Ислам банкілері қызметінің жаңа тенденциялары (аравиялық монархиялар үлгісінде)

1. Ислам банкілері қызметінің жаңа тенденциялары
(аравиялық монархиялар үлгісінде)
2. Исламдық экономиканың теориялық негіздері
3. Аравиялық монархиялардағы ислам банкілері
4. Исламдық қаржы нарығының жаһандануы
5. Исламдық принциптерге негізделген жаңа қаржы құралдары
6. Халықаралық реттеу ұйымдары
7. Ресей мен ПШАМЫК елдерінің ынтымақтастық мүмкіндіктері
8. Канада, Австралия және Жаңа Зеландия банк жүйелеріндегі шетел банкілері
9. Австралия және Жаңа Зеландия.
10. Әзірбайжан банк жүйесі
11. Салымдарды сақтандыру қоры.
12. Исламдық банкілер
13. Исламдық банкілерде бақылауды жүзеге асыру
Аравиялық монархиялардың экономикасын сараптай отырып, зерттеушілер әдеттегідей олардың мұнай-газ өндірісіне тоқталады. Оған таң калмау керек, себебі ПШАМЫК –тың (Парсы шығанағындағы араб мемлекеттері ынтымақтастығының кеңесі) 6 елі әлемдік мұнай қорының 40%-дан астамы мен газдың 25%-на ие. Алайда осы уақытқа дейін олар экономикасын диверсификациялауда айтарлықтай жетістіктерге жетіп, тек мұнай-газ саласында ғана емес, басқа да өндірістерде алдыңғы қатарларға шықты. Дубай – әлемдегі ең ірі құрылыс алаңдарының бірі, мұнда ғаламшарымыздағы ең биік ғимарат бой көтеруде. Жолаушыларға қызмет көрсетудің жоғары сапасымен танымал Emirates және Qatar Airways авиакомпаниялары әлем нарығында ұшаққа тұрақты тапсырыс берушілер қатарында. Бахрейн Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия мен Еуропа арасындағы үлкен кеңістіктегі ең маңызды қаржы орталығы болып саналады. 1997-2006жж. 9.4%-ға жеткен Катардың экономикалық өсуінің жылдық орташа динамикасы бұл саладағы чемпион – Қытай көрсеткіштеріндей жоғары. 2010 жылға дейін бұл аймақ ЕО-тан кейін екінші болып ортақ валютаға қол жеткізеді. Бірақ бәлкім зерттеуші үшін Аравиялық монархиялар шаруашылығының исламдық экономика мен оның банк секторын дамыту сияқты бірегей сипаты қызығырақ болар. Сонымен қатар олар өзіне ресейлік несие-қаржылық институттармен тиімді іскерлік ынтымақтастық орнату қабілетімен де тартады.
Исламдық экономиканың теориялық негіздері
Исламдық экономика деп исламның моральдық құндылық және құқықтық нормаларына негізделген шаруашылық жүйесін атайды. Бұл жүйенің идеологиялық негізін Құран ережелеріне сәйкес мұсылман ғалымдардың экономикалық танымдары мен шариат (исламдық құқық) құрайды. Ең маңыздысы - шаруашылық субъектілері арасындағы қарым-қатынастың әділдігі. Шариат бойынша, үстеме қосу, анық болмай, құмарлық кездесетін кез келген экономикалық іс-әрекетке жол жоқ. Осылайша, исламдық құқық дәстүрлі банкілер, сақтандыру компаниялары мен казино қызметіне жол бермейді. Исламдық банкілердің басты ерекшелігі – риба жарналық пайызын қоймау. Шариатқа сәйкес риба – әділетсіз пайда, себебі оны алу үшін кредитор ешқандай күш салмайды.
Үлесті қаржыландырудың қлассикалық исламдық түрі (мудараба мен мушарака) қаржы иесі мен қарыз алушының да жобаға қатысуын талап етеді.
Қатысу (серіктестік сияқты) қаржыландыру, басқару, кіріс пен шығындарды бөлу арқылы жүзеге асады. Дәстүрлі банкілер несие-қарыз қатынастарына жүгініп, нарықтағы ақшаны сату-сатып алу операцияларын жасайды. Исламдық банкілер қолданатын схеманы инвестициялық банкілер, венчурлік қорлар қызметімен және жобалық қаржыландырумен салыстыруға болады. Мудараба схемасы бойынша, екі жақ біріге күш жұмсап, кәсіпорын құрады. Бір жақ – исламдық банк, ақша салады, ал екінші жақ – қарыз алушы, басқарумен айналысады, өндірістік қормен және жер учаскесімен қамтамасыз етеді тсс. Олар пайданы бөлу туралы алдын ала келіседі. Исламдық банкінің кәсіпорынға салған ақшасы дәстүрлі банк несиесі сияқты болып келеді. Дәстүрлі несиеге қарағанда, кредитор пайдасы алдын ала белгілі болмайды, себебі ол басқару тиімділігіне байланысты.
        
        Ислам банкілері қызметінің жаңа тенденциялары
(аравиялық монархиялар үлгісінде)
Аравиялық монархиялардың экономикасын сараптай ... ... ... ... ... ... Оған таң ... керек,
себебі ПШАМЫК –тың (Парсы шығанағындағы араб мемлекеттері ынтымақтастығының
кеңесі) 6 елі әлемдік мұнай қорының 40%-дан астамы мен ... 25%-на ... осы ... дейін олар экономикасын диверсификациялауда айтарлықтай
жетістіктерге ... тек ... ... ғана емес, басқа да
өндірістерде алдыңғы қатарларға шықты. Дубай – ... ең ірі ... ... ... ғаламшарымыздағы ең биік ғимарат бой көтеруде.
Жолаушыларға қызмет көрсетудің жоғары сапасымен танымал Emirates және ... ... әлем ... ... тұрақты тапсырыс берушілер
қатарында. Бахрейн Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия мен Еуропа арасындағы
үлкен ... ең ... ... ... ... саналады. 1997-2006жж.
9.4%-ға жеткен Катардың экономикалық өсуінің жылдық ... ... ... ...... көрсеткіштеріндей жоғары. 2010 жылға дейін ... ... ... ... болып ортақ валютаға қол жеткізеді. Бірақ бәлкім
зерттеуші үшін Аравиялық монархиялар шаруашылығының исламдық экономика ... банк ... ... ... ... ... ... болар. Сонымен
қатар олар өзіне ресейлік несие-қаржылық институттармен тиімді іскерлік
ынтымақтастық орнату қабілетімен де тартады.
Исламдық ... ... ... экономика деп исламның моральдық құндылық және құқықтық
нормаларына негізделген шаруашылық жүйесін атайды. Бұл ... ... ... ... ... мұсылман ғалымдардың экономикалық
танымдары мен шариат (исламдық құқық) құрайды. Ең маңыздысы - ... ... ... ... Шариат бойынша, үстеме
қосу, анық болмай, ... ... кез ... ... іс-әрекетке
жол жоқ. Осылайша, исламдық құқық дәстүрлі банкілер, ... мен ... ... жол ... ... банкілердің басты
ерекшелігі – риба жарналық пайызын қоймау. Шариатқа сәйкес риба – ... ... оны алу үшін ... ... күш ... ... қлассикалық исламдық түрі (мудараба мен
мушарака) қаржы иесі мен ... ... да ... ... талап етеді.
Қатысу (серіктестік сияқты) қаржыландыру, басқару, кіріс пен
шығындарды бөлу ... ... ... ... ... ... ... нарықтағы ақшаны сату-сатып алу ... ... ... қолданатын схеманы инвестициялық банкілер,
венчурлік ... ... және ... ... ... ... ... бойынша, екі жақ біріге күш жұмсап, кәсіпорын
құрады. Бір жақ – исламдық банк, ақша ... ал ... жақ – ... ... ... ... қормен және жер учаскесімен қамтамасыз
етеді тсс. Олар пайданы бөлу ... ... ала ... ... ... ... ақшасы дәстүрлі банк несиесі сияқты ... ... ... ... ... пайдасы алдын ала белгілі болмайды,
себебі ол басқару тиімділігіне байланысты.
Кәсіпорын шығынға ұшыраса, ол жүк ақша ... ... ... ... жақ өз ... ... уақыты мен күш жұмсау арқылы өтеді деп
саналады. Мушарака схемасына негізделген операцияларда банк те, ... ... ... Сонымен қатар шығындар да екеуіне бөлінеді.
Түскен пайданың бір бөлігі ... ... ... ... ... да, ... ... ала айтылған көлемде бөледі.
Исламдық қарыздық қаржыландырудың әдеттегі қарыз ... банк ... ... сату үшін ... ... клиентке
қолдануға беру арқылы жүзеге асады. Мурабаха мен Иджара ... ... ... Мурабаха механизмі банкінің тұтынушы атынан ол
кейіннен қайта сатып алатын тауарды ... алуы ... ... Төлеу белгілі
бір уақыттан кейін немесе бөлікпен жүргізіледі. ... сома ... ... құқығын сақтайды. Бұл механизм әдетте сауданы қысқа мерзімді
қаржыландыру үшін қолданылады және ... ... ... ең ... ... ... - лизингтің аналогы: банк актив сатып алады да, оған
меншік құқығын ... ... ... соманы банкке төлеп, активті
өнімді қолданатын клиентке береді. Иджара ва ль-иктина бойынша белгілі ... ... ... ... ... меншігіне өтеді.
Исламдық экономикада халық салымының екі түрі бар. Бірі – ағымдағы
немесе жинақтаушы ... ... ... ... десе де ... ... инфляцияға сәйкес номиналды пайыз төлейді. Осы күнге
дейін исламдық экономика теоретиктерінің ... ... ... ... ... ортақ пікір жоқ. Салымның екінші түрі – ... ... ... ... ... ... банк түсімінің
алдын ала келісілген үлесін алады немесе жағдай нашарлағанда, шығындарды
бірге көтереді.
Кең ... ... ... ... ... нақтырақ
айтқанда, исламдық экономикалық моделі исламдық банк ... ... ... исламдық сақтандыру компаниялары орналасқан және
исламдық қор ... ... ... дәл ... ... осы
экономикалық модельдің алқа сүйреуіші ролін атқаруда. Сонымен ... ... банк ісі ... ... ... пайда болуына негіз
болды. Қазіргі кезде тек ... ... және ... ... ... ... ... жүйе құрылған. Алайда мұсылмандық
экономикалық доктрина ... ... ... ... іске асқан жоқ.
Ислам принциптеріне негізделген ең ... ... ұйым ... ... ... құрылды, алайда оның қызметі ұзаққа созылған
жоқ. 1963 жылы Мысырда бүгінде Nasser Social Bank ... ... ... Bank ... Дәл осы жылы ... ... арналған
инвестициялық қор ретінде қызмет ететін Жинақтаушы корпорация ... ... ... ... ... активтердің көп бөлігі
Ислам тараған жер - Аравия түбегі ... ... да ... ... ... ... ... Пәкістан, Ливан, Ұлыбритания және ... ... мен ... да қаржылық ұйымдардың ірі даму орталықтары
болып саналады. Қазіргі таңда осы түрдегі ... ... ... ... ... ... банкілердің қарқынды дамуы ХХғ. 70-жылдарының ортасында
басталды. Ол кезде әлем бойынша ... ... ... ... араб
елдеріне мұнай доллары ағыла бастады. Сол уақыттан бері Исламдық банкілер
мұсылман елдерінің банк саласында қозғаушы ролін ... ... 1975ж ... қазіргі кезде Парсы шығанағындағы ең ірі банк саналатын Dubai Islamic
Bank құрылды. Дәл сол жылы ... ... ... ... Исламдық
даму Банкінің (ИДБ) құрылуы маңызды оқиға болып саналды. Бұл ... ... өту ... ИДБ ... ... ХВҚ, ДБ және ... сол ... батыстық
институттарға ұқсас халықаралық исламдық қаржы орталығын қалыптастыру. Банк
атқаратын барлық операциялар ... ... ... Оның
қызметінің мақсаты мүше елдер мен басқа мемлекеттердегі мұсылман қауымының
экономикалық және ... ... Банк өз ... мүше ... ... ... ... оларға қарыз береді, түрлі қорлар,
оның ішінде ... ... ... ... ұйымдастырады, сенімді
басқарумен айналысады, мүше ... ... ... ... зерттеу
жұмысын жүргізіп, кадрлар дайындауды іске ... ... ... ... дамуына бағытталған қаражаттың жалпы көлемі 45.9 млрд
долларды құрады. ... ... мен ... ... ИДБ басқа
мұсылман елдерінің ... орны ... ... ол – ... ... ... ... ИДБ құрудағы мақсаттардың барлығы
орындалды деу қиын. Оған себеп ол орындаған ... ... ... 15 елде ... істеген 30 исламдық банкілер болды. Соңғы
жылдары әлемдегі исламдық банкілер саны мен ... ... ... ... ... ... |1993 |1997 |2005 |2007 ... саны |100 |176 |270 |315 ... ... ... |54 |148 |320 ... аса ... The banker журналының айтуынша, әлемде 362 исламдық қаржы
ұйымдары ... және ... ... ... ... ... ... және 163 исламдық принциптерге сәйкес
басқарылатын дәстүрлі қаржы ұйымдарының ... бар ... ... ... ... 500 млрд. доллардан асады, ол әлемдік ЖІӨ-нің 1%-
на жуығын ... ... ... ... ... ... маңызды
сегментіне, оның дамуының факторына айналды. ... ... ... ... ... ... бәсеке тудырады.
Әлемде исламдық банк секторының даму қарқыны жылына 15-20%-ға тең
(2007ж. - 30%). Оның үстіне, біздің ... ... ... санын
(1.6 миллиард) ескеріп, оның үлкен әлуетке ие екенін айтуға болады.
Аравиялық монархиялардағы ислам банкілері
Аравиялық ... ... ... сан ... дәстүрлі
банкілерден аз келеді. Сауд Аравиясы, БАӘ, Кувейт және Катар көптеген ұсақ
банкілерге ... саны ... аз, ... ірі және ... ... олардың санын көбейту жолына көшті. Бұл ... ... ... ... ... ... ... беріп, осы
сектордың нәтижелерін бағалау мүмкіндігіне ие болу үшін ... ... ... ... ... «Аравиялық алтылықта» ислам банкі құрылмаған
жалғыз ел – Оман.
Бахрейнде ПШАМЫК-тің басқа елдеріне қарағанда мұндай банкілер ... ... Ол тең ... ... және ... ... қосқанда
«екіжақты» банк жүйесі бар әлемдегі бірнеше ғана мемлекеттер қатарында.
Бахрейн ... ... ... ... Заң шығарған бірден-бір
«Аравиялық алтылық» мүшесі. Жергілікті билік Бахрейннің әлемдік ... ... ... ... ... етті. Бұл корольдікте 6 оншорлы, 3
офшорлы және 17 шетел банкілерінің, оның ішінде алдыңғы қатарлы ... ... ... бөлімшелері тіркелген. Бахрейнде жаңа
исламдық қаржы өнімдерін, осы ... ... ... ... есеп беру
стандартын дайындайтын, исламдық қаржы саласында оқытумен айналысатын түрлі
ұйымдар құлылған.
3 жылдай бұрын Аравиялық монархиялардың ... банк ... орын ... |Банкіл|исламды|исламдық |банкілер |үлесі,% |исламдық банкі |
| |ер, |қ | | | ... ... |
| ... | | ... ...... | | | | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... |бойынша |бойынша | ... Ар |16 |2 |13.1 |13.8 |18.4 ... ... | | | | | ... | | | | | |ent ... | | | | | |(1988), |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... ... |47 |6 |16.4 |17.0 |20.0 |Dubai Islamic |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Islamic |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Sharjah ... | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Islamic |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Dubai |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Noor Islamic |
| | | | | | ... ... |29 |6 |22.8 | | |Bahrain ... | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... | | | | | |il Bank of |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Kuwait Finance |
| | | | | | |House Bahrain |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... | | | | | |) ... |14 |3 |26.5 |25.3 |26.1 |Kuwait Finance |
| | | | | | ... | | | | | |iyan Bank |
| | | | | | |(2004), Kuwait |
| | | | | | |Real Estate |
| | | | | | ... ... |15 |3 |14.6 |15.3 |15.0 |Qatar Islamic |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Qatar |
| | | | | | ... |
| | | | | | |Islamic Bank |
| | | | | | ... |
|Оман |15 |0 |0 |0 |0 | ... ... ... ... ... ... 2 ғана исламдық
коммерциялық банкілер болды. 2004-2006жж. бұл елдерде осы ... ... ... ... ... ... дәстүрлі банкілердің
трансформациясы нәтижесінде (Sharjah Islamic Bank, Emirates Islamic Bank,
Kuwait Real Estate Bank, Dubai Bank), ал ... ... ... (Bubiyan
Bank, Al-Bilad Bank, Al-Rayan Bank, Noor Islamic Bank). 2005ж. Al-Bilad
банкінің IPO-cы қор нарығы ... араб ... ең ... ... 2
млрд.доллардан астам қаражат тартылып, акционерлер саны 8млн-ға жетті.
Ол кездегі ... ... саны 23.1 млн. ... ескерсек, Сауд
Аравиясының әрбір үшінші тұрғыны - исламдық банкінің акционері болды ... ... Al-Rayan Bank 2006ж. IPO ... бұл ел үшін өте ... – 300млн.долл. тартты.
Исламдық банкілер саны өсуінің 3 себебі бар. Біріншіден, мұнай
бағасы жоғары ... ... ... ... ... ... Екіншіден, тұтынушылар мен іскерлік ортаның исламдық банк
секторына деген қызығушылықтары артуда. Үшіншіден, ХХғ. аяғы мен ... ... ... ... ... ... байланысты олардың банк
секторын реформалау басталып, ол ... ... ... ... ... бөлімшелері) жалпы санының өсуіне әкелді.
Исламдық банкілер өз елінің банк секторында маңызды роль атқарады.
Оларға әрбір ... ... ... ... ... ... ... |Банк, ел ... ... ... |
| | ... | ... |
| | ... | | |
|1 ... ... Bank, Сауд |6408 |41577 |11 |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
|2 ... ... |5388 |28093 |124 |
| ... | | | |
|7 |Kuwait Finance House |2600 |21839 |211 ... |Dubai Islamic Bank, БАӘ |2403 |17545 |224 ... |Qatar Islamic Bank |933 |4090 |437 ... ... Bank, Сауд ... |807 |3012 |482 ... |Sharjah Islamic Bank, БАӘ |566 |2081 |620 ... |Bubiyan Bank, ... |413 |1745 |731 ... |Shamil Bank of Bahrain |382 |1693 |760 ... ... ... монархиялардың алдыңғы қатарлы 50
банкінің арасында исламдық банкілердің орнын ... ... ... ... ... ... саны -8 (2005ж. саны 6 ... банкілердің даму қақыны дәстүрлі түрге қарағанда ... ... ... ірі аравиялық банкілердің арасында ... ... ... ... ... ... ... |Ресейлік бестік |
| | ... | |
| | ... ... | ... |5.2 |16.3 |10.9 ... рент |27.0 |28.0 |28.8 ... рент |1.4 |4.6 |3.1 ... ... |Бір ... ... |
| ... |көбеюі, % |
| | |2006 |2005 |2004 ... Banking & ... ... |30 |92 |44 ... Finance House |687 |54 |73 |28 ... Islamic Bank |431 |49 |131 |97 ... Islamic Bank |278 |99 |39 |70 ... Bank |48 |- |- |- ... Islamic Bank |55 |8 |163 |16 ... Bank |36 |47 |- |- ... Bank of Bahrain |64 |64 |34 |31 ... 10жыл ... ... ... ... банкілер болған
жоқ. Қазіргі таңда тек Аравиялық монархиялардың өінде олардың саны 33-ке
жетеді. Оның ішінде Бахрейнде – 16, ... – 9. ... ... тіпті
ұлттық нарық үшін кішкентай болып табылады. Оған ... ... ірі ... инвестициялық банкілерінің қызметі (бахрейндік
Arcapita, Unicorn, Gulf Finance House, ... ... Company ... ... ... Investor жтб.) Таяу ... ғана емес,
АҚШ, Жапония және көптеген еуропалық елдерді қамтиды.
Мәселен, 2006ж. ... ... ... ... Arcapita ... ... 40% - АҚШ-та, 30% - Еуропада, 30%
- Азияда. 10 жыл ... ... банк ... ... ... ... қатынастар орнатты.
Исламдық қаржы нарығының жаһандануы
Соңғы жылдары ұлттық ... ... ... ... ... ... ... енді белсенді түрде шетелге шығуда.
Олар Түркия, Пәкістан, Иран сияқты көрші араб және ... ... ... ... ... кіру арқылы үлкен мүмкіндіктер күтеді.
Исламдық ... екі ... - ... ... мен Малайзия
арасындағы байланыс нығайып келеді. Ол елде ... 9 банк бар, ... 1983ж. ... 2004ж. малайзиялық билік алғаш рет 3 шетел
исламдық ... ... ... Олардың шығу тегі осы ... ... ... исламдық банкілер қызметі тек мұсылман әлемімен
шектелмейді. Соңғы кезде ... ... банк ... ... ... ... ... елдері нарығына белсенді түрде енуде.
Осындай инвестициялық банкілер Еуропада ... ... Banking System ( ... Islamic Finance Bank) ... ... ... ... Dar al-Mal al-Islami (қазіргі кезде Faisal
Private Bank) құрылды. Ол ... Ithmaar Bank ... ... қаражатты басқарады.
Лондон исламдық қаржының маңызды орталығы болып келеді. Бұл процесте
британдық қаржылай қызмет көрсету Агенттігінің белсенді ... ... ... Ол 2004ж. ... ... ... ... бөлшек банкіне (Islamic
Bank of Britain) лицензия берді. Qatar ... Islamic Bank оның ... ... ... Ал ... ... бахрейндік инвесторлары
ұсынды. Содан кейін Ұлыбританияда Аравиялық ... ... European Islamic ... Bank, ... Arab ... бөлімшесі болып табылатын Al-Buraq ашылды.ал британдық HSBC
және Lloyds TSB исламдық принциппен салым қабылдай бастады. WestLB ... ... ... ... ... ... белсенді қызмет
атқарып жүр. Ол 2006ж. 500млн.долл.-дан аса қаржы тартуда ... ... ... исламдық қаржы нарығына әлемнің алдыңғы қатарлы
банкілері шығуда. Осы ретте Citigroup, HSBC, JP Morgan Chase, BNP ... ING, UBS, Deutsche Bank, ABN Amro, Societe ... Lloyds ... банк ... ... ... ... Саланың актив көлемдері
көрсететіндей, бұл жәйт та ... ... ... келе ... ... ... көбі ислам принциптеріне негізделген құнды
қағаздар шығарылуына қатысуда, ал ... ... өз ... ... ... исламдық қаржы принциптеріне негізделген алғашқы сделкасын
сонау 1983ж. энергожобаларды қаржыландыру үшін ... Ол ... ... Citi Islamic ... Вank ... Бұл ... яғни ... әлем банкі өз құрамында исламдық бөлімше ашқаны - қаржы әлемін дүр
сілкіндірді. ... ... ... ... белгілі маман Ж.-Ф. Сезнеканың
(Колумбиялық университет, АҚШ) айтуынша, ... ... сапа ... ... HSBC БАӘ-де тіркелген HSBC Amanaһ (арабтың «аман» - ... ... ... ... ... UBS ... қомақты
қаражаты бар клиенттермен жұмыс жасау үшін қосалқы Noriba Вank ... ... ... ... ... бір ... жергілікті
банкілер үшін бәсекелестік күшейді деген сөз, ... ... ... кең көлемді ресурстар мен бизнес ұйымдастырудың дамыған
технологияларына ие. Екіншіден, ... ... ... ... ... көбісі құрамына батыстық та, аравиялық исламдық банкілер
де кіретін банкілер консорциумы арқылы ... ... үшін ол ... ... ... ... ... дұрыс рәсімдеу дегенді білдірсе, кейінгілер үшін серіктестің
атақ-абыройы арқылы жоғары сенімділікпен ... ... ... ... ... ... көптеген исламдық іскерлік қатынастар мен
қарыздардың сомасы жүздеген миллион, ... ... ... құрайды.
Исламдық принциптерге негізделген жаңа қаржы құралдары
Активтерінің қарқынды өсуіне ... ... ... әлі де
дәстүрлі банкілер қолданатын қаржы ... ... ... ... ... Ол исламдық банк секторының дамуын тежеп тұрған негізгі себеп.
Қазіргі таңда ол ... ... ... ... ... ... ... (потенциалының ең маңызды бөлшегі - мұсылман емес ... оған ... ... ... ... болсын
жаһандануға мүмкіндік береді.
Тұтынушыларды қанағаттандыратын және олар дәстүрлі ... ... ... осы ... ... кеңейту үшін исламдық
экономикамен шұғылданатын ғалымдар ... мен ... ... ойлап табуда. Оның екі жолы бар : исламдық емес әлемге қабылданған
өнімді «исламдандыру» немесе дәстүрлі экономикада жоқ, ... ... ... ... оның ... ... сай ... көрнекті мұсылман ғалымдарының кеңесі жұмыс жасайды.
Әлемдік қаржы нарығы үшін ең қызықты әрі ... ... ... ... ... тапқан сукук сияқты. Ол - ислам ережелеріне
сай қарыздық облигациялар. Дәстүрлі облигацияларға өте ... ... ... ... ... ... активтермен кепілдендіріледі, ол исламға жат
анықсыздық пен алып-сатарлықтан құтқарады. Бұл құнды қағаздар ... ... ... т.б.түрлі исламдық схемаларға негізделіп,
кредиторға сукукта жатқан ... ... ... ... ... жағдайда, мұндай құнды қағаздарға салу қаупін төмендетеді.
Осы ретте исламдық банкілерді АҚШ-тағы субстандартты ипотека бойынша
төленбеушілік салдарынан ... ... ... ... ... айта кету керек. Оладың әрекет принциптері ... ... ... ... жоғары қағаздарға салуға мүмкіндік
бермейді. Сондықтан да ... ... ... ... қаржыландыру
облигацияларына (LBO) ақша салмады. Ал олар ... ... ... ... ... несиерді қаржыландыру үшін қаражат тартатын.
Осылайша, сукуктың таралуы әлемдік қаржы жүйесін тұрақтандырады.
Егер, 2000ж. әлемде жалпы сомасы ... ... ... үш ... іске ... болжам бойынша, 2007ж. ол 56млрд.долл.-дан
асады. Сукуктар Аравиялық монархияларда, Малайзия, Пәкістан, ... және ... да ... ... ... – тек 30% шығарғанда,
Парсы шығанағы ... ... ... ... исламдық қаржы
орталығы болып табылатын Малайзия 2000-2006жж. алғашқы жартысында ... ... ... шығарылымының 60%-ын жасады. 2006ж. Аравиялық
монархияларда олар арқылы 10.8млрд.долл. тартылды, ал 2010ж. бұл ... ... ... 2007ж. ... –та ... ... ... жартысынан көбісі сукуктарға тиесілі (2006ж. 40%).
Сукуктар құнды қағаздардың ерекше, жаңа түрі ретінде ... ... ... ... Олардың Аравиялық монархиялардағы бірде-
бір шығарылымы Citibank , HSBC, Deutsche Bank ... әлем ... ... ... ... ... ... Nakheel
компаниясы 2006ж. шығарған бүгінде ең ірі сукуктың ... ... ... инвесторлар салды.
Әлемдік қаржы жүйесінде сукуктың таралуындағы ... ... ... исламдық емес елдерде таралуы болды. Алғаш рет ... ... ... ... ... жерінде жүзеге асты. Дәл сол
жылы сукуктар ... ал 2006ж. АҚШ пен ... ... ... ... құрады.
Сукуктардан басқа да әлемдік қаржыгерлерді қызықтыратын исламдық
қаржы құралдары бар. Дәстүрлі қаржы ... ... жыл ... аналогтарын табуда. 1999ж. бастап бірнеше исламдық қор ... оның ... ... ... ... Dow Jones, ... and London Stock Exchange ... мен аравиялық инвестициялық
фирмалардың бірігіп жасағаны бар. Жақында ... ... ... ... ... ... ... шығарылды. Мұсылмандар
(және қалғандары) шариатта рұқсат ... ... ... карталарын алып,
исламдық сақтандыру компанияларында өмірі мен меншігін сақтандырып, ипотека
алуына болады.
Халықаралық реттеу ұйымдары
Исламдық банкілердің дамуы соншалық, мұсылман ... ... ... мен осы ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдардың қажеттілігі туды. Қазіргі
таңда исламдық банкілердің 2 даму орталығы - ... ... мен ... да бір ... ... ... сай ... түсінігі ерекшеленеді.
Кейінгісінде ережелер либералды болып келеді.
Мысалы, ... ... ... ... саудасы на рұқсат
беріледі, ал ... ... кез ... қарыз түрін алып-сатуға
тыйым салынды. ... кей ... ... ... ... сай деп ... құралдарға ақша сала алмайды.
Бірліктің жоқтығы интеграцияланған, ғаламдық исламдық банк ... жол ... ... ... стандарттарға өту түрлі исламдық
банкілерінің ... ... ... ... ... еді.
Халықаралық нормаларға сәйкес исламдық банк стандарттарын жасаумен
айналысатын бірқатар ұйымдар құрылған. ... ... ... ... үшін ... пен ... Ұйымы, Исламдық қаржы қызметінің
Кеңесі, Халықаралық исламдық рейтинг агенттігі және басқалары бар. ... ... және ... Азия ... ... ... ... кіреді. Ол ұйымдардың көбісі бір-бірімен ықпалдасып қана
қоймай, әлемдегі бірінші исламдық қаржы ... ... ... ... мен Малайзияда құрылған.
Ресей мен ПШАМЫК елдерінің ынтымақтастық мүмкіндіктері
Ресейде кемінде 3 рет исламдық банк құру ... ... ... ... ... деуге болады. 1992ж. Кемеровода ашылған бірыңғай
ислам акционерлік коммерциялық ... өз ... ... 1996ж.
Махачкаладағы дәл осындай жоба сәтсіздікке ұшырады. «Бадр-Форте банк» ... әрі ... жоба ... ... Ол ... ... араб
инвесторларының қатычуымен ашылып, 15 жылдай . 2005ж. Оның активтері 717
млн. рубльді құрады, ал жеке ... ... ... Ол ... ... 187- ... ... Алайда өзінің исламдық спецификасына
байланысты банк ... ... ... ... ... 2006ж. ... қайтарып алынды. 2006ж. Ресейлік «Глобэкс»
банкі еліміздегі исламдық емес банкілер арасында алғаш рет ... ... Bank ... ... ... мақсаттағы несие ... ... ... CCH Europe ... ... ... ... Қазақстанның ғана
емес, ТМД-ның ірі банкі саналатын Туран Алем 2006ж. ... ... ... жаңа өнім – шариат заңымен берілетін ... ... ... айтты. Аталған банк 2003-2006жж. әлемдік қаржы нарығында
толығымен исламдық принциптерге сай Қазақстанда орналастырған 250млн.долл.
жинады. Тағы бір ... ... ... ... ... ... ... 1998ж. дағдарысқа дейін Бахрейнде «Российский
кредит»және ... ... ... істегенін айта кетейік.
Аталған жәйттар Ресейдегі исламдық банк ... ... ... ... , ... ... оның ... бар екенін дәлелдейді. Ресей Президенті В.В.Путиннің 2007ж. Сауд
Аравиясы, Катар, БАӘ –ге жасаған сапарларынд ол ... арта ... ... ... ... ... кезде Даму Банкі) ,
«Росэксимбанк» және Саудтық даму қоры арасында ... ... ... ... ... қол қойылды. Сонымен қатар, іскерлермен
өткен Эр-Риядтағы басқосуда, В.В.Путин біріккен ... ... ... ... ... ойымызша, қазіргі кезде Сауд Аравиясы мен басқа да Аравиялық
монархиялар банкілерінің ... ... ... ... ... Ал ... ... банкілерінің жағдайы дәл осындай деп айту қиын, бірақ
ондағы әлемдік жоғары ... ... ... жабылу қаупі жоқ. Әсіресе,
егер алғашқылар Ресейдің миллиондаған мұсылман халқын ескеріп, біздің
елімізде ... ... мен ... ... ... ұсынатын болса.
Саудтық банкілер Аравиялық монархиялардағы көп қаржы мүмкіндіктеріне
ие, ол оның ... ... ... ... ... ... ... және шетел банкілерінің бірнеше бөлімшелерден тұратын ... ... банк ... бар. ... ... нарықтың озық банкілері атанып
жүрген аз ғана ұлттық банкілер араб ... ең ... ... ... араб ... ... көлемі бойынша) ондығына
САК-тің 6 банкі кіреді, оның ... ... ... ... ... ... ... ПШАМЫК несие-қаржы институттарына қарағанда, алдымен
өсуі қарқынды, пайдасы мол жергілікті нарықтағы позицияларын ... ... ... ... Алайда 2006ж. шетелде бөлімшелі жүйе құра
бастады, оның мысалы қалдарға үлгі ... да ... ... ... серіктестермен біріккен құрылымдар
құрып, ортақ жобаларды қаржыландыруына болады. Оның ... ... ... ... «Рособоронэкспорт» сияқты ірі
компаниялары, аймаққа ... бар ... ... аллюминий, РЖД,
АФК«Система» да бар. Оған қоса, басқа салада да (ғарыш ... ... ... жтб.) ортақ жобалар жасауға болады.
Қорытындылай келе, ... ... ... ... бары туралы айта кетпеуге болмайды. Біріншіден, олардың
операциялары ... ірі ... ... ... әлі де ... ... ... исламдық «терезелерін» ашып
жүрген дәстүрлі банкілердің тарапынан басталған бәсекелестікке; ... ... ... ... ... мен ... исламдық құнды
қағаздар нарығының дамымағанымен байланысты қысқа мерзімді өміршеңдігінің
жетіспеуінің сақталуына, төртіншіден, ... ... ... ... күрт көбеюіне мұнайға деген бағаның өсуімен түсіндірілуіне
негізделген .
Оның үстіне соңғы отыз ... көп алға ... Олар ... астам
елдерде қызмет етеді, активтер көлемі әлемдік масштабта алғанда ... және ... пен ... ... ... ... ... қосымша емес, оларға мықты бәсекелес ретінде танылып жүр.
Сонымен қатар олар ... ... да ... ... ғана операциялар
көлемінен бастаған исламдық банкілер бүгінде дәстүрлі банк құралдарына
алтьтернатива ұсынуда. ... ... ... және ... ... ... ... атқаруда.
Соңғы жылдары исламдық банкілер мұсылман емес тұрғындары басым, оның
ішінде Ұлыбритания мен АҚШ-та дамып ... ... ... ... ... ... мен ... Тайланд ж.т.б. сияқты олардың
қызметін реттейтін арнайы заңнамасы жоқ елдерде де бар. ... ... ... ... ... ... бірқатар қаржы
операцияларын жасап, тіпті арнайы бөлімшелерін ашқаны - ... ... ... тағы бір ... ... ... ... операциялары қиындап, ары қарай
диверсификацияланады, активтерінің жоғары ... ... ... шекарасы кеңееді деп болжауға болады. Бірнеше жыл бұрын-ақ
исламдық банкілердің қызметі тар нарықтық ортада ... ... ... ... ... ғана ... роль ... Ал келешекте бұл
сектор жаһандық тұрғыдан алғанда қаржы қызметінің әлемдік нарығының маңызды
бөлшегі болатыны ... ... және Жаңа ... банк ... шетел
банкілері
Ресей банк жүйесіндегі меншіктік құрылым бойынша ... ... ... өсуі әлі де ... келеді. Ол 2008ж. басына дейін
ұлттық банк секторының жиынтық капитализациясың 25%-на ... ... ... ... ... ел емес, сондықтан да бұл ... ... ... ... ... ... ... үлесі - өзгертуі қиын геосаяси және геоэкономикалық
шындыққа айналған елдерді айтуға ... ... ... ... ... ... үш ... - Канада, Австралия және Жаңа
Зеландия ... Өз ... ... ... елдердің экономикалық
ықпалына ұшыраған олар ... ... ... механизмдерін құрды. Канада
үшін осындай мемлекет – АҚШ, Австралия үшін – АҚШ, ... ... ал Жаңа ... үшін – Австралия мен Ұлыбритания болатын.
Канада. Елдің банк ... 22 ... 24 ... ... қосалқы банкілері, 26 шетел банкілерілерінің бөлімшелері ... банк ... ... ... ... 2007ж. ... ширегінде 2.5
млрд.кан.долл. (2.16 млрд.АҚШ долл.) ... 8%-ды ... ... ... ... құрылымдар мен бөлімшелерді есептегенде)
10 жыл бойы тұрақты сақталып келе жатыр. Банк жүйесі активтерінің ... ірі 6 ... ... - көп ... ... жағдайы жайсыз келген ұлан-ғайыр
аумақты ... ... ... ... алып ... ... алшақ
орналасқан аймақтардың экономикалық және әлеуметтік өмірінің сапасын көтеру
мәселесі оның да алдында тұр және ... ... ... ... зор. Олар қоғамман жасасқан келісімдері бойынша кең ... ... алыс ... мен ... ... ... филиалдарын
жабуды қоя тұрады. бөлімшелер жүйесін қолдауды қаржыландыру кәсіпкерліктің
басқа түрлеріндегі пайда әкелетін операциялар ... ... Өз ... ірі ... ... ... ... қарастырып, олардың
дамуына, өзіндік және сыртқы экспанциясына ықпалдасады.
Канаданың АҚШ-қа жақын орналасқандығы оның экономикалық өміріндегі
көп ... ... ... де көп ... ... ... болып келеді. Қоғамда «филиалдық капитализм» үрейі, яғни
экономика үшін маңызды ... ... ... ел ... тыс
орналасуы нәтижесінде егемендікті жоғалту түсінігі кең ... ... ... ... атқаратын маңызды экономикалық функциялардың
(мысалы, ғылыми-зерттеу жұмыстары) шетелге миграциясы нәтижесінде ... ... ... деп ... Ал бұл мәселе олардың
операцияларының жеңілдеуі мен ... және ... ... ... ... қызметкерлердің сонда ағылуына соқтыруы мүмкін.
Елдің экономикалық және ... ... ... ... ролі және «филиалдық капитализмге» байланысты үрей Канаданың
шетелдік банк ... ... ... ... Оның ... ... ... кең қатысуы» концепциясы жатыр. 1967ж. оның
қабылануын зерттеушілердің көбі ... ... ... ... National City ... сатып алуы мен ірі канадалық Toronto Dominion
банкін американдық Chase Manhattan-ның ... ... ... деп ... ... кең ... заңнамасы дауыс беруші акциялардың
20%, ал дауыс бермейтіндердің 30% -нан ... ... ... ... ... ... Ірі банкілер (8млрд.кан.долл.-дан көп немесе
6.9млрд.АҚШ долл.-на жуық капиталы бар) тек кең ... ... ... бола ... Заң ... ... сәйкес, канадалық немесе шетелдік
заңды не болмаса жеке тұлғалар ірі ... ... ... ... ... және ... банк иелері бірдей жағдайға қойылған.
Осылайша, жүйе құраушы банкілердің тәуелсіздігі қамтамасыз ... ... ... ... бар) ... беруші
акциялардың 65% бір ғана, оның ішінде шетелдік ... ... ... ... ... 35% Канаданың қор биржасында саудалануы керек. ... бір ... ... артық тиесілі болмайды. Тіпті банкінің
басқарушы акционері ... ... ... да, банк ... ұжымдық толықтығы
мен ұлттық даралығын сақтап қалады. Кішігірім банкілерді (2 млрд.кан.долл.
капиталы бар) ... ... ... ... ... ... ... нормаларды өз құқықтаы ішінде сақтады.
«Заңды тұлғалардың кең қатысуы» заңнамасы енгізілгеніне 40 жыл
өткенде, оның ... ... ... ... ... капиталы
қызметіне қатаң шектеулер қойылған : бөлімшелердің ашылуына тыйым салынды,
шетелдіктер ... ... ... ... артығын ала алмады,
шетел банкілерінің қосалқы құрылым ... ... ... банк ... ... ... 15%-нан аспауы керек еді. Кең
қатысу ережелері бойынша, бір инвестор қолында, ең көп ... 10% ... ... болуы мүмкін. Бара-бара бұл шектеулер алынып, ... ... орта мен ... ... ... ... ... отырды.
НАФТА шеңберінде АҚШ-пен түрлі интеграциялық келісімдерге отырған
Канада, өзінің ұлттық банк жүйесін ... ... Оның ... ... ... ең ірі банкілер қатарында, ал халқы мен ел ... алыс ... да ... сапалы банк қызметі көрсетіледі.
Заңнама ірі банкілерге тіпті акцияларының көп бөлігі шетелдіктерге
тиесілі болса да, өз ... ... ... деңгейін анықтайтын
төмендегідей талаптарды бекітеді :
• Банкінің бас кеңсесі Канадада орналасуы керек;
• Акционерлер басқосуы ... өтуі ... ... ... 2/3 және бас ... канадалық резиденттер болуы
тиіс;
• Маңызды ұжымдық және іскерлік құжаттар Канадада орналасуы ... ... ... Канада аумағында өз бөлімшелерін ашу
мүмкіндігіне ие болды. Ол үшін ... ... ... ірі (35 млрд.кан.долл.-дан кем емес активі бар) және қатысушысы кең
заңды тұлға болуы керек. Осылайша, ... және ... және ... ... ... ... жататындар мұнда бөлімшелерін аша
алмайды.
Сонымен қатар ... өз ... ... ... ... ... шарт ... талап қойылуы мүмкін. Оның үстіне соңғылардың
5%-дан кем емесі канадалық ... ... ... ... ... ... ... Бөлімшелерге де міндетті есеп беру,
аудит пен салық төлеу сияқты канадалық заңнамалық талаптар ... ... ... ... банк ... ... ... бірден қысқарту не болмаса мүлдем жоюда еді.
Шетел банкілерінің ... үшін ең ... ... заңды
тұлғалардың 80% және жеке ... 90% ... ... ... ... ... аз сомада) тартуға тыйым салынуы.
Осындай шара халыққа қызмет көрсетуге бағытталған бөлшек желі құрудың
мәнін кетіреді. Соның әсерінен шетел бөлімшелерінің ... ... ... ... ... ... ... сияқты арзан пассивтен айрылған
бөлімше банкаралық ... ... ... ... ... ... Бұл жәйт оның жергілікті және ... ... ... ... төмендетеді.
Түрлі тәсілдермен ұлттық банк нарығына деген шетел экспансиясын тежеп
отырған канадалық билік өз банкілерінің ... ... ... ... нарықтың тарлығымен түсіндіріледі. Канадалық 6 ірі банк АҚШ, ... ... ... елдерінде және Азияда таралған.
Канадалық банкілер қызмет көрсетудің ең ірі ... : ... ... бар және 77% ... ... ... 49% кірісін шетелден
алады. ДСҰ шеңберінде жүрген ... ... ... ... бөлімше ашуына деген құштарлығы түсінікті-ақ. Құрылу формасы
шетелге ... ... ... ең ... ... қарастырады.
Банк саласында шетелдіктердің болуына байланысты Канада саясатының
бірыңғай ... ... ... бола ма? Оны өзінің ұлттық
банкілерін шетелдік бәсекелестік пен ... ... ... деп түю жай
сөз болар еді. Қазіргі түрдегі канадалық ... ... ... банкілерді жұтуына емес, канадалық ... ... ... ... жүйе ... банкілер қызметін
бағындыруға жол бермейтініне назар аударайық . Бір-бірімен байланысы ... ... ... ... ... сатып ала алады.
Алайда бір-бірімен байланысы болмағаны үшін оның бөлімшеге айналып,
шетелде қызмет көрсетуі мүмкін ... ал банк ... ... ... болып
қалады.
Австралия және Жаңа Зеландия. Бұл елдердің ... ... ... орны ... ... ... ... мәліметтер
бойынша, Австралияда ұлттық капитал ... 15 ... ... 10 банк және 31 ... банк ... бар. Жаңа ... ... қосалқы құрылымдар мен шетелдік банк бөлімшелерінің үлесі
тіпті орасан. Оның 17 банкісінің тек екі кішігірімі жаңазеландиялық ... ... Ал ... 15 ... ... және австралиялық
қосалқы (5), шетел бөлімшелері (10) болып табылады.
Ұлттық нарықта шетелдік банк құрылымдарының басым ... екі ... ... ... ... қорғауда ұжымдық басқару басты роль
атқарады. Бұл ... оны тар ... ... ... Яғни ... банк менеджментін бақылау механизмі ғана емес, банк ... ... ... ... менеджерлер, салымшылар,
қызметкерлер, мемлекеттер) заңды мүдделерін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... акционерлердің тәуелсіздігін
шектеуді көздейді.
Австралия мен Жаңа Зеландия заңнамалары және осы елдердің ұлттық
реттеушілері ... ... ... тууы ... ... көрсетеді.
Қақтығыстарды шешу үшін шетелдік банк топтарының жергілікті қосалқыларының
мүдделері бүкіл топ ... үшін ... ... жол ... басқару механизмі қарастырылған. Банкілердің тәуелсіз директорлары
институты осының ... ... ... мен Жаңа ... ... ... кем дегенде, екі
тәуелсіз, банктың аналық құрылымымен байланысы жоқ директолары ... ... ... ... ... ... А.Боллардтың айтуынша,
менеджментті бақылауды есептемегенде, олардың басты қызметі ... ... банк ... банк пен оның Жаңа Зеландиядағы салымшыларының
мүдделеріне сәйкес ... ... ... Резервті банкінің басқарушысы Б.Фрейзердің пікірінше,
«австралиялық қосалқы құрылымдар шетелдік банк ... ... ... ... ... ... ... банкінің саясатын шетелдік бас
кеңсе айқындайды. Директорлар ... ... ... ... ... алатын тәуелсіз адамдардың болуы да керек талап.
Дегенмен тәуелсіз директорлар азшылықта қалуы ықтимал, тіпті болмаса
орын ... мен оның ... ... банкіге түсіндіру секілді шұғыл
қадамдарға баруы мүмкін.»
Заңнамаға сәйкес, банк директорлар кеңесінің әрбір мүшесі ... ... жеке қол ... ... ... ... тартады. Сонымен қатар,егер банк кредиторлары директор қол
қойған банкілік есептің жалған ... ... ... ... олардың алдында шексіз субсидиарлы жауапкершілігі болады.
Компаниялар туралы Жаңа Зеландиялық заңға сай, ... ... ... оның ... ... ... етуі тиіс. Алайда банк
саласында Жаңа Зеландиялық реттеуші ... ... ... ... ... талап етеді.
2003ж. қазанында жергілікті банкінің австралиялық ANZ Banking ... ... ... ... бере отырып, жергілікті директорлар кеңесі сатып
алынып жатқан банкінің негізгі активтері мен менеджментін тиімді бақылауды
сақтауын ... ... ... ... ... ... ... қызмет
істей алуын қамтамасыз ету үшін сатып алынатын банкінің ... ... ... ... ... ... түрде реттеушімен келісілуі тиіс.
Оған қоса ... ... мен ... менеджерлердің үміткерлігін
ымыраласу және директордың директорлар кеңесімен ... ... ... айтып өтті.
Австралия мен Жаңа Зеландияның шетелдік банк бөлімшелеріне байланысты
саясатының да қызықты ерекшелігі бар.
Әзірбайжан банк жүйесі
Кеңес Одағы құлағаннан кейін Әзірбайжан ... (ӘР) ... ... ... ... ... 90-жылдардың басындағы
өзгеріс кезеңінде ... ... саны ... ... көбейді. Алайда оларды реттеудің қажетті механизмдерінің,
бақылау мен тәуекел-менеджменттің болмауы ... ... ... ... Оны жою үшін 1997ж. ӘР президенті « банкілік реформаларды
тереңдету шаралары туралы » ... ... 2005ж. « ... ... ... реформаларды тереңдету бойынша қосымша шаралар туралы »
Жарлық ... ... ... Банк (ҰБ) ... көп ... ... банкілерді қайта құру жұмыстарын бастады.
Нәтижесінде соңғы жылдары ӘР банк жүйесінің дамуында жағымды
өзгерістер ... : ... ... ... мен ... үшін үлкен
транспареттілік. Алдыңғы қатарлы бизнес-үлгілер мен банкілік технологиялар
( банк-клиент, электронды ақша ... ... ... және ... ... ... ... жағдайы. Соңғы он жыл ішінде банкрот жариялану, ... ... ... алуы ... банк саны ... ... банкілерді консолидациялау және ... ... ... ... ... ... ... капиталы мен
оның жеткіліктілік коэффициентіне қатаң талаптар қою ... ... ... сәйкес, 2007ж. 1 шілдесінен бастап, әзірбайжандық банкінің
жарғылық капиталы 10млн. ... кем ... тиіс (12.2 ... Бұл ... ... ... да жоғары (5млн. евро). 2007ж. 1 қаңтарына
Әзірбайжанның тек 11 ... ... ... ... ... ... ал
қалған 29-ның қаражаты 5-10млн. манат төңірегінде болды. Республикада
бүгінде жиынтық ... 652 млн. ... ... 44 банк ... ... ... екі мемлекеттік – «Әзірбайжан халықаралық банкі» (ӘХБ)
мен «Капитал банк» бар. ӘХБ, ... ... және ... ... Стандарт»
(ТМД-дағы мың ірі банкілер тізімінің 228-орында тұр.) ... ... үш ... ... ... ... 60%-ға тең. Осыншама жоғары
концентрация қаржы қызметі нарығындағы бәсекелестікке кері әсерін тигізіп,
банкілердің несие қауіптерін жеткілікті ... ... ... ... ... экономиканың несиелерге зәру екенін
байқатты. 2006ж. берілген несие көлемі 2005жылмен салыстырғанда, екі ... яғни 3.5 ... ... Ал 2007ж. тағы 64%-ға көбейді, мұндағы
жекеменшік банкілердің ... 52%-ға ... Ұзақ ... ... ... ... сол арқылы олардың жалпы қарыз көлеміндегі үлесі алғаш рет 50%-
дан ... ... жәйт ... Бұл ... ... ұлттық экономиканың
басқа секторына салу процесі ... ... ... алға жылжу болса да, банк секторы әлі де өз ... ... ... сектордағы несие үлесі ЖІӨ-нің 26%-ын ... Ол ... (50), ... (70) және жалпы дамушы елдер (40%)
көрсеткіштерінен әлдеқайда төмен.
ӘР банк жүйесінің ... ... ... ТМД ... ... Оның ... ... көлемінің ЖІӨ-ге қатынасы тек 76%-ды құраса,
Қазақстанда – 90, Украинада – 76, Ресейде – 54. 2007ж. ТМД ... ... ... ... ... банкілер үлесі 80%, украиналықтар – 8,
қазақстандықтар – 5, белоруссялықтар – 2.4, ал ... – 1.15, ... ... тек 0.6% ... ... 100 ірі ... тізімінде
ӘХБ ғана бар.
ТМД кеңістігі бойынша мемлекеттік ... ... ... ең қиын ... ... ... Әлемдік тәжірибе мемлекеттік
банкілердің көбіне тиімсіз екенін көрсетеді және қазіргі кезде ... ... ролі ... ... ... ... банкілерді
жекешелендіру бастамасының негізін 2005жылғы президентік жарлық қалады.
«Капитал банк»-тің мемлекетсіздендіруінің ... ... ... 50%-ға қысқаруын көздейді. Бұл жарғылық қордың ... ... тең жаңа ... ... ... ... және Баку ... арқылы жеке инвесторларға сату іске асады.
Шетелдік қатысу. ҰБ-тың ... ... ... ... процесі шетел банкілері үшін ұлттық банк жүйесін ашты.
2007 ж. 1 қаңтарына алғанда, шетел инвестициялары 20 ... ... орын ... ... ... үлес ... 50%-дан асты, ал 13-
інде 50%-дан кем болды. Оның үстіне шетел банкілерінің екі бөлімшесі қызмет
істеді. ... ... банк ... 23% ... ... тиесілі.
Әзірбайжан болашақ ірі инвестор – түркиямен тығыз қарым-қатынаста.
Әзірге ұлттық банк нарығында Kosbank, T.C. Ziraat Bankasi ... 2 ... ... жұмыс жасайды. Көптеген шетел банкілерінің елдің
қаржы нарығына деген қызығушылықтары артуда. ... ... ... ... Societe Generale ... несие мекемесінің бірінің
акцияларының көп бөлігін сатып алу арқылы қосалқы банк ... ... өз ... ... ... ... әзірбайжандық нарыққа қазақстандық
«Тұран Әлем» ... және ... ... орын ... ... яғни ... ... шетелдіктерді жұту сценариі ӘР-да қайталанбайды деп ... бар. ... ОШЕ –де ... ... сатылуға қойылған
бөлімше желілерін шетел банкілер сатып алып отырған. ... ... ... ... көрсету қызметтің емес, банк иелерімен бұрыннан
орнаған қатынастардың ыңғайлылығы мен тиімділігінің көрінісі.
Үшіншіден, ұлттық мембанкілерінің тартымдылығын шектейтін бір ... ... ... шетел банкілеріне қарағанда биік. Жақын арада
шетел банкілері көп ақшаның болуын қажет ететін ... ... ... ғана басым рольге ие болуы ықтимал. Сонымен қатар ... ... ... табиғи бәсекелестік артықшылықтары бар,
сондықтан олар бүгінде әзірбайжандық мұнай компанияларына синдицияланған
несие ұйымдастырып, олармен ... ... бет ... ... банкілердің өзі әзірге ішкі нарыққа көңіл бөлуде.
Тек ӘХБ-нің Ресей («ӘХБ-Мәскеу») мен ... ... ... ... ... ... өкілдіктері бар. ӘР банк жүйесінің дамуында
Ресеймен байланысы ерекше роль атқарады. Жағымсыз саяси және басқа да ... ... ... қаржы нарығы Ресейдің алдыңғы қатарлы
банкілерін тартуда. Олардың ... ... ... ... ... қызмеикөрсетумен байланысты.
Нақтырақ айтқанда, Әзірбайжандағы «Уралсиб» қаржы корпорациясының
қызметін дәл ... ... ... ... Әзірбайжан» бастапқыда
закавказдық нарықта тек «Лукойлдың» мүдделерін қорғайтын. Ал «Уралсибке»
кірген соң, жергілікті нарықтың банк ... көз ... ... үлесі 3%-ға
жетті). Бұл жаман көрсеткіш емес, алайда екі ел арасындағы ... ... ... оның ... да ... ... ... еді.
Ұлттық банк саясаты. Орталықбанк елдің ... ... ... операциялар жүргізу сияқты халықаралық тәжірибеде жалпы қабылданған
құралдар арқылы реттейді. пайыздық үстеме мен норматив бекіту
Соңғы жылдары ҰБ ... ... ... ... ... эмиссияны
шектеу мен ақша массасының өсуін қадағалауды күшейтумен байланысты. ... ... ... нығайту курсы жүзеге асуда. Инфляцияны төмендету
мен ұлттық валютаның ... ... ету, ... ... ... ... алу арқылы экономиканың әлем нарығына
интеграциясы қаржы – ... ... ... ... болып табылады.
Айтарлықтай жетістіктер де бар. Нақтырақ ... ... ... ... ... ... әкеп ... өз кезегінде жергілікті банкілер ресурстық базасы мен тартылатын
ақша көлемінің артуын қамтамасыз етті. Әзірбайжанның сыртқы ... ... ... ... ... ... ... мен
манаттың нығаюы шетел капиталының ағылуына, оның ішінде банк секторына
келуіне себеп болды. Инфляцияның ... мен ... ... нарығындағы
бәсекелестіктің өсуі банк қызметінің жаңа түрлерін дамытуға (ең алдымен
бөлшек және инвестициялық ... ... ... жігердендірді.
«Бірыңғай мемлекеттік қаржы-несие саясатының негізгі бағыттарында »
төмендегідей міндеттер қойылған:
• 2009жылға дейін инфляцияны 4-5.5% ... ... ... курсынан еркін жүзу режиміне өту; қаржы
ұсыныстарының сыртқы экономикалық конъюнктураның ... ... ... ... ... ... бас тарту;
• қаржы ұсыныстарын әзірбайжандық экономика тарапынан болатын сұранысқа
бағыттау;
... ... ... ... ... ... басқарудан
пайыздық үстемелерді реттеу және несие-депозит операциялары ... ... ... ... нақтырақ айтқанда, коммерциялық
банкілерді қайта ... ... ... мен ... ... ... тиімділігін арттыру үшін 2007ж. «пайыздық
үстемелер дәлізі» концепциясын іске асыруға ... ... Оның ең ... 19%, ... -5, ал ... 12%-ға ... кезде ҰБ коммерциялық
банкілердің ресурстарын 5%-бен алып, жылдық 19% -бен «овернайт» ... ... ... ... Бұл шаралар банкілердің қысқа мерзімді
ликвидтілігі проблемасын кеңейту үшін қолға алынды.
Салымдарды ... ... ... ... туралы Заң Әзірбайжанда 5жыл бұрын
жасалып, 2007 ж. ақанында қабылданды. Оған сәйкес алғашында 4мың ... ... ... жабылатын. 2008ж. 1 қаңтарынан бастап 2010ж. 1
қаңтарына дейін – 6мың, ал 2010ж. 1 ... ... 8мың ... ... рет ... ұйымдарыны банкрот болған жағдайда
салымдардың сақталуына ... ... ... ... құқықтарына өз
банкінің салымдарды сақтандыру қорына (ССҚ ) ... ... ... мен ... ... ережелері жайлы мәлімет алу
жатады. ... ... ... ... ... не жазбаша түрде банкілердің оның
құқығын бұзғаны жайында қандай да бір ақпаратты ССҚ-ға жеткізуге құқылы.
салымдарды сақтандыру ... ӘР ... ... ... ... әсер етуде.
Егде жастағы тұрғындардың тарапынан жасалған ... ... өсуі ... ... ... көрсетеді.ССҚ-ның дамуы жергілікті банкілердің
мемлекеттік және шетелдіктермен тең дәрежеде ... ... ... ... ... ... ресурстарының жетіспеушілігі, әлсіз несие мәдениеті, активтер
сапасы нашарлау қаупінің ... ... ... төмендігі -
Әзірбайжан банк жүйесінің кемшіліктеріне жатады. ... ... ... және ... ... тығыз байланыста және көп
жағдайда нағыз иесінің аты жасырын қалады. Шын мәніндегі меншік иесін ... ... адам мен осы ... салалары арасындағы байланысты ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық бақылаудың нарықтық
механизмін құруға кедергі келтіреді.
Ұжымдық басқару Әзірбайжандық ... ... ... ... ... кедергі келтіретін факторларды айқындауға мүмкіндік берді.
Олар заңнаманың нашарлығы(61.8%), ... ... пен ... аздығы(26.5%).
Сонымен Әзірбайжан банк секторы даму ... ... ... ... ... ... ... сапасы да жақсаруда. Қаржылық
есептің халықаралық жүйесіне көшу іске асқан, банкілер туралы ... ... ... ... ... Осының бәрі
Әзірбайжан банк секторында бәсекелестіктің дамуына, оның транспатенттілігін
арттыруға ықпал ету ... ... банк ... үшін әлі де ... ... ... тәуекелдер (қауіптер), іскерлік циклдарға ... ... ... барынша жетілмегені, банкілерге
сенімсіздікпен қарау сияқты шешілуін ... ... ... ... ... нарығы әлі тым тар және бөлшектенген,
сондықтан да ликвидті банкілерден ликвидтіліктің ... ... ... ... ... алмай отыр.
Осылайша, секторда, оның консолидациясында қабілеті жоқ банкілерден
арылу ... ары ... ... ... жүргізу қажеттілігі туындап отыр.
Алда Әзірбайжан банкілеріне ұсынылатын қаржы өнімдерінің шеңберін ... ... ... ... ... ... басқару,
операциялық қызмет, тәуекел-менеджментті жақсарту, ... ... ... мен ... құқығы қорғалуын қамтамасыз ету, төлеу
тәртібінің өсуі сияқты міндеттерді шешу қажет болып ... ... ... банк ... ... (теоретиктері) банк
қызметіне күдікпен қарайды себебі шариат заңдары бойынша ақшаны ... ... ... Банк ... ... философия мен идеологияға
сәйкес келуі үшін төменгідей принциптерді ... ... ... ... рөлі ... тиесілі болуы қажет. Осыған сәйкес,
қандай да бір жекелеген ... ... ... салымдарына
тыйым салынады;
• Исламдық үкімет банк капиталын жинақтауда өсім алуға ұмтылмайды;
• Өсім алуға, алтын және күмісті ... мен ... ... ... заманға сәйкес тілмен айтқанда, бұл сауданың айырбас жүйесімен
түсіндіріледі;
... ... ... бекіту;
• ислам жолымен жүру.
Бүгінгі күні банк ... мен оның ... ... ... банк ... ағымдағы жағдайымен сәйкес келе бермейді.
Осыған байланысты банктік операциялардың формалары мен тәсілдеріне
шариат нормаларын енгізу ... ... ... ... банк
жүйесі шариатта өндіріс күшін салусыз алынатын түсім ретінде танылатын риба
алуға тыйым ... ... ... ... ... операцияларға төмендегілер
жатады:
• “мудараба” (“алып-сату”; банк ісінде бұл ─ ... ... ... бұл ... ... мол ... иелік етуші ұйым ол
қаржының тиімді пайдаланылуы үшін қажетті мүмкіндіктерге ие ... ... ... ... ... келісім) сәйкес бөлінеді.
• “мушакара” (серіктестік немесе бірге ... ... ... ... бір бөлігінің клиентке, ал ... ... ... сәйкесті түрде клиент пен банк үлесіне тиесілі екендігін
растайтын арнайы ... ... ... ... ... ... ... Банк клиенттің атынан
шикізат немесе жабдық сатып алады да, бағасын жоғарылатып оны ... ... Бұл ... ... ала ... ... ... беру). Жүйе контрактпен жүзеге асырылады. Жалға беру
туралы контракт көбінесе клиент ақыны бөліп ... ... ... сатып алатындығы туралы актімен толықтырылады. Уақыт өте келе бұл
клиент жалға алған жабдықтың құнын біртіндеп төлей отырып, ... ... соң сол ... өзі иелік етеді.
Исламдық банкілердің құрылымы мудараба принципімен негізделеді.
Осылайша, исламдық банкінің барлық ... ... кез ... ... ... ... тыйым салынады. Сондықтан исламдық
банкілер түсім мен шығындануды ажырату принципіне сәйкес жұмыс жүргізеді.
Қарыз беруші ретіндегі банк ... ... ... ... алдын
ала нақтыланған пропорция бойынша келісім жүргізеді.Сонымен бірге алдағы
уақытта түсімнің келісілген ... ... ... үшін банк пен ... ... ... келісім жасалынады. Банк капиталының иегері
арнайы жобаны жүзеге ... ... ... ... немесе банкінің барлық
пайдасын иелене алады.
Банкінің таза ... ... ... ... ... жатады. Банк пайданы алдымен мердігермен, ал өзінің үлесін
капитал иегерімен бөліседі.
Депозиттік операциялар саласында ... банк пен ... ... ... ... ... ... банк операцияларын үш негізгі
есеппен ... ... ... салу ... ... төлем есебі
және ағымдағы операциялардың есебі.
Капитал салу есебі қарапайым банк инвестицияларына түсетін есеппен
сәйкес келеді. Банкілер осы ... ... ... ... ... дивиденділер жыл сайын немесе әрбір 6 ай ... ... ... банкілер пайданы әрбір жоба бойынша есептейді. Пайданың 5-10%-ға
дейінгі бөлігі кездесуі мүмкін ... ... үшін ... ... ... есебі капиталды инвестициялау саласы ретінде
де, қарастырылмаған шығындарға салынатын қаржы көзі ретінде де өолданылады.
Қаржы банкілер арқылы бұл ... аз ... ... немесе облигациялар
үшін салынады. Салымшылар жылдық пайданы ... ... ... ... ... бойынша есептейді.
Ағымдағы операциялардың есебі пайда әкелмейді. Осыған сәйкес
қызметтің бұл түрі ... ... ... ... операцияларды қамтамасыз
ету бөлімінде жүргізіледі.
Кәсіпорындар мен жеке тұлғаларға ... ... ... ... келмейді.
Бірақ банк осы операцияларға кеткен шығынды өтеу ... ... ... ... ... бере отырып, сауда-саттық саласын,
өндірісті және ауыл шаруашылығын қаржыландырады. ... ... ... ... сата ... тұтыну несиелерін ұсынады.
Банкіге қатысты барлық жұмыстар мудараба принципімен негізделеді.
Ұзақ мерзімді ссудалар мудараба сертификаты мен ... ... ... ... ... ... Ссуданы ұсынғаннан
кейін банк әдетте мудараба сертификатын алады. Сертификат тұрақты құнға ... ол ... ... ауыса алады. Егер сертификат ... ... онда ... ... ... ... бірқатар артықшылықтарына ие
болады. Әр жылдың соңында мудараба ... ... ... мөлшері
анықталады. Егер шығындар номинальды капиталдан 50%-ке асып кетсе, онда
мудараба ... ... ... ... ... ... принциптік көздерінің біріне айналды. Жалпы алғанда, мудараба
сертификаты да қарапайым акциялардағы сияқты ерекшеліктерге ие.
Қатысу туралы куәлік ─ ұзақ ... ... ... тағы ... ... ... өсім әкелетін облигацияларды алмастырумен
байланысты. Бұлардан басқа, қатысу туралы куәлік пайда мен шығындарды бөлу
принципіне ... ... ... ие және ... ... ... ... берілуіне болады. Қатысу туралы куәліктің иегері кәсіпорын
жетекшілігінің келісіміне сәйкес ... ... бір ... Егер ... орын алса, онда ол ... ... ... ... ссуданы ұсыну кезінде пайда мен ... ... ... ... ... ... мемлекет көбінесе
дефициттің орнын толтыру мен қоғамдық қызметтерді қаржыландыру мақсатында
нақты пайда ... ... ... ... алдын ала анықталған
дивидендтер мен пайдаларға исламдық қоғамда тыйым салынады. Бұл ... ... ... ВНП өсімі арқылы бағалаумен
жүргізіледі. Егер ВНП 2%-ке ... ... онда ... ... пайданың 2%-н меншіктенеді.
Лизинг жүйесі орта және аз мерзімді ссудаларды ... үшін ... ... нақты капитал мен машинаны өзі үшін сатып алады да, ... ... бір ... ... береді.
Мудараба банкілермен сауда аймағындағы аз уақытты ссудалар кезінде
пайдаланылады. Банк ... ... және шет ел ... іске ... үшін белгілі бір төлемді алады. Тауар ... да, ... ... ... Банкке тапсырыс беруші, яғни
сатып алушы ... ... ... мен ... ... ... ... экономикасында өсімнің (процент) қажеттілігіне күдікпен қарау
сирек кездеседі. Керісінше, исламдық қоғамда өсім ... ... көзі ... ... ... исламдық қоғамда өсімді жою
қажетті деп саналады.
Исламдық банкілердің ... ... ... ... ... отырып, жоғарыда айтылғанды жүзеге асыру. Осылайша,
исламдық банкілердің тиімділігін бағалау банкілердің бұл ... ... ... есебімен түсіндірлуі қажет.
Көп жағдайда исламдық банкілердің діни негізгі оның ... ... ... ... ... Діни түсінік
бойынша мұсылмандар ... ... ... салудан немесе өсім алудан
бас тартады.
Исламдық, оның ... ... ... ... ұсақ ... бірге өзара әрекет жасауға негізделген. ... ... ... ... ... ... ... дұрыс бағыттауға
жол ашты.
Исламдық банкілер ... ... ... ... ... банкілер мен олардан алатын тұлғалар арасындағы
қатынастан гөрі, мұнда банк пен мердігерлер (подрячик) ... ... ... ... ... ... ... кемшіліктері де
жоқ емес. Артықшылығына банк мүмкіндіктердің мердігерге нақты әсірінің
мудараба контрактісімен ... ... ... ... ... жал бермеуіне көмектесуі жатады. Мұндай жағдайда
мердігердің мәліметтер мен мамандар көмегіне жұмсайтын ... ... ... банкінің әсері мердігер іс-әрекетінің еркіндігін ... ... ... ... ... ... іс-әрекетіне толық еркіндік
беруге кепіл болады. Ал банкілерде сауда жаңартылған кезде немесе кәсіпорын
пайда бермеген кезде жаңа контракт ... ... сөз ... аталмыш
жағдайларда өзгеріс туындауы мүмкін.
Істің қаржыландырылған ссудасынан түсетін пайда банк пен ... ... ... ... банк ... үлесі банк пен капитал
иигеріне бөлінеді. Үлкен сәтсіздіктер кезінде капитал иегері өз капиталынан
айрылады да, банк ... ... ... үшін өз ... үлесін,
мердігер өзіне тиесімі түсімді меншіктенеді. Сондықтан банк тәуекелі (риск
банка) капитал иегері мен ... ... ... айтарлықтай төлен.
Исламдық банкілерде бақылауды жүзеге асыру
Бақылау ісі-ислам банкілерінде жүзеге асатын әрекеттердің ішінде ең
негізілерінің бірі. Мұндағы ... діни ... ... ... негізделгенін бола айту қажет.
Бақылау түрдері исламдық банкінің әр жақты қызмет ... сан ... ... ... ... ... түрлерін бөліп
қарастыруға болады: жоғары (божественный) бақылау; адам жүзеге ... және ... ... ... бақылау.
Жоғарғы (божественный) бақылау Алланың өзі жаратқан дүниелеріне ... ... ... ... пайымдауынша ең әсерлі және
тиімді болып саналады. Расында да, ислам мемлекеттері өміріндегі ... ... ... құран жазбаларына деген көз қарасы ... ... ... ... ... ... ретінде адам іс-әрекетінің оның ар-
ұжданының айнасы енендігін айғақтайтын бақылау түсінімді.
Мұндай ... ... ішкі ... дару кеттерінде бақылаудың бұл
түріне дәуір маңызды көзқараспен қарайтынын айта кеткен жөн.
Қоғамдық бақылау ислам қоғам тарапынан ... ... ... Бір қатар ғалымдардың тұжырымдауынша мұндай бақылау исламдық
қоғаның мемлекет пен оның ... ... ... ... ... ... негізделінген.
Кейбіреулердің пайымдауынша, қоғам тарапынан бақылау, ... ... ісі деп ... ... ... бұл ... ... да бір банктік операциялардың орындауына дейін ... ... ... ... ... ... алу жолымен, ал мұндай
операцияларды өткізу немесе пайдаланудан кейін оны орындау ... ... ... ... ... ... ... бақылайтын құрал түрлері де бар.
Солардың ішінде ең негізгідері және де бар. ... ... ... және ... ... болып шариаттық бақылау, орталық
банк (ОБ) тараптан бақылау және салымшылар тарапынан бақылау саналады.
Шариаттық ... ... ... ... ... мен ... ... алады. Олар банкте ... ... ... орнатылады. Осыған сәйкес мұндай органдардың негізгі
функциясы банкте жүргізілген операциялардың ... ... ... ... өз ... ... ... кезіндегі исламдық банкілердің
міндеттерін тексеру болып табылады. Бұл ... ... ... ... және есептердің сыртқы ревизорының компетенциясына ие.
Егер исламдық банк ... мен оның ... ... ... ... ... орын ... онда бұл мәселе ИБХА(МАИБ-
исламдық банкілердің халықаралық ассоциациясы кезінде құрылған) фетве ... ... ... ... ... ... ... Сұрақтар
бойынша өз пікірлерін ортаға сала отырып фетве және ... ... ... орган – третейлік судьяның рөлін атқарады.
Исламдық қаржы құрылымы бар банк жүйелерінде бақылаудың тағы ... ... ... ... (ОБ) ... ... ... банк
қызметтеріне әсері мен өзінің мән-маңызының дәреже бойынша ... жол ... ... бұл ... ... діни ... ... күшкі ие. ОБ сонымен қатар басқару құқығына ие, ... ... банк ... ... ... орны бар.
Бәрінен бұрын, ОБ-ң инвестициялық, несиелік операцияларға, сондай-ақ
банкілік құру мен ... ... ... ... ... барысында
қатынасы, оның дәстүрлі банкілерге қатынасындай мүмкіндіктерге ие екендігін
баса айтқан жөн.
ОБ компетенциясындағы негізгі сұрақтар исламдық банкілердің ... ... ... ... ... ... де қарапайым банкілердегі сияқты жаңа банкілерді
құру немесе филиалдарын ашу үшін ... алу ... ... ... орындалуы арқылы жүзеге асады.
• банкінің ұйымдастырушылары жақсы репутацияға ие, ... ... ... ... адамдардан құралуы тиіс;
• банк ұйымдастырушыларының қатарында мұсылмандық ... ... банк ... ... ... бар адам болуы қажет;
• банк басқармасының мүшелері исламдық банк ұйымдарын басқару үшін ... ... мен ... ... ие ... керек;
• міндетті шарты исламдық қоғамның негізгі әрекетін қамтамасыз етумен
(мысалы, зекет жинаумен) ... ... ... ... ... ... құру ... де аса мән
беріледі.Пайданың белгілі бір пайызы оның ... ... ... ... ... ... жиналуы қажет.
Исламдық банкілердің қабылдауына рұқсат етілген салымдардың негізгі
түрлеріне инвестициялық салымдар жатады.Қажеттілікке ... ... до ... ... ... ... мен ... сондықтан да олардың кепілденген болуы шарт.Ал инвестициялық
салымдар ... ... ... ... ... банкінің пайдасы мен шығынына үлескер болады.
Дәл осыдан дәстүрлі және исламдық банкілер арасындағы ... ... ... ... ... салым бойынша кепілдік беру үшін исламдық банк
қажеттілікке дейінгі салымның мөлшері мен ... ... ... белгілі бір қатынасты ұстауға міндетті.
ОБ кез келген ... ... ... ... және оның ... ... тексеру құқығына ие. Егер ОБ қызмет нормасынан заң ... оның ... ... ... ... банкіден сәйкес шаралардың өтелуін талап ету;
• банк операцияларын басқару ... ... бір ... бірнеше
кеңесшілерді тағайындау;
• банк операциясын тоқтатуға және оның лицензиясын жарамсыз етуге.
Егер бірқатар исламдық банкілерде ... ... ... ... 10-50 ... дейін асып кететінін ескерсек, онда
инвестициялық есептің қаржылық ... ... банк ... орнатудың маңыздылығы туындайды.
Қазіргі кезде осыған бағытталған бірден-бір қадам ретінде банкілерге
уақытша қатысу сертификатын беруге рұқсат еткен 1980 жылдың 26 ... ... ... ... ... атауымызға болады.Осы заңға сәйкес,
мұндай сертификаттың иегерлері сенімді басқарушыларды тағайындау ... ... ... өз істерін атқару кезінде ... ... ... кез келген мәліметтер тізбегін талап ету, сондай-ақ
банк кеңселерін қадағалау құқығы беріледі.
Жоғарыда айтылғандарды ... ... ... ... ... ... ... мәселелер түйіндерінің әзірге шешіле
қоймағанына ... ... ... да көп уақыт
күттірмейтінін байқауға болады.Соңғы кездері исламдық ... ... ... ену ... ... аз ... ... жоқ.Бұл жүйеде
исламдық банкілердің бүгінгі күндері клиенттер мен ... ... ... ие ... ... ... бәсекелестікке
түсуіне тура келеді. Егер исламдық банкінің клиенті болуға мүмкіндігі бар
әлемдегі барлық ... ... және ... ... деңгейін
есепке алатын болсақ , онда қазіргі кездің өзінде исламдық банкілердің
дәстүрлі банкілермен ... ... ... ... ... (әлеуетін) байқау қиын емес.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жігер Ақ" сүт өнеркәсібі кәсіпорындарының қазіргі жағдайы және даму тенденциялары23 бет
1980-1990 жж. Тунис Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму тенденциялары59 бет
Аудит мәні, мазмұны және даму тенденциялары26 бет
Аудиттің мәні, мазмұны және даму тенденциялары34 бет
Ақша жүүесінің мәні, түрлері және даму тенденциялары29 бет
Вексельдік айналысқа банктің қатысуының қазіргі тенденциялары71 бет
Девианттық мінез-құлық даму тенденциялары мен түсініктері15 бет
Еліміздегі қаржы нарығының интеграциялануы және олардың даму болашағына сипаттама бере отырып олардың қазіргі кезеңдердегі тенденциялары мен ерекшеліктеріне сипаттама беру75 бет
Жасанды интеллект даму тенденциялары3 бет
Интеллектуалды электржетектерінің даму тенденциялары және ерекшеліктері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь