Коммерциялық банк қызметтерінің қазіргі нарығы (Банк Центр Кредит мысалында)

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДIҢ ДАМУ ТАРИХЫ ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Коммерциялық банктердің даму тарихы мен маңыздылықтары ... ... ... ...6
1.2 Коммерциялық банктердің мәні мен құрылымдары және операциялары ... 12
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ҚЫЗМЕТТЕРІНІҢ ҚАЗІРГІ НАРЫҒЫ (БАНК ЦЕНТР КРЕДИТ МЫСАЛЫНДА) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.1 Банк қызметінің қазіргі нарығының тенденциялық жағдайлары ... ... ... ... ...28
2.2 Банк Центр Кредиттің пассивтік операцияларына экономикалық талдау ... 35
2.3 БанкЦентрКредиттің активтік операцияларына экономикалық талдау ... ... 40
3 БАНКТIК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ҚАЗIРГI КЕЗЕҢДЕГI ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...44
3.1 Қазақстан Республикасының депозит нарығы және салымдарын сақтандырудың мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
3.2 Қ.Р банктерінің пассивті және активті операцияларын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
3.3 Әлемдік дағдарыстың Қазақстан қаржы нарығына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... 57
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
ӘДЕБИ ОҚУЛЫҚТАР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67
Дипломдық жұмыстың өзектілігі коммерциялық банктер әмбебеп қаржылық институт ретінде нарықтық экономикаға белсенді қатысушысы құрылымдар болып табылады. Қазіргі кезде коммерциялық банктердің бағалы қағаздармен операциясынан және инвестициялық қызметтерінен түскен табыс пайдасының қалыптасуы үлкен роль атқарады.
Қаржы нарығында коммерциялық банктердің қатысу формасының кеңеюі мен диверсификациялануы ірі қаржы банктік топтардың ұйымдасуына алып келді. Олар қаржы нарығының кәсіпқой қатысушылары ретінде эмитент, инвестор және делдал ретінде ролі маңызды.
Коммерциялық банктер қор биржасында мүмкіндік беретін еншілес қаржылық компаниялар құру және брокерлік фирма қызметінде тікелей қатысу арқылы белсенеді. Банктердің операциясының кеңеюі олардың жоғары табыстылығымен және тікелей банктік несиелерді тиімді қолдану сферасының қысқаруымен ынталандырылып отырады.
Соңғы жылдары Қазақстанның банкі жүйесі – ТМД елдерінің ішінде ең озық та динамикалық қарқынды түрде дамып келе жатқан банк жүйелерінің бірі. Еліміздің екінші деңгейлі банктері сенімділік және тұрақтылық дәрежесін арттыру үшін барлық шараларды қолданып, арнайы стратегиялық жоспарларды жүзеге асыруда.
Коммерциялық банктер қор биржасында мүмкіндік беретін еншілес қаржылық компаниялар құру және брокерлік фирма қызметінде тікелей қатысу арқылы белсенеді. Банктердің бағалы қағаздармен операциясының кеңеюі олардың жоғары табыстылығымен және тікелей банктік несиелерді тиімді қолдану сферасының қысқаруымен ынталандырылады.
Қаржылық институттар, әсіресе банктер жабдықтаушы мен несиелік ресурстарды тұтынушылар арасында делдалдық қызмет көрсетеді, сонымен бірге, банктер уақытша бос ақша-қаражаттарды жинақтап және оны белсенді қызмет ететін капиталға айналдырады. Коммерциялық банктер үлкен қаржылық институт болғандықтан оның қаржы нарығындағы қызметі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк тарапынан заңдық актілер арқылы реттеледі.
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздары жеке және корпоративті инвесторлардың назарын аударуда. Бұл оның банк-эмитент және салымшы қатынастарын реттейтін нормативтік базаның болумен байланысты.
Әйгілі экономист К.Маркстің айтуынша: « Банктер біреуге несие беріп қана қоятын ерекше ұйым емес, басқадай ақша қаражаттарын тартатын және солардың сақталуына жауап беретін ұйым».
Инвестициялы - банктік филиалдар мен еншілес компаниялардың жүйесін құру арқылы коммерциялық банктер халықаралық бағалы қағаздар нарығына шығады.
Қаржылық институттар, әсіресе банктер жабдықтаушы мен несиелік ресурстарды тұтынушылар арасында делдалдық қызмет көрсетеді, сонымен бірге, банктер уақытша бос ақша-қаражаттарды жинақтап және оны белсенді қызмет ететін капиталға айналдырады. Коммерциялық банктер үлкен қаржылық институт болғандықтан оның бағалы қағаздар нарығындағы қызметі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк тарапынан заңдық актілер арқылы реттеледі.
1. Банковское дело / Под редакцией профессора О.И. Лаврушина. – М.: «Финансы и статистика», 1999. - 448с.
1. Банковская социология / Под редакцией И.Ю. Варьяш – СПб.: Изд. «Альфа», 1999. – 253с.
2. Пластиковые карты: принципы построения платежных систем / Под редакцией А.В. Вавилов, И.И. Ильин – М.: «Европеум – Пресс», 1999. – 123с.
3. Антонов Н.Г., Пессель М.А. Денежное обращение, кредит и банки. – М.: АО «Финстатинформ», 1995. – 296с.
4. Банки и банковские операции: Учебник для вузов / Под ред. проф. Е.Ф. Жукова. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997. – 471с.
5. Введение в банковское дело: Учеб. пособие / Под руководством проф. Г. Асхауэр. – М.: 1997. – 627с.
6. Финансы. Денежное обращение. Кредит.: Учебник для вузов / Под редакцией профессора Л.А. Дробозиной. – М.: Финансы, «ЮНИТИ», 1997. – 479с.
7. Общая теория денег и кредита: Учебник / Под редакцией Е.Ф. Жукова. – М.: Банки и биржи, «ЮНИТИ», 1995.
8. Менеджмент и маркетинг в банках. / Под редакцией Жукова Е.Ф. — М.: Банки и биржи, «ЮНИТИ», 1997. —191 с.
9. Маркетинг услуг. / Под редакцией Марковой В.Д. — М.: «Финансы и статистика», 1996. — 127 с.
10. Мақыш «Коммерциялық банктер операциялары» Алматы 2003 ж.
11. АҚ «Қазақстандық жеке тұлғалардың салымдарын сақтандыру туралы» шешім 2005 ж.
12. Сейткасымов «Ақша, несие, банктер» Алматы 2001 ж.
13. «Банки и банковское дело» Балабанов Спб 2001 г.
14. Банковская система в РК. Алматы <> 2008 г.
15. www.halykbank.kz
16. www.kkb.kz
17. www.bta.kz
18. «Социально –экономические процесы в современном Казахстане» Материалы межвузовской студенческой конференции КазНАУ. 2007г.
19. Лим А. Депозит –капитал, приносящий доход. // Финансы Казахстана. 2007.-№11-12.-с.69-70.
20. Жакыпова Ф.П. Развитие депозитного рынка в РК: Основные тенденции и перспективы //Вестник КазГУ.2005.№2.-с.148.
21. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан -2030. Қазақстан халқына жолдауы.
22. Н.Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабілетті Қазақстан”, “Бәсеке қабілетті экономика” және “Бәсеке қабілетті халық ”деген Қазақстан халқына Жолдауы ./ Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004ж.
23. Н.Ә. Назарбаев. “Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында”, “Бәсеке қабілетті экономика” Қазақстан халқына Жолдауы./ Егемен Қазақстан, 18 ақпан, 2005ж.
24. Баян Көшенова., Ақша несие, банктер, валюта қатынастары. Оқу құралы, - Алматы: “Экономика”, - 2000 ж.
25. Банки Казахстана, 2004г. №12; “Банковская система Казахстана – крупнейший институтциональный инвестор национального фондового рынка” / Донцов С.
26. Банки Казахстана, 2004г. №1; ““О некоторых аспектах развития филиальных сетей коммерческих банков” / Кил А.Б.
27. Вестник КазНУ, экономическая серия, 2004г №4 “Проблемы стабильности банковской системы РК” / А.А. Ильясов
28. Мақыш С.Б. “Коммерциялық банктің делдалдық операциялары: факторинг және форфейтинг” / ҚазЭУ хабаршысы. 2003. - №2 -70-75 б.
29. Мырзабеков Ш. “Қазақстанның банк жүйесі ТМД көлемінде бірінші орында: “ Центркредит” банкінің директорымен сұхбат / Дала мен қала. 2004. -1 қазан (№39). -13б.
30. Банки и банковские операции: Уч-к для ВУЗов / Под ред. Жукова Е.Ф. - М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 2000. - 471с.
31. Банковское дело / Под ред. Колесникова В.И. - М.: Финансы и статистика, 2003. –562с.
32. Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. - М.: Финансы и статистика, 2000.
33. Банковское дело / Под ред. Сейткасимова Г.С. - Алматы: Каржы-каражат, 1998. - 576с.
34. Жуков Е. Ф. Банки и банковские операции. – СПб.: Питер, 2001. – 234с.
35. Казимагомедов А.А. Банковское обслуживание: зарубежный опыт. - М.: Финансы и статистика, 1999. –321с.
36. Казимагомедов А.А. Услуги коммерческих банков населению: Уч. Пособие. - СПб.: Изд-во СПбУЭФ, 1999. -75с.
37. Панова Г.С. Банковское обслуживание частных лиц. - М.: АО ДИС, 1999 - 352с.
38. Полфреман Д., Форд Ф. Основы банковского дела. М.: Инфра-М, 2004.-636с.
39. Социально-экономическое развитие РК. Январь-февраль 2008 г., Алматы 2007г.
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ……………………………………………………………………………3
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДIҢ ДАМУ ТАРИХЫ ……………………6
1.1 Коммерциялық банктердің даму тарихы мен маңыздылықтары……………6
1.2 Коммерциялық банктердің мәні мен құрылымдары және операциялары….12
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ... ... ... ... ... ... ... Банк қызметінің қазіргі нарығының тенденциялық
жағдайлары...................28
2.2 Банк Центр Кредиттің пассивтік операцияларына экономикалық ... ... ... ... ... БАНКТIК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ҚАЗIРГI КЕЗЕҢДЕГI ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ
…………………………………………………..…………44
3.1 Қазақстан Республикасының депозит ... және ... ... Қ.Р банктерінің пассивті және активті операцияларын жетілдіру
жолдары.....................................................................
.................................................50
3.3 ... ... ... қаржы ... ... ... ... коммерциялық банктер әмбебеп қаржылық
институт ретінде нарықтық экономикаға белсенді қатысушысы құрылымдар болып
табылады. Қазіргі кезде ... ... ... ... және ... қызметтерінен түскен табыс пайдасының
қалыптасуы үлкен роль атқарады.
Қаржы нарығында коммерциялық банктердің қатысу формасының ... ... ірі ... ... топтардың ұйымдасуына алып келді.
Олар қаржы нарығының кәсіпқой қатысушылары ретінде эмитент, ... ... ... ролі ... ... қор ... ... беретін еншілес
қаржылық компаниялар құру және брокерлік фирма ... ... ... ... ... операциясының кеңеюі олардың ... және ... ... несиелерді тиімді қолдану сферасының
қысқаруымен ынталандырылып отырады.
Соңғы жылдары Қазақстанның банкі жүйесі – ТМД ... ... ... та динамикалық қарқынды түрде дамып келе жатқан банк жүйелерінің бірі.
Еліміздің екінші деңгейлі банктері ... және ... ... үшін ... шараларды қолданып, арнайы стратегиялық жоспарларды
жүзеге асыруда.
Коммерциялық ... қор ... ... беретін еншілес қаржылық
компаниялар құру және брокерлік ... ... ... ... арқылы
белсенеді. Банктердің бағалы қағаздармен операциясының ... ... ... және тікелей банктік несиелерді тиімді қолдану
сферасының қысқаруымен ынталандырылады.
Қаржылық ... ... ... ... мен ... ... ... делдалдық қызмет көрсетеді, сонымен бірге,
банктер уақытша бос ақша-қаражаттарды жинақтап және оны ... ... ... ... ... банктер үлкен қаржылық институт
болғандықтан оның қаржы ... ... ... ... ... ... заңдық актілер арқылы реттеледі.
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздары жеке және ... ... ... Бұл оның ... және ... ... нормативтік базаның болумен байланысты.
Әйгілі экономист К.Маркстің айтуынша: « ... ... ... ... ... ... ұйым ... басқадай ақша қаражаттарын ... ... ... жауап беретін ұйым».
Инвестициялы - банктік филиалдар мен еншілес компаниялардың ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығына
шығады.
Қаржылық институттар, әсіресе банктер жабдықтаушы мен несиелік
ресурстарды тұтынушылар ... ... ... ... ... ... ... бос ақша-қаражаттарды жинақтап және оны белсенді қызмет
ететін капиталға айналдырады. ... ... ... қаржылық институт
болғандықтан оның бағалы ... ... ... ... ... Банк ... заңдық актілер арқылы реттеледі.
Коммерциялық банктердің жекелеген операциялары және ... ... ... Бұл оның банк-эмитент және салымшы
қатынастарын реттейтін нормативтік базаның болумен байланысты.
Дипломдық ... ... ... «Қазақстан
Республикасындағы коммерциялық банктердің қызметтер мен даму ... ... ... ... ... зор ... ... жұмыстың мақсаты коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... мен дамуы, оның негізгі
бағыттары, міндеттері және мәселелері, оларды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... нарығындағы банктердің ролін анықтау
және қызметіне «Банк Центр Кредит мысалында» толық жәнеде көздеген ... үшін ... ... ... пайдалана отырып, пассивтік
операцияларға толық сипттама беріп, олардың қазіргі кезде ... ... ... ... ... құрылымы үш тараудан тұрады:
Бірінші бөлімде коммерциялық ... даму ... ... ... ... ... ... мен
операцияларына, Қ.Р. коммерциялық банктерінің қазіргі ... ... ... ... ... ... ... қызметтеріне
талдау жасау (БанкЦентрКредит мысалында), банкттердің инвестициялық
операцияларына, яғни ... ... және ... ... ... операцияларына, БанкЦентрКредиттің пассивтік операцияларын
экономикалық талдау, БанкЦентрКредиттің депозиттік операцияларына сипаттама
жасаудан тұрады.
Үшінші ... ... ... ... банктердін жағдайын
және қызметін және банктердің операцияларын талдау ... ... ... ... жолдары баяндалды.
Жұмыс барысында банктін пассивті операцияларының қызмет ету
ерекшелігіне ... ... ... және ... ... келе
еліміздегі банктік жүйенің дамуы мен екінші деңгейлі банктердің пассивті
маңыздылығы тұралы жалпы банк ... ... ... ... бар.
Бұл дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі «Қазақстан Республикасындағы
коммерциялық банктердің қазіргі нарықтағы қызметтері мен даму болашақтары».
Жұмыстың тақырыбы оқу және ... ... ... ... Осы ... ... жазу барысында Қазақстан Републикасының
Конституциясы, Қазақстан Републикасының банктердің ... ... және ... ... ... ... ... Жарлықтары, Ұлттық Банктің Қаулылары, Ережелері, АҚ «АСҚ
БанкЦентрКредит» ішкі ... оқу ... ... ... ... ... банктің ресурстары
жинақталады. Сондықтан да пассивтік ... ... ... ролі жоғары. Қаржы және ... ... ... - бұл ... және ... операцияларды жүзеге асыруға
арналған банктің өз ресурсын құру операциясы»,- ... ... 80-90 ... ... ... ... 60-70 ... депозиттер құрайды.Сондықтан банктердің депозиттерін
дұрыс орналастыру, ... ... ... ... ... мақсаттарының бірі
болып табылады.
Қазіргі банктік тәжірбиеде салымдардың және депозит ... ... ... Бұл ... ... бәсекелестік нарықта банк
қызметтеріне деген ... ... ... ... ... ... мен ... бос қаражаттарын банктік шоттарға тартуға
ұмтылуына жағдай жасайды.
Қазіргі ... ... ... операцияларын тиімді басқару, яғни
банк ресурстарын қалыптастырудағы ... ... ... ... ... банк ... ... көздерінің
классификациясын жасау, банк пайдасын бөлудің эффективті тәсілдерін
қолдану, жаңа клиентураны ... үшін ... жаңа ... ... ... ... дұрыс ұйымдастыру банк ісіндегі өзекті
мәселелердің бірі болып табылады.
1 ... ... ДАМУ ... ... ... коммерциялық банктердің даму тарихы мен
маңыздылықтары
Кеңес үкіметі кезінде ... ... ... ... қалыптаспады,
оның себебі республика аумағында КСРО-ның орталықтандырылған банктік-несие
жүйесінің филиалдары мен бөлімдері қызмет етті. Осыған ... ... ... КСРО мен ... ... ... ... тығыз
байланысты болды. Патшалық Ресейдің банктік жүйесіне: Мемлекеттік банк,
акционерлік ... ... ... ... ... банктері мен басқа
да несиелік ... ... ... ... (өз ... 1860 ... ... барлық
несие жүйесінің Орталық банкі ... ... Ол ... ... ... монополиялық құқығына ие бола отырып қызмет атқарды.
1917 жылы ... ... ... банк ісін ... ... ... іске ... отырды. Елде Мемлекеттік банк
құрылып оның бір құрамдас ... ... ... еңбек жинақ кассалары
болды.
КСРО-да банктік реформа 1987-1988 жж. жүргізіліп нәтижесінде, КСРО
Мембанкі мен КСРО ... ... ... құру ... ... ... (Промстройбанк), Агроөнеркәсіп банкі және Тұрғын үй-
әлеуметтік (Жилсоцбанк); КСРО ... ... ... ... ... негізінде: Жинақ банкі, ал Сыртқы сауда (Внешторгбанк) ... ... ... ... КСРО ... ... мен
ұйымдарға кассалық және несиелік-есеп айырысу қызмет көрсетуін тоқтатып ол
елдің Орталық банкі деп жарияланды.
КСРО ... ... ... ... негізінен
мамандандырылғандар банктер қызмет жүргізді, жәнеде әр банк ... ... ... ... ... ауыл ... сыртқы сауда)
монополияға ие болып отырды. Олар өз ... ... ... ... осы ... өміршеңділігін,
пайдалылығын, ескермей төмен пайыздармен ... Осы ... ... ... ... уақыты өткен сапасыз
қарыздардың мөлшері басымырақ болды.
Өз тәуелсіздігін алғаннан кейін 1990 жылдың желтоқсанында Қазақстан
бірден ... ... ... ... ... меншікті банктік
жүйесін құруға кірісті. 1991 ... ... ... ... ... ... ... «Қазақ КСР-дағы банктер және банктік қызмет
туралы » Заң қабылданды. ... ... банк ... мен ... бар ҚР Ұлттық банкіне айналды. Республикалық
Өнеркәсіп құрылыс банкі акционерлік-коммерциялық ... ...... ... ... ... Республикалық Жинақ банкі – ҚР акционерлік –коммерциялық ... ... 1993 жылы бұл ... ... ... болып қайта
өзгерді, ал Жинақ банкі ҚР ... банк ... атқа ие ... ... ... бастап, алғашқы коммерциялық, ... жеке ... ... бола ... Осы жылы ... банк сияқты және тағы басқа коммерциялық банктер құрылды.
1995 жылы 15 ... ... ... ... ... ... 1995 жылға арналған Қазақстандағы банктік жүйені
реформалаудың бірінші ... ... ... қаржыландыру механизмдерінде маңызды өзгерістер
болды. 1995 жылдың қаңтар айынан ... ... ... ... Орталықтандырылған қаржы көздері есебінен берілетін несиелердің
көлемі және ... ... ... ... ... мен ... несиелеу қызметі негізінен Ұлттық банктен екінші деңгейлі
банктерге көшті және олар өз кезегінде экономиканы ... ... ... бос ... ... ... ... тарту
және сыртқы қарыздарды өздері тарту есебінен қамтамасыз етуге бейімделеді.
1995 жылы Ұлттық банк мемлекеттік ... ... ... ... ... ашық нарықтағы операциялар басталды. Бұл жерде ... ... ... ... етуі ... ... жылы алтын валюталық резервтерді басқару бойынша ... ... ... 1995 ... ... ... банктің алтын валюта
резервтерін басқару тұжырымдамасын бекітті.
1995 жылы екінші деңгейдегі банктер жүйесінде өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ұлттық банк
тарапынан екінші деңгейдегі ... ... мен ... ... ... күшеюі әсер етті. Нәтижесінде, бір жыл
ішінде банктердің саны 191-ден 130-ға қысқарды. Сондай-ақ, олардың құрылымы
да өзгерді. ... банк ... оның саны ... 6-ға ... және ... ... саны ... 7-ге дейін) өсті.
Айрықша өзгерістер банктің жарғылық қорын қалыптастыруда орын ... жыл ... 60 % ... ... қор 5 млн. теңгеге дейін болса,
1996 жылы ... саны 35% кем ... 80 млн. ... және одан да көп
жарғылық ... бар ... ... ... 30%-ға ... ... деңгейлі банктердің қаражаттарын тиімді пайдалану әрі олардың
өтімділігін арттыру үшін ҚР ... ... ... ... ... және ... ... Павлодар, Көкшетау, Шығыс Қазақстан облыстық
басқармаларында да ... ... ... деңгейдегі банктер, Қазақстан Ұлттық банк жүйелері өздерінің
дамуы барысында мынадай қызметтер атқарады:
1. Ақша-несиелік ... ... Ол үшін банк ... ... ... ... реттеу, қайта қаржыландыру несиелерінің
көлемін реттеу, қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... интервенцияларды, сонымен
қатар, Ұлттық банктің мемлекеттік бағалы қағаздарымен де, ... де ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді пайдалану.
2. Валюталық реттеуді жүзеге асыру және алтын валюта резервтерін басқару.
Шетел тәжірибесін ескере ... оның ... ... ... валюталық
нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың ара қатынасын көрсететін теңгенің ... және ... ... ... баға ... ... да факторларға қатысты саясатты Ұлттық банк одан әрі
жүргізуге ... ... Банк ... ... ... мен ... ... жүйесін түбегейлі
жақсарту жолдарын іздестірді. Ұлттық банктің Қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... банктердің
капиталдандыруына және банктердің тәуекелдерге бейімделуіне нақты баға
береді, ал бұл өз ... ... ... мен ... және
екінші деңгейдегі банктермен ... ... ... әлдеқайда негізделген ... ... ... Банк ... ... есебі мен статистикасын реформалауды аяқтау.
1995 жылдың орта ... ... ... ... Республикасының
банктері мен басқа да несиелік мекемелердегі бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... саясатты қамтамасыз ететін банктік
жүйедегі бухгалтерлік есептің реформалануы аяқталды.
5. Ұлттық банктің облыстық ... ... ... ... ... ... ... (аумақтық) басқармаларына айрықша мән
берілді. Іс жүзінде барлық жүргізілетін өзгерістер Ұлттық банктің облыстық
басқармалары ... ... ... ... ... ... жүйесінің одан әрі дамуы мен өзгерістері. 1998
жылдың соңында Қазақстанның ... ... ...... бірлестіктер, трасттық, ... ... ... палаталар тағы басқа түрлерінде көрініс табатын банктік емес
қаржылық ... ... ... және ... деңгейдегі
банктерден тұратын болды.
Екінші деңгейдегі банктер капиталдандырудың қажетті ... ... және ... ... ... ... қаржы жұмсау тек олар
бойынша диллерлік операциялардан, басқа банк ... ... ... ... ... ... ... қатар, өздерінің белгіленген өзіндік
қызметтері бар ... ... ... пайда болды және олардың
қызметін реттейтін арнайы нормативті база құрылды.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... және ... банкі жатады.
Ондай банктер қатарында Халықтық жинақ банкі де бар, әзірше ол халыққа
қызмет ... ... ... бақылауында болуда. 1998
жылдан бері, оның салымшыларымен акционерленуі басталды.
1998 жылы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... стандарттарға көшуі туралы» ережесін қабылдады.
Осыған сәйкес ... ... ... ... бірінші топқа кірді. Әрі
олар 1998 ... ... ... ... ... ... ал қалған
отыз банк екінші топқа кірді, оларға 2000 жылға ... ... өту ... олар ... уақытта бұл межедегі міндеттерді
іске асырды. Қалған 17 банктер несиелік серіктестіктерге, ие ... ... ... ... банктің статистикалық көрсеткіштері бойынша 2000 жылдың басында
республикада екінші деңгейдегі 55 банк тіркеліп: оның ішінде 1 мемлекеттік
банк, яғни ... ... 100% - і ... ... ... ... емес банктердің еншілес банктерін қосқанда) банктер,
Республикада шетел банктерінің 17 ... ... ... сондай-ақ
тіркеуден өткен 44 ломбард, 7 несие серіктестігі және кейбір банктік
операция ... 46 ... ... бар, атап ... ... ... министрлігінің Қазыналық департаменті, оның 14 облыстық
басқармасы мен ... ... ... Ұлттық банктің Қазақстандық
банкаралық есеп айрысу орталығы; “Қазақстан Республикасы еңбек және ... ... ... ... ақы ... ... ... Республикалық Мемлекеттік Қазыналық кәсіпорын; “Қазақстандық қор
биржасы” АҚ; “Бағалы қағаздар Орталық депозитарий” АҚ; “Шағын кәсіпкерлікті
дамыту ... АҚ; ... ... ... ... Қоғамдық
Қор; “Ауыл шаруашылығын қаржылық қолдау қоры” ЖАҚ; “Ақмола қоры” ЖАҚ;
“Кәсіпорындарды қайта ұйымдастыру және жабу ... ... ААҚ; ... несие” үкіметтік емес ұйым Қоғамдық қоры және т.б.
Қазіргі уақытта Қазақстан ... ... ... әр
түрлі меншік формасындағы банктер мен несие ... ... ... әрқайсысына жекелеп сипаттама берелік.
Шетелдік банктердің қатысуымен – ... 50 ... ... ... ... ... ... басқаруында
екінші деңгейдегі банктер:
- Қазақстан Республикасының резиденті емес;
- Қазақстан Республикасының резиденті – ... ... ... 50
пайызынан көбісі республиканың резиденті еместің ... ... ... Қазақстан Республикасының резиденттері еместің қаражатын басқаратын
сенімді адамы ... ... ... ... ... ... күні ... банк жүйесі ТМД-да ең серпінді дамушы жүйе болып табылады.
Қазақстан банктері ... ... ... ... ... ... ... нақтырақ орындап жатыр.
Несиелік жүйенің төменгі буыны халық шаруашылығына тікелей қызмет
көрсететін және коммерциялық негізінде кең көлемді ... ... ... ... мекемелер торабынан тұрады. Бұлар коммерциялық,
кооперативтік және жеке ... ... ... коммерциялық банктер
деген жалпы атпен біріктіріледі.
«Коммерциялық банк» ... банк ... ... даму кезеңінде,
банктердің сауда, тауар айырбасы операциялары мен төлемдеріне ... ... ... ... ... ... ... болған.
Бірақ өнеркәсіптің және басқа салалардың дамуымен банктер экономиканың ... ... ... ... бастағандықтан да банктің ... ... ... мағынасын біртіндеп жоғалтты. Ол банктің «іскер» ... ... оның ... ... ... ... ... көрсетуі олардың қызметтерінің саласына байланыссыз болады.
Коммерциялық ...... ... ... ... мен ... ... мекемелердің тобын білдіреді.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр алуан
өнімдер мен қызмет ... ... ... ... ... ... ... 1000-даған әр алуан өнімдер мен қызмет ... кең ... ... ... ... өз ... ... қолайсыз жағдайда өзіне пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Депозиттік-қарыздық операцияларды жүзеге асыра отырып, ... ... ... ... ... Банктің бұл қызметі екі ... ... ... ... үшін өздерінің депозиттері айналыс құралы қызметі
мен өтімді ... ... ... ... кей ... оның ... ... Қарыз алушылар кейде көптеген ұсақ қарызды пайдаланады. Бұл ... ұсақ ... ... банкке аз ғана соманы қысқа мерзімге
салғаның өзінде де мүмкін болады. Мұндай кезде коммерциялық банктер ретінде
іскерлік операциялар ... ... бос ақша ... ... ... ... өз клиенттерінің қаржыларын сақтауға қолайлы әр
түрлі депозиттерді ұсынады, бұл бір жағынан ақшаның сақталуын қамтамасыз
етсе, ... ... ... ... ... ... ... клиенттер үшін облигацияға ... ... ... ... ... ... ... тиімді болып табылады.
Банктік несие – ең қолайлы және көптеген жағдайда орны ауыстырылмайтын
қаржылық қызметтердің формасы ретінде, ол нақты ... ... ... және ... қарыз алу жағдайына көндігуіне мүмкіндік береді.
Қазіргі коммерциялық банктер туралы сөз қозғағанда, несиелік жүйенің
басқа да буындары сияқты олардың үнемі ... ... айта кету ... ... ... бәсеке әдістері, бақылау және басқару жүйелері
өзгеруде.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: депозиттер
қабылдау, ақшалай ... және есеп ... ... ... ... банктердің басқа қаржы институттарынан айырмашылығы және
ерекше бір қабілеті ол ақшаны ... мен ... ... ... Бұл ... деп, тек ... ... ғана емес, сондай-ақ талап етуге ... ... ... ақша ... ... ... үшін ... Ол тиімді несие жүйесін іске асыра отырып, экономиканың өсуіне
қажетті жағдай туғызады.
Коммерциялық ... ... ... және ... көмегімен олар уақытша бос ақша ... ... ... ... ... бере ... ... шаруашылығының қажеттілігін
қанағаттандырады, яғни жаңа төлем құралдарын жасайды.
Қазақстан ... ... ... өз қызметінде 1995
жылы 30 ... ... «ҚР ... ... және 1995 ... ... ... «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ... ... ... банктер банктік жүйенің екінші деңгейін білдіреді. Олар
банктік ... ... ... ... және жеке ... кең
көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді ... ... ... ... ... 1990 ... аяғынан бастап
қалыптасты, яғни қазақстандық банктік жүйенің небары 18 ... ... ... ... соңғы төрт жылдық сандық құрамы 1 - кестеде
көрсетілген.
Халықаралық ... ... ... ... күні ... банк ... ТМД-да ең серпінді дамушы болып табылады.
Қазақстан банктері бара-бара тұрақтырақ, айқындау болып, өзінің қоғам
алдындағы міндеттерін нақтырақ орындап жатыр.
Қазіргі ... ... ... Даму банкі» АҚ қоса
алғанда, екінші деңгейдегі 37 банк жұмыс істеп жатыр.
Банктердің көбісі Алматы ... ... (28 ... бұл ... ... аумағы бойынша банктік қызмет көрсетудің қол жетерлігі
тармақты филиалдық желісімен қамтамасыз ... ... төрт жыл ... ... саны 50-ге ... және 2006 ... 1 қаңтарында 418-ге
жетті. Халық пен ұйымдарға коммерциялық ... 1312 ... ... көрсетеді, соның ішінде 206 бөлімше 2005 жыл ішінде
ашылған.
19 90-шы жылдың ... ... саны ... ... әрине бұл
олардың экстенсивті жағынан дамуын сипаттаса, сол жылдың орта кезеңінен
бастап, күні ... ... ... саны ... ... ал ... ... қарқынды өсуімен байланысты болуда, дегенмен қазіргі
уақытта банктердің саны ... ... ... ... - ҚР-дағы коммерциялық банк секторларының құрылымы
|Банк түрлері ... ... ... ... |35 |34 |35 |37 ... ... | | | | ... қатысқан банктер |17 |16 |15 |14 ... ... ... 100% |1 |2 |1 |1 ... ... | | | | ... деңгейдегі банктердің |368 |355 |385 |418 ... саны | | | | ... ... ... |1020 |1023 |1106 |1312 ... ... саны | | | | ... ... ... ... |8 |10 |11 |17 ... саны | | | | ... ... резидент емес |14 |20 |18 |18 ... ... саны | | | | ... ... ... |21 |29 |34 |33 ... ... ... | | | | ... беру (сақтандыру) жүйесінің | | | | ... саны | | | | ... ... ... асыруға |10 |10 |9 |11 ... бар ... саны | | | | ... ... ҚР ... банкінің №1 2005-2009 жж. статистикалық ... ... ... ... және банктік қызмет жағдайларындағы оң
өзгерістер шетелдік банктерді ... ... ... ... ... 18 ... жұмыс істейді. Сонымен бірге, ... өз ... ... ... нарықта кеңейтіп жатыр. Республика
шегінен тысқары отандық банктердің 17 ... ... ... ... ... мәні мен ... және операциялары
Банктер қызметін басқа ұйымдардан айырмашылығын функционалдық
міндеттемелерін орындаудан көрініс ... ...... ... ... үшін белгілі бір іс-әрекеттерді
орындауын сипаттауға болады. Кез келген банк өнімінің негізінде қандай ... ... ... ... ... ... негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту
мен қарыздар беру жатады. Банктер өз ... көп ... ... ... ... ... ... Бірақ осы екі қызмет
төңірегінде банктік өнімдердің көптеген ... ... ... ... ... ... банктер банк қызметтерінің және қаржылық
қызметтерінің ... ... ... ... ... кең ... Осы ... басқа банктер бәсекелестік артықшылықтарды жаулап алу
және оны мықты түрде сақтандырып қалу мақсатымен қатаң түрде ... ... ... ... ... ... банктердің желісі ақша нарығының ... ... ал ... және жеке ... ... ... бос ... болуы және оны экономика мен халықтың қысқа мерзімдік
қажеттіліктерін ... ... ақша ... экономикалық
негізі болып табылады.
Коммерциялық банктер негізінен өз клиенттерінің ... ... ... ... ... есеп айырысу және
қаржылық ... ... ... ... Республикасындағы банктер және банктік қызметтер туралы»
Заңға сәйкес банктер мынадай операцияларды орындай алады:
1. Ақылы негізде ... ... ... мен ... ... жүргізу және оларға
кассалық қызмет көрсету;
3. Қайтарамдылық, ... және ... ... ... және ... ... ... несиелер беру;
4. Инвестицияланатын қаражаттар иелерінің ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару ... ... ... ... акцияларды және
басқа да қаржылық міндеттемелерді);
6. Төлем құжаттарын сатып алу, сату және ... ... ... да
операцияларды жүргізу;
7. Ақшалай нысанда орындауды қарастыратын үшінші тұлғалар үшін кепілдеме
және өзге де міндеттемелерді ... ... ... ... ету ... ... алу және ... көрсету,
осындай талаптардың орындалуын және бұл талаптардың ... ... өз ... алу;
9. Банктік операциялар бойынша брокерлік қызметтерді көрсету, ... ... ... ... ... әрекет ету;
10. Клиенттер үшін құжаттар мен құндылықтарды сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... ... сату құқынсыз
(форфейтинг);
12. Клиенттердің тапсырмалары бойынша ... ... ... және ... ... ... ... Банктік қызметпен байланысты кеңес беру қызметін көрсету;
14. Лизингтік операцияларды жүзеге асыру;
Ұлттық банкінің ... ... ... ... басқа да банктік
қызметтерді жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... ... ақшалай салымдарын қарау; ... ... ... ... ... ... ... отырып, олармен атқарылатын негізгі
қызметтерді былай ... ... ... бос ... қаражаттарды жинақтау (депозиттік операциялар);
2. Экономиканы және халықты ... ... ... ... есеп ... ... және ... Инвестициялық қызметті;
5. Клиенттерге басқа да қаржылық қызметтерді көрсету.
Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу құрылымы банкті ... және оның ... ... мен әр ... ... бөлінеді.
Басқару ұйымы пайда табу мақсатында коммерциялық банктің қызметіне
тиімді жетекшілік ... ... ... ... құрылтайшылары басқару
ұйымына тікелей қатысады.
Акционерлік коммерциялық банктің ең жоғарғы ұйымы акционерлердің ... ... ... ... ... ... бір рет ... отырады. Бұл
жиналыста мынадай міндеттер шешіледі:
1. ... ... ... ... ... ... ... өзгерту;
3. банктің Кеңесін сайлау;
4. банктің жылдық есебін бекіту;
5. банктің табысын бөлу;
6. банктің құрылымдық немесе еншілес бөлімшелерін құру және ... ... ... ... ... кеңесі болып табылады. Банктің
бақылау кеңесі банк қызметіне ... ... ... ... ... ... ... актілерді бекітеді;
2. Басқарма немесе ... ... ... бойынша жасалған
мәмілелерді бекітеді.
Келесі басқару органы – бұл басқарма (банк кеңесі). ... ...... ... ... ... яғни ол ... иелерінен, оның
акционерлерінен құралады және олардың мүдделерін қорғайды.
Басқарманың міндеттеріне мыналар жатады:
1. банктің стратегиялық мақсатын анықтау;
2. банктің саясаттарын ... ... ... ... даярлау;
4. комитеттерді құру;
5. ссудалық және инвестициялық операцияларға бақылау жасау.
|Акционерлердің |
|жалпы жиналысы ... | ... ... | ... |
|Бақылау ... ... ... |
|төрағасы ... ... ... ... ... | ... ... | | |
1 ... ... ... ... ... ... басқару құрылымы
Басқарма төрағасы банктің бірінші жетекшісі болып табылады және ол
банк қызметіне ... ... ... Банк ... мынадай
міндеттер жүктеледі:
1. банктің қызметіне қатысты барлық мәселелер бойынша бұйрықтар шығару ... ... ... ... және ... да ... басқа банктерде, оның
ішінде, шетелдік банктерде банк қызметіне қатысты барлық мәселелер бойынша
өкілеттілікті жүзеге асыру;
3. банктің мүлкіне және ... ие ... ... штаттық жұмысшыларының саны мен құрылымын бекіту,
5. еңбек келісімшарты ... ... ... ... келісімдер
(контрактілер) жасасу.
Ревизиялық комиссия банк қызметіне қаржылық ... ... ... ... ... болып табылады.
Несиелік комитет – бұл несиенің берілуіне байланысты қорытынды жасаушы
ұйым.
Несиелік комитет ... ... ... несие алуға клиенттің өтінішін және несиелік қызметкердің несие беру
туралы қорытындысын қарайды;
2. несие беру немесе одан бас ... ... ... ... ... тәуекелдерге байланысты несиелеу формаларын анықтайды;
4. несие сомасы мен мерзімін анықтап, пайыз мөлшерлемесін бекітеді;
5. несиені ... ... ету ... ... белгілейді;
6. несиелеу шартын бекітеді (несиелік лимит, несиелік желі);
7. берілген несиелерге ... ... ... ... ... несиелік стратегиясын жасайды;
9. несиелеу бойынша бөлімшелердің жұмысын талдайды;
10. несиелік комитеттің мәжілісінің хаттамаларына қол ... ... ... ... жүргізеді.
Қызмет бөліміне: маман бөлімі, заң бөлімі, күзет бөлімі, әкімшілік-
шаруашылық бөлімі және тағы басқалар кіреді.
Ал банктің функционалдық құрылымына ... ... мен ... ... ... операциялары екіге бөлінеді: активтік
операциялар және пассивтік операциялар.
Активтік ... – бұл ... ... алу және ... қамтамасыз ету мақсатында, ... бар ... ... асыратын операцияларды білдіреді.
Бұл екі мақсаттың бірегейлігі банкті коммерциялық кәсіпорын ... ... ... ... ... ... операциялар өзінің формасына және тағайындалуына
қарай әртүрлі ... ... ... ... ... ең ... ... мыналар жатады:
1. ссудалық операциялар (несиелік);
2. инвестициялық операциялар;
3. депозиттік операциялар;
4. қаржылық ... ... да ... ... ... маңызды бөлігін банктік несиелік
(ссудалық) операциялары негізінде алады. Банктің ... ... ... ... ... ... ... біршама табысты және
жоғары тәуекелді болып бөлінеді. Бұл актив топтары банктің басты пайда көзі
ретінде қызмет етеді.
Ссудалық операциялар ... ... ... ... және
банктің активтік қызметінің негізгі бөлігін (мысалға, 80%-ға ... ... ...... ... ... ... әкелетін операциялар. Банктің инвестициялық операциялары
негізінде бағалы қағаздар портфелі қалыптасады. ... ... ... қалыптастыруының екі мақсаты болады: біріншісі – банкке ... ... - ... ... ... толықтыру.
Банктің активтік депозиттік операциялары өтімділікті қолдау ... ... ... орнату негізінде дамиды. Мұндағы
корреспонденттік қатынас банктердің бір-бірінде ашатын корреспонденттік
шоттары ... ... ... ... ... ... активтік депозиттік
операциялар негізінде банкаралық несиенің дамуына мүмкіндік жасайды.
Банктің ... ... ... ... типтес, яғни банкке
табыс әкелетін активтік операцияларды сипаттайды. Оларға: лизинг, факторинг
және форфейтинг операциялары жатады.
«Лизинг» сөзі «to lease» ағылшын ... ... ... ... ... Лизинг – бұл лизинг берушінің (жалға ... ... ... ... ЭЕМ, ... ... сауда-саттыққа және қоймаға арналған құрылғыларды лизинг
алушыларға (жалгерге) лизингтің төлем төлеу шартымен, ... ... ... қарастыратын жалға беру шартын білдіреді.
Барлық лизингтік операциялар екі түрге бөлінеді: шұғыл және қаржылық
лизингтер.
1. Шұғыл лизинг – бұл ... ... ету ... ... ... ... ... және мүліктің құнын толық өтемеуін
сипаттайды.
2. Қаржы лизингі – бұл ... ... ... ... затының мерзімі
ішінде өзінің толық амортизациялық құнын төлеп шығуымен немесе ... ... ... ... ... несиелік операциялармен ұқсас болып
келеді. Алайда лизингтің несиеден бір ... ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін де лизинг
объектісінің лизинг берушінің меншігінде қала беруінен көруге ... ... ... ... ... ... ... алушының берген кепілдігі
қалады.
Коммерциялық банктердің ең көп таралған делдалдық қызметінің бір түрі
– факторинг.
Факторинг сатушылардың сатып алушыларға ... ... үшін ... ... ... ... формасындағы және ашық шот түрінде
рәсімделетін ... ... ... ... ...... капиталын несиелеумен ұштасатын, сауда-комиссиондық операциясының
бір түрі. Бұл жерде факторингтік компания ... ... 90%-ға ... ... ... ... Факторингтің – мақсаты кез келген ... ... ... болып табылатын тәуекелді қалпына келтіруін
шешуге бағытталады.
Факторинг операциясы - жабдықтаушының (банк ... ... мен ... ... үшін ... ... ... (шот-
фактурасын) банкке сатумен байланысты комиссиондық – делдалдық операция.
Факторинг операциясына үш ... ... ... ... ... фактор бөлімі) - өздерінің клиенттерінен
шот-фактураны сатып алатын арнайы мекеме.
2. Клиент ... ... ... ...... ... ... өнеркәсіптік немесе сауда фирмасы.
3. Кәсіпорын (қарыз алушы) - ... ... ... фирма.
«Форфейтинг» сөзі француз тілінде “a forfeit” , аударғанда, «құқықтан
бас тарту» дегенді білдіреді. ...... ... ... ... ... пайда болатын және алдағы уақыттарда өтелуге
тиісті міндеттемелерді сатып алуды білдіру үшін пайдаланылатын термин.
Форфейтинг операциясы – форфейтордың, яғни коммерциялық ... ... ... экспортерға төлеуге тиісті импортердің берген төлем
құжатын сатып ... ... үш ... ... Экспортер, яғни тауарды орта мерзімді несиеге беруші;
2. Импортер, яғни тауарды несиеге алушы;
3. Форфейтор, яғни мәмілені қаржыландырушы банк ... ... ... ... ... 180 күннен 5 жылға дейінгі аралықты
құрайды, кей ... – 7 ... ... ... құрамдас элементтеріне мыналар
жатады:
1. еуровалюталар нарығындағы несиенің құны ...... ... ... импортер елінің тәуекел құны және валютаны аударуға байланысты тәуекел
құны ... 6 %-ға ... ... ... ауытқиды;
3. несиені басқаруға форфейтордың шығындары (0,5%-ға дейін жылдық);
4. міндеттеме үшін алынатын комиссия (1-1,5% жылдық).
Банктің ... ... ... ... ... Сондықтан да пассивтік операциялардың коммерциялық банктер
қызметіндегі рөлі жоғары.
Банк ресурстары ... ... ... ... ... ... ... Қаржы және несие сөздігінде: «пассивті
операциялар – бұл ... және ... ... жүзеге асыруға
арналған банктің өз ресурсын құру операциялары» - деп ... ... ... ... пассивтік операциялар – бұл нәтижесінде
пассивтік шоттағы немесе активтік – пассивтік шоттағы қаражаттардың өсуін,
яғни пассив пен ... арту ... ... ... ... ... ... банктер нарықтан несиелік ресурстарды
сатып алады.
Пассивтік операциялардың мынадай формалары болады:
1. коммерциялық банктердің ... ... ... ... банк ... ... ... қорларды ұлғайту және құру;
3. басқа да заңды тұлғалардан несие алу;
4. депозиттік операциялар.
Пассивтік операциялар айналыстағы ақшалай ... ... ... береді. Алғашқы пассивтік операциялардың екі формасы
негізінде банктік ресурстардың бірінші ірі ... яғни ... ... ... ... екі формасы негізінде екінші ірі топ – ... ... ... көзі ... ... ресурстары екі топқа бөлінеді:
1. банктің меншікті қаражаттары;
2. банктің ... ... ... ... қатарына меншікті капиталы мен оған сай
келетін баптар кіреді. Коммерциялық банктердің меншікті капиталының рөлі
мен ... ... ... ... ... мен ... ... ерекшеліктерге ие болып келеді. Банктің меншікті капиталы
арқылы, оның барлық ... ... ... 10 %-ы ... ... ... және ... қаражаттардың арасында шекті ең төменгі
мөлшерде шекарасы болады.
Банктің меншікті қаражаттарының маңыздылығы банктің үнемі тұрақтылығын
ұстап тұруға ... және ... зор. ... бастапқы құрылуы
барысында, осы меншікті қаражаттары алғашқы ... яғни ... ... ... ... ... ... Себебі,
меншікті қаражатсыз банктің қызметін ... ... ... Осы ... есебінен банкте қажетті резервтер құрылады. Ең соңында, банктің
меншікті қаражаты – бұл ұзақ мерзімді активтер ... ... ... ... меншікті қаражаттары – банктің экономикалық дербестігін және
қызмет ету тұрақтылығын қамтамасыз ететін әр ... ... ... ... пайда жиынтығынан тұрады.
Қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталы ... ... ... ... ... ... капитал;
3. қосымша капиталдар;
4. банк операциялары бойынша тәуекелдерді төмендету мақсатында құрылған
қорлар ... ... банк ... ... ... ... ... тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір сүруінің ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің пруденциалдық
нормативтерімен реттеліп отырады. Банктің жарғылық ... ... ... ... ... ... сомасынан тұрады.
Қазақстанда екінші деңгейлі банктер мынадай екі ұйымдық ... ... ... банк ... пай қосу ... яғни жауапкершілігі шектеулі серіктестік формасында.
Пай қосу арқылы құрылған банктің жарғылық капиталы ... ... ... ... ... ... олар ... көлемінде жауапты болып саналады. Мұндай банктердің ... ... тек қана пай ... ... ... ... ... қосушылардың санының өсуі есебінен жүзеге ... ... ... ... ... ... ұлғайту үшін қосымша
акцияларын эмиссиялайды, сол сияқты бұрынғы шығарылған акцияларының бағасын
өсіреді.
Меншікті капиталдың құрамдас ...... ... ... (акция) шығару есебінен құрылған банктің жарғылық капиталын банктің
акционерлік капиталы деп ... ... ... көлемі акция
ұстаушылар – акционерлер қосқан жарналардан құралады. Акционерлік ...... ... капиталына үлес қосқандығын куәландыратын,
дивиденд алуға және банкті басқару ... ... ... ... бағалы
қағаз.
Акционерлік капиталдың құрылымы әр ... әр ... ... ... ... ... ... меншікті акционерлік капитал, яғни бұл жай және ... ... ... ... ... ... ... және бөлінбеген
пайдадан тұрады,
2. банктік резервтер, яғни алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды жабуға,
дивидендтер төлеуге, қайтарылмаған ... ... ... ... ... ұзақ ... міндеттемесі (ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... да ... өтеді. Жабық типтегі банктің акциясы қатаң түрде ... ... ... ... құрылтайшылардың арасында бөлінеді.
Банктің жай акциясын иемденушілер, банктің таза табысынан дивиденд
алып отыруға, оның ... ... ... ... ие болуға және
акционерлердің жиналысына қатысып дауыс беруге құқылы.
Банктің артықшылығы бар ... ... ... ... ... алып ... ... кезекте банктің жаңа акцияларын сатып ... оның ... ... ... ... өзіне тиісті мүлкін алуға құқылы.
Сонымен қатар, банктер ... ... ... облигацияларды
шығарады.
Жалпы, банктің акционерлік капиталының құралуы мынадай кезеңдерден
тұрады:
1. бағалы қағаздардың ... ... ... және оны ... ... қағаздарды эмиссиялауды тіркеу;
3. банк-эмитенттің бағалы қағаздарын тіркеу;
4. шығарылатын және орналастырылатын бағалы ... ... ... ... акцияларды мынадай жағдайларда шығарылады:
1. банкті акционерлік формада құру;
2. банктің жарғылық қорын ұлғайту үшін қосымша акциялар шығару.
Банктің ... ... ... резервтік қор жатады. Резервтік
қор – банк қызметінде пайда болуы мүмкін зияндардың орнын жабу мақсатында
құрылған ... ... ... қор ... ... қызмет етуін қамтамасыз
етеді. Резервтік қордың шамасы ... ... ... ... ... бір
пайыз мөлшерінде, айталық, 25% мөлшерінде құрылатын ... оның ... ... ... жағдайда жарғылық капиталға толығымен аударылады.
Резервтік қордың құралуының ... ... банк ... ... Кейде
банкте пайда болмаған жағдайда резервтік қор есебінен банктің ... ... ... ... төленеді.
Қосымша капиталдар – негізгі құралдардың тозуына байланысты аударылған
аударымдар ... және ... ... ... ... ... ... қаражаттар.
Арнайы қорлар – негізгі қорларды қайта бағалау негізінде, ... ... ... қоры, яғни ұлттық валюта мен шетел валюталары
арасындағы айырма нәтижесінде құрылады. ... ... ... қоры ... ... ... капиталды қалыптастыру барысында
маңызды.
Келесі қорға жекелеген банктік операциялар бойынша тәуекелді төмендету
мақсатында құрылатын арнайы резервтер жатады. Мұндай резервтерге: ... ... және ... ... құнсыздануына байланысты құрылған
резервтер жатады.
Бөлінбеген пайда – ... ... ... ... ... және
резервтік қорға аударғаннан қалған пайданың бөлігін білдіреді.
Банктің меншікті ... ... ... ... ... банк пайдасы;
2. акциялар шығару;
3. құрылтайшылар және пай ... ... ... ... шығару жатады.
Банктік капитал банктің дербестігін қамтамасыз ете отырып, оның
қаржылық ... ... ... және банктің басынан кешетін әр алуан
тәуекелдердің зардаптарын ... ... ... көз ... ... Осы
мақсатта банктің меншікті капиталы мынадай қызметтер атқарады:
1. қорғаныс қызметі;
2. шұғыл қызмет;
3. реттегіштік қызмет;
4. айналым қызметі;
5. резервтік қызмет.
Банктің ... ... ... қызметі оның капиталының
шамасының ... ... ... және ... тікелей
байланыстылығын сипаттайды. Банктің меншікті ... ... ... ... банк ... болып саналады. Банк банкротқа ұшырай ... оның ... ... ... зиян шекпейді.
Банк капиталының қорғаныс қызметі – банктің салым иелеріне жәрдем ақы
төлеу мүмкіндігін ғана ... сол ... ... ... ... ... жабуға қызмет етуін сипаттайды. Сондықтан да, оның азаюы банктің
банкротқа ұшырауына жол беріледі. Қорғаныс қызметі – ... ... ... ... ... ... шұғыл қызметі қорғаныс қызметіне қарағанда екінші
дәрежелік маңызға ие ... ... ... қызметі, жер, ғимарат,
құрал-жабдықтар алуға қажетті меншіктік қаражаттарды ... ... ... зияндар жағдайына байланысты резервтер құруды сипаттайды.
Бұл ... ... ... ... банктік қызметтің басталуы үшін
маңызды. ... бұл ... бір ... ұзақ ... ... әр ... резервтерді құрауға жұмсалады.
Қаржы және салым иелерінің мүдделерін қамтамасыз ... ... ... ... реттегіш қызметті атқарады. Бұл қызмет
қоғамның мүдделерімен, сол сияқты банк ... ... ... ... ... және ережелерге тікелей ... ... ... ... мемлекеттік ұйымдар банктер
қызметтеріне баға ... оны ... ... ... ... ... қатысты ережелер, оның ең төменгі
мөлшеріне қойылатын талаптарды, активтерге байланысты шектелуін және ... ... ... алу шартын қамтиды. Қазақстанның Ұлттық банкі
бекіткен ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, реттегіштік қызметке несиелік және инвестициялық
операцияларға ... ... ... ... ... қызметі. Кез келген банк капиталы ... ... ... ... орнын жабу үшін құрылмайды. Олардың басты ... ... ... болып табылады. Мұндай қызметтер тәуекелмен
байланысты болғандықтан, банк капиталының мұндағы қызметі тәуекел дәрежесін
есепке ... ... ... ... сипатталады. Сондықтан да, бұл
қызметті меншікті капиталдың айналым қызметі деп ... Бұл ... ... ... ... ... кассалық ақшалар, несиелік,
факторингтік және лизингтік ... ... ... сатып алуға,
басқа да ғимарат, құрылғыларға және ... да ... ... ... ... өз ... ... зияндардан қорғайды.
Резервтік қызметі. Тәуекелдер тек активтік операцияларға ғана емес,
сондай-ақ пассивтік ... да ... ... ... ... ... тәуекелдерді болғызбау үшін банктер ... ... ... ... ретінде Орталық банкте резервтерін
құрайды.
Банктердің ресурстарының тапшылығына байланысты ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдердің
орнын толтыру үшін арнайы резерв құруға мәжбүр ... ... ... ... айналым қызметіне жатпайтындықтан, оларды басқа қызметі –
резервтік қызмет ... ғана ... ... капиталының резервтік қызметіне тәуекел активтерінің болуына
байланыссыз, банк капиталының тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Банк ресурстарының ... ... ... үлесі меншікті
қаражаттармен салыстырғанда өте жоғары, олардың есебінен банктің активтік
операцияларының басым бөлігі жүзеге асырылады.
Нарықтық қатынастардың дамуына ... ... ... ... үшін ... бос ... қаражаттарды тартудың дәстүрлі емес
тәсілдерінің болуы, ... ... ... ... ... ... ... тартылатын қаражаттарды жинақтау тәсілдеріне
байланысты үлкен екі топқа ... ... ... депозиттік емес тартылған қаражаттар.
Тартылған қаражаттар ішінде ең көп бөлігін депозиттер құрайды.
Депозиттер банк үшін ... ... ... көзі ... ... – бұл ... ... және заңды тұлғалардың) банктегі
белгілі бір шотқа салған және өздері пайдалана алатын қаражаттары.
Депозиттік емес тартылған қаражаттар – бұл ... ... ... ... ... ... ... қағаздарын сату жолымен тартатын
қаражаттары.
Депозиттік емес банктік ресурс көздері мен депозиттер өзара ... олар ... ... яғни банктің нақты клиентінің атынан
тартылмайды; ... ... ... ... ... банктің
өзінен туындайды.
Депозиттік емес тартылған ресурстармен көбіне ірі ... ... ... ... емес ... ірі ... сатып
алынатындықтан да, оларды көтерме сауда операциялар сипатына жатқызуға
болады. Банк ... емес ... ... ... ... өтімділігін
қолдау мақсатында тартылады. Оларға: банкаралық несиелер, Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ресурстары, сондай-ақ отандық және шетелдік басқа да қаржы
нарығынан сатып ... ... ... ... – бұл заңды және жеке тұлғалардың тартылған
қаржылары бойынша ... бір ... ... талап ету салымы бойынша
банктердің операциялары.
Депозиттік операцияларды жүргізу кезінде кез келген банк ... ... ... ... және олар өз ... ... негізделеді:
1. депозиттік операциялар банктің пайда табуына немесе болашақта пайда
табуға мүмкіндік жасауға негізделіп ұсынылады;
2. ... ... ... үрдісінде депозиттік операциялар
субъектісінің әр түрлілігіне және ... әр ... ... ұмтылыс болады;
3. депозиттік операцияларды жүзеге асыру барысында осы және депозиттер мен
несиелік ... ... мен ... ... ... ... арасында өзара байланыс пен ... ... ... ету қажет;
4. депозиттік операцияларды ұйымдастыра отырып, банк депозиттік ... ... ... ең аз ... ... ... депозиттерді тартуға әсер ететін банктік қызметтерді дамыту және қызмет
көрсету сапасы мен мәдениетін жоғарлату шараларын қарастырған жөн.
Көптеген ұсақ және ... ... үшін ... ақша ... көзі ... ... Банктер қаржы нарығында қаржылық делдал ретінде
басқа кәсіпорындар мен ұйымдардың, ... ... бос ... ірі ... ... ... бұл ... тиімді
пайдаланып, олардың сақталуын қамтамасыз етеді және қарыз алушыларға
табысты негізде ... ... жеке ... ... ... ... жеке ... коммерциялық емес ұйымдар,
үкімет мекемелері, мемлекеттік кәсіпорындар, жергілікті органдар ... ... ... салады.
Халықаралық банктік тәжірибеде барлық депозиттерді төрт топқа бөледі:
1. мерзімді депозиттер;
2. талап етуге депозиттер;
3. жинақ салымдары;
4. бағалы қағаздар.
Бірінші топ – ... ... ... олар сондай-ақ чектік
депозиттер деп те аталады. Талап ету ... ... ... тарту кезінде
банк пен салымшы арасында келісім шарт жасалады. Чектік ... ... ... ... салымшыға чек жазуға ... ... шот. ... ыңғайлылығы олардың қауіпсіздігімен және чек жазу ... ... ... ... Сонымен қатар олар бірінші
талап бойынша нақты ақша алуға мүмкіндік береді. Чектік депозиттерді жүзеге
асыру үшін есеп ... мен ... ... ... ... ... осы шарттарды қолданғаны үшін төлем белгілейді. Бұл кезде
төлем мөлшері бір ай ... ... ... саны мен ... ... ... отырады. Егер салымшы бір ай көлемінде шотта
банктің өзінің коммерциялық мақсаттары үшін ... ... ... ... ... кейбір кездерде бұл төлемдерді алудан
бас тартады.
Талап ету депозиттік шотының ерекшеліктеріне мыналарды ... ... ... ... алуға шектеудің болмауы;
2. ақша шоттан қолма-қол түрде, сондай-ақ чектер көмегімен алынуы мүмкін;
3. шот иесі банкке тұрақта айлық мөлшерде немесе ... ... чек ... ... Ұлттық банкке ең аз резервтің мерзімдік депозиттермен ... ... ... банктік тәжірибеде талап етуіне дейінгі депозиттерге мыналар
жатады:
1. мемлекеттік, ... ... ... әртүрлі шағын
коммерциялық құрылымдардың ағымдық шоттарындағы ... ... әр ... ... тағайындалған қорлардың қаражаттары;
3. есеп айырысудағы қаражаттар;
4. жергілікті бюджеттер қаражаттары;
5. басқа банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Депозиттердің келесі тобы – ... ... ... кезде жинақ
депозиттерінің басты типі жинақ кітапшаларындағы ... ... ... ... ... бар ... ... ақша нарығының депозиттік
шоттары болып табылады.
Жинақ ... ... – бұл ... ... ... ... ... емес депозиттер.
Олардың ерекшеліктеріне мыналар жатады:
1. ақшалай қаражаттар сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
2. шоттағы қаражатты алдын ала алу ... ... да ... ... ... ... саларда немесе шоттан аларда міндетті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кітапшасының ... ... ... ... ... ... бұл шоттардың анықталған мерзімдері жоқ;
2. салымда ақша нарығының депозиттік шотынан қаржыларды бірдей ала алады;
3. бастапқыда бұл ... ... ең аз ... ... ... ... банктер оны сақтауды талап етпеуге құқылы;
4. бұл шоттар қызмет жасау мақсатында емес, жинақ мақсатында қолданылады;
5. банк ... өтеу ... шот ... ... ... алынады;
6. егер салымшылар – корпорация болса, ... осы ... ... ... сақтауға міндетті.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ малымдары
салым операцияларының мерзіміне және ... ... ... ... ... ... ... қосымша жарна қосатын мерзімді жинақ салымдары;
3. ұтыс салымдары;
4. ақшалай-заттай ұтыс салымдары;
5. мақсатты және ... ... ... ... ... ... бірі - ... салымдар, оған мерзімдік
салымдар және салымды алу ... ... ала ... бар ... ... ...... бір мерзімі бар және тұрақты пайыз төленетін, сол
сияқты ... ала ... шек ... салым.
Мерзімді салымдардың ерекшелігі:
1. есеп айырысу үшін пайдаланылмайды;
2. шоттағы қаражат баяу айналады;
3. тұрақты пайыз төленеді;
4. ... ... ең ... ... ... банк ... ... ақшаны алуы туралы салым иесінің алдын ала хабардар етуі талап етіледі;
6. бұл шоттағы қаражаттар ... ең ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге, яғни бір айдан кем емес мерзімге
салынады. Салымшылар басқа ... ... ... ... пайыз
алады және салымшыға алдын ала келісімде көрсетілген ... ... ... өз ... бойынша келісілген мерзім ағымында толық
пайдалана алады. Бұл салымдар қабылданатын мерзім 4 топқа бөлінеді:
1. 30 ... 89 ... ... 90 ... 179 ... ... 180 ... 359 күнге дейін;
4. 360 күннен жоғары.
Мерзімді депозиттер мен жинақ салымдарының бір түріне депозиттік ... ... ... болады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары – бұл салым иесіне белгілі мерзім
өткен соң, тиісті қаражатты және оған ... ... ... құқық
беретін және оның шотындағы ақшалай қаражаттың барлығын ... ... ... ... және ... сертификаттарын иемденуіне қарай екі ... ... ... сертификаттар;
2. мәлімдеуші сертификаттар.
Атаулы депозиттік және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің ... ... Ал ... ... ... ... аты-жөні
көрсетілмейді, яғни оны кім иеленсе, сол қаражаттың иесі болып саналады.
Әлемдік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынадай екі түрі бар:
1. аударылатын;
2. аударылмайтын.
Аударылмайтын ... ... ... ... ... ... ... соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік сертификаттар ... бір ... ... ... алу - сату ... өтеді.
Жинақ сертификаты жеке ... ... ... ... ... 1 ... 3 ... дейінгі мерзім аралығын құрайды.
Жинақ сертификаты тек жеке тұлғаларға ғана ... ... ... ... ... ... түрлерге
бөлінеді:
1. кәсіпорындар мен акционерлік қоғамдардағы банктердің акциялары мен
облигациялары;
2. ... ... ... және ... ... ... акциялар мен
облигациялар;
3. шетелдік валюталармен жасалатын операциялар бойынша бағалы қағаздар мен
құндылықтар.
Отандық ... ... ... ... ... рөлі ... несие – бұл коммерциялық банктердің бір-біріне ... ... бұл ... ... салыстырғанда өте қымбат
ресурс болып табылады.
Банкаралық несиенің бір түріне Ұлттық банктің ... ... ... ... қолдап отыру мақсатында беріліп отырған мынадай
несиелерін жатқызуға болады: овернайт (бір түндік) және күндізгі ... ... ... ... ... ... ... сақтай отырып, мынадай талапты ескеру керек:
1. ... ... ... ... ... мен ... ... келуі;
2. депозиттік операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта пайда
алу үшін жұмыс жасауға тиіс;
3. депозиттік ... ... ... мерзімді депозиттер мен
мерзімді салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
4. салым иелерінің санын өсіру мақсатында, депозиттік операциялар ... ... ... ... жеңілдіктер жасауға тиіс.
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ҚЫЗМЕТТЕРІНІҢ ҚАЗІРГІ НАРЫҒЫ (БАНК ЦЕНТР КРЕДИТ
МЫСАЛЫНДА)
2.1 Банк қызметінің қазіргі нарығының тенденциялық жағдайлары
Ұлттық банктің ... ... 2008 ... ... ... ... қарызы 107 млрд 812,8 миллион долларды құраған. Бұл 2007 жылмен
салыстырғанда 11 ... ... ... ... ... және ... қарыз көлемі 2,167 млрд долларға ... Ал ... ... доллардан астам қаржы мемлекет кепілдендірмеген, жеке сектордың
қарызы болып тұр. Жалпы, сыртқы ... ... және ... ... ... мен ... компаниялардың қарызға алған қаржысы кіреді.
Соның ішінде банктердің шетелден тартқан несиелері сыртқы ... ... ... ... Ел Үкіметінің сырттан тартқан қаржысы жайлы мәліметіне
жүгінсек Қазақстан сыртқы қарызының көптігі жағынан ... ... ... тұр, бұл ... ... ... аз ... үшін бұл
орын «өте биік» екендігі анық.
Ал енді осы сыртқы қарыздың басым бөлігі ... ... ... ал ... жеке ... ... ... қаржы жүйесінің
тұралап, экономикалық жүйеде ... ... – осы ... Арзан қаржыға қарық болған қаржы ұйымдары мемлекеттік
қауіпсіздік пен ... ... ... ... ... бір ... қарызын екінші бір ұйымнан алған ақшамен жауып отыруды да әбестікке
санамады. Алайда қазіргі ... ... ... ... 26 ... 35 млрд ... ... Яғни бұл – банктердің мойнындағы
қайтарымсыз көріп алған қарызының азая бастағанының ... Мұны ... биыл ... ... ... ... бөлігін өтейтін уақыттың
келуімен, екінші жағынан, кейбір кредиторлардың дағдарыс ... ... ... ... қарыздарын уақытынан бұрын өтеуді талап
етуімен байланыстыруға болар. Елімізде ... ... 37 банк ... ... ... ... ... өз мүмкіндіктерін бағалай алмай
қалғандығы айқын. Оған банктердің осы күнгі жағдайы дәлел. Сол ... ... ... 5 ... үстемақымен ақша алған банк қаржысын
елге таратпай-ақ, Ұлттық банкте 13 пайызбен ... ... ... ... да қаржы тасқынының артуына әсер еткені анық. ... ... ... 15-20 ... ... беріп, пайдасын көбейтті. Жақында
Ұлттық банк депозит ставкасын 9 пайызға дейін қысқартты. Яғни ... ... ... 8 ... ... ... оның 4 ... қызмет көрсетуге
жұмсаса, 4 пайыз таза пайда табатын еді. Ал енді бұл тиімсіз болып қалды.
Экономикада елдің сыртқы ... ... ішкі ... 40 ... аса
бастаса, бұл өте қауіпті және мемлекеттік қауіпсіздікке күмән түседі.
Шетелден тағы да қарыз алу ... ... ақша ... ... шығып отыр. Ақша массасы азайса, тауар құнсызданып, инфляция ... ... ... ... ... ... өндірушілерді
тұралатып кетуі мүмкін. Сонымен қатар, Ұлттық қордағы резервтеріміздің
азайып жатқандығы тағы бар. ... ... ... ... ... ... керектігі анық. Қазіргі уақытта бізге несие де, инвестиция да
керек, ... ... оны алу оңай ... ... ... ... сыртқы қарызы
жалпы ішкі өнімнің 80 пайызынан асып кетті. «Екінші деңгейлі ... ... ... ... мойнында отыр. Екіншіден, биыл сол
қарыздың 12 млрд долларын өтеуі қажет. Кезінде ... ... ... ... ақша ... салаларға, әсіресе, құрылысқа жіберіп, халықты ипотекаға
отырғызды. Ол уақытта «кейін қиын болады, тоқтаңдар» деген ... ... енді сол ... жабу үшін тағы да ... ... өз міндетін өтей
алмаған банктерді банкрот қылу керек. Ақыры жұмыс істей ... ... ... жөн. Осы ... ... ... ... реттеу және
қадағалау агенттігі тарапынан 2009 жылдың 1 желтоқсанынан бастап меншікті
капиталы 5 млрд. теңгеге жетпейтін ... ... ... ... ... - ... капиталы млрд. теңгеге жетпейтін Қазақстан банктері
(2009 жылдың 1 наурызы)
|№ ... ... ... ... |
| | ... |
|1. ... ... ... ЕБ АҚ |4,4 ... ... ... АҚ |4,7 ... |"Астана-Финанс Банкі" АҚ |1,8 ... |"КЗИ ... ЕБ АҚ |2,6 ... ... ... ББ АҚ |3,7 ... ... АҚ |2,4 ... ... |1,5 ... ... |2,9 ... ... ... Банкі" ЕБ АҚ |2,4 ... ... ... АҚ |2,2 ... ... |1,5 ... |"Мастербанк" АҚ |2,1 ... ... ... |1,8 ... |"Қазинкомбанк" АҚ |1,5 ... ... ... ҰБ" ЕБ АҚ |1,04 |
| |ҚР 37 банк ... ... |1,4 ... ... ... ... жылы екінші деңгейлі банктердің сыртқы қарызы 18 – 20 млрд.
доллар шамасында. Ең көп қарыз «БТА ... ... – 3 ... ... банкі сыртқы қарызын қайта қарауда. Бұл банк биыл 500 ... ... ... ... да ... ... ... мойнында қарыз
жетіп артылады. Осы мәселеге байланысты, 1 – ші шілдеден бастап банктерге
Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... талаптар күшейтіліп отыр. Осы мерзімнен ... ... ... жекеменшік капиталы 5 млрд теңге мөлшерінде болуы ... ... ... бере ... ... бір ... ... не болмаса басқа
қаржылық ұйымдарға айналуы керек.
Дүниежүзіндегі елдердің барлығын дағдарыс шарпып жатқанда, несие
алудың өзі ... Бір ... ... ... қаржы да азайып жатыр. Теңгені
ұстап тұруға ... ... ... еске ... ... да байқап тарту қажет. «Үлкен елдердің саясаты да күрделі
келеді. Мысалға, Қытай Қазақстанға 10 млрд ... ... ... ... ... айналып тиетінін бір Құдай біледі. Өйткені Қазақстанның мұнай
барлау қорының 40 ... ... ... тұр ... ... ... ... сүйенсек, Үкіметтің алған қаржысы
инфрақұрылымды дамытуға, ... ... жол ... ... ... ... ... дейін несиені құрылысқа, ипотекаға берді, ақыр аяғы ... ... ... ... ... қыздырды. Экономиканы,
өндірісті жандандыратын зауыт-фабрикалар салуға ... ... ... де, шетелден келген қарыздың аты – қарыз. Оны ... ... Енді ... ... болсақ, қайту-қайтпауы күмәнді несиеге
бермей, өндіріске жұмсаған жөн ... ... ... ел ... шығаратын да, оны алға сүйрейтін де – өндіріс. Өндіріс жанданса,
берген несиенің қайтарылатыны ақиқат.
Сырттан ... ... ... бағы да, соры да ... ... қиын ... ... алмай қалды. Бағы дейтініміз, заман жақсы кезде,
жұртқа үлкен пайызбен несие таратқанда, дәурендері жүріп-ақ тұр еді. ... ... ... қарыз берушілері де, қарыз алушылары да банктерге тіреу
болудан қалды. Соры дейтініміз – осы. ... ... ... ... ... де ... бар. Жақында "Цеснабанк" өзінің 2008 бен 2009 жылдың
бірінші тоқсанындағы ... ... ... ... 6,2 ... таза табысы 859 миллион теңгені құрағанын мәлімдеді. Сонымен
қатар, күмәнді және ... ... ... де ... ... ... және орта бизнесті ... мен ... ... ... ... банктердің ішінде бірінші болып игеріпті.
Оны біз төмендегі кестеден байқаймыз.
2 кесте - Орта және ... ... ... бойынша
|Банк ... ... орта және ... және |
| ... ... ... ... қаржыландыру|
| |млн. ... ... | |
| ... ... | |
| | ... ... ... |Жобалар |
| | |млн. ... ... |
| | ... | | | ... |16000 |950,5 |13 |821,5 |13 ... ... |11700 |3331,0 |40 |100,0 |1 ... банк" |22000 |6159,7 |652 |6160,0 |652 ... ... |18000 |1498,9 |19 |171,3 |4 ... ... |10000 |2640,5 |46 |768,1 |16 ... ... |10000 |3061,2 |36 |439,1 |11 ... bank" |6000 |1415,0 |25 |13,0 |1 ... ... |3000 |330,0 |5 |123,5 |3 ... |3300 |119,4 |1 |0,5 |1 ... |8000 |2074,6 |31 |2074,6 |31 ... Астана-Финанс" |3000 |97,5 |1 |97,5 |1 ... |6000 |847,2 |12 |0,5 |1 ... |117000 |22525,5 |881 |10769,6 |734 ... ... ... ... кезде орта және кіші банктердің екі артықшылығы болып
тұр. Біріншіден, сырттан ақша ... ... аз ... ішкі ... ... Бұл ... ... сапасының көтерілуіне өз әсерін бергені
рас. Екіншіден, ірі банктерді жарға құлатқан, ... ... ... ... ... жоқ. Орта банк ... айтуынша, орта және кіші банктер
сыртқы және ішкі факторларға тәуелділігі аздығымен қатар, оларға нарықта
белгілі бір ... ... ... ... Тағы бір ... орта және шағын бизнесті қолдау, ипотекалық ... ... ... ... ... бұл ... де бұйырғандығы
белгілі. Яғни дағдарыс уақытында да пайда тауып отырғандар бар ... ... бір ... ... ... мүмкін. Өйткені қазір шағын банктер
де, ірі банктер де қиналып жатыр, ... ... ... ... ... ... ірі банктер іліп кеткен. Ал орта банктерге
қаржылық жағдайы өте жоғары клиенттер барған жоқ. ... ... ... ... ... қайтып келіп жатыр. Олар сол ақша есебінен күн көріп
отыр. Ірі банктердің ... ... ауыр ... да, олардың филиалдары
аймақтарға кеңінен тараған және оларға Үкімет жан-жақты ... ... ... орта ... ... ... ... еншілес немесе
солардың капиталы қатысқан банктер бар. Міне, ... ... ... ... ... орта банктердің ойын алаңына шығуы екіталай. Оның
себебі клиенттерге байланысты.
Егер клиенттердің қаржысы көп болса, онда ... де ... ... ... қалтасы жұқа болса, банк өзінің өмір сүруін ... ... ... ... ... тұрған ештеңе жоқ. Банктердің негізгі
клиенттері болуы керек, орта және шағын бизнес жағдайының мәз болып ... Біз ... ... тек сауда-саттықты бизнес деп атап ... ... ... жинаған ресурстарымен жұмыс орындары қысқарып,
депозиттері азайғанша жұмыс істей ... ... ... ... жақсы етіп көрсету үшін бұрынғы берген ... ... оны ... ... ... өтімділік есебінде ұстап отыр. Бұл қаржы
есеп айырысу, төлемдерді тоқтатпай ... үшін ... Ал ... ... ... ... акционер болуы, біріншіден, банктерді сақтап
қалу, екіншіден, салымшылардың депозиттерін сақтау қажеттілігінен туындаған
мұқтаждық".
Қазір ... ... ...... үй ... табылатын несие
алушылардың саны он мыңнан кем ... ... ... несиесін өтей
алмағандарынан төлем ретінде үйін тартып алу үрдісі де ... ... ... ... үйді тартып алу банкке де, де қарызгерге де
тиімсіз. Мәселен, 300 мың ... ... ... құны ... 100 ... ... үш есе төмендеп кетті. Ол үйді қайтып алған банк, әрине,
шығынға ... Ал үйін бере ... ... тағы ... қала ... да мәселені төрт ... шешу ... Олар – ... банк және ... ... Ең ... банктердің жай
адамдарға берілген барлық несие түрін 2 жылға кешеуілдетіп, пайыздық үлесті
2%-ға дейін төмендетуді ұсынылуы қажет.
Осыдан 7-8 ай ... ... ... 5%-ға ... ... Бұл ... банктер техникалық дефолтқа ұшырағалы бес пайыздың да
рөл ойнамай қалғанын мәлім. Қазір банктердің алды ... ... ... ... ... ендігі уақытта банктер өз
салымшыларының да қаржысын қайтара алмайтын дәрежеге жетеді. Ђйткені ... ... ... ... ... жоқ. ... несие иелерінен
қарызының толық өтемін талап етуде.
Бірақ банктер қанша жерден ... етсе де, ... жоқ ... оны ... ... ... біз банктерді өз қарызгерлерінің ісін ... ... ... ... уақыт қажет шығар, екіншісіне өтемақыны
азайта тұрған дұрыс болар ма еді? Осыны әр несие иегерімен жеке шешу ... ... ... тұрғындар жеңілдік сұрап барса, менеджерлер ә дегеннен
өздерінде мұндай шаралар қарастырылмайтынын айтады. Ал ... ... ... ... құқықсыз. Ондай жауап тек қарыз иесінің ... ... ... түскеннен кейін ғана шығарылады. Бұл ретте
несие алушының ертеңгі күні сотқа баруына да жеңілдік туар еді. ... ол ... да ... ... белгілі. Кепілде тұрған үйлерді
тартып алуға 3 жылға мораторий жариялау дұрыс болар еді.. ... ... ... ... қаңғыртып қоюға болмайды. Үш жыл ішінде не ... ... не үй ... қарызын қайтаратындай өз жағдайын дұрыстап
алуы әбден мүмкін. ... ... ... ... мен ... ... халықпен бірлесіп шешуі керек. Яғни
Үкімет құрылыс компанияларының бар қарызын сатып алу арқылы ... ... өз ... ... ... үй ... ... Ал құрылыс
компаниялары дайын, құрылысы аяқталған ... ... ... алады. Бұл
жұмыс Үкімет және ... ... ... қоры ... та кетті.
3 кесте - Ипотекалық несиелерді қайта қаржыландыру бойынша:
|Банк ... ... ... |
| ... |қаржы, |алушылар |
| | ... ... ... |24000 |1002 |254 ... ... |24000 |2078 |613 ... банк" |40000 |15 |1 ... ... |14000 |597 |163 ... ... |3000 |1380 |269 ... ЦентрКредит" |3000 |1107 |167 ... bank" |3000 |43 |6 ... ... |3000 |55 |17 ... |3000 |3 |1 ... |3000 |200 |34 ... |120000 |6480 |1525 ... көзі: Тұрғын Үй жинақ банкі тарапынан |
* ... ... ... ... 2009 ж. ... күнгі
мәліметтер бойынша, банктерде қайта қаржыландыру рәсімінде құны 6,48
млрд.теңгелік 1525 ... ... ... әлемдік қаржы дағдарысы еліміздегі ... ... ... де кері ... ... ... ... ала
отырып Қазақстан Республикасының Үкіметі 2008 жылы Ұлттық қордан шамамен 15
млрд. доллар көлемінде -қаражат бөлді. Осыған орай ... ... ... көздерін ысырап етілуіне дол бермей, оның жұмсалуына ... ... ... тапсырма берілді.
«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры 2008 жылдың соңына ... ... ... ... мәмілеге сәйкес келесі аптадан осы
бағытта іске кірісе бастайды. ... ... қор ... ... ал ... ... 500 ... доллар депозит орналастырады.
4 кесте - Аймақтар бойынша игерілу ... ... ... ... |
| ... | |
| ... ... |Жобалар саны|сома, |
| ... ... | ... |
|Ақмола |32 |450,4 |23 |185,8 ... |114 |1739,2 |106 |882,0 ... ... |9 |412,8 |10 |1042,6 ... |29 |312,6 |22 |58,1 ... ... |94 |1848 |82 |710,3 ... |25 |715,6 |21 |377,0 ... ... |127 |1653,7 |125 |1603 ... |114 |1659,6 |108 |1354,3 ... |22 |1111,4 |7 |203,3 ... |25 |725,9 |22 |488,0 ... |25 |341,5 |22 |176,9 ... |25 |985,1 |22 |386,6 ... Қазақстан |46 |307,7 |42 |176,3 ... ... |7 |421,6 |7 |316,4 ... ... |37 |978,5 |24 |491,7 ... ... |150 |8862,2 |96 |3346,9 ... ҚР ... |881 |22525,5 |734 |10169,6 ... ... ... ... ... болғанындай, Үкіметтің шешімімен еліміздегі ірі төрт
банк – «Қазкоммерцбанк», «Халық банкі», «ТұранӘлембанкі» мен «Альянсбанкті»
қаржыландыру жайлы мәселе қарастырылған. Бұл – ... ... ... жасап жатқан үлкен қадам. Сөйтіп, мемлекеттің банктердің 25 пайыз
акциясын сатып алудағы алғашқы әрекеті жүзеге аса ... ... ... мерзімді депозит немесе басқа да қаржы құралдары ... ... ... ... ... мемлекеттің кепілдігімен шетелдік қаржы
институттарынан төменгі пайызбен несие алып, соны жоғары пайыздық ставкамен
тұрғындарға таратып берумен ... жоқ ... ақша ... ... ... ... бұлт үйірілгенде мемлекет тағы да көмек
қолын созуға тәуекел етті. Бұл әрекетті біреу құптар, ... ... ... ... ... ... күрт ... кетпеу үшін саналы түрде осындай
әрекетке баруға тура келіп тұр. Екінші деңгейлі ... өз ... ... ... ... ... ... Анығы «Самұрық-Қазына»
ұлттық қорын алға тарта отырып, банктердің нақты секторды қаржыландыруға
бет ... ... әсер ... ... ... ... ... тағы бір ауқымды бағдарламасы – шағын және орта ... ... Осы ... ... үшін екінші деңгейдегі банктерге
«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры 22 миллиард теңге қарастырып ... ... ... мен Астанадан басқа еліміздің 14 аймағындағы шағын және
орта кәсіпкерлік ... ... ... Осы ... айта кету
керек, шағын және орта кәсіпкерлік саласына Ұлттық холдинг соңғы жылдары
баса назар ... ... ... ... жылы осы ... ... мақсатында тікелей Ұлттық қордың мұрындық болуымен 173 миллиард
теңге ... Бұл – 5 ... ... ... ... ... ... Ұлттық қор алдында осындай әрекеттер арқылы ... ... ... әсер ету ... ... БанкЦентрКредиттің пассивтік операцияларына экономикалық талдау
БанкЦентрКредит 1988 жылдың 19 қыркүйегінде құрылған. Ол ... ... ... ... деп ... ... ... Республика бойынша 19 филиалы мен 100 деген бөлімшелері
бар.
1991 жылы ... банк ... ... ... ... қайта тіркелді. 1993 жылы банк SWIFT халықаралық
төлем жүйесінің мүшесі ... Ал 1995 жылы ... Cnase Man hatton ... ... Республикасы Үкіметінен 100 пайыз акция пакетін сатып алды.
1996 жылы қарашада банк «БанкЦентрКредит» АҚ ... ... ... 1996
жылы наурызда «Western Union» компаниясымен халықаралық аударымдарды жүзеге
асыру үшін келісімге отырды. 1999 жылы тамызда банк акциялары ... ... «А» ... ... 2000 жылы ... ... сақтандыру жүйесінің мүшесі болды. 2001 жылы қыркүйекте ... ... ... 2001 жылы ... «Центрлизинг» компаниясы құрылды.
2002 жылы қазанда Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... есеп ... ... 2003
жылы желтоқсанда Европалық қауымдастығынан «Евромаркет-2003 ... 2004 жылы ... банк ... 1 млрд АҚШ ... ... ... активті операцияларын жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... тартуды қолданды.
«БанкЦентрКредит» АҚ коммерциялық банкі пассивті операциялары ... ... ... ... Банк ... ... және ... үшін банктің пайдасы есебінен
аудармалар;
2. Басқа заңды тұлғалардан алынған несиелер;
3. Депозиттік операциялар.
Пассивтік операциялар айналыстағы ... ... ... мүмкіндік береді. Алғашқы пассивтік операциялардың екі формасы
негізінде банктік ресурстардын ... ... яғни ... ... ... екі ... негізінде екінші ірі топ – заемдық немесе
тартылған ресурстар құрылады.
БанкЦентрКредиттің ... ... ... ... капитал және
депозиттерден жинақталады.
Банктің жарғы капиталы банктің заңды тұлға ретінде міндетті ... және өмір ... ... ... ... Жарғылық
капиталдың төменгі мөлшері Қазақстанның ұлттық банкінің ... ... ... ... ... капиталы оның
құрылтайшыларының қосқан жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады.
БанкЦентрКредиттің соңғы екі ... ... ... ... ... өсу ... ... сурет. Жарғылық капиталдағы акционерлер үлесі
2007 жылы БанкЦентрКредиттің қаржылық ... ... ... Акционерлер шешімі бойынша 2006 жылғы банк қосымша екі жай акциялар
шығарды, оның әрқайсысы 10 млн. ... 2005 жылы ... ... ... ... капитал 7362 млн. теңгені құрады.
Банк Қазақстанның ішкі қор нарығында жеті жылға 2 ... ... ... 4 ... ... Меншікті бағалы
қағаздарды орналастыру арқылы банк өзінің ... ... ... ... ... меншікті капиталы мынадай баптардан
тұрады:
1. жарғылық капитал;
2. резервтік капитал;
3. қосымша капитал;
4. бөлінбеген банк пайдасы.
Банктің меншікті капиталы арқылы оның ... ... ... 10 ... ... Осы ... ... есебінен банкте
қажетті резервтер құрылады. Сонымен ... ол ұзақ ... ... ... көзі болып табылады.
БанкЦентрКредиттің 2005-2008 жж. меншікті капитал құрылымының ... ... ... - ... ... млн ... |2005 |2006 |2007 |2008 ... жүйесі, барлығы |161210 |233510 |346800 |587200 ... |6115 |10800 |17557 |36074 ... ... % |3,8 |4,6 |5,1 |6,1 ... БанкЦентрКредиттің бюллетенінен алынған 2005-2009 жж. ... жылы ... ... капиталы 10800 млн теңгені
құрады. 2005 жылы БанкЦентрКредиттің меншікті капиталы 17557 млн ... ... банк ... ... өсімімен (49%) салыстырғанда, 62
пайыз артық өсті.
6 кесте - БанкЦентрКредиттің меншікті капитал құрылымы, млн. тенге
| |2006 |2007 |2008 |
| ... |% ... |% ... |% ... ... |5492 |40 |7362 |42 |16295 |45 ... ... |2703 |24 |4802 |27 |10414 |24 ... ... |1701 |12 |2472 |14 |4763 |13 ... ... ... мен ... |1998 |16 |2921 |17 |4498 |13 |
|* ... БанкЦентрКредиттің бюллетенінен алынған 2006-2008 жж. |
2008 жылы меншікті капитал жарғылық капитал ... және ... ... ... 36 млрд теңгені құрады немесе банк
жүйесіндегі ... ... ... ... екі есе, яғни 69 ... ... көлемінің өсуі, банк сенімділігін арттырады, қаржылық
нарықта активтік операциялар көлемін ұлғайтуға, ішкі және ... ... ... қаражаттар ішінде ең көп бөлігін депозиттер құрайды.
Депозиттер банк үшін ... бір ... ... көзі ... табылады.
Сондықтан банк үшін тиімді депозиттік саясатты ұйымдастыру өте маңызды
болып табылады.
БанкЦентрКредит мысалындағы, соңғы үш жылдағы депозит көлемінің өзгеру
тенденциясын қарастырайық.
3 сурет ... ... ... ... ... жылы ... ... 30 000 заңды тұлғалар
болса, 2006 жылы олар 18 000 ... Ал жеке ... 2005 жылы ... 2006 жылы 420 000 –ға ... ... - ... ... (млн тенге) 2006-2008 жылдары
| |2006 |2007 |2008 ... ... |21,402 |42,840 |59,845 ... ... |29,994 |47,836 |75,881 |
|* ... ... ... алынған 2006-2008 жж. |
2006 жылы ... ... ... ... шоттардағы қалдықтарды
қоспағанда, жеке тұлғалардың депозиттері – 21,402 млн тенге, заңды тұлғалар
депозиттері – 29,994 млн теңгені құрады.
2007 жылы 1-ші ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың депозиттері – 42 840 млн ... ... ... – 47 836 млн ... өсті және ... ... 2008 жылы жеке тұлғалардың депозиттері – 59,845
млн теңге, заңды тұлғалар депозиттері – 75,881 млн ... ... ... ... ... бойынша басқа екінші деңгейлі банктермен
салыстырғанда, БанкЦентрКредиттің ... ... өсуі ... ... 1-ші қаңтары бойынша бұл көрсеткіш 9,6 пайызды құраса, 2006 жылдың 1-
ші қаңтарында бұл көрсеткіш 6,2 ... ... ... жылы ... ... ... 16088 млн теңгені құрады. 2008
жылы ол 58928 млн теңгені ... Жеке ... ... ... 2007 жылы 9,6 ... 10,7 ... өсті.
8 кетсе - БанкЦентрКредиттің пассивті операцияларының талдауы
|Міндеттемелер мен акционерлік |2006 |2007 |2008 ... | | | ... | | | ... ... мен ... ... |34963481 |89202443 |
|Репо келісімімен сатылған бағалы |1332711 |- ... ... | | | ... ... ... ... ... |
|Жеке табыс салығы бойынша |62403 |- |- ... | | | ... да ... |556994 |891625 |1686434 |
| ... ... ... |
|Субординарлы несие |4102079 |7475295 ... ... ... ... ... ... ... аз ... |46492 |63997 |102352 ... капитал | |7466920 ... ... ... |5166988 |7362000 |1629500 ... ... |1022 |2011 |3708 ... ... қайта бағалау |278622 |426252 |635707 ... | | | ... ... |1993960 |4042724 |9067728 ... ... ... |7440592 ... ... ... мен ... |81913018 |148483666 |330307102 |
|капитал, барлығы | | | ... ... ... ... ... |
Бұл кестеден ресурстардың көзі болып, тартылған ...... ... Олар ... 74425934, 2007жылы 136208246, 2008жылы
304095645 мың ... өсіп ... ... негізгі орынды міндеттемелер алады.- 64,94
пайыз, Репо келісімімен ... ... ... ... ... мен ... 9,11 пайызды құрайды.
Банктің меншікті капитал құрамында негізгі орынды жарғылық капитал
алады. Ол – 93,75 ... ... ... ... ... келесі көрсеткіштер
есептеледі:
1. Міндеттемелер / ... ... ... / ... = 26211457 / ... = ... ... 31.12.05. жыл бойынша меншікті капитал үлесі
13,3 ... тең ... Бұл ... ... жабу үшін меншікті
капиталдың жеткіліктігін және төлем қабілеттілігін сипаттайды.
3. Негізгі қорлар / ... = 26211457 / ... = ... ... ... ... 15,4 пайызға тең болды.
Бұл банк балансының жоғары қаржылық тұрақтылығын сипаттайды.
Банктің негізгі даму ... бұл ... ... ... бизнестің табыстылығын арттыру. Банк сонымен ... ... ... ... ... үшін әртүрлі стратегиялар қолдануда, клиенттерге
қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... жаңа технологияны қолдану және тағы басқалар.
2.3 БанкЦентрКредиттің активтік операцияларына экономикалық талдау
1998 жылдан бастап 2008 жылға дейінгі ... ... ... ... активтерінің мөлшерлері 25 есе өсті. Банктік активтердің
өсуі негізінен, үлес салмағы ... ... ... 68,9 ... ... ... жатқан қарыздардың санын арттырумен
қамтамасыз етілді. Бірінші кезекте, несиелеудің ... ... ... ауыл ... мен құрылыста өндірістің артуының әсерінен
мемлекет экономикасының өрлеуімен, сонымен қатар жаңа бизнес-сегменттерінің
- шағын және орта ... пен ... ... ... ... ... ... Қазақстан өнеркәсібінің шикізат
базасының дамуына жіберілді. Бұл бірлескен клиенттер ... ... ... ... бола ... ... өсуін итермеледі.
Бұдан басқа, мемлекет астанасын ... ... ... ... ... үй құрылысын дамыту бойынша күш салуымен байланысты
құрылыс байқалып жатыр. ... үй ... ... ... ... ... ... өсуімен байланысты. Бірақ несиелеудің
елеулі өсу үрдісі банк жүйесіндегі тәуекелдердің артуына және несие ... ... әкеп ... ... осы ... ... бірі – бұл банктік реттеу және қадағалау сапасын дамыту және
арттыру, сонымен бірге, ... ... және ... да екінші
деңгейдегі банктердің нормалары мен ... ... ... ... және ... ... бойынша үздіксіз жұмыс жүргізіп
жатыр. ... ... ... мен ... да қаржылық институттарға
тәуекелдерді басқарудың тиісті ... құру ... ... ... ... бар.
19 98 жылдың екінші жартысында Ресейдегі қаржылық дағдарыстан ... ... ... және ... ... ... конъктурасының әсері
қарқындатылған, несиелік жиынның сапасының төмендеуі байқалды. 2000 ... ... ... ... ... өсу ... ... да жақсару үрдісі бар.
9 кесте - БанкЦентрКредиттің активтік операциялары мен қарыздары
| ... жылы ... ... ... 2005 ... ... ... жиынның жіктелуі кезінде талаптардың күшейтілуі әсер ... ... ... 1 ... ... ... үлес ... 58,2% - ға
дейін өсті, күмәнді несиелер – 39,5 % - ға ... және ... ... ... - ға ... төмендеді.
10 кесте - Несиелік жиын сапасының серпіні
| ... жиын - ... ... ... |
| ... |тық | | ... | | | | ... теңге |110,7 |70,5 |35 |5,2 ... %-бен |100 |63,6 |31,7 |4,7 ... | | | | ... ... |167,4 |92,5 |65,7 |9,1 ... %-бен |100 |55,3 |39,2 |5,5 ... | | | | ... ... |292 |222,6 |63,7 |5,7 ... %-бен |100 |76,3 |21,8 |1,9 ... | | | | ... теңге |516,5 |356,2 |149,4 |10,9 ... %-бен |100 |69 |28,9 |2,1 ... | | | | ... ... |717,4 |511,2 |191,7 |14,4 ... %-бен |100 |71,3 |26,7 |2 ... | | | | ... теңге |1 086,60 |660,1 |403,6 |22,9 ... %-бен |100 |60,8 |37,1 |2,1 ... | | | | ... ... |1812,9 |1019,1 |741,9 |51,9 ... %-бен |100 |56,2 |40,9 |2,9 ... | | | | ... теңге |3062,00 |1783,20 |1210,30 |68,5 ... %-бен |100 |58,2 |39,5 |2,3 ... ... Статистика агенттігінің анықтамасы 01.01.00 - |
|01.01.07 ж.ж. ... ... ... әлі де ... валютасымен беріледі. Шетелдік
валютамен берілген несиелер үлесі жоғары болып қалады, бірақ ... ... ... ... ... өсуі орын алып отыр, бұл ... ... ... ... ... заманғы банктік технологиялары клиентке керекті ... ... ... яғни ... уақытын үнемдеуге
көмектеседі. БанкЦентрКредит АҚ толық спектр өнімін ұсынады, яғни ... бар ... ... ... үшін арнайы құрылған. ... ...... ... қамтамасыз ету базасында жұмыс істейді,
“BS-Client v.3” компьютері бар, модем және телефон линиясы, ... ... ... өз ... ... ... қана қоймай, ол қолма-қолсыз
шетел валютасымен сату және сатып алуды жүзеге асырады, ... ол ... ... шот ... ... ... келесі ұсынатын бағдарламасы - “интернет - банк” көптеген
кәсіпорындар мен ұйымдарда қолданылатын ... - ... ... онда ... ... ... орнатуды керек етпейді. Ол
банк қызметін қолдануға, яғни клиенттен қашықтықта орналусуы ... ... ... ... командировкада жүргенде, яғни
интернетке шығу арқылы жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... елдерде қолданылады. Соңғы жылдарда
Қазақстандада ... ... яғни ... ... ... байқалуда. Банк пластикалық карталардың таралуына жоғары салым
жасады, яғни ... ... ... ... ұстаушыларды тарту
аясында жаңа жобалар жасауда.
Фронттық жоба ... ... ... жасалуда және енгізілуде.
Банктер локальдық жүйенің микропроцесорлық карта “SmartCity” және “Золотая
корона” және халық аралық кызмет ... ... ... және “MasterCard
”, ірі Қазақстандық банктермен (Халық банкі және ТуранАлем ... ... ... ... төлем жүйесінде 2 989 карталар эмитенттелінді, 28
электрондық ПОС-терминалардар, екі ... және 15 алыс ... ... ... филиалдарында орнатылды. 2003 ... ... банк ... ... ... тоқтатты. Ал 2004 жылы ... ... ... қызмет үшін енгізді, яғни пластикалық
карталар бойынша кәсіпорын қызметкерлері жеке шот ... ... ... ... ... жоба жүйесімен жұмыс жүргізуде бірінші ... ... ... ... ... осы ... бойынша терминал
құрылды. “Золотая корона” төлем картасы ... ... ... жасалды.
Депозиттік саясат.
Депозит рыногы үшін жаңа өнімдер қарастырылды,яғни көп спалымшыларды
тарту үшін рекламалық ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктер арасында 8
– ші орынға көтерілді. Клиенттердің депозит көлемі 28,5 ... ... ... - ды ... осыған байланысты жедел депозиттер және басқада салымдар
жеделділігіне байланысты 76% ды құрады. Банк қызмет көрсететін, ... жеке ... ... 65 – мың адамнан асты.(“жедел – несиелеу”
жобасын қосқанда). Бас банк ... ... ... ... болімшелері,
филиалы немесе есеп айырысу кассалық бөлімі, яғни осыған қоса банктің
барлық қызметтері ... ... ... көбейуін және сақталуын
қорғау банктің ең басты ... ... ... ... ... ... клиенттерге қызмет көрсетуде ішкі стандартты сапасын жақсартуды
қарастыруда. Бұл ... ... ... банк ... ... ... ... Банктің ұзақ мерзімді даму жобасының және рынокта
алдыңғы ... ... ... ... ... ... ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ҚАЗIРГI КЕЗЕҢДЕГI ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ
3.1 ҚР депозит нарығы және ондағы салымдарды сақтандыру мәселелері
Қазақстан ... ... ... ... ... ... оның жалпы қызмет етуіне негіз болады.Себебі,
депозиттер –ресурстардың бірден бір қайнар көзі ... ... ... көп ... банк қызметінің жақсы жүріп жатқандығын айқындайды.
Депозиттерді тарту ... ... ең ... банктің сенімділігі
мен пайыздық мөлшерлемесіне көңіл аударады. Салымшы депозитіндегі қаражатын
жоғалтып алмайтындай сенімді болуы ... ... ... ... ... ... байланысты:
1. клиенттердің депозиттер бойынша қызметке сұранысы;
2. пайыздық сыйақы ... ... табу ... ... ... ... уақыт пен ресурстар;
4. балансталмаған өтімділік тәуекеләнің деңгейін реттеу;
5. банктік депозиттердің жалпы сомасындағы бір салымшының ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндет – аз шығынмен қаражат
тарту.Клиенттерді депозитке тарту кезінде келесі шартты ... ... жаңа ... құру ... ... тек ... ғана ... сондай-ақ аймақтық орналасуы да есепке алынады.
Салымдарды қабылдағанда олардың қайтарылу мүмкіндігі де анықталады. Ол ... ... ... ... жинақтау тәуекелі, пайыздық
мөлшерлеме тәуекелі есептеледі.
Депозиттердің қаншалықты көп мөлшерде жиналуына ... ... ету ... ұлғайып, алатын пайдасы көп болмақ. Осыған байланысты
депозиттік операциялардың банк қызметіндегі рөлін айқындауға
болады. Соңғы жылдардағы депозит ... ... ... суреттен
көруге болады:
Көріп тұрғанымыздай, жылдан-жылға депозиттер көлемі ұлғайып отырған. Бұл
Ұлттық банктің банк жүйесін ... ... ... ... ... болды. Сонымен қатар, жалпыэкономикалық ахуалдың жақсаруы
халықтың бос ақшалай қаражатының молаюына ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейінің жоғарлауы тағы басқа ... ... ... етті. Бұл ресурстарды банк өз мақсатына қарай
қолданады. Яғни, пайда табу мақсатында ... ... ... ... ... келе ... ешқандай күмән жоқ.
Бірақ банктер өздерінің операцияларын ... де, ... ... ... ... ... ... осы сенімділік
дәрежесін арттыру үшін барлық шараларды ... ... ... ... К. ... ... ... біреуге несие беріп қана
қоятын ұйым емес, басқадай ақша қаражаттарын тартатын және ... ... ... ... Осы ... ... сөздерінен
депозиттің банктер үшін қаншалықты қажет екенін көруге болады.
Депозиттік операциялар банктердің негізгі ресурс көзі ... ... ... ... ... ... сақтауға берілген зат
дегенді білдіреді)- клиенттердің ... өз ... ... ... ... экономикалық қатынастар.
Депозит дегеніміз ерекше ұйымға, яғни банкке клиенттердің ... ... ... ... ... ... ... салымдары. Банктердің
көптеген қаражаттарын депозиттер құрайды. Банктердің ресурстарының 80-90%
тартылған қаражаттар құрайды. Оның 60-70% ... ... ... ... дұрыс орналастыру, оларды тарту ... ... ... бірі ... ... таңда коммерциялық банктердің депозит ашу үшін ... ... ... ... ... ... ... үшін коммерциялық банктер депозиттік пайыз мөлшерлемесіне көп көңіл
бөлуде.
Кейбір банктерде ... ... ... ... ... жыл ... жеке ... салымдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі
келесі кестеде 3.1.1 көрсетілген.
11 кесте - 2007 жыл бойынша жеке тұлғалардың салымдары
|Банк атауы ... ... ... банктерде депозиттер көлемі ұлғаюда. Бұл
жағдай ... ... ... ... ... нарығын дамытуына
көмектеседі. Статистикалық мәліметтер бойынша 2008 жылы депозит нарығында
өсу ... ... ... болуда. Резиденттердің жалпы депозиттер
көлемі 2006 жылдың басына қарағанда 1,6 пайызға, яғни 1465,5 млрд. ... ... ... депозиттердің ұлттық және шетел валютасында өсу
дәрежесі байқалуда. Ұлттық валютада ... ... аз, 0,6% 852,8 ... ... ... валютасында 2,9% -ға 613,7 млрд. теңгеге өсті.
Заңды тұлғалардың депозиттері 1,4% 954,5 млрд. ... ... ал ... ... 2% 512,1 млрд. теңгеге өсті.
Халықтың салымдары 2,1%- ға 520,4 млрд. теңгеге өсті.
Депозит нарығының осындай қарқынмен дамуына әсер ... ...... ... жеке тұлғалардың салымдарын кепілдендіру
(сақтандыру) қорының» жұмыс істеуі болып табылады.
2006-2008 жылдар арасында банктерде депозиттер ... 4 ... ... ... ... ... 6 есе өсті. Осы тұрғыдан депозиттердің жылдық
өсу қарқыны 35,6% ... ... бұл ... ... ... орай қордың активтері ұлғаюда.
2006 жылдың 1 қаңтарындағы мәліметтер бойынша қордың активтері 25598
млн. теңгені құрады. Соның ... ... ... ... ... млн. ... тең болды. Қор өзінің активтерін бағалы қағаздарға салу
арқылы 2003 жылы 180 млн. теңге таза табыс алды.
2007 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... ... болды. Қордың резерві 1 жыл ішінде 2,1 есе өсті және 2401 млн.
теңгені құрады. Қордың ... ... ... 36 ... ... ... 2 ... құрайды.
2007 жылдың 1 қыркүйегінде қор активтері 5,3 млрд. теңге болған.
Депозиттік операциялардың ... әсер ... ... көрсеткіш –
халықтың сенімділік дәрежесі. Бұл көрсеткішті арттыру үшін банктер өз
алдына осы ... ... ... ... ... ... тәжірибесіне
жүгінсек, қарапайым халық банктер туралы ... ... ие. ... ... ... көлемін, сыйақы мөлшерін толық біледі. Ал
біздің елде кейбір банктер өз балансын жарияламайды. Қазіргі таңда қай ... ... ... сұрасақ және қай ... ... ... бере ... ... осы ... жою үшін банк арнайы
маркетингтік зерттеу жүргізіп, үнемі таныстыру рәсімдерін жасап, бұқаралық
ақпарат ... ... ... баспа беттерінде материалдар жариялауы
керек. Ашық ақпарат бар жерде сенімділік те бар.
Елде депозиттік операциялардың дамуына дамуына ... ... ... ... ... ... ... Онсыз да бір айлықтан екінші
айлыққа әзер ... өз ... ... өтеп ... ... депозит салуды
ойламайды да . Бұл тұрғыдан мемлекеттердің және ... ... ... Мемлекет тарапынан айлық көлемін өзгерту, ... ... ... ... банк стратегиясы, мысалы басқа операциялармен
ұштастыру ... ... ... ... ... таңда елімізде
ипотекалық несиелеу дамуда. Бұл несие ... ... ... бір ... ... ... керек. Егер осы жарнаны депозит ретінде қабылдаса, онда
екі жақты пайда болар еді. ... ... бар ... ... төмен қызмет
көрсету сияқты шараларды қолдану ыңғайлы.
Қазақстан Республикасында 2002 жылдан бері жеке тұлғалардың салымдарын
сақтандыру қоры жұмыс істейді. Соңғы ... осы ... ... ... мың ... 600 мың ... ... өсіруді қарастыруда.
Депозиттерді қорғау жүйесі Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... Ол
мемлекеттік жеке сақтандырумен толықтырылуы мүмкін. ... ... ... ... 60 жыл. ... ... ... 70 елінде, соның ішінде АҚШ, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру негізінде банктердің депозиттерді жалпылама
қайтарып ... ... ... ... ... ... егер ... онда салымшылар да өздерінің қаржыларын ... ... ... ... банк ... ұшыраған жағдайда да, үкімет
клиенттерге ... ... ... ... ... ... басқа төлем қабілеттілігі жоғары банкке аудару туралы келіседі.
Осындай ... ... ... ... ... ... ... бірнеше банктерде проблемалық жағдай ... ... ... ... қауіпті шудан құтылуға болады. Бұл ... ... ... ... белгіленген көлемдегі депозиттерді сақтау
бойынша төлемдерді жасау кіреді. Шығындарды жабу үшін сақтандыру ... ... ... ... ... қолданылады. Салымшыларға
банктерде орналастырылған депозиттерін қайтару кепілдігін беру ... ... ... ... ... ... бірі ... жүйесіне деген сенімді арттыру мақсатында депозиттерді
міндетті сақтандыру жүйесін ... ... ... 1999 ... екінші деңгейлі банктердегі жеке тұлғалардың салымдарына
міндетті ... ... беру ... ... ... ЖАҚ « Қазақстан
Республикасының екінші деңгейлі банктеріндегі жеке тұлғалардың салымдарына
міндетті ұжымдық кепілдік берудің » ... қоры ... ... 1 ... ... ... бұл қор ... емес ұйым болып
табылады. Қор құрылтайшысы – Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі, ... ...... сақтандыру жүйесіне қатысатын екінші деңгейлі
банктерге салынған жеке тұлғалардың ... ... ... ету. Қор ... ең ... ... болып, Қазақстанның
ең ірі және тұрақты банктері тұрды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тудырмайтын, активтері күн сайын ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк атынан, мемлекет атынан ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық сақтандыру жүйесінің салымдарынан жинақталады.
Салым үш валютаның бірінде жүзеге асырылуы мүмкін: теңгеде, АҚШ долларында
және еурода. ... ... ... ... ... ... ... емес салымдар бойынша келесі ... ... ... ... қор кепілдеген:
2001 жылдың 1 шілдесінен:
1. теңгеде жылдық есеппен 16 пайыз;
2. ... және ... ... ... 9 ... жылдың бірінші қазанынан:
1. теңгеде жылдық есеппен 14 пайыз;
2. доллар және ... ... ... 8 пайыз.
Салымдар (депозиттер ) және олар бойынша есептелген сыйақы сомалары
міндетті түрде салым қай валютада ... сол ... ... ... ... ... ... міндетті салым мөлшерін төлеп отырады,
олар келесідей көлемде:
Мерзімді ... ... ...... ... ... ... 400 мың теңгеден артық емес,
сондай-ақ қатысушы банктің Ұлттық банктің ... ... ... 50% ... ... ... жүргізуге лицензияны
қайтарып алғанға ... ... ... ... ... және ... – салынған салымның 90% сыйақысыз, бірақ 360
мың теңге шетел ... ... ... ... ... ету салымы бойынша теңгеде – салынған салым сомасы қайтарылады.
Қордың 80% кем емес бөлігін Қаржы ... ... ... ... оның ...... күні Қазақстанда резерв
қаржыларын инвестициялау үшін ең сенімді құрал.
Шетелдік ... елде ... ... істейтін банктік ... ғана ... ... ... қызмет ету мәні бар
екенін көрсетеді.
Барлық дамыған елдерде депозиттерді сақтандырудың бір ... ... ... ... Швейцария банктік ассоциациясы ассоциациясының
қатысушы банктерінің клиенттеріне жинақ ... және 30 мың ... ... мөлшерде клиенттердің есеп шығару ... ... ... Егер банкке қарсы күйзеліс процедурасы басталса, аталған
сома салымшыға бірден төленеді.
Францияда бір салымшыға кепілдік 400 мың ... ... ... ... ... валютасындағы мерзімдік аманаттар кепілдікке жатқызылмайды.
Сонымен қатар бір банкке қатысты ... 200 млн. ... ... ... шегі бар. ... банктерінің ассоциациясы сақтандыру төлемі
түріндегі ... ... ... Нақты төлем сомасы ассоциация
мүшелерімен Франция банктік жүйесіндегі олардың меншікті ... ... ... ... ... ... ... жетекшілігіндегі
депозитті қорғау қорына кіру ерікті сипатта. Аталған қорға қабылданудың
міндетті шарты неміс ... ... ... ассоциациясына
мүше болу. Ол банктерді жиі аудиторлық тексеруден өтуге және капиталға,
кадрларды ... ... және ... ... талаптарды сақтауға
міндеттейді. Жыл ішінде қорға ... ... ... ... ... ... 0,03 ... құрайды.
Жапония, Испания, Канада, Ұлыбритания және ... ... ... ... бақылауында. Сонымен қатар, Испания,
Голландия және Ұлыбританияда қалыпты жарна төлеу қарастырылмаған, ... жабу ... және қор ... ... ... ... ... қарастырылған. Канада, Жапония және АҚШ-та банктер
қалыпты ... ... ... ... ... ... одан әрі ... етуші келесі факторларды атап өткен жөн. Бұл факторларды ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық
банк жүргізіп отырған ақша-несиелік саясатынан шығатын факторлар құрайды.
Оған ... ... ... ... ... және ... ... мөлшері факторының ерекшелігі депозиттерді тарту құнын ... ... ... ... күні салым және депозиттермен жұмыс
істеуде Ұлттық банк айтарлықтай номативтік талаптар қоюда. ... ... ... ... ... өсуі несиелер бойынша ... ... ... депозиттер бойынша пайыздық мөлшерлеменің
азаюына әкеледі.
Коммерциялық банктер жүргізетін депозиттік саясатқа әсер ... бірі ... банк ... қайта қаржыландыру мөлшерлемесі
болып табылады.
Депозиттік операциялардың дамуына әсер етуші факторлардың екінші ... ... ұзақ ... ... ... ... және солармен
қатар пайда болатын салымдар индексациясы мәселесін, банк беделін ... ... ... ... ... ... бірі – салымдарды
индексациялаудың тиімді және шынайы механизмінің ... Осы ... ірі ... ... ... ... өте орынды.Ұзақ мерзімді
жинақтау тәжірибелерін енгізу бағдарламасы, инфляция ... ... ... ... болғанда ғана тиімді болып саналады. Қазіргі ... ... ... ... ету және ... мерзімді депозиттер
құрағанына қарамастан, болашақта коммерциялық банктер салымшылар қаржыларын
неғұрлым ұзақ мерзімге қосуға ... ... ... және басқа да
жобаларды ұсына алады.
Депозиттер нарығын одан әрі ... мен ... ... бірі – ... ... қаржылық ұстамдармен салыстырғанда
беделді және басқа салым түрлерімен салыстырғанда пайыздық мөлшерлердің
бәсеке қабілеттілігі, ... ... бір ... ... банктің
қызмет спекторын ұлғайту – арнайы депозиттерде , өйткені осы ... ... ... ... ... ... ҚР пассивті операцияларын жетілдіру жолдары мен басқару критерийлері
Банк ресурстарының негізгі көзі болып тартылған ... ... банк ... ... ... ... тарту нәтижесінде міндеттемелер қоржыны мен
депозиттер қоржыны қалыптасады.
Банк ресурстарын қалыптастырудың ... ... ... мүмкін болатын төмен шығынмен және ұзақ мерзімге тарту;
2) Тартылған және қалыптастырылған міндеттемелер ... ... ... база, мерзім көлемі мен тәуекел деңгейі ... ... ... ... балансталуы керек.
Банк капиталы тартылған ресурстарды қалыптастырудың ... ... ... ... ... мөлшерін ұстап тұруы керек. Ол
активтер қоржының сапасы мен оларды орналастыру саясатына ... ... ... көлемі активтер қаржының төмендеуі мен
негізгі ... ... жабу ... ал максималды мөлшері банктік қызмет
нарығының кеңеюіне мүмкіндік береді.
Коммерциялық банктің активтер қоржыны мен ... ... ... ... – жаңа ... ... ... ресурстар
көздерінің құрылымын үнемі өзгерту болып табылады.
Банк ресурстарын ... бір ... ... ... ... мен ... ресурстар көлемінің арақатынасы болып табылады.
Орталықтандырылған уәкілетті органдар меншікті капиталдың белгілі мөлшерін
белгілейді. ... ... ... банк ... 10 % - 12% пайызын
құрайды, ал тартылған ... – 88% - 90% ... ... ... тартылған ақша үлесінің өсуі
байқалады. 2005 жылы меншікті ... өсуі ҚР банк ... ең ... өсу ... Тез дамып келе жатқан нарықтық экономикада
банктер өз активтер көлемін ұлғайту үшін, бәсекелестерін жеңу үшін ... ... ... өсіруге тырысады. Банктер меншікті ресурстарын
жарғылық ... ... ... ... ... мен ... ... өсіреді.
ҚР Банктің меншікті капиталының ... ішкі және ... ... бәсекелік позициясын анықтайды. Меншікті капитал
ресурстары мыналарға ... ... ... жинақтау және қосымша
капиталдарды тарту.
Меншікті капитал ресурстарының құрамына мыналар кіреді: ... ... ... табыс, қосымша капитал, өткен жыл мен
ағымдағы ... ... ... ... субординарлы қарыз т.б.
Базель ІІ стандартына сәйкес меншікті ресурстардың элементтері 3
деңгейге бөлінеді. Бірінші деңгейге ... ... ... ... ... ... капитал, оған мүлікті қайта бағалау нәтижесінде оның ... мен ... ... ... ... жылдағы бөлінбеген пайда;
4) мерзімсіз қаржылық құралдар.
Екінші деңгейге мына ... ... ... ... ... ... табысының құнының жоғарлығы, айлалымдық емес материалдық
активтер мен бағалы қағаздардың қайта бағалау құны, ... ... ... ... ... ... ... құралдардың құны, бірінші
деңгейлі капитал құнының 50% - нан аспайтын субординарлы ... ... ... алғашқы өтеу мерзімі екі жылдан аспайтын үшінші деңгейлі
субординарлы қарыз
Меншікті ... ... ... банк ... ... ... ... проблеммалар: капиталдың халықаралық
стандарттарына сәйкес банк капиталының негізгі көздерінің классификациясын
жасау, әртүрлі акционерлік топтардың құқықтары мен ... ... банк ... ... ... ... қолдану, инвесторлар
арасында бағалы қағаздарды эмиссиялау мен орналастырудың нақты жағдайларын
жасау, дивидендтік саясаттың ашық болуы.
Банк жай және ... бар ... ... олар меншікті
капиталдың өсуінің негізгі факторы болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жай ... ... ... құқықтар берілген:
- дауыс беру құқығымен жалпы жиналысқа қатысу;
- дивиденд алуға құқығының болуы;
- қоғам тараған кезде оның мүлкінің бір ... ... ... көзі жай – және артықшылығы бар акцияларды сату болып
табылады.
Банктік ресурстардың негізгі ... ... ақша ... ... ақша ... ... көзі – жеке және ... депозиттері болып табылады.
Кестеде соңғы екі жыл бойынша тартылған ресурстардың 80% депозиттер
мен ... ... ... 2002 жылы ... ... ... 2006 жылы 576,8 млрд.теңгеге өсті. Банкаралық займдардың 80%
астамы резидент емес ... ... ... жылы заңды тұлғалардың депозиттерінің үлесі 61% -дан 76,3%
-ға өсті. Коммерциялық банктермен тартылатын депозиттер түрлері өзгерді.
Кесте ... ... екі ... жеке тұлғалардың депозиттерінің 33,2%, ал
заңды ... ... – 66% ... ... Жалпы депозиттердің
үлесі (шетел валютасында) 57,8% (2005ж) 62,7% -ға (2006ж) өскен, сонымен
қатар жеке тұлғалардың ... 42,9% - дан 47,6% -ға, ... ... – 62,4% -дан 67,4% -ға өсті.
Кестеде көрсетілгендей, коммерциялық банктердің барлық депозиттерін
мынадай категорияларға бөлуге ... ... ... дейінгі шоттар (жеке
тұлғалардың салымдары мен заңды тұлғалардың депозиттері), тарту ... ... ... ... ... ... және орта клиенттердің шоттар көлемі көп ... ... ... ... ... ... тұрақты болады. Ірі
клиенттердің ақша қаражаттары банктің қысқа мерзімді өтімділігін тудырады.
Талап ... ... банк ... ... көп ... ... ресурстары макроэкономикалық жағдайдың, нарықтағы пайыз ставкаларының
өзгеруіне тәуелді болмайды.
Банк ресурстарын тартудың негізгі критерийі болып ... ... ... ... шығындары, міндетті резервтік нормалардың
талаптары, ақшаның құнсыздануы т.б. ... ... өсу ... оның ... капиталының
көлемімен, капиталдың жеткіліктілік және ... ... ... ... ... ... ... меншікті капиталы, оның қызметінің негізі
болып табылады. Меншікті капитал ресурстарды тарту мүмкіндігі мен ... ... ... коммерциялық банктің қызметі осы ... ... мен ... ... Банк ресурстарын басқарудың
негізгі мақсаты – меншікті капиталдың көлемін жеткілікті мөлшерде ұстау.
Базель келісімі бойынша ... ... ... ... ... ... капиталдың банк активтеріне қатынасы болып табылады.
АҚШ – та банктік капиталдың жеткіліктілігін ... бір ... ... депозиттер көлеміне қатынасы болып табылады. Ол 10% - дан төмен
болмауы керек. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Ол үлесін мына формуланы қолданамыз:
СП = К /Д (р.) ... ...... ... ... ... жабу ... – банктің меншікті капитал сомасы;
Д (р.) – банктің депозиттік базасының сомасы;
Банктің депозиттік базасының тұрақтылық ... ұзақ ... ... ... көп ... ... ... болады.
Банк депозиттерінің тұрақтылығын бағалау үшін ... ақша ... ... орта ... талап етуге дейінгі
шоттардағы қаражаттар көлемі қолданылады.. Ақша қаражаттарын сақтаудың орта
мерзімін анықтау үшін мына формула қолданылады:
Сд = (Оср/В) ... ...... орта ... ...... орташа қалдығы;
В – салымдарды қайтару айналымы;
Д – 1 периодтағы күндер ... ... ... шоттардағы қаражаттарды қысқа мерзімді несиелеу
ресурстары ретінде пайдалануға мүмкіндік береді.
Қаражаттардың тұрақтылығын ... үшін мына ... ... = [(Ок - Он) / П.] ... ...... соңындағы депозиттердің қалдығы;
Он – кезең басындағы депозиттердің қалдығы;
П – ... ... ... ... ... ... ... керек, аз болса ол қалдықтардың
қозғалыссыздығын сипаттайды.
Банк шоттарындағы қаражаттардың тұрақтылығы депозиттердің жоғары
өтімділігін сипаттайды. ... ... ... жабу ... ...... ... саласын (баланстық пассивінде
көрсетілген) қолдану қажет. Банктің ... ... ... ... біріншіден, ссудалық және активті операцияларды ... ... ... ... ... ... ретінде
қолданылады.
Талап етуге дейінгі депозиттер үлесі жоғары ... ... ... ... ... ... өтімділігі жағынан талап етуге дейінгі
депозиттер ең тұрақсыз, тез ... ... ... көзі болып
табылады. өйткені салымшылар өз қаражаттарын кез келген уақытта ала алады.
Сондықтан да осы ... жабу үшін ... ... ... көп ... ... екінші деңгейлі банктерінің пассивті
операцияларын дамытудағы негізгі проблемалары :
1) банк капиталының жеткілікті мөлшері, ол ... ... ... ... орналастыру саясатына байланысты. Коммерциялық банктердің активтер
қоржыны мен міндеттемелер ... ... ... ...... ... тартылатын ресурстар көздерінің құрылымын үнемі өзгерту
болып табылады;
2) капиталдың халықаралық стандарттарына сәйкес банк капиталының ... ... ... банк ... бөлудің эффективті тәсілдерін қолдану;
4) инвесторлар арасында бағалы қағаздарды эмиссиялау мен орналастырудың
нақты ... ... ... жаңа түрлерін ұсыну;
6) депозиттердің пайыздық мөлшерлемелерінің бәсекеқабілеттілігі;
7) халықтың сенімділік дәрежесін арттыру үшін, ... ... ... ... ... ... осы ... мәселелерді шешу еліміздің жалпы банк жүйесіне
және ел экономикасына жағымды әсер етіп, оның одан әрі қарқынды дамуына ... ... ... салу ... ... ала ... өтімділік және табыстылық
деңгейін салыстыру қажет. ”Табыстылық өтімділік,, арасындағы айырмашылықты
шешу жолында активтерді басқарудың үш жолы ... ... қоры ... ... ... азаю ... кең түрде
қолдануға болады. Бұл әдістенегізінде барлық ресурстарды жинақтау қағидасы
жатыр.
Банкке қаражаттар әр ... ... ... ... ... ... ... жедел салымдары сонымен қатар банктің меншікті
капиталынан құралады.
2. Активтерді бөлу немесе ... ... ... ... ... бөлу ... банкке қажетті қаражат және тартылған қаражат ... ... ... Екі ... басқарудың жай нысаны,активті және
пассивті операциялардың әр түрлі статияларының арасындағы байланысты талдау
болып табылады. Активтерді ... бұл ... ... ... ... ... банктің экономикалық қызметінің ... шешу үшін ... ... ... ... Мұндай әдіс
белгілі және айқын мақсатты қажет етеді. ... ... ... орнату мәселесі.
Жалпы қортындылай келе, ... ... беру ... ... іске асырады. Несиелік саясат – ... ... ... ... және ... процесіне қажетті құжаттар жүйесін жасау
шарттары.
Сонымен, осы коммерциялық банктердің негізгі операциялары ... ... ... ... ... операциялары несиелік
операциялар болып табылады. Өйткені, Усоскиннің еңбегінде келесідей мысал
келтірілген: 1989 жылы ... ... ... ... 368,4
млрд. долларды құраса, соның ішінде 250,9 млрд. доллар (68,1%) берілген
несие мен ... ... ... арқылы түскен табыс болған.
Сондай – ақ несиелік операциялардың құрылымы банктің активтеріне байланысты
болады және сол ... ... ... да ... ... Активтерді басқарудың әдісі
Қандай елде болмасын несиелік операцияларда қарыз беру екі ... ... ... – персоналдық қарыз, яғни жеке тұлғалардың
қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... немесе қызмет көрсететін салаларға берілетін іскерлік қарыздар.
Несиелік операциялар – бұл несие берушімен қарыз алушының ... ... ... ... және ... ... ақша ... сомасын ұсынуы бойынша қатынастар.
Банктің несиелік операциялары активті және пассивті ... ... ... ... мен ... ... ... ұсынғанда, ал пассивтер,
керісінше, банк қарыз алушы ролінде, ал клиент – несие ... ... ... ... ... ... ... екі нысаны
болады: қарыздық және ... ... ... екі нысаны белгілі:
ақшалай және тауарлай. Тікелей банктік несиелендіруге қарыз несие берушілер
мен тікелей қарыз алушыға ұсынылады. Несие ... ... ал ... алушы
шаруашылық субъектісі болып табылады. Ал банкаралық несиеде несие беруші де
және қарыз ... да ... ... ... яғни бір банк бақа ... ... банктің несиелік операцияларын әр түрлі белгілері
бойынша жіктеуге болады: мерзімдері бойынша – ... ... (1 ... орта ... (1-ден 5 жылға дейін) және ұзақ мерзімді (5 жылдан
жоғары); ... ету ... ...... ... ... етілген; банктің роліне байланысты – актавтік және пассивтік
қарыздық операциялар; ... ... ...... ... ... капиталын қаржыландыруға, тұтынушылық масаттарға
арналған қарыздар, Банктердің несиелік ... ... ... өзара қатынастары, қарыз берудің барлықшарттары реттеліп жасалған
несиелік ... ... ... асырылады. Ол несиелік тәртіппен
байланысты болып келеді. Несиелік саясаттың құрамдас бөлігі болып пайыздық
саясат ... ... ... ... ... ... ... байланысты және жалпы экономикалық өсумен
байланысты олардың тиімді қызмет етуін ... үшін ... ... ... пайыз қойылымының жыл ... ... ... әр түрлі мерзімге берілген көлемі де ұлғаюда.
Коммерциялық банктердің кәсіпқой қатысушы, ретіндегі қызметінің даму
болашағы технологиялық факторлармен, персоналмен қызметтің жаңа ... ... ... ... ... ... Жеке инвесторлардың қаражаттарын үздіксіз инвестициялау механизмі. Банк
– кастодиан өз клиенттерімен шоттарды ашуға келісім жасайды, ал оны ... ... ... лицензиясы бар брокерлік компаниялар басқаруды
жүзеге асырады. Шот ашу кезінде ... екі ... ... қол ... ... ... ... келісім-шарты және брокермен
активті басқарудың сенімділік ... ... ... ... даму ... ... ... қарастырылады.
Кастодиандардың интернетті пайдалану клиенттермен on-line режимінде
ақпараттар алмасуы аз шығынмен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар және кастодиандық қызметке
сұраныс туғызатын, ынталандыратын жасалу мәмілелерінің көлемін ұлғайтуға
мүмкіндік береді.
3. ... ... ... ... зейнетақы қорларының
зейнетақы активтерін есептеу мен ... ... ... ... ... ... ендірді, халықаралық депозиттік есепайырысу жүйесіне қол
жеткізетін келесі түрлері ... ... ... мүмкіндіктің болуы
- бағалы қағаздар нарығында кастодиандық қызмет көрсететін шетел
ұйымдарының кастодиандық келісім-шарт жасау және бұл жүйелерге тікелей қол
жеткізу ... ... ... ... ... ... шешім Ұлттық Комиссия директорының «Жинақтаушы Зейнетақы Қорының
зейнетақы ... ... мен ... ... ... ... банк-
кастодиандарға қойылатын талаптар туралы» Қаулысымен 6 қараша 2000 жылы
№711 ... ... ... ірі ... ... мен
жетекші кастодиандар арасынан клиенттердің болуы – бұл оны әлемдік кастоди
жүйесіне қатысты екендігін растайтын іс ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің сапасына үлкен
назар ... ... ... ... қағаздарын сақтау үшін кастодиандық
қызметті пайдалану арқылы партнер көмегімен ... жай ... ... ... минималды шығын арқылы максималды пайла
алу мүмкіндігі болып табылады.
Кастодианның қазақстандық ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету. Отандық қор нарығының өсуі
және ... ... ... қорларының жетілуі осы инвесторлар саны мен
маңыздылығына байланысты болады.
Коммерциялық банктер ... ... ... және ... ... ететін
ұйымдардың бірі болып табылады. Өнеркәсіп салаларында байқалатын жалпы
құлдырауға қарағанда банктер белсенді өсуде. ... ... ... ... ... ... ... саясатына байланысты, ол отандық
банктік жүйенің қарақынды дамуына бағытталған. Меншікті ... ... ... банктер эмитент ретінде, инвестор және делдал ретінде нарыққа
шығады.
3.3 Әлемдік ... ... ... ... әсері
Әлемдік қаржы дағдарысы көптеген елдерді 2007 жылдың аяғы мен 2008
жылдың бас жағында ... ... ... ... ... әкеліп соқты. Көптеген әлемдік қаржы институттары, сондай ақ
ғалымдар өздерінің бағалауларында әлемдік қаржы секторындағы ... ... ... ... ... оның арты ... үлкен
дағдарысқа әкелетінін білмеді. Алайда оларға оған ... ... ... ... ... 2007 ... аяғы мен 2008 ... бас жағында пайда
болды, оның басы Америка Құрама ... ... ... ... ... тарай бастады.
Әлемдік қаржы дағдарысынан қашу мүмкін емес, себебі қазіргі ... ... ... ... ... ... тұрақсыздыққа
бірде бір ел ұшырамауы мүмкін емес. Бұл жағдай ... ... ... ... ... ... жаңа форматта болуы уақыт ... ... ... ... орыс ғалымы Н.Н. Кондратьевтің
«экономикадағы үлкен толқындар» заңын ұстанатын ... онда ... ... ... ... ... үлкен жарты ғасырлық кезеңдер
теориясын ... ... ... ... екі ... толқындарды бастан
өткізеді: олар дағдарыстың ұлғайыуы және төмендеуі. Әртүрлі факторлардың
әсерінен әлемдік қоғамдағы қазіргі дағдарысы ұлғайыуы, өсу ... 2000 ... ... және ... ... ұлғайыу фазасына сәйкес келіп тұр, бұл
орыс ғалымы Н.Н. Кондратьевтің теориялық тұжырымдамасына келеді. Әлемдік
қаржы ... ... ... ... ... ... ... білуге тырысып бағуда. Бұл дұрыста, себебі нақты
шешімдер ... үшін оның ... ... ... қажет. Әсіресе
кезеңдік дағдарыс, ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап ... ... ... ... ... 40 жыл, ал XIX ... ... есеппен 50 –
55 жылды ауқымдайды. Мұндай катаклизмдар күтпеген жағдайдаларда ... ... ... дағдарыстарын кезеңдермен талдайтын болсақ, ... ... ... әлемдік қоғамда ғаламдық деңгейде
жаңалықтардың ашылуымен, инновацияның белгілерімен жәнеде т.б. ... ... ... тудырды.
Әлемдік экономиканың дағдарысы АҚШ-тағы 2007 жылғы қаржылық «сілкініс»
өзге көптеген ... және ... ... экономикасына қатты әсер етті.
Әсіресе, ... қор ... биыл ... ... орта ... ... 80
жылда болмаған құлдырау қарқынына жетті. Ұлы дағдарыстан кәрі құрлықтың қор
нарықтарына да орасан зор ... ... ... мен ... ... ... шикізаттық компаниялардың акциялары да құнсызданып жатыр.
Bloomberg агенттігінің ... 2007 ... 10 ... ... дағдарыстың және экономикалық тоқыраудың әсерінен әлемдегі
беделді деген қор индекстерінің барлығы құлдырады. Мәселен, ... ... 8,85 ... ... DAX Xetra 30 7,01 ... ... САС ... пайызға, ал кәрі құрлыққа ортақ Dow Jones Stoxx 600 7,51 ... Ал ... 2007 ... 9 ... мәлімет бойынша,
Темірбанктің (22,4 пайызға), ... (20,2 ... (17,4 ... ... Pls (15 ... “Қазмұнайгаз”
өндіру барлау” АҚ-тың (13 пайызға), БТА ... (8,8 ... ... (4,6 пайызға), сондай-ақ “Қазақтелеком” АҚ-тың жай акцияларының
бағасы төмендеді. KASE ... қор ... ... ... ... басында 12,1 пайызға құлдырады. KASE индекстік қор нарығындағы
құлдырауға ... ... ... жағымсыз ахуал әсер етуде.
Осы орайда Қазақстанның қаржы ... да ... ... ... ... ... қаржылық тұрақсыздық қаупінің ... әсер ... үшін ... ... ... және жедел қолға
алатын тетіктерін құру Елбасының биылғы ... ... ... ... ... ... жатыр. Еліміздің банктері сырттан алған
қарыздарын өтей бастады. Бірақ, бұл жерде зер сала ... ... ... болып тұратын түрлі тәуекел мен белгісіздік жағдайында
тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін ... ... ... құру ... ... болса назар аударуды қажет етеді.
Қазіргі уақытта ғаламдық деңгейдегі Қазақстанның бес ірі ... ... ... ... ... отыр. Себебі өз шешімін,
теңге ... ... ... ... ... кері әсеріне
мемлекеттік қолдау дем бере алған жоқ.
Таяуда Қазкоммерцбанк, Халық банкі, Темірбанк және БТА ... ... ... ... ... ... БТА Банк пен Альянс Банктің ... ... ... ... кейін, S&P аталған екі банктің рейтингін қайта
қарайтын болып мәлімдегенді. S&P агенттігінің ... ... ... несиелік рейтингі бүгінгі таңда «дамушы» болжамымен «В+» деңгейіне
түсірілген (бұрынғы көрсеткіші «ВВ» болатын), оның басты себептері активті
пассивті ... ... ... ... ... ... ... кеткен қателіктер. Ал, Казкоммерцбанктің несиелік
бағасы «ВВ-» ... ... Сол ... ... Банк рейтингі
«ВВ+» деңгейінен «жағымсыз» деген болжаммен «ВВ-» шамасына ... ... ... «В+» ... «дамушы» болжамымен «В» деңгейіне
бірақ түскен. Сондай-ақ, бұрынғы «В+» ... ... ... «В» шамасына түссе, «БТА Ипотека» компаниясының деңгейі «дамушы»
деген болжаммен «В+» көрсеткішінде тоқтаған.
Қазақстандық бес банктің несиелік деңгей бағасының бұлай ... ... ... ... ... әлсіреп кеткендіктен» орын
алып отыр. Соңғы уақытта банк ... ... ... ... ... ... банктердің капитализция деңгейін әлсірете түскен.
«Біздің бағалауымызша аталған банктердің ссудалық қоржындарының жалпы
ауқымындағы проблемалық ... ... 20 ... ... отыр. Ал, банктер
қолға алып жатқан резерв жасақтау шарасы өте баяу ... ... ... ... ... ссудаларды өтеу деңгейіне жете қойған жоқ».
Ал, еліміздің Қаржылық бақылау агенттігі келтірген ... 2009 ... 1 ... ... ... ... жоғары,
күдікті несиелерге жататын 5-ші категориядағы зайымдардың ауқымы 744,2
миллиард ... ... ... ... банктердің ссудалық қоржынының
жалпы ауқымының 8,1 пайызы шамасында.
Халықаралық рейтинг агенттігінің мамандары, мемлекеттің екі банктің
бақылау пакетін ... ... өзге де ... ... шарасын
жүргізіп, мемлекеттік ірі депозиттерді орналастыру ... ... ... ... ... деп отыр. Алайда, үкіметтің тек қана төрт ... ... ... ... ... ... ұсақтарының жұмысын
қиындатып, тәуекел тұстарын арттыра түседі.
Бүгінгі таңда банк ... ... ... ... ... ... нәтиже бергенін көріп отырған жоқпыз, тіпті бұл процесс ұзаққа
созылып кете ме деген ... де жоқ ... Бұл ... ... одан әрі ... ... мүмкін.
Теңгенің күрт құнсыздануы факторы ретінде банктерді тығырыққа тірегені
рас. Валюталардың ... ... ... ... ... итермелеуі мүмкін, яғни шығын көп болады деген сөз. Әлбетте,
бұл жекелеген қаржы құрылымдарының ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі ссудалық қоржындағы ... ... ... ... де ... ... ... алып қарайтын болсақ, АҚШ-пен салыстырып
қарайтын болсақ, мынадай көрініс алдан шығады. Америкада ... ақша ... ... ... Ел ... секторларында түрлі
тұрақсыздық пен ... ... ... Ал ... ... ақша ... өтімділігі жоғары. Бірақ қор биржасын қорландыру
және қаржылық құралдарды таңдау төменгі деңгейде қалып тұр. Мәселен, ... ... 90 ... ... ... ... оның ... триллион доллар шамасында. Айырмашылық жер мен көктей. Елімізде бағалы
қағаздар мен қор биржасы ... ... ... құжат 1991 жылдың 11
маусымында қабылданған. Алғашқы эмитенттер сол ... бері бұл ... ... Сол ... елімізде қор биржалары жауыннан кейінгі
саңырауқұлақша қаптап кетті. Бірақ 1996 ... ... ... ... үшеуі
ғана, дәлірек айтсақ, Орта-азиялық қор биржасы, Қазақстан банктераралық
валюта биржасы, Қазақстанның халықаралық қор биржасы ... ... ... ... бір жүйеге түсіру үшін кейінгі көптеген жылдардан астам
уақыт ішінде 295 нормативтік актілер қабылданды. Ақыр ... 2003 ... ... «Акционерлік қоғамдар туралы» және ... ... ... заң ... ... қор ... ... салалы ізге
түсті. Міне, содан бергі уақыт ... қор ... ... ... өссе де ... ... ... Қазіргі таңда республика қор
биржасында «А» ... 34 ... ... 20 ... ... түскен. «В» категориялы эмитенттерде бұл көрсеткіш
тиісінше 11 және 21. Қазақстан секілді ... және ... даму ... түсіп алған мемлекеттің қор биржасында аттары ... тиіс ... саны кемі екі есе, ... ... ... ... есе көп болуға тиіс. Мұның себебі жеке ... ... ... Иә олар 1000 ... 2000, 10000, ... ... ... доллар жасауды білді, бірақ әріге шаба алмай тұр.
Миллион долларлық ... бар ... ... шүкір, осыдан айырылып
қалмайын» деген көзқарастан арыла алмай жүр. ... бар ... ... ... алып сонымен жұмыс істеу. Олар ... ақша ... яғни ... ... не ... ... биржа арқылы сату
одан әлдеқайда пайдалырақ екенін түсінбей келеді. Әйтпесе ... кемі ... ... жеке ... ... ... ... бізде әлі
күнге дейін дамыған елдердегідей диллерлік, брокерлік қызметтер дұрыс жұмыс
істей алмай келеді. Мұны қазақшалап делдалдық ... ... Сол ... эмитенттермен «түсінік» жұмыстарын өте сылбыр жүргізуде. Олар ... ... ... артықшылықтарын компаниялар басшыларына дәлелдеп
бере алмай жүр. Мәселен, қазіргі ең пайдалы сала ... ... ... ... санының өзі қор ... ... ... ... көп, бірақ олардан биржамен ... ... ... негізгі бөлігін екінші деңгейдегі
банктеріміз және солардың еншілес ... ... ... ... тағы бір ... ... инвестицияны
күтіп тұрған «еңбек алаңының» көптігі. Ақша банктікі болғандықтан, олар
бұл мүмкіндікті неге басқа ... ... ... ... ... ... осылайша «еншілес» кәсіпорындарды көбейтуге жол ашып беріп тұр.
Кастодиандық құқық мүмкіндігін Ұлттық банк те ... Ол ... ... ... қор ... ... қорға кастодиан.
Екінші деңгейдегі банктер сақтандыру, зейнетақы қорларына, ... неге ... банк ... ... ... дағдарысы әлемдік қор нарықтарындағы құлдырауды
одан әрі ушықтырып отыр. Өйткені, ... ... ... ... кепілге қою арқылы несие алғандар. Ал ... ... ... ... ... ... бірнеше есеге құнсызданып кетті.
Қор биржасы неғұрлым қомақты болса, соғұрлым еліміздің қаржы
секторының ... ... ... ... ... бар
нысандар мен олигархтар қор биржасы арқылы жұмыс істейді. Біздегі ең ... ... ... банктер арқылы жүргізуде жатыр. Банкте
жатқан қаржыны ол өзі ғана ... Егер қор ... ... онда сол
капиталдың табысын ... ... еді. Амал не, ... ... көп ... қор биржасына салуға мүдделілік білдірмей отыр.
Айта кететін бір нәрсе, Қазақстанда олигархтарға ... ... ... ... ... ... ақшасын заңсыз тартып алғандар ретінде
түсінеміз. Шын мәнінде халықтың ішінде олардың жүргені жақсы. Ал ... ... ... ол ... ... ... ... да кете береді.
Бұл бір жағынан қарапайым адамдар үшін ешқандай пайда әкелмейді. ... қор ... ... ... ... сол ... жүргізу ұтымды
әдіс болады.
Өкінішке қарай, бізде қоғамдық дамудың бәрін банкке ... Бәрі ... ... ... реттеледі. Ал көптеген шетелдік
елдерде әсіресе Америка Құрама Штаттарында болса, қор ... ... ... жұмыс істейді. Оның дамып кеткені сонша, елдегі қарыздық
капитал өтімділігі тапшылыққа ұшырады. Америкада ... ... осы ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі
банктерге беретін қарыздық капиталының пайыз ... 2007 ... ... ... 5,25 ... ... ... ол 2,25 пайызға түсті. Сөйтіп,
Вашингтон ... ақша ... ... пайыздық мөлшерін
төмендету арқылы шешті. Ал Қазақстанда Ұлттық банктің екінші ... ... ... ... ... ... 9 пайыздан 11
пайызға көтерілді. Бізде ақша өтімділігі артық дедік, сондықтан бұл ... ... ол ... ... ... ақша саясатына әкеледі.
Егер еліміздегі бір олигарх бүгінгі ереже бойынша 100 ... ... ... ... ... ... келгенде, осы ақшасын ғана бизнеске
пайдалана алады. Ал дамыған ... ... ... салса, ол капиталын
белгілі бір кезең ішінде 1 триллионға ... ... алар еді. ... ... ... алып келген пайданы бағалы қағаздарға иелі ... ... ... ... биржасынан 6 миллиард доллар «жинап алды».
Ал Алматы биржасына салған болса, капитализация бар болғаны 1 ... ... еді. ... ... олигархтар әлі де болса, шетел қаржы
жүйесіне ұмтылуда.
Елімізде қалыптасқан жағдайда ипотекалық және тұрғын үй ... шешу үшін ... ... бюджеттен 4,5 миллиард доллар бөлді.
Ол қаржы «Самұрық - Қазына» әл - ауқат қоры АҚ ... ... ... ... ... ... ... Мұндай мәселе қор
нарығы арқылы шешілгенде ... ... ... еді. Ал ... ... ... ... банктік капиталдан әкімшілік әдіспен алып отыр.
Нарық заңдылығы бойынша ол қор нарығынан алынуы ... ... ... ... солай. Сондықтан да АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыс ... әсер ете ... ... да ... ... ... нарықтық-экономикалық
қатынастардың институционалдық құрылым қағидаларын біз әлі де ... - ... ... ... ... ... Қазақстанның ұлттық экономикасына әсер етті.
Оның әсері бізге келген жоқ дей алмаймыз. ... ... ... ... ... ... Үкімет бұл дағдарысқа дайын екенін
дәлелдеді. Сөзіміз жалаң болмас үшін айта ... ... ... ... тұрақтылықты қамтамасыз етуге арналған бірінші
кезектегі іс-шаралар жоспары ... Ең ... ... ... ... ... үш салаға – шағын бизнес, үлескерлер және ауыл шаруашылығына
қомақты қаржылай қолдау ... ... ... ... ... ... 2008 жылы ... бюджеттен
шағын және орта бизнесті қолдауға 78 млрд. ... ... ... ... ... қалаларындағы үлестік құрылыс нысандарын аяқтауға 114,46 млрд. теңге
бөлінді. Соның ... ... ... ... 41 млрд. және 17,2 млрд.
теңгенің 14,5 ... ... 35,3 ... ... “Жаңа құрылыс” ЖШС бас
қаладағы тұралап ... 24 ... ... ... ... ... ... бизнес жобаларын одан әрі тұрақты несиелеуді жүзеге ... ... ... АҚ ... деңгейдегі 7 банктің несие қоржынына 48,8 млрд.
теңге салды. Ал ол ... бұл ... ... ... ... ... ... 2 238 жобаны қаржыландырды. Ең бастысы, Үкімет
әкімшілік кедергілерді азайту, ... тыс және ... ... жою ... ... ... Онымен қоса, “Даму”
бағдарламасы арқылы шағын ... ... ... көлемі 23 230 млрд.
теңге, 2008 жылы агроөнеркәсіптік кешенді қолдауға (АӨК) – 74,8 млрд. ... ... ... АҚ ... мамыр айында АӨК-тің басым салаларын
қаржыландыруға 24,4 млрд. теңге бөлді. Бұл қаржы қазіргі ... ақ ... ... ... сүт және етті ... және қайта өңдеуге жұмсалуда.
Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... 2008 жылы ... Ауыл ... министрлігіне 33,6 млрд.-тан астам теңге
бөлініпті. Онымен қоса, ... ... ... ... ... 12,8 млрд. теңге қаржы қарастырылған. Ғаламдық экономикадағы
ахуалдың ... ... ... экономика тұрақтылық
феномені екенін ... ... ... ... ... ... отырып,
біздің кәсіби Үкіметіміз қандай қиыншылықтардан болса да алып шығатынына
кәміл сенуіміз ... ... ... қаржы секторы Қазақстан экономикасы дамуында
маңызды роль атқарады. ... ... ... ... ... ... ... реттей алмайды. Оған белгілі бір
деңгейде мемлекет әр түрлі ... ... ... ... реттеп
отырады. Мындай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және ... ... ... ... саясаттар жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын
мемлекет тарапынан банк жүйесі атқарып ... ... ... банк ... ... 1993 жылы
айналымдағы ұлттық валютамыз енгеннен бастап толық қызмет ... ... ... ... ... ... банк жүйесі екі деңгейлі
болып табылады. Яғни, ҚР-ның ... ... ... орталық банкі
ретінде бірінші деңгейдегі банк, ал коммерциялық банктер ... ... ... Банк ... ... қаржы делдалы бола отырып, екінші
деңгейдегі банк болып табылады. ... ... ... ... өз
клиенттеріне 300-ге жуық әр алуан өнімдер мен қызмет көрсете ... ... ... операциялар коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай отырып
қолайсыз жағдайдың өзінде пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Еліміздің банк ... ... он ... енді ... одан ... ... жүргізіледі. Бұл реформалар бүгінгі таңда ұлттық
экономикамыз дамуына өз үлесін қосып, ТМД елдері ... ең ... ... дамыған нарықтық құрылым ретінде танылуда.
Ұлттық экономиканың тұрақты дамуына және өндіріс пен қызмет саласын
несиелеуде, сондай-ақ оларға әр ... ... ... ... ... ... орны ерекше. Банктердің бұл операцияларына активті
операцияларды негізгі операциялар ретінде жатқызуға болады.
Экономиканың басты жүйесі ретінде және жақын жылдар ... ... ... ... ... айналуы байланысты банктік жүйені одан
әрі реформалап, қазіргі заманғы әлемдік деңгейдегі бәсеке қабілеті жоғары
айналдыру үшін ... ... ... ... ... ... банктік қызметтерін инновациялау және әлемдік
деңгейдегі қызмет ... ... ... маңыздылығын арттыру;
- әлемдік нарықтағы қаржы операцияларына бәсекелес ретінде қатысу, банктік
жүйенін қызмет ... ... ... үшін ... ... өту;
Қазақстан Республикасында банктік маркетингтің қызметін жеңілдіру;
Ұлттық ... ... ... банктерге несие беруінде қайта
қаржыландыру бағамдарын төмендету;
Ғылыми-технологиясын жоғары, өңдеуші салаларға және ауыл шаруашылығын
несиелеуде, ... ... ... ... ... ... ... және экономика салаларын несиелеуді тиімді ұйымдастыру, ғылыми-
техникалық салаларға әр түрлі жоғары сапалы банктік қызмет көрсету;
Қазіргі ... және ... ... ... ... ... ... экономис-банкир мамандарды даярлауымыз керек,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Осы жоғарыда айтылған ұсыныстарды іске асырып және экономиканың басқа
салалары мен ... ... ... ... ... ... Азия Европа
арасындағы қаржы саласында “қаржы көпіріне” айнала аламыз.
Қазақстандық коммерциялық банктер ... ... ... ... ... бірі деп ... Олар кәсіпқой қатысушылыр
ретінде меншікті бағалы қағаздарды шығару ... ... ... операциялар жүргізіп олар бойынша комиссионық сыйақы арқылы
делдал, өз шотынан бағалы қағаздарды иемдену ... ... ... ... коммерциялық банктер ... ... ... үлкен үлес қосуда. Банктердің делдалдық қызметі мемлекет
тарапынан реттеу тиімді болмағандықтан, банктер клиенттерге ... ... ... ... ... ... айналады,
брокерлік фирмалардың қатысуымен бір банктік холдингтерді құру ... ... ... ... және ... ... ... арқылы өз саясатын жүргізеді.
Банктің пассивтік және активтік операциялары, оның ішінде, несиелік
операциялардың 90 ... ... ... қажеттілігін
қанағаттандырады. Заңды және жеке тұлғалардың бос ақшалай қаражаттарын
тарта ... ... ... халық шаруашылығының қосымша айналым
қаражаттарына деген сұранысымен қатар, ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды негізгі көзі болып
табылады. Банктер капиталдың жеткілікті мөлшерін ұстап тұруы керек. ... ... ... ... ... ... байланысты.
Елімізде жалпы банк жүйесі мемлекет тарапынан ең қатаң реттелетін және
бақыланатын болғандықтан, банктік салымдар ақша салудың ең сенімді және ... ... ... ... ... ... табылады.
Депозиттердің тиімділігі – тек ақшаны сақтауға, оларды ұрлану мен
қолдан ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар
салынған қаражаттарды көбейтуге мүмкіндік беруінде.
Коммерциялық банктерлің бағалы ... жеке және ... ... көп ... Инвестициялы банктік филиалдар торын
кеңейту арқылы коммерциялық банктер халықаралық бағалы ... ... ... ... ... қызметі банктердің бағалы
қағаздармен операциялар жүргізуге шектеу салынатын елдердің банктерде кең
масштабта болады.
Банктер уақытша бос ... ... және оны ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы екінші
деңгейлі банктердің дамуы әлі қарай даму үстінде.
ӘДЕБИ ОҚУЛЫҚТАР ТIЗIМI
1. Банковское дело / Под ... ... О.И. ...... и ... 1999. - ... ... социология / Под редакцией И.Ю. Варьяш – СПб.: Изд.
«Альфа», 1999. – 253с.
2. ... ... ... ... платежных систем / Под
редакцией А.В. Вавилов, И.И. ... – М.: ...... 1999. ... ... Н.Г., ... М.А. ... обращение, кредит и банки. – М.:
АО «Финстатинформ», 1995. – ... ... и ... ... ... для ... / Под ред. ... Е.Ф.
Жукова. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997. – 471с.
5. Введение в ... ... ... пособие / Под руководством проф. Г.
Асхауэр. – М.: 1997. – 627с.
6. Финансы. Денежное обращение. ... ... для ... / ... ... Л.А. ... – М.: ... «ЮНИТИ», 1997. –
479с.
7. Общая теория денег и кредита: Учебник / Под редакцией Е.Ф. Жукова. ... ... и ... ... ... Менеджмент и маркетинг в банках. / Под ... ... Е.Ф. — ... и ... ... 1997. —191 ... ... услуг. / Под редакцией Марковой В.Д. — М.: «Финансы и
статистика», 1996. — 127 ... ... ... ... ... ... 2003 ж.
11. АҚ «Қазақстандық жеке тұлғалардың салымдарын сақтандыру туралы» шешім
2005 ж.
12. ... ... ... ... ... 2001 ... «Банки и банковское дело» Балабанов Спб 2001 г.
14. Банковская система в РК. Алматы 2008 г.
15. www.halykbank.kz
16. ... ... ... ... ... в ... ... Материалы
межвузовской студенческой конференции КазНАУ. 2007г.
19. Лим А. Депозит –капитал, приносящий доход. // ... ... ... Ф.П. ... ... ... в РК: Основные тенденции и
перспективы //Вестник КазГУ.2005.№2.-с.148.
21. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан -2030. Қазақстан халқына ... Н.Ә. ... ... ... ... ... қабілетті
экономика” және “Бәсеке қабілетті халық ”деген Қазақстан халқына
Жолдауы ./ Егемен Қазақстан, 19 ... ... Н.Ә. ... ... өз ... жаңа серпіліс жасау
қарсаңында”, “Бәсеке қабілетті экономика” ... ... ... ... 18 ... 2005ж.
24. Баян Көшенова., Ақша несие, банктер, валюта қатынастары. Оқу құралы, -
Алматы: “Экономика”, - 2000 ... ... ... 2004г. №12; ... система Казахстана –
крупнейший институтциональный инвестор национального фондового рынка”
/ Донцов С.
26. ... ... 2004г. №1; ““О ... ... ... сетей коммерческих банков” / Кил А.Б.
27. Вестник КазНУ, экономическая серия, 2004г №4 “Проблемы стабильности
банковской системы РК” / А.А. ... ... С.Б. ... ... делдалдық операциялары: факторинг
және форфейтинг” / ҚазЭУ хабаршысы. 2003. - №2 -70-75 ... ... Ш. ... банк ... ТМД ... ... ... Центркредит” банкінің директорымен сұхбат / Дала мен қала. 2004. -1
қазан (№39). ... ... и ... ... Уч-к для ... / Под ред. ... Е.Ф. -
М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 2000. - 471с.
31. ... дело / Под ред. ... В.И. - М.: ... ... 2003. ... ... дело / Под ред. Лаврушина О.И. - М.: Финансы и статистика,
2000.
33. Банковское дело / Под ред. ... Г.С. - ... ... - ... Жуков Е. Ф. Банки и банковские операции. – СПб.: Питер, 2001. – ... ... А.А. ... ... ... опыт. - М.:
Финансы и статистика, 1999. –321с.
36. Казимагомедов А.А. Услуги коммерческих банков населению: Уч. ... СПб.: ... ... 1999. ... ... Г.С. Банковское обслуживание частных лиц. - М.: АО ДИС, 1999 -
352с.
38. Полфреман Д., Форд Ф. Основы банковского ... М.: ... ... ... развитие РК. Январь-февраль 2008 г., Алматы
2007г.
-----------------------
Талап етуге дейнгі салымдар
Бағалы қағаздар
Ғимарат және құрал жабдықтар
Ссудалар
Екінші реттегі ... ... ... ... салымдары

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Біріккен маркетингтік коммуникация жүйесі37 бет
Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастыру72 бет
Коммерциялық банктердің пассивті операциялары36 бет
Нарықтағы тұтынушылардың қаржы қызметтерінің қалауын зерттеу10 бет
"Банк Центркредит" АҚ-ы мысалының негізінде проблемалық несиелерді талдау және оларды ҚР-да шешу жолдары73 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
.«Банк Центркредит» АҚ қызметін ұйымдастыру24 бет
Call-центрді жобалау5 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь