Қазақстан Республикасындағы несиелеу жүйесі: жағдайы, проблемалары мен даму перспективалары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
I НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... 7
1.1 Несие жүйесі туралы жалпы теориялық негіздер мен оның мәні ... ... ... ... ... .7
1.2 Несие жүйесіндегі коммерциялық банктердің негізгі қаржы институты ретіндегі ролі мен түсінігі, түрлері мен операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.3 Маманданған несиелік мекемелердің қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ...21
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ ЖАҒДАЙЫНА ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
2.1 Қазақстан Республикасында несие жүйесінің қалыптасуы және даму конюнъктурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
2.2 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің қызметіне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.3 Коммерциялық банктердің несиелендіру операцияларын ұйымдастыру және несиелендіру процесінің ұйымдық сатылары (этаптары) ... ... ... ... ... ... .46
III ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НЕСИЕ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58
3.1 Қазақстан Республикасындағы банктік несие жүйесі дамытудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58
3.2 Қазақстан Республикасында несие жүйесінің даму перспективалары ... ... ..62
3.3 Коммерциялық банктердің несие саясатын басқару және оны дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 69
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..71
Дипломдық жұмыстың өзектілігі кейiнгi жылдары әлемдік қаржы секторындағы дағдарыс сондай ақ еліміздің сыртқы қарызының көбеюі және оны уақтысында қайтаруы үлкен мәселеге айналды. Еліміздің сыртқы қарызы шамамен 2008 жылдың басында 100 млрд. АҚШ доллары болса соның 46 млрд - тайы екінші деңгейлі банктердің үлесінде болды. Әсіресе отандық төрт мега банктердің жағдайы мәз емес, олар «Казкоммерцбанк», «БТА банк», «Халықбанк» және «Альянс банк» - тері, себебі олардың сыртқы қауіпті қарыздарының үлесі жоғары көбісі синцидерілген (сенімгерлік, үлестік) несиелер құрайды және де бұл банктердің активті – пассивті баланстары құлдырап кеткен. Мысалға «БТА» банкі ең үлкен банктер бола тұра оның несиелік портфелдері қауіпті болып соның ішінде несие түрлеріне қарай тұтыну несиесін жоғары деңгейде беріп жерген 48,7 пайыз үлесі тұтыну несиесі жәнеде бұл ресурстарды кепілдіксіз берген бұның арты банктің техникалық дефолтқа әкеп соқты. Мұндай жағдайлар несие ресурстарының тапшылығына әкеп соқтырды. Алайда соңғы уақыттары Қазақстанның экономикалық өсуi мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiсiнiң құрылымдық саясаты, қоғамдық сенiмдi арттырып, мемлекеттiң банк секторының динамикалық дамуына мүмкiншiлiк туғыздыруға тырысуда, осы жағдайлардың нәтижесінде алдыңғы төрт мега банктердің басты акцияларының басым бөлігін мемлекет сатып алып отыр жәнеде қаржыландыру саясаттарын жүргізіп жатыр.
Қазiргi Қазақстан экономикасы, соның iшiнде несие және қаржы шаруашылығы: несие жүйесiн реформалау; қатаң инфляция жағдайында бiзде бұрын-соңды болмаған жаңа несие қатынастары; несие-қаржы институттарының жаңа түрлерiнiң пайда болуы; нарық экономикасымен және меншiктiң көп түрлi формасына бейiмделген екi буынды банктiк жүйенiң қалыптасуы; жоғары дәрежеде монополияланған мемлекеттiк банктiк құрылымдардың әкiмшiлiк-әмiршiлдiк басқару жүйесiнен – пайда табуға, Қазақстан Республикасындағы несие жүйесінің қалыптасуының жетiстiктерге қол жеткiзуге бағытталған жеке және ұжымдық меншiкке негiзделген несиелiк мекемелерге өту тәрiздi бiрқатар маңызды өзгерiстердi жүзеге асыруда.
Бұл жағдайда отандық және шетелдiк банктiк тәжiрибенi салыстырудың өзiндiк мәнi зор. Қазақстан Республикасында экономикалық реформаларды iске асыру үшiн нарық экономикасы дамыған елдерде жинақталған ақша-несие қатынастары мен банк iсiнiң даму тәжiрибелерiн қолдану қажет.
Несиелiк қарым-қатынастар экономика дамуымен қатарлас жылжып келедi, сонымен бiрге ол экономиканы реттеу құралы ретiнде шешушi септiгiн тигiзедi. Ол тиiмдiлiкте банктiң сенiмдiлiгiн бағалайтын және оның несиелiк саясатына әсер ететiн түрлi факторларды айқындау әдiстерi iс жүзiнде пайдаланылады. Несие берушi мен алушының арасындағы қарым-қатынастар дамуының бҰрынғылардан айтарлықтай айырмашылығы бар. Қазiргi әдiстер шетел тәжiрбиесiнiң нәтижелерiн бiздiң өмiрiмiзге енгiзiлiп көру. Несие берушi, пайда табу мақсатын көздейтiн Қазақстан Республикасындағы несие жүйесінің қалыптасуы кәсiпорындарды қалыптастыра отырып, өзiнiң iс-әркетiнiң спецификасына байланысты нарықтық ортаның негiзгi элементi болып, оны тиiмдi, реттеп жүргiзу арқылы әсерлi құралдары болып табылады.
Нормативтiк-құқықтық актiлер:
1. «Қазақстан Республикасындағы банктер мен банк мекемелерi» Негiзгi заң актiлерi.- Алматы, 2003
2. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы N2444 Заңы
3. “Екiншi деңгейлi банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы ереженi бекiту жөнiнде” Қазақстан Республикасының ұлттық Банкi Басқармасының 2002 жылғы 3 маусымдағы N 213 қаулысы.

Оқу құралдары және Жоғарғы Оқу Орнына арналған оқулықтар:
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ред. басқ. Ғ.С.Сейiтқасымов.- Алматы: Экономика, 2001.- 466 б.
5. Банковское дело: Учеб. пособие/ Под ред. О.И.Лаврушина.- 2-е изд., перераб. и доп.- М.: Финансы и статистика, 2000.- 666 с.
6. Банковское дело: Учеб. для вузов / Под ред. В.И. Колесникова, Л.П.Кроливецкой.- 4-е изд.,перераб. И доп.- М.: Финансы и статистика, 2000.- 459 с.
7. Бәйгiсиев М. Халықаралық экономикалық қатынастар. Алматы,1998.
8. Борисов Е.Ф. Экономика: Справочник.- М.:Финансы и статистика.1997- 400с.
9. Бохаев Д.Т. Коммерциялық банктердiң несие ресурстарын құрудағы проблемалары және оның болашағы: Автореферат.- Аламаты, 2004.-30 б.
10. Кемел М. Нарық қатынасы жағдайында Қазақстанның аграрлық саласында ауыл шаруашылығы кооперациясының дамуы: Автореферат.- Алматы, 2004.- 50
11. Көшенова Б. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы,2000.
12. Мейiрбеков Б.Қ. Шағын кәсiпкерлiк пен бизнестi қолдау жолдары мен дамыту әдiстерi: Автореферат.- Алматы, 2004.-26б.
13. Кушербаев Б. Банктер және несие алушылар қарым-қатынастарын реттеу. Қарағанды,2002.
14. Мақыш С. Ақша айналысы және несие. Алматы,2000.
15. Мақыш С. Қазiргi несиелiк механизм және оны жетiлдiру жолдары. Автореферат. Алматы,1999.
16. Сәбден О. Тоқсанова А. Шағын кәсiпкерлiктi басқару.- Алматы: Бiлiм, 2002.- 304 б.
17. Тоқсейiтов Р. Экономикалық сөздiк-анықтамалық.- Қарағанды: Болашақ-баспа, 1999.- 240 б.
18. Финансы, денежное обращение и кредит: Учеб. для вузов/ Под ред. В.К.Сенчасова, А.И.Архипова.- М.:Проспект, 2000.- 496 с.
19. Мақыш “ Коммерциялық Банктер операциялары” С.Б. Мақыш – Алматы, Қазақ Университеті. 2007ж – 229б.


Газет және журналдар:
20. Кемел М. Селолық несиелiк тұтыну кооперативiндегi қаржы тәуекелi // Қаржы-қаражат.- 2003.- N6.- 21-28 б.
21. Қошқарбаев Б. Несие серiктестiгiн жүйелесек. //Егемен Қазақстан.- 2003.- 19 наурыз.
22. Қиғанов С. Қаржы және нәтиже. // Қаржы қаражат.-2003.- N1.-22-27 б.
23. Бакесова С. Ипотекалық несие алдыңыз ба? //Қаржы қаражат.- N7.- 57-60 б.
24. Төреқожа К. Несие саясаты оңтайлы. // Қаржы қаражат.-N9.- 11-13 б.
25. Акимбекова К., Халтаев А. Управление рисками: реальность и новые возможности //БТА. Мир финансов.- 2003.- N5.- С.8-11
26. Тұрғын үй құрылысының өркендеуi экономиканы, бүкiл елдi өркендетедi // Егемен Қазақстан.- 2004.- 1 маусым.- 1,2 б.
27. Тәтiшев Е. Несиеге деген сұранысты ұсыныстың өзi анықтайды/ Сұхбат. Қ.Бегманов // Жас Алаш .- 2003.- 4 желтоқсан.- 2 б.
28. Ипотека туралы тоғыз сауал // Жас Алаш .- 2003.- 4 желтоқсан.- 2 б.
29. Алдаберген Ә. Ипотекалық кредит тұрғын үй алудың қолайлы мүмкiндiгi // Егемен Қазақстан .- 2003.- 21 қаңтар.- 2 б.
30. Условия кредитования юридических лиц по кредитным линиям // Банковские услуги для юридических лиц.- 2003.- N1.- С. 4-5
31. Бобакова Ж.О. Кредитные риски банковских сфере и критерий рейтинга банков // Банки Казахстана.- 2002.- N7.- С. 13-20
32. Зиябеков Б. Кредитное бюро – инструмент выявления рисков // Банки Казахстана.- 2002.- N3.- С. 37-40
33. Левичева И. Регулирование деятельности коммерческих банков // Банки Казахстана.- 2002.- N5.- С. 32-35
34. Лизинг – профессиональная покупка основных средств // БТА Мир финансов.- 2003.- N5.- С.4-6
35. Каренов Р. Несие жүйесінің қызметтері // Егемен Қазақстан .- 2004.- 24 сәуiр.- 2 б.
36. Садыханұлы М. Ипотека жергiлiктi жағдайға бейiмделе бастады // Түркiстан.- 2004.- 12 ақпан.- 2 б.
37. Банки Казахстана, ежемесячный финансовый журнал за 2006,2007
38. Вестник Национального Банка Республики Казахстан за 2006,2007
39. Статистически ежегодник Казахстана 2006, А: 2007 г.
40. Шаров “Производство потребительских кредитов” //Деньги и кредит, 1990, №10.
        
        Тақырып: Қазақстан Республикасындағы несиелеу жүйесі: жағдайы, проблемалары
мен даму перспективалары / Гүльназ
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ……………………………………………………………………………3
I НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУІНІҢ теориялық негіздері....7
1.1 ... ... ... ... ... ... мен оның
мәні.....................7
1.2 Несие ... ... ... ... ... ... ролі мен ... ... ... ... несиелік мекемелердің ... ... ... ... ... ... ЕТУ ... Қазақстан Республикасында несие жүйесінің қалыптасуы және ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің несиелендіру операцияларын ұйымдастыру және
несиелендіру ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДА НЕСИЕ ЖҮЙЕСІН ... ... ... ... ... несие жүйесі дамытудың шетелдік
тәжірибесі..................................................................
.................................................58
3.2 Қазақстан ... ... ... даму
перспективалары..........62
3.3 Коммерциялық банктердің ... ... ... және ... ... ... өзектілігі кейiнгi ... ... ... ... сондай ақ еліміздің сыртқы қарызының көбеюі және оны
уақтысында ... ... ... айналды. Еліміздің сыртқы қарызы шамамен
2008 жылдың басында 100 млрд. АҚШ ... ... ... 46 млрд - ... ... ... үлесінде болды. Әсіресе отандық төрт ... ... мәз ... олар ... «БТА ... «Халықбанк»
және «Альянс банк» - тері, себебі олардың сыртқы қауіпті ... ... ... ... (сенімгерлік, үлестік) несиелер құрайды және де
бұл банктердің активті – ... ... ... ... ... ... ең үлкен банктер бола тұра оның несиелік ... ... ... ... ... ... ... тұтыну несиесін жоғары деңгейде беріп
жерген 48,7 пайыз ... ... ... ... бұл ... кепілдіксіз
берген бұның арты банктің техникалық дефолтқа әкеп соқты. Мұндай жағдайлар
несие ресурстарының тапшылығына әкеп ... ... ... уақыттары
Қазақстанның экономикалық өсуi мен ... ... ... ... саясаты, қоғамдық сенiмдi арттырып, мемлекеттiң банк
секторының динамикалық дамуына мүмкiншiлiк туғыздыруға ... ... ... ... төрт мега ... ... ... бөлігін мемлекет сатып алып отыр ... ... ... ... ... ... ... iшiнде несие және қаржы
шаруашылығы: несие жүйесiн реформалау; ... ... ... ... ... жаңа несие қатынастары; несие-қаржы институттарының
жаңа түрлерiнiң пайда ... ... ... және меншiктiң көп түрлi
формасына ... екi ... ... ... ... ... монополияланған мемлекеттiк банктiк құрылымдардың ... ... ...... ... Қазақстан Республикасындағы
несие жүйесінің қалыптасуының жетiстiктерге қол жеткiзуге бағытталған жеке
және ... ... ... ... ... өту ... ... өзгерiстердi жүзеге асыруда.
Бұл жағдайда отандық және шетелдiк банктiк тәжiрибенi салыстырудың
өзiндiк мәнi зор. Қазақстан ... ... ... iске
асыру үшiн нарық экономикасы дамыған елдерде жинақталған ақша-несие
қатынастары мен банк ... даму ... ... ... қарым-қатынастар экономика дамуымен қатарлас жылжып келедi,
сонымен бiрге ол экономиканы ... ... ... ... ... Ол ... банктiң сенiмдiлiгiн бағалайтын және оның несиелiк
саясатына әсер ... ... ... айқындау әдiстерi iс жүзiнде
пайдаланылады. ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынастар
дамуының бҰрынғылардан айтарлықтай ... бар. ... ... ... ... ... ... енгiзiлiп көру. Несие берушi,
пайда табу мақсатын көздейтiн Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... өзiнiң iс-әркетiнiң
спецификасына байланысты нарықтық ортаның негiзгi элементi болып, ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Несиелiк қарым-қатынастардың даму деңгейi әр өңiрдiң мамандануы
ерекшелiгiне тiкелей байланысты. Өңiрдiң өндiрiстiк даму ... ... ... ... ... ... және ... есеп шотындағы
қалдықтары жүзiнде көрiнiп тұрады. Банктiк ... осы ... ... ... банктiң тактикасы мен ... ... оның ... даму ... ... ... ала айқындалады.
Банктiң несиелендiру процедурасы, оны ұйымдастыру, түрлi кезеңдер ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкi заң шығарушы және нормативтiк-
құқықтық актiлер арқылы жүргiзiп ... Банк ... ... тәртiптерiн белгiлейтiн нормативтiк-құқықтық базаның құрылуы
мен қабылданатын заңдардың тәжірибелік ... ... ... ... ... ... негiз жасайды.
Елiмiз нарықтық қатынастарға көшкен ... ... ... ... ... бiрi ... ... операциялар жұмысы болды.
Алғашқы кезеңде банктер негiзiнен кәсiпорындар мен ұйымдарға ... ... ... ... ... ... келдi. Бiрте-бiрте әр
банктiң тұрақты клиенттерi iрiктелiп, сондай-ақ жеке тұлғалардың салымдары
көбейе түстi. Сонымен бiрге көптеген ... ... ... ... онша
жақсы емес несиелiк тарихы да банктер үшiн ... ... жоқ. Сол ... ... ... жеке ... ... көңiл аударатын болды.
Бiрақ Республикадағы банктердiң қызметi әр ... ... аса ... ... жүзеге асырылады. Мысалға, жекелеген
экономикалық секторлардың экономикалық тұрақсыздығы, төлем дағдарысы, төлем
балансының тапшылығы және т.б. Осы ... әр ... ... ... ... ... ... өтеу мүмкiншiлiгiнiң төмендеуiнен
банктердiң несие қызметi үшiн ... ... ... ... банктiң несие портфелi құрылымының төмендеуi, жiктелген активтер
бойынша резервтердi қалыптастыруға ... тез өсуi, таза ... ... ... байқалады. Бұл жағдайда банктер сәттi несие
және пайыздық саясатын хеджирлеу ... және т.б. ... ... ... ... ... ... басқаруға ұмтылады.
Банктiк несиелеу жүйесi нарықтық ... ... ... ... ... ... мемлекет экономикасын
нығайтуға, айналыстағы негiзсiз ақша массасының өсуiн шектеуге, ... ... ... және ... ... ... ... банктің негізгі инструменттерінің бірі ретінде, экономиканың
қаржы секторының дамуында маңызды ... ... ... Оны ... ... ... мемлекеттік те, өкімет те, сондай-ақ жеке
азаматтар да пайдаланады.
Барлық елдерде, экономикалық ... ... ... ... жеке сипаттағы есепке алу бағытында жүргізілетін, спецификалық
зерттеу- талдау кезінде жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... жұмыс жасау қажеттілігі көптен бері туындап отыр.
Қазақстандағы несиелердің ... ... ... ... ... бағдарланған, ал пайыздық ... мен ... ... ... ... ... салыстырмалы теңдей жағдайда,
қаржы несие ресурстары нарығында еркін қимыл жасауға мүмкіндік бермейді.
Қазақстан ... ... ... бұрынғы көпшілік
социалистік елдердегі сияқты, соңғы жылдары өте маңызды ... ... ... ... ... Бұл ... түпкі негізінде,
нарық экономикасындағы нарықтық қатынастарға көшуге байланысты туындаған
обьективтік нақтылы процесстер жатыр.
Осы аталғандарға байланысты және де ... ... ... ... ... ... тақырыбын таңдаудағы кездейсоқтық емес
және де дипломдық жұмыс тақырыбының өзекті мәселесі болып табылады.
Диплом жұмысының мақсаты ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қызметіне әсер ету үшін
несиелендіру жүйесіндегі ... даму ... ... ... ... ... қарастыруы болып табылады. Қазақстан
Республикасының банк жүйесіне талдау ... ... ... ... және оған жету ... мен ... бағалау жасалынады. Сонымен
бірге, Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі ағымдағы ... ... ... ... өндірушілерді несие-қаржылық қолдау
көрсетудің тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар ... ... ... Сол ... еліміздің нарыққа көшу жағдайындағы
ауылдық жердегі қарыз алушы ... мен ... ... ... өрістеуіне, дамуға теріс әсерін тигізетін себебтер де
көрсетіледі.
Тақырыпты зерттеудің мақсаты – ... ... ... негізгі талаптарына сәйкес банктердің несие жүйесінің
қалыптастыру мен ... ... ... ... ... ... жүйесінің қалыптасуын зерттеу;
- банктің басқару жүйесіндегі несиенің қозғалысын зерттеу;
- несие ... ... мен ... ... зерттеу;.
Осы дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – Қазақстан Республикасындағы
несиелеу жүйесі: ... ... мен даму ... ... ... мен ... банк ... үлкен рөлі бар екенін
дәлелдеу.
Зерттеу пәні – несие жүйесінің қалыптастыру мен даму ... ... ... ... мен ... ... ... жүйесін қалыптастыру мерзімділігі, төлемділігі және
экономиканың негізгі құралдар болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... проблемалары мен даму перспективаларын шешуде
отандық банк жүйесінде және Қазақстан Республикасы ... ... іс ... ... ... олар ... Қазына» АҚ әл ауқат қоры
арқылы мемлекеттендірілген тқрт ірі ... ... ... және ... ауыл ... және ... секторларды несиелеуді
жеңілдету шараларымен және «Нұр» банк АҚ ... ... банк ... ... тарту арқылы шағын және орта бизнесті, ауыл ... ... ... ... ... ... методологиялық және теориялық ... ... және ... ... ... ... мен ... туралы» ҚР Заңы, Азаматтық кодекс, ... ... Н.Ә. ... 2006 жылғы халыққа Жолдауы, белгiлi экономист
ғалымдарымыз: ... Б.А., ... Ғ.С., ... Н., ... ... банктердегі несие жүйесінің қалыптастыру мен дамыту
қызметтерiнен жазған ... ... ... ... өз тың ғылыми-
сараптамалық тұжырымдамамды ұсынамын. Халықаралық банктер арасындағы заңды
тұлғаларға несиелiк ... ... ... салыстыратын
экономикалық көрсеткiштерi бар кестелер келтiрiлдi.
Дипломдық жұмысты орындау ... ... ... ... мен ... ... ... отандық және
шетел экономистерiнiң ғылыми еңбектерi қолданылды.
Жоғарыда айтылғаннан соң, берілген тақырыптың өзектілігі - банктердің
негізгі қызметтерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... кезде сұраныс қатты өскендіктен, банктерге
несиелік тәуекелдерден сақтану және ... ... ... ... ... несие қабілеттілігінің әдістемелерін жаңарту қажет.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспені, үш тарауды, ... ... ... және қосымшаларды қамтиды.
I НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУІНІҢ теориялық негіздері
1.1 Несие ... ... ... теориялық негіздер мен оның мәні
Экономиканы дамытуда несие жүйесі маңызды роль ... ... ... ... және ... ақшалай есеп
айырысулар мен ... ... ол ... бос ... ... ... мен табыстарын жұмылдырады және
белсеңді түрде жұмыс ... ... ... ... ... ... ... делдалдық, инвестициялық, сенім,
кеңес беру және басқа да ... ... ... ... ... ... саналатын несие жүйесі
оған тұрақты және елеулі ықпал етеді. Ол ... ... ... ... кеңейтіп, өндіріс тиімділігінің өсуін қолдай
отырып ақшалай ... бір ... ... ... ... ... мемлекеттердің тәжірибесінде несие жүйесі туралы екі түрлі
ұғым қалыптасқан:
- біріншісі – ... ... оның ... мен ... ... ... – несие-қаржы институттарының жиынтығы.
Несие қатынастары қарыз капиталының калыптасуымен ... ... ... барлық формалары мен түрлерін қамтиды. Несие
жүйесі несие-қаржы мекемелерінің жиынтығы ретінде жеке және ... ... бос ... есеп шоттарда шоғырландырып, оларды
кәсіпорындарға, үкіметке және халықтың әртүрлі топтарына қарызға береді.
Несие ... ... ... ... ... ... ... несие мекемелерінде әртүрлі субъектілердің уақытша
бос ақша капиталдарын шоғырландырып және оларды белгілі бір мерзімнен ... ... бір ... ... ... үшін ... беру анықтайды. Сонымен
бірге несие жүйесі мемлекеттің ақша айналымын ... ақша ... бір ... ... ... ауысуын қамтамасыз ету арқылы
өндірістің тиімділігін арттыруға ықпал етеді. ... ... ... ... және ... ... есеп айырысуы мен
төлемдері жүргізіліп, ... әр ... ... ... делдалдық,
инвестициялық, сенімділік, кеңес беру және с.с. көптеген операцияларды
жүзеге асырады.
Несие ... ... мен ел ... ролі ... атап ... ақша ... ... көлемімен,
- кәсіпорындар мен мекемелердің негізгі және ... ... ... ... үлесімен,
- жиынтық төлем айналымымен және т.б. сипатталады.
Мысалы, әрбір қоғамның даму ... ... бір ... ... ... ... тән несие жүйесінің құрылымы
болады. Мысалы, XX ғасырдың 20-жылдарынан 90-жылдардың бас ... ... ... ... сай ... ... орталықтанған
несие жүйесі құрылды.
Несие қатынастарының даму дәрежесі, несие мекемелерінің көбеюі,
өндіріс пен ... ... банк ... ... ... ... мемлекеттердің ішінде АҚШ алдыңғы қатарда келеді.
Оған дәлел, ол елде ақша капиталының орташа ... 3/4 ... ... ... өтуі.
Несие мекемелері арқылы айналатын ақша қаржыларының орташа жылдық
сомасы 1989 жылы 700 млрд ... ... ... өз ... ... ... ... қатынастар туындайды.
Несиелік мекемелер және әр түрлі субъектілер арасында қайтарымдылық және
төлем шарттары негізінде уақытша еркін ақша қаражатын ... және ... ... экономикалық байланыстары несиелік қатынастардың
мазмұнын анықтайды.
Бірақ несиелік катынастардың мазмұны ақша ... ... оны ... ... мен жеке ... ... ... берумен
ғана шектелмейді. Несиелеу ... ... ... яғни ... ақша ... ... төлем кұралдарының косымша массасы
қалыптасады. Төлем айналымының үлкен ағымы несие жүйесі ... ... ... ... ... ... отырып, төлеушілер мен несиелік
мекемелер арасында, несиелік мекемелер мен алушылар ... ... ... ... ... ақша ... реттейді, заңды және жеке
тұлғаларға әр ... ... ... соның нәтижесінде несиелік
экономикалық қатынастар туындайды.
Несиелік катынастардың екі түрлі ... бар және ... үшін де, ... ... ... үшін де ... дәрежеде қажет
болады. Несие мекемелерінде ақшаны сақтау – ... ... ал ... экономика мен халықтың қажеттілігі үшін ... ... ... ... ... ... ... болады: шаруашылық ұйымдары
мен иесие жүйесі, ... ... мен ... мемлекет пен несие жүйесі,
несиелік мекемелер арасында, әр ... ... ... мекемелері
арасында.
Жоғарыда анықтағанымыздай, несиелік қатынастар несие экономикалық
категориясының әрекет етуі кезінде ақша ... ... ... ... ... ... несие формасы сипаттайды. Ол
несиелік қатынастардын мәні мен ұйымдастырылуын ... ... ... мен ... ... ... ... Несиелік
қатынастардың формасы олардың мазмұнына сәйкес келіп және ... ... ... ... қатынастардың өзгерісі несиелік қатынастар
мазмұнының және несие формасының өзгеруіне әкеледі.
Несие екі ... ... ... және ... Тауарлық несие
коммерциялық несиенің алғашқы негізін қалайды. ... ... ... ... ... кезінде бұл несие ақша формасына
өзгереді. Оның мәнісі ... яғни ... ... несие берушіге алынған
тауарлық несиенің дәлелі ретінде вексель, кепілдік қағаздарды немесе басқа
кұжаттарды ... ... ... беруші оларды акша формасында ссуда алу үшін
банкке ұсынады. Бұл жерде несиелік қатынастардың ... ... ... ... және банк ... Оның ... ... несиелік қатынастардың тауарлық ... ... ... Осылайша, тауар формасы негізінде несиенің, ең алдымен
банктік несиенің ақшалай формасы туындайды және дамиды.
Несиелік қатынастардың несие ... және ... ... кең ... ... ... түсінігін құрайды.
Тар мағынадағы несие жүйесі – бұл несие-қаржы ... ақша ... ... және елде ... да қаржы қызметтерін
көрсетуші несие мекемелерінің желісі.
Басқаша айтқанда, ... ... ... және басқа несиелік
мекемелердің несиелік операцияларды жүзеге ... ... ... мен ... жиынтығымен сипатталады. Несиелік
катынастарды ұйымдастырудың екі ... бар: ... және ... ... ... ... ... жүйенің екі негізгі буыны
калыптасады: мемлекеттік мекмекемелер және мемлекеттік несие – ... ... ... операциялардың көлемінің функционалдық
мамандануымен және ... ... ... сонымен бірге
шаруашылықты жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... экономикасы дамыған мемлекеттердің несие ... ... ... Банк ... ... мен ... банк ... пайда болуы: ХІХ-ғ. аяғы ХХ-ғ. басында әр
мемлекеттерде ақша капиталының көп бөлігін жинақтаған ірі ... ... ... Бұл ірі банктер қарыз капиталының нарығында ... ... ... ... ірі ... және ... салушыларды өзіне
тартып, нәтижесінде үлкен табыс табудан өсті. ... ... ... үлесінің өсуі тек операция жүргізумен ғана емес, ... ... ... ... ... ... болады.
Капиталын иемденуіне қарай банктер және несие-қаржы ... және жеке ... ... ... ... елдерде банкнота
шығаратын ерекше құқығы бар орталық банктер, сондай-ақ пошта-жинақ жүйесі
және кейбір арнаулы несие-қаржы институттары (мысалы, ... ... ... ... ... банкі) мемлекеттік несие мекемесі болып
саналады. Ал ... ... ... Францияда, Италияда және т.б.) ... ... де ... болып саналады.
Несие жүйесінде мемлекеттік сектордың көбеюі ел ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік
соғыстан кейінгі кездері отарлау жүйесінің құлауы нәтижесінде азат етілген
елдерде құрылған ұлттық несие жүйелерінде мемлекеттік несие ... ... ... туғызды. Бұл елдерде шетел банктерін ... ... ... ... ... ... ... және қаржы институттары да құрылуда: Халықаралық валюта ... ... құру және Даму ... ... Даму ... және т.с.с.
Шаруашылық буындарына көрсететін қаржы-несиелік қызметтерінің санына,
мөлшеріне және олардың ... ... ... ... ... өзегі – банк жүйесі, ал ... ... ... ... ...... банк болып саналады. Орталық банк –
мемлекеттің банк ... ... ... ... банк, басты
эмиссиялық банк. Ол -"банктердің ... Ол ... және жеке ... ... оның ... - ... ... мен басқа
несие институттары, сонымен қатар үкімет мекемелері.
Экономиканың тарихи-экономикалық дамуының ... ... ... ... өз ... ... қызметіндегі сәйкес сұраныстарға жауап
беретін несиелік жүйенің өз құрылымы сәйкес ... ... ... ... ... банк ... жүйенің катаң орталықтанған кұрылымы сәйкес келеді, нарықтық
экономика үшін басқасы, яғни ... және ... емес ... кұрылымының кең желісі сәйкес келеді.
Қазіргі кездегі несие жүйесінің ... көп ... ... ... несиелік мекемелердің өз клинттеріне көрсететін ... ... ... етіп алсақ, онда қазіргі кездегі иесиелік жүйенің үш
маңызды элементін бөліп ... ... ... ... ... ... ... мамандандырылған несиелік мекемелер.
Несиелік жүйенің ұйымдастырылуы мен жұмыс ... ... ... ... ... Экономиканың жаңа жағдайында, оның нарықтық өту кезеңінде
оларды ... ... ... елдегі банк ісін ұйымдастыруға мемлекеттік монополия, ... ... ... үйлестіре отыра екі деңгейлі банк жүйесін құру,
- ... ақша – ... ... бірлігі, несиелік мекемелер торабын
барынша дамыту,
- оларды қызмет ... ... ... ... ... ... ... автономиясы.
Банк ісіне мемлекеттік монополия ұғымы мемлекеттік банктердің құрылуы
мен жойылуын ... ... ... ... ... мен
ережелерін заң жүзінде бекітуге ерекше құқығы ... ... ... ... ... ... ... құруға рұқсат береді,
банктер мен олардың филиалдарын ... ... ... ... Рұқсат
беру кезінде Ұлттық банк жүргізілетін ... ... ... ... ... ... емес ... үйлестіре
отырып көп деңгейлі банк ... ... ... және ... ... мен ... ... көп түрлілігінің, Орталық (бірінші
деңгей) және басқа банктер (екінші деңгей) арасындағы функцияларды заң
жүзінде бөлудің ... ... ... Ұлттық банкі (бұдан әрі Ұлттық ... ... ... ... ... ... және Қазақстан
Республикасы банк жүйесінің жоғары деңгейін құрайды.
Банк ісінің әлемдік тәжірибесі көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... ... ... несиелік жүйесін басқаруда басты
роль атқаратын орталық банктер бөлініп шығатын болды.Ал олардың ... ... ... кең ... өкілеттіліктерге байланысты. Банктердің
банк функцияларын, ақша – несие эмиссиясын жүзеге ... ... ... ... ... яғни екінші деңгейлі банктердің
қызметіне әкімшілік бақылау мен ... ... ... ету ... мекемелер міндетті түрде қолдануы тиіс норма шығару құқығы бар.
Коммерциялық банктер несиелік саясат ... және өз ... ... ... ... ... ... арнайы банктік емес институттар құрылмаған
жағдайда кез ... ... ... ... ... ... Халық салымдарын
толығымен тарту мүддесі мен өзгеріп отырған нарықтық экономика талаптарын
толық қанағаттандыру бұл институттардың ... ... ... ал олар ... ... ... экономикадағы өзгерістерді икемді ... ете ... ... ... жасай отырып, Ұлттық банк арқылы
бірегей ақша – несие саясатын жүргізеді. Бұл ... ... ... көлемін реттеу жолымен ұлттық валютаның ішкі және сырқы
тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... және оны әлемдік экономикаға интеграциялау саласында
республика мүдделерін ... үшін ... ... ... ... принципі – несиелік мекемелер торабының
барынша дамуы мен оларда барлық ақша операцияларының шоғырлануы. Шаруашылық
буындардың ұсынатын ... ... ... ... мен ... ... несиелік жүйенің ядросын банктік жүйе құрайды, ... ... ... ... ... ... болып – Орталық
банк есептеледі.
Орталық банктер бүкіл елдің несие жүйесін ... әрі ... ... ... ... отырып, ерекше орынға ие және экономикалық басқарудың
мемлекеттік органы ... ... ... ... ролі ... ... өкілеттіліктермен анықталады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, мемлекеттің Орталық банкіге кең
өкілеттік ... ... ... банк ... ... ... істеуін
қамтамасыз етеді.
Орталық банк тарапынан ақша-несиелік реттеудің негізгі объектісіне
экономикадағы ... және ... ақша ... ... ... ... ... сұраныстың әр түрлі компоненттерінің
өзгерісі тәуелді болады. ... даму ... ақша ... ... ... ақша ... негізінен, банктердің несие-депозиттік қызметіне
байланысты пайда болады, сондықтан Орталық банк ақша айналымының ... ... ... ... ... ... ... арқылы
реттейді.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңы бойынша Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... Орталық банкі және
республикамыздағы банк жүйесінің жоғарғы деңгейі болып табылады.
Ұлттық банк – ақша ... ... ... ... ... материалдық құндылықтардан тұратын жекеше мүлкі бар заңды тұлға.
Мүліктің құралу ... - банк ... ... ... ... ... ... және сәйкес бюджеттерден түскен дотациялар жатады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» ... ... ... банк ... ... 10 млрд теңге көлемінде мына қаражаттар
есебінен құрайды: республикалық бюджеттен бөлінген қаражаттар, мемлекеттен
алынған негізгі ... және ... банк ... ... ... ... ... экономика жағдайында Орталық ... ... әр ... ... ... ... оның ... қалыптасуы 100% мемлекеттің қаражаты есебінен болатын
унитарлық банк;
- акцияларының ... ... ... ... ... акционерлік қоғам;
- бірлестік типтес ұйым (мемлекеттің қатысуымен немесе қатысуынсыз);
- ... ... ... бірігіп атқаратын тәуелсіз банктер жүйесі.
АҚШ-та орталық банктердің капиталына мемлекет ... ... ... ... жүйенің (ФРЖ) мүше банктерінің ... ... ... Ұлттық банк унитарлық орган болып табылады. Мемлекет ... ... ... ... ... қор – ... құрылғылардан,
көлік және басқа да құндылықтардан тұрады, ал айналым қаражаты – банкіге
тиесілі ақша қаражаттарынан ... ... банк ... және ... ... ... қор жарғылық көлемінде құрылып, ол өзіндік табыс есебінен
толтырылады және осы ... ... ... сәйкес жүргізілетіп
операциялар бойынша шығындарды жабуға арналады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ... ...... ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз
ету болып табылады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... міндеттер жүктеледі:
- Қазақстанның экономикалық дамуы және оның дүниежүзілік ... ... ... көмектесетін ақша айналысы, несие,
банктік есептеулерді және валюталық қатынастар саласындағы ... ... және ... ... ... және банк ... тұрақтылығын қамтамасыз етуге көмектесу;
- банктік және басқа иесиелік мекемелердің қызметін реттейтін ережелерді
жасау және олардың ... ... ... ... банк ... ... мүдделерін қорғауы.
Ұлттық банкі жұмысының негізгі бағыттары:
- елдегі иесиелік ресурстарды және ақша ... ... ... ... ... арқылы ақшалай түсімді ... және ... ... банк ісін ... ... ... әдістерінің формаларын
талдау;
- банк ісін бақылау және қадағалау;
- елдің банк жүйесінің тәуелсіз балансын жасау;
- валюталық операцияларды жүргізу ережелерін және ... ... ... ... ... және ... банктің несиелік ресурстары мыналардың есебінен құралады:
- меншікті қаражаттары;
- басқа банктерден тартылған және келісімшарт негізінде Ұлттық ... ... ... ... ... тыс ... тартылған қаражаттар;
Бөлімді қорыта келе, несие жүйесі мемлекеттің ақша айналымын реттеп,
ақша қаражатының экономиканың бір ... ... ... ... ету арқылы өндірістің тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Несие
жүйесі арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және ... ... ... мен ... ... ... әр ... несиелік, сақтандыру,
делдалдық, инвестициялық, сенімділік, кеңес беру және с.с. ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің негізгі қаржы институты
ретіндегі ролі мен түсінігі, түрлері мен операциялары
Елдің несие жүйесіндегі коммерциялық ... рөлі мен ... ... ... қоғам ішінде, жалпы мемлекет экономикасында маңыздылығын
ашу – бұл бөлімнің басты мақсаты.
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктер өз ... 1995 ... ... ... ... ... ... және 1995 жылы 31
тамыз айында қабылданған «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік
қызмет туралы» ... ... ... басшылыққа алады. Бұл
заңдарда Қазақстан Республикасының банктерді құрудың, қайта ... ... ... ... көрініс тапқан.
Коммерциялық банктер банктік жүйенің екінші деңгейін білдіреді. Олар
банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке ... ... ... ... мен ... қызметтерді жүзеге асырады.
90-шы жылдың басында банктердің саны 200-ден асты, ... бұл ... ... ... ... сол ... орта кезінен бастап, күні
бүгінге дейін коммерциялық банктеріміздің саны ... ... ал ... ... қарқынды өсуімен байланыстыруға болады.
| ... ... ... 1 - ... Республикасындағы коммерциялық банктердің сандық
құрамы
кезеңнің басына
Қазіргі тұрақтандырылған экономиканың ... үшін ... ... ... операцияларды жүзеге асырады. Еліміздің екінші
деңгейлі банктері ақша ... мен ... ... ... ... ... сонымен қатар, халық ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алу-сату, ... ... ... ал ... ... делдалдық келісімдер
және мүлікті басқару операцияларын жүргізеді.
Коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ететін көп қызметті мекемелер болып табылады.
Олар ... ... ... бір ... ... ... ... банктер кез келген елдің несие
жүйесінде әдеттегідей ... ... буын ... ... ... іскерлер мен миллиондаған жеке тұлғалардың
салымдарын шоғырландыра отырып, ... ... ... ... қала
береді. Коммерциялық банктер қарыздық және инвестициялық операциялар
арқылы ... ... ... ... алушылардың қол жеткізуге
мүмкіндік береді.
Коммерциялық банктер қаржы нарығында ең ... ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығына тікелей
қызмет ... және ... ... кең ... қаржылық
қызмет жасайтын дербес банктік мекемелер торабынан ... ... ... және жеке ... ... ... банктер деген жалпы атпен біріктіріледі.
«Коммерциялық банк» термині банк ... ... ... ... сауда, тауар айырбасы операциялары ... ... ... ... ... болды. Негізгі
клиенттері ... ... ... осында «коммерциялық ... ... ие ... Бірақ өнеркәсіптің және басқа ... ... ... өзге де ... ... ... да ... ... ... атауы бастапқы
мағынасын ... ... Ол ... ... деген сипатын
білдіреді, оның шаруашылық агенттердің барлық ... ... ... ... қызметтерінің саласына ... ... ...... ... қаржылық операциялар мен
қызмет көрсететін несиелік ... ... ... ... - банк ... ... ... банк, олар
кез келген мемлекеттің несие жүйесінің негізгі буыны. Коммерциялық ... ... - ... ... жан-жақты несие-қаржылық қызмет
көрсету.
Коммерциялық банктер жеке және заңды тұлғалар үшін ... ... ... ақша ... ... ... ... буыны ретінде
қатысады.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық ... ... мен ... ... ... Мұндай кең көлемді
операциялар коммерциялық ... өз ... ... отырып,
қолайсыз жағдайда өзінде пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Бір ... ... ... ... бір ... ... есебінен жабылады. Нарық экономикасы ... ... ... ... ... ... негізгі операциялық
буыны болып қалуы кездейсоқтық емес. Олар ... ақша – ... ... көндігетін қабілетінің барлығын көрсете алады.
Соңғы кездері екінші деңгейлі банктер мен басқа ... ... ... ... түсуде. Бәсекелестік банктердің жаңа операциялар
түрлерін іздестіруге, клиенттерге ұсынылатын қызмет түрлерін өсіруге және
қызмет ... ... өз ... ... үшін олар ... тән емес
операцияларды меңгеріп, елдің жалпы экономикадағы ролін арттыруда.
Қазіргі коммерциялық банктер ... және ... ... Бұл екі ... ... бір ... екі ... жақтары
секілді көрінеді, себебі, пассивтік операциясыз активті операцияның болуы
мүмкін емес, ал активті ... ... ... мәні де ... ... ... ... операцияларының барлығы, күмәнсіз, бір
мақсатты көздейді – табыстың өсуі және шығынның кемуі.
Қазақстан ... ... №2444 ... ... және банктік қызмет туралы» Заңының 30 бабы
бойынша қызмет көрсету – бұл «банктік операцияларды ... ... ... бойынша көрсетілген басқа да банктік операциялар». Бұл заңда, сонымен
қатар, банктік операцияларды ... ... ... ... тапқан.
Аталған заңға сәйкес коммерциялық ... ... ... құқылы:
- заңды және жеке тұлғалардың ақылы негізде депозиттерін қабылдау, банктік
шоттарын ашу және жүргізу;
- ... және ... ... ... ... жүзеге асыратын
ұйымдардың корреспондентік шоттарын ашу және ... ... және жеке ... металдық шоттарын ашу және жүргізу;
- кассалық операциялар: банкнота мен монетаны қабылдау, беру, қайта ... ... ... ... және ... ... мен монеталарды және бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... және жеке ... ... аударымен
байланысты тапсырмаларын орындау;
- есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін және
өзге ... ... ... алу ... ... операциялар: ақы төлеу, мерзімін белгілеу және қайтару шартымен
ақшалай формада несиелер беру;
- заңды және жеке ... оның ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу
операциялары операцияларын жүргізу;
- ... ... ... жинау, тексеру және растау, сондай-ақ
олар бойынша өзара ... алу ... ... және ... таза позициясын анықтау;
- ломбардтық операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, сондай-ақ сату ... ... ... ... өз ... қағаздарын шығару (чектерді,
вексельдерді, аккредитивтерді, депозиттік ... ... ... де ... ... карточкаларын шығару;
- төлем құжаттарын сатып алу, сату және ... ... ... да
операцияларды жүргізу;
- ақшалай нысанда орындауды қарастыратын үшінші тұлғалар үшін кепілдеме
және өзге де міндетемелерді ... ... ... ... ... ... ... бойынша капиталдық жұмсалымдарды қаржыландыру;
Сонымен қатар бағалы қағаздар нарығында басқа да ... ... ... ... ... ... ... дилерлік, кастодиандық. Бұл
банктік операциялар бойынша қызметтерді көрсету,клиенттердің ... ... ... ... ... ... орай, банктік заңдарына сәйкес, банк – уақытша бос ақша
қаражатарын ... ... ... ... есеп айырысу
операцияларын жүргізуге құқылы несие ұйымы.
Екінші деңгейлі банктер заңнаманың барлық ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктің
операцияларын 3 топқа бөліп қарастырамыз:
|- қызмет көрсету арқылы клиенттердің уақытша бос|
|ақша қаражаттарын ... |
|- ... ... ... ақша ... тарту; ... ... ақша ... ... ... ... |
|(тартылған |
|қаражаттар) |
|Активті ... ... ... |
|- ... өз ... және ... ... операциялар; |
|- ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... |
|- ... ... ... және |
|комиссиялық бастама негізінде ... ... ... ... жүргізілетін операциялар. |
Сурет 1. Коммерциялық банк операцияларының ... ... ... ... алу және ... қамтамасыз ету
мақстымен банктің шоғырландырылған ресурстарын орналастыру оның активті
операцияларының мазмұнын анықтайды. ... ... ... операциялар -
табыс алу және өзінің өтімділігін қамтамасыз ету ... ... ... орналастыру жүзеге асыратын операцияларды білдіреді. Бұл екі
мақсаттың бірегейлігі банкті коммерциялық ... ... ... ... ... ... да, ... мұндай операциялардан пайда көреді. Олар
салымдарға төлейтіндеріне қарағанда, қарыздарға ... ... ... ... ... ... ... көмек, олар банктен алған қарыздары ... ... ... алға ... ... жеткенде ғана
пайданы сезінеді (мысалға жалпы ... ... 4-тен ... ... ... ... ... таңдай отырып, олардың
ішінде берілетін қарыз бойынша жоғары ... ... ... ... ... банктер ақшалай қаражаттарын бере алады.
Осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... ... ... кейіннен олар банктерге және
олардың акционерлеріне пайда әкелмек түгіл, уақытында қайтарылмай қалды.
Ондай қарыздардың ... де ... ... ... ... өз клиенттерінің сақтауға қолайлы әр ... ... бұл бір ... ... ... ... ... жағынан өтімділікке деген клиенттің қажеттілігін қанағаттандырады.
Көптеген клиенттер үшін ... ... ... ... қарағанда,
мұндай ақшаны сақтау формасы тиімді болып табылады. Қазіргі ... ... сөз ... ... жүйенің басқа да буындары сияқты
олардың үнемі дамып отырғандығын айтй кету керек. Яғни операциялар формасы,
бәсеке ... ... және ... ... ... ... ... бастапқы қызметтері бар: депозиттер
қабылдау, ақшалай төлемдерді және есеп ... ... ... ... ... ... ... институттарынан айырмашылығы және
ерекше бір қабілеті ол ақшаны жасауы мен жоюында болып табылады. Бұл жерде
ақша деп, тек ... – қол ... ғана ... сондай-ақ талап етуге дейінгі
салымдар түсіндіріледі. Банктердің ақша жасау мүмкіндігі экономика үшін өте
маңызды. Ол ... ... ... іске ... ... ... ... жағдай туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте жоғары
пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ... ... ... осы ... іс – тәжірибелер тиімсіз, себебі бір жағынан,
мынадай ірі ақша сомасы белгісіз уақытқа ... ... ... ... мұндай ақшалар қажетті емес.
1985 жылы АҚШ-та 15 мыңнан ... ... ... ... ... 5 ... жуығы ұлттық, яғни федералдық үкіметтен чар- ... ... ... 10 ... ... ... банктері (штаттардың
үкіметінен чартер алғандар). Ұлттық банктер мен штаттық банктерінің қызмет
етуі банк жүйесінің қосарлы ... ... ... ... ... және оған мүше ... ... банк ФРЖ-нің мүше – банкі болып табылады. Заң бойынша барлық
Ұлттық банктер ... ... ... Штат ... өздерінің қалаулары
бойынша барлық және ФРЖ-нің мүше – ... ... ... сәйкес
келген жағдайда ғана жүйеге кіре алады. Қазір штат банктердің 10%-ға жуығы
ФРЖ-ге мүше – ... ... ... ФРЖ-ге мүше – банктер жалпы
коммерциялық банктер қатарының 40%-ын ... ... ... және ақша ... ... ... ... резервтерге қойылатын талаптарына бағындырды. Бұл ФРЖ-ге
мүше – банктер мен мүше емес ... ... ... ... ... ... ең көп ... банктер типі – филиалсыз
банктер.
Екінші дүниежүзілік соғыстан соң ... ... ... ашу
кеңірек қанат жайып, олар штаттар шегінде, сондай-ақ одан ... ... ... ... ... ірі ... банктік холдинг
компаниялардың бір бөлігі болып табылады. Банк ... бұл ... тек қана ... ... ... жол ... ... сондай-
ақ жаңа қызмет аумағына енуді жеңілдетті. АҚШ-та холдинг- компаниялар ... ... олар 8,6 мың ... және 35,6 мың олардың бөлімшелерін
бақылайды.
Банктердің бірігу процесін үкімет тарапынан реттеу, сондай-ақ банктік
холдинг – ... ... ... банк ... ... ... ... мақсатын көздейді. Соңғы кездері бұл ... ... ... берудің қатаң саясатын ... ... ... ... ... ... терминалдардың пайда
болуы және АҚШ-та ... ... ... ... ... Сонымен қатар бәсеке, басқа да қаржы институттардың тез арада
өсуіне байланысты ... ( ... ... ... ... ... қызмет көрсететін мекемелер және ақша нарығының ... ... ... ... ... аумағында шамамен 37 банк және ... ... мен ... ... ақша ... ... ... жинақталуы – несиелік
ресурстарды шоғырландыруға және ... ... ... ... ұғымды
бағыттауға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік валюталар монополия принципіне ... ... ... ... ... реттеу туралы" заңында былай делінген:
"Қазақстан Республикасының Президенті мен Министрлер кабинеті өз құзіреті
шегінде валюталық реттеу ... осы заң ... ... ... ... қабылдайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі–Қазақстан Республикасының
валютасын реттеудің негізгі ... ... ... ... ... нормативті актілерді жасап шығару,
ақпарат жинау, валюталық ... ... ... және оны ... ... ... ... Ұлттық банк валюталық реттеу
функцияларын жүзеге асырады.
Бұл ... – ел ... ... ... ... ... ... құралы және ақша айналысын басқа елдер ... ... ... ... банк елдегі ақша – несие саясатының жүргізілуіне толық жауап
береді. Өз кезегінде ақша – несие саясаты экономиканы мемлекеттік ... ... ... ақша – ... ... ... ... республикадағы нарықтық экономиканың тиімділігі туралы сөз
қозғауға да ... мен ... ... ... ... ... алайда акционерлер ретінде коммерциялық банктер бола ... да ... ... ... ... ... тек парламентке
есеп береді.
Орталық банктердің автономиясы Батыс Германияда, АҚШ – та заң жүзінде
бекітілген. Батыс Германияның банк ... ... ... Орталық банк өз
саясатын үкіметпен үйлестіріп отыруы ... ... оның ... ақша
айналысын сақтау мақсаттарына қайшы келетін талаптарын орындауға ... деп ... Ол ... де, ... ... де ... ... туралы заңға ғана бағынады.
АҚШ-тың несие жүйесінің жоғары органы болып ...... ... (ФРЖ) ...... ... президент
тағайындайды және олардың қызметі келіспеушілік бойынша қызметіне босатылуы
мүмкін емес. ... ... ... ... есеп ... ... ... бен шет елдердегі ... ... ... ...... ... дамуын қамтамасыз ету мақсатында
ақша – ... және ... ... ... ... ... болып
келеді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің біршама тәуелсіздігінің негізгі
жағдайы бюджетке қатысты мәселенің шешімі ... ... ... және банктік жүйелерді заңмен шектеу, яғни үкіметтің Ұлттық банк
қаражаттарын ... шек ... ... мәні ... " ... ... Ұлттық банкі туралы" заң ... ... ... деп ... "Жүргізіліп отырған мемлекеттік ақша-
несие саясатының және оны ... ... ... ... қаржы
жүйесінің қызмет етуінің тиімділігін қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық Банк:
а) ... ... ... ... заем ... ... келісімді шарттармен қысқа мерзімді
несиелер береді;
б) осы шарттар бойынша ... ... ... Қазақстанның халықаралық
ұйымдарда мүшелігімен байланысты жазылымдар мен басқа да төлемдерге қатысты
өзара келісілген шарттармен ... ... ... ... ... ... Үкімет, Ұлттық банктің басқа да клиенттері ... ... ... ... ... мерзімділігі және төлемдік
шарттарына сәйкес келетін ... ... ... ... ... ... бойынша нарықтық пайыздық мөлшерлемелері ... ... ... шығарады. Оларды Ұлттық банктен өтеп алу
мерзімі алты айдан ... ... ... бұл ... ... Республикасы
Парламенті жыл аяғына дейін ұзартуы мүмкін.
АҚШ, Жапония, Англия, Канада және басқа елдерде іс жүзінде ... ... жоқ; ... ... ... ... ... үкіметтік несиеден заң алтын және конвертацияланатын валютамен
100% қамтамасыз етілуі талап етіледі.
Бөлімді қорытындылай ... ... ... ... үшін ... ... ... көптеген операцияларды жүзеге
асырады. Еліміздің екінші деңгейлі банктері ақша ... мен ... ... ғана шұғылданып қоймай, сонымен қатар, халық
шаруашылығын қаржыландыру, ... ... ... ... сатып
алу-сату, қаржылық операциялардың барлық түрлері, ал кейбір ... ... және ... ... операцияларын жүргізеді.
1.3 Маманданған несиелік мекемелердің қызметін ұйымдастыру
Бірінші тараудың бұл ... ... ... ... ... ... ... қажетті маңызды буыны ... бұл ... ... ... салаларында
және тұрғындарға көрсетілетін несие жүйесінің қызметтері ... ... ... да ... несиелік мекемелердің түрлеріне тоқталып,
олардың қызметтеріннің ұйымдастырылуы ... ... ... белгілі бір клиенттер ... ... ... ... түрлерін көрсетуге бағытталады.
Мұндай мекемелер екі жақты ... ... бір ... несиелік және есеп айырысу ... ... ... ... да Орталық банктің ... ... ... ... ... ... олар, қандай да бір ... ... ... ... да операцияларға мамандана
отырып, ... ... ... әрекеттеріне ұшырайды.
Тарихи маманданған несие-қаржы институттарының алғашқы ... ... ... ... ... ... мақсатында
пайда болды. Мысалы, бұрынғы КСРО-да 20-жылдарда коммерциялық банктер
тұтыну несиесін ... ... сол ... ... ... көптеген мекемелер пайда болды. Олар қазіргі нарықтық экономикада
кез келген мемлекеттің ... ... нық орын ... несие-қаржы инстиуттары (немесе оларды парабанктік
мекемелер деп те атайды) не ... бір ... ... ... немесе
бір-екі қызмет түрін меңгереді. Ол мекемелер бір жағынан клиенттердің несие-
есеп операцияларын жүргізіп Орталық банктің талаптарын ... ... ... ... ... және т.с. ... орындауымен
сол салалардың бақылауымен ... ... Олар ... ... ... ... несие-жинақтау мекемелері, инвестициялық
қорлар немесе компаниялар, зейнетақы қорлары, сақтандыру ... ... ... ... ... және т.б. Өркендеген
мемлекеттерде бұл институттар, яғни банктік емес мекемелер коммерциялық
банктермен ... ... ... түсіп, халыққа, фирмалар мен
компанияларға сан алуан қызмет көрсетуде. Қазақстан экономикасының ... өту ... бұл ... ... ... ... болуда.
Маманданған несие-қаржы институттары кейбір шаруашылық аясында ... ... ... халықтың ұсақ жинақтарын тартуда;
- ипотекалық несие беруде;
- тұтыну несиесін ... ауыл ... ... ... сыртқы сауда операцияларын қаржыландыру мен есеп айырысуда;
- өнеркәсіп компанияларының бағалы ... ... мен ... ... ... ... ... Ресейде, одан соң КСРО-да (оның
құрамындағы Қазақстанда) және жаңа экономикалық саясат (НЭП) пен кейін ауыл
шаруашылығын ... ... ... ... кейбіреулері, мысалы, несиелік серіктестіктер, ... ... ... ... және т.б. ... түрлері болды.
Қазірде банктік емес мекемелерге кәсіпорындардағы өзара көмек кассаларын,
ломбардтарды, ... ... ... ... ... ... қаржылық орталықтарын кіргізуге болады.
Кейбір экономикалық әдебиеттерде парабанктік жүйенің ішіндегі несиелік
мекемелерге ломбардтарды, несиелік серіктестіктерді , ... АҚ ... ... ... ... ... ... компанияларын,
инвестициялық қорлар, «Қазақстан инвестициялық қоры» АҚ және одақтарды
жатқызады.
Ломбардтар – бұл ... ... ... ала ... ... ссудалар беретін несиелік мекеме. ҚР Ұлттық банктің 1997 жылғы 29
тамыздағы № 314 "Ломбард туралы" ... ... ... - банк ... ... банктің берген лицензиясы негізінде операциялар мен
қызметтерді жүзеге асыратын заңды тұлға.
Ондай операцияларға мыналар жатады:
- ломбардтық ... тез іске ... ... ... мен ... ... ... қысқа мерзімді несие беруді сипаттайды;
- бағалы металдардан (алтыннан, күмістен, платинадан, платина ... ... ... ... ... ... және асыл
тастардан тұратын зергерлік бұйымдарды сатып алу, кепілге қабылдау, есепке
алу, ... және ... ... ... ... ... қағаздарын, құжаттарын,
құндылықтарын сақтауға байланысты, сол ... ... ... ... ... беру қызметтерін көрсетеді;
- келісімшарт мерзімі ішінде жалған ... ... ... берушінің меншік
құқығын сақтай отырып, ол мүлікті жалға беру;
- заң талаптарына сәйкес кепілге алынған мүлікті сату.
Ломбардтардың ... мен ... жеке және ... ... ... ... өкілетті органдары арқылы оған құрылтайшы
болуы мүмкін. Ломбард кез келген ұйымдық құқықтық формада (ашық акционерлік
қоғамнан басқа) ... өз ... ... ... ... ... несие беретін жеке меншік кәсіпорын
ретінде пайда болған. Ломбардтардың мамандану саласы жылжитын ... ... ... ... мен асыл тастарды ... ... ... алып, тұтыну несиесін беру болып табылады. Олардың ссудалары
негізінен қысқа мерзімге (30 күнге дейінгі мерзімге) ... ... ... 50 – 80 % ... ... ... алып ссуда берумен қатар,
олар клиенттердің құндылықтарын сақтау, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың басты ерекшелігі – мұнда несиелік
шарт пен кепіл міндеттемелері болмайды. Ссуданы кепілге беру ... ... зат ... ... және ... алғандығын
растайтын құжат немесе кепіл билетін алады. Онда ... ... және ... ... ... ... серіктестік – өз мүшелеріне несие-есеп айырысу қызметін
көрсету мақсатында құрылған несиелік мекеме. " Несиелік ... ... ... туралы" ҚР Заңына сәйкес несиелік серіктестік бұл
– оның қатысушыларының бос ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында заңды
және жеке тұлғалардың ерікті түрде бірігуінің нәтижесінде ... ... ... және ҚР ... ... ... негізінде жекелеген
банк операцияларын жүзеге асыратын заңды тұлға.
Несиелік серіктестіктердің мынадай түрлері болады:
- Несиелік – депозиттік ...... ... ... ... бар ... Ауыл ... серіктестігі – өзара несие беру үшін, оның ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың өзара
бірігуінің нәтижесінде құрылған, банктің жекелеген операцияларының ... ... ... ... ... серіктестік – коммерциялық ұйым.
Несиелік серіктестік және ауыл ... ... ... ... ... ... ... формада
құрыла алады:
- командиттік серіктестік;
- толық серіктестік;
- ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталы пай қосу және міндетті
кіру жарнасын төлеу жолымен қалыптасады. Мұндағы ... ... ... ... ... ... ... серіктестіктің мүшелеріне
кооперативтер, жалгерлік кәсіпорындар, банктер, шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... операцияларына –
салымдарды тарту және займдарды орналастыру; актив операцияларына ... ... ... ... ... ... бір түріне ауыл шаруашылығы несиелік қоғамдары
жатады. Оның құрылтайшысы: ... ... ... және ... ... ... жеке және ... тұлғалар бола алады. Олардың
басты қызметі – ауыл шаруашылығына несие – есеп айырысу қызметін ... ... мал, ... ... ... алу шығындарын және өзге
де жұмыстарды ... Ауыл ... ... ... ... ... ... сондай-ақ ауыл шаруашылық
кәсіпорындары жатады. Негізгі операциялары: қысқа және орта ... беру және ... ... делдалдық қызмет. Ауыл шаруашылық
несиелік серіктестіктерді ұйымдастырудың басты ерекшелігі – ... ... ... ... ие болуы, атап айтсақ, табыс
салығынан босауы, сондай-ақ оған үлес ... да ... ... одақтар – бұл белгілі бір жеке ... ... ... мекемелерден ұйымдастырылатын несиелік кооперативтер.
Олар негізгі екі типте болуы мүмкін:
1) қысқа мерзімді тұтыну несиесін беру ... ... ... ... ... жеке тұлғалар тобымен ұйымдастырылған;
2) еркімен қосылған дербес несиелі серіктестік түрінде, мысалы, ссуда жинақ
серіктестіктері, өзара несие ... ... және т. ... ... ... олардың мүшелерінің қосатын үлесінен
және пайларды төлеу, сондай-ақ займдарды шығару жолымен қалыптасады.
Негізгі операцияларына ... ... ... ... және ... шығару;
- өзінің мүшелеріне қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... және ... операциялар;
- кеңес беру және өз мүшелеріне аудиторлық қызмет көрсету.
Несиелік одақтар - кооперативтер түріндегі ... ... ... ірі ... ... ... Одақтың капиталы
мүшелік жарнаны ерекше акциялар сатып алу формасында төлеуден ... ... ... одақ мүшелеріне қысқа мерзімді несие беру үшін (транспорт
сатып алуға, үйді жөндеуге және с.с.) ... ... ... АҚШ-та,
Ұлыбританияда, Канадада кең тараған.
«Қазпошта» АҚ – Қазақстанның ... және ... елді ... ... ... ... сокьда қатар
ауыл тұрғындарының төлем қабілеттілігінің төмендігі құрылымдарының ауыл
адамдарына қызмет көрсетуіне кері ... ... ... есеп ... ... ... шоғырланған аудан орталықтарында, ал онда
ауыл тұрғындарының 5%-ы ғана тұрады. Міне ... ... ... ... ... ... ауыл тұрғындарының 40%-дан астамы қаржылық қызметті
белгілі толық дәрежеде пайдалана алмай отыр.
Пошта ... ... ... ... институттардың бірі болып
саналады. Тұрмыс тіршілігінен тәуелсіз, пошта байланысы адамдар арасындағы
өзара қатынастың қол ... өте ... ... бірі болып саналады.
Сонымен қатар ол бүгін банк жүйесі қызметін атқарып отырған мекеме ... ... ... АҚ 3439 ... офисі бар, онда жұмыс
істейтіндердің саны 17,8 мың адам, ... ... ... ... саны 11,5 млн. адамды құрайды. 192 млн ... ... ... ... ... ... көрсетудің көлемі 16,9 млрд теңгеге
жетті.
«Қазпошта» АҚ пошта ... ... мен ... ... іске асырып отыр. Атап айтқанда, дәстүрлі пошта
құралдарын ... осы ... ... мен ... ... ... ... қызметі мен пошта қауіпсіздігін дамыту үстінде.
Мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясатындағы негізгі ...... жж. ... ауыл ... үшін пошта-жинақтау
жүйесінің базалық қызмет көрсетуінің қол жеткізімдігін қамтамасыз ету ... ... жж. ... ... ... ... іске асыру
нәтижесінде жинақ-ақша пошта ... ... ... ... ... шалғай жерлердегі ауыл тұрғындарын кол жететін, ... ... мен ... ... ... ... етіледі.
Келешекте ақпараттық технологияның жаңа есігі ашылып, поштаның қызмет
саласы ұлғая түседі. Қазпошта 2006 ж. аудан ... ... ... ... 200 ... ... ... Бұл көрсеткіш 2006 ж. - ... 2007 ж. - ... ... ... Қызмет көрсетудің бұл түрі ... ... ... жэне ауыл ... ... игеруі бойынша
қалалық деңгейге жетуге мұмкіндік жасайды.
Қаржылық институт ретінде пошта ісі ... ... ... ... қатар, пошта бөлімшесінің базасында шағын ... ... ... отырып, шағын кредиттер бойынша жоба іске асырылып отыр.
Пошта байланысының бөлімшелері ... ... және ... ... Сагd» төлем карточкаларын пайдалану постерминалын ашуға мүмкіндік
жасайды.
АҚ «Тұрғын үй ... ... ... ... үй ... ... ... бойынша жэне комиссиялық банкке алымдардың тұрғын үй
қарыздары қорланған ақшаларын беру, тұрғын үй қарызын өтеу ... ... мен ... жөнелтіп отыруға шарт жасасты.
«Қазпоштаның» Германияда, Қытайда, Өзбекстан мен ... ... ... байланыстары даму үстінде.
Жинақтаушы зейнетақы қоры – бұл ашық және жабық типтегі акционерлік
қоғам ... ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету» Заңына сәйкес
халықтық жинақтаушы зейнетақы қоры зейнетақы жүйесінің орталық үзбесі болып
табылады. Олар ... ... ... ... ... инвестициялық кірістердің аударымдарын және
зейнетақы жарналарының жеке ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Қор өз қызметі үшін комиссиялық сыйақылар ... ... мен ... ... есеп ... ... ... жұмыстар жүргізеді, шағымдар мен өтініштерді ... ... және шет елге ... ... ... шешеді.
Қазақстанда зейнетақы жүйесі ағымдық этапта ... және ... ... ... емес ... ... қорынан
басқа нарықта МЖЗҚ жұмыс атқарады. Ол ... ... ... ... және ... зейнетақы төлемдерін төлеуді Қазақстан
Республикасы Үкіметі белгілеген ережеге сай іске ... ... ... жекешелендірудің мүмкін нұсқалары дайындалып жатыр.
Қазақстан Республикасының зейнетақы қорының қызметін ... ... ... ... нұсқаларын өндірді. Комитетке әртүрлі
компаниялардың өкімдері келіп ... оның ... ... өзінің
жекешелендіру туралы ұсынысымен шетелдіктер көп, ... МЖЗҚ ... үшін ... ... ұйым. Мемлекет МЖЗҚ-ын жекешелендіру жайлы
нақты ойлары жоқ.
Сақтандыру компаниялары – белгілі бір сақтандыру жағдайлары болған
кездерде ... ... ... ... ... толтырып, соның
жәрдемімен (сақтандырылған) жеке жэне заңды тулғалардьщ мүліктік қатынасы
бойынша ... ... ... ... ... Бұл ақша ... өлемдерінен және заңда тыйым салынбаған өзге де кездерден түскен
қаржы арқылы ... ... ... ... ... ... бойынша: а) ерікті; ә) міндетті;
- сақтандыру объектісі бойынша: а) жеке; ә) мүліктік.
Міндетті ... – заң ... ... ... ... (Өз ... ... міндеті азаматқа жүктелмеуі керек).
Ерікті түрдегі сақтандыру – екі жақтан да өз еркімен жүзеге асырылатын
сақтандыру.
Азаматтың жеке ... ... өз ... ... ... және ... да ... сақтандыруы жеке басын сақтандыруға
жатады.
Мүлікті сақтандыру мен сол мүдделерге ... ... және ... ... қосқанда – мүліктік
сақтаңдыруға жатады.
Азаматтығы жоқ, шетел азаматтары, өз қызметтерін ҚР ... ... ... шетелдік заңды тұлғалар, ҚР заңды ... ... ... ... ... пайдаланады.
Сақтандыру компанияларының пассивті және активті операциялары айрықша
сипатта болады да, банктердің осыған ұқсас операцияларынан өзгешелеу ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың
сақтандыру сыйақылары төлемдерінің есебі негізінде қалыптасады.
Өзге ... бап ... ... оған пайда есебінен қалыптасқан
акционерлік капитал жатады.
Сақтандыру ... ... ... ірі ... ... ... банктің және Қаржы министрінің ... ... ... сонымен қатар полистік қарыздарынан
тұрады.
Активті және пассивті ... ... ... пайда алады. Сақтандыру сыйақысы мен сақтандыру ... ... ... айырмасының нәтижесіне операциялық шығындарды
қосса инвестициялық қызметке бағытталуы мүмкін сақтандыру қорын ... ... ... ... ... төлемдерін өтеу
мен өзінің қызметін қаржыландыру үшін ... ... ... төлемдерінің есебінен құрылады және
сақтандыру келісімшарты бойынша тек қана өздерінің міндеттемелерін атқаруды
қамтамасыз ету үшін арналады.
Компания меншікті капиталы, ... да ... мен ... оның ... ... ... шегерудегі құлы ретінде
анықталады.
Компания міндеттемесінің ең жоғары көлемі ... ... ... ... ... жекелеген келісімшарты бойынша
сақтандыру резервтерімен меншікті ... ... ... ... ... Қаржы ұйымдары жэне қаржы нарығын қадағалау мен реттеу бойынша
агентігі мемлекеттік уәкілетгік органы ... ... ... ... ҚР ... туралы» заңымен
реттеледі.
01.01.2007 ж. Қазақстанда 36 сақтандыру компаниялары жұмыс ... ... ... ... ... – 29,6 млрд теңге, жарғылық
капиталы – 17,7 млрд теңге, сақтандаФУ төлемінің шығыстары - 6,7 ... ... ... – 40,0 млрд ... ... олардың ішінде
міндетті сақтандыру – 4,4 млрд, ерікті жеке басын сақтандыру – 4,5 млрд,
ерікті ... ... – 31,0 млрд ... ... ... халықтың жан басына шаққандағы қатынасы небәрі АҚШ-тың - 20,0
долларын құрайды. ... - 3283, ... – 203 , ...... – 41 ... ... қорлар – 7 шілде 2004 ж. ҚР «Инвестициялық қорлар
туралы» №576-11 ... ... ... ... ... ... қоры (ИҚ) құрылған болатың.
Қазақстан Республикасында инвестициялық қордың екі түрі бар:
1) акционерлік инвестициялық қор (АИҚ);
2) үлестік ... ... қоры ... олар келесі формада болуы
мүмкін: ашық, аралық немесе жабық.
Ашық ҰЖИҚ ҚР «Инвестициялық ... ... ... ... ... шарт негізінде компания басқарушысынан оның үлестік ... ... ... ... алуды талап ететін құқықты ұсынады. ... ... (ИҚ) ... сай екі ... бір рет, ал ... ... ... бір рет сатып алу ұсынылады. Жабық ҰЖИҚ оның
үлес жарнасының иеленушісіне осы қордың үлес жарнасын ... ... ... ... ... ... ... қатар қордың қарастырылған
ережесімен үлес жарнасы бойынша және шарт ... ... ... ... ... ... институттары кез келген
мемлекеттің несие ... ... ... Бұл ... ... ... өзгешелігі – халықтың жинағын тарту
арқылы ресурс жинақтау, ал коммерциялық банктер өз ... ... ... уақытша бос қаражатын тарту аркылы кұрастырады. Біздің
мемлекетте "Қазақстан Республикасындағы ... және банк ... ... ... ... заң күші бар ... ... банктік
емес мекемелерге депозиттер қабылдауға қатаң тыйым салынған, сондықтан
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... кең тарауы мүмкін емес.
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ ЖАҒДАЙЫНА ТАЛДАУ
2.1 ... ... ... ... қалыптасуы және даму
конюнъктурасы
Қазіргі заманғы мемлекеттің қажылық және ақша ... ... ... ... база мен ... экономиканы түбегейлі зерттеуге
негізделді. Осыған байланысты 1986-1993 ж.ж ... өту ... ... және ақша ... ... ... ... нарыққа өту кезеңіндегі объективті экономикалық шарттамалармен
шынайы өзгерістерді есепке алмасақ, талдау толық ... ... Олар ... ... ... ж.ж) ... ... экономикасына сыни
көзқараспен қарау, жедел дамуға бағыт алу, ... ... жеке ... өзін-өзі қаржыландыру, жалақы өсімі тыйымын алып тастау,
өндірістік-техникалық өнімдері мен тұтыным тауарларына келісімдік баға қою.
Екінші кезең ... ... ... ... ... ... қатынастарды енгізуге байланысты жедел шаралар
бағдарламасын қабылдау. Халыққа ақша ... ... ... қолма-қол
ақшаны ұстау, өндірістік құрылысқа бюджет тарапынан бөлінетін ақша ... 1990 ж. ... ... ... ... кіріс он екінші
бесжылдықта 1989ж. салыстырғанда 4,4% ... ... ... барлық сфераларын қамтиды, бұл тек тұтыну тауарларының ғана
емес, өндіріс өнімдеріне де қажеттілік туғызады.
Үшінші кезең (1992 және одан ... ... 1992ж. 2 ... ... ... ... өтудің алғашқы қадамдары
жасалды: тұтыну ... мен ... ... көбінің бағасы
төмендеді. 1991ж. аяғында ... ... ... ... ... ... мен ... жапа шейн жатты, ал БАҚ, ТМД барлық
елдері, оның ішінде Қазақстанда да ... болу ... ... ... оны әрі ... ... тұру ... емес еді.
Ссудалық қарыз өлшемінің қысқаруы мекемелердің қаржылық жағдайының
біршама жақсаруы, аяқталмаған өндіріс ... ... ... ... ... тоқтату, несиелеу әдістерінің өзгертілуі, норматив
өсімі мен өзіндік айналым қорының жетіспеуі ... ... ... ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпте мерзімі біткен несиелерді төлеу
әсерінен келіп ... ... ... қорының қалдығы бағасын төмендедіп
бөлшектік ... ... ... ... ... ... ... бойынша қысқа мерзімді ссудалар жабылуы халық шаруашылығы ... ... ... ... ... 1985ж. ... 3,7 есе асып, 1991
ж. республиканың ... ... ... ... 2,5 ... құраған
қарызды төлемей қалдыру салдарынан болды. Несиелік ресурстардың көп бөлігі
банк ссудалары ... ... өтіп ... ... ... Ең көп ... қатарында совхоздар, колхоздар, өндірістік-техникалық қызмет
көрсететін мекемелер мен құрылыс ұйымдары болып еді. Республиканың ... ... және ... ... ... ... өзіндік айналым ақшасын сақтап дұрыс қолдана білмеу, істі тиімді
жүргізуге деген экономикалық стимулдың ... еді. ... ... ... рублі өндірістік мақсатқа емес бюджеттік дефицит ... ... ... және ... ... жұмсалған болатын.
Орталықтандырылған ... ... ... да ... ... ... несиелік жүйесінің құрылымы мынадай кестемен
берілген.
Кесте 2 - Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі туралы мәліметтер
|Несие жүйесінің ... |12. |12. 2001|12. |06. |06. |
| |2000 | |2002 |2003 |2004 ... ... ... ... | | | | | ... |48 |44 |38 |35 |36 ... ... | | | | | ... |1 |2 |2 |2 |1 ... |1 |1 |- |- |- ... ... қатысуыменен, |16 |16 |17 |16 |15 ... ... | | | | | ... / 50% - дан аса, |9/7 |9/6 |9/6 |10/4 |10/5 ... ... | | | | | ... банктер |12 |11 |11 |10 |10 ... ... ... |8 |19 |29 |37 |73 ... ... |42 |45 |52 |35 |72 ... ... ... |- |2 |2 |2 |2 ... Басқа да ұйымдар |53 |41 |42 |46 |47 ... жылы ... ... ... ... несиелердің
36% жуығы мемлекеттік қарызға кететін. Ақшаны дұрыс ... ... ... ... 1992ж. 1 ... ... (дебетті сальдо)
шығуына әкелді, бұл КСРО өзге тәуелсіз мемлекеттерінен ақша сұрау деген сөз
еді.
Жалпы республика ... 1992ж. 1 ... ... ... ... есе ... Несиелік салымдардың ұлғайтылуы халық шаруашылығының барлық
салаларында дерлік жүзеге ... 1991ж. ... ... құрылымы бірқатар
өзгерістерге ұшырады. Тұтыну бағдарламасын жүзеге асыруға бағытталған
несиелер үлесі ... 26,8% ... ... ... ... ... ... тауарларын өндіру мен халыққа ... ... ... 6,3%, ... 1,1% ... бұл республикадағы
несиелік ... ... ... ... ... еді.
Пайыздық ставкалар өлшемі ұлғайюы ... ... ... жеке ... ... тұлғалар мен кооперативтерге
берілетін қысқа мерзімді несиелер көлемі ... ... ... ... ... ... ақша ... айналымы мен өндірілетін операциялары
мен қызметтер кірісі жоғары сауда құрылымдары ғана несие ала ... ... ... кіші ... ... ... ... құрылымдар көбіне сырттан әкелінетін тауарларды сатумен
және банктегі қолма-қол емес ақшаны қолма-қолға ... оны ... ... ... Ақша жеке ... қалып, айналымға
түспегендіктен инфляцияның жаңалегіне әкелді. Қазақстан Үкіметі 1992ж.
берілген несиелік салымдар ... 1991ж. ... ... ... көбеюі, бағалар өсімі мемлекеттік ... ... ... ... жағдайын қиындата түсті. Осыған байланысты Қазақстан
экономикасындағы басты қиыншылықтардың бірі несиелік эмиссия көлемінде ғана
емес, сол несиелердің көп ... ... ... ... ... ... мен өкіметтік бюджет қарызын өтеу
мақсатында жұмсалды. 1992ж. әрбір ... ... ... ... ... көрсетумен, әрбір үшіншісі – коммуналды
шаруашылық және ... ... ... ... несиелердің көбі
мыңдаған жалақыларға айналды. Мысалы 1993ж. ... ... ... ... ... Банк ... ақшасы есебінен төленді. Соңғы
жылдары бағаларды ... мен ... ... ... ... ... банк ... беру туралы халық
банкіге ... ... ... ... ... қысым
күшейді. Мұндай жағдай экономика тұрақтылығы мен республикадағы қаржы-несие
жүйесінің кызметіне кедергі келтіреді.
Сөйтіп сараптау нәтижелері көрсеткендей ... көшу мен ... ... 1992ж. ... ... Қазақстан
Республикасындағы ақша айналымы мен несиелік ... ... ... ... берді. Мұның барлығы ... ... ... ... ... жағдайда себептері қандай?
1. ТМД елдері өндірістеріне, әсіресе Ресейге үлкен дебиторлық қарыздың
болуы. Қазақстан өнеркәсіптері нарық ... ... тез ... ... өз өнімдерін сыртқа шығарды бірақ ол үшін еш материалды
құндылықтар ала алмады. Оларда қаржы ресурстарының жетіспеушілігі байқалады
да олар ... ... ... ... ... ... көз болып
коммерциялық банктер несиелері саналады. Өз кезеңінде ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... шешті. Несиелік қатынастардың
қазір әрекет етіп жатқан жүйесін жалғастыру республиканың қаржылық ... ... ... ... ... ... қайта
шиеленістіре түседі, өйткені несиелік ресурстарды ТМД-ның өзге ... ... ... ... ... ... де, ел осы ... жағынан бағынышты болады. Сөйтіп парадоксты жағдай ... ... ... ... несиелері бойынша қарыз болып шығады.
Несиелік қатынастарды дамыту ісіндегі тағы бір ... әрі ... ... аударып көрейік. Егер 1992ж. 1 шілдесіне дейін республика
орталықтандырылған несиелердің берілуіне назар ... ... ... банкі ТМД елдеріне берілген несиелік эмиссияға бақылау ... енді ... мен ... ... ... ... 1992ж. 1
шелдесінен бастап ТМД елдерінің несиелік эмиссиясын ... ... ... алған және бұл инфляцияны ұстап тұруға септігін тигізеді. Әрине
Қ. Р. ... ... дәл ... ... ... несие беріп,
өндірістердің жағдайы жақсы деген түп танытуына болады, яғни есепшоттарды
бос ақша, коммерциялық банктердегі ... ... ... ... ... бұл ... ... Қазақстанда тауарлы материялды
құндылықтар болғанда, не ТМД ... ... ... ақша ... болғанда немесе республиканың корреспонденттік
есепшотын толықтыру үшін осы елдерден алынған несие ... ғана ... ... ... қатынастарға өту мемлекеттік меншікті сақтау көбейту
мен тиімді басқаруды талап етеді. Әлемде мемлекеттік ... ... ... ... соны ... ... экономиканы есептей
отырып, шаруашылықта қолдану қажет.
Қаржылық және ақша несиелік қатынастар талдауы көрсеткендей ... ... ... ...... ... кері әсер ... еркін бағаға өтудің жақсы жақтары туралы да айта кету керек.
Оларға алдымен ақша және тауар ... ... ... ... Баға либерализациясы басталмас бұрын, ақша секілді арзан
тауар болмағаны белгілі. Бұл жетіспеушілігі жоқ жалғыз тауар ... ... ... басты міндеті материялдық ресурстар қорын жаулап алу
болд, ал ақша көп және оны ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығы мен өндірістердің ақша қаржы мен несие ... ... ... ... ... ... ... төлемге қабілетті тұтынушыны іздеуге ауысты. Шығынға бағытталған
экономика енді ... ... ... ... ... ... ... айналды. Шаруашылықтардағы мұндай ... ... ... ... және ... ... басқаруына мүмкіндік
береді.
Республикадағы экономикалық және қаржылық тұрақтылық ақша ... ... ... ... ... ... сәйкес тиімді
ақша – несиелік саясаттың жасамдалуымен байланысты. Қатаң ... ... ... және ... ... баға мен ... ... болып отыр. Осы шарттарға сәйкес Үкімет пен Ұлттық банк бір
себептен тұрақтандыру кезеңіндегі өз бағытын дұрыс ... ... ... ... мен инфляцияны төмендету ұлттық ... ... ... Аталған бағыттар негізінен республика өкіметі мен
Ұлттық банк ... ... ... ... ... арқылы ақшаны
басқаруға негізделді.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы»
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... (несие берушінің) басқа тұлғаға (несие алушыға) клиентке
қайтарымдылық, ... және ... ... ақша ... болып
табылады» деген ұғым айқындалған.
«Темірбанк» пен «ТұранӘлемБанк» ... ... ... қызметiне жан-жақты талдау жасау үшiн ... ... ... ... ... ол үшiн ... ... мөлшерi мен
берiлген несиелердi салыстырып талдау жасау қажет әр ... ... ... яғни ... берiлген несиенiң өз уақытында
өтелмеу ықтималдылығы туындайтындығы сөзсiз. Осының ... ... ... ... ... несие сомасы мен өтелген ... ... ... ... ... банктің негізгі классикалық операциялық қызметінің
түріне банктік несиелендіру жатады. Банктік несиелендіру ... ... әрі ... ... ... іске асырылатын активті банктік
операция болып табылады./8/. «Темірбанк» пен ... Әлем ... ... ... ішкі ... ... және ... операцияларын
жүргізудің жалпы жағдайларына сәйкес банктік несие береді.
Қазақстандық барлық банктердің несиелер бойынша экономикаға негізгі
қарызы бір ... ... ... (жыл ... 6%) өсіп, 1036,6 млрд.тг.
(7,46 млрд.АҚШ долл) болды. ... ... ... ... ... ... ... 2006ж. 1 қыркүйекке қарай 2405,2
млрд.тг-ні ... ... ... серпінмен ұлғаюы байқалды. Несиелік
жұмсалымдардың жалпы көлеміндегі ұзақ ... ... ... ... шетел валютасындағы несиелердің үлесі 50%-ға жуық құрады.
Сонымен қатар, ұлттық валютада берілген несиелердің өсу қарқыны ... ... ... ... ... Жыл ... ... несиелердің мөлшері 5,2% өсіп 484,6 млрд.тг-ге жетті, ал ... ... ... 0,1% ... 552,1 ... тг. құрады.
Нәтижесінде тенгедегі несиелердің үлесі 45,4%-дан ... ... ... ... ... қарыздар мен қаражатттар 2005-
2004жж. салыстырғанда, өсім 64,9% ... 2006ж. бұл ... ... тг. ... яғни ... жылдан 3 427 572 мың тг-ге немесе 28,6%-ға
төмендеді. Клиенттерге ... ... есеп ... ... 18 054 652 мың тг-ге немесе 27,6%-ға ... 2004 ... ... 56,3%-ға өсті. Есеп беру кезеңінің соңына ... ... ... ... мың тг-ні құраған болатын.
Банктердің несиелік операциялар өңдірістің ыдырауы, экономиканың
тұрақсыздығы жағадайында ... ... ... ... ... ... ... қарамастан тәуекелді операциялардың бөлігі неғұрлым аз
банктің сапалы несиелік ... ... ... ... дәрежесі несиелік ресурстардың бағасы мен банктің ... ... ... ... табыстың жалпы нормасына сәйкес болу
керек. Несиелендіру тәжірибесін жетілдіру банк үшін ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу кезінде берілетін несие
кезінде:
1) банктік несиенің түрі;
2) несиенің мақсатты бағыты;
3) берілетін несиенің ... ... ... ... ... өтеу ... несиенің қайтарымдылығын, ақылылығын қамтамасыз ету жолдары;
7) несиенің бағасы және т.б. ... ... ... сипаттамалары
айқындалады.
Несие алушыға несиелік ресурстар әртүрлі мақсатпен берілуі мүмкін.
Атап айтқанда, жеке тұлғаларға:
- айналым капиталы ... үшін ... ... ... шикізат сату және
т.б.);
- негізгі капиталға кіші инвестицияларды жасау (жылжымайтын мүлік, патент,
қосымша құрал-жабдықты ... ... ... – яғни, кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес
мақсаттарға (автокөлік сатып алу, тауарлар мен ... ақы ... ... демалуға, емделуге) берілетін несиелер./26/
Қазіргі уақытта «Темірбанктің» жеке ... ... ... ... алу ... тұтынушылық мақсаттарға және
ипотекалық несиелендіру ... өте кең ... ... ... ... ... үшін;
- негізгі капиталға инвестиция жасау;
- сауда келісім-шарттарына несиелер түрлері беріледі./16/
Несие беруші банк клиентке несиелік ... ... ... ... акша ... ... сондай-ақ клиенттің банктік шоты
жөніндегі банктік құпияны сақтауға міндетті.
Банктің клиенті, өз ... ... ... ... мен ... үшін белгіленген банктік пайызды қайтаруға және берілген несие
сомасын мақсатқа сай пайдалануға міндетті болады.
«Темірбанк» жүзеге асыратын несиелік ... ... ... ... ... ережелерді банктің Директорлар кеңесі бекітеді және осы жалпы
жай-жағдайлар:
1) берілетін несиелердің шекті ... мен ... ... ... ... ... шекті мөлшері;
3) банктік несиелер бойынша сыйақы төлеу ... банк ... ... несиені қамтамасыз етуге қойылатын талаптар;
5) кредитор банк пен оның ... ... ... ... ... ... ... жүргізу тарифтері сияқты және т.б.
мәліметтер мен рәсімдерден тұрады.
Банктік несиелер ұсыну ұлттық және шетел ... ... ... ... ... ... ... банктік несие алу туралы өтініштерді бағалау;
2) банктік несиелерді беру туралы шешім ... ... ... беру;
4) банктік несиелерді бақылау./27/
Мемлекетіміздің экономикалық дамуының қазіргі ... ... ... ... өтумен сипатталады. Аталған
түрлендірулер өндіріс құлдырауын ... ... әсер ... ... ... ... оның ... дамуына жағдай жасауға бағытталған.
Ал бұл, өз кезегінде, Қазақстан ... ұзақ ... ... ... ... ... ... әрі үнемі өсіп отыратын экономикалық
дамуға дұрыс қызмет атқаратын ... жүйе мен ... ... ... қол жеткізу мүмкін емес. Ал аталған ақша-кредиттік
жүйе және қаржылық сфера сақтандыру ісінде маңызды орынға ие.
Бөлімді ... ... ... жүйе мен ... ... ... бірдей шешіп тастау мүмкін емес. Аталған сферадағы тұрақтылық
экономикалық даму ... ... ... ... ішкі ... тауар
және қызметкерлермен толтырып, төлемге қабілетті сұранысты ... ... ... құрып, салықтық реформа, баға реформасын жүргізіп
бюджетті бір жүйеге келтіру керек. Және ... ... ... ... ... ғана ... кезеңге өту мүмкін ... ... ... ... ... ... ... тараудың бұл бөлімінде банктердің жүргізілетін несиелік
операциялары бойынша салыстырулар, артықшылықтар, ... ... ... ... ... ... ... қаржылық несиелік жағдайы
жөнінде тоқталғым келеді. Екі банктің клиенттерге ұсынылатын ... ... мен ... ... ... ... банктер тұтынушыларға әр түрлі және әр
шарттарда несиелендіру бағдармаларын ұсынады. Несие мөлшері тұтынушы ... ... ... ... «Темірбанктің» айналым қаражаттарын толықтыру – NON-STOP ... ... ... ... ... ... ... қарыз және жаңғыртылатын несиелік желі.
Несиенің мерзімі: 10 жылға дейін.
Максималды сома – кепілзаттың нарықтық құнының ... ... ... сома – ... ...... ... коммерциялық,
жылжымайтын мүлік.
Пайыздық мөлшерлеме – 3 ... ... - ... 14%; 3 ... көп ... ... ... көп емес. АҚШ долл.
Несиенің мақсаты – бизнестің кеңеюі, айналым қаражаттарын толықтыру,
негізгі құралдарды мен жылжымайтын мүлікті сатып алынуы.
Несиелік ... ...... ... ... ...... сомасынан 1%, минималды сома -
30 000тг., ... сома ... ... ... бар болған жағдайда міндетті сақтандыру – ... ... ... ... ... ... өтеу – ... қатар, «Темірбанкпен» жеке кәсіпкерлерге (ИП) арналған NON-
STOP Бизнес ... ... ... ... ... ... ұқсас ретінде, «Тұран Әлем Банк» заңды ... ... ... ұсынады. Меншікті
қаражаттар есебінен және шетелдік ... ... ... ... банкпен
қысқа мерзімді несиелендіру, орта және ұзақ мерзімді қаржыландыру ... ... ... ... мақсаттар, мезгілдер және
сомалар бойынша қаржыландыру бағдармаларын жүргізеді, олар:
- Шағын және орта ... ... ... мүлікке несиелер
- Халықаралық қаржылық институттардың қаражаттар есебінен ... WB, АБР, ИБР, ... ... қаржыландыру
- Саудалық қаржыландыру
- Операциондық Овердрафт
- Лизинг
Шағын және орта бизнес секторды ...... ... ... Бұл ... ... үшін ... мерзімін 10 жылға дейін ұзартылған. Шағын және орта ... ... ... ... капиталын толықтыру және негізгі құралдарды сатып алу
үшін несиелендіру – ... және ... ... ... ... толықтыру – 5 жылға дейін;
- негізгі құралдарды сатып алу – 10 жылға дейін.
2. Халықаралық несиелік желілер бойынша ... KfW, Asian ... Bank, Islamic ... Bank ... желілері –
4 жылдан 10 жылға дейін.
3. Құжаттамалық операциялар:
- Аккредитивтер;
- Банктік кепілдемелер./29/
«ТұранӘлемБанктің» шағын және орта ... ... ... ... келе ... ... 3 - ... Әлем Банктің» шағын және орта бизнесті несиелендіру
шарттары
|Несиелендіру объектісі |3 ... кем емес ... ... бизнес |
|Несиелеу сомалары ... ... ... долларға дейін. |
|Несиелендіру салалары |өндіріс, сауда және қызметтер аясы. ... ... |3 ... 36 айға ... ... ... ... |1. 500$ - 10 000$ - жылдық 25-27%, валютамен|
|мөлшерлемелер: |2. 10 000$ - 30 000$ - ... 22-25% |
| |3. 30 000$ – ... - ... 16-18% ... ... ... және орта бизнесті қаржыландыру бағдарламасының ... ... ... ... ... ... банк, сонымен бірге,
келесі мақсаттарға несиелерді бере алады:
- шикізат пен ... ... ... ... ... ... жеткізу, жылжымайтын мүлікті сатып алу және басқа да
капиталдық салымдар;
- бастамалық жобаларды құру және жүзеге ... ...... ... ... мерзімі – 1 күннен 7 жылға дейін.
Пайыздық мөлшерлемелер: шетел валютада жылдық 10%-дан бастап; теңгемен
жылдық 18%-дан бастап.
Тәуекелдерді ... және ... ... ... «ТұранӘлемБанк» келесі инструменттерді қолданады:
- овердрафттар;
- аккредитивтер мен кепілдемелер;
- ... ... Жеке ... ... ... мақсаттарда берілетін несиелендіру
бағдарламалары. «Темірбанктің» NON-STOP Блиц - ... ... ... және NON-STOP ... - ... ... ... несиелендіру бағдарламаларының шарттарын 3-ші ... 4 - ... ... ... несиелендіру бағдарламаларының
шарттары
|Несиелендіру |NON-STOP Блиц ... ... ... | | ... ... ... қарыз немесе |Банктік қарыз немесе |
| ... ... ... ... желі |
| ... | ... |20 жылға дейін |10 ... ... ... | | ... сома |кепілзаттың нарықтық |кепілзаттың нарықтық құнының|
| ... ... ... |55%-дан артық емес, |
| ... ... ... |табыстарды растау |
| ... ... |
| ... ... 70% ... ... 70% ... сома |Шектеусіз ... ... ... ... ... ... ... |тұрғын-үй ... ... |
| | ... мүлік |
|Пайыздық мөлшерлеме|жылдық 18%-ға дейін |3 ... - ... 17%, 3 |
| | ... көп - ... |
| | ... ... көп емес. |
|Несиелік өтінімнің |5 000тг. сомасында ... ... ... ... комиссия |қайтарылмайтын комиссия |
|Несиенің мақсаты |мақсатты белгілеусіз |мақсатты белгілеусіз және |
| ... ... ... растаусыз |
| ... | ... ... ... 2%, Min.|қарыз сомасынан 1%, Min. |
|ұйымдастырылуы |15 000тг., Max. ... Max. ... |
| ... | ... беру |Қарыз алушының зейнет ... ... ... жасына|
|мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... бұрын |Айыппұл санкциялар жоқ |Айыппұл санкциялар жоқ ... | | ... ... ... ... материалы. |
«ТұранӘлемБанктің» Халықтық тұтыну тауарларды(ТНП) сатуға ... ... ... ұлттық және шетел валюталарда беріледі. Міндетті екі шарттың
болуы: халықтық тұтыну тауар үшін бастапқы ... және ... ... Бұл ... бағдарламаның шегінде белгілі бір ... ... ... мен ... ... мен ... факстар,
кондиционерлер, кіржуғыш және ыдысжуғыш ... ... ... ... ... және газ ... салымның мөлшері – сатып алынатын тауар құнының 20%-дан кем
емес.
Несиенің сомасы – 200 АҚШ долл-дан 5 000 АҚШ ... ... ... – 3 ... 24 айға ... өтеу ... – ай сайын, тең үлестермен. Мерзімнен ... ... ... ... ... мөлшерлемелер – жылдық 20%-дан бастап.
Несиені қайтаруды қамсыздандыру міндеттемесі бойынша:
- несиенің 1000 АҚШ долл.(теңге эквивалентімен)дейінгі сомасында - ... ... ... ... кепілзаты.
- несиенің 1000 АҚШ доллардан жоғары: жылжитын және ... ... ...... ... кепілдемесі; автокөлік./29/
3. «Темірбанк» және «Тұран Әлем Банк», сонымен қатар, оқыту, жоғары білім
беру төлеу үшін әр түрлі ... ... ...... және «Универсальный факультет». Бұл бағдарламалардың көмегімен
Қазақстанның ... ... ... оқу мекемелердің «Бакалавр»,
«Маман» және «Магистр» күндік нысандары бойынша студенттердің ... ... ... ... бұл ... ... бойынша шарттарының
айырмашылықтарын қарастырайық.
«Тұран Әлем ... - ... ... ... ... аудитория: 16–30 жастағы талапкерлер.
Талапкердің орташа деңгейі ... ... ... ... 65 баллдан кем
емес болуы тиіс; 16–30 жастағы студенттер. ... ... ... ... ... бойынша 3,5 баллдан (5 баллдық жүйе
бойынша), 70%-дан (пайыздық жүйе бойынша) ... ... ... ... – Кепілгердің (Поручитель) бар болуы, ол қарыз ... ... ... ... ... да бола алады.
Несиелендіру бағдарламаның басымды артықшылығы – негізгі ... ұзақ ... ... ... ол ... ... ... болады + 6 ай. Бұл студенттің оқу мерзімінің барысында несиені өтемей,
тек есептелген сыйақыны төлейтінін ... ... ... 6 айдан соң
студент несие сомасын өтеуді бастайды, яғни, банк бұл жарты жылдай уақытты
студенттің ... ... үшін ... ...... ... минималды мерзімі – шектеусіз.
Максималды мерзімі – 12 жыл.
Сыйақы мөлшерлемесі – жылдық 18%.
Өтінімді қарастырылғаны үшін банктің комиссиясы – ... ... үшін ... ... – 2–10%; мерзімнен бұрын өтелгені
үшін комиссия – 0%.
Қамсыздандыру – «Қаржылық орталық» АҚ-ң кепілдеме міндеттемесі.
«Темірбанктің» - «Темір - ... ... ... мерзімі – 10 жылға дейін.
Мақсатты бағыты – Қазақстан аумағында ... ... ... ... «Бакалавр», «Маман», «Магистр» ... ... оқу ... ... ... ... максималды сомасы – 4 500 000тг.
Қарыздың минималды сомасы – 100 000тг.
Қарыз алушының жасы – 16 жастан 30 жасқа дейін.
Өтінімді қарастырылғаны үшін ... ...... ... үшін ... ... – несиелік желісінің 1,5%.
Қоса қарыз алушының және кепілгердің жұмыспен қамтылу түрі – ... ... ... ... орны және ... 6 ... зейнетақы
аударымдар./28,29/
Кесте 5 - «ТұранӘлемБанктің» ипотекалық несиелендіру шарттары
|Ипотекалық ... ... ... | | ... | | ... ... АҚШ ... ... АҚШ ... |
|Несиелендіру мерзімі |қарыз алушының зейнет |теңге – 25 ... ... |
| ... ... дейін |АҚШ доллар – 25 жылға |
| | ... ... ... |Шектеусіз ... ... ... |жылдық 13%-ға дейін |жылдық 13%-ға дейін |
|Несиенің ... ... ... ... ... |салымның сомасы – сатып |алынатын ... |
| ... ... мүлік|мүлік |
| ... ... кем емес | ... ... қатерлі ... ... |
| ... ... ... ... ... мүлікті |жылжымайтын мүлікті |
| ... ... ... сақтандыру |
|Пайыздарды есептеу ... ... ... негізгі |
|тәсілі ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіру бағдарламасының материалы |
4. ... және ... АҚ-ң ... ... ... 6 - ... ипотекалық несиелендіру шарттары
|Ипотекалық несиелендіру|«Бюджетный» |«Народный» ... | | ... ... |37, 60, 84, 120, 180, |37, 60, 84, 120, 180, ... |240 |240 ... ... (БС) ... ... |10%-дан бастап ... ... |БС 10-29% ... - |БС 10-29% ...... % |12,9%; |14,0% |
| |БС 30-49% - 12,4%; |БС 30-49% - 13,6% |
| |БС 50% және ... - |БС 50% және ... – |
| |12,0% |13,4% ... ... ... | | ... |1. 12 ай |6 ай ... сома |2. 200 000тг. |200 000тг. ... ... кезінде – |мораторий кезінде – |
| ... ... ... ... |
| ... ... емес ... кезінде емес –|
| |– ... ... ... ... ... ... |
| ... қ., ... қ., ... |
| ... ... қ.); |обл., Астана қ.); |
| ... ... ... дейін |
| ... ; ... ; ... ... ... және ... |жеке (өмір және еңбек |
| ... ... ... ... ... сақтандыру; |
| ... ... |АҚЖ ... |
| |АҚЖ ... | ... өтеу ... |Аннуитеттік |аннуитеттік ... ... |2 500тг. ... ... | | ... ... ... |27 500тг. ... ... ... ... алуы ... ... алуы |
|мен объектісі | | ... ... ... ... материалдары. |
«ТұранӘлемБанк» клиенттеріне ... ... ... ұсынады.
Банкпен ұсынылатын ипотекалық несиелендірудің артықшылықтары:
- элиталық ... ... ... ... жылжмайтын мүлікті алу
мүмкіндігі, тұрғын үйдің үлестік салуда ... ... ... бірге,
коммерциялық жылжымайтын мүлікті алу мүмкіндіктері;
- несиені табыстарды растаусыз алу мүмкіндігі;
- шарттардың кең спектрі.
«Темірбанктің» ... және ... ... ... қарастырайық:
«Бюджетный» несиелендіру бағдарламасы бюджеттік ... ... ... ... ... және оның ... барлық
мүшелері табыстар туралы мен зейнетақы қорынан анықтамаларын беру міндетті.
Бастапқы салымы 30%-дан кем ... ... ... ... сақтандару немесе Қазақстандық Ипотекалық Несиелерді
Кепілтендіру Қорының(ҚИНКҚ) кепілдемесін алу қажет.
«Народный» ипотекалық несиелендіру бағдарламасы орташа айлық табыстары
бар ... ... ... ... қарыз алушы қандай да бір
кәсіпорынның немесе кіші бизнес саладағы қызметкері бола алады./28/
Ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... клиенттерді несиелендіру бойынша,басты
үлес салмағы «корпоративті клиенттер» бабына келеді–2006жылы 54%-дан астам.
Ірі компанияларға шетелдік несиелік желілер қаражаттар ... ең ... (7-10%) ... ... «жеке несиелер» бабы бойынша 2004 жылы несиелендіру мөлшері ... ал 2006 жылы 34,9% ... ... үлес салмағы төмендеген болса да,
өсу ... ... ... ... – 2,08. Жеке тұлғаларға несиелер
ең табысты болып табылады.
Кесте 7 - 2004-2006жж. клиенттерді несиелендіру құрылымы
|Көрсеткіштер |2004 жыл |2005 жыл |2006 жыл |су |
| | | | ... | | | |ны |
| ... ... |үлесі,%|млн.тг. |үлесі,%| |
|Корпоративті |3082,35|54,2 |4140,69|52,4 |6843,52 |54,7 |2,22 ... | | | | | | | ... ... |506,15 |8,9 |561,04 |7,1 |1301,14 |10,4 |2,57 ... ... |2098,5 |36,9 |3200,31|40,5 |4366,34 |34,9 |2,08 |
|Барлығы |5 687 |100 |7 902 |100 |12 511 |100 |2,19 ... Жеке және ... ... ... www.temirbank.kz |
|сайты. ... ... ... ... ... ... есептеледі. Оған қоса,
кепілзаттың бар болуымен, несиелендіру ... онша ... ... ... ... ... 2004 жылы 506,15 млн.тг. және 2006
жылы 1301,14 млн.тг. мөлшерінде құраған болатын. Өсу қарқыны 2,57 құрады.
Берілген ... ... ... емес – ... ... несиелендіру
неғұрлым тәукелді (өйткені ... ... ... екі ... ... және де, банк үшін олардың қызметтерін талдау
қиынға түседі) және бір ... ... ... ... ... ... ... субъектілеріне ұсынылатын несиелер сомасы орташа есеппен 14–18%-
мен беріледі.
«ТұранӘлемБанктің» несие саясаты 2006 жылы салымдардың ... ... ... қамтамасыз ету, несиелік тәуекелдіктерді азайту, несие
портфелінің жоғары деңгейде әртараптандырылуы, қарыз ... ... ... ... ... ... ... шағын және
орта бизнеске арналған несиелерінің портфелі бір жыл ... ... 660 млн. АҚШ ... ... ... қаржыландыру мерзімі 10
жылға дейін ұзартылды. Оларға 1 248,3 млн. АҚШ ... 34 мың ... ... ... несие портфелі 57%-ға өсіп, 2006 жылғы
31 желтоқсанда 512 ... ... ... 3,82 млрд. АҚШ долл. құрады.
Тұтынушылық несиелендіру бойынша портфель көлемі негізінен ипотекалық
несиелендіру мен қажеттіліктерді қанағаттандыруды ... ... ... ... көлемі 2006 жыл үшін 409 млн. АҚШ ... ... ... салыстырғанда өсу көлемі 60%-ды құрады. 2006 жылы банк төлем
карточкаларын шығару ... 75%-ға ... жылы ... ... таза табысы 2004 жылдың 50,6 млн. АҚШ
долларымен салыстырғанда 110 млн. АҚШ ... ал ... ... ... АҚШ ... жиынтық меншікті капиталы 941 млн. АҚШ долларына (2006
жылғы 1 қаңтардағы ... ... есеп ... бойынша) дейін
өсті. 2006 жылы табысты 200 млн. АҚШ ... ... ал ... 11-12
млрд. АҚШ долларына дейін жеткізуді жоспарлап отыр. 2006 жылғы 20 наурызда
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... АҚШ ... жиынтық меншікті капиталы 1,372 млрд. АҚШ долл. құрағанын
айта кеткен жөн./30/
Несиелік портфельдің құрылымын жақсарту мақсатында ... ... ... есеп ... әр ... әр ... алушы және қарыздың әр түрі бойынша
несиелік портфель талдауды жүргізеді, яғни ... ... ... қарыз
бойынша уақытында қайтару және пайыздарды төлеу міндеттемелерін бақылайды;
- әр проблемалық несие бойынша жеке құжаттама ... және ол ... ... ... ... анықтайды;
- берілген және қайтарылмаған қарыздардан максималды өндіріп ... ... ай ... ... ... ... сомасын анықтап отырады.
Сурет 2. «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның әртараптандырылған несиелік
портфелі
«Темірбанктің» клиентке ұсына алатын несиенің максималды ... ... ... ... ... аспауы тиіс, бұл коэффициент
банк жарғылық капиталының, ерекше қарым-қатынастағы клиенттері үшін - ... ... ... үшін - 25%-ға ... ... өтеу ... әр несиенің мазмұны мен сипатына байланысты.
Негізгі қарыз және ... ... банк 3 ... ... ... төлеу;
- негізгі қарызды төлеу мерзіміне дейін пайыздарды төлеу;
- негізгі қарызды мен ... ... ... ... ... ... төлеу – бұл реттік тәртіппен негізгі қарызды және
пайыздардың төленуі. Мұндай әдіс келесі формула бойынша есептеледі:
PMT = ... i ... - ... төлем;
i - кезеңдік пайыздық мөлшерлеме;
PV - ағымдық көлемі (несие сомасы).
Сурет 3. «Темірбанк» АҚ-ның әртараптандырылған ... ... ... мен ... ... мерзімінің соңында төлеу негізгі
қарыз соманың кемуінсіз, ... тек қана ... ... ... мен ... несие мерзімінің соңында төлеу тек
мерзімі 3 айға дейін мерзіміндегі несиелер үшін ресімделеді./28/
Банктің несиелік портфелінің ... банк ... ... ... бірі ... ... ... портфельдің сапасын талдау
ерекше көңілді талап етеді, өйткені проблемалық активтердің басым ... және өз ... ... ... ... Ал ... ... әсері банктің жалпы қаржылық жағдайына айтарлықтай
... ... ... ... банк табыстылығын төмендетеді және
банкротқа ұшырау себептерінің бірі болып табылады./31/
Осы 3 жылдық көрсеткiш қорытындысы бойынша жыл ... ... ... ... ... ... өсiп отыратындығын көруге болады,
ал бұл өз кезегiнде банк кiрiсiнiң өсуiне әсер етедi. Бұл ... ... ... ... ... қажет екендiгiн, өтелмеген несие
тәуекелдiлiгiнiң жоғары екендiгiн айта кеткен жөн.
Жалпы айтқанда, өткен ... ... ... ... банк жүйесі
одан әрі нығая түсті, ол аса жедел өсу үстінде және ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнеске ... ... бір жыл ... 152%-ға ұлғайып, 660 млн. АҚШ долл. құрады.
Кәсіпкерлерді қаржыландыру мерзімі 10 ... ... ... ... 1 ... АҚШ долларына 34 мың несие берілді. Корпоративтік клиенттердің несие
портфелі 57%-ға өсіп, 2006 жылғы 31 желтоқсанда 512 ... ... ... ... АҚШ долл. құрады.
Салыстыратын болсақ, «Темірбанктің» шағын бизнеске берілген несиелер
2004 жылы 506,15 млн.тг. және 2006 жылы 1301,14 млн.тг. ... ... Өсу ... 2,57 ... ... ... несиелер» бабы бойынша 2004
жылы несиелендіру мөлшері - 36,9%, ал 2006 жылы 34,9% ... ... ... төмендеген болса да, өсу қарқыны ... ... ... ... келе, экономиканың қарқынды өсiп дамуы ... ... ... ... ... ... ... және олардың шағын
және орта бизнесi банктiк несиесiз өз қызметтерiн жүргізе ... ... ... ... ... Ол қажеттiлiктi тек банк несиесi
арқылы қанағаттандыру мүмкiндiгi бар.
2.3 Коммерциялық банктердің несиелендіру операцияларын ... ... ... ... ... (этаптары)
Банктің және оның филиалдарының несиелендіру іс-қызметі Қазақстан
Республикасының заң актілері мен ... ... ... ... ... жүргізіледі, сонымен қатар ... ... ... және ... да ... ... ... несиелендіру портфелін
құруға, берілген несиенің қайтарылуын қамтамасыз ... және ... ... ... мен ... ... да қамтамасыз
етуге бағытталады.
Өз клиенттеріне несие беруді Банктің ... ... ... ... ... ... ... мерзімдік;
- төлемдік;
- қайтарымдылық;
- қамтамасыздық;
- қаржыны мақсатты пайдалану.
Банктің несиелендіру принциптері ... ... ... ... ... және несиенің қызмет етуіне нақтылы
жағдай жасалынып, оны ... ... ... ... ролі ... ... ... барлық
принциптері бірімен-бірі тығыз байланысты және ... ... ... ... банктік несиелендірудің қамтамасыздық принципін
сақтамау ... және ... ... ... ... ... және оған ... эжағдай орын алуы да мүмкін,
яғни принциптердің ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Әр түрлі меншік сферасындағы ... ... ... жеке ... ... (ары қарай-“қарыз алушы”) несие
беруді Банк ... ... ... ... лимиттер (шектеулер) туралы Ережелерге сәйкес бекітілген
несиелендіру шегінде және ... бар ... ... ... асырады ( жүргізіледі).
Несиені берудің шарты, оны ... ... өз ... ... етуі мен ... ... ... табылады, бұл жағдай оның кепілдік беруімен жүзеге ... ... ... ... ... шикізат, айналымындағы
тауарлар);
- қондырғылар (станоктар, технологиялық линиялар, т.с.с.);
- көлік-тасымал құралы;
- жылжымайтын ... ... ... ... ... үй емес
ғимараттар);
- ауылшаруашылық малдары мен ... ... ... ... қағаздар, төлем қабілеттілікті ... ... ... ... ... ... ... бойынша міндеттемелердің орындалуы
кепілдіктің біртұтас жиынтығында үшінші ... ... ... Қазақстан республикасы ... ... ... ... гарантиясымен және басқадай заңдармен
несие ... ... ... жүзеге асырылуы мүмкін болып
табылады.
Қарыз алушының өз міндеттемелерін ... ... ... және ... мүмкін болатын қамтамасыздықтың
нақты түрін кепілдікпен ... ... ... бекітілген ережеге сәйкес
Банк өзі анықтайды (таңдап алады).
Несиелендіру келісімі ... ... ... ... ... ... және ... төлемдер Қаржы ... ... ... ... ... ... ... үшін бекітілген, базалық ставкалар мен тарифтер ... ... ... ... ... ... ... ресурстары үшін
төлемнің шамасына ... ... ... ... региондағы
банктік ұқсас қызмет бойынша қалыптасқан нарықтық ставка және басқа да
факторларға ... ... ... ... мен төлемдердің
көлемі ұлғайтылуы мүмкін. Және, ... ... ... ... ... ... Қарыз тарту бойынша ... ... ... ... ... ... мен банк ісін
жүргізу шығындарын жауып ... ... ... ... ... етуі ... болып табылады.
Несиені баруші банк органдары: директорлар Кеңесі, ... ... ... ... ... ... ... етілуімен жүргізіледі, сол сияқты олардың өкілеттік
берген ... ... оған ... ... ... іске ... операцияларының бухгалтерлік есебі баланстық ... тыс ... ... ... ... ... ережесіне сәйкес, Банктегі басқа да нормативтік актілерге, сол
сияқты ... ... ... ... ... бақылау бөлімі ... ... ... банк,
өзінің несиелік қатынастарын Қарыз алушымен өзара міндеттемелері ... ... ... ... ... ... ... және онымен бірге ... ... мен ... ... ... келісімдер аясында жүргізіледі.
Жекелеген несие беру түрі және ... ... ... ... ... аралық несие, ипотекалық несиелендіру, ... ... ... “Овердрафт” есеп айырысу (ағымдағы) ... ... ... ... ... банктің арнаулы
нормативтік құжаттарында қарастырылған ережелер бойынша атқарады.
Несиелендіру ... ... оның ... ... ... және ... ... өндірістік және
әлеуметтілік ... ... ... ... беру несиелеу
қағидаларын қатаң сақтау негізінде жүзеге асырылады. ... ... мәні және ... ... ... қатынастар
төңірегіндегі объективті экономикалық заңдардың талаптары ... ... ... бұл ... ... ... алып ... күрделі құбылыстарды білдіреді. ... ... ... ... ... мәнін тереңдей ұғыну
несиелеудің негізгі ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... негізі мынадай
қағидаларға сүйенеді:
- несиенің мақсаттылығы;
- несиенің мерзімділігі немесе ... ... ... ... несиелеудің басты қағидасы ретінде несиенің
қандай мақсатқа сұралып отырғандығын ... ... ... ... ... мен ... болатын тәуекел дәрежесінің негізгі
көрсеткіші ретінде де ... ... ... ... ... ... ... категория ретіндегі мәніне негізделетін несиенің ерекше
бір белгісі. Бұл ... ... ... ... алушыға берген
қаражатының белгілі бір уақыт ... соң ... ... ... барып несиенің қайтарымдылық қағидасы туындайды.
Несиенің қайтарымдылық қағидасы оны ... ... ... ... ... ... экономикалық
категорияларынан ажыратады. Себебі, қайтарылмайтын ... ... да, ... – бұл ... ... бөлігі.
Несиенің мерзімділігі – несиенің тек қана қайтарылып қоймай, ... ... ... ... ... ... көздейді.
Шаруашылықтың нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты ... ... ... арта ... ... осы қағиданың қатаң түрде
сақталуына, ... ... ... ... ... тәуелді. Екіншіден, бұл ... ... ... ... ... ... ... жұмысын ұйымдастыру
қағидалары, тартылатын несиелік ресурстардың қайтарымсыз жұмсалымдарға
салынуына ... ... ... ... жекелеген қарыз алушы үшін
бұл қағиданың сақталуы олардың ... жаңа ... ... ... мерзімділігі ссуданың берілу жағдайын сипаттайтын басты
көрсеткіш. Ол негізінен банк пен ... ... ... ... ... ... Егер де ... уақыт өтіп кетіп
ссуда қайтарылмаған жағдайда, ол уақыты өткен ссудалардың қатарына
жатқызылады. Бұл салада банк клиенттің несиелік келісім-шартты ... ... ... ақша ... ... ... ете алады. Уақыты өтіп кеткен
несиелер көрсеткіші қаншалықты төмен болса, соғұрлым банк ... ... оның зиян шегу ... біршама төмен болып кеоледі.
Несиенің ақылылығы – бұл қарыз ... ... ... ... ... барысында бастапқы сомадан өсіп ... Іс ... ... бұл ... ... үшін ... түрінде берілетін ақша көлемі. Қарыз алушының ссуданы пайдаланғаны
үшін төленетін проценттін – ... ... деп ... ... ... жүйесі тұсында несие үшін процент мөлшері несиеге деген сұраныс пен
ұсыныс негізінде ... ... да ... ... ... үшін ... экономикалық заңдылықтарға сай, яғни ... ... ... ... алмайтындай ең төменгі мөлшерде емес және сол
сияқты ... ... ... ... зиян ... жоғары
мөлшерде емес, бір қалыпты жағдайда қалыптасуға тиісті. Бұл екі ... ... үшін ... ... ... шекарасын
құрайды.
Несие беруді шартты түрде бірнеше ... ... ... ... оның ... ... ... берілуі және
қайтарылу ... ... ... мына ... ... ... ... клиенттің өтінішін (заявкасын) қарау және ... ... ... өткізу;
2) клиент өтініші мен оның ... ... ... ... клиентпен келіс сөз жүргізу және несиелік ... ары ... ... ... ... ... ... сипаттайтын құжаттарды талдау және оның ... ... ... яғни ... ... ... ... ақша ағымдарын, ... ... ... ... ... ;
г) құжаттарды заңдық сараптама өткізу және қорытынды дайындау;
д) ... ... ... ... Кредиттік комитетінің қарауына құжаттар даярлау.
2) Несиені беру (бермеу) туралы ... ... ... ісін ... ... ... ... (несиелік келісімді жабу);
Несиені беру, ақша қаржыларын ... ... ... ... ... ссуданы (қарызды) пайдаланғаны үшін есептелінген ... ... беру ... ... клиент мынадай параметрлерді
көрсете отырып, жазбаша түрде береді:
1) ... ... ... ... ... ... ... овердрафт, т.с.с.);
3) несиелендіру мерзімі, қайтару уақыт жорамалы;
4) шамаланған ... ... ... ... ... ... ... етуді ұсыну варианттарын, оның түрін, ... ... ... ... ... ... Банк ... атына өкілетті тұлғаның қолы
қойылып, ... мөрі ... ... күні мен ... ... түрде беріледі. Өтініш, Банктегі бекітілген тәртіппен міндетті
түрде тіркеуге ... ... ... ... ... алғаннан кейін, Банктің ... ... ... ... қоюына сәйкес несиелендіру
қызметкеріне беріледі.
Клиенттің ... ... ... ... жүргізу ... ... ... ... ... ... ... есептік уақытқа (датаға) жасаған ... ... ... ... ... пайда және заявкалар туралы есебінің
көшірмесін;
3) ... алты ай ... ... ... ... және ... шоты бойынша айналым туралы анықтаманы;
4) несиелендіру ... ... ... басқадай құжаттарды.
Осы аталған құжаттарды талдау негізінде несиелендіру ... ... ... қызметті беруге қатысты клиентпен ары
қарай ... ... ... туралы шешім қабылдайды. Егер ... ... ... ... тиімсіз деп шешілген болса, онда
Несиелендіру ... ... қолы ... ... ... ... ... құжатты несиелендіру қызметкері дайындайды. Егер
де, ары қарай ... ... ... жұмысты жүргізуге ... ... онда ... ... ... қолы ... бірге несие жобасын ... ... үшін ... ... (№1 ... ... жіберіледі немесе клиенттің қолына
беріледі, немесе ... ... ... ... ... ... ... ақпараттар қажеттілігі туындағанда, немесе тапсырылған
құжаттар негізінде ... ... ... ... ... бойынша түпкілікті шешім қабылдауға мүмкін болмаған ... ... ... ... ... және жаңа
клиенттер үшін, банк сеніміне кіретіндер мен ... ... бар банк ... ... ... клиенттер үшін және
шаруашылықты енді ... ... үшін ... ... ... ... алушыларды қандай топқа жатқызу, клиент туралы
қолда бар ... ... және ... ... ... сақтығына да тәуелді болып табылады.
Банк негізінен капиталдармен ... ... әрі ... бөлігін иелері қысқа мерзім ... ... ... ... де ... ... несие алуға өтінішті қарау
кезінде ... ... ... ... ... ... ... тиісті. Осыған байланысты, несиені берер
алдында, осыдан туындайтын ... ... ... білу ... ... ... қарыздың (ссуданың) мерзімінде қайтпай қалу
жорамалын да білу ... ... ... ... жүргізу кезінде бірден-бір басқы прицип
болып ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету
қағидасын барлық уақытта банктің ... ... ... ... және банк ... ... ... жүргізу алдында,
оған берілген анықтамалық, заңдық және ... ... ... ... ... қарай, клиентпен келіс-сөз жүргізу барысында
несиенің қажеттілігі ... оның ... мен ... ... ... қажеттілігін Несиелендіру бөлімінің
жетекшісі анықтайды. Келіс-сөз жүргізудің негізгі ... ... ... ... ... ... ары ... жұмысты жалғастыруды
анықтап, қарыз алушы туралы біртұтас ақпараттар алу ... ... ... тізімі № 2 Қосымшада келтірілген.
Келіс –сөздер Несилендіру ... ... ... ... ... ... тікелей клиент мекемесі
жетекшісінің (немесе, оның ... ... ... ... Қажет
жағдайда келіс-сөзге Қауіпсіздік қызметі мен ... ... Банк ... ... ... ... анықтап, қарастырылып отырған несие ... ... ... ... ету ... ... ... Банк
тарапынан қойылатын талаптар мен несие берудегі негізгі ... ... ... ... ... ... ... болған
жағдайда несиелендіру қызметкерлерінің шешімі ... ... ... ... ... ... құжаттарды сұрап алдырады: баланстар,
бизнес-жоспар, баланстың жекелеген ... ... ... ... ... ... Несиелендіру бөлімі жетекшісінің
ұйғаруымен несие ... ары ... ... ... немесе істемеу
туралы шешім қабылданды. Клинтпен ары ... ... ... деп табылған жағдайда несиелендіру ... ... қолы ... ... ... ... ал мәселе
шешімін тапқан ... онда № 2-ші ... ... ... ... үшін ... құжаттар тапсыруды клиенттен талап етіледі және
осыған ... ... ... ... талдаудың келесі этапы-
сатысы басталады.
Клиенттен № 2 ... ... ... ... ... соң, несиелендіру қызметкері олар арқылы кредиттік жобаны құруы
бойынша жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... байланысына талдау жүргізуді қажет етеді, оның ішінде,
осы Қарыз алушы, басқа заңды тұлғаларға, банк ... ... ... болу ... ... беруші еместігі зерттеледі.
Барлық қажетті құжаттар алынған соң, несиелендіру ... ... ... Қызметі және қамтамасыз ету жұмысы ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Ол
үшін аталған бөлімшелерге Несиелендіру бөлімі ... ... ... бабындағы хат негізінде құрастырылған және тігілген
кредиттік ... ... ... ... жасау үшін Заң қызметіне кредиттік
жобаның, ... ... ... ... ... түрде
берілуге тиісті және ол құжаттар ... ... ... ... ... ... ... алушы, Кепіл беруші, Кепіл
болушы, т.с.с), оладың тіркелу тәртібін, ... ... ... ... ... ... қарыз алушының сенімділігі жағынан оның
іскерлік ... ... ... ... мен
акционерлердің беделдерін, ... ... ... несиелік
өзара қатынастың қауіпсіздігі және басқаларды ... ... ... ... ... № 3 ... келтірілген.
Тексеру мәліметтері ... ... ... ... ... және ол ... қысқаша жазбаша қорытынды ... ... ... ... болатын факторлардың бар немесе жоқ
екендігі көрсетіледі. Бұл ... ... ... да ... ... ... ... Қауіпсіздік
Қызметтің жетекшісі Кредиттік комитетінің мәжілісіне ... ... ... ... ... ... ... бойынша
анықтамада (справкада) көрсетілген мазмұндағы ... ... ... ... ... филиалдардың кредиттік
жобаларын қарау кезеңінде, региональдық филиалдың ... ... ... сәйкес Банктің қауіпсіздік басқармасына клиентті
тексеру нәтижесі туралы ... ... мен ... ... ... ... ... комитеті төрағасының
танысқандығы жөніндегі белгісімен жіберуге ... ... ... ... Банк ... басқармасы бастығы
оған Виза (қолын) қояды, ал анықтама көшірмесі ... ... ... ... ... ... ... келіспеген жағдайда, ол өзінің ... ... жоба ... ... ... ... ... қажет Қызмет потенциалды Қарыз алушының (Кепіл ... ... ... ... дұрыс жасалғанынан талдау
жүргізіледі, олардың қолданыстағы заң актілеріне ... сол ... ... ... ... құқы бар тұлғаның Банкпен келісім-шартқа
қол қою құқықтық статусын, оның Жоғарғы ережелеріне сай ... ... ... ... ... орындалуын тексереді. Сонымен
бірге, басқа да құжаттарды ... ... ... ... болып табылады.
Тексеру және талдау ... ... ... ... ... қолы ... жазбаша қорытынды береді, ол ... ... ... ... ... ... ... береді.
Банктің қамтамасыздық жұмысы бойынша ... ... ... ... ... ... және ... проценттерді
төлеуді жүргізіп, олардың заңдылық ... ... ... ... ... әрі керек жағдайда қосымша қамтамасыздықты
алуға рекомендация беріп, келісім-шартқа өзгерістер ... ... ... Заңдық қызме және қамтамасыздық жұмыс бойынша
Қызметтердің ... ... ... ... ... ... ... істерінің ажырамас бөлігі болып табылады.
Жоғарыдағы аталған қызметтер, кредиттік жобаны қарау ...... ... сәйкес қажетті құжаттардың болмағандығы ... ... ... ... ... кемшіліктер мен көрсетілген
ескертулерді жою үшін клиенттің ... ... ... ... ... ... аса ... этаптың бірі
болып клиенттің ... ... ... ... ... ... ... икемділігі, (жизнеспособность) көбінде дұрыс
бағалаудан ... ... ... ... ... ... несиенің
қайтпай қалуына әкеліп соқтыруы мүмкін, ол, өз ... ... ... ... ақыр ... несиелендіру мекемесі
қызметін жағымсыз жағдайға ұшыратуы да ... ... ... ... ... қазіргі заман әдістемелік базасын
жасауға, несиелендіру қызметкерлерін тест ... ... ... ... тәуекелдерін бағалау мен бақылау жүйесін жетілдіруге
айтарлықтай көңіл болып отыр.
Қорыта ... ... ... ... ... толықтай талдау жүргізу үшін мыналарды қамтиды:
1) ... екі ... ... ... ... ... ... тұлға-қарыз алушының қаржы ... ... ... сай ... ... ... барлық банктік ... ... және ... мен ... ... талдау;
3) несие қажеттілігіне Қарыз ... ... ... ... ... қабілеттілігіне жүргізілген талдау бойынша,
оның шаруашылық –қаржылық қызметінің тиімділігі ... ... ... ... ... ... қатынас орнату айқындалады.
Банктің Заң Қызметі, ... ... және ... ... Қызмет бөлімдерінің қорытындыларын алғаннан ... ... ... ... соң, ... қызметкері несиені
беруге ... ... ... ... барлық қажетті
материалдарды жинақтап, ... ... ... отырысында
қарау мүмкіндікке шешім қабылдау үшін Несиелендіру бөлімі жетекшісіне
әкеліп береді, және осы ... ... ... беру туралы ... ... ... ... ... ... барлық қызмет бөлімдерінің
қорытындыларын қарастырылып отырған несиелік жоба ... ... ... ... ... ... қабылдау үшін Кредиттік комитет
мүшелеріне жібереді, және олардың ... ... ... лимит пен жұмыс тәртібіне сәйкес шешім қабылдайды.
Банктің қызмет ... ... ... ала отырып
және тексеру кезінде жалған жасалған ... ... ... ... ... анықталған болса, сол сияқты ... ... ... ... ... ... ... ету,
оны уақытылы жоюға жетпейтін болса, онда ... ... ... ... ... Банк ... несиені беру мақсатқа
лайықсыздығы туралы ... ... ... ... табылады.
Региондық филиалдың ... ... ... қарастырылып отырған несие параметрлері мен ... ... асып ... ... ... ... ... пакетін
дайындап, Банктің басқа ... ... ... қарауына
жібереді. Құжаттар пакетіне мыналар кіреді:
1) филиал ... қолы ... ... ... ... Несие комитетінің хаттама (протокол) ... ... ... ... несие берудің мақсатқа лайықтылығы
туралы қорытындысы;
4) филиалдың Заң Қызметінің ... ... ... ... қорытындысы;
6) қамтамасыз етудегі тексеруді алдын-ала жүргізгендігі ... ... ... ... ... ... бойынша
Қызметтің қорытындысы.
Аталған құжаттар Банк Несиелендіру ... ... ... ... ... ... құжаттарды белгіленген
тәртіппен ... ... соң, ... ... ... бұрыштама
қоюына (резолюция) сәйкес несиелендіру ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелерінің қызметкері қажетті басқа
да құжаттарды ... ... ... ... ... Бұл ... филиал мен басқы офис ... ... ... ... ... электронды пошта арқылы жүргізіледі. ... ... ... кезеңін басқы офистің Несие бөліміне
барлық ... ... ... ... соң ... деп ... несие жобасын қарастыру нәтижесі бойынша басқы
офистің ... ... ... ... Кредиттік комитетінің
мәжілісіне шығару ... ... ... ... ... болып
табылады.
Несиелендіру жобасын Кредиттік ... ... ... ... ... ... ... Несие бөлімінің
қызметкері региондық филиал директорына ... ... ... ... дайындайды.
Несие бөлімінің жетекшісі ... ... ... ... ... ... оң ... қабылдаған жағдайда
региондық филиалдан алынған қорытындыларды ... ... ... ... ... ... ... (Заңдық, Қауіпсіздік және ... ... ... ... ... отырған несие беру жобасы
бойынша, региондық ... ... ... ... бөлім
жетекшілері жазбаша бұрыштамаларын (резолюция) қойып, Несие ... беру ... ... ... ... болатын, басқы
офис Қызмет бөлімдерінің ... ... ... ішкі ... ... ... шешімін табады.
Кредиттік комитеттің несие беру жобасын қараудағы қабылданған
шешімі ... ... ... жасалынады. Мәжіліс хаттамасынан
үзінді көшірме (выписка) немесе Кредиттік ... ... ... ... ... ... және ... несие келісімін жасауға және несиені ... ... беру ... ... ... және клиентке қайтарып
беруге, дәлелді жауап дайындауға;
3) ... ... ... ... және ... комитет
мәжілісінде қайта талқылауға шығаруға ... бола ... ... ... ... Кредит Комитетінің өкілетінен
(құқынан ) асып шыққан ... ... ... Банк ... ... ... қарауында шешеді. Бұл жағдайда қажетті
материалдарды ... ... ... ... ... Кеңесінің) бекітілген жұмыс тәртібі мен ... ... ... ... Басқармасы немесе Директорлар
Кеңесінің) несие беру ... оң ... ... ... немесе оның
сұрауы бойынша жазбаша ... банк ... ... ... ... ... шешімінде клиентке осылайша хабарланып, оның өтініші
бойынша қарастыруға ... ... ... беру ... ... мүмкін.
Кез-келген экономикалық, оның ... ... ... ... ... ... құжаттар пакетін Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... туралы” Ережесімен реттелінеді.
Несиелендіру ісінің құрылымын қалыптастыру екі этаптан (сатыдан)
тұрады: 1-ші ... ... беру ... ... ... ... ... қабылдағанға және несие келісімін жасағанға ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Бұл этаптағы несиелендіру ... ... ... несие жобасы
бойынша қорытынды дайындайтын ... ... ... ... ... үшін № 1 Қосымша ... ... ... ... ... ... ... алушының аты-атауы
жазылған бөлек ... ... ... ... ... ... беру
жобаларының есебі өтініштерді тіркеу ... ... ... ... ... беру туралы шешім қабылдағаннан ... жоба ... ... ... міндетін
атқаратын қызметкерге беріледі ... ... ... және оны ... алып жүргізу үшін).
Несиелендіру келісім-шарттарын ... соң, ... ... ... ... ... ... бөлімінің несие істерін есепке
алу журналына тіркеледі.
Несиелендіру ісі ... ... ... ... заңдық құжаттар;
- клиенттің қаржы жағдайын сипаттайтын құжаттар;
- қамтамасыздық бойынша құжаттар және ... ... ... келісімдері бойынша құжаттар.
Құжаттарды несиелік іске, ... ... ... ... және ... ... ісі ... бөлім (блок) бойынша
құжаттардың тізімінен (опись) басталуы қажет.
Несие беру ... ... ... ... әртүрлі
этаптарындағы келіп түскен барлық құжаттарды несиелендіру қызметтері,
оларды нөмірлеп, ... ... жазу ... ... ісін ... ... табылады.
Құжаттарды несие ісіне енгізуден бұрын, олардың ... ... ... қажет болып табылады:
1) несие келісім –шарты бойынша текстерде ақша сомасы ... рет ... ... және ... ... ... ... толығымен жазылуы;
2) келісім-шартқа тексте көрсетіліп, ... ... ғана қол ... (қол қою ... ... ... факсимилесін қолдануға
болмайтындығын аса көңіл ... ... ... ... ... және оған ... ... ... ... ... ... Кепілі болушының) қолы қойылуы тиіс;
4) құжаттарды жасау кезінде, олардың типтік ... ... ... ... ... ... сәйкес несие
құжаттарының әрбір парақтарына Банк ... қолы ... ... ... Қол қойылған құжаттарда жөндеу, сызып тастау және ... ... ... ісі, ... ... ... Банк бөлімшесінде
кілтпен жабылатын шкафта сақталып, жұмыс күні басталғанда оны ... бар ... ... және жұмыс аяғында қайтадан шкафта
сақтауға орналастырады.
Егер де, ... ... ... ісін ... ... ... жүргізу үшін Банктің басқа ... беру ... онда ... істерін тіркеу журналына белгі жасалынады ... ... ... ... ... ... тиым
салынады.
Қарыз алушының келісім бойынша барлық ... ... ... ... ... келісім-шарттың сәйкес
бөлімінде және бақылау ... ... мен ... ... ... ... белгі жасалынып, несиелік келісімді жабады
(аяқтайды).
III ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасындағы банктік несие жүйесі дамытудың шетелдік
тәжірибесі
Бүгінгі таңдағы несие жүйесі соңғы ... ... ... ұшырады.
Банк жүйесінің барлық компоненттері жалпы әлемдік ... ... ... ... жатқан өзгерістерге байланысты ... ... ... ... ... болған өндірістің шоғырлануы
капиталдың шоғырлануымен орталықтандыруын талап етіп, соған сәйкес банктер
өз операцияларын ... ... ... ... қарай түрлендіре
бастады, яғни қазіргі банк жүйесінің экономика дамуының ... ... ... ... банк ... құрылымдылық қайта
құрылуы көз алдымызда, белгілі бір мамандандырудың сақталуымен қатар, ... ... мен ... орын ... ... емес ... динамизмі байқалады. Банктердің жеке типтерінің арасында
банктер мен ... емес ... ... ... ... ... жойылуы - соңғы жылдары несие жүйесінің құрылымдық
қайта құру тенденциясының маңыздысының бірі.
Соңғы ... ... мен ... ... ... мекемелері
арасындағы халықтық және фирмалар мен компаниялардың жинақтары күрес ... ... ие ... ... банктер халық жинақтарын тартудағы ... ... ... ... тиімді қаруды еркін қолдана ... ... және ... ... ... ... ... етілген
пайыздық мөлшерлемелердің максималдық шегі белгіленген еді, ал ... ... ... ... ... ... ... соңғылары бәсекелестік
күресте артықшылыққа ие болады. Қазір жағдай өзгерді. Банктер ... ... ... ... ақша ... ... ... қол жеткізді. Сонымен қатар 1980 жылы ... ... ... ... мен ақша ... бақылау туралы заң
салымдар бойынша пайыздарды төлеуге қандай да болмасын ... ... ... ... ортақ әмбебаптану ... ... ... ... ... ... Әмбебаптанудың өзі
мекемелердің жеке түрлерін қатысты алғанда өзіндік ерекшеліктермен ... ... ... ... ... ... мамандануының жойылуы туралы
сөз қозғалып отыр. Сонымен бірге бұл тенденция қызмет көрсету ... ... ... бірінші кезекте нарықтық амалдардың, яғни ... ірі ... ... ... ... ... ... ұмтылатын
шағын және орта банктерге әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Өзгерген экономика жағдайларына сәйкес банктік ... ... ... операциялардың қайта құрылуы жүзеге асқанын айта кету
қажет. ... ... ... ... ... ... күшінің
жойылуы, яғни бейреттеу ықпал жасады. Банктердің ...... ... кең ... пайдалануға, банктік қызметтер нарығын
белсендірек әрекет етуге итермелеу ... ... ... ... ... те пассивтік те операцияларға
ықпалын тигізеді. Коммерциялық ... ... ... біршама
өзгерістерге ұшырады. Бүгінгі таңда олар жанама несиелеуден фирмалар ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды
пайдалану арқылы рәсімделетін несиелік мәмілелер кең тараған, осының
арқасында ... ... ... ... ... ал несиелік
мекемелер тәуекелерді белсендірек бөлшектеу мүмкіндігіне ие болады. Бұл
тенденция ... өз ... ... ... ... ... нақтылай көрініс табуда.
Несиелеу объектілерін ірілендіру жүзеге асады. Коммерциялық банктер өз
активтерінің сапасына мұқият қарай ... ... ... ... дәл
және уақытылы бағалау – банктер сенімділігінің кепілі.
Банктер басшылығы өз активтерінің сапасына, жаңа несиелерді беруге
несиелеу ... ... ... қамтамасыз ету), заем
алушылардың несие шарттарын сақтауына және т.б. бақылау жасап ... ... ... де даму ... ... банктердің
қаражаттарды тарту бойынша пассивтік операциялары да өзгеріске ұшырайды.
Оларды үкімет ... ... Мұны 1993 жылы ... салымдардың әр
түрі бойынша банктік пайыз үшін максималды шектерді алып тастау бойынша 80
... ... ... ... ... ... Бұл ... базасының нығайтылуына мүмкіндік береді, себебі олар талап етуге
дейінгі салымдар ... да ... ... алатын болды, ал бұл жаңа
клиенттерді тартуға ... ... ... ... ... күрт ... егер 1950 жылы АҚШ
коммерциялық банктері балансының пассивтік құрылымында банктік шоттардағы
қалдықтар 70% -дан артық болып, мерзімді ... ... тек 24-26% ... ... ... ... үлесін құрады.
Банктердің пассивтік операцияларының инавациясы сонымен бірге қосымша
ақша қаражаттардың тартудың жаңа ... ... ... тапты. Пайызы
бойынша, нарық пайызына жуықтайтын салымдардың жаңа типтері ашылды. Мұндай
шоттарға ақша нарығының депозиттік шарттары ... ... ... ақша ... ... ... болатын депозиттік (өзінше бір
бағалы қағаз) шығара бастады.
Банктік ... ... ... ... ... пен
коммуникацияның қазіргі техникалық құрамдары атқарады. Банкісі бұрын-соңды
болмаған ақпаратты дер кезінде беру, оның тез ... мен ... ... ... ... мен ақша нарығының даму
перспективаларын ... ... ... ... отыр. Қаржылық нарықтық
қатысушылары өз істерін жүргізу үшін барынша көп ... ... ... банк ... ... ... соңғы жетістіктерін
енгізусіз, компьютерлік техниканы игерусіз банктік қызметті тиісінше
модернизациялау мүмкін емес.
Банк ... ... ... ... ... ... ... операциялардан “бөлшек” операцияларға ... атап ... бұл ... ... ... кеңейюіне әкеледі. Екінші
дүниежүзілік соғысқа дейін банктер сақтық танытып, тек таңдаулы, ... ... ғана ... ... ал ... ірі ... ... өзгертті. Олар кәсіпкерліктің барлық сферасына белсендік түрде
араласумен қатар, шағын бизнесті де қамти отырып, жаппай ... ... ... ... төмен топтарына да бағдарлануда. Бұл қазіргі
ірі банктің келбетін, оның ... ... ... ... ... қатынастарды дамыған елдер
экономикасындағы өндірістің шоғырлануының жоғары ... ... өз ... ... ... ... ... аталған
процестің жаңа формаларының пайда болуына, ел ішіндегі және әлемдік қаржы
нарықтарында да күшті ... ие – банк – ... ... ... әкеп ... ... банк – алпауыттар ең алдымен Жапония,
Германия, ... АҚШ пен араб ... ... ... ... олардың
активтері 100 млрд. АҚШ долларынан көп соманы құрайды.
Бұл тек дамыған нарықты экономикалы елдердегі ... ... ... ... ... ... ... өттік. Өз экономикасын
нарықтық жолға қайта құрушы Қазақстан үшін ... банк ... ... ... ... ... тудырады, себебі нарықтық
экономикаға өту ... ... ... ... ... талап етеді.
Республика үшін шетелдік тәжірибені толығымен көшіру орынды емес, ... ... ... өтудің ең бастауында тұр, ол ... ... ... ... ... ... ... өткені кезең жағдайында қолданыс
табуы мүмкін барлық позитивті жайларды қабылдауы қажет.
Қазіргі кезеңде ішкі ... ... ... ... ... қайта құрылуларды қамтамасыз етуде шетел
займдары мен инвестицияларын тарту аса маңызды.
Қазақстанның әлемдік ... ... ... ... ... ... – халықаралық қаржы институттары мен
экономикалық ұйымдардың несиелерін қаржылық ... ... ... ... тартуға мүмкіндік берді.
Халықаралық несие – валюталық және тауарлық ... ... және ... ... ... байланысты ұсынылатын
халықаралық экономикалық қатынастар саласында ссудалық капиталдың
қозғалысы.
Халықаралық ... мәні оның ... ... ... ... ақылылығы. Халықаралық несиенің принциптері
нарықтық экономиканың заңдылықтарымен байланысын білдіреді және ... ... ... ... және ... ... жетуге
қолданылады.
Халықаралық несие халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бірқатар
қызметтерді орындайды:
- Ссудалық капиталдың елдер арасында қайта бөлуін;
- Шетел несиелерін тарту жолымен капиталды шоғырландыру.
Экономиканы реттеу (халықаралық ... ... және ... ... болып табылыды).
Халықаралық несиелер елдер арасындағы тауар айырбасының өсуіне
мүмкіндік жасайды, олардың ... есеп – ... ... ... ... сыртқы қаржыларды тартуға мүмкіндік береді.
Халықаралық несие қарыз алған елдің ... ... ... ... несиелік қатынастар жоғары қарқынмен кеңейіп
келе ... ... ... ... ... ... және тікелей шетел
инвестицияларының ұлғаюынан әлдеқайда артық деп есептелген.
Несие берушілер мен оны ... ... ... ... ... ... үкіметтер және де халықаралық, аймақтық
ұйымдар жатады.
Халықаралық несие әртүрлі формада болады.
Өзінің мақсатты ... ... ... ... ... ... несие;
- қаржылық несие.
Байланысқан – қаржылық несиелердің несиелік келісімде бекітілген
қатаң түрдегі ... ... ... жататындар:
- коммерциялық несиелер – олар тауарларды сатып алу немесе қызметтерге ақы
төлеу кезінде беріледі;
- ... ...... бір ... сату ... беріледі.
Бұл несиелермен салыстырғанда, қаржылық несиелер қатаң түрдегі
мақсатта берілмейді.
Қаржылық несиелер ... ... кез ... ... ... ... тауар стып алу, инвестициялар, қаржылық операцияларды
жүргізу, төлем ... ... жою, ... ... жою, және тағы
басқа мақсаттарда.
Несие берушінің кім екендігіне ... үшке ... ... ( ... ... ... үкіметтік несие;
- халықаралық ұйымдар несиесі.
Ұсынылу формасы бойынша екіге бөлінеді:
- тауарлық ... ... ... ... ... коммерциялық ( фирмалық) несиелер
жатады, ал ақшалай несиелерге қаржылық ... ... ... ... ... ... қарыз алушы елдің валютасымен;
- қарыз беруші елдің валютасымен;
- басқа ұлттық валютамен;
- халықаралық есеп ... ... ... ... да үшке ... ... ... ( 1 жылға дейін);
- орташа мерзімдік ( 1 жылдан 5 ... ... ұзақ ... ( 5 жылдан жоғары).
Қысқа мерзімдік несие дәстүр бойынша сыртқы саудада ( шикізаттық
тауарлар ... және ... мен ... ... ... ... мерзімдік несиелер арқылы машиналар мен құрал – ... ... ... несиелер негізін инфрақұрылым мен өндірістегі
инвестицияларды қаржыландыру үшін қолданылады.
3.2 Қазақстан Республикасында несие ... даму ... ... ... ... ... екі деңгейлі
жүйесі былай құралған:
1 деңгей – Қазақстан Республикасының ... ... ...... ... мен ... ... жүзеге асырушы өзге де ... ... ... жүйе ... ... Банк, банктер, шетелдік банктер,
шетелдік банктердің филиалдары мен ... ... ... ... ... ... одақтары мен ассоциациялары
кіреді.
Қазақстан Республикасының Ұлтық Банкі мемлекеттің ... ... ... Республикасының Ұлтық Банкінің негізгі ... ... ... ету мен оның ... ... ... валюталар қатынасында деңгейін ұстау, банк ... ... ... ... мен қарқынды әрекет етуіне ... ... ... ... ... теңге тұрақтылығын
қамтамасыз етуге ... ... ... ақша саясатын
жүргізеді, қолма-қол ақша ... ... ... ... есепшоттарды жүзеге асыру, банктік операцияларды ... ... ... мен валюталық бақылауды жүзеге асыру және
өзге де әрекеттерді ... ... ... ... ... ... жүйесінен құралған, олар шаруашылық өнімдердің
субъектілерінің ... ... ... ... ... ... банктер де әрекет етеді. Олардың қатарына ... ... ... ... банктер, жер учаскесін ... жер ... ... ... ... ... мен
тарату операцияларын жүзеге асыратын ... ... ... ... өз ... толық енбей және арнайы заңнамалық
базаның болмауы салдарынан жаңа ... ... ... ... ... ... саны өте аз, одан өзге ... әмбебаптандыру арнайы
банктердің құрылуына үлкен қауіп ... ... ... мекемелерінен басқа қаржы-несиелік институттар
да кіреді. Олардың бір не екі операцияны орындауы үшін ҚР ҰБ ... ... ... ... ... ... ... және фирмаішілік несиелеу де белсенді дамып ... ... ... ... мен құнды қағаздар нарығы
арасында тығыз қарым-қатынастар ... ... ... ... ... сәйкес құрылған
несиелік жүйе бой ... ... ... ... несиелік жүйедегі
көзге түсуші әрекет ретінде банк ... ... ... ... ... Өзінде ресурстардың, операциялар мен
банк жүйесі қызметкерлерінің көп ... ... ірі ... ... Олар бірітіндеп ... ... ... орындарға ие болып жатыр. Олардың өлшемдері ірі ... ... жаңа ... ... ... мен ... кірісті
алу есебінен ұлғаюда.
Банк ісінде күшті бәсекенің болуы ... ... ... етеді. Жекелеген кішігірім банктердің әрекетін тоқтатудың ең
негізгі формасы-өзге бір ... оның ... ... ... ... ... Филиалдың жүйені кеңейту арқылы банктер жаңа
клиенттер мен капиталды тарта ... ... бір ... ... ... ... көп
бөлігін өзара бөлісетін ... банк ... ... ... ... ірі ... ... бәсекелестік халықаралық деңгейге көтерілді.
Шетелдік ... ... ... банктер арқылы Қазақстандық
қаржы нарығына шетелдік банктердің енуі де ... ... ... шетелдік активтер үлесі де, ... ... де өсіп ... ... 2005 ... ... отандық
валютадағы несиелер 0,7% – 709,1 ... ... ... ... ... 3,0% – 739,3 ... теңгеге дейін көтерілген, бұл
2004 жылмен салыстырғанда теңгелік ... 48,1 ден ... алып ... Енді ... ... ... ... Банк
секторында қайта қаржыландырудың 17%-дан 9%-ға төмендеуі несиелер,
оның ... ... ... де ... алып ... Банк ... ... туралы болжамы ... ... ... ... ... төмендеу 10%-ға дейін болу керек еді. Ресми
мәлімдемелерге сәйкес, жеке ... ... ... ... жыл ... бері ... 24,2%-ға дейін төмендеген.
Бұдан өзге банктердің орта және ұзақ ... ... ... бар. Республикада экономикалық өсу мен халықтың сауда
сұранысы ... ... ... ... ... ... ... келеді. Тұрғын – үй несиеленуінде де бірқатар ... ... ... тұрғын үйді несиелеу кестесі бар. ... ... ... ... ... ... ... туралы»
заңында берілген. Оған ... ... ... тұрып, несие алушы
алынатын санының 50% бөлігін ... ... ... есеп шотында
жинақтайды. Бұл жағдайдағы несие және ... ... ... ... ... барлық уақытына тұрақты болады, ал ... ... ... Мұндай жеңілдік ставкалары ... ... ... ... өзге ... жыл ... ... қуаттап, салым саласының 20% ... жыл ... ... ... ... көлемі 60 айлық ... ... ... Ал ... бұл ... асып кетсе,
салымның сыйақы берілмеген бөлігі келесі жылға ... Бұл ... ... сәттілікпен 1948 жылдан бері қолданылып келеді.
Бірақ ... ... ... жинақ банктері құрылмаған. ... банк ... бұл ... ... тек ... ... келеді. Ондай банк келесі жылы ... ... ... Бұл ... ... жағы тұрғын халықтың 15-20%
қамтылады, ал ... ... ... тек қана 5% ... ... идеалды ... ... ... ... ... тұрғын үйді несиелеу жүйесі ... ... ... ... ... болар еді. Аталған
жұмыста аталып ... ... ... ... ... ... ие ... келе жатыр. Ол әзірге тек ... ... ... ... ... кіші және ... құрылуы қолдауға ие ... ... ... бір түрі ... ... ... республикамыз үшін жаңа және ... ... ... ... саналады. Қазақстан Республикасында екінші
деңгейлі банктердің вексельдерін санау ережелері, ... ... ... ... ... ... ... форфейтинг – бұл банктің
вексельді ... ... және ... вексельдік соманы
регресстік құқығынсыз ... ... алу ... Банк ... ... ... лицензиясымен ғана форфейтингтік
операцияларды ... ... ... Форфейтингті жүзеге асыру кезінде
банктің вексельдік сомадан ... ... ... ... бар.
Қазіргі уақытта форфейтингтің негізгі орталықтарының ... ... ... ... ... жаңа ... ендіруде ешқашан шаршамайтын болғандықтан, ... ... ... осында ... ... ... көп ... сол ... ... мен ... Біздің елімізде форфейтинг әлі кең ... ... ... ақша – ... ... ... ерекше
тұрақтандырылған және елдегі жалпы банктік ... ... ... ... байқалады.
Капиталды шоғырландыру мен орталықтандырудың ашық және ... ... ... ұсақ ... ... ... ... бөлімшелерінің дамуы, ал екіншісіне, корреспонденттік қатынастар
мен көпбанктік жүйелердің дамуы жатады. Корреспонденттік қатынастар ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – бір-бірінің тапсырмасы бойынша ... мен ... ... ... Корреспонденттік шоттар: "лоро" - олардікі,
"ностро" - ... ... деп ... ... ... ірі сома ... ... барлық коммерциялық банктердің арасынан бірнеше ірі
банктердің ресурстары ... ... ... сомасынан шапшаң
өсуімен көзге түсуде. ... ... 50 ірі ... ... ... 88,8 млрд -тан 230,4 млрд долларға жетіп, яғни 2,5 есе
өсті, ал осы ... ... ... ... ... сомасы 141,7
млрд -тан 255,1 млрд. долларға жетіп, яғни тек 1,8 есе ғана өсті. 1970 ж.
осы 50 ірі ... 13705 ... ... ... ... 47%-ін ... Ірі ... банктерден азғана алып банктер
-"Бэнк оф Америка", "Ферст нейшнл сити бэнк оф ... және ... ... ... олар ... топтарын басқарумен
шұғылданады немесе оларда басты роль атқарады. Олар - ірі ... ... банк ... құруының көрінісі.
Екіншіден, әр түрлі несие мекемелері арасында бәсекенің күшеюі. Банк
монополиясы мен несие қатынастарының өркендеуі қарыз капиталының ... ... ... ... ... және әр ... ... мекемелерінің
арасында жүреді. Мысалы, коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... ... ірі компаниялар ірі
мөлшерде несиені оңай алып, кәсіпорындарды өз ықпалында ұстау үшін ... ... ... ... ... ... жағдайларына (яғни
пайдалану мезгіліне, мөлшеріне, қайтарылуына) жасалады. Бірақ ... ... ... ... мен ... ... ... Сондай-ақ, клиенттерге банк қызметінің қосымша түрлері
көрсетіледі (мысалы, ... бойы ... ... ... әр ... ... беру, кеңес беру және т.с.с).
Бәсекенің келесі түрі - әр ... ... ... ... ... ... ... мен жинақ
мекемелерінің арасында жинақты өздеріне тарту ... ... ... ... ... ... халыққа тұтыну тауарларына берген
қарыздың үлкен бөлігі үшін; ипотека нарығындағы ... ... ... және қарыз-жинақ банктерінің бәсекесі.
70-80 жж. несие мекемелерінің бәсекесі өрши түсті, оған себеп болған
негізгі факторлар: қаржылық ... ... ... бірсыпыра
заңдарды алып тастау; қаржылық инновацияның ... ... яғни ... жаңа ... және есеп ... мен ... ... кұралдарының пайда болуы; ... ... ... ... кең ... ... ... монополистік
бақталастықтың мүмкіншілігін арттырады. Осы ... ... ... ... ... түрлерін ұсынатын әмбебап
операциялар тенденциясы байқалып, көп ... ... ... ... Коммерциялық банктер бұрын шұғылданбайтын жаңа қызметпен, яғни
жылжымайтын мүлікпен операция жүргізу, ... ... және с.с. ... кең ... ... күшейтетін маңызды фактордың бірі - каржылық ... ... ... ... атқаруы. Бұл мекемелер банк
қызметінің тек кейбіреуін ғана ... ... ... ... ... ... ... оларды "банктік емес банк"
деп атайды. Олар - Дженерал моторз, Форд, ИБМ, Америкен экспресс және ... ... ... жүргізумен шұғылданады: өнеркәсіптік және ... ... ... мүлікпен, сақтандыру, лизинг операцияларын
жүргізіп, қолма-қол ақшаны басқарады.
Қазіргі кезде банктер ... ... ... ... ... ... мамандануы мен бірлесуі, сыртқы
сауданың дамуы, еуровалюта нарығының өсуі банк ... ... банк ... көп ... ... ... ... әкеп
соқтырды. XX ғасырдың соңғы төрттен бір бөлігінде АҚШ, Жапония, ГФР,
Франция және ... да ... ... ірі ... халықаралық
қаржы концерндеріне айналып әлемнің әр түрлі елдерінде көптеген несиелік,
есеп ... ... ... ... Көптеген
банктердің халықаралық операциялардан түсіретін табысы жиынтық пайданың 40-
70 % құрайды.
Халықаралық банктер – ұлтаралық және көп ... ... ... ... ... – ол әмбебап үлгідегі ірі несие-қаржы
кешендері. Олар, әдетте, қолында шетелдік ... кең ... ... ... ... нарықта валюта, несие операцияларын
бақылайтын жүйесі бар ... ... ... ... ... ... ... көптеген филиалдары, бөлімшелері қызмет
жасайды. Мысалы, 80-жылдардың басында дүниежүзінде 84 ... ... оның 22-сі ... ... мен ... әрқайсысында - 10-ны,
7-і Францияда, ал Германия мен ... ... 5-тен ... ұлттық банктер – ол бірсыпыра елдердің ірі ... ... ... ... ... халықаралық банктер топтамасы. Олар әлемдік
нарықта ұлтаралық банктердің операцияларын іске асырумен, сыртқы ... ... ... ... ... банк ... мен ... капиталының бірігіп қаржы
капиталын құруы. Өнеркәсіп пен банк ... ... ... ... ... ... ... жүргізуі қаржы капиталының құрылуына негіз болды.
Себебі банктік несие - өнеркәсіпті несиелеудің ... ... ... ... компанияларының тағдырын қаржы қажет болған кезде несие берумен
шешіп ... ... ... мен ... ... ... негізінен
төмендегідей тұрғыда жүргізіледі:
- өнеркәсіп компанияларына банктердің несие беруі;
- ағымдағы және есеп айырысу операцияларын ... ... ... операциялары және акция иемдену жұмыстары.
Төртіншіден, несие жүйесіндегі құрылымдық өзгерістер. Арнаулы несие-
қаржы ... ... мен ... ... ... ... ... нарығындағы банк ісінің кеңеюіне жол ... ... ... ... әкеп ... ... ... жаңа буындардың
пайда болуына байланысты ресурстар мен операциялардың жиынтық ... ... ... ... ... XX ғ. ... АҚШ-та несие
мекемелерінің 7 түрі болса, 80-жылдары ... түрі ... ... 1900 ... 2/3-ін ... ... ал 1/3-ін сақтандыру және ... ... Ал 1987 ж. ... ... бұл ... шамамен 40% болса, жинақ мекемелерінің, инвестициялық, ипотекалық,
сақтандыру компанияларының үлесі анағұрлым көтерілді. Осындай ... ... ... ... де несие жүйесінде байқалады.
3.3 Коммерциялық банктердің несие саясатын ... және оны ... ... ... ... ... процесінің негізін құрады.
Жасалынған ... ... ... ... ... ... тасы болып
табылады. Саясат- қарызды беру мен оны ... үшін және ... ... банк қызметкерлерінің объективті стандарттарын және
параметрлерін ... ... ... ... ... және ... ... қабылдаушы тұлғалардың
қызметін, сонымен қатар банктегі несиелерді ... ... ... ... ішік және ... бағалауларына мүмкіншіліктер
берулерінің негізін анықтайды.
Несие ... ... ... ... ... жақққа нақты
өтеді және барлық деңгейдегі банктерге ... ... Және де ... ... ... ... дұрыс стандарттарды қолдауға, артық
тәуекелділіктерді ... ... ... ... ... жол ашады. Банктің жұмыстарына бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... басқару
үшін негіз болып ттабылады деп есептейді.
Директорлар советі несие ... ... ... ... ... ең алдымен негізгі ережелер ... ... мен ... ... ... ... ... негізгі
процедуралары тіркелген құжаттан басталады. Экономиканың күрделі ... ... ... ... ... саясатын жасау ерекше
маңызды болады. Өйткені ... ... ... ... ... немесе
болса да іске аспаған міндеттер тұр. Сондықтан да саясатты жасау кезінде
директорлар советінің немесе ... ... ... ... ... ... деңгейін анықтап және нарықтағы
қажеттіліктерді ескеру қажет.
Қазіргі ... ... ... ... ... саясатын
анықтаушы факторларды атауға болады:
1. капитал саны;
2. әр түрлі ссуда түрлерінің ... және ... ... ... ... ... ... жалпы жағдайы;
5. ақша несие және қаржы саясатының әсері;
6. банк персоналдарының ... және ... банк ... ... ... ... деген қажеттілік.
Банктің тиімді қалыптасуы үшін оған ... алу ... ... да ... ... ... кезінде осы маңызды
факторларды ескергені ... ... ... коммерциялық банктер үшін оптималды
несиелендіруді ұйымдастыруды талап етеді. Осы мақсатта өзінің аппаратында
мамандандырылған және ... банк ... бар ... тәртібінің қарыз алушының ... ... ... ... ... іздеуге көп көңіл бөледі. ... ... ... ... ... оны ... мақсатты
сипатын, қоғамның қажеттілігін қанағаттандырушы ... ... ... ынталандыруды, жоғары тиімді салалардың инвестициялық
жобаларына бағытталған несиелік салымдар ... ... ... ... ... банктің қамтамасыз етуші ... ... да әсер ... ... ... ... қарыз саясатын жүргізуге әсер ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылық жағдайына
қарағанда көптеген шайқалыстардан өтеді. Сондықтан да ... ... ... ескерген жөн.
Банктердің қарыз беру мүмкіншілігі ақша несие және ... ... ... ... ... банктердің құзырына
қосымша резервтер берілген жағдайда олардың қарыз беру мүмкіншіліктері
өседі. Мұндай ... ... ... ... ... ұстауы мүмкін.
Сонымен қорыта айтқанда коммерциялық банктер несие ... ... ... ... және ақша-несие саясатын, ... ... ... ... коньюктурасын ескеруі қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Респулбикасында несие жүйесінің қалыптасуы мен дамуы ел
экономикасының дамуымен ... ... ... басшысы жүргiзiп отырған
көреген саясаттың арқасында Қазақстанның банк жүйесi де, ... ... да ... ... ... ... ие.
Қаржыгерлердiң III Конгресiнде Қазақстан ... ... ҚР-ң ... және ҚР ... ... ... саясат
шеңберiнде проритеттiк маңызы бар салаларды нақты анықтауды және оларды
қаржыландыру ... ... ... ... ... ... отырғандай, қоғамдағы экономикалық, саяси, әлеуметтiк сұрақтарды
шешуде шағын бизнестiң ерекше рөл ... ... ... ... ... ... мен ... жетілдіру жолдары
жалпы экономиканың дамуының қозғаушы күшi бола ... ... ... ... қамтамасыз етедi және қоғам тұрақтылығының негiзi – ... ... көзi ... ... осы ... ... жүйесінің қалыптасуы мен дамуына әсер
ететiн ... бiрi ... ... қызметтер секторының дамуы болып
табылады. Себебi, ... ... үшiн ... ... бiр
қосымша ақша қаражаттарының көзiн iздестiру болып табылатындығы белгiлi. Ал
2003 жылғы ... ... ... ... банктiк сектордан несие
жүйесінің қалыптасу жолдары бөлiнiп отырған ақша ... ... ... ... 22,7 ... ғана ... ... Соңғы бес
жылда Қазақстан Респулбикасында несие жүйесінің қалыптасуы мен ... ... ... банктердің шағын кәсiпкерлiкке бөлiнген
несиелер 19 пайызға ұлғайғанымен, оның ... ... ... түрде өте төмен. Сонымен бiрге, банктерден несие алу үшiн
клиенттерге қойылатын ... ... ... ... ... өндiрiсiн техникалық жабдықтауға несие алу ... ... ... күнi ... Респулбикасында несие
жүйесінің қалыптасуы мен дамуын жетілдіру жолдары пайдалана ... көбi ... және ... ... ... ... ... тән сипаттық белгiлердiң бiрi – Қазақстан
Респулбикасында ... ... ... мен дамытудың негізгі ... ... ... ... ... ... неғұрлым тәуекелдiлiгi жоғары түрi болып табылатындығы. Оның
себептерiне төмендегiлердi жатқызуға болады:
1. Қазақстан Респулбикасында несие ... ... ... ... ... ... ескеру;
2. Қазақстандағы несие жүйесін ... ... ... ... ... ... Қарызға алынған қаражаттардың өз мақсатына пайдаланылуына бақылау
жүргiзудiң нақты мүмкiндiктерiнiң жоқтығы.
Осы себептерге ... ... ... ... ... мен дамуын жетілдіру жолдарымен жұмыс iстеуге шешiм қабылдаған
несиелiк мекемелер мынадай мәселелерге кездеседi:
1. ... ... және ... ... ... ... осы ақпараттарды берудегi кәсiби деңгейлерiнiң
төмендiлiгi;
2. ... ... ... ... ... ... көп түрлiлiгi.
Осындай қаржылық инвестициялардың тәуекелдiлiгiнiң жоғарлығы Қазақстан
Респулбикасында несие жүйесінің қалыптасуын ... үшiн ... ... ... мен ... де әсерiн тигiзедi.
Ал, Несие жүйесінің қатынастар осындай тығырықтан шығудың бiр ... ... ... Несие жүйесінің қатынастар кезiнде несие беру үшiн
қажеттi қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... түрде төмен.
Ал мұнда Қазақстандағы несие жүйесінің қалыптасуы үшiн келесiдей ... ... ... ... ... егер ... ... алу
банктiк несие есебiнен сатып алуға қарағанда неғұрлым тиiмдi ... ... ... ... ... алуы үшiн ... ... тарихы
болуы керек. Осы жерде несие жүйесінің жеткiлiктi түрде ... ... ... ... ... банк ... беруден бас тартатын ... ... бара ... ... ... мүмкiндiктерiнiң бар екендiгi
көрiнедi. Бұл жағдай Несие ... ... бiр ... несие жүйесінің қалыптасудағы қызметтер нарығында бүгiнгi
күнi қалыптасып ... ... ... ... ... қатынастар
механизмiн жетiлдiру үшiн неғұрлым перспективтi нарықтарды бөлiп қарастыру
өте қажет. Осы ұысынылғаннесие жүйесінің мехенизмiн қолдану ... ... ... ... ... бiр жетiстiктерге қол ... ... ... және ... несие жүйесінің қалыптасуы мен
банктiк тәжiрибенi салыстырудың ... мәнi зор. ... ... ... iске ... үшiн нарық экономикасы
дамыған елдерде жинақталған ақша-несие қатынастары мен банк ... ... ... ... Респулбикасында несие жүйесінің қалыптасуы мен дамуын
жетілдіру жолдары жаңа ... ... құру ... ... ... ... құрылымдардың көп жылдық тәжiрибелерiне
сүйенетiн банктердiң қызметтерiн қалпына келтiрудi талап етедi. Сондықтан
да ... әр ... ... ... мен ... әлдеқашан
байқаған әрi қатаң бәсекелiк күресте ұзақ тарихи таңдаудың жемiсi ... ақша ... ... ... және есеп айырысу
түрлерiне қатысты шетелдiк тәжiрибелердi зерттеудiң маңызы аса зор.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Нормативтiк-құқықтық ... ... ... ... мен банк ... ... актiлерi.- Алматы, 2003
2. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... 1995 ... 31 ... N2444 ... ... деңгейлi банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы
ереженi бекiту жөнiнде” Қазақстан Республикасының ... ... 2002 ... 3 ... N 213 қаулысы.
Оқу құралдары және Жоғарғы Оқу Орнына арналған оқулықтар:
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ред. ... ... ... 2001.- 466 ... Банковское дело: Учеб. пособие/ Под ред. ... 2-е ... и доп.- М.: ... и ... 2000.- 666 ... ... дело: Учеб. для ... / Под ред. В.И. ... 4-е ... И доп.- М.: ... и ... ... ... Бәйгiсиев М. Халықаралық экономикалық қатынастар. Алматы,1998.
8. Борисов Е.Ф. Экономика: Справочник.- М.:Финансы и статистика.1997- 400с.
9. ... Д.Т. ... ... ... ресурстарын құрудағы
проблемалары және оның болашағы: Автореферат.- Аламаты, 2004.-30 б.
10. Кемел М. ... ... ... ... аграрлық саласында ауыл
шаруашылығы кооперациясының дамуы: Автореферат.- Алматы, 2004.- 50
11. Көшенова Б. Ақша, ... ... ... ... ... ... Б.Қ. Шағын кәсiпкерлiк пен ... ... ... ... ... ... ... 2004.-26б.
13. Кушербаев Б. Банктер және несие алушылар қарым-қатынастарын ... ... С. Ақша ... және ... ... ... С. Қазiргi несиелiк механизм және оны жетiлдiру жолдары.
Автореферат. Алматы,1999.
16. Сәбден О. Тоқсанова А. Шағын кәсiпкерлiктi ... ... ... 304 б.
17. Тоқсейiтов Р. Экономикалық сөздiк-анықтамалық.- Қарағанды: Болашақ-
баспа, 1999.- 240 ... ... ... ... и ... ... для вузов/ Под ред.
В.К.Сенчасова, А.И.Архипова.- М.:Проспект, 2000.- 496 с.
19. Мақыш “ ... ... ... С.Б. Мақыш – Алматы, Қазақ
Университеті. 2007ж – 229б.
Газет және журналдар:
20. Кемел М. Селолық ... ... ... қаржы тәуекелi //
Қаржы-қаражат.- 2003.- N6.- 21-28 б.
21. Қошқарбаев Б. Несие серiктестiгiн жүйелесек. //Егемен Қазақстан.- 2003.-
19 наурыз.
22. Қиғанов С. ... және ... // ... ... N1.-22-27 б.
23. Бакесова С. Ипотекалық несие алдыңыз ба? //Қаржы қаражат.- N7.- 57-60
б.
24. Төреқожа К. Несие саясаты ... // ... ... 11-13 ... Акимбекова К., Халтаев А. Управление рисками: реальность и ... ... Мир ... 2003.- N5.- ... ... үй ... ... экономиканы, бүкiл елдi өркендетедi //
Егемен Қазақстан.- 2004.- 1 маусым.- 1,2 б.
27. Тәтiшев Е. ... ... ... ұсыныстың өзi анықтайды/ Сұхбат.
Қ.Бегманов // Жас Алаш .- 2003.- 4 ... 2 ... ... ... ... ... // Жас Алаш .- 2003.- 4 желтоқсан.- 2 ... ... Ә. ... ... ... үй ... ... мүмкiндiгi //
Егемен Қазақстан .- 2003.- 21 қаңтар.- 2 ... ... ... ... лиц по ... линиям // Банковские
услуги для юридических лиц.- 2003.- N1.- С. 4-5
31. Бобакова Ж.О. Кредитные риски банковских ... и ... ... // ... ... 2002.- N7.- С. 13-20
32. Зиябеков Б. Кредитное бюро – инструмент ... ... // ... 2002.- N3.- С. ... ... И. ... ... коммерческих банков // Банки
Казахстана.- 2002.- N5.- С. 32-35
34. Лизинг – ... ... ... ... // БТА Мир ... N5.- ... ... Р. Несие жүйесінің қызметтері // Егемен Қазақстан .- 2004.- ... 2 ... ... М. ... ... жағдайға бейiмделе бастады //
Түркiстан.- 2004.- 12 ақпан.- 2 б.
37. Банки ... ... ... ... за ... Вестник Национального Банка Республики Казахстан за 2006,2007
39. ... ... ... 2006, А: 2007 ... ... “Производство потребительских кредитов” //Деньги и кредит, 1990,
№10.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы туралы32 бет
Қазақстанның ДСҰ-ға ( Дүниежүзілік Сауда Ұйымы ) енуінің проблемалары мен перспкетивалары55 бет
ҚР-дағы салықтық әкімшіліктендіру саласы: проблемалары, даму перспективалары7 бет
Инвестициялық саясат туралы33 бет
Кәсіпкерліктің дамуының теориялық негіздері41 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнестің даму жағдайы86 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
«атф банк» ақ-ның негізгі қызметін ұйымдастыру12 бет
«АТФБанк» АҚ32 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь