40 753 |5,08 ... атқарушы органдардың бағалы |- |- ... | | ... ... ... емес |77 126 |9,62 ... қағаздары | | ... |1518 |0,19 ... |75608 |9,43 ... ... ... ... |54 |0,01 ... қаржылық ұйымдардың бағалы |63 |0,01 ... | | ... ... ... ... |10 190 |1,27 ... | | ... |8 064 |1,01 ... ... ... емес ... 232 |44,20 ... оның ішінде | | ... |102 917 |12,84 ... оның ... |251 315 |31,36 ... ... ... |2 724 |0,34 ... айналғаны |248 591 |31,02 ... ... ... ... |128 965 |16,09 ... |801 437 |100 ... ... записка «О состоянии накопительной
пенсионной системы в Казахстане» /6 , 8 б./.
Зейнетақы активтерінің ... ... ету және ... ... оларды бағыттау мақсатында 2002 жылы ЗАБК сұрақтары бойынша
нормативтік актілерге келесідей өзгертулер енгізілді / 13, 28 б. /:
- ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарынан басқа мемлекеттік бағалы қағаздарына инвестициялаудың төменгі
шегі активтердің жалпы көлемінен 40%-дан 35%-ға дейін төмендетілді;
- Қазақстан Даму Банкінің ... мен ... ... ... шегі ... активтерінің жалпы көлемінен 5%-нан
10%-ға дейін өсірілді;
- муниципалдық бағалы қағаздарға салымдар 5% ... ... ... халықаралық банктер шығарған бағалы қағаздарға салымдар 10% жоғары
болмауы тиіс;
- ипотекалық облигациялардан басқа “А” категориясындағы ... ... ... ... шегі ... 50%-ға дейін көбейді.
Жинақтаушы қорлардың қоржынындағы корпоративті акциялар 30%-дан жоғары
болмауы тиіс, ... ... ... ... банктік депозиттер
20%-дан жоғары құрамауы тиіс;
- ... ... ... ... үлесі 10%-дан жоғары аспауы
тиіс;
- халықаралық қаржы ұйымдары шығарған бағалы қағаздар шегі ... ... ... “А ” ... 14 ... мен ... бар, ... орай
корпоративті облигациялар нарығы дами бастады.Бүгінгі таңда ... ... ... 600 млн. АҚШ долл. айналыста. Ол 2,5%
ЖІӨ құрайды және бұрынғы кеңес елдерінің ... ең ... ... ... ... ... ... дамуы 1999 жылы басталды,
олардың алғашқылары 1999 жылы 1 ақпанынан бастап биржаның ресми ... Осы жылы (7 ... ... ... ... ... бойынша ағашқы рет аукцион өткізілді.
2004 жылы 1 қаңтарда ұйымдастырылған ... ... ... 373,0 млрд. теңгені құрады (2,6 млрд. ... ол 1 жыл ... ... өсті және ... ішкі өнімнің 8,4% құрады.
Жыл аяғындағы ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған нарықтың ... ішкі ... ... ... екі есе аз ... ... теңгені құрайды (1,27 млрд. АҚШ долл.) (Кесте 9) / 29, 33 б./.
Корпоративті облигациялар қазақстандық ... ... ... ... ... тартудың негізгі құралы болып табылады. Бірақ ... 1 ... ... ... ... ... ... саны
не бәрі 75 құрады, ол акционерлік қоғам (АҚ) мен жауапкершілігі шектеулі
және ... ... ... ... ... эмитенттердің жалпы
санынан өте төмен үлесті құрайды. Осы кезде “А” ... ... 48 ... (29 ... және “В” ... облигациялардың 11 шығарылымы (11 эмитенттердің) Қазақстандық қор
биржасының ... ... ... ... ... ... көлемі
|жылдар |Жыл аяғындағы айналыстағы |Жыл ... ... |
| ... нарықтың ... ... |
| ... ... ... көлемі |
| ... | |
| |млн. ... ... |ҚР ... |млн. ... |ҚР ... |
| | |АҚШ ... |% | |АҚШ ... |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |0,58 |2,7 |236.442 |1,57 |7,3 ... ... |1,19 |4,9 |284.639 |1,83 |7,5 ... |364.329,671 |2,54 |8,2 |379.104 |2,6 |8,5 ... ... ... мен ... ... ... және қадағалау
бойынша Қазақстан Республикасының Агенттігінің мәліметтері бойынша.
Облигация эмитенттерінің ... ... үшін ... ... жеткіліксіздігі мен капиталдандырылған ... саны ... ... ... Бұл ... ... осы сегменті
динамикалы түрде дамып келеді, жыл сайын 100% ... өсіп ... ... ... ... ... перспективаларға ие (Кесте 8).
Корпоративті бағалы қағаздарға инвестиция үлесінің өсуі салымдардың
шегінің өзгерісімен ғана ... ... ... отандық кәсіпкерлердің
рейтингтерінің өсуімен байланысты. Биржалық ... ... “А” және ...... ... ғана ... Осы кезде
эмитент ең алдымен бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарына өтіп,
халықаралық стандарттар бойынша ... ... ... және ... ... “А” ... кіру ... активтерінің үлкен бөлігі 90% Алматы қаласында орналастырылған,
себебі республиканың қаржы нарығының барлық ... ... ... қор биржасы, өкілетті орган) және оның негізгі
субъектілеріің көп ... ... ... ... ... компаниялар мен т.б.) осы жерде орналасқан.
Ірілеріне "Қазақстанның Халық ... ... ... ... ... 50 ... ... көп актив бар. Жалпы, бұл ЗАИБҰ
нарықтың 70% жуығын иемденуде./ 37, 125 ... ... ... ... ... бірі ... ... мен инвестициялық табысты алуы есебінен ... ... ету. Бұл ... ... қатар, ЖЗҚ өздері
үшін де маңызды, себебі олардың табысы инвестициялық портфельдің табысымен
байланысты. Бастапқы ... ... ... ... ... ... ... себебі зейнетақы активтері ... ... ... ... ету үшін қаржы құралдары жеткілікті болды. Бірақ жүйенін
дамуына байланысты оған халықтар көптеп тартылды және сәйкесінше ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін
жеткіліксіз болды.
Қор қызметін қамтамасыз етуінің жалғыз көзі ... ... ... ... ... ... өсуі ... қолдау үшін қажетті
болды. 2003 жылдың 1 шілдесінен қазақстандық зейнетақы жүйесі ... ... ... ... ... ... бағаламасы ЖЗҚ-
ң номинальды және нақты табыстарының коэффициентерінін мәніне әсер ... ... ... ... және кейінгі берілгендерді салыстырғанда көрініп тұр.
Зейнетақы активтерінің нарық бағалауын енгізуден ... ... ... ... ... ... номиналға сыйақыны күнделікті есептеу
сомасы мен сату мен сатып алу немесе өтеу бағаларының арасындағы айырмаға
тең. ... бұл ... тек ... ... сату ... ... мөлшеріне әсер етті. Бағалы кағаздарды иелену ... ... ... тек қана сатып алу бағасы мен ... ... ... ... әсер ... Номиналдан жоғары
бағалы қағаздарды сатып алу кезінде ... ... ... ... тең ... ... төмен бағалы қағаздарды сатып алу кезінде де табыс
осылай есептеледі.
Үлестік бағалы ... ... ... табыс есептелген
дивидендтер (жылына 1 рет) сомасы мен сатып алу сату бағасының ... ... ... ... егер ... ... онда
инвестициялық табыс тек акцияларды сату кезінде өзгереді. Инвестициялық
портфельде ... ... ... ... және залалды көрсетпеуге болатын
болды,сонымен қатар бағасы көтерілген акцияны да иленуге болады. Активтерді
бағалау есебінің жаңа әдістемесін ... ... алу ... мен ... күн ... күнделікті айырмасын ескеруге мүмкіндік береді және
ол эмитенттің қаржылық жағдайындағы, қаржы ... ... ... нарықтық бағаның өзгеруінде көрініс табады,ал ол өз
кезегінде табыс коэффициентінде ... / 15, 36 ... ... ... ... жүйесінін портфельді біріктіру
құрылымында көрініс тапты. ... ... ... барлық
категориянің валюталық құралдар үлесі қысқарды. Қазақстанның тәуелсіз
қарызындағы ... ... ішкі ... ... ... ... шетел бағалы қағаздарды қысқарды. Атап өту
керек, еврооблигация үлесі олардың жоғарғы ... және ... ... қысқарды. Басқа қаржы құралдарының қысқаруы теңгеге шаққандағы АҚШ
долларының арзандауымен байланысты. Бұл кезең ... ЖЗҚ ... ... ... ... ... ... ноталарының үлесі
өсті. Бұл өсу баламалы ... ... ... ... ... алу тиімді болмағандықтан ішкі нарықта Қаржы министрлігі
қарызға ... ... қор ... МБҚ ... ... ... ... төмендеуіне және МБҚ ... ... ... зейнетақы активтерін орналастыру ... ... ... ... үшін ... құралдарының
дефициті зейнетақы қорлары активтерінің ... ... ... ... ... ЗАИБАҰ мен МЖЗҚ портьфельдерінде МБҚ үлес салмағы
қысқаруда және инвестициялардың ... ... , ең ... ... ... ... үлес ... өсуде.
Кесте 9
Жинақтаушы зейнетақы қорларының нақты және номиналды
табыстар коэффициенттерінің динамикасы,%
|Жинақтық ... ... ... |Нақты табыс коэффициенті (К2) |
|зейнетақы қоры |(К1) | |
| ... ... ... ... ... ... |
| |– |– |қуы |– |– ... |
| ... ... | |31.12.04.ж |ж | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |14,80 |8,80 |- 6,00 |7,69 |1,87 |- ... |12,46 |7,54 |-4,92 |5,50 |0,69 |- ... қоры | | | | | | ... |7,40 |- 5,24 |5,67 |0,56 |- ... ... |7,38 |- 33 |5,73 |0,54 |- ... ЖЗҚ | | | | | | ... Мрис |11,42 |7,16 |- 4,26 |4,52 |0,34 |- ... | | | | | | ... |9,87 |6,91 |- 2,96 |3,07 |0,10 | - |
| | | | | | |2,97 ... |12,91 |6,79 |- 6,12 |5,92 |- 0,01 |- ... |- |6,52 |- |- |- 0,26 |- ... |6,23 |- 6,15 |5,42 |- 0,53 | - |
| | | | | | |5,95 ... |12,97 |5,86 |- 7,11 |5,98 |- 0,88 |- ... |11,36 |5,67 |- 5,69 |4,47 |- 1,50 |- ... |13,12 |5,56 |- 7,56 |6,12 |- 1,16 |- ... |13,27 |5,35 | - ... |- 1,36 | - |
| | | | | | |7,62 ... |13,27 |5,19 |- 8,08 |6,26 |- 1,50 | ... атындағы|11,87 |4,61 |- 7,26 |4,94 |- 2,05 |- ... | | | | | | ... ... көзі- Аналитичекая записка «О состоянии накопительной
пенсионной системы в Казахстане» /6, 8-9 б./.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары ... ... ... ... 0,61 оң
мәнді құрады. Жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы активтері бойынша
нақты табыстың өлшенген орташа коэффициенті (МЖЗҚ ... 2002 ... 2003ж. ... (-0,34%) ... ... ... мәні 10 жинақтаушы зейнетақы қорлары бойынша теріс болды.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы активтері бойынша ... ... ... ... ... ... 2001ж ... –2002
ж желтоқсанына 5,83% құрады,яғни, 2003жылға 6,17 ... ... ... ... ... жинақтарының өсіміне қарамастан,
ЖЗҚ табыстылығы үнемі төмендеген. (Кесте 9). Бұл туралы ... ... ... ... ... ... сипаттайтын сапалық
көрсеткіштер дәлелдейді. Біздің ойымызша, зейнетақы активтерін ... ... ... ... және ... тиімділік
көрсеткіштері болып басқарылатын зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... көрсеткішіне үлкен әсер еткен факторлар: зейнетақы қорларының
қызметін ... ... ... ... ... ... ... төмендеу себебі – ол 2005 ж бюджетке жеткілікті кіріс
болуына байланысты ҚР ... ... ... ... эмиссия жасауды
тоқтатты. 2005 жылдың үшінші тоқсанында рынок БҚ ... 50,9 ... құр ... нәтижесінде зейнетақы қоры активтерінде бағалы қағаздар
үлесі 35,2 %-ке дейін төмендеді. Сонымен қатар, Қазақстьанның ... ... ... ... ... және көбейту бойынша салмақты
қиындықтарға тап болды.
Табыстылықтың ... ... ... қаржы құралдарының дефициті
мен бағалы қағаздар нарығындағы теңгенің нығайту созылмалылығы мен ... ... ... табыстылықты ұлғайту мақсатында Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... ... №264 зейнетақы
активтерінің инвестициялық басқару қызметі бойынша ережелерді бекіту ... ... мен ... туралы “Қазақстан Республиканың
Ұлттық Банктің 26 желтоқсан 2003 жылғы № 488 жылғы жарғысын қабылдады, ... ... ... ипотекалық облигацияға инвестициялардың
лимиттері 15%-ға, ал ... ... Даму ... ЖАҚ
облигацияларына да әр жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... ... 15%-на ... кеңейтілді. Сонымен қатар, бұл жарғымен
зейнетақы активтері есебінен "ВВВ" ... ... ... агентствалардың сыныптамасы бойынша) немесе "ВАА" ("Moody's
Investors Service"рейтингтік агенстваның ... ... ... бар шетел эмитенттерінің қарыздық бағалы қағаздарын алуға және ... ... "Fitch" ... ... ... ... "ВАА" ("Moody's Investors Service"рейтингтік агенстваның
сыныптамасы бойынша) рейтингтік бағасы бар шетел ... ... ... әр ... ... зейнетақы қорларының зейнетақы
активтерінің жалпы көлемінен 10% -дан көп емес ... ... ... ... ... ... 2003 ... 26 желтоқсанындағы №
487 "Бағалы қағаздар бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссияның
жарлығына толықтыруларды ... ... 2000 ... 15 ... ... ... инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... кезінде бір эмитенттің өз меншікті ... ... ... ... ... ... алынып тасталды /
40, 21 б. /.
2004 жылғы шілдеде жағдайды ... үшін ... ... ... ... ... ензігді. Жергілікті атқарушы органдардың
бағалы қағаздардан басқа, МБҚ-ға инвестициялау бойынша ЖЗҚ әр ... ... ... жалпы көлемінен 35%-тен 25%-ына дейін
төмендетілді. Алғаш рет тазартылған алтынға 5%- дан кем емес ... ... ... Ипотекалық облигацияларға 20%-ға дейін және "Қазақстанның
Даму Банкісінің" ЖАҚ облигацияларына 15% инвестициялау лимиті ... ... ... 40%-ға дейін жоғарғы ... ... ... үшін мүмкіндіктер елеулі түрде кеңейтілді. Соған
қарамастан, зейнетақы ... мен ... ... ... созылмалы дефициті жағдайында таңдаулары жоқ. Олар нарықта
бар құралдарға қаржы салуға тура келеді. ... ... ... ... ... 6 ай ... не бары 2,7 ... төмендеді, 53,3%-дан 50,6%-ға.
Соған қоса МБҚ бойынша табыстылықтың ... ... 2003 ... ... сол ... маусым айында 4,98%-ға ... ... ... активтердің әрбір үшіншісі Ұлттық Банктің қысқа
мерзімді нотасына сәйкес келеді. Бірақ Қаржы Министрлігі мен Ұлттық ... ... 5-6-7% ... шығаруды жоспарлайды және шығарады.
Осымен жылдық инфляция 6-7% құрайтынын ... ... ... ... ЖЗҚ ... 51% ... қағаздарға салынған. Осылайша,
зейнетақы қорлары ... ... ... жуық ... / 41, 28б.
/.
Корпорациялық бағалы қағаздар ... 2004 ... ... ... ... 2924 ... ... тіркелді. Бағалы
қағаздар нарығында 52 брокер-диллерлер, 19 ... 10 ... 2 ... реттейтін ұйым және бағалы қағаздар портфелін
басқаратын 10 ұйым ... ... ... ... ... 9 акция шығарылымы мен номиналды құны 5,0 млрд.
теңге болатын 1 мемлекеттік емес облигациялар ... ... ... ... ... ... 3523 ... акциялар шығарылымы
мен жиынтық номиналды құны 179,2 млрд. теңге болатын 71 ... емес ... ... ... / 19, 93 б. /.
2004 жылы инвесторлар үшін ... ие ... КИК – ... 53% - ы ... қорлары арасында орналастырылды.
Бекітілген пруденциялық нормативтерді есепке алып КИК – ... ... ... ... үшін ... ... КИК облигацияларына зейнетақы қорларының салған ақшаның көлемі
қазіргі уақытта 10% - дейін ... ... ... ... ... ... жалпы сомасынан 0,14% – тен 9,42% - ды ... 16 ... ... ... тек ... КИК облигацияларына зейнетақы
активтерін орналастырмаған. Ипотекалық облигацияларға ... ... ... тарту үшін қызмет етуші тетік зейнетақы қорлары
активтерін орналастыратын ... ... ... ... мен
толықтырулар енгізу. Сонымен қатар, инвестициялау мүмкіндігінің жоғары
инвестициялау мүмкіндігінің бөлігінде пруденциялық нормативтерді кері ... ... ... ... активтерін басқарудың негізгі құралдарының бірі
Ұлттық Банктноталары мен МЕОКАМ, әйтсе де, ... және ... ... ағымдық деңгейін назарға ала отырып, бұл облигациялар теріс
нақты ... ... ақша ... ... мәні жағынан екіншісі
қазақстандық эмитенттердің корпорациялардың облигациялар болып ... ... ... ... ... ... қарқынмен кеңеюде. Жуық
жылдары нақ осы бұл облигацияларға зейнетақы ... ... жылы ... ... ... американдық компаниялардың акцияларын
иеленді: "Microsoft ... және т.б. ... ... ... ... қағаздар арасында
АҚШ,Голландия, Австрия, Австралия және ФРГ сияқты елдердің ... ... ... ... мен ғаламдық ноталары бар.
Сонымен қатар, зейнетақы қордарының қаржысына ... ... ... мен евро ноталары сатып алынды. Ондай ұйымдарға: АБР,
Америкааралық даму ... ... ... ... МБРР, ЕБРР. Шетел
мемлекеттерінің МБҚ – дан АҚШ ... ФРГ ... ... ... ... ішкі ... бөліп көрсетуге болады / 43,
89 б. /.
Зейнетақы ... ... ... ... талдау қазіргі кезде
зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... ... ... құлауы екендігін көрсетеді. Табыстылықтың құлауы
соңғы жылдары болды, ал 2003 - 2004 жж. ... ... ... ... қатысты теңгені нығайтуы елеулі әсер етті. ... тағы да бір ... ең ... ... ... ... үлесі
салынған мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша инвестициялық ... ... ... ... түрі бойынша инвестциялық портфельдің
құрылымын диверсификациялау бойынша жұмыс табыстылыққа күтілген оң ... ... ... ... бір мәселесі инвестициялауға
қаржы құралдарының жеткіліксіздігі болып табылады. Сонымен қатар, ... ... ... ... белгілі әсер етті. Егер басында
бастапқы орналастыру кезінде эмитенттер табыстылыққа ерекше ... ... өте келе ... оны ... бастады: егер нарықта бағалы
қағаздарға сұраныс ұсыныстан ... ... онда бұл ... ... Бұл жағдай банктік депозиттер бойынша да осылай
болады. Зейнетақы қорларының активтерінің ... ... ... ... даму ... ... белгілі уақытқа
мәселенің өткірлігін төмендетуге мүмкіндік береді. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... секторының дамуына
қатысты зейнетақы қорлары активтерінің қолдануына келетін ... ... ... тағы да ... ... ... келіп сүйенеді. Себебі,
қазіргі уақытта берілген экономика сегментіне активтер тек банкілік жүйемен
емес, сонымен ... ... ... ... сатып алу арқылы
инвестициялайды. Бірақ, қор ... ... ... емес ... бағалы қағаздардың ұсынылатын көлемі
инвестор жағынан сұранысты ... ... ... ... . ... қаржыгерлер ассоцациясы 2005 – 2007
жылдарға арналған Қазқстан Республикасының ... ... ... дамыту
бағдарламасын жасау бойынша жұмысшы группасының ... ... ... KASE "А" және "Б" категорияларының талаптарын құрылымдау бойынша
шаралар жүргізу, ... ... ... талаптарға
байланысты зейнетақы қорларын тарту нормативтерін ... ... "Б" ... ... ... зейнетақы
активтерін жіберуге рұқсат беру туралы сұрақты қарастыру;
- "А" ... сату ... ... ... ... компания акцияларындағы зейнетақы қорлар инвестицияларының
лимитінің жоғарлау талаптарын қарастыру. Сонымен қатар, ... ... ... ... белгілі бөлігін тек қана
зейнетақы қорларының арасында орналастыру және т.б.
Одан басқа, экономиканың нақты секторының ... ... ... ... ... ірі инвестициялық жобалар бойынша
мемлекеттік ... беру ... ... ... ... кезде тек қарыздық құралдар нарығы емес, сонымен қатар
бағалы қағаздардың ... ... ... Бұл ... болады, егер мемлекет
қор нарығының дамуы ... ... ... ... ... ішінде
мақсатты индустриалды саясатты енгізгенде. Қор нарығында құралдары "В"-дан
"А"-ға дейінгі категория тізбесіне жататын ... жане ашық ... ... / 5, 100 б. ... ... зейнетақы қорының негізгі мәселелерінің бірі ... ... ... ... ... жинақтау зейнетақы
қорының инвестициялық шоттарындағы ... ... ... ... ... қор ... тенгенің ревальвациясымен АҚШ
долларының арасындағы ... ... ... ... ... да ... ... құралдардың пайдалылығының төмендеуін
көрсетеді.Теңгенің ревальвациясы барлық валюталық құралдардың үлесінің
төмендеуіне әкелді.Жаңа ... ... ... ... қорының
инвестициялық қоржынның табыстылық деңгейін бағалауға көмектеседі.
3 ЖИНАҚТЫҚ ЗЕЙНЕТАҚЫ ҚОРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
Бұл тарауда ... ... ... ... дүниежүзілік
тәжірибесі зерттеліп және оның Қазақстанда ... ... ... ... инновациялық бағдарламаны іске
асыруда жинақтық зейнетақы қорларының мүмкіндіктерін пайдалану жолдары
айқындалады.
1. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда қолдану мүмкіндіктері
Экономикада жұмыс iстеп, пайда әкелетiн зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... туралы мәселе тек
Қазақстанның алдында турған жоқ.. Халыктың зейнет жасына жету ... мен ... ... каржының болашақтағы ‘ жетiспеушiлiгi
зейнетақымен қамсыздандыру проблемасын шешудiң жаңа ... ... және де әлем ... ... мен үкiмет алдында тұрған
мәселелердiң бiрi болып табылады. Әртүрлi елдерде ... ... ... көп, ... соңғы он жыл ... ... ие ... бөлу ... ... ... ... камсыздандырудың жинақтаушы жүйесі өз өздігiнен қартайған
қоғамды барлық қиыншылықтардан қорғаушы бола алмайды. Әлемдік тәжірибе
олардың ... ... бір ... еместiгін көрсеттi, ал
зейнетақымен ... ... ... ... ... ... жинақтаушы жүйесi концепциясының салдарынына кешенді бағалау
мен белгiлi шарттарды сақтауды талап ... ... ... зейнеткерлерге табыс әкелетiн инвестициялық ресурстарға айналуын
болжамдайды. Бұл жүйенің ... ... ... ... ... басқару есебiнен, оның барлық қатысушылары үшін жаңа
ережелердi сақтаған жағдайда ғана ... ... ... Құрама Штаттарының
тәжiрибесi, жинақтаушы ... ...... қаржылық
инфрақұрылыммен, тартымды инвестициялық объектілердің болуымен, елдерi қор
рыногының өлшемдi бақылануымен, ... ... ... қалыптастыру
және әртараптандырумен байланысты екендiгін көрсеттi. Бұл жағдайда ... ... ... жүйелері ерекше қызығушылық туғызады. Қазірдің
өзiнде жиынтық активтер 2,2 млрд. долларды, инвестициялық кiрiс ... ... ... ... ... 43, 56 б./.
АҚШ-та зейнетақымен қамсыздандырудың дамуы зейнетақы жүйесiн реттеудiң
формалары мен әдiстерiнiң әртүрлiлiгiмен ерекшеленедi. Құрама штаттарындағы
бөлушiлiк түрiндегi ... ... ... ... ұлттық
бағдарламасымен қатар, жергiлiктi билiк органдары мен штаттар деңгейiндегi
зейнетақы жүйелерi және де ... ... ... жеке ... ... ... және ... деңгейдегi зейнетақымен қамсыздандыру жоспарлары
ХIХ-ғасырдың екiншi жартысынан бастап дами бастады. ... ... ... 1869 жылы құрылған Нью-Йорк қаласы тұрғындарының зейнетақы
жүйесi болды. Жергiлiктi және штаттық зейнетақы жүйелерiнiң ... ... ... жартысында байқалды, әсiресе жергiлiктi және штаттық
бағдарламалардағы зейнетақы активтерi 10 есе көбейген 80-90 жылдарда ... жылы ... ... 2,2 трлн. долларды құрады. Осылайша 1980
жылы осы бағдарламалар шеңберiндегi инвестициялық кiрiс барлық ... ... 2000 ... жылда 78%-тi құрады /43, 61 б./.
Зейнетақы багдарламаларының қатысушыларының ... ... ... ерекше кұқығы заңды түрде федералды
деңгейде iшкi табыстар кодексінің ... ... ... ... ... ... активтерiнiң кандай да бiр болмасын болігi
катысушылар алдындағы мiндеттемелердi орындаудан баска ешқандай ... тиiс ... ... ... ... ... штаттық жене
жергiлiктi билiк органдарының заңнамаларымсн белгіленеді, мысалға,
штаттардың ... алты ... ... ... ... Осы
шектеулерге байланысты активтердің 50%-тен аспайтындай бөлiгi ... ... жене ... ... ... жүйесінің тұрақтылығын
камтамасыз етуге жене әрбiр зейнеткердiң, әртүрлi ... ... ... ... зейнетке шығу жасы жетпеген әрбiр жұмысшының
алдында алынған ... ... ... ... ... ... және жергiлiктi заңнамалармен реттелiп отырады.
Конгресстің зерттеу қызметiмен, мұғалiмдердi зейнетақымен қамсыздандыру
сұрактары бойынша Ұлттық ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк зейнетакы жүйелерi үшін ... ... ... ... уәкілетті органдар немесе
тұлғалардың қаржылық ... ... ... талаптарды
зерттеу оларды барлық деңгейде реттеудiң тармақталған жүйесінің ... ... ... ... ... агенттiгi барлық жиналған
каражаттарды зейнетақы жоспарларындада ... ... ... ... ... ... заң ... уәкiлеттi.
Көптеген штаттық жене жергiлiктi зейнетақы жоспарларында жұмысшылардың
жарна ... ... ... зерттеулер Комитетiнiң мемлекеттiк
жинактаушы зейнетақы жүйесiнiң салыстырмалы талдауын зерттеу ... ... орта ... ... ... ... берушiлер жарналарының көлемi 1000 адамға дейiнгi салымшылар ... ... ... ... 1000 ... көп ... саны
жоспарында төленген жалақының ... ... ... ... ... ставкалары өзгертулерге ұшырауы мүмкiн.
Әдетте жүйе қызметінің жалпы саясатын жасап бекiтетiн қамқоршылар кеңесiнiң
қызметi де ... ... ... ... ... арасынан,
жұмыс берушiлер арасынан, зейнетке шыққан тұлғалар мен коғам ... де ... ... ... мамандары мен мемлекеттiк билік
органдары ... ... ... ... деңгейдегі мұғалімдiк
жинактаушы зейнетақы жоспарларының 90%-ке ... ... ... ... ... жарна төлеушi белсендi қатысушыларда бар өздерінің
қамқоршы ... ... ... ... ... ... үйлестіру үшiн,
басқарушылық шешiмдердi жетiлдiру үшiн, штаттық жене жергiлiктi зейнетақы
жүйелерiне мерзiмдiк зерттеу жүргiзу мен ... үшiн ... ... үйлестiру кеңесi кұрылды. Ол штаттық және жергiлiктi зейнетақы
жоспарларына жәрдемдесушi үш ... ... ... ұйымы болып
табылады .Олар Штаттардың зейнетақы жүйелерiн басқарушы ұлттық ассоциация,
Мемлекеттiк ... ... ... ... ... және ... ... жоспарларларының ... ... ... ... және де 2001 ... лаң-кестiк
әрекеттерге байланысты зейнетақылық жиналымдарды сақтау, олардың сақталуьна
биліктің барлық деңгейiндегi жауапкершiлiк бойынша сұрактар туды. ... ... ... ... ... ... тұрактылықты
нығайтуға байланысты шаралар колданылады. Мысалға, 2001 жылдың ... ... ... губернаторы 2004 жылдың 1 маусымына дейін
мұғалiмдiк зейнетақы жуйесiнiң қаржылық ... ... ... үшін ... ... багдарламасы туралы” заңға қол
койды. Осы ... ... ... ... екi ... ... жасап
жатқан ұзақ мерзiмге арналған заң күшiне енуi тиiс. ... заң ... он екi ... ... ... ... үш адам,
мұғалiмдергс арналған ... ... ... ... ... ... ассоцациясынан бiр - бiр өкiлдер, бiлiм беру жүйесі
ассоцациясының жұмысшылары, мұғалiмдер ... ... ... әкiмшілiгi ассоциациясы енедi / 43 , 29 б./.
Зейнетақы жиналымдарын кепiлдендiрумен қамтамасыз ету бойынша ... ... ... ... де ... Жұмыс iстеген
жылдардағы әлеуметтік жарналарын төлеп келген жұмысшылар ... ... ... тап болмауы керек.
Конгресс “Зейнетақы жиналымдарының қауiпсiздiгi туралы” заң жобасын карады.
Ол жұмысшыларға ... ... ... ... бақылау
жасауға мүмкіндік берудi, зейнетақы ... ... ... жақсартуды қамтиды. Олар зейнетақы есепшотының
динамикасы туралы ... ... ... ... ... ... ... коржынды таңдауға катысты маманның
көмегіне кеңейген ... ... ... ... әкiмшiлiктерде, округарда аталған бағдарламалармен ... ... ... судьялық, мұғалiмдiк, әкiмшiлiк
жұмысшылар, өрт сөндiрушiлер, полиция, т.б. жұмыстарына ... ... ... істейтін барлық жұмысшылар қамтылған. Жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң
қызметiн штаттық және ... ... ... ... және ... ... ... қатысушылардан қалыптасатын қамқоршылар кеңесiмен
тағайындалатын атқарушы директор басқарады. Мысалға, Иллинойс ... үшін ... ... ... ... он бiр ... Олар ... бiлiм беру жүйесiнiң бас инспекторы, зейнетақы
жүйесiнiң қатысушыларымен ... төрт ... ... төрт ... ... ... зейнетақы алып отырған
тұлғалармен сайланатын екi қамқоршыдан тұрады.
Календарлық жыл сайын атқарушы, заң ... ... ... ... ... ... ... және әкiмшiлiк сұрақтар
бойынша ... ... өтіп ... ... ... ... комитеттің сессиясы он екi рет жиналды. Әрбiр зейнетақы
жоспары шеңберінде қатысушылар ... ... ... ... ... мен ... штатының бiлiм беру сұракгары бойынша ... ... штат ... зейнетақы жүйесі толығымен және
белгiлi бiр ... ... ... сыртындагы мемлекеттiк мектептерде
жұмыс істейтін персоналды камтиды, оның ... ... ... пән
мұғалiмдерi, мектеп әкiмшiлiктерi, автоiсiнiң оқытушылары, ... ... ... мектеп кітапханашылары, шаруашылық жұмысшылары
мектеп ... ... ... ... ... аймақтық
инспекторлары мен ... ... ... ... ... ... ... және бiлiм беру сұрақтары
бойынша ... ... ... ... ... кызметтерін жұмыс
iстейтiн тұлғалар да кіредi.
Мектеп автобустарының жүргiзушiлерi, мектеп дәмханаларының қызметкерлерi,
хатшылар, кауiпсiздiк қызметінің ... ... ... ... ... тыс ... Осы ... кейбiреулерi муниципалдық,
зейнетақы жоспарларымен камтылуы мүмкiн.
Штаттық зейнетақы ... ... ... ... ... ... тiркелген күннен бастап зейнетақы жоспарларының
катысушылары болып ... ... ... 2001 ... ... ... ... мұғалiмдерге арналған зейнетақы жүйесi, орташа
жасы 43 жасты көрсететін 220295 адамды ... Осы жүйе ... ... 64877 адам алып үлгердi. Орташа ... ... ... ... ... Ал ... зейнетақы алушылардың орташа жасы 71 жас
2000 ... ... ... ... ... 2209 штаттық ... ... ... жүйелерi тiркелген, Оның ішінде 218-i
штаттағы ... ... ... ... және 1991-i ... ... ... / 43, 39 б. /.
Штаттық және ... ... ... ... алу құқығына ие
болу үшiн мiндеттi ең ... ... өтiлi ... ... Комитетiнiң мемлекеттiк жинақтаушы ... ... ... ... нәтижесi зерттелген зейнетакы жоспарларының
40%-i он жылдық ... ... ал ... 53%-i бес ... немесе одан да аз
жұмыс өтiлi қажет ... ... ... ... ... ... ... емес формалары кеңiнен таралды. АҚШ пен Канадада олар — “жеке
зейнетақымен ... ... ... ...... ал ... — “кәсiптiк зейнетақылы қамсыздандыру” деп
аталады.
Зейнетақымен қамтамасыз етудiң мемлекеттiк емес ... ... ... ... жүйесiне қосымша сақтандырылған
азаматтарға зейнетақы төлу болып табылады. ... ... ... жүйесi өткен ғасырда экономикасы дамыған шет
мемлекеттерде пайда болды. Олар негiзiнен ... ... ие ... шығу ... ... шарты тек жұмысберушінің еркiне тәуелдi болды.
Англияның зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесi үш бөлiктен тұрады:
базалық мемлекеттiк зейнетақы, ... ... ... және халыктың
зейнетақы жиналымдары. Базалық ... ... ... ... ... ... ... көлемi жинақталған зейнетақы
төлемдерiнiң сомасына байланысты және зейнетке шығар алдындағы ... ... ... баска, мемлекет, ең алдымен салық, шаралары аркылы
халықтың ерiктi зейнетақы жиналымдарын ... ... ... есепшот, сақтандыру компаниясымен өмiр бойы зейнетақы туралы келiсiм
және жеке зейнетақы қорына қатысу ... ... ... ... ... ... ... жиналымдарға төленетiн
қаражаттарынан табыс салығы алынбайтындығымен түсіндiрiледi. Жинактаушы
зейнетақы қорларындағы инвестициялық кiрiстен де ... ... ... тек ... ... ... ғана алынады. Осылайша, азаматтар
оншшакты ... ... ... ... ... ... және барлық
жинақталған соманы инвестициялау арқылы ... ... ... акы
алады / 44, 52 б./.
Ұлыбританияның зейнетақы рыногы европадағы ең iрi ... ... ... ... ... ... ... жиналымдардың 40%-i
шоғырланған. Барлық еңбекке кабiлеттi жиырма жастан асқан 33 ... ... ... ... ... 22 млн. ... жартысы
(10,5 млн) кәсiпорындармен ұйымдастырылатын ... ... 4,5 млн. өз ... ... ... төлейдi және тек барлық
жұмысшылардың үштен бiрi ғана ... ... ... жеке ... ... орнын көрсету үшiн бiрнеше
цифрлар жеткiлiктi. Зейнетақы қорларындағы жыл сайынғы ... ... ... фунт ... ... Ал ... жиналған активтерi 640 ... ... ... ... ... 190 ... фунт стерлингке жететiн
жеке зейнетақы жиналымдарына түсетiн 15 млрд. фунт стерлинг болатын ... ... ... әр ... ... ... компаниялар
мен жеке салымшылардан түсетiн жарналардың қосындысы (52 млрд. ... ... ... төленетiн әр жылдағы зейнетақы
қаражаттарының сомасынан (25 млрд. фунт стерлинг) екi есе көп ... ... ... ... негiзінен iрi корпорациялар бiлiктi жұмысшыларды
тарту мен ұстап тұру мақсатында өз ... ... ... үшiн ... Ережсге сәйкес косымша зейнетақыға жарналарды
компания да, жұмысшы да салады. 1978 ... ... ... ... ... ... тәжiрибесi басталды. Компания өз
еркiмен қосымша зейнетақы төлеу бойынша мемлекеттiң міндеттемелерiн өз
мойнына алуы ... ... ... ... ... ... мiндеттi зейнетақы жарналарының елеулi азаюы ... ... ... зейнетақы қорына жұмысшының өзі жалақыдан 9%
аударады, осының үстiсі жұмысшы үшiн жұмысберуші 10,4% ... ... ... ... ... ... ... сакқап
қалады. Мұндай шарттарға инфляцияның өсуiне байланысты зейнетақы көлемiнiң
өсуi, жесiрлерге 50% ... ... ... ... зейнетақының ең
төменгi көлемінің кепілдігі жатады.
Жалақының үштен екiсіндей ең ... ... алу үшiн, ... кем ... ... жыл жұмыс iстеулерi қажст. Бұл кезеңдi жеке
зейнетақы қорларына жоғары жарналар аудару ... ... ... ... ... ... аспайтындай болуы керек. Бұл сомалар салық төлеудсн
босатылады. Бұл арқылы азаматтардың зейнетақысы да ... және ... ... да ... Жеке ... қорының қызметiнен белгілi бiр
экокомикалык пайданы оны кұрған ... өзi де ... ... ... ... ... зейнетақы қорына берiлген
активтер болашақта оның зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... жағдайда мiндеттi зейнетақы
аударымдарын азайтуға рұқсат етілген.
Басқа кәсiпорынға ауысқан жағдайда, жұмысшы өз ... ... ... ... алып ... ... ... барлық жинақталған сомасын ауысқан
кәсіпорынның зейнетақы қорына алмастыруына болады. Азаматтар зейнет ... ... ... ... ие ... Зейнетақы алу үшін
зейнетақыны сол қорда рәсiмдеуге болады ... ... ... ... ... немесе сақтандыру компаниясына ауыстыруы мүмкiн.
Зейнеткерлердiң ақшалары үшiн рыноктағы ... ... ... ... жағдайларды таңдауды камтамасыз етедi.
Зейнетақы қорлары зейнетақы схемаларын жасайды, жарналар мен ... ... ... ... мiндеттемелерін ескередi және осыған
сәйкес басқарушы компанияларға қаражаттарды қайтару бойынша шарттар қояды.
Зейнетақы қоры ... ... бұл ... ... жұмыс iстейтiн басқарушы компанияның жұмысы.
Голландияда кәсiптiк зейнетақымен қамсыздандыру ... ... ... ... ... ... ... өз ерiктерiмен
немесе коллективтiң келiсiмiмен сақтандыру компаниялары аркылы ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамту және әлеуметтiк сұрақтар бойынша министрлiгi
зейнетақымен қамсыздандырудьң жеке жүйелерiнiң ... ... ... ... қосымша зейнетақымен қамсыздандыруға құқық ... бір ... ... ... ... ең ... ... жылды кұрайды. Зейнетақы жүйесiн жүргiзу зейнетақы мекемелерiмен ... ... де ... ... ... ... төленетiн жарналар мен зейнетақы жүйесiнiң активтерiмен
жасалатын операцияларға салық салынбайды. ... ... да ... салық салынады. / 43, 63 б./.
Германияда кәсiптiк қосымша зейнетақымен қамсыздандыру арнайы заңнамамен
реттеледi және төрт ұйымдастырылған құқықтық формада ... ... ... ... ... шеңберiнде жүзеге асырылуы мүмкiн. Мұнда
зейнетақы активтерi кәсiпорынньң өзiндiк ... ... ... ... ... кәсiпорынның өзiндiк қаражаттарынан бөлек болатын
үш форма бар. Олар зейнетақы ... өз ... ... ... ... және ... ... Ұлыбритания мен
Голландияға қарағанда Германияда салық жеңiлдiктерi тек ... ... ... яғни ... ... ... ... қорларына негiзделген. Көмекшi қорларға және ... ... ... ... Кәсiптiк қосымша
зейнетақымен қамсыздандыруға ... ... ... бiр ... ... ... ең төменгі ұзақтығы Германияда он жылды
кұрайды, ал ... ... ... ... ... ... жағдайда
сақталады.
Аталған үш елдiң де мiндеттi зейнетақылық сақтандыру жүйесiнде белгiлi
бiр ... ... ... ... ... ... ... мен төлеудiң шарттарына байланысты қандай да бiр ... ... жене ... ... ... әр ... жалпы зейнетақы жүйесiндегi зейнетақымен қамтамасыз
етудiң жеке формаларындағы үлесі болып табылады. ... ... жеке ... ... ... ... ең ... деңгейде.
Басқа формаларға қарағанда сәйкесiнше аз, себебi бұлар ... ... ... бөлiгiмен пайдаланылады. Мiндеттi зейнетақылық
сақтандыру мен кәсiптiк қосымша зейнетақымен қамсыздандыруға ... ... ... әр ... ... ... ... қолданылған
тәсiлдерiнiң қатынасымен анықталады.
Батыс елдерiнде жинақтаушы үлесi ... ... ... ... ... және ... ... ретiнде де қолданылады. Жеке
зейнетақымен сақтандыру жүйесi ... ... де, жеке ... де ... ... ... әр ... қаланың және округтың зейнетақы
жүйелерiнiң өзiндiк ерекшелiктерi бар, ... ... ... ... ... деңгейдегi нақты реттемелеу мен мемлекеттiк
органдар тарапынан катаң есеп пен ... ... ... ... ... ... халық қамтылған, олар жұмысқа орналасқан
сәттен бастап зейнетақы жоспарының қатысушысы болып ... ... ... ... ... ... ... салық салу
жүйесi арқылы жоғары инвестициялык кiрiс алумен катар, ... ... ... ... ... қаражат жинап алу мүмкiн болатындай
етiп кұрылған. ... ... ақша ... ... жұмысшы азамат бес жыл
мерзiмнен кейiн өзi жинаған ақша қаражаттарын алуына құқылы
Зейнетақы қорлары тек әлеуметтiк ... ғана ... ... ... ... да ... аткқрады. АКШ-та зейнетакы қорындағы
жиналымдарды кепiлге коя отырып, ... үй ... алу үшiн ... ... ... ... бар. Осылайша зейнетақы қоры несиенiң
қайтарылуының кепiлi бола отырып, халықтың өмiр сүру ... ... ... болып табылады / 43, 81 б./.
Кәсiптiк зейнетақы жүйесi келесiлерге негiзделедi:
- салалық принцип бойынша, бұлар ... ... ... тән;
- жеке компаниялық принцип бойынша, бұл англо-американдық тәсiл болып
табылады;
- төленетiн зейнетақы ... ... ... ... еңбек
өтiлiне және оның жалақысына байланысты.
Дамыған елдердiң зейнетақы жүйелерiнiң мемлекеттiк және жеке жиналымдарға
қарағанда, кәсiптiк схемаларында ... ... ... төлейдi. Олар
фирмалардың ерiктi аударымдары негiзде және ужымының ... ... ... ... мүмкiн. Жинатқаушы зейнетақы қорларындағы инвестициялық
ресурстардьң қалыптасуын зерттей отырып келесiдей қорытындыға келдiк.
Шетелдер ... ... ... ... ... ... корлары аркылы халык каражаттарын ... ... ... ... инвестициялық ресурстар дегенiмiз
зейнетақы алушыларға зейнетақы ... ... үшiн және ... ... ... ... ... арналған қаржы
ресурстары. Зейнетақы қорларындағы ... ... ... қаржы
ресуретарыньң бiр бөлiгi болып табылады. Алғашында болашақта ... ... ақша ... ... яғни ақша ... болашақта белгiлi
бiр тұлганың зейнетақымен қамтамасыз ... үшiн ... ... ... ... ... инвестициялық ресурстары елдiң қаржылық
ресурстарының бiр бөлiгi ... ... ... ... ... ... ... келесi негiзгi
көздерден құралатыны анықталды: құрылтайшылар жарнасы, кордың салымшылары
мен қатысушыларының ... ... ... бос ақша ... табыс.
Жинақтаушы зейнетақы қорларындағы инвестициялық ресурстардың негiзi
көзiне тартылған қаражаттар жатады, яғни салымшылардың ... Бұл ... жеке ... жеке және ... тұлғалардьң салымдары.
Зейнетақы активтерiн орналастырудан түскен инвестициялық кiрiс жинақтаушы
зейнетақы қорларыныцң ең маңызды ... бiрi ... ... зейнетақы қорларының инвестициялық стратегиясы барлық салымшылар
мен қатысушылардың қолы жетерлiктей инвестициялық декларацияға бекiтiлдi.
Инвестициялық ... ... ... ... ... және
табыстылық жатады.
Ерiктi зейнетақы жарналарының келуiнiң ынталандырушысы болып депозиттiк
қызметтердi көрсету болуы мүмкiн, яғни бұл ... бiр ... ... (үш, бес. он жыл) iрi көлемдегi заттар сатып ... ... және ... да ... зейнетақы жиналындарының белгiлi бір
бөлiгiн алудың мүмкiндігi. Бiрақта. жинақатаушы зейнетақы ... ... ... ... ... мүмкiндiк беру қажет. Тағы
бір ынталандырушы ретінде салымшылардың белгiленген деңгейден көп ... үшiн ... жеке ... ... ... бiр соманы салу
арқылы премиялдау болып табылады. Мысалға жинақтаушы зейнетақы қоры әрбiр
ерiктi 30000 ... ... ... ... ... қаражаттарынан
салымшының есепшотына салынған соманың 1%-iн қосуына болады. Ерiктi
зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... үшін зейнетақы жарналарын аудару бойынша, осы арқылы өз
жұмысшыларының ақы төлеуде және ... да ... ... ... алуына мүмкiндiк беретiн зейнетақы келсiм—шартын жасасуына болады,
бұл шара жұмысберушiлердегi жұмысшылардың еңбегінің ынталандырушысы бола
алады.
Жинақтаушы ... ... ... ... ... ... үшiн мемлекеттiк кепiлдiк ... ... құру ... ... ... және ... зейнетақы
қорының жұмысын, атап айтқанда қорды тексеру ... ... ... ... ... негiзгi көрсеткiштерi
негiзiнде бағалық рейтингiсiнiң құрылуын, жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... жағдайдағы нақты
есептерiн бұқаралық ақпарат құралдары арқылы максималды түрде ашып көрсету
қажет.
Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ашықтылығы, бiрiншiден
азаматтардың әртүрлi зейнетақы қорлары iшiнен жақсы бағдар ... ... ... ... ... ... жұмысымен
танысып бақылауға мүмкiншiлiк алады және үшiншiден қордың болашақтағы
дамуына септiгiн тигiзетiн халықтың сенiмiне ие ... / 41, 38 ... ... ... ... ... әртараптандыру
мақсатында қаржылық инструменттердiң ассортиментiн кеңейтудiң қажеттiлiгi
айтылған. ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы мен
қатар бағалы ... ... ... ... ... ипотекалық
облигацияларды енгiзу ұсынылады.
Бәсекелестiк орта мен зейнетақы қорларының инвестициялық ... ... жаңа ... ... ... ... ... тиiмдi де өтiмдi болуына септiгiн тигiзедi. Бұлар ... ... яғни ... ... ... ... ... қаржылық секторды тұрақтандыру
меселелерiн шешуге көмектеседi. Осылардың барлығы ел экономикасының өсуiне,
салымшылардың жиналымдарының ... кiрiс ... және жаңа ... ... мен ... ... әкелiп соғады.
Мемлекеттiк емес зейнетақымен қамсыздандыруды дамытудың ... ... ... ... ... ... ... құру болып
табылады. Корпоративтiк зейнетақы қорларының ... ... ... ... жұмыс берушiмен жұмысшының бiрiккен зейнетақы жарналары
ескерiлетiндей зейнетақы жоспары жасалынуы қажет.
Жинақтаушы зейнетақы қорларындағы инвестициялық ресурстарының ... ... ... ... ... ... жалпы орталық
негiзiнде қаралған. Кез-келген аймақ - бұл бiр ... ... ... ... ... ... байланысты бiр-бiрiне ұқсамайды.
Федеративтi құрылымы елдерде әрбiр аймақ ... заң ... ... ... ие, яғни аймақтағы экономикалық процестерге әсер ете
алатындай жеткілікті деңгейдегi мүмкiншiлiктерге ие.
Қазақстан сияқты ... ... ... ... ... әсер ету ... шектелген. Осындай жағдайда, егер атқарылып
жатқан шаралар Орталықтың ... ... ... ... болса, аймақтың экономикалық саясатының тиiмдiлiгi артады. Қаралып
жатқан проблемаға сәйкес бұл зейнетақы жарналарын жинау және ... ... ... ... мен енгiзудi, бiрiншi кезекте республикалық
деңгейден бастап, кейiн осы процестiң ... ... ... ... ... ... сүйене отырып әлеуметтік
инвестициялардың келесі механизмдерін ... ... ... ... ... ... араласуға мақсатталған
бағдарламаларға инвестиция жасау, әлеуметтік жауапкершілігі бар ... ... ... іске ... ЖЗҚ ... жолдары
Компания активтерін басқарудың жедел нарығына шығуы қаржылық тәуекелдерді
төмендетуге және инвестициялау мүмкіншілігін ... ... ... ... бағалы қағаздар құнының төмендеуіне байланысты
ЗАИБҰ және жинақтаушы зейнтақы қорлары активтердің валюталық тәуекелдеріне
нақты ... ... ... ... ... активтерінің
инвестициялары индекстік қорларға және ... ... ... ... және ... қағаздарға активтерді
инвестициялау тәуекелін төмендетеді.
Сонымен қатар, әрбір инвестициялық бағалы ... ... ... ... бөлу ... яғни ... ... 35 - 40%
диноминерленген, не ... АҚШ ... ... ... ... ал 40-
45% қысқа мерзімді инвестицияларға ... ... ... ... ... ... инвестициялаудың валюталық тәуекеліне алып
келеді. Осында ескере кету керек зейнетақы жүйесінің жаңа ... ... ... ... және ... ... теңгелей тұрғыда көбейіп
кету мәселелерін туғызады. Бұл жағдайда инвестициялау шешімін ... ... ... ... яғни ... ... өңдеуде олардың маңызы зор болады. Бұл тәсіл көп ... ... мен ... ... ... кезде қолданылады. Қазіргі
кезде он жылдың көлемінде ... ... ... ... ... жоқ.
Сондықтан, зейнетақы қорлар қоржынының инвестициялық стратегиясы пайдалы
және қысқа мерзімді ... ... / 37, 59 ... ... және қаржылық қарекеттер салымдар мен әлеуметтік ... ... ... ... Есеп берудің қазіргі заманғы
технологиялары осы облыста ... ... қол ... ... ... менеджменттің стратегиясы жоғары деңгейдегі
математикалық әрекеттерді қажет ... Осы ... ... нарықтағы
актуарий қорды тиімді басқаруды талап етеді.
Актуарлық моделдердің болжамдарын қолдана отырып қаржылық түсімдерді ұзақ
мерзімге бағалауға болады-бұл зейнетақы ... ... ... ... бұл ... ... ... ұзақ мерзімді
активтері мен міндеттемелерін анықтау үшін қолданылады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі болашақтағы зейнеткерлердің, салымшылардың
активтерін ... мен ... ... ... ... көздері болып табылады. Сол себептен мемлекет ... ... мен ... ... экономикалық байланысты
орнатуда делдал және кепілдік қызметін атқару керек. Зейнетақы жүйесінің
активтерін экономикада технологияларды дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... бағытына
негізделе отырып 2010 жылға дейін мемлекет инвестициялық ... мен ... ұзақ ... ... ... ... қалыптастыру үшін
көмегін тигізу керек. Мемлекеттің рөлі мамандандырылған институттарды және
экономиканың нақты ... ... ... ... бос ... механизмін дамыту болып отыр. Осыған байланысты Республикада
Инвестициялық және Инновациялық қорлар қалыптасты. ... қор ... ж 13 ... ... ... ... ... » заңы мен ҚР
Президентінің халыққа жолдауы «2004ж ішкі және ... ... ... ... ... ... капиталға 100% ... Бұл ... ... ... - ... ... және ... отырған, яғни шикізаттар мен материалдардың тереңдетілген қайта
өңдірісіін жүргізетін, жаңа ауыспалы технологияларды қолдана отырып пайдалы
және ... ... ... ... жарғылық капиталына
инвестициялар қалыптастыру және Қорлардың жарғылық капиталға ... ... ... тарту ... ... ... болып табылады. Сонымен ... ... ... ... үшін инвестициялық жағдайын жақсарту
болып табылады. Дегенмен, қазіргі кезде Инвестициялық қорлардың есебінен
100–ден астам ... ... ... Республикасының «Инновациялық қарекеті туралы» заңына сәйкес
2003 ... ... ... ... ... Үкіметі «Ұлттық
инновациялық қор» АҚ дамыту ... қол ... Яғни оның ... ... 100 пайыздық көлемде қатысады / 5, 101 б. ... қор ... ең ... ... ... ... инновациялық
жағдайды жоғарылату, оның ішінде жоғары технологиялар мен өндірістік
ғылымға ықпалын тигізу. Оның ... ... ... ... 3 млрд ... құрайды.
Қордың негізгі қызметінің құрамына отандық және шетелдік инвесторлардың
қатысуымен венчурлік қорларды дамыту және инновациялық ... ... ... мен ... ... қатысу; ғылымы
–техникалық өндіріс нарығын дамыту және т.б.
Сол себептен Қазақстан Республикасында мемлекеттік қаржылық институттарды
дамыту ... ... ... ... ... ... - мемлекеттің
бекіткен инвестициялық шектеулерін есепке ала ... ... ... ету ... ... қор ... ... негізгі
бағыттарын таңдайды. Инвестициялық саясат тнвестициялау мақсатын таңдауды,
инвестициялау объектісін таңдауды не ... ... ... критерийлерді ұйғаруға міндетті.
Инвестициялық саясаттың ЖЗҚ мақсаттық ... ... ... ... ЖЗҚ ... әр ... активтердің 2
альтернатива бойынша бөлінуіне байланысты: тиімділік және сенімділік/39,89
б./.
Қазақстанның заңдылықтарына ... ... ... ... шығаруға құқығы бар. Ал инвестициялық қорлардың акционерлері
болып кез келген заңды және жеке ... ... ... ... жаңа заң
«Бағалы қағаздар нарығы туралы» қабылданғанына байланысты жаңа ... ... ... ... ... ... салық кодексіне өзгертулер ... ... ... отандық қор нарығында шығару және оларды орналастыру мына
институттар арқылы жүргізіледі (сурет 8). ... 8. ... ... ... ... ... жүйесінің активтерін бағыттау механизмі
Мемлекеттік бағалы қағаздар инвестициялық мақсаттар үшін ... ... ... бағалы қағаздар жинақтаушы зейнетақы
қорында, ... ... ... да ... инвесторлар
арасында орналастырылады және де осы құралдарды пошталық жинақтаушы жүйе
арқылы алуға ... ... ... олар ... жоғалтумен байланысты
төмен тәуекелдерге қатысты тиімді қаржы құралдарына айналуы мүмкін.
Жаңа қаржы құралдарын енгізу нәтижесінде ... қор ... ... болу ... ... ... ... қор нарығында инвестициялаудың жаңа мүмкіндіктерін туғызады.
Бұл тәсіл қор нарығының қызып кетуін мемлекеттік реттеудің жанама ... ... ... ... ол ... және инновациялық қорлардың
ұлғаюына көмегін тигізеді және қаржылық жобаларды ... /3, ... ... ... ... зейнетақы жүйесіне инвестициялық
кірістерді алуына ықпалын тигізеді ал бюджет кірістердің ... ... /4, ... ... ... ... ... ғылыми және жаңа
технологияларды инвестициялау арқылы мемлекеттік ... ... ... ... ... береді / 8, 13 б. /.
Инновациялық қор құралдарының қолдану аясы:
- өндірістің материалдық–техникалық базасын жаңартумен ... ... ... және ... ... ... ... шараларын жүргізу;
- жаңа тауарлар мен технологиялардың өндіріске байланысты тереңдетілген
ғылыми–зерттеушілік және тәжірибелі–конструкторлық ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру; белгіленген
инновациялық технологиялардың банкісін жетілдіру; осының негізінде
қалыптасқан ... ... ... ... етпей өндіріс саласының
нәтижелілігін және сапалылығын көрсетеді.
- франчайзингтің шарттарымен байланысты ... ... ... ... мен ... ... алуға мүмкіндік беруі;
- электронды, электро-техникалық өнімдерді және ... аса ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өндірісіне, өнеркәсіптік өндіріске, ... және ... ... ... ... ... өңдеуді
енгізу;
- ақпараттық технологияларды қайта өңдеу;
Қазақстан Республикасының орта мерзімді (2010 жылға дейінгі) ... ... ... аса ... ... ... ... яғни мұндай кешендердің қатарына мемлекет тарапынан көмек қажет
ететін ... ... ... ... ... белгіленген ақша
құралдары мыналарға бағытталуы мүмкін:
– аймақтардағы күрделі өндірістерді дамыту және ... ... ... өндіріс қана өсіп қоймайды, сонымен қатар ... ... ... ... қайта өңдеу тереңдігін жоғарылату мақсатымен жұмыс істеп тұрған
мұнай өңдеуші зауыттарды қайта қалыптастыру;
– трактор, ауылшаруашылық және көлік ... ... ... ... және ... газ секторлары үшін
қондырғыларды өндіру.
Зейнетақы қорының дамуы ... ... ... жол
береді. Қазіргі таңда экономиканың өндірістік секторын инвестициялау үшін
зейнетақы активтерінің аз ғана бөлігі ... ... көп ... ... тапшылығын қаржыландыру үшін
қолданылады. Мұндай зейнетақы қорының инвестициялық саясаты шарттандырылған
және қазақстанның қор нарығының даму деңгейімен тығыз байланысты.
Қор нарығының дамуы қор ... ішкі ... ... байланысты
іс-шараларды жүргізумен байланысты. Яғни, бұл ұйымдық инвестициялаудың
әртүрлі нысаны, жаңа ... ... ... ... ... қағаздардың айналымын жетілдіру болып табылады.
Қор нарығының қызып кетуіне корпоративтік ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің жанама нысанын іске асыруы
мүмкін.
Мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... анықтылығын және қор нарығына қатысушылардың ... ... ... сай ... ... ... ... яғни инвестициялық және инновациялық
қорлардың қызметін ұлғайту және Қазақстанның қор ... ... үшін ... ... ... ... қағаздарды шығару және
орналастыру жөніндегі нормативтік және заңнамалық актілерді бекіту;
ұйымдастырылмаған қор ... ақша ... ... және ... ... қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанға айналуына себебін тигізетін
заңнамаларға сәйкес Қор активтерінің жоғары деңгейін анықтау;
бағалы қағаздар ... ... және ... ... ... ... ұстаушылардың құқық бұзғаны үшін ... ... ... яғни акционерлердің құқықтарын қорғау үшін
нормативтік актілерді қолдану;
бұқаралық ақпараттар құралдарында бағалы ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың эмитенттері үшін семинарлар жүргізу;
Экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасы
аса ... ... ... тартады. Бүгінгі таңда Қазақстан
Республикасының инвестициясының ен тиімді және ұзақ ... ... бірі ... ... ... табылады. Экономикасы дамыған
елдерде зейнетақы қоры аса ... ... және ... ... ... институт болып табылады.
Жинақтаушы зейнетақы қорының инвестициялық белдеуі 3 жылдан 40 ... ... ... ... даму кезеңдерінің негізгі ... ... ... ... ... тигізу. Бұл жағдай зейнетақы
қорларының активтерін қаржылық басқаруда жаңа ... ... ... аса ... ... ... арқылы инвестициялық
пулдарды қалыптастыруға болады. Мысалы: ... ... ... ... ... және ... жария етеді, сонымен қатар
ақша құралдарының жетіспеушілігін және қолма-қол ақшалардың құнын ... ... ... бұл жүйе ... және жеке ... ... ... жүйенің сатылуы туралы шешімдерді қабылдаудың негізгі факторы
болып: елдің, қазақстанның халқы үшін әлеуметтік-экономикалық ... Осы ... ... ... ... ... мекен-жайлы,
сонымен бірге белгіленген бағаға байланысты және анықталған кірістерімен
бағалы қағаздарды ... ... ... ... жүйе ... ие ... яғни бұл институционалды инвесторларды ... ... ... ... ... ... ... шешім
қабылдау үшін зейнетақы қорлары пакетттің белгілі бір бөлігін ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында зейнетақы қоры
инвесторлардың қызығушылығын және ... ... ... ... ... ... ... басқарушысын таңдайды
/20, 21 б. /.
Инвестициялық пулда зейнетақы қоры ... ... яғни бұл ... және ... ... ескере отырып, мемлекет ... мен ... ... ... компанияларды арнайы бағалы
қағаздарға инвестициялық пулдың кем ... ... ... 5-10% салуға міндет етеді. Сонымен бірге, инвестициялық ... ... ... ... Мысалы, Алматы қаласының метро құрылысын
қаржыландыру көлемі құрылысты 9 жылдан кейін аяқтау керектігін көрсетеді.
Бюджет кепілдігін беру ... осы ... ... ... ... ... ... бірақ құрылысты күні бұрын аяқтауға болады. Сонымен
қатар аналитикалық ... ... жол ... ... ... ... үшін ... жағдайда қарыздық бағалы қағаздар туралы
келіссөздер ұсынылуы мүмкін, ол ... ... ... ... қажет етеді / 15, 51 б. /.
Осындай жүйені өткізу барысында мемлекет көрнекті пайда мен тиімділікке
ие болады. Оның ішінде:
стратегиялық ... және ... ... аса ... жүйелерді
өткізудің нақты мүмкіндігі туындайды;
мемлекет уақытысында зейнетақы қорларының жүйесін ... ... ... ... ... бұл мемлекетке тікелей пайда
әкеледі;
ақша ... ... ... ... ... көрсетеді және мақсатты емес қолданылуын жояды, ... ... ... ... ... да өндірістің қалыптасуына ... ... өз ... ... ... ... үшін саяси
маңыздылығын тигізеді.
Зейнетақы қорымен бекітілген, инвестициялық пулды ... ... ... ... мен ... қызметтер үшін тапсырыстар сатып ала
отырып, ол компанияның жеткізушілері арасында ашық тендерлер өткізеді. ... ... ... ... ... мен ... ... баға қоюға
мүмкіндік береді. Нақты жүйенің аяқталысымен инвестициялық пулды жабық деп
жариялауға болады және алдағы уақытта ... да ... ... ... Бұл ... ... ... барысында ел үшін аса ... ... ... машина құрылысының көтерілімі (подъем
машиностроения), химиялық және ... ... ... ... әуе ... ... және т.б. жатады. Мысалыға алатын болсақ,
қазіргі таңда Қазақстан Республикасында инфрақұрылымдық ... ... ... қарастырылып отыр, яғни инфрақұрылымға
салынған ... өмір ... ... ... ... ... және экономикалық өсімге әсерін тигізеді.
Сонымен қатар, бұл өнеркәсіпті өңдеу жүйелері, ... ... ... ... яғни ... өнімдерінің әлемдік нарықта бәсекеге
қабілеттілігін ... қана ... ... ... ... қоры аса ірі
көлемде өзінің инвестициялық қаржысының тәуекелін төмендетеді. Мұндай
жағдайда латынамерикалық ... ... аса ... яғни ... ... ... үшін ақша ... тарту әртүрлі
субъектілердің бағалы қағаздары арқылы жүргізіледі / 27, 15 б. /.
Қазақстан Республикасында ... Даму ... ... ... механизмін ойлап табу ұсынылып отыр, сонымен қатар, республика
үшін стратегиялық маңызды болып танылған ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығын дамыту бағдарламасын
өткізу ... ... ... ... инвестициялық
жүйелерді қаржыландыру үшін жүйелі облигацияларды ... ... ... ... ... ... қолданулар:
- екінші деңгейдегі банктің мемлекеттік кепілдігін алушылар үшін болған
талаптардың алынып тасталуы және қарастырылып отырылған ... ... ... ... ... 100% ... ... да заңды тұлғалар үшін
мемлекеттік кепілдік ... ... ... ... ... ... механизмі.
- «Қазақстан Даму Банкі» АҚ кепілдігі, яғни мемлекеттік кепілдіктің
альтернативті түрі ретінде.
- мемлекеттің ... ... ... ... байланысты
мемлекеттік кепілдікті міндетті орындалуына қатысты ... ... ... ... ... алдын алу үшін ақша қолдану процестерінің зейнетақы
қоры тарапынан бақылау механизмін қайта өңдеу. ... ... ... қорының тәуекелін төмендетіп қана қоймай, сонымен ... ... ... ... ... Бұл ... ... үшін қалай маңызды болса, қор нарығының дамуына да аса
маңызды. Сонымен қатар, ... ... ... туралы
шешімдердің қабылдануының толық айқындылығын ... ету. ... ... да ... ... қаржылық институттарға сенімділігін арттыру
қажет.
Осы себептен, зейнетақы активтерін басқару ... ... ... даму деңгейімен, қор нарығының даму деңгейімен, сонымен
бірге қор нарығының инвестициялық қызметінің мемлекеттік ... ... ... байланысты. Активтердің басқару тиімділігін жоғарылату
жүйелі көз-қарасты қажет етеді. ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қаржылық құралдардың
ұлғаюы салдарынан, өтелу уақытысына дейінгі ұсталынып тұратын ... ... орта ... 4,5-6% алып ... / 30 , 13 ... ... экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін
Қазақстан Республикасы аса ... ... ... ... тиіс.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасының инвестициясының ен тиімді және ұзақ
мерзімді құралу көздерінің бірі ... ... ... табылады.
Экономикасы дамыған елдерде зейнетақы қоры аса мықты, сенімді және ... ... ... ... болып табылады.
Инновациялық қордың ұлғаюы, ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік бюджеттің ғылыми-
техникалық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жүргізілген ... ... ... нәтижесінде келесі
қорытындылар мен ұсыныстар ... ... ... ... ... нарығында салыстырмалы түрде жаңа
институционалды инвесторлар болып табылады. Жинақтаушы зейнетақы жүйесі
мемлекеттің ... ... ... ... ... және оның ... ... жоғары білікті жұмысшы күшін
тарту талабы есебінен өріс алды. ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын ұлттық ... үшін ... ... ... ... ... ... және микроэкономикалық қызметтері анықталған;
- өткен мерзім бойынша жинақтаушы жүйенің жалпы ... ... ... тұрақты тенденциясымен сипатталады: зейнетақы
жинақтары өсуде, бұл ... ... ... ... жинақтаушы
жүйеге сенімділігінің артуына, жұмысшылар санының өсуіне және ... ... ... ... Сонымен қатар, даму кезінде ... ... ... әр ... ... ... деңгейі,
заңнамалық базаның жетілмегендігі, табыстарды жасыру тәжірибесінің жиілігі,
зейнетақы активтеріне ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы халықтың, әсіресе
аймақтардағы, жеткіліксіз қамтылуы және т.б.
- Қазақстандағы жинақтау ... ... ... ... ... – бұл ... ... зейнетақы қорының мемлекеттік
инвестициялық ... ... ... ... ... ... және инвестиция салымының табыстылығы мен тұрақтылығын тексеріп
оның қызметін жүзеге ... ... ... ... ... мен оның жеткіліксіз дамуына ... ... ... ... ... ... қолданады;
- зейнетақы қорының негізгі мәселелерінің бірі бұл жинақтау құралдарды
орналастыру болып табылады.Үлкен жинақтау ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар қор
нарығындағы тенгенің ревальвациясымен АҚШ долларының арасындағы ... ... ... ... пайдасы да төмендейді,бұл қаржылық
құралдардың пайдалылығының төмендеуін көрсетеді.Теңгенің ... ... ... ... ... әкелді.Жаңа әдістерін
қолдану арқылы ... ... ... ... табыстылық
деңгейін бағалауға көмектеседі;
- қор нарығындағы Даму Банкінің инструменттері ... ... және ... ... лимиттердің пайда болуына
қарамастан қор нарығының ... ... ... ... ... алмайды. Қазақстандағы инвестициялық процестерді мемлекеттік
реттеу бекітілген. Қазақстандағы инвестициялық кәсіпкерліктің қағидалар
жүйесі негізделген және бекітілген,инвестицияның ... ... ... ... ... және инвестициялық
кәсіпкерліктің реттелуі, ... ... және ... салым салушының моральдық тәуекелдерді төмендету мақсатында зейнетақы
қорына мемлекеттік реттеу және бақылау еңгізілді. Дүние жүзілік тәжірибеде
зейнетақы ... ... ... екі концепция белгіленген.
Қазақстанда мемлекеттік реттеудің:әкімшілік реттеу, құрылымдық ... және ... ... ... соңғы жылдар ішінде зейнетақы жүйесінің тұрақтандыру мақсатында
мемлекетпен әкімшілік құрылымдық және ... ... ... ... бұл шаралары зейнетақы жүйесінің
нормативтік құқықтық ... ... ... жүзеге асырылады. Қор
нарығындағы мемлекеттік даму ... ... ... ... ... ... ... құралдарының дамуына әкеледі;
- Қазақстанның қор нарығы даму үшін инвестициялық және ... ... ... ... ... және ... актілерінің
нақтылығы , бағалы қағаздар нарығының мемлекеттік реттеуді қатан, бұқаралық
ақпарат құралдарына ... ... ... ... ... ... әдебиеттерді шығару, бағалы қағаздар
эмитенттер, үшін семинарларды өткізу;
- қазіргі дүние жүзіндегі ... ... ... ... – бұл ... ... ... және қоршаған ортаны қорғау болып
табылады. Нарықтық экономикалық ... ... ... негізделген сондықтан ол ... ... ... ... ... ... ... және бүкіл қоғамның материалдық
және рухани ұмтылыстар арасында мәмілеге келу ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық
портфельді қалыптастыру принциптердің бірі - бұл компаниялардың жұмысшылар
мен акционерлердің алдындағы ... және ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ҚР Президенті Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының
халқына Жолдауы «Жаңа ... жаңа ... ... ж
2. «Қазақстан – 2030: Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі,
қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» атты Елбасының Қазақстан
халқына Жолдауы, - 1997
3. ҚР ... ... ... ... «Қазакстан Республикасында
зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы. 1 маусым 2005ж.
5. Карагусова Г. ... ... ... ... опыт
реформирования // Экономист. – 2003. № 11. 99-104 б.
6. Аналитическая записка «О состоянии накопительной пенсионной
системы в ...... - 2006. 1-19 ... ҚР Ұлттық Банкі статистикалық бюллетені (1998-2005 ... ... ... ... ... 12-15 б.
9. Инвестиционно-финансовый портфель (Книга инвестиционного
менеджера. Книга финансового ... ... ... ред. ... Ю.Б., ... В.И. ... 1993ж. 55-128 б.
10. Г.Пазылхаирова. Пенсионные фонды в ... ... ... ... ...... 85-148 б.
11. Тулепбаев К.М. Становление и развитие пенсионной реформы в Республике
Казахстан.//Саясат.—1999.(7)13-26б.
12. А.Рот., А.Захаров., Я.Миркин., Р.Бернард., П.Баренбойм., ... ... ... ... рынка. — М.:
“Юстицинформ”, 2002ж. 19-21 б.
13. Алибаев А. «О ситуации на пенсионном рынке».//Труд в Казахстане:
проблемы, факты, комментарии. — 2002.(9)- 12-35 ... ... и его ... ... ... ... Агенство
Республики Казахстан по статистике. — 2005.(1).-45 б.
15. Бельгибаева И. ... ... ... ... ... ... А. «Сбережения как ... ... ...... 48-52 ... ... ... 2003. Статистический сборник. — Алматы: Агентство
Республики Казахстан по статистике, 2003.
18. Ауельбаев С.Ш., Адамбекова А.А. Роль пенсионной системы в ... ... // ... в ... глобализации: экономика, образование,
право / ... ... ... ... ... 7-15 ... ... Г.А. Роль и значение субъектов пенсионного ... ... ... ... // ... Международной научно-практической
конференции: Бизнес и образование: вектор ... – 2004. Т.11. 90-97 ... ... Д. ... процесса инвестирования активов пенсионных
фондов Республики казахстан // Вестник Национальной Академии Наук РК. ... - № 4. –60-76 ... С ... «Система обязательного социального страхования —
дополнительная форма социальной защиты населения».//Труд в ... ... ...... ... Е. ... А. Нургужаева. «Об ... ... ... ... ... в Казахстане. — 2 004.(8). –
40б.
23. М. Тулепбаев. «Казахстанская пенсионная реформа находится в ... в ...... ... К. ... ... недостатки пенсионной реформы
Казахстана».//Саясат.2002.(7).5-7 б.
25. И. Бельгибаева. ... ... ... ... в ... в Казахстане: проблемы, факты, комментарии». —
2004.(4).40-44б.
26. Г. ... ... о ... Труд в ... ... комментарии. — 2004.(12).- 24-29б.
27. Б. Еспенбетова. К вопросы об ... ... НПФ ... ... в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 2002 (8) ... И. ... ... частный пенсионный фонд лидирует ... ... ... в ... — 2004. (8). – ... ... Н.К. Основные причины падения доходности пенсионных активов
// Банки Казахстан. – 2004. - № 10-49 б.
30. М. ... ... ... ... ... развитие
события.//Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 2004.(2) 12-
31б.
31. М. ... ... ... быть ... в Казахстане: проблемы,
факты, комментарии — 2004.(7).-42-47б.
32. И. Бельгибаева. ... сто ... ... ... ...... ... М. Тулепбаев. «Впервые частный пенсионный фонд лидирует на пенсионном
рынке Казахстана».//Труд в Казахстане. — 2004(4). ... К. ... М. ... Н. ... «НПФ ... ... на рубеже пятилетия».//Труд в Казахстане: проблемы, ... ... А. ... «Удержания из заработной платы».//Труд в Казахстане:
проблемы, факты, комментарии. — 2002.(10).-39- ... Б. ... «Об ... за ... или ... ... по ... и (или) перечислению обязательных
пенсионных взносов».//Труд в Казахстане: ... ... ... ... И. ... ... совершенствования накопительной пенсионной
системы Республики Казахстан».//Транзитная экономика. — 2004.(3) -59,125 ... К. ... ... ... ... схем — ... в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. — 20О2.(7).-
18-32б.
39. ... Т., ... Б. ... населения: вопросы
инвестиционного стимулирования»./В сб.: Транзитная экономика: развитие
рыночных ... их ... ... ... ... ... ... молодых ученых, 1999.-72-89 б.
40. Толкушин А.В. ... ... ... паевых
инвестиционых фондов».//Финансы. - 1998.(2)-16-29 б.
41. А. Кузярина. ... ... из ... пенсионных
фондов и страховых организаций».//Труд в ... ... ... ... ... ... К. ... инструменты для пенсионных активов».//Транзитная
экономика.2000.(3)-25-42 б.
43. «Смешанное общество: ... опыт и ... ред. ...... ( 2000 29-89 ... ... С. Пенсионная система в Англии.//Вопросы экономики.
1999 (3).-79-85б.
ҚОСЫМША А
Жинақтаушы зейнетақы жүйелерінің негізгі көрсеткіштері ... |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 ... ... |23,5 |64,5 |112,6 |182,4 |269,7 |368,35 |483,9 |648,6 |810,9 ... (ЗЖ),| | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... |29,2 |28,8 |27,1 |28,8 |26,94 |23,7 |24,1 |27,1 ... ЗЖ–ға % | | | | | | | | | ... | | |37,2 |43,7 |65,3 |83,1 |103,9 |132,3 |168,5 ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... |3752 386 |2994 513 |3715 535 |4630 205 |5399 313 |6191 680|7007 358 |7613369 |8209653 ... мың адам | | | | | | | | | ... |1,2 |3,4 |4,3 |6,1 |9,3 |10,7 |9,4 |8,7 |9,25 ... | | | | | | | | | ... % | | | | | | | | | ... |- |- |2,8 |3,5 |4,3 |7,4 |8,5 |12,4 |23,6 ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... |- |2,5 |2,4 |3,2 |4,2 |5,2 |4,8 |11,8 |15,6 ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... | |1,2 |1,9 |2,5 |3,3 |3,7 |4,1 |6,9 |7,1 ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... : дерек көзі -Ұлттық банктің статистикалық бюллетені
ҚОСЫМША Ә
Зейнетақы актвитерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын жинақтаушы
зейнетақы қорлары мен ұйымдардың 2006 жылғы IV ... ... ... / ЖЗҚ ... |Өз |Салымшылардың саны |Жарналар |Зейнетақы|Зейнетақы |
| ... ... ... ... |мен ... |
| | ... |капиталды|ының | ... | |
| | ... ... | |р, мың ... | |
| | ... |мөлшері, |мың тенге| ... |мың ... |
| | ... |мың ... | | | | |
| | ... ... ... қағаздары |ҚР ұйымдарының мемлекеттік емес бағалы
қағаздары |Халықаралық қаржы ұйымдарының бағалы қағаздары |Шетелдік
мемлекеттердің бағалы қағаздары ... ... ... ... ... |ҚР ... қорларының жарнасы |Шетелдік
инвестициялық қорларының жарнасы |Аффинирленген құнды қағаздар |Басқа қаржы
құралдары |ҚР ҰБ және екінші деңгейлі банктердегі салымдар |Инвестициялық
есеп-шоттағы ... және ... ... |Жыл ... өсу ... ... ... табыстылық | | |Тенгге |Шетелдік валютамен
|Тенгге |Шетелдік валютамен | | | | | | ... ... ... |Тенге
|Шетелдік валютамен | | | |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 ... |16 |17 | ... ЖЗҚ ... |20,72 |0,00 |49,92 |0,23 ... |1,06 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |25,91 |0,00 |1,56 |9,62 ... ... ... АҚ |23,08 |0,00 |57,16 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00
|0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |17,29 |0,00 |2,49 |10,93 | ... АЖЗҚ ... |0,00 |61,80 |0,69 |0,00 |0,58 |2,54 |0,00 |0,17 |0,00 |0,00 ... |0,00 |0,43 |10,31 | |«Қорғау» ЖЗҚ АҚ |18,85 |0,00 |61,28 |0,00 |0,00
|0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |19,50 |0,00 |0,37 |9,22 ... » ЖЗҚ АҚ |26,71 |0,00 |55,28 |0,52 |0,00 |0,00 |0,00 ... |0,00 |0,00 |0,00 |11,87 |0,00 |5,51 |5,91 | ... АЖЗҚ АҚ ... |57,39 |0,17 |0,00 |0,00 |2,67 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 ... |1,22 |12,59 | ... Фонд» ЖҚ |24,55 |0,00 |56,99 |0,84
|0,00 |0,00 |5,43 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |8,14 |0,00 |2,35 |3,22 | ... Б ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 | ... ... АҚ |30,52 |1,70 |40,65 |7,66 |0,00 |0,00 |3,65 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00
|0,00 |17,08 |0,00 |0,44 |9,73 | |«Капитал» ЖЗҚ АҚ |22,44 |0,00 ... |0,00 |0,00 |1,65 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |13,03 |0,00 ... | ... ЖЗҚ» АҚ |22,34 |0,00 |55,57 |0,29 |0,00 |0,00 ... |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |16,08 |0,00 |1,17 |9,61 | ... Халық
Банкі» ЖЗҚ АҚ |20,91 |0,00 |41,72 |0,03 |0,00 |0,00 |13,84 |0,00 |0,00
|0,00 |0,00 |0,00 |17,66 |0,00 |4,11 |15,08 | ... ... ЖЗҚ ... |0,00 |55,02 |0,00 |0,00 |0,00 |7,56 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00
|18,42 |0,00 |1,34 |39,93 | ... ЖЗҚ АҚ |27,75 |0,00 |53,44 ... |0,00 |0,57 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |17,03 |0,00 |1,21 |12,83 ... ... ... қоры» ЖЗҚ АҚ |20,19 |0,04 |54,76 |0,00
|0,00 |0,00 |10,16 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |14,41 |0,00 |0,44 |7,52 ... ... ... |23,09 |0,08 |50,46 |0,27 |0,00 |0,02 |7,75 |0,00 ... |0,00 |0,00 |15,96 |0,00 |1,87 |- | ... ... ... қамтамасыз ету
Мемлекеттік зейнетақылық қамтамасыз ету (қазіргі зейнеткерлер үшін)
Мемлекеттік емес зейнетақылық қамтамасыз ету (жинақтық) (болашақ
зейнеткерлер үшін)
Базалық зейнетақы
Зейнетақы төлеу бойынша мемлекеттік орталық ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет
Қаржыландыру көздері:
• біртұтас әлеуметтік салық;
• транферттер
Міндетті жинақтық ... ... ... ... ... 10% ... ... көздері:
• жеке және заңды тұлғалардың ерікті жарналары;
• жұмыс берушілер- дің ... ... ... ... ... ... ... шоттағы
қаражаттар саны
Басқарушы компанияны таңдау
Еңбек зейнетақысының жинақтаушы бөлігінің қаражаттарын ... ... ... басқару
БАСҚАРУШЫ КОМПАНИЯ
АРНАЙЫ ДЕПОЗИТАРИЙ
БАНК-КАСТОДИАН
459
141
584
471
142
596
484
145
610
496
148
629
512
155
649
523
167
669
536
179
694
549
187
714
563
199
738
576
205
757
592
204
771
604
210
788
619
219
811
0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
Қыркүйек
2005
Қараша
2005
Қаңтар
2006
Наурыз
2006
Мамыр
2006
Шілде
2006
Қыркүйек
2006
Инвестициялық табыс
Зейнетақы жинақтары
Зейнетақы жарналары
Экономика
Мемлекеттік бюджет
Инвестициялық
қор
Инновациялық қор
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі
Қор нарығы
3
1
1
2
4
4
3
ҰларҮміт; 17,82%
Қорғау; 1,43%
ҚХБ ЖЗҚ; 27,05%
БТА Қазақстан; 9,07%
"МЖЗҚ" АҚ; ... ... ... ... ... 1,90%
Грантум; 6,69%
Сенім; 4,02%
Қазақмыс; 2,29%
Нефтегаз-ДЕМ; 2,43%
Қорғау
Грантум
Отан
Капитал
ҰларҮміт
Валют-Транзит Қоры
Д.А.Қонаев атындағы
"Атамекен"
"МЖЗҚ" АҚ
БТА Қазақстан
ҚХБ ЖЗҚ
Қазақмыс
Нефтегаз-ДЕМ
Сенім

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 88 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сөйлеу әрекеті онтогенезі: лексикалық мағынаның шығуы мен дамуы162 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Ұлттық банктің банктік қызметті реттеудегі рөлі мен маңызы4 бет
Аманат жинақтаушы зейнетақы қорлары54 бет
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің теориялық негіздері23 бет
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің түсінігі және оның кызмет ету механизімі30 бет
Жинақтаушы зейнетақы қорлары27 бет
Жинақтаушы зейнетақы қоры қызметінің қызметін талдау34 бет
Жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы активтерiн басқару18 бет
Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесі123 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь