Зерттеу нәтижесіндегі меншікті капиталдың есебі мен аудитін тиімді жүргізу жолдары

Кіріспе
I. Меншікті капитал бухгалтерлік есеп және аудит объектісі
1.1 Меншікті капиталдың экономикалық сипаттамасы
1.2 Шаруашылықтың технико.экономикалық сипаттамасы
1.3 Ұйымның есеп саясаты
II. Меншікті капиталдың есебі
2.1 Жарғылық капиталдың есебі
2.2 Капитал қозғалысы бойынша болатын операциялар есебі
2.3 Жиынтық табыс (зиян) және бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) есебі
III. Меншікті капиталдың ішкі аудиті
3.1 Меншікті капитал есебі аудитінің мақсаты, ақпарат көздерімен қамтамасыз етілуі
3.2 Меншікті капитал есебінің ішкі аудиті
3.3 Меншікті капиталды талдау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Қосымша
Қазіргі экономиканың дамуы кәсіпкерлікпен айналысатын тұлғаларға байланысты. Осыған байланысты нарықтық қатнастарға өткен соң қазіргі заманға және талаптарға сай бизнеспен айналысатын тұлғаларға есепті дұрыс және мемлекетке тиімді жүргізу үшін Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп туралы» 2002 жылы 24 маусымнан № 309-2 заң күші бар жарлығы күшіне енді. Осы құжаттарға негіздей отырып, Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік есеп бойынша Ұлттық комиссиясы 1997жылдың 1 қаңтарынан бастап 17 қазақстандық стандарттар мен субъектілердің қаржы шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есептегі Бас шоттар жоспарын экономика аясына ендірді. Бұл шаралар халықаралық стандарттарға біршама жақындастырған концептуалдық негіздегі, бухгалтерлік жүйесінің алғы шарты болғаны баршамызға аян.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылдың 28 қаңтар айындағы №3838 «1998-2000 жылдардағы Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы» туралы жарғысында мынандай басты мақсаттар көзделген: түбегейлі-экономикалық қайта құрылуы барысындағы бухгалтерлік есептің жаңа жүйесін құру мен ендіруді қамтамасыз ету, ұйымды керекті ақпараттармен қамтамасыз ете алатын, халықаралық қауымдастықтағы еліміздің халықаралық байланыстары мен интеграциясын дамыту, сонымен қатар осы бухгалтерлік есеп пен аудит саласындағы мамандарын Кәсіби біліктілігін көтеру.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есепке алу туралы заң күші бар жарлығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы » 2002 жылғы 24 маусымда және 2002 жылы 18 қыркүйекте Қазақстан Республикасы Қаржы 438 бұрынғы бойынша Бухгалтерлік есепке алу шоттарының үлгі жоспары енді. Осы екі бұйрық 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енді. Бұл халықаралық стандарттарға сай қабылданған .
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі.
2. Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру туралы Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 24 маусымдағы № 309 Заңы (10.07.03. соңғы енгізілген өзгерістерімен)
3. Қазақстан Республикасының Салықтар және бюджетке басқа да міндетті төлемдер туралы Кодексі. 2001 жылғы 12 маусым. Қолданысқа 2002 ж 1 қаңтардан енген.
4. Аудиторлық қызмет туралы Қазақстан Республикасы 1998 жылғы 20 қарашадағы №20 Заңы (10.07.03. №487-2 заңдарымен енгізілген өзгерістерімен)
5. Қазақстан Республикасы Президентінің «Акционерлік қоғамдар туралы» 1998 ж 10 шілдедегі №2811 заң күші бар жарлығы.
6. Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов, А.Ә. Жантаева «Қаржылық есеп», Алматы «Экономика» 2001
7. «Аудит» уч. пособие под редакцией В.И. Подольского Москва «Юнити» 2000
8. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия РК Алматы 1996 г.
9. В.К. Радостовец, В.В. Радостовец, Т.Ғ. Габдуллин, О.И. Шмит «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп»: Өңделіп және толықтырылған үшінші басылым. Алматы: Қазақстан Аудит, 2002 ж.
10. «Аудит и анализ финансовой отчетности» Учебное пособие К.Ш. Дюсембаев, С.К. Егембердиева, З.К. Дюсембаев Алматы «Қаржы-қаражат», 1998 – 512 стр.
11. Типтік шоттар жоспары.
12. Шоттар корреспонденциясы.
13. Е.Т. Төлегенов «Бухгалтерлік ақпарат жүйелері», Оқу құралы Алматы «Экономика» 2001 жыл.
14. К.Ш. Дүйсенбаев, Э.Т. Төлегенов, Ж.Т. Жұмағалиева «Ұйымның қаржылық жағдайын талдау», Алматы «Экономика» 2001
15. Бухгалтер Бюллетені № 49 желтоқсан 1998 жыл
16. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы. – Алматы, 1996-2003 ж.
17. Рахимбекова Р.М., Кеулимжаев К.К., Айтхожина Л.Ж., Сальменова А.Т. Финансовый учет на предприятии. – Алматы: Экономика, 2003.
18. Тасмағанбетов Т.А., Радостовец В.К. Қаржы есебі. Алматы. – Дәуір, 1998.
19. Энциклопедия общего аудита. – М.: Дело и сервис, 1999.
20. Кутер М.И., Бухгалтерский учет. Основы теории. – М.: 1997.
        
        Мазмұны
Кіріспе
I. Меншікті капитал бухгалтерлік есеп және аудит объектісі
1. Меншікті капиталдың экономикалық ... ... ... ... ... есеп саясаты
II. Меншікті капиталдың есебі
1. Жарғылық капиталдың есебі
2. Капитал қозғалысы ... ... ... ... ... ... (зиян) және бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) есебі
III. Меншікті капиталдың ішкі аудиті
1. ... ... ... ... ... ... көздерімен
қамтамасыз етілуі
2. Меншікті капитал есебінің ішкі аудиті
3. Меншікті ... ... ... экономиканың дамуы кәсіпкерлікпен айналысатын тұлғаларға
байланысты. Осыған байланысты нарықтық қатнастарға өткен соң ... және ... сай ... ... ... есепті дұрыс
және мемлекетке тиімді жүргізу үшін Қазақстан Республикасы Президентінің
«Бухгалтерлік есеп туралы» 2002 жылы 24 маусымнан № 309-2 заң күші ... ... ... Осы құжаттарға негіздей ... ... ... есеп ... ... ... ... 1
қаңтарынан бастап 17 қазақстандық стандарттар мен субъектілердің қаржы
шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есептегі Бас ... ... ... ... Бұл ... ... стандарттарға біршама
жақындастырған концептуалдық негіздегі, бухгалтерлік ... алғы ... ... ... ... ... 1998 жылдың 28 қаңтар ... ... ... Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп
пен аудитті дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы» ... ... ... ... ... ... ... барысындағы бухгалтерлік есептің жаңа жүйесін құру мен
ендіруді қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... қауымдастықтағы еліміздің халықаралық байланыстары
мен интеграциясын дамыту, сонымен қатар осы бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есепке алу туралы
заң күші бар жарлығына өзгерістер мен ... ... ... » ... 24 ... және 2002 жылы 18 қыркүйекте Қазақстан Республикасы
Қаржы 438 ... ... ... ... алу шоттарының үлгі
жоспары енді. Осы екі ... 2003 ... 1 ... ... ... Бұл ... ... сай қабылданған .
Бухгалтерлік есеп пен аудиттегі басты элементтерінің бірі - меншікті
капитал салыстырмалы түрде отандық бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... бірі болып табылады. Қазақстан
Республикасы Президентінің 1995 жылы 26 желтоқсанындағы № 2732 ... ... ... ... анықтама берген: «меншікті капитал»
бұл ... ... ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда меншікті капиталдың көлемі, бухгалтерлік
баланста көрсетілген активтер мен міндеттемелердің құндық ... ... ең ... ... ол әрқашан ұйым активтерінің
көзі ретіндегі маңызды рөлді атқарады, яғни ұйымның ... ... ... ... ... ... ... меншікті
капитал қорлану көзі қызметін атқарады. Сондықтан да есеп ... ... ... ... мен ... ... ... меншікті капитал,
ұйымның бухгалтерлік есебі, аудитті және қаржылық талдауында айрықша
маңызға ие.
Өндірістік, коммерциялық ... ... ... түрлерін атқаратын
кәсіпорында материалдық ... ... ... және де ... қызметін жүргізуге қажетті құқықтарды,
идеялар мен жетістіктерді ... ... ... ... ... ... бір ... капиталдың болуы
міндетті. Мұндағы меншікті капитал шаруашылықтағы экономикалық өміріндегі
қозғаушы күш артериясы ретінде маңызды рөлін ... ... ... ... ... ... ететін қорлану көзі болып
табылады.
Дипломдық жұмыстың басты мақсаты, ... ... және ... ... ... ... мен ... тиімді жүргізу жолдарын
қарастыра отырып, ұсыныстар мен пікірлер енгізу.
Қойылған мақсатқа сәйкес дипломдық жұмыста ... ... ... капиталдың және ұйымның жалпы сипаттамасы;
• Меншікті капитал есебінің аудиторының ... ... ... етілуі және ішкі аудиті;
• Меншікті капиталды талдау;
Бұл ... ... ... ... ... ... ... «Салықтар және бюджетке төленетін басқадай міндетті
төлемдер туралы » ... ... ... ... ... есепке алу туралы» заң күші бар жарлығына өзгерістермен
толықтырулар.
I. Меншікті капитал бухгалтерлік есеп және аудит объектісі
1. Меншікті капиталдың экомоникалық сипаттамасы
Өндіріспен, ... ... ... ... түрімен
айналысатын ұйымның қайсыларының болса да ... ... ... ... бір ... материалдық құндылықтары, ақшалай қаражаттары,
қаржылық салымдары мен ... ... ... табу ... ... және алашақтары болуы қажет. Осы жоғарыда аталғандардың ақшалай
жиынтығы қаралған кезде оның ... ... ... ... мөлшерден кем болмауы тиіс және де ол сол ... ... ... ... және ... түрде
қоғамға қосқан үлестерінен құрылады. Кейінгі уақыттарда ұйым капиталы
өзінің қызметі барысында ... таза ... және ... ... ... түскен мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқарушы
яғни қолданыстағы капиталы және оның құрамы мен ... ... ... көрсетілсе, ол капиталдың қаржыландыру көздері
баланстың пассивінде көрсетіледі.
Ұйым мүлкінің құрамы
Ұйымның барлық мүлкі (қызмет атқарушы ... ... тыс ... ... болып екіге бөлінеді. Мүліктерді қызмет атқару
мерзіміне қарай «негізгі (айналымнан тыс) активтер» және ... деп ... ... ... тыс) ... негізгі құралдардан, материалдық
емес активтерден, Қаржылық ... ... ... ... ... Жалпы айналымнан тыс активтер ұйымның материалдық-
техникалық базасын жасауға және ... ... ... ... ... атқаратын қызметінен пайда табу үшін
пайдаланылады. ... ... ... ... ... мерзімді қаржылық
салымдар, тауарлы-материалдық қорлар, дебиторлық алашақтар және басқадай
активтер жатады.
Ұйым мүлкінің құрылу көздері
Ұйым мүлкі оның ... ... мен ... ... ... ... меншікті капиталының көздері болып мыналар саналады :
Жарғылық капитал;
Резервтік капитал;
Бөлінбеген пайда;
Ұйымдар өздерінің ... ... ... ... ... Ал ... ... қысқа және ұзақ мерзімді
несиелер, қарыздар, аванстар, және кредиторлық борыштар жатқызылады.
Жарғылық қор меншік иесі ұйымның(кәсіпорынның) жарғысында ... ... ету үшін ... ... ... ... ұйымдық-құқығының нысанына және меншік ... ... ... ... ... қор ... ... болуы
мүмкін:
Шаруашылық серіктестіктердің (толық серіктестік, сенім серіктестігі,
жауапкершілігі шектеулі серіктестік, ... ... ... ... және ашық акционерлік қоғам) жарғылық капиталы.
Өндірістік кооператив мүшелерінің мүлік жарналары (үлестері).
Жарғылық қор мөлшері ұйым жарғысында және ... да ... ... өкіметтің атқарушы органдарында тіркелуі керек.
Оның мөлшері құрылтайшылық құжаттарға тиісті өзгерістер енгізілгеннен
кейін ғана ... ... ... капитал – қоғамның өзінің акцияларын олардың атаулы
(номиналдық) ... ... ... ... ... ... ... туындайды.
Қосымша төленбеген капитал – негізгі ... мен ... ... ... ... ... ... және тағы басқалардан
туындайды.
Резервтік (сақтық, сақтаулы) капиталы – келешекте (алдағы ... ... ... ... ... ... арналған ұиымның
өзінің таза пайдасынан (табысынан) бөлінген меншіктік капиталының ... ... ... ... ... мөлшерімен құрылу тәртібі
Қазақстан Республикасының заңдары мен ұйымның ... ... ... ... (табыс) – ұйымның (кәсіпорынның) жалпы табысының
(пайдасының) барлық шығындарын ... ... ... ... және ... ... ... бағыттарға пайдаланғаннан
қалған бөлігі.
1.2 Шаруашылық техникалық - экономикалық сипаттамасы
көрсеткіштерінің өзгеруі
Нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ... ... өте зор. Шаруашылық
техникалық экономикалық көрсеткіштерді талдағанда ... ... ... ... ... ... және қарыз капиталдың қатынасына,
сонымен қатар дебиторлық және кредиторлық ... ... ... бөлу
керек. Қаржылық жағдайы қалыпты болған кезде кәсіпорында меншік ... ... ... өсу ... және ... ... қарыз капиталдан
жоғары болу керек, ал дебиторлық және ... ... ... ... Талданатын кәсіпорын дипломдық жұмысқа арқау болған ЖШС
«Динал» 1998-ші жылы ... ... ... ... ... ... өндіруге негізделген, бас кеңсесі, тұрғылықты орны: Ангарская көшесі
131. орналасқан. ЖШС ... ... ... және ... ... ... жұмыс жасайды. Олардың қатарына мыналарды ... ... ... B.V.», ''HAYWARD Germany'', ООО “Баумастер”,
ООО «ИГЛ», «KHS MASCH» тағы басқалары. Қазір бұл ұйым 50 ... ... бар ... мен ... ... ... кәсіпорыны
болып тіркелген. ЖШС «Динал» ұйымының бас директоры Йост Ван Рун, ...... ... ... бас ... – Тұрмаханова Ләззат
Жолмұрзақызы. Серіктестіктің 2002-2003 жылдары негізгі ... мына ... ... ... ЖШС ... ... ... | ... | |
| | | | | ... | 2002 ж |2003 ж  ... ... Мың. ... ... жыл ... жыл |Сомада |% ... ... ... ... ... ... |57873,03 | |
| | | | ... ... ... ... ... ... | |
| | | | ... ... ... ... |29764,1 | |
| | | | ... ... ... ... ... | |
| | | | ... ... ішінде: |  |  |  |  ... ... ... ... ... | |
| | | | ... бойынша шығындары ... ... |4360,99 | |
| | | | ... ... шығындары |24721,83 |28430,1 |3708,27 | |
| | | | ... ... ... ... ... |67045,95 |8745,12 | |
| | | | ... емес ... ... ... |27566,5 |3595,63 | ... | | | ... ... ... ... |82271,7 ... ... | |
| | | | ... ... |  |  |  |  ... ... |82271,7 ... ... | |
| | | | ... ... орт ... |294778 |464159 |169381 | ... | | | ... ... |1,31 |0,96 |- | |
| | | |0,35 |73,03 ... ... | | | | |
| |0,76 |1,05 |0,28 ... ... | ... ... | |
| | | | ... ... | | |- | ... |0,67 |0,53 |0,14 |79,17 ... ... | | |0 | ... |0,51 |0,51 | ... ... ... | | |- | |
|% |0,14 |0,11 |0,03 |79,17 ... кезеңде өнімді өткізуден түскен табыс 57873,03 теңгеге өскен
немесе 15 пайыз. Өнімнің өзіндік құны да 28108,95 ... ... ... ... 2003 жылдың аяғына қарай жалпы табыс 228191,42 теңге болды. ... ... ... да 15 ... ... 12949,71 ... өскенін
көреміз, және 2003 жылдың аяғына 99281,13 теңгені құрады. Кәдімгі ... ... , ол ... және ... емес ... ... табыста
15 пайызға өскен және жыл аяғына 94612,46 ... ... ... ... жыл аяғына 94612,46 теңгеге тең болды.
ЖШС «Динал» ... 2003 ... таза ... ... ... ... ... кетті. Сондықтан есепті жылы табыс салығы төленбеген.
Ұйым жұмысында теріс жағдай ... ... ол ... ... -35,30 пайызға төмендегені, сондай-ақ сәйкесінше
қорсиымдылығы 28,20 пайызға жоғарылаған. Бұл негізгі ... ... ... ... жылы ... ... ... және жыл соңында 0,53-рет айналған. Бұл көрсеткіш те ... ... ... әсер ... Сату ... есепті жылы өзгерген
жоқ. Активтердің табыстылығы 20,83 пайызға ... ... ... таза ... ... ... ... төмендеуі байқалады: негізгі құралдарды ... ... ... ... қатар барлық активтерінің
табыстылығы
ЖШС «Динал» 2003 жылдың ішінде ұйымның негізгі ... ... ... : жалпы табыс 228191,42 теңге , кезең шығындар ... ... ... емес ... ... ... 27566,50 ... табыс салығы 28383,73 теңге, таза табысы 2003 жылға 66228,72
теңгемен жапты.
ЖШС “Динал” өзінің қызметінің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
• Табыс табу және оны қатысушылар арасында пайдалану;
• Жаңа ... ... ашу және ұйым ... ... ... қызметінің пәні болып:
• Тауарларды өндіру және сату;
• Сыртқы экономикалық қызмет;
• Және ... да ... ... ... ... ... ... А) келесідей кабинеттер
орналасқан: басқарушы кабинеті, бас технолог кабинеті, бас бухгалтер және
екінші деңгейлі бухгалтерлер ... ... ... ... ... бөлімше, сату бөлімшесі, ... ... ... да
бөлімшелер кабинеттері орналасқан.
Ал өндірістік ғимаратында (Литер В) келесідей үш цех ... ... цехі ... ... Ферментациялау цехі (жасыл сыра)
• Лагерлік цехі (сыраның пісіп жетілуі)
Әр цехте әр түрлі процесстер жүреді, яғни бірінші ... ... ... жасыл сыра, үшінші цехте сыраның пісіп жетілуі және сүзгіштен өтіп
тазартылады. Келесі кезең ... құю және ... ... аяқталады.
ЖШС “Динал” өнімдерінің өзіндік құндарына кіретін келесідей
материалдардан құралады:
• материалдар – солод, мия, су;
• көмекші материалдар ... ... ... картон, клей,
каустикалық сода, бөтелкелердің сынуы, қақпақ, хлорлы әк, тұз қышқылы;
• басқа да материалдар – жылу ... ... ... ... ... ... балансын талдау.
Ұзақ және қысқа мерзімді активтерді талдау
№3 қосымшада көріп отырғандай баланстың актив құрамындағы ең көп
үлес ... ұзақ ... ... алып ... 2003 ... басы мен
аяғына сәйкесінше 53,68 пайыз және 60,04 пайыз. Ұйымның ұзақ мерзімді
активтер ішінде:материалды емес ... ... ... ... ... көрсетілген.Ұзақ мерзімді активтердің құрылымындағы
ең көп үлес ... ... ... алады 60,15 пайыз жыл басына және
жыл соңына 65,62 пайыз жыл аяғына. Егер ... ... ... ... онда ең көп үлес ... ... мен ... жыл басына 51,27 пайыз, жыл аяғына 57,96 пайыз құрайды.
Ұйымның барлық мүлік құнында ағымдағы активтер 46,31 ... мен ... жыл басы мен жыл аяғы ... ... активтер құрылымында ең
көп үлес салмағы дебиторлық қарыз алып жатыр,бұл кәсіпорынды ... Жыл ... ... ... ... ... 88374
теңгеге немесе 5,3 пайызға жоғарыласа да, Жыл соңына қарай дебиторлық
қарыздың үлес салмағы өте ... ... ... 33,28 ... ... ... ... тәртібін қатайту керек және
дебиторлық қарыздарды ... ... ... керек. Тауарлы
материалды қорлардың төмен үлес ... мен ... жыл ... ... өзінің сату нарығы бар екенін көрсетеді және ұйымның өнімдері
сұранысқа ие.
Ұйымның барлық мүлкі есепті кезеңде 369362 ... ... ... ... бұл ... оң ... Бұл ... әсер еткен актив
баптары келесідей: негізгі құралдар құнының жоғарылауы 258056 теңгеге
немесе 77,0015 ... ... ... мен ... ... ... ол 257749 ... 2003 жылы; дебиторлық қарыздың 88374 ... ... ... емес ... мүлік құнында үлес салмағы аз: жыл басына
0,084 пайыз және жыл ... 0,0754 ... ... ... ... 200
теңгеге өскенін көруге болады, ал пайыздық өлшемде ... ... 2003 ... 0,0120 пайызға төмендеп
отыр.
Егер баланстағы өзгерістерді пайыздық қатынаста алатын болсақ, онда
мүлік ... өсуі ұзақ ... ... 71,2761 ... ... ... 20,7241 пайызға өсуімен анықтауға болады. Жоғарыда
айтылғандай мүліктің өсуіне әсер еткен негізгі ... ол ... ... 69,7822 ... өсуі және ... ... ... өскенінен.
Егер машиналар мен құрылғылар құнының өсуі оң әсерімен сипатталса ,
дебиторлық қарыздың өсуі ұйымның жұмысында ... ... ... мен ... ... ... ... мен меншікті капиталы бөлімінде ең көп үлес
салмағын ұзақ мерзімді міндеттемелер алып отыр: есепті жыл ... ... ... ... жылы бұл көрсеткіштің аздаған төмендеуі байқалады
-11,4451 пайызға, абсолюттік өлшемде бұл көрсеткіш 261903 теңгеге ... ... ... жоғары деңгейде қарыз қаражаттарына тәуелді және
ұйымның өзіндік қорлары жеткіліксіз. ... ... ... ... жылы ... ол таза ... ... төмендеді, таза табыс есепті
жылы 94612,46 теңгені құраған. Жыл аяғына ... зиян 35441 ... ... ... жарғылық капитал 164 теңгеге өскен және жыл
аяғына 0,0617 пайыз құраған, бұл ... ... ... үлес ... өте
аз мөлшерде екенін көруге болады. Ағымдағы міндеттемелер құрылымында үлес
салмағы басым : қысқа мерзімді несиелер болып ... яғни 7,9773 ... жыл ... 81471 ... ... ... бұл көсеткіштердің пайыздық
өлшемдегі төмендеуі байқалады (-1,2795 пайыз) және абсолюттік өлшемде
21182 теңгеге өсіп отыр, бұл ... ... ... ... ұйым ... ... ... қарыз қаражаттары басым және
өзіндік қорлардың жалпы мүлік ... ... ... ... Бұл жағдай төлем қабілеттілігі мен өтімділігіне теріс әсерін
тигізеді, ... ... ... ... ... ... төлеуге ақша
жұмсауы керек. Бірақ кәсіпорынның өнімдері сұранысқа ие болғандықтан ... өнім ... ... және өнімді өткізетін нарықты
иеленуінің арқасында таза табыс өсіп отыр, бұл болашақта өнім өндіру мен
тауарларды сату ... ... ... ... ... ... ... жағдайын тұрақтыландыру.
1.3 Ұйымның есеп саясаты
Қазақстандағы халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарында ... ... есеп ... жасалған әдістемелік
ұсыныстарында басқарушылық пен қаржылық есебін жүргізудің ... ... ... мен әдістері, ережелері мен қағидалары
белгіленген, онда әр-бір кәсіпорындардың техникалық ... ... ... ... ... ... ... нақтыланған.
Кәсіпорынның бастапқы бақылауын жүзеге асыру үшін таңдап алынған
тәсілдер жиынтығы, құндық ... ... ... ... ... ... қызметіне жасалған қорытынды шолу
фактілері кәсіпорынның есеп саясатында ... табу ... ... есептік саясат – бұл бухгалтерлік ... ... ... тетігі.
ЖШС ”Динал” бухгалтерлік есеп жүиесін жүргізудің жалпы қағидасы мен
ережесі нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның есеп саясаты
келесідей:
- кәсіпорын өз мүлкімен өзімен-өзі ... ... ... тек заң ... ... ... ғана ... ал
қалған барлық құндылықтар мен міндеттемелер баланстан тыс шоттарда
есепке алынады);
- толасыз қызметі (есеп ... ... ... ... бір
қабылданатын шешім, кәсіпорын өз қызметін ... ... ... қызмет масштабын қысқартпайтындығы
басшылыққа алынуы керек);
- есеп саясатын пайдаланудың ... ... ... ... ... есеп беру ... ... міндеттеме
мен мүлікті бағалау, сондай-ақ бір есептік жылдан басқасына өткен
кезде де);
- ... ... ... ... ... ... ... немесе төленген кезіне қарамастан, олар өзінің
орындалған ... орын ... ... ... ... есеп саясатының басты міндеті мен ... ... ... ... барынша пара-пар көрсету, іс мүддесі үшін осы
қызметтің тиімділігін реттеу мақсатында толық, ... және ... ... есеп процесінің барлық тараптарын қамту ... ... ... жақтарын.
Әдістемелік аспектісі деп кәсіпорында өнімнің өзіндік құнын ... ... ... мен ... ... үшін пайдаланатын
әдістемелерін айтады; техникалық деп осы әдістердің синтетикалық шоттарында
көрсету ... есеп ... осы ... ... ... ... ұйымдық деп осы әдістердің бухгалтерлік қызмет тұрғысынан жүзеге
асқандығы, оның кәсіпорынды басқару құрылымындағы алатын орнын ... ... ... ... ... шаруашылық ахуалынан, олардың
қолдану тәртібінде белгіленген және бухгалтерлік есеп стандартының бір шама
рұқсатымен бухгалтерліек есепті жүргізудің белгілі бір ... ... ... ... Егер де ... бухгалтерлік есепті жүргізудің
кейбір объектілері көтерілмесе, онда бухгалтерлік есеп ... ... мен заң ... ... ... өзін есеп ... ... әзірлей алады.
Кәсіпорын бухгалтерлік есептің келесідей ережелерін өз бетінше ... ... ... ... құралдар объектісін бағалау – бухгалтерлік
есептің № 6 “Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... берілген және
кәсіпорынның сатып алуға төлеген нақты шығындар ... ... ... құны ... құрылтайшылардың берген
объектілері – олардың өз – ара келісімі ... ; ... ...... ... ... алыс – беріс актілер
мәліметі бойынша; ал кәсіпорынның өзі дайындаған объектілерін –
нақты өзіндік құны ... ... ... алынған объектілер
– ағымдағы бағалары бойынша анықталады;
- негізгі құралдың ... - ... ...... ... ... стандарттарындағы әдістемелік
ұсынысына сәйкес, амортизацияны есептеудің келесідей тәсілдерінің
бірі немесе бірнешеуін пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... құнын есептен шығару үшін
орындалған жұмыстардың пропорционалды түрде есептелінетін ... ... ... ... ... ... ... бойынша
есептелінетін әдісі (комулятивтік әдіс) қалдық құнын азайтатын
әдісі. Екі және одан да көп ... ... ... ... тәсілін және негізгі құралдың қандай түрі
бойынша пайдаланатындығын көрсету керек. Негізгі құралды бір түрі
бойынша амортизацияны ... бір ғана ... ... негізгі
құралдың бір түрі бойынша амортизациялаудың әр-түрлі ... ... ... ... ету ...... ... пайдаланудан алатын экономикалық олжаны жобалау кезеңі;
жою құны ... ... ... ... ... жою барысында алынған запас ... ... ... құндылықтардың құнын алып тастағаннан шығады;
- негізгі құралдарды жөндеу жұмысын жүргізудің кезеңдігі мен жөндеу
жұмысының мерзімі; ... ... ... ... ... жасауы; жөндеуді жүргізудің тәсілі туралы мәселені
кәсіпорынның өзі шешеді;
- ... емес ... ... ... ... ... ... және амортизация есептеу әдісін
әрбір кәсіпорын өз бетінше анықтай алады; болашақ ...... ... ... жағдайда, кезең барысында
ол өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнына жатқызылуы мүмкін,
немесе басқа да көздерінің ... (тау – кен ... ... ... жаңа өнім ... ... ... жерді игеруге кеткен шығындарына) есептен шығарылуы
мүмкін, бірақ аталған жағдайлардың барлығы да, яғни ... және ... ... ... кәсіпорынның өзі анықтайды;
- алдағы шығыстар мен төлем резервтері – ... ... және ... ... ... және ... ... анықтап өзі шешеді ( ... ... ақы ... көп ... ... ... үшін марапаттар шығыстары,
маусымдық салаларда дайындық жұмыстары жүргізуге кеткен өндірістік
шығындары және ... ... ... ... ... – кәсіпорын түгендеу
мәліметтерін негізінде дебиторлық қарыздарын қандайы күмәнді болып
табылмайтындығын, резервтерді ... ... және ... ... өзі ... ... қаржылық инвестиция – ... үзақ ... ... ... ... жолдарын өзі қарастырады: қайта
бағаланатын ... ... ... ... алу құны ... ... мен сатып алу құндарына алынған ең кіші бағасы бойынша;
ұзақ мерзімді инвестицияның ... ... ... ... мәс ... ... ... ол табыс ретінде де, немесе
таратылмаған табыс ретінде болуы мүмкін.
Еншілес, тәуелді және бірлесіп бақыланатын шаруашылық ұйымның
инвестициясын есептеудің әдісін ... өзі ... ... ... ... ... ... Ал ЖШС “Динал” үлестік ... ... ... тану - № 5 ... деп аталатын ... ... ... (БЕС) табыстар келесідей жағдайларды сақтаған
кезде танылады: ... ... ... ... деңгейі бойынша
бағаланады; экономикалық олжа жасалған мәмілемен ... ... алу ... бар болса ғана, оны ұйым алады. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... жағдайлары
қарастырылуы мүмкін:
- тауарды сату бойынша – ұйымның ... ... ... ... ... бойынша күтілетін немесе нақты шығыстар, барынша
дәлелденген деңгейде бағалануы мүмкін;
- көрсетілген қызметі бойынша - ... ... ... ... сатысын барынша дәлелденген деңгейде ... ... ... ... және мәмілені аяқтау үшін қажет шығыстары
барынша дәлденген деңгейде анықталады;
- дивидендтер, пайыздар түріндегі ... ... ... ... ... ... ... қатынастық түрде танылуы
тиіс; роялтилер келісім-шарттың мазмұнына сәйкес есептелген әдісі
бойынша танылуы тиіс;
- дивидендтер акционерлер оны алу ... ... ... ... тиіс. Жоғарыда аталған барлық жағдайда табысты тек есептеу
әдісі бойынша танылатындығы қарастырылған. Есеп ... ... ... ... келесідей мәселелер
қарастырылуы тиіс:
- негізгі құралдарды ... ... ... құралдарды жөндеу
бухгалтерлік есепте, оның құнын өсірмейтін ... ... ... ... ... жұмысының атқарылуына қарап ол
өнімнің (жұмыстың, қызметтің) нақты ... ... ... ... ... ала ... жөндеу қорына жатқызылуы мүмкін.
Аталған схемалардың бірін таңдау, кәсіпорынның қай ... де ... ... келеді;
- материалдың есебі. Өндіріске жатқызылатын (немесе өндіріске
есептен шығарылатын), материалдық ресурстарын нақты өзіндік ... ... ... ... қабылдау қажет: орташа өлшенген құны
бойынша әдісін, ФИФО әдісін, ЛИФО әдісін ... ... ... ... ... Ұйым ... ... ғана таңдай алады және ол барлық тауарлы –
материалдық қорларға пайдалануы тиіс;
- ... ... ... бұл түрі ... ... кең
түрде пайдалануына арналмаған, сонымен қоса, оның есеп беру
талабына сай ... ... ... де жоқ, ... ішкі ... мен ... мақсатында пайдаланады. Жалпы
тұрғыдан алғанда, кәсіпорын ол үшін шоттардың типтік жоспарында
шоттарды ... ... ... ... ... немесе
жекелеген шоттарын қолдануына болады. Бірақ ол кезде кәсіпорынның
құрамы, құрылымы және ұйымдық ерекшеліктері ескеріледі;
- ... ... ... мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау
есебінің әдісі. Кәсіпорын калькуляциялау мен есеп ... ... мен ... көрсету тәртібін анықтайды.
Кәсіпорын өзінің негізгі қызметінің ... ... ... ... мен өндіріске кеткен шығынын есептеу ... ... ... ... ... ... бірін
немесе бірнешеуінің үйлескен түрін таңдай алады.
Таңдап алынған әдістердің жинақ есебі жартылай фабрикаттың немесе
жартылай ... ... ... ... ... ... есептеу және тарату. Кәсіпорын № 7 “тауарлы
материалды қорлардың” бухгалтерлік есеп стандартында келтірілген
әдістемелік ... ... ... құрайтын шығындар
тізіміне өндіріс қызметінің ... ... ... мен ... ... ... құрал жабдықпен
машинаны пайдалану және күтіп ұстау шығыстары, өндірісті ... ... ... ... және ... да ... жағдайларға
кеткен шығыстары үстеме шығыстардың құрамында, олардың үлес
салмағы ... көп ... онда ... ... ... есептелуі мүмкін; үстеме ... ... ... ... мен ... тарату тәртібі де
көрсетіледі : жоспарлы калькуляцияға енген, үстеме шығыстарының
деңгейіне ... ... ... ... ... ақы ... пара-
пар етіп, немесе оңайлатылған экономикалық әдістерді пайдалану
арқылы ... ... ... мысалға, бұйымның тұтыну
қасиетін және оның өңдеу шығысынан алынған күрделендірілген
коэффициенттері бойынша;
- ... мен ... ... Міндетті түгендеумен қоса,
құндылықтардың нақты барын тексеру үшін бір шама ... де ... ... Бұл ... ... ... ... жүргізудің күнін, ... ... ... белгілейді;
- бухгалтерлік есеп нысаны. Кәсіпорын бухгалтерлік есеп нысанын өзі
таңдай ... ... ... және есеп ... ... ... өзара байланысы анықталады;
- нақты пайдаланатын шоттар жоспары. Кәсіпорын шоттардың типтік
жоспарын басшылыққа алып отырып, өздеріне пайдаланылатын ... ... яғни оның ... ұйым ...... қызметін
және қаржылық жағдайын, мүліктік құрамын көрсететін синтетикалық
шоттарын ... ... ... синтетикалық шоттарына тиісті
субшоттарының тізімін жасайды. ... ... ұйым ... де ... ... ... және олардың
кодттық белгілерін белгілейді. Бұл кезде басқарудың, ... және есеп ... ... ... ... ... , ... операцияларды көрсету үшін, типтік шоттар
жоспарына ұйым қосымша шоттарды пайдалануына болады. Бірақ ... ол ... ... ... ... ... ... сақтау керек;
- өндіріс ішіндегі есеп беру. Ішкі есеп беруді жүргізудің ... ұйым өзі ... , оның ... есеп беру ... құрамын және есепті беру мерзімін, сондай-ақ потенциалды
пайдаланушыларын, есепті жасауға жауапты ... ... ... ... ... келесідей мәселелерді
қарастырады :
- бухгалтерлік ... ... мен ... ... ... ... ретінде, өзінде бухгалтерияны ұстау
керек пе, жоқ, әлде ... ... ... тиісті мамандарды
жалдау керек пе; бухгалтерлік қызметтің жұмысын қалай ұйымдастыру
керек, яғни есеп персоналдарының саны қандай ... ... ... ... ( есеп ... материалдық, өндірістік,
жинақ бөлімдері ) олардың бағыныштылығы қалай болуы керек деген
мәселелерді өзі ... ... ... ... ұйым ... есептің дұрыс ұйымдастырылуына қажетті жағдайларды
жасау керек.
- есепті орталықтандыру деңгейі. ... ... ... жағдайына
байланысты есеп орталандырылған нысанда ұйымдастырылуы мүмкін, ол
кезде ұйымның барлық бөлімшелері біртұтас ... ... ал ... ... ... ... ... дербес бухгалтерия құрап, балансқа дейінгі
есеп жұмысының барлық цикылын ... ... ... ... жасауға тиісті мәліметтерді береді;
- ішкі өндірістік бақылау. Ұйымның ішкі өндірістік бақылау жүйесінің
қандай болуын және олардың басты элементтерін ... ... ... ... құжаттарды жасап және рәсімдеп отыратын
жауапты тұлғаларды белгілеп бөліп отыруын, олардың есеп қызметіне
дер ... ... және т.б. осы ... ... ... ... негіздеу және таңдау кезінде барынша ... ... мен ... басшылыққа алынады және оны сақтаған жағдайда ұйым
үшін де, жалпы республика бойынша да шаруашылық ... ... ... ... ... ... саясатын құрудың негізгі қағидалары мен талаптары № 1 БЕС жан ... ... ... есеп ... ... ... ... өз мүліктері мен
міндеттемелерімен бөліп көрсетуі тиіс (яғни, мүлікті жеке дараланған
қағидасы бойынша), ұйым ... көз ... ... ... өз ... ... болса, яғни өз қызметін тоқтату жөнінде ниетінің
жоқтығын білдірсе, онда толасыздық, ... ... ... ... ұйым өзі ... ... ... есепті жүргізудің тәсілін
жүйелілік ... ... ал егер де ... орын ... ... ... сол кезеңіне жатқызатын ... онда ... ... ұстағаны болып табылады. Бұдан басқа, мынандай
талаптарды да ұстағаны жөн, атап айтқанда:
- ... ... ... фактілерін бухгалтерлік есепте
толығымен көрсету;
- сақтық жағдайын ұстау керек, яғни ... ... ... мен ... ... ... болуы тиіс,активтер мен
табыстарға қарағанда;
- шаруашылық нысанының басымдылық мазмұнын, яғни шаруашылық
қызметінің ... ... ... көрсетілуін қамтамасыз етілу
керек, демек оның тек құқықтық негізін ғана емес, сонымен ... ... ... ахуалын, оның экономикалық мазмұнын да
қамту керек;
- қайшылықсыз деп әр қилы есеп түрлерінен қалыптасқан мәліметтердің
сәйкестілігін, ... есеп беру ... ... есеп ... ұқсастылығын айтады.
- Рационалдылық ұйым көлемімен, оның қызмет масштабына лайықты
келетін есепті жүргізудің қолайлылығын білдіреді.
Аталған қағидалар мен ... кез ... ... есеп ... ... оның негізін қалайды. Егер де олар ... онда ... ... ... ... ... ... және ұйым мәліметтері бұрмалануы мүмкін.
II. Меншікті капитал есебі
2.1 Жарғылық капиталдың есебі
Кәсіпорынның жарғылық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның жасаған қаражаттарының сомасы ... ... ... ... ... жеке ... ... қаражаттарының, материалдық емес активтерінің және басқа да
мүліктердің ... ... ... есебінен құрылады. Сонымен қоса,
жарғылық капитал жаңадан құрылған заңды тұлғалар өз қызметін бастау үшін
бастапқы материалдық базасы ... та ... ол ... қатысушылардың) қатысу үлесін және кепілдік сипатын
анықтайды.
Шаруашылық ... ... ... ... ... да, ... қағаздар да, мүлік те,мүліктік құқық та және басқа
мүліктер (интелектуалдық ... ... ... ... да ... ... мүмкін.
ЖШС «Динал» құрылтайшыларының шешімі бойынша мүліктік құқығы ақшалай
нысанда бағаланған. Сонымен қатар пайыздық қатынасы ... ... ... ... ... капиталына натуралды нысанда
салынатын салымдары немесе барлық ... ... ... ... ... ... алынған-ұғымды анықтайтын
ережелердің жиынтығы, белгілі бір ұйымның атқаратын қызметінің тәртібі,
немесе ... ... ... ... ... яғни ... қорға
салынған активтердің жалған және номиналдық құны.
бойынша немесе құрылтайшылардың жалпы жиналысының ... ... ... ... ... ... Осындай салымдардың құнының сомасы
жиырма мың айлық есептік көрсеткіштен асып түсуі керек, бірақ сол ... ... ... қуаттануы ... ... ... ... ... ... ... құжаттармен не болмаса аудиторлық есеп берулерімен қуатталып
бағалануы мүмкін.
Егер де салым ретінде ұйымға мүлікті пайдалану құқы берілсе, онда ... үшін ... ... ... ... ... барлық мерзімі үшін есептелген сомадан анықталады.
Мүліктік құқы жоқ және ... да ... емес ... ... ... ... ... етілмейді, сондай-ақ қатысушылар
серіктестікке бір-бірінің қарызын өзара ... ... ... және ... ... серіктестіктердің жарғылық
капиталының бастапқы мөлшері құрылтайшылыадың салым сомасына тең болады
және құжаттарын мемлекеттік ... өту үшін ... ... оның
мөлшері жүз айлық есептік көрсеткіштен кем болмауы керек.
Аталған серіктестіктер тіркеуге дейін өздерінің жарғылық капиталының
жалпы сомасының 25 ... ... ... төлеуге міндетті. Бірақ
ол жарғылық капиталының ең төменгі сомасынан кем болмауы керек. ... ... ... мерзімде серіктестіктің барлық
қатысушылары жарғылық капиталына берешегін толығымен өтеуі тиіс.
Ол мезгіл серіктестіктің тіркелген ... ... ... және ... жылдан аспауы керек. Егерде серіктестіктердің қатысушылары
белгіленген мерзімде өз үлестері ... ... ... ... ... есебінен берілген үлесінің бір бөлігін қосуы керек,
болмаса олардың жарғылық капиталына ... ... ... азайтылады.
Акционерлік қоғамның жарияланған жарғылық капиталының мөлшері бірыңғай
валюта көрсетілген барлық шығарылған акцияның номиналды (атаулы) ... ... ... ... шығады деп жариялап қойған акцияларының
барлығын немесе тек бір бөлігін ғана шығаруы және орналастыруы мүмкін. ... ... ... ... ... ... өтпес бұрын
жарияланған жарғылық капиталының толық төленуін қарастырады. ... ... ... ... ... капиталының кем дегенде 25
пайызын тіркеместен бұрын төленуі тиіс.
Жарияланған жарғылық капиталының минималды көлемі акционерлік қоғамы
үшін – бес мың минималды ... ... ал ... ... үшін – ... ... көрсеткішін құрайды.
Акционерлердің жалпы жиналысында анықталған әрі жарияланған санының
шегінде акцияны шығарудың жағдайы, мерзімі, саны директорлар ... ... ... ... ... капиталының деңгейі
шығарылатын акцияның номиналдық (атаулы) құнына тең болады. Шығарылған
(төленген) жарғылық капитал жаңадан ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... әрбір қоғам түріне белгіленген
минималды деңгейден төмен болмауы керек.
Қоғамның жарияланған жарғылық капиталы ... ... ... біткен соң ғана, ұлғайтуға рұқсат беріледі, жарияланған
капитал мен шығарылған капиталдың ... ... ... онда ... ... ... ... капиталын ұлғайту және азайту туралы шешім акционерлердің
жалпы ... ... ... ... ... деңгейден
төмендетуге рұқсат етілмейді.
Барлық кредиторларға кем дегенде 30 күн ... ... ... ... ... азайтуға рұқсат етіледі. Бұл жағдайда
кредиторлар өзінің ... ... ... әрі тез ... ... ... ... жай және артықшылығы бар болып келеді.
Заңға ... ... ... ... құқықтарын
қанағаттандырады:
Дивидендтер алуын;
Қоғамды басқаруға қатысу;
Қоғам жойылғаннан кейін одан ... ... ... ... тек иесі ... ... ... қозғалысы, яғни акцияның өз
ұстаушысын ауыстыру, қатаң ... ... ...... ... ... ... Иесі жазулы (атаулы)
акцияның құқын, тек тізімге енгендер ғана пайдалана ... ... ... бары және ... 501 – ші «Жай акциялар
502 ші «Артықшылығы бар акциялар 503 ші «Қосқан үлестер мен ... ... 50 ші ... капиталы» деген шоттар бөлімшесінде
жүргізіледі.
50 – ші «Жарғылық капиталы» бөлімшесінің шоттары бойынша ... ... ... ... ... капиталының мөлшеріне сәйкес
болу керек. 50 – ші ... ... ... жазу ... капиталдың
белгіленген тәртібі бойынша жүреді, олардың ұлғайған немесе азайған
жағдайында құрылтай құжаттарында да тиісті ... ... – ші ... ... ... ... ... операцияларын
қарастырайық.
501 – ші «Жай акциялар 502 ші ... бар ... ... ... ... ... ... капиталына салынатын
салымдары бойынша қатысушылардың қарыз сомасы көрініс табады, ал ол 511 ... ... ... ... акцияларының (салымдары) немесе жарналардың номиналдық құны
төленсе, онда ол: 431, 432, 441, 451, 452 ... ... және ... ... бойынша көрініс табады. Егер де шығарылған акциялардың
номиналдық құны негізгі құралдармен, ... ... ... да активтермен төленсе, онда мына шоттар дебеттелінеді: ... 121-125, 201-206, 221-223 және 511 шоты ... ... ... жауапкершілігі шектелген серіктестіктердің жарғылық
капиталын қалыптастыру процесі бір жылдан аспауы керек, егер де ... ... онда ол ... ... пайыз сомасының бөлігі
немесе оның бір бөлігін, яғни жарғылық капиталына жетіспей тұрған ... ... ... шотының дебеті бойынша 727 ... ... мен ... ... табыс» шотының кредиті ... де ... ... ... онда ... ... жетіспей
тұрған сомаға тиісті түзетулер жасалынады, ол кезде 511 ... және 503 шоты ...... ... ... ... ... шығып кетсе, онда оның үлесін
үшінші тұлға сатып алуы ... ол ... ... капиталдың сомасы
өзгермейді, тек қатысушылардың құрамында ғана өзгерістер болады.
Егер де ... ... ... онда ... ... ... да ... демек: 503 шоты дебеттелінеді де, 441, 451, 101-103,
106, 121-125, 201-206, 221, 222 ... ... де ... ... ... өз акцияларын қайтып алса, 501,
502, шоттары дебеттелінеді де, 521 – «Қайтып ... ... ... Капитал қозғалысы бойынша болатын операциялар есебі
Капиталдың қозғалысы ... ... ... көрсетілуінің
маңыздылығы әрбір кәсіпорын үшін зор болып саналады. Төменде ... ... ... операциялар көрсетілген.
Төленбеген капиталдың есебі. Төленбеген капиталдың есебін жүргізу үшін
511 – ші «Төленбеген капитал» шотын пайдаланады. Бұл шотта заңды ... ... ... серіктестіктердің жарғылық қорына қосқан
үлестері бойынша қарыздарының сомасы туралы ақпарат ... ... ... шоты шоттардың типтік жоспарында, «Меншікті
капиталы» ретінде саналса да, яғни баланстың ... ... ... да, ол ... табиғаты бойынша активтік шот ... 511 шоты тек қана ... ... көрсетеді, яғни ол бар
болған табыс табуға арналған жалған капиталды ... ... ... парақтарды т.б.) демек сол капиталдарға иелік
құқығы бар екенін ғана білдіреді.
Жарияланған (белгіленген тәртіппен тіркелген) жарғылық қор ...... ... шоты дебеттелінеді де, 50 – ші «Жарғылық
капитал» бөлімшесінің ... – 501 – ші «Жай ... 502 ... бар ... ... ... және 503 – ші «Қосқан
үлестер мен жарналар» (серіктестіктердің ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуына қарай 511 – ші «Төленген
капитал» шоты ... ... ал ... ... дебеттеледі:
Материалдық емес активтерді жарғылық қорға жарна ретінде төлеу кезінде
– 101-104, 106 ... ... ... ... аяқталмаған құрылыс объектілерін
жарғылық қорға жарна ретінде төлеу кезінде – 121-125 шоттары;
Материалдар мен тауарларды жарғылық қорға ... ... ... ... 208, 221-223 ... ... жарғылық қорға жарна ретінде аударған кезде –
451, 452, 441, 431, 432 ... ... де 511 ... ... ... ... онда ... өзінің
жарғылық қорын толығымен қалыптастырғаннан білдіреді.
511 –ші шоты бойынша аналитикалық есеп ... ... ... ... акцияға жазылған сомасына жарғылық қорды құрғанда,
сондай-ақ қосымша эмиссия жасау арқылы жарғылық қор ... ... ... ... ... ... ... жарғылық қордың
өскен сомасына:
Дт: «Төленбеген капитал» шоты, Кт: «Жай акциялар» немесе ... ... шоты ... ... жазу ... үлес қосушылар мен акционерлер қоғамға өз үлесін ақшалай түрде
салған ... ... ... Кт: ... ... шоты ... екі ... жазылады.
Ал егер үлес қосушылар мен акционерлер ... өз ... емес ... «негізгі құрал», «материалдық құндылықтар» тағы
да басқа түрде салатын болса:
Дт: «Материалдық емес ... ... ... және тағы да ... ... ... ... деп аталатын шот түрінде бухгалтерлік жазу
жазылады.
Сондай-ақ серіктестіктердің (акционерлік қоғамнан басқадай) ... ... ... ... мен ... сомасына:
Дт: «Материалдық емес актив»;
«Негізгі құрал»;
«Материалдық құндылықтар»;
«Ақшалар» және тағы да басқа шоттардың тиістісі.
Кт: ... мен ... шоты ... ... жазу ... ... капитал» деп аталатын шот акционерлік коғамның
акционерлерден сатып алған акциялардың есебін жүргізу үшін ... ... ... ... өз акцияларын сатып алған ... ... ... алынған капитал» шоты,
Кт: «Ақшалар» шоты түрінде екі жақты жазу жазылады.
Егер ... ... өз ... ... алып ... ... алынған акцияның құнына:
Дт: «Жай акциялар» немесе
«Артықшылығы бар акциялар» шоттарының тиістісі,
Кт: «Қайтарылып ... ... шоты ... бухгалтерлік жазу
жазылуға тиіс.
Осы айтылғандармен қатар кәсіпорындарда «Қосымша төленген капитал»
деп аталатын шоттақоғамның өз акцияларын ... ... ... ... сату ... ... ... сомалары, ал «Қосымша
төленбеген капитал» деп аталатын шотта ақшаның құнсыздануына және ... ... ... ұйымның «негізгі құралдарын»,
инвестицияларын сондай-ақ басқа да ... ... ... нәтижесінде
пайда болған капиталдың өсу сомалары есептелінеді. Жоғарыда ... ... өз ... ... ... ... бағамен сатқан
уақытында ақшаладың келіп түсуіне қарай:
Дт: «Ақшалар» шоты,
Кт: «Қосымша төленген капитал» шоты түрінде ... ... ... ... олардың атаулы (номиналдық)
бағасынан төмен бағамен сатып алуынан пайда ... ... ... ... алынған капитал» шоты,
Кт: «Қосымша төленген капитал» шоты түрінде бухгалтерлік ... ... ... ... және басқа да
активтерді қайта бағалағаннан алынатын ... ... ... ... және тағы да ... ... тиістілері,
Кт: «Негізгі құралдарды қайта бағалағаннан алынған қосымша төленбеген
капитал»;
«Инвестициялар қайта бағалағаннан алынған қосымша төленбеген капитал»;
«Басқа да қосымша ... ... ... ... түріндегі
бухгалтерлік жазу жазылады.
Сонымен қатар:
- негізгі құралдарды қайта бағалау кезінде өскен тозу ... ... ... ... ... алынған қосымша төленбеген
капитал» шоты,
Кт: «Негізгі құралдардың тозуы» шоты түрінде;
- негізгі құралдардың ... ... ... ... ... және есептен шығарылған ... ... ... ... ... табысқа апарылмай қалған
қосымша бағасының сомасына:
Дт: «Негізгі құралдарды қайта бағалағаннан алынған қосымша төленбеген
капитал» шоты,
Кт: «Есепті жылдың бөлінбеген ... ... ... шоты ... ... ... ... қайта бағалау кезіндегі анықталған
қосымша құны шегінде ... ... ... кезіндегі оның құнының
азаю сомасына:
Дт: «Негізгі құралдарды қайта бағалағаннан алынған қосымша төленбеген
капитал» шоты,
Кт: «Негізгі құралдар» шоты түрінде ... ... ... ... бағалағаннан алынған қосымша төленбеген
капитал» шоты бойынша ұйымның бухгалтерлік ... ... ... бұрынғы қосымша бағалағанда алынған
сомасы шегінде инвестициялардың кейінгі кездегі құнының төмендеу
сомасына:
Дт: «Инвестицияларды ... ... ... ... ... ... «Қаржылық инвестициялар» шоты түрінде;
- қабылданған есеп саясатына қарай есептен шығарылған ұзақ мерзімді
қаржылық инвестициялардың бұрынғы қосымша ... ... ... қайта бағалағаннан алынған қосымша төленбеген
капитал» шоты,
Кт: «Бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян)» немесе ... ... ... ... ... ... ... жазулар жазылады.
Резервтік капитал ұйымның таза пайдасы есебінен қалыптасқан уақытта
бухгалтерлік есепте:
Дт: «Ағымдағы жылдың бөлінбеген ... ... ... ... ... ... ... «Басқадай резервтік
капитал» деп аталатын шоттар түрінде жазу жазылуы тиіс.
Ал кәсіпорынның резервтік капиталындағы ... ... ... ... ... ... резервтік капитал» немесе «Басқадай резервтік
капитал» шотттарының тиістісі,
Кт: «Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған зияны)»;
«Өткен жылдың ... ... ... ... бар ... бойынша есеп айырысу» немесе тағы да басқа
шоттардың тиістілері түрінде екі жақты жазу ... Есеп ... ... ұйымның шеккен қорытынды зиянының сомасына:
Дт: «Есепті жылдың бөлінбеген кірісі (жабылмаған зиян)» шоты,
Кт: «Жиынтық кіріс (зиян)» шоты түрінде бухгалтерлік жазу ... ұйым ... ... ... ... қор құрған уақытта оған
тиісті сомаға:
Дт: «Есепті жылдың бөлінбеген ... ... ... ... ... ... резервтік капитал» немесе «Басқадай резервтік
капитал» шотттарының тиістісі.
- ... ... ... ... ... ... ... немесе төлеген
сомасына:
Дт: «Есепті жылдың бөлінбеген кірісі ... ... ... ... бар ... ... есеп айырысу»,
«Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін алынған ... ... да ... шоттарының тиісті түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
- Акционерлерге (серіктестіктерге, ... ... ... есеп ... ... ... ... сомасына:
Дт: «Есепті жылдың бөлінбеген кірісі (жабылмаған зиян)» шоты,
Кт: «Өткен ... ... ... ... ... шоты ... жазу ... кәсіпорын зиян шексе жылдың аяғында «Есепті жылдың бөлінбеген
кірісі (жабылмаған зиян)» деп аталатын шот ... ... ... - деп ... шот ... егер кәсіпорын пайда тапқан болса:
«Жиынтық кіріс (зиян)» - деп аталатын шот дебиттелініп,
«Есепті ... ... ... ... ... деп ... шот
кредиттелінеді.
2.3 Жиынтық табыс және бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) есебі
Жиынтық табыстың (зиянның) есебі. ... ... ... ... ... ... алу үшін 571 «Жиынтық табыс (зиян)» шотын
пайдаланады. Егер де ... ... ... онда шот ... ... ... ... қызмет түрлерінен түскен табыстар 70 ... ... ... ... ... 701 ... 72 ... емес
қызметтен түскен табыс» бөлімшесінің 721-727 шоттарында, 80 ші «Сатылған
тауарлардың ... ... ... ... ... 801, ... 811, 821, 841, 845, 851, 861, 871 ... жыл
бойы жалпы алынған табыстан алынатын шығындар жинақталады.
Жыл аяғында ... ... ... ... мынандай
корреспонденциясы жазылады:
70 – ші ... ... ... ... ... (701 шот)
және 72 – ші «Негізгі емес қызметтен түскен табыс» бөлімшесінің шоттары
(721-727 шоттар) ... 571 –ші ... ... (зиян)” шоты
кредиттеледі.
Төтенше жағдайлардан және тоқтатылған операциялардан алынған табыстар
сомасына шоттардың мынандай корреспонденциясы анықталады:
86 – шы ... ... ... ... (зияндар)” бөлімшесінің
861- 864 шоттары және 87 – ші “Басқа ұйымдарға үлестік қатынастан ... ... ... ... 571 “Жиынтық табыс (зиян)” шоты
кредиттелінеді.
Жыл ... 80 – ... 801, 811, 841-845 – ші ... ... ... 571 –ші “Жиынтық табыс (зиян)” шотының
дебетіне көшіріледі.
71 – ші “Сатылған тауарлардың қайтарылуы және сату ... ... ... ... ... ... ... бойынша табыстар
мен зияндар болулары мүмкін. Табыс сомаларын 71 – бөлімшесінің ... ... ... және 571 ... кредиті бойынша көрсетіледі;
зиянды 71 – бөлімшенің 711-713 шоттарының кредитінен 571 –шоттың дебетіне
көшіріледі.
571 – ші “Жиынтық табыс ... шоты ... ... ... ... онда ... (571 – ... кредиті) және зияндар (571 –
шоттың дебеті) солыстырылады. Табыс 571 – шоттың дебеті бойынша және ... ші ... ... ... ... (жабылмаған зиян)” шотының кредиті
бойынша көрініс табады. Шығын 571 –шоттың кредиті және 561 –ші “Есепті
жылдың бөлінбеген ... ... ... ... ... бойынша
көрініс табады.
Бөлінбеген табыс (жиынтық жабылмаған зиян) есебі бухгалтерлік
есептің ... есеп ... 56 – шы ... шоттарында
жүргізіледі.
561 – шот «Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған зияны)».
562 – шот ... ... ... ... ... зияны)».
Енді осы келтірілген шоттар бойынша жасалатын операциялар қарастырып
көрейік.
Есепті ... ... ... ... ... ... есеп
берілетін жылда пайда болған бөлінбеген табыс ... ... ... ... бары және қозғалысы туралы ақпараттарды жинақтауға
арналған 561 – шоты пайдалынады.
Есеп берілетін жылдың соңында 561 – ... ... ... ... ... ... жазылады. Бұл ретте шоттардың мынандай
корреспонденциясы ... жыл ... ... ... ... – ші «Жиынтық табыс (зиян)» шоты дебеттеліп, 561 –ші ... ... ... ... ... шоты кредиттелінеді. Жыл
ішінде алынған зиян сомасына жоғарыдағы жазу керісінше жазылады.
Сонымен қоса, 561 шоттың кредиті және 551 ... ...... ... зиянды өтеуге бағытталған резерв капиталының сомасын
көрсетеді; 561 шоттың ... және 541, 542, 543 ... ...
есептен шығарылған негізгі құралдар бойынша қайта бағалаудың сомасын,
қызмет ету ... ... ... табыстың сомасына және ұзақ
мерзімді инвестицияның сомасын көрсетеді; 561 ... ... және ... ... - өз акцияларын қайтып сатып алынған ... ... ... ... ... айырмасы көрсетіледі.
561 – шоттың дебеті бойынша мынандай ... ... ... – ші ... ... резервтік капитал», 552 – ші «Басқа да
резервтік капитал» шотының кредиті ... ... ... ... құжаттарында белгіленген мөлшерде резервтік капиталға аударылған
сомасы; 621 – ші «Жай ... ... есеп ... 622 ... бар акциялар бойынша есеп айырысулар 687 ші «Басқа ... ... және ... ... ... – жай және
артықшылығы бар акциялар бойынша дивиденттерге, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... табыстың сомасы; 521 –ші «Қайтарылып алынған капитал» шотының
кредиті – акционерлерден өз акцияларын оларды атаулы (номиналды) құнынан
жоғары ... ... ... түскен айырма сомасы.
Есепті жылдың бөлінбей қалған табысы (зияны) есептен ... ... ... 561 – шот ... 562 – ... зиян ... 562 –шот дебеттеледі, 561 –шот кредиттеледі.
Жоғарыда көрсетілген жазбалардан кейін 561 –ші шот ... ... ... ... ол ... ... 571 ... жабылады.
Өткен жылдардың бөлінбеген табысы (жабылмаған зияны) есеп берілетін
жылдан бұрынғы жылдары пайда болған бөлінбеген ... ... ... сомаларының қолда бары және қозғалысы туралы ақпаратты жинақтауға
арналған, ол 562 – шотта ... ... ... ... ... ... ... өткен жылдардың белгіленген тәртібіне таратылмаған табыстың сомасы 561
шоттың дебетінде; өткен жылдардағы өтелмеген зиянды өтеу үшін бағытталған
резервтік ... ... 551, 552 ... ... көрініс табады.
562 шоттың дебеті бойынша төмендегідей шаруашылық операциялары:
өткен жылдардың белгіленген тәртібінде жабылмаған (өтелмеген) зиянның
сомасы 561 ... ... ... ... ... мен жай және артықшылығы бар акциялар бойынша
төленетін дивидендтердің есепті жылдағы ... ... ... ... 622, 687 ... ... ... капиталды толықтыру үшін
өткен жылдарда алынған табыстан аталған мақсатқа бағытталған сомасы 501,
502, 503 шогттарының ... ... ... ... ... ішкі аудиті
3.1 Меншікті капитал есебінің аудиторының мақсаты,
ақпарат көздері мен қамтамасыз етілуі
Аудиттің тексеру ... ... бұл ... жұмыс істеп жатқан
кезеңінде, яғни тіркелген күннен бастап қайта ... ... ... ... ... негізде рәсімдегенін тексеру болып табылады.
1. Қаншалықты толық және уақытысында ... ... ... ... ... істей бастады;
• Жұмысын жалғастыра берді;
• Жұмысын тоқтатты.
2. Құрылтайшыларымен есептесу толықтай көрсетілген бе:
• Жарғылық капиталдың құрылу бойынша;
... ... ... ... ... ... Салық заңға сәйкес есептелген бе.
Осы сұрақтарға жауап беру үшін аудиторлық мекеме ұйымды ... ... әсер ... факторларды ескеру қажет:
1. ұйымдастыру-құқықтық форма;
2. меншік түрі;
3. құрамын;
4. мәртебесін (холдинг, серіктестік)
5. қызмет ... ... ... ... ... ... кем ... төрт бағытта жүргізу керек:
1. құрылтайшылық құжаттар аудиті, 2. ... ... ... ... ... ... 4. ... капитал құрылғанда
және құрылтайшыларымен есеп айырысу кезіндегі салық салу аудиті.
Бірінші бағыттағы ... ... ... ... ... жұмыс істеуге
құқығын тексереді. Екінші ... ... ... және дұрыс
құрылғанын тексеру. Үшінші – ... ... ... ... және ... есептеулерді тексеру. Төртінші –
салықтар және басқа да міндетті төлемдер төленгенін тексеру.
Бағыттарды таңдағаннан кейін келесі ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге құқығы бар екендігін растау;
2. жарғылық капиталдың дұрыс құрылғанын растау;
3. құрылтайшылармен аралық және соңғы ... ... ... жарғылық капитал уақытысында және дұрыс құрылғанын анықтау;
5. құрылтайшыларымен дұрыс және толықтай ... ... ... ... есеп беру ... ... соның ішінде
• жарғылық капиталдың құрылымы және көлемі;
• құрылтайшылардың жарғылық капиталға ... ... ... ... алған меншік акциялардың саны;
• құрылтайшыларға табыстарын төлеу бойынша қарыздар;
• ұйымдастыру шығындары. Басқа ұйымдардың жарғылық капиталдарға
қаржылық ... ... ... ... және дұрыстығын ... ... ... ... ... материалдық
бағалы заттар, материалдық емес активтер, құнды қағаздар және т.б.
бағалау.
8. жарғылық капиталда және ... ... ... ... үшін
алынған табыстар уақытысында және дұрыс алынғанын анықтау ;
9. салықтар және басқа ... ... ... есептегенін анықтау.
Ұйымның аудиторлық тексеру кезінде аудитор, заңдарға сәйкес ... ... ... ... құрылтайшылардың құжаттарына
сараптама жасау керек, ол келесідей мүмкіндіктер береді:
• ұйымның қызметін іске асырады;
• есептесулерді іске ... ... іске ... ... ... ... қорлардың құрылуын іске
асырады;
• құрылтайшылармен есептесуді анықтау;
шарттардың және т.б. ... және ... ... ... ... ... ... сараптау кезінде алынған
ақпараттар аудитор басқа есеп операцияларда және жерлерде ... ... ... ... ... ... қажет:
• ұйымның басқару құрылымын және белгілі шешім қабылдау үшін
барлық деңгейдегі бастықтардың өклеттілігін;
• құрылтайшылық құжаттарда болған өзгерістер ... олар ... ... ... ... ұйым ... ... ұйым құрылтайшыларын;
• жарғылық капиталдың көлемін, және әр құрылтайшының сол
жарғылық капиталдағы үлесі;
... ... ... өз ... ... ... ... қосқан үлестің түрін және көлемін орнату;
• жарғылық капиталға қосқан салымдар бойынша құжаттар дұрыс
рәсімдегенін;
... ... ... ... формасы
(акционерлік қоғам, жауапкершілігі шектеулі қоғамдар);
• тексеріліп жатқан экономикалық ұйым кіші ... ... ... ... ... ... төлегеннен кейін табыстар дұрыс
бөлінген бе;
• міндетті төлемдерді төлеген соң экономикалық ұйым ... ... ... ... ... ... ... құрылу бойынша бухгалтерлік құжаттардың
және бухгалтерлік ... ... ... ... ... және ... есеп регистрлері 687
«Басқалары» шотты және 50 «Жарғылық капитал» бөлімшелерін
салыстыру.
Аудиттің ақпарат көздері
Аудиторлық тексеру кезінде келесі ... ... ... ... жарғысы;
• құрылтайшылық келісім шарт;
• ұйымның ішкі кәсіпкерлікке патент;
• мемлекеттік тіркеуден өткені туралы ... ... ... ... ... инспекцияда,
жинақтаушы зейнет ақы қорында, Әлеуметтік сақтандыру қорында,
дәрігерлік міндетті ... ... ... тіркелгені туралы куәлік;
• банктік қызмет ету туралы шарт;
... ... ... ... ... ... ... қоғамдарға акционерлердің реестрі;
• белгілі қызметке лицензиялар және рұқсат ... ... ... ... тіркелу журналдары;
• ішкі жағдай;
• құрылтайшылардың өз ... ... ... ... емес ... немесе құнды қағаздар (банк
көшірмесі, кассалық кіріс ордер, натуралды түрде берілген,
мүлікті кірістеу актілері) түрінде қосқаны туралы ... ... ... ... ... ... емес ... үлестерінің бағалау әдістері;
• ұйымның мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... есеп ... ... есеп беру;
• ұйымның қайта құру немесе тарату күніне есеп беру
2. Меншікті ... ... ішкі ... ... ... ... ішкі бақылау бөлімшесі жоқ, ... ... ... бөлімше атқарады. Бірақ ЖШС «Динал» басшыларымен
тікелей аудитпен айналысатын бөлімше ашуына болады және ол тікелей тек ... ... ... Бұл ... жыл ... бір рет сыртқы аудит
жүргізіледі. ЖШС «Динал» қызметіне аудиттің жүргізілуі және ... ... құпя ... - бұл мәліметтер жарияланбайды.
Төменде меншікті капитал есебінің ішкі аудиті қарастырылған.
Меншікті ... ... ... ... ... яғни ... және оның қызметін қамтамасыз ету үшін қатысушылардың меншікке
салынған үлестерінің жиынтығы. Жарғылық ... ... және ... ... ...... ... тікелей
байланысты болады.
Ұйымда жарғылық капиталдың орындайтын үш ... ... ... ... ұйымның жұмыс істеуіне негізгі бастапқы капитал болып
табылады. Екіншіден, ұйымда жарғылық капиталдың құрылу әр бір ... ... ... береді, өйткені жалпы жиналыста қатысушылардың
дауыстары және табыстың (дивиденд) көлемі соған ... ... ... ... ... тұлғаның алдында міндеттерді орындауды
кепілдік береді, сондықтан заңда оның ... ... ... ... капиталдың бұл функциялар қалай ... үш ... ... ... ... ... және
акционерлік қоғамда орындалады, себебі жарғылық капитал қатысушылардың және
акцияларға жазылғандардың үлес есебімен қалыптасады.
Толық және коммандиттік серіктестіктерде ... ... бір ... ... – ол ... ... ... табылады. Бұл капитал
қатысушылардың басқаруда үлесін ... ... әр бір ... ... ... бір ғана ... ие болады. Жарғылық капиталдың
көлемі қандай болса да, серіктестіктердің несие берушілерінің мүдделерін
қатысушылардың ... ... ... ... кепілдік функциясы
орындалмайды.
Қазіргі кезде кооперация өндірістік кооперативтері ғана ұсынады. Бұндай
ұйымдардың ең ... ... ... ... ... табылады, ол
кооператив мүшелердің мүліктік жарналар есебінен құрылады. ... ... ... мүліктік жарналардан құрылады және құру,
ұйымдастыру шығындарын жабу үшін қолданады. Кооператив мүшелерімен салынған
әр пай ... ... ... болады және пайыз түрінде көрсетіледі.
Солай, өндірістік кооперативтің ... ... ... ... үшін қатысушыларымен біріктірілген, мүліктің жалпы сомасы.
Өндірістік кооперативтерде шаруашылық ... ... ... ... ... ... жұмыспен айналыспайтын сол жерде
жұмыс істейтіндер болады.Кооперативтердің басқару жұмысына қатысу, пайдың
көлеміне байланысты емес және бір пай бір ... ... ... үлес ... арасында бөлген кезде олардың мүлік жарнасының
көлеміне ғана емес, сонымен бірге еңбекпен қатысуының дәрежесіне міндетті
түрде қарайды.Кооперативтің ... ... ... және оның ... ... құрылады.Солай өндірістік кооперативтердің
жарғылық капиталы мүліктік және кепілдік функцияларын орындайды.
Мемлекеттік кәсіпорынның ... ... - өз ... ... ... ... ... органдарымен) кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыру үшін. Бұл мүлік бөлінбейді, үлестерге таратылмайды, демек
еңбек ұжымы да ... ... ... оған ... ... жоқ.
Мемлекеттік кәсіпорын өндірістік кооператив сияқты екі функция
орындайды бұл – ... және ... ... ... бастамас бұрын, аудиторға оны тексеру
бағдарламасын жасау керек, ол келесідей процедуралардан тұрады:
1. баланстың мәліметтері бас ... ... ... ... ... және аналитикалық есепті жүргізудің дұрыстығын тексеру;
3. жарғылық капиталдың ... ... ... ... ... ... кірістелу және толықтығын
тексеру;
5. жарғылық капиталдың негізбен ... және ... ... ... ... ... және ... мүліктің құқықтарын түгендеу, кәсіпорынның
жарғылық капиталына үлес түрінде енген;
7. жарғылық ... ... ... алып ... үшін ... ... ... бағдарлама бойынша, аудиттің бірінші кезеңінде жарғылық
капиталдың көлемін балансымен, құрылтайшылардың құжаттарының ... «жай ... 502 ... бар ... және 503 ... мен
пайлар», сонымен №13 журнал-ордерімен сәйкес екенін тексеру ... ... 501, 502, 503 ... ... ... яғни ... құрылтайшылардың, қатысушылардың жарна ... ... ... ... № 13 ... ... ... мәліметтерімен сәйкестендіру керек, яғни жарғылық капиталдың құрылу
кезінде корреспонденция шоттарының дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... ... дұрыс тексеру.
Аудиттің осы процедурасын жүргізгенде тексерушіге ең ... ... ... ... оның ... ... және ... капиталдағы үлестерін, құрылу тәртібін анықтау керек.
Жарғылық капиталдың құрылу тәртібі заңдылықпен және ... ... ... ... және құқықтық –ұйымдастыру
формаларға байланысты әр ... ... ... ... ... ... іске қосылып оның қызметін іске ... ... ... ... қаражат сомасын көрсетеді (құрылысқа,
монтаждау, ... ... ... ақша және ... қаражаттары).
Мемлекеттік емес, яғни коммерциялық, құрылымдарда жарғылық ... ... ... ... ... т.б. ... ... бұл жерде бірнеше заңды ... жеке ... ...... қоғамның, серіктестіктердің және басқа құқықтық –
ұйымдастыру кәсіпорындар түрлерінің құрылтайшылары.
«Шаруашылық ... ... 2 ... 1995 ж. № ... заңды
күші бар Қазақстан Республикасының жарғысында және «Жауапкершілігі
шектеулі және қосымша ... ... 22 ... 1998 ж. № ... ... Республика заңында жарғылық капиталдың бастапқы көлемі
құрылтайшылардың жарналардың ... тең, және 100 ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу құжаттардың
күніне сәйкес. Жауапкершілігі тәуелді серіктестіктердің жарғылық капиталдың
салымдары ақша, құнды қағаздар, ... ... ... ... ... құқықтары және интеллектуалдықұқықтар және т.б. болуы мүмкін.
Жарғылық капиталға міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... келісімдері немесе
серіктестіктің қатысушылардың ... ... ... бойынша ақша
формасымен бағаланады. Егер осындай салымның сомасы ... ... ... ... болса, онда оның бағалануы тәуелсіз ... ... ... серіктестікке мүлікті пайдалану құқы беріледі, мұндай
жағдайда салымның көлемін құрылтайшыларының ... ... ... ... төлемі түрінде анықтайды.
Жауапкершіліктері тәуелді серіктестіктердің қатысушылары тіркегенге
дейін ... ... ... ... ... 25 пайыз енгізуге
міндетті, бірақ жарғылық капиталдың минималды көлемінен ... ... ... ЖШС – ні ... күніне.
Кәсіпорынның жарғылық капиталға жарна түскен уақыттан бастап:ақша
қаражаттар үшін – есеп айырысу шотына ... ... ... ... түсуі;негізгі құралдар, материалдық және материалдық емес активтер
үшін ... ... ... және ... емес активтердің
қабылдау тапсыру актісі ... ... ... ... келуін рәсімдейтін басқа да құжаттар болып табылады.
Негізгі құралдарды және материалдық емес активтерді қабылдау ... ... ... ... ... ... кіріс касса ордерлер және басқа бастапқы құжаттардың
мәліметтеріне сүйене ... ... ... ... уақытысында
және толық кіріске алғандығын тексеру керек.
Тексеру кезінде келесі сұрақтарға жауап беру керек:
1. кәсіпорынды тіркемес бұрын барлық құрылтайшылар ... ... ... ... өз ... ... ... жарғылық капитал құрылтайшылардың құжаттарына және заңның талаптарына
сәйкес құрылды ма?
3. құрылтайшылар жарғылық капиталға үлес ... не ... өз ... ... ... ... ... көлемін қалай
анықтайды?
5. қатысушының жарнасы баға ... ... ... және ... ... сараптаушының бағалауы қажет етеді?
Қатысушылардың жарна сомасы 511 «Төленбеген капитал» дебетелініп
және 503 «жарғылық капиталға жарна мен пайлар» кредиттелінеді.
Жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... тіркеу
кезінде оның жарғылық капиталды тексермейтіндігі туралы аудитор міндетті
түрде білу керек. Тексеру ... ... ... қатысушының талабы бойынша яғни құрылтайшы болып табылатын және
серіктестіктің мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... ... сараптаушымен жүргізеді, және
тексерткен қатысушымен төленеді;
2. соттың шешімі ... әр ... ... ... ... – қаржылық есеп беру бойынша.
Жарғылық капитал аудиттің ең маңызды процедурасы жарғылық капиталдың
өзгеруін тексеріп және уақытысында құрылтайшылардың құжатына ... ... ... мүлік көздеріне қарағанда шартты тұрақты болып
табылады. Оны өзгерту туралы шешім, тек қана ... ... соң ... ... серіктестіктің жарғылық капиталы келесі
жолдармен үлкейтуге болады:
1. барлық қатысушылармен қосымша пропорционалды түрде жарналар қосу;
2. ... ... ... ... ... ... резервтік капитал есебінен өсіру;
3. серіктестіктің таза активтерін (меншік ... ... ... құны ... ... жоғары болуы. Қайта бағалау тәуелсіз
экспертімен ғана жүргізу мүмкін.
4. бір ... ... ... ... жарналарды салу, қалған
қатысушылардың келісімімен;
5. серіктестіктің құрамына жаңа қатысушыларды қабылдау.
Жарғылық капиталдың өсуі 1-3 пункттерге ... ... ... Ал 4-5 ... қарай қатысушылардың үлестеріне
қайта санау жүргізіледі.
Бірақ жауапкершілігі шектеулі серіктестік жарғылық капиталдың ... ... ... ... және ... ... үш ай ... өтуге
міндетті жалпы жиналыста жарғылық капиталдың өсу туралы шешім қабылданған
күннен бастап.
Жарғылық ... ... ... ... ... жазу ... кредит
503 «Жарна мен пайлар», ал 10 «Материалды емес активтер», 12 ... 20 ... 22 ... 42 ... ... ақша қаражаттары», 44 «Есеп айрысу шотындағы ақша қаражат», 45
«Кассадағы ақша қаражат» ... ... ... капиталдың азаюы қатысушының шығып кетуінен болуы мүмкін. Бұл
серіктестіктің барлық қатысушылардың жарналары пропорционалды түрде ... ... ... ... ... ... жартылай өтеу жолымен
іске асыру мүмкін. Қазіргі іске асырып жатқан заңдылыққа сәйкес ... ... үшін ең ... ... ... ... хат ... Серіктестік жалпы жиналыста жарғылық капиталдың азаюы ... ... соң екі ай ... ... хат немесе серіктестіктер туралы
мағлұматты жариялайтын ... ... ... ... керек.
Серіктестіктің кредиторлары бір ай ішінде баспадан немесе хат ... соң ... ... ... ... өз ... бұрын
серіктестікпен алынған міндеттерді тоқтату және ... ... ... ... ... ... хат түрінде жіберіледі, ал көшірмесі
сол серіктестікті мемлекеттік тіркеуден өткізген органға ... ... ... ... ... азаюы туралы,
кредиторлармен талап қою мерзім өткен соң мемлекеттік тіркеу іске ... ... Егер осы ... ... ... ... талаптарды орындағаны туралы дәлелдеуін немесе осы кредиторлардың
серіктестіктің жарғылық капиталдың азаюы туралы тіркеуге ешқандай ... ... ... ... ... ... азайтқан
кезде орындалған тәртіп бұзылса сот немесе мүдде тұлғаның арызы бойынша,
серіктестікті тарату негіз болады.
Құрылтайшылаға ... мен ... ... ... ... ... ... азаю кезінде келесі бухгалтерлік жазу
жазылады: 503 «Жарналар мен пайлар» дебеттелініп, ақша ... ... ... ... ... ... және т.б. кредиттелінеді.
Акционерлік қоғамдарға келетін болсақ, бұнда қазіргі ... ... ... ... ... құрылады, бұнда шығарылған, хабарланған
жарғылық капитал деген түсініктер ... ... ... ... ... ... болса 511
«Төленбеген капитал» шоты дебеттелініп, 501 «Жай ... және ... бар ... кредиттелінеді. 511 «Төленбеген капитал» активті
шотта ұйымның жарғылық капиталына ... және жеке ... ... ... ... ... жазылады. Былай қарасақ бұл шотта жоқ капитал
көрсетіледі, яғни нақты ... ... ... ... т.б.) ... ... ... сол ұйымнан табыс алуға құқысы көрсетілген.
Жарғылық капиталға ... ... ақша ... мобильді активтер,
тауарлы – материалдық қор және т.б.. ... 511 ... ... Егер 511 ... капитал» шот дебеті бойынша толық
борыш өтелсе , бұл ... ... ... ... ... ... жарғылық капитал көлемі шығаруға барлық жарияланған
акциялардың номиналды ... тең. ... ... ... ... бір бөлігін ғана орналастыра алады.
Қоғамдарда жарияланған жарғылық капиталдың минималды ... ... – 100 ... ... есептік көрсеткіш; ашық қоғамдарда – 5000
еселенген ... ... ... ... ... ... минималды жарғылық капиталы мемлекеттік тіркеу кезінде
төлену керек. Ашық қоғамда ... ... ... 25 ... төлену
керек. Қоғаммен жарияланған жарғылық капиталдың өзгеруі (өсу немесе азаю)
акционерлердің жалпы жиналыс ... ... ... ... орналастырып және оны төлеген соң рұқсат етіледі, егер басқасы
заңмен ... ... ... егер жарияланған жарғылық капитал
азайғанда минималды көлемнен, «Акционерлік қоғам туралы» заңға сәйкес жол
берілмейді.
Акционерлік қоғамдарда ... ... ... ... ... ... ... акцияларды төлеу және олардың қозғалысының
операциялары заңды екендігіне көңіл бөлу ... ... ... ... ... Аналитикалық есеп 511 «Төленбеген капитал» шотында
акционерлік карточкалар немесе айналым ... ... ... ... салымдар бойынша қарыз сомасы, оны өтеу күні, ... үшін ... ... сома ... ... ... негізгі құрылтайшылардың құжаттары, негізгі ... ... емес ... қабылдау тапсыру актісі, кіріс кассалық ордер
және т.б. болып табылады.
Акционерлердің реестрі және 511 шот ... ... ... ... төлеу және олардың қозғалысы заңды екендігін
бақылауға болады. Ашық ... ... ... ... акционерлердің
келісімінсіз қолдан қолға өте алады, бірақ акционерлер реестріне міндетті
түрде болған өзгерістерді ... Ал ... ... ... ... ... ... өту басқа акционерлердің ... ғана ... ... егер ... ... көзделмесе. Жарғылық капиталды тексерген
аудитор бірінші ... 501 «Жай ... және 502 ... ... ... ... 511 «Төленбеген капитал» шотындағы сомамен
салыстыру керек, ... ... ... ... ... ... қатысушыларды, акционерлерді, жарияланған жарғылық ... және ... ... ... ... кіргізілген салым туралы кесте
құру қажет.Фондтық жарнасының максималды ... бір ... ... ... керек, өйткені бір пай ұстаушы адам жалпы сұрақтарды
шешкенде 35 пайыздан көп болуын ... ... ... бұл ... ... ... ... қатысты емес. Оларда бақылау пакет
акциялары бас фирмасына ... ... ... мемлекеттік комитетке
жатады.
Акционерлік қоғам жалпы жиналыстың ... ... ... ... ... өсіріп немесе қосымша акцияларды шығару
жолымен көбейтуге құқылы.
Аудитор мынаған көңіл ... жөн, ... ... ... ... оны толық төлеген соң жол беріледі. Акцияларды шығару
және олардың номиналдық құнын ... ... ... жабу үшін ... ... ... ... акционерлердің жалпы жиналысында
шешіледі, барлық акционерлердің 2/3 дауыстан аз ... ... ... құрылтайшылардың құжаттарында жарғылық капиталды көбейтуге
басқа тәртіп болуы мүмкін.
Іске ... ... ... ... акционерлік қоғамда жалпы жиналыс
шешімі бойынша жарғылық капиталды ... ... ... төмендету
немесе акциялардың бір бөлігін жою мақсатымен сатып алу жолымен азайта
алады. жарғылық капиталды номиналдық ... ... және ... ... өтеу ... ... ... жарғысында қарастырылған кезде мүмкін.
Жарғылық капиталды азайту туралы шешім, жарғылық ... ... ... ... болып келеді.
Акционерлік капиталдың жарғылық капиталы ... ... ... 501 «Жай ... және 502 ... бар ... ал 521 «Алынған капитал» шоты кредиттелінеді, бұл ... ... ... оны әрі ... айналымнан алу туралы ақпарат
жазылған. 521 ... ... шоты ... жеке ... сатып алынған құны көрсетіледі. Акцияларды сатып алғанда бұл
шот дебеттелініп және ақша ... және т.б. ... ... тексеру сапасын жоғарылату үшін аудиторға жарғылық
капиталға салым ... ... ... және ... ... ... жүргізгені дұрыс болады.
Фактыларға сүйенсек жарғылық капиталға салым ретінде салған іске жарамсыз
негізгі құралдар және пайдалануға болмайтын ... ... ... ...... ... ... интеллектуалды меншік мүлік
құрамында болады.
Аудитордың ең соңғы процедурасы ... ... ... іске ... заңдармен сәйкестіріп, ауытқулар болса оны алу ... ... ... ... ... ... одан әрі ... істеуі заңды болса,
мемлекетке, кредиторларға, меншік иелеріне зиян келтірмесе, яғни ... ... онда ... ... ... беруге құқылы. Егер аудитор
жарғылық капиталдың, құрылтайшылардың құжаттарында мәнді қателер жіберіліп,
кәсіпорынның жұмысына күдік тудырса, мемлекетке, ... және ... ... зиян келтірсе, онда ол ... ... ... ... ... беру ... капитал (қор) қазіргі күші бар заңдарға және ... ... ... ... ... ... ... жабу,
сонымен қатар инвесторларға табыстарды төлеуге, егер ... ... ... үшін ... Басқа сөзбен айтқанда резервтік ... бұл ... ... ... ... ... ... тоқтаусыз жұмыс істеуіне кепілдік түрінде шығады және ... ... ... Мұндай қаржылық көзі соңғыларға ... ... ... өте ... ... ... капиталдың құрылуы міндетті немесе өз еркімен ... ... ... ... ... заңдарына сәйкес құрылады, ал
екінші жағдайда – ... ... ... ... оның ... ... құрылады. Қаржылық есеп берудегі концептуалдық ... есеп ... ... және ... Қазақстан Республикасының
Ұлттық комиссиясымен қаулымен бекітілген № 2 12 ... 1996 ... ... көрсетілген, «резервтің құрылуы жарғы немесе ... ... және оның ... зиян салдарлары үшін қосымша
қорғау». Егер кәсіпорынның құрылтайшылық құжаттарында резервтік қорды құру
көзделмесе, онда ... оны ... ... ... ... Республика заңдарына сәйкес резервтік капиталды міндетті
құру көзделсе, резервтік ... ... ... ... ... ... ... капиталда» көрсетіледі. Солай ашық акционерлік қоғам
зияндарды жабу үшін резервтік капитал құру ... ол ... ... 15 ... кем ... ... резервтік капитал мемлекеттік тіркеу кезеңінен бастап екі жыл
ішінде құрылу керек. Ол қоғамның таза ... жыл ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысымен орнатылады.
Егер қандайда төлемдерден қоғамның резервтік капиталы жариялаған жарғылық
капиталдың 15 пайызынан кем ... онда ... ... ... ... ... толтыру керек.
Резервтік капиталдың құрылуы және оның ... ... ... ... ... ... ... аудитор құрылтайшылар
(акционерлер) табысты аудару және көлемі туралы ... ... ... қор ... ... ... ... негізі бар екендігін орнату
керек. Резервтік капитал 55 ... ... 551 ... ... ... және 552 «Басқа резервтік капитал». Бұл бөлімше
шоттарында ұйымның резервтік капитал ... ... ... ... және ... ... ... құрылған. Резервтік капитал
аударымдары 551 «Заңмен ... ... ... 552 ... ... ... кредитінде, және 561 «Бөлінбеген табыс
(жабылмаған зиян)»дебетінде көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... дебетінде 551 «Заңмен белгіленген
резервтік капитал» және 552 «Басқа резервтік капитал», ал ... ... ... ... мен ... ... ... 68 «Өзгеде
кредиторлық берешек және есептесулер» - есеп беру ... ... ... жоқ болғанынан серіктестіктің ... және ... ... бөлімшесінің 687 «Өзгелер» шоты, 56
«Бөлінбеген табыс(жабылмаған зиян)» бөлімше алдыңғы жылы немесе есеп ... ... ... жабу жазулар негізінде бақыланады.
Резервтік капитал 13 журнал-ордерде жүргізіледі.
Солай резервтік капиталды тексергенде аудитор оның жыл басында және ... ... ... ... капитал» бабы, № 13 журнал-ордердің
мәліметтері бойынша бас ... ... 551 ... ... ... ... ... және пайдаланғаны орнату.
Меншікті капиталдың маңызды элементі қосымша ... ... ... ол ... ... сатқанда номиналды құнынан жоғары болған
соманы көрсетеді. Ақпаратты жинақтау үшін 531 ... ... ... ... ... ... сый ақы, яғни ... акцияларды сатқанда оның
құны номиналдық құнынан жоғары сома 531 «Қосымша төленген капитал» ... ақша ... (431, 441, 451) ... 34 ... ... ... 334 «Өзгеде дебиторлық берешек» шоты
дебеттелінеді.
Аудиторға қосымша төленген капиталдың көлемін дұрыстығын ... ... ... ... бабы ... ... қалдықтарын және№13 журнал-
ордерді сол шоттың кредиті бойынша қалдықтарын салыстыру керек.
Аудитордың көңілін бөлетін меншікті ... ... ... ... ... ... ... ол өндірістік қайта бағалау кезіндегі
негізгі құралдырдың және ұзақ ... ... ... құны
өскенін көрсетеді. Негізгі құралдарды және ұзақ мерзімді инвестицияларды
қайта бағалау сомалардың қозғалысы және бар ... ... 54 ... ... ... 541 «Негізгі құралдарды қайта бағалаудан
алынатын қосымша төленген капитал 542 «Инвестицияларды ... ... ... ... ... ... жинақталады.
Аудитор жоғарыда көрсетілген шоттардағы ұзақ мерзімді активтердің қайта
бағалаудан болған операциялардың дұрыстығын ... ... ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді инвестициялардың
бастапқы құны өсу ... ... ... ... 12 ... 14 ... және 40 ... инвестициялар» бөлімше
шоттары дебеттелінеді, ал дебетінде – қайта бағаланған негізгі құралдардың
түзетілген тозу сомасы (13 ... ... ... ... ... корреспонденция); істеп жатқан мерзім ішінде бөлінбеген табысқа
апармаған есептен шыққан негізгі құралдарды ... ... ... ( ... ... ... зиян)» шотымен корреспонденциясы); ... ұзақ ... ... ... ... ... сомасы (561
«Бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян)» ... 72 ... емес ... ... ... 723 «Инвестициялардың, қаржы инвестицияларының
істен шығарылуына алынатын кіріс» шоттар корреспонденция) көрсетіледі.
Кредиттік айналым 54 ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Аудиторға баланстың «Қосымша ... бабы ... ... бас ... 541-543 ... және ... айтылған журналдың мәліметтермен салыстыру керек.
Меншікті капиталдың негізгі буының бірі бөлінбеген табыс (жабылмаған
зиян) ... ... ... ... ... ... осы бабына қатты көңіл
бөлу керек. Біріншіден жылдың басындағы және ... ... ... ... 561 ... ... бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян)», 562
«Алдыңғы жылдардағы бөлінбеген табыс(жабылмаған зиян)» шоттары бойынша ... 13 ... ... осы ... ... ... ... кейін осы шоттардағы шаруашылық операциялардың дұрыстығын тексеру
керек. Бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... қаржы
шаруашылық қызметінің жиынтық сомасы 571 «Жиынтық кіріс (зиян)» шотында
анықталады. ... ... 7 ... ... ... алынған
табыстың қорытынды сомасы көрсетіледі, ал дебеті бойынша корреспонденция 8
«Шығындар» бөлім ... ... ... ... ... 571 «Жиынтық кіріс (зиян) шот бойынша дебеттік және кредиттік
айналымдары сәйкестіргенде таза табыстың (зиянның) ... ... ... ... ... ... табыс (жабылмаған зиян)» ... ал егер зиян ... онда кері ... жазу ... 561 ... ... бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян)» шот
дебеттелінеді, ал 571 «Жиынтық кіріс ... ... ... ... ... табыстың көлемін бағалау керек. Бұл
алдыңғы есеп беру кезеңдермен салыстыру жолмен ... бұл ... ... және ... ... ... ... Талдау
үшін есеп беру жылдың мәліметтері ғана ... ... ... ... ... ... Меншікті капиталды талдау
Біздің отандық тәжірибеде кәсіпорынның ... ... ... ... мыналар саналған: жарғылық капитал, резервтік қор, арнайы
бағыттағы ... ... мен ... жалгерлік міндеттемелер, баланс
пассивінің бірінші бөлімінде көрсетілген бөлінбеген табыс сонымен ... есеп ... ... ... алдағы кезең шығындар мен
төлемдер резервтері, күмәнді қарыздар ... ... 1997 жылы ... ... ... ... көрсетіл.ген алдағы кезең табыстары. БЕС
–2 сәйкес 1998 ... ... ... ... ... капитал,
қосымша төленбеген капитал, қосымша төленген капитал, резервті капитал және
бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) кіреді.
Меншікті ... ... ... айналым қаражаттарындағы
болған өзгерістерге ерекше назар ... яғни ... ... ... ... ... сипаттағы құндылықтарда бекітілмегендігін
және осы қаражаттарды неғұрлым азды-көпті еркін жұмсауға мүмкіндік беретін
нысанда тұрғандығы анықталады. ... ... ... ... ... ... капиталдың сомасына баланс активінің бірінші
бөлімінің ... ... ... алып ... ... кезінде меншікті айналым капиталының абсолютті мөлшерін
анықтауымен қатар, оның ... ... ... үлес салмағын да табу
керек. Бұл ... ... ... тұрақтылығының әлдеқайда сипаттамасы
болып саналады. Арнайы әдебиеттерде оны ... ... ... деп
аталады.
Ол ұйымның меншікті қаражаттарының қандай бөлігі, осы ... ... ... ... нысанда екендігін көрсетеді.
Қаржылық тұрақтылық коэфиценттері:
1. Тәуелсіздік коэфиценті = МК / СК ;
Мұнда: МК – меншікті ... СК – ... ... ... ... деңгейде қарыз қаражатқа тәуелді екендігін ... ... ... ... ... ... ... коэфиценті = ТК / СК ;
ТК – ... ... ... ... ... неғұрлым көп болса, соғұрлым ұйым
қаржыландырудың сыртқы көздері көбірек ... ... ... ... = МК / ... ... ... қай бөлігі қарыз қаражаты ... ... бұл ... ... ... жоқ , ... ... (қосымшада көрсетілгендей) жалпы баланс сомасынан көп ... ... ... санға әкеледі.
Капиталды талдау кезінде меншікті және ... ... ... ... ... ... ұйым тәуелсіздігінің негізі болып
табылады, бірақ мынаны ескерген жөн. Егер өндіріс ... ... ... ұйым ... меншік құралдар арқылы қаржыландыру әрқашан да табысты
болмайды. Себебі жекелеген кезеңде банкте қаражаттар жинақталады, ал ... олар ... ... Егер ... ... ... ... пайыздық стафкалары активтің рентабельділігімен салыстырғанда несиелік
резервтер үшін төлем болса, онда ... ... да ... ... ... ... өсіруге болады. Себебі басқа капиталды ... ... ... ... және ... ... бағытталған.
Халықаралық стандарттар бойынша банктер және инвесторлар үшін меншікті
капиталдың ... 60 ... кем ... ... ... жағдайға ұшыраса, мүмкін сату арқылы инвесторлар,
кредиторлар және ... ... ... 60 ... ... болады.
| |№6 кесте. Өзіндік капиталдын | | | | | |
| ... мен ... ... | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| ... ... |Ж.б. |Ж.а. ... ...... |% ... |% ... |% |
|1 |Өзіндік ... ... |-34811 |100 |94776 | |
| | | |100 | | | |- |
|2 ... ... |466 | |630 | |164 | |
| | | |0,36 | |1,75 | |1,39 |
|3 ... ... |-130053| |-35441 | |94612 |- 1,39 |
| ... ... | |99,64 | |98,25 | | ... ... ... ... ... жыл басына ... ал жыл ... – 34811 ... ... ... ішінде
бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) және жарғылық капиталдан құралған,
сәйкесінше олар 99,25 ... және 1,75 ... жыл ... құраған. Есепті жыл
ішінде абсолюттік өлшемде жарғылық капитал 1,39 пайызға
мен жабылмаған зиян –1,39 ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Кестеден көріп отырғандай өзіндік капитал ұзақ және ... ... аз және ... сан ... ... ... ... капитал
толығымен міндеттемелерден тәуелді болып ... яғни ... ... ... ... ... және ... есептеуге болмайды, өйткені олар өз мағынасын жоғалтады.
Қорыта айтқанда бұл ұйымның міндеттемелері өте көп және ... ... ... ұйым ... ... мүмкін.
Қорытынды
Қазақстанда қазіргі жағдайда сыра өндіру саласы өте табысты саласы
болып ... Бұл ... ... ... ... – маусымдық
сұранысқа ие, яғни сыра өнімдеріне ... мен ... ... ... өте ... ... ие ... Бұл жыл ішіндегі ... ... ал суық ... яғни ... мен сәуір айларының арасындағы кезеңде
сұраныстың төмендеуі байқалады.
Сонымен қатар сыра ... ... ... ... өте ... ... ... отыр. Сыра өндірушілер нарыққа сыраның көптеген
түрлерін шығарады, олар түсі, дәмі мен басқа да көптеген ... ... ... ... сыра өндіруші ұйымдарға нарықта тұрақты даму үшін,
нарық жайлы болған жаңалықтардан қалмауы керек. Ол керекті ... ... ... өз ... анықтау, нарықтың нақты көлемін,жағдайын білу,
сұранысты қалыптастыру үшін, ... ... және тағы ... ... ... ... өзгерістер, жаңалықтар басқада ақпараттарға ие
болу керек. Өйткені сыра нарығы өте ... және тез ... ... ... ... ЖШС ... ұйымы нарықта белгілі сыра ... ... ... нәтижелерін қорытындылай келе келесідей
қорытындылар мен ұсыныстар жасауға болады:
- ... ... ... ... ... қатайту керек және
дебиторлық қарыздарды қайтару шараларын ... ... ... ... ... үлес ... мен ... жыл соңына төмендеуі:
кәсіпорын өзінің сату нарығы бар екенін көрсетеді және ұйымның өнімдері
сұранысқа ие.
- Егер ... мен ... ... өсуі оң ... ... ... ... өсуі ұйымның жұмысында теріс әсерімен сипатталады.
- Жалпы ұйым бойынша жоғарғы деңгейде қарыз қаражаттары басым және өзіндік
қорлардың ... ... ... ... мөлшері төмендігімен сипатталады.
Бұл жағдай төлем қабілеттілігі мен өтімділігіне теріс ... ... ... кәсіпорын несие бойынша пайыз төлеуге ақша жұмсауы керек.
Бірақ кәсіпорынның өнімдері ... ие ... және ... ... ... және өнімді өткізетін нарықты иеленуінің
арқасында таза табыс өсіп ... бұл ... өнім ... мен ... көлемін, табыс өсімін көбейтуге болады, яғни кәсіпорынның қаржылық
жағдайын тұрақтыландыру.
Меншікті капиталдың теріс сомасына және ұйым ... жылы ... ... ... сыра ... ... ... және өте тиімді
болып табылады, яғни болжам бойынша келер екі, үш ... ұйым ... ... ... ... күмән жоқ.
Сонымен қатар бұл өнім түрінің ерекшелігі – ол, өнімді тұтыну көптеген
ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі саясаттың жағдайы, халықтың әлеуметтік деңгейі және
тағы басқалары. Сыра ... ең ... ... болып саналмайды. Ол
негізінен бір деңгейге жоғарғы ... ... ... яғни сыра
өнімінің сұранысы өсу үшін, ең алдымен ... ... ... ... ... ... керек. Бұл негізінен демалысқа
кететін ақшалардан тұруы мүмкін.
Ұйым бойынша ұсыныстар:
- ... ... ... ... ... күшін максималды түрде пайдаланып,
өндіріс көлемін көбейту.
- Ұйымға өзінің барлық күшін шығындарын жабуға және ... ... ... ... ... мен міндеттемелер құрылымын біртіндеп ... ... 0,5-0,6 ... ... керек.
Қолданған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі.
2. Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру ... ... 2002 ... 24 ... № 309 Заңы ... ... өзгерістерімен)
3. Қазақстан Республикасының Салықтар және бюджетке басқа да міндетті
төлемдер туралы Кодексі. 2001 жылғы 12 ... ... 2002 ж ... енген.
4. Аудиторлық қызмет туралы Қазақстан Республикасы 1998 жылғы 20 ... Заңы ... №487-2 ... енгізілген өзгерістерімен)
5. Қазақстан Республикасы Президентінің «Акционерлік қоғамдар туралы» 1998
ж 10 шілдедегі №2811 заң күші бар жарлығы.
6. Қ.К. ... З.Н. ... Н.А. ... А.Ә. ... ... ... «Экономика» 2001
7. «Аудит» уч. пособие под редакцией В.И. Подольского Москва «Юнити» 2000
8. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия РК ... 1996 ... В.К. ... В.В. ... Т.Ғ. ... О.И. Шмит
«Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп»: Өңделіп және толықтырылған үшінші
басылым. ... ... ... 2002 ж.
10. «Аудит и анализ финансовой отчетности» Учебное пособие ... С.К. ... З.К. ... ... ... ... 512 стр.
11. Типтік шоттар жоспары.
12. Шоттар корреспонденциясы.
13. Е.Т. Төлегенов «Бухгалтерлік ақпарат жүйелері», Оқу ... ... 2001 ... К.Ш. ... Э.Т. ... Ж.Т. ... «Ұйымның қаржылық
жағдайын талдау», Алматы «Экономика» 2001
15. Бухгалтер Бюллетені № 49 желтоқсан 1998 жыл
16. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық
комиссиясы. – ... ... ... ... Р.М., ... К.К., ... Л.Ж., ... А.Т.
Финансовый учет на предприятии. – Алматы: Экономика, 2003.
18. Тасмағанбетов Т.А., Радостовец В.К. Қаржы есебі. Алматы. – Дәуір, 1998.
19. ... ... ... – М.: Дело и ... ... ... М.И., ... учет. Основы теории. – М.: 1997.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның ауыспалы айналымы және капитал айналымы22 бет
Қазақстанда валюталық операцияларды жүргізу ерекшіліктері10 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Қорлардың есебінің аудитінің теориялық негізі7 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Азаматтық құқық бойынша меншіктің нысандары29 бет
Азаматтық құқық бойынша меншіктің нысандары мен түрлері9 бет
Активтер, міндеттемелер және меншікті капитал22 бет
Ағымдағы міндеттемелердің аудитін ұйымдастыру60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь