Фитогормондар. Өсімдік гормондары

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
ІІ.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2.1 Ауксиндер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
2.2 Гиббереллиндер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.3 Цитокининдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.4 Абцистік қышқыл ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.5 Этилендер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
ІІІ.Қорытынды бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Өсімдік өсуін реттеуіштер және олардың эндогенді дамуының шығу тегі (ауксиндер, гиббереллиндер, кининдер,этилен және басқалар) өсімдіктер тіршілігіндегі заттардың алмасуын басқаруға қатысып, барлық сатыларында ұрықтың дамуынан бастап, олардың тіршілік ету циклының аяқталуына, яғни солып қалуына дейінгі кезеңді қамтиды. Олар өсімдіктердің жаңадан пайда болған органдарын ретке келтіріп, гүлдену мерзімдерін, вегетациялық бөліктерінің қартаюын, олардың тынығу күйіне енуін, одан шығуын т.б. жағдайларын анықтайды. Фитогормондардың қызмет ету қабілетіндегі ерекшелігі – өзіне тән айрықша қасиеті олардың әрекеттесуі, бір-бірімен ауыстырылмайтын физиологиялық процестерге әсер етіп, өсіру жағдайына қатысуы. Олар реттеуіштер белсенділігін арттыруда оларды бір-бірімен тығыз байланыста болуын, сондай-ақ жалпы жүйедегі метоболизмнің (ингибиторларында) басытқыларын гормональды жүйеде реттеп, келісіп, қалыптасқан өсімдік организімдерінің түгелдей функциялы жүйелерін ретке келтіреді.
Өсімдіктердің өсуін және дамуын ретке келтіруде жасанды түрде шығарылған реттеуіштер арқылы химиялық жолмен алынатын құрлымы белгілі фитогормондардың ауксин тобын, гиббереллиндерді , кининдерді алуға мүмкіндік туғызды, әрі заттардың физиологиялық белсенділігі туралы теорияның дамуына байланысты, құрылымы эндогенді фитогормондарға ұқсас заттарды табуға болатындығы дәлелденді. Мұның өзі өсімдіктердің өсу сатысында тізбектелген әрбәр айрықша қосалқы (активатор және ингибитор) жолымен бақылауға алуға көмектеседі. Фитогормондардың қосарланған компоненттері анықталып, олардың кейбіреулері тұрақты түрде қолданылатын болса, кейбіреулері өсімдіктің өсуін реттеуіштермен алмастырып тұрады.
Жасады (синтетикалық) реттеуіштердің басым көпшілігі эндогенді фитогормондардың физиологиялық ұқсас туындысы немесе қарама-қарсы (антагонисті) бағыттарда әсер етіп, жалпы өсімдіктердің гормональды дәрежесін өзгертеді.
Өсімдіктердің өсуін ретке келтіретін реттеуіштер өзінің әсері жағынан мына төменгідей 5 топқа бөлінеді:
1.Ауксиндер метоболизмнің және олардың физиологиялық белсенділігінің жұмсалуына байланысқан препараттар (ауксинге ұқсас заттар, антиауксиндер, ауксиндерді тасымалдайтын басытқылары (ингибиторлары);
2.Метоболизммен байланысқан заттары мен гиббериллиндердің физиологиялық белсенді заттардың жұмсалуы (ұқсас заттар биосинтезінің ингибиторлары);
3.Этиленмен алмасып байланысатын препараттар;
4.Цитокининге ұқсас қосылыстар;
5.Метоболизмнің күшейткіштері (активаторлы және ингибиторлары ) тыныс алу реттеуіштері, фотосинтез, каротиноидтерден жасалған ингибиторлар, хлорофилдер т.б.).
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Фитогормондар. Өсімдік гормондары
МАЗМҰНЫ
І.Кіріспе...................................................................................................................3
ІІ.Негізгі бөлім.......................................................................................................6
2.1 Ауксиндер..........................................................................................................6
+ Гиббереллиндер...............................................................................................13
+ Цитокининдер...................................................................................................18
+ Абцистік қышқыл............................................................................................22
+ Этилендер.........................................................................................................23
ІІІ.Қорытынды бөлім..........................................................................................27
Пайдаланған әдебиеттер....................................................................................28
Кіріспе.
Өсімдіктің ... ... ... ... ... ... ... өсуін реттеуіштер және олардың эндогенді дамуының шығу тегі (ауксиндер, гиббереллиндер, кининдер,этилен және басқалар) өсімдіктер тіршілігіндегі заттардың алмасуын ... ... ... ... ... ... ... олардың тіршілік ету циклының аяқталуына, яғни солып қалуына ... ... ... Олар ... жаңадан пайда болған органдарын ретке келтіріп, гүлдену мерзімдерін, вегетациялық бөліктерінің қартаюын, олардың тынығу күйіне ... одан ... т.б. ... ... Фитогормондардың қызмет ету қабілетіндегі ерекшелігі - өзіне тән айрықша қасиеті олардың әрекеттесуі, бір-бірімен ауыстырылмайтын физиологиялық процестерге әсер ... ... ... қатысуы. Олар реттеуіштер белсенділігін арттыруда оларды бір-бірімен тығыз байланыста болуын, сондай-ақ жалпы ... ... ... ... гормональды жүйеде реттеп, келісіп, қалыптасқан өсімдік организімдерінің ... ... ... ... ... ... және дамуын ретке келтіруде жасанды түрде шығарылған реттеуіштер арқылы химиялық жолмен алынатын құрлымы белгілі фитогормондардың ауксин ... ... , ... ... ... ... әрі ... физиологиялық белсенділігі туралы теорияның дамуына байланысты, құрылымы эндогенді фитогормондарға ұқсас заттарды табуға болатындығы дәлелденді. Мұның өзі өсімдіктердің өсу сатысында тізбектелген ... ... ... ... және ... ... бақылауға алуға көмектеседі. Фитогормондардың қосарланған компоненттері анықталып, олардың кейбіреулері тұрақты түрде қолданылатын болса, кейбіреулері өсімдіктің өсуін реттеуіштермен алмастырып ... ... ... ... көпшілігі эндогенді фитогормондардың физиологиялық ұқсас туындысы немесе ... ... ... әсер ... жалпы өсімдіктердің гормональды дәрежесін өзгертеді.
Өсімдіктердің өсуін ретке келтіретін реттеуіштер өзінің әсері жағынан мына төменгідей 5 ... ... ... және ... физиологиялық белсенділігінің жұмсалуына байланысқан препараттар (ауксинге ұқсас заттар, антиауксиндер, ауксиндерді тасымалдайтын басытқылары (ингибиторлары);
2.Метоболизммен байланысқан ... мен ... ... белсенді заттардың жұмсалуы (ұқсас заттар биосинтезінің ингибиторлары);
3.Этиленмен алмасып байланысатын препараттар;
4.Цитокининге ұқсас қосылыстар;
5.Метоболизмнің күшейткіштері (активаторлы және ингибиторлары ) тыныс алу реттеуіштері, ... ... ... ... ... т.б.).
Көп жағдайларда мұндай бөлінген топтар кейбір қосылыстарда шартты түрде , көбіне метоболизмнің реттеуіштеріне дәл келеді, ал көп ... ... ... ... өте ... ... ... Осы жоғарыда аталған топтардағы жасанды препараттар әр түрлі елдерде тәжірибеде және өндірістік алқаптарда тексеріліп сыналады. ... ... ... салынған ыдыстардың сыртына жазылған текстерде практика жүзінде қолданылмаса да ір түрлі дақылдарға сыналатын препараттар жұлдызшамен (*) ... ... ... ... ... препараттар 2-амино 6 метилбензол қышқылы* томаттардың, сүйекжемістілердің пісуін, алма, жеміс ағаштары жемісінің түйін салуын реттейді; ... ... ... ... ... ... Ал, ... шығарылған этихлозат* препараты алма ағашының қайталанып жеміс салуын тоқтатады. Бұл препарат тек өнім көп болғанжағдайда, көптеген түйіндердің ... ... ... Ал ... топтардағы препараттарға қазіргі кезде көптеп қолданылатын ретарданнтер, оның ішінде, хлорхолинхлорид ... ... ... ... ... ... кауренсинтеза ферментінің басытқылары (ингибирлеу) арқылы жүзеге асырылады.
Олардың ішінде жаңадан шығарылған полиаминоэтиленнің * төртінші рет ... ... ... ... ретардант ретінде пайдаланса, пипроктанилийбромид* мақта мен томаттарға қолданылады. Ал антигиббереллиндерден - ... ... ... ... ... ... ... дәнді дақылдарды жатып қалудан сақтайды жіне өнімділігін, алманың суыққа, құрғақшылыққа төзімділігін, жемістің тауарлық сапасын арттырады. Гүлзарлар, әсемдік бақ ... үшін ... зор ... бірі - ... ... Бұл ... ... және көптеп қолданылатын қоспа препараттар аротекс - 5с, ... т.б. ... ... ... аталғанн бір компонентті және аралас перпараттар тиімділігі жоғары дәрежелі агротехникалық шараларды жүзеге асырғанда ғана зор ... ... ... реттеуіштер қатарына өсімдіктердің құрамындағы этилен олардың алмасуы жатады. Оларға гидрел, дигидрел, компазон - М, ... таяу ... ... ... ... ... қышқылы*, релиз* және диметипин* препараттары жатады. Бұл препараттар жемістер картоп құрамында ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Кейбір елдерде мақта үшін дефолиант, картоп үшін десикант реттеуіш ... ... олар ... пен ... ... ... ... жеңілдету үшін қолданылады. Цитокининге ұқсас реттеуіштер практикада қымбат болумен қатар технологиялық өндеу жұмыстарының аса ... ... ... ... ... ... ... эндогенді цитокининдердің экстрактарын ( сүзінділерін) көп кездесетін өсімдітердің шикізаты мен балдырлардан алуды ... ... ... жассалуда, бірақ әлі де болса тәжірибе жұмыстарының үлкен қадамдар жасалуда, бірақ әлі де болса тәжірбе жұмыстарының көлемінен аса ... ... ... айтылған топтағы реттеуіштерден басқа белгілі физиологиялық белсендігігі жоғары өсімдіктердің метоболиттері химиялық ... ... ... және ... ... қосып дайындау үшін өте қолайлы. Өсімдіктерге әсеері жағынан жасанды реттеуіштер үш топқа бөлінеді:
1.Эндогенді фитогормонндардың ... ... ... ... рет ... ... ... жүйелерінің пайда болып, қызмет атқаруы олардың гормондық дәрежесінің өзгеріске ұшырауы;
3.Өсімдіктердің жалпы метоболизмнің ... рет ... ... ... ... ... мен ... әсер етеді.
Сонымен шаруашылық және зерттеу жұмыстары жағынан алып қарағанда жасанды препараттар өзімізге қажетті өсімдік дәрежесін өзгертіп, өнімнің сапасын, көлемін ... ... роль ... ... ... ... препараттар болса, қоршаған ортадағы қолайсыз жағдайларға төзімділігін арттыларды.
Өсімдік өсуін эндогендік реттеуіштер.
Ауксинге ұқсас өсімдік өсуін үдеткіштер
Индолилсірке қышқылы (ИУК) ... ... ... өсуін табиғи тездеткіш. ИУК және басқа жасанды ауксиндердің теориялық және шаруашылыққа қажеттілігін көптеген ғылымдар ... ... ... ... ... ... толық дәлелденді. Олар қалемшелердің тамырлануын және ағаш тұқымдастардың тамырының өсуін тездетеді, томат түйнектерінің, алманың. Армұрттың ... ... ... ... ... ... ... тоқтатады.
Индолилсірке қышқылының ауксиндік әрекеті ашылғалы бері көптеген инол туындылары, бір не сақиналы ароматты өосылыстар, тағы басқа көптеген ... ... ... өсімдік өсуін үдеткіш қасиеттері тексеріледі. Осы жұмыстардың нәтижесінде жаңа ... ... және ... ... , тұз ... ... өте ... өсімдік өсуін тездеткіштері анықталады. 50 жылдары бұынғы Совет Одағында альфа-нафтилсірке ... ( АНУ және оның ... тұзы ... мен ... ... М-1), ... ... (ИУК), хлорланған феноксисірке қышқылдарын және оның туындыларын өндірістік көлемде алу басталды. Осы кезден бастап ... ... мен ... АНУ мен КАНУ алма мен ... ... ... ... түсіп, ысырап болуын 2-5 есе азайту үшін қолданылып келеді. Көктемде және жазда сақтауға ... ... 50% М-1 ... ... Бұл ... ... өсімдік өсуін реттеуіштердің халық шаруашылығындағы маңыздылығын көрсетті.
2.1. Ауксиндер
Ауксиндер өсімдіктердің барлық басқа гормондарынан бұрын ... ... Олар ... ... 20 ... яғни ... ... гормондарынан әлдеқайда кейінрек ашылды. Алайда өсімдік гормондарының болатындығы ... ... ... ... ... әр ... зеттеулердің өзінде-ақ айтылған болатын.
Юлиус Сакс (1880) мүшелердің түзілуіне ... ... ... заттар тамыр мен гүлдердің қалыптасуына қатысады деген жорамал айтты. Өсімдік гормонының болатынын алғаш рет айқын дәлелдеген ғалым- ... (1909, 1910). Ол ... ... тапқан. Кейінірек тозаң гормонының ауксинге ұқсастығы анықталады. Ауксиндердің бар екендігіне бүкіл ғылыми дүниенің көзін ... ... ... ... ... ... ... Роасеае тұқымдас өсімдіктердің бірінші жапырағының қабықшасы, немесе калеоптилді саусақсақты қолғап секілі, боялмаған мүше. Колеотиль бүріскен ... ... ... ... оны өніп ... соң ... қабатын тесіп өтуде жарақаттанудан сақтайды. Қарңғыда өске колеотильдің ұзындығы бірнеше сантиметрге жетеді. Жарықтың ... ... өсуі ерте ... да, ... ... ... бір жерден бастапқы жапырақ тесіп шығады. Калеоптиль негізінен алғанда өзінің созылыңқы ... ... өсуі ... ... Оның ... және ... сезгіштігі бар. Тіпті кезінде Чарльз Дарвин де (1880) фототропизмдік иін туғызатын бүйір жарықты негізінен калиоптильдің ұшы қабылдайтынын, ал бұл ... ... яғни өсу иіні одан ... пайда болатынын байқады. Бұл мұнда тітіркендіру әсерінің болғандығын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... және түспейтін жақтарына әр түрлі бағытта слюда ... ... ... ... ... ... ... және бұл әлдебір еритін заттың тасмалдануына байланысты екендігі туралы қорытынды жасады. Осыған ұқсас сыңақтарды Пааль (1919) мен Зединг (1925) те ... ... ... пайда болатын әлдебір фактордың одан төмен орналасқандарының өсуіне әсер ететінін көрсетті. Бұл әсерді бақылай келе, Палль туралы, ал ... - ... сөз ... ... бар ... ... орыс ... Н.Г.Холодный мен Голландия ғылымы Вент (1928) әбден дәлелдеп , ... ... ... Олар ... кесіп алған ұшын агар блоктарға орналастырып, одан соң бұл ... өсу ... ... калеоптиль кесіндісінің бетіне бір жағынан қондырады. Гормон агардан тканьге ... оны ... ... ... ол иін ... ... бір агар ... калеоптильдер ұшының санына байланысты болады. Бұл сынақ ... ... ... ... ... ... тамаша жоба болды. Осы әдіс күні бүгінге дейін қолданылуда. Ғалымдар гормоонды деп атауды ұсынып, ... ... ... ... ... өсу заты да ауксинн (грекше өсу деген ұғым) деп атала бастады. Қазір ауксиннің барлық жоғары сатыдағы өсімдіктерде кездесетіні және ... өсу ... үшін ... ... бар екені анықталды.
Өсімдіктерде ауксин өте аз мөлшерде кездесетіндіктен, алғашқы кезде бұл заттың химиялық құрамын анықтау өте қиын ... ... мен оның ... (1931) ... рет ... несебінен кристалдық ауксин алды. Оның үстіне ауксин әр түрлі үш қосылыс ... ... олар α ... в ауксин және гетероауксин деп аталады. Гетерауксин индолил-3-сірке қышқылына ұқсас, ал 1966 жылы α және в ауксиндердің бастапқы ... ... ... ... - холь ... мен тиосемикарбазидтен тұратын болып шықты. Индолил-3-сірке қышқылын Хааген-Смит өсімдіктен 1946 жылы ... ... ... ... ... ... түрлі физиологиялық әсер туғызады. Көптеген реакциясының өзгергіштігі осыны дәлелдейді. Олардың гормондық сигналға қайтаратын жауабының сипаты физиологиялық ... ... ... ... ... ... бүкіл өсімдікті, оның бір бөлігін немесе тіпті бір клеткасын ... ... ... ... ... ... алуан түрлілігі интакт өсімдіктердегі тиісті процестерді үнемі тек осы гормондар реттеп ... ... ... ... негіз бола алмайды. Бірқатар процестерін реттеуге көптеген гормондар ... және ... ... ... ... әрекеттесуіне байланысты болады.
Ауксиндердің клеткаларының созылып өсуіне қолайлы әсер ететіні бәріненде жақсы байқалса, жасыл тканьдерде нашар білінеді. ... ... ... ... тууы үшін ... ... концентрациясы 10-8 - 10-6 моль/л боуы қажет. Ал бұдан ... ... ... ... Бұл ... де ... ... мағлұматтардың негізінде клетканың созылуын ауксиндер реттеп отырады деген түсінікті растайды.
Ауксин реттеп отыратын клетканың созылып өсу процесі ... ... мен ... өсуі үшін ғана ... ... ... жарыққа (фототропизм) және ауырлық күшіне (геотропизм) қарай бағдарлау үшін де маңызды. Мұнда ауксин жарық және көлеңке жақтағы немесе үстіңгі және ... ... ... ... ... ... рөл атқарады.
Ағаштардың көктемде бүршік жарып, жас өркендердің тез өсуі де өсу ... ... бола ... Бұл процесс негізінен ауксиндердің әсерінен тәуелді болып, алдымен бөртіп, одан соң ... ағаш ... мен жас ... ... бай ... және ... сатысында негізінен алғанда, клеткалардың созылуы есебінен өседі.
Ауксиндер клетканың созылып өсуіне ғана емес, сонымен бірге оның ... де ... әсер ... ... ... Бүршіктерінің жарылуы мен ағаш камбийінің қызметі арасында өзара тығыз байланыс болатыны ауксиндер ашылғанға дейін-ақ белгілі еді. ... ... ... ... ... төменрек басталып, бірте-бірте негізгі бағыттарға таралады. Бүршікті сылып тастау жуандап өсуді тоқтатады. Бұл ... ... ... орнын ауксин пастасын жағумен толтыруға болады. Бүршік бөліп шшығаратын камбий активаторы - негізінен ауксин болып табылады. Активті ... ... ... көп ... ... Қос жарнақты шөптесін өсімдіктер де жас жапырақтар мен төбе бүршіктен келетін ... ... ... ... Камбийдің қызметіне басқа да гормондар, атап айтқанда, гиббереллиндер де ... ... ... келетін ауксиннің басты өркенде камбийдің белсенділігін көтеру заттың гормондық ... ... ... ... ... ... ... тигізетін әсері туралы да осыны айтуға болады. Көптеген шөптесін және ағаш ... ... ... ... ... ... ... төбе бүршігі қызметінің басымдылығынан тежелетіні немесе құбылысы ретінде ... ... ... ... ... соң көп ... аталған күрделі байланыстардағы олардың гормондық делдал ретіндегі айқын рөлі анықталады. Тиман мен Скуг (1934) үрме бұршақтың өсу ... ... ... ... орналастырылған, ішінде ауксині бар агар блогы төбе бүршіктегі секілді жанама бүршіктердің дамуын тежей ... ... ... тежейтін мұндай себептерді түсіндіру үшін бірнеше болжам бар. Апикалды басымдық проблемасы айрықша күрделі және ... ... ... ... ... (кесілген өркендерде) тамыр түзілуіне септігін тигізеді, олар мұндай маңызды ... ... ... ... ... бар. Жас жапырақтардың немесе өсіп келе жатқан жанама бүршіктердің ... ... ... ... ... ... ... түзіліп, тасмалдауына байланысты жайт, ол қалемшенің негізгі ұшына жиналып, біркелкі концентрацияға ... соң ... ... ... ... ... ... негізгі бетін ауксинмен өндегеннен кейін де осындай әсер байқалады, мұны 1934 жылы ... рет Вент ... ... ... ... ... ... сондай-ақ әр түрлі жасанды ауксиндерді пайдалану, тіпті әдеттегі жағдайларда нашар тамырланатын (көптеген ағаштарда ) қалемшелерді де ... ... ... және олардың өздері тәріздес белсенді туындылары
Ғажайып өсугормонының ... ... ... ... ... мен ... осы қышқылға ұқсас көптеген қосылыстар шығарып, олардың өсімдікке әсерін зерттеуге жол ашты. Соның нәтижесінде көптеген әсері ауксиндерге жақын, немесе олардан да ... ... ... ... бар да , ... ... жоқ та, органикалық химияның әртүрлі кластарына жататын сан алуан жаңа препараттр табылды. Қазіргі кезде бұл ... ... ... одан әрі ... ... ... заттар лабораториялық, тәжірибелік, жартылай өндірістік сынақтардан кейін ауыл шаруашылығына ұсынылып келеді.
Индол сақиналы ... ... ... (ИУК) (І) ... ... ... орын ... Өсімдіктерде бұдан басқа да көптеген индолдық ауксиндердің ішінде басты орын алады. Өсімдіктерге бұдан басқа да көптеген индолдық ауксиндердің, мысалы индолилацетальдегидтің (ІІ), ... ... ... ... (ІV), ... (V), ... (VI), индолилсүт қышқылы (VIІ) мен триптофанның (VIІІ) және тағы ... ... ... ... ... ... Бұл қосылыстардың бәрі сірә ИУК-пен биогенетикалық байланыста болса керек және бұлардың әсерін олардың тез арада ... ... ... ... қышқылы және оның туындылары: І-индолил-3-сірке қышқылы (ИУК); ІІ-индолил-3-ацетальдегиді; ІІІ-индолил-3-прожүзім қышқылы; ІV - ... ... V - ... ... VIІІ - ... ... ... өндіріс көлемінде алынады және қазіргі кезге дейін өсімдіктердің өсуі, сондай-ақ морфогенетикалық процестерін реттеуде кең көлемде пайдаланылады. ... ... ... ... және судағы ерітінндісінің онша тұрақты болмауына байланысты оны әсерлігі мол және тұрақты басқа затпен алмастыру ... ... ... қышқылының химиялық активті кемшіліктерін жөндейтін синтетикалық ауксин - гамма-индолил-3-май қышқылы (ИМК). Ол табиғатта кездеспейді. Бірақ физиологиялық әсерлі ... ... ... одан ... тұрақты.
ИМК-124 °С балқитын ақ түсті кристалды зат. Ол этил спиртінде және басқа органикалық еріткіштерде жақсы ... ... 0,25-0,5 % ... ... ... ... үшін кеңінен қолданылады.
Өсімдіктерде индолды ауксиндермен қатар құрамында индол сақинасы жоқ, бірақ ауксиндік әсері бар біршама қоосылыстар кездеседі. Оларға фенилсірке қышқылы, ... және ... ... ... ... ... активтілігі әлсіз. Бірақ ИУК-тың ісерін күшейтеді. Бұ ... ... ... әлі дде ... сақинасыз синтездік ауксиндер. Табиғи ауксиндер ашылған кезден бері олар секілді күшті әсер ететін көптеген таза ... ... ... Олар әр түрлі қосылыстар кластарына жатады. ИУК-тың құрлымы анықталған соң ... ... ... ... ... мен ... ... сондай-ақ олардың туындыларының ауксиндік белсенділігі байқалды.Осының ізінше екінші дүниежүзілік соғыс ... ... ... мен оның туындыларының , кейінрек бензол қышқылының және ... ... ... жоғары белсенділігі анықталды. Бұл қосылыстардың кейбіреулері , ең алдымен альфа-фа-нафтилсірке. 2,4 - ... 2,4,5 - ... ... мен ... ... ауыл ... мен бақ шаруашылығында, мысалы, арам шөптерді жою, қаламшелерді тамырландыру және ... ... ... үшін ... ... ... ... (ИУК) аксин тәріздес өсімдік өсуін реттеуіштер ретінде ... ... ... ... амид не ... эфир ... ... Олардың ортасынан альфа-нафтилсірке қышқылының калий тұзының (КАНУ) маңызы зор. НУК 25°С судың 100мл 41 - 42г ... ... ... ... ақ ... ... ... жақсы еритін альфа-нафтилсірке қышқылының тұздары және амидтері 70 - 80 г/га мөлшерінде алма гүлдері мен түйнектерін сирету үшін ... ... мен ... жемісін жинау алдында жерге түсетін азайту үшін де осы ... ... ... ... эфирі (препарат М-1) сақтаулы тұрған картоптың өскін беруін ... ... ... пайдаланылады. 1 тонна картоп өңдеу үшін 100 г М-1 ... ... ... ... ... ауксиндік белсенді өсімдік өсуін реттеуіш зат. 15 - 20 г ... ... ... ... пен ... ... кезінде шашса олардың жеміс байлауы жақсарып, пісуі жеделдейді әрі сапасы артады. Бетта-нафтосиссірке қышқылының этил эфирі (зуетин) томат өнімін 1,5 - 3 есе ... ... әсер алу үшін ... гүлшоқтарын 0,2% уетин ерітіндісіне батыру керек.
2,4- дихлорфеноксисірке қышқылы (2,4-Д) эндогенді ауксин белсенді реттеуіштердің қатарына жатады. Бірақ оны өсімдіктің өсуі мен ... ... ... ... ... ... өте ... байланысты. Егер реттеуіштік белсенділік көрсететін мөлшерден 2,4-Д-ның концентрациясы аздап та болса асса, немесе сол мөлшердің өзінде де өсімдікке зиян келеді.Сонықтан 2,4-Д және оның ... ... ... ретінде пайдаланылады. 4-хлорфеноксилсірке қышқылы (4Х, парафин) 2,4-Д-ға қарағандаөсімдік организміне әлде қайда жұмсақ әсер етеді. Парафиннің 50 мг/л мөлшерін гүлдеп ... ... ... ... оның жемістерінің пісіп-жетілуі жеделдеп, өңімділігі артады.
2-амино-6 мелилбензол қышқылы ... 10 - 100 мг/г ... алма ... ... тездетеді, ал бұдан көп мөлшерде томаттың пісуін жылдамдатып, қант қамысының қаттылығын жоғарлатады, темекі, бидай, жүгері және жүзім өсімдіктерінің суыққа төзімділігін ... ... ... гетеросақиналы карбон қышқылдары қатарынан өсімдіктерге ауксин тәріздес әсер ететін реттеуіштер табылады. 4,5 - ... - 2 ... ... ... ... АҚШ-та мақтаны жинау алдында оның жас түйнектер байлауын тоқтатқыш ретінде өндірістік сыннан өтуде.
Жапония фирмасы активтілігі ... - ... ... ... ... ацетил - 3,5-диметилпиразол (ТН-656) реттеуіштерін өндірістік сынақтан өткізу үстінде.
Томакон томаттың тұқымсыз жеміс түзуі үшін ... ТН - 656 ... ... ... ... үшін қолданылады. Мұндай әсерді 5-хлор-ІН-индазол-3-сірке қышқылының этил эфирі (J 455, этилхлозану ) де көрсетті.
Сонымен ауксиндер дегеніміз - ... ... жас ... ... ... ... камбийде, сондай-ақ тамырдың ұшында түзілетін фитогормондар. Олар негізінен алғанда өркеннің ұшынан тамырдың ұшына қарай қозғалады. Ауксиндер клеткалардың созылуына септігін ... ... ... ... жанама өркендер мен тамырлардың өсуіне, сонымен қатар жапырақтар мен жемістердің түсуіне әсер етеді. ... ... ... ... тууы не ... Ол ... деңгейден қарағанда протондардың клетка қабырғасында цитоплазмадан күшпен шығарылуына байланысты болар.Өйткені бұл процесте клетка қабырғасы жұмсарады да, тургордың ... ... ... - ... ... ... төрт ... карбон қышқылдары. Оларды химиялық жолмен алу өте күрделі болғандықтан ғылыми және шаруашылық ... ... ... Fusarium ... sheld деген саңырауқұлақтың көмегімен микробиологиялық әдіс арқылы алынады.
Қазіргі ... ... ... ... ... айтарлықтай ілгерілеу бар. Бұл процесте каурен-синтезаның шешуші роль атқаратыны дәлелденді. Каурен-синтеза гиббереллин биосинтезінің екі ... ... ... ... копалил пирофосфатына айналдырады (бұны А-белсенділік дейді) және копалил пирофосфатын энт-кауренге айналдырады (бұны Б-белсенділік деп атайды). Энт-каурен ... ... ... болып табылады.
Гиббереллиндер өсімдік өсуі практикасында және тамақ өнеркәсібінде пайдаланылады. Жүзімнің тұқымсыз сорттары ... ... және ... сала ... кезде гибберелл қышқылының (А3) 0,01% ерітіндісімен 150 г/га мөлшерінде өңделеді. Сонда жүзімнің өнімі 30 - 50% ... ... ... ... ... (әр түрлі гиббереллин қышқылдарының натрий тұздарының қоспасы) өңделсе оның өнімділігі 12 - 30% ... 5 - 7 күн ерте ... ... ... ... басқа да салаларында қолданылады.
Әр түрлі екпе өсімдіктердің (мысалы, жүгері мен бұршақтың, үрме бұршақтың) аласа мутанттары гиббереллиннің әсерімен қалыпты формаларына ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің табиғи гормондық аппаратына жататынын білдіретін алғашқы нұсқаулық болды.
Финнидің мағлұматтары бойынша (1956) аласа жүгерінің кейбір формалары гиббереллинмен өңдеуден ... ... ... ... ... ... ... формаларында гиббереллиннің мөлшері аз болады, ал бұшақтың формаларының оған сезімталдығы шамалы. Басқа жағынан ... үрме ... ... түрлерінде тіпті бұршаққа қарағанда гиббереллин көп болады, түпті бұршақты гиббереллинмен өңдеу арқылы өрмелегіш бұршаққа айналдыру қиын емес.Ұзақ фотокезеңнің, ... ... ... осы екі ... ... әсер ету нәтижесінде сабақ шығаратын жертаған өсімдіктер бұл фактор болмаған жағдайда гиббереллиннің ... де ... ... ... ... ... ... шығаруы эндогенді гиббереллин концентрациясының артуына байланысты. Мұндай жедел өсу клетканың ұзаруы есебінен ғана ... ... ... ... ... ... есебінен де мүмкін болады. Өркеннің немесе жапырақтың оқшауланған кесінділерінің гиббереллиннің әсерінен ұзаруы тканьдерде бөлінуге қабілетті клеткалар болатын ... ғана ... ... меристема аймағындағы мөлшері митоздық белсенділікті бақылап отырады. Мысалы, хризантема өркендерін гиббереллиндерді синтездеу ингибиторы - ... ... ... осыны көрсетеді. Өңделген өсімдіктердің митоздық белсенділігінің төмендейтіні сондай-ақ баяу ... ... ... ... ... ұзарып өсуін мүлдем тездетпейтін ауксиндерден ерекше болады. Гиббереллиндер, керісінше, ауксин енгізуге күшті жауап қайтаратын оқшауланған буын аралықтарының, немесе колеоптиль ... ... ... әсер ... ... өте ... әсер етеді. Бұл айтылған ауксиндер мен гиббереллиндердің ұзарып өсуге түрліше әсер ететінін көрсетеді.
Алайда көптеген ... ... мен ... ... ... айрықша өзара байланыс болады, бұл байланыстың маңызы әзірше белгісіз. Бірқатар өсімдіктерде, ... ... ... гиббереллиннің өсуді тездетуі ауксиннің деңгейін арттыруға ұштасады. Кейде мұндай өзгеріс айтарлықтай болады, яғни ауксин мөлшерінің ... 40-200 есе ... ... мүмкін. Осыған орай гиббереллиннің өсуді тездетуі өсу ... ... ... арттыру арқылы жүзеге асады деген жорамал айтылды; алайда бұл ... ... ... ... ... ... ... мен тамырлардың өсуіне айқын байқалатындай әсер етпейді. Алайда ... ... ... ... Paphnus бен Vitis ... ... ... жедел, әсіресе мезофил клеткалары тез өседі. Phaseolus өсімдігінің бастапқы жапырақтарының өсуін гиббереллиннің мөлшері үйлестіріп отырады. Астық тұқымдастардың этиолданған, ... ... ... ... ... ... жарық түсіргенде , немесе гиббереллинмен өңдегенде жазылады. Жарық түсіру гиббереллиннің мөлшерін тез арттырады, сірә олар бұл кезде байланысқан ... бос ... ... ... ... Жапырақтардың өсуі үшін гиббереллиннің физиологиялық маңызы туралы біз білетін ... ... ... ... ... ... ... мен өзгеруінде маңызды роль атқаратынымен, сырттан еегізілетін гиббереллин оған ешқандай әсер етпейді.
Бұл тұрғыдан алғанда, гиббереллиннің әсерінен ойдағыдай өсетін ... ұрық ... ... ... бар.Өніп келе жатқан тұқым тамыршаларының өсуі ондағы гиббереллиннің әсерінен ... ... қор ... жұмылуына байланысты болғандықтан, тамыршаның өсуі мен өскін тканьдеріндегі ... ... ... ... ... ... ... тұқымында ауадағыдай құрғақ күйде байланысқан гиббереллиндер кездеседі. Тұқым өнген кезде ондағы бос гиббереллиндердің ... ... мұны ... ... ... ... босап шығатындығымен түсіндіруге болмайды. Мұндай гиббереллиндердің өсу процесіне қатысуы ... ... ... ... ... ... ... дақылдарының тұқымы үшін эндогендік гиббереллиннің ерте өу сатысындағы қызметі айқын дәлелденді.
Арпа дәнінің өнуі кезінде қор қаттарын ... әр ... ... атап ... липаза, протеза және амидаза ферменттерінің белменділігі артады. Бұл ферменттердің кейбіреулері, мысалы а-амилаза ферменті құрғақ дәнде кездеспейді және гиббереллиннің ... ... ... Бұл ... ... қабаттарының клеткаларында жүзеге асады, ферменттер бұл жерден эндоспермге өтіп, өздерінің гидролиздік қызметтерін атқарады. Гидролиз процесінде пайда ... ... ... амин қышқылдарын және т.б. тұқым жарнағы сіңіріп алып, ұрықтың өсу және метоболизм процестеріне пайдаланылады.
Ферменттердің синтезделуіне интакт ұрық ... Егер ... ... алып ... ... қабатында жаңадан ферменттер түзілуі тоқтайды.
Габерландт пен Сакс мынадай жайды анықтауға тырысты: ұрық алейрон қабатында ферменттердің түзілуіне себепші бола ала ма, әлде ... ... орны ... ... ма? Тек 1960 жылы ғана ... ... бөртуден 12-24 сағат өткен соң гиббереллиндер (А1 және А3) бөліп шығара бастайтыныңн көрсете алды. ... ... ... байланысқан күйден босап, кейінірек жаңа түзінділер пайда болады. Сондықтан синтезделу процесі негізінен ұрыққа шоғырланады, әрі шамамен 0,5 - 1 мг ... ... ... ... ұрық ... ... ... қашық орналасқан тканьдегі метаболизм белсенділігін қадағалап отырады, бұл гиббереллиннің гормондық қызметін айқын дәлелдейді. Басқа астық дақылдарының, атап айтқанда, бидай, ... ... ... ... да ... қор ... жұмылдыру процесіне қатысады.
Өніп шығуы үшін жарықпен немесе суықпен алдын ала әсер ету қажет болатын тұқымдарда гиббереллиннің қандай роль атқаратыны ... ... ... жағдайларда гиббереллиннің жәрдемімен мұндай тұқымдардың, мысалы, жарықты қажет ететін салат тұқымы мен суықты қажетсінетін орман жаңғағы - лещина ... ... ... ... сәті ... ... ... басқа да мүшелерінің, мысалы картоп түйнегі көзшелерінің және әр ... ... ... ... күйін бұзып кетеді де, көптеген мүшелердің тыныштық күйінің аяқталуы оларда гиббереллин мөлшерінің артуына байланысты болды деген қорытындыға сай келеді.
Көптеген өсімдіктердің ... ... ... ... ... яғни гүлдеуі сыртқы орта факторларына ең алдымен ... ... - ... және ... температураға байланысты. Күннің ұзақтығына қарай ұзақ, мысалы 16 сағаттық фотокезеңге ғана гүлдейтін ұзақ күн өсімдіктерін және ... ... ... 9 ... ... күннен кейін ғана гүлдейтін қысқа күн өсімдіктерін ... ... ... ... ... ... әсерін яровизация деп атайды. Мұнда +5°С шамасындағы температура ... ... ... ... ... ұзақ күн өсімдіктері мен яровизацияны қажет ететін өсімдіктердің вегетациялық кезеңіне , яғни сабағының қысқа болуы тән, олар ... ... ... ... ... тез ... ... шығарады).
Бұл процестерде гиббереллин маңызды роль атқарады деп саналады. Егер ... бір ұзақ күн ... ... яровизацияны қажетсінетін өсімдіктерді индукциясызжағдайларда, яғни қысқа күн жағдайына ... ... ... ... ... олар жедел ұзарып өседі және гүл шашады. Мұндай реакцияны негізінен жертаған өсімдіктерден ғана, мысалы Hyoscymus, Daucus, Silene және Crepis ... ... ... ... күн ... ұзақ күн ... ... жауап қайтармайды. Кейбір жағдайларда өсімдіктердің гүлдеуі емес, тек сабақ ... ... ... жағдайларда гүлдеу индукциясы эндогендік гиббереллин деңгейінің аруына байланысты болса керек. ... ... ... ... ... бастапқы қызметі ұзарып өсуді жеделдету болса керек.Гүлеу индукциясының гиббереллинге тәуелсіздігі ... ... ол ... ... ... ... ... Гиббереллин тек ұзақ күн өсімдіктерінің гүлдеуіне жағдай туғызатындықтан, ол гүлдеудің жорамалданған гормоны бола алмайды.
Гиббереллин көптеген өсімдіктер гүлінің жыныс өзгерістеріне де әсер ... Ол ... ... ... ... ... ... келеді. Бұл ижағдайды асқабақтан және Cucumis bitaceae тұқымдасының ... а ... ... ... Ал кейбір өсімдіктерде, керсінше, мысалы бегония мен құлмақта аналық гүлдердің саны ... ... ... ерте ... толық түсінікті болмаса да, маңызды роль атқарады. Ауксиндермен, сондай-ақ гиббереллиндермен әсер ету арқылы көптеген өсімдіктердің жеміс салу процесін ... ... ал алма ... секілді кейбір өсімдіктерде бұл процесті гиббереллинмен ғана жүзеге асыруға мүмкіндік бар. Бұл тұрғыда А4 және А7 гиббереллиндерді ерекше ... ... ... алма ... да ... ... Цитокининдер
Цитокининдер клеткалардың бөлінуі мен ұзаруына дәнекер болады, апикальды басымдылықты тоқтатады, хлорофилдің ... ... ... ... ... және гүлдердің ескіру ингибиторлары болып табылады. Сонымен қатар цитокининдер тұқымдарды тыныштық күйден шығарып, өнуін жақсартады.
Цитокининдерді және олардың ... ... жылы ... егістіктерде өсімдіктерді бүтіндей өңдеу үшін практика жүзінде пайдалану бұл реттеуіштердің өсімдік мүшелерімен әр бағытта тарау қабілеттілігінің нашарлығымен шектеледі. Бұған қарамастан ... көп ... бері ... микроклоналдық көбейту әдісімен (жеке талшықтармен өсімдік өсіру) әр түрлі өсімдіктерді көбейтіп, өсіру үшін қолданылады. Микроклоналдық көбейту ... ... ... және гиббереллиндер қатар пайдаланылады да ауруға шалдықпаған өскіндер алудың бірден бір тиімді жолы ... ... ... ... ... себепші болу - цитокининдердің өзіне тән физиолгиялық әсері болып табылады. Цитокининдер интакт өсімдіктерде де клетканың ... ... ... ... ... мен жемістің ерте жетілу сатысы арасында байқалатын өзара тығыз байланыстылық та осы айтылғанды дәлелдейді. ... әсер ету үшін бұл ... ... ... ... Егер ортада цитокинин кездеспей, ауксин ғана бар ... онда ... ... ... ... ... ауксин мен цитокинин өзара тығыз әрекеттеседі. Каллус тканьдерінде бүршік пен тамырдың дифференциялануы ауксин мен цитокинин деңгейінің ара ... ... ... ... ... көп ... тамырдың түзілуі, ал цитокининнің мөлшері артқанда - бүршіктердің ... ... ... ... ... балансқа мұндай тәуелділігі өсімдіктің басқа да жүйелеріндегі бұл процестің себептері мен факторлары туралы мәселені шешуде бағдар беретін үлгі ... ... ... ... ... (пиктин) арақатынасы да осылайша реттеліп отырады. Цитокинин мөлшері көп, ауксин мөлшері аз ... ... ... үлесі артып, пектиннің үлесі кемиді және керісінше болады.
Цитокининдер тканьдер культурасындағыдай, интакт өсімдіктерінде де бүршіктің өсуіне ... ... оның ... бұл ... да оның ауксинмен жоғары қарқында әрекеттесетіні байқалады. Егер жанама бүршіктерді цитокининмен өңдесе - олар ... ... ... ... ... ... ... мысалы күнбағар да ашылады. Ауксинді тікелей бүршікке енгізгенде ол жанама бүршіктердің өсуіне әсер етпегенімен, олардың ашылуын едәуір тежейді. Бұдан цитокинин мен ... ... ... ... ... білгілі роль атқаратын болар деген қорытындыға келсек ... ... ... ... өсімдіктердегідей, жапырақ мүктері протонемасына бүршік түзілуіне септігін тигізеді. Бұл ... та ... ... ... бірі ... пайдаланылады.
Өсімдіктердің картаюы процесінде цитокининдер айрықша роль атқарады. Бқл физиологиялық процес жапырақта өте ... ... ... ... байланысты жапырақтардың сарғаюы - оның қартая бастағанының белгісі. Жапыраққа цитокининнің сулы ерітіндісін бүрку арқылы сарғаю процесін ... ... ... ... ойып алып ... цитокинин ерітіндісіне орналастыру арқылы цитокининнің коннцентрациясы мен хлорофилл ыдырауының ... ... тура ... көрсетілді. Цитокинин хлорофилдің ғана емес, сонымен қатар белоктар мен РНК-ның да ыдырауын тежейді. Сонымен, тұтас алғанда цитокининнің әсіре ... , оның ... ... ... ... ... ... алғанда жапырақтың қартаюы тамырдан цитокининнің келмей қалуына байланысты жайт. Шынында да жапырақ сағақтарында тамырдың түзілуі қартаюды тоқтатады. Интакт өсімдіктерінің ... ... ... ең ... ... ... басталады, алайда-мұнда да оны жапырақтарды цитокининмен өңдеу арқылы тежеуге болады. Қартаюды тежеудің келесі мүмкіндігі - жапырақтың жоғары орналасқан ... ... ... ... ... ... келіп, қартаю процесінде өсімдіктің жекелеген мүшелерінің цитокинин, ассимилятор және тіпті су үшін бәсекесі маңызды роль атқарады деген қорытынды ... ... ... ... демек олардың тартылыс орталығы ретіндегі қызметін сақтау цитокининдердің ... ... мен РНК ... ... ... ... ... тканьдердің қабіліті бар, осының арқасында оларға заттар көбіреткелінетін ... ... бай ... ... ... ... жоғары болатындығын көрсетті. Жапырақтың белгілі бір учаскісінде цитокининді енгізу бұл учаскіге органикалық және бейорганикалық заттардың жеткізуін күшейтеді (аттракция) және ... бір ... ... кері қайтуын кемітеді. Әр түрлі жүйелерде байқалатын мұндай әрекет цитокининдерге ғана тән емес құбылыс. Ауксиндер де ... ... ... ... тасмалдануының күшейуіне байланысты цитокининдер бүршіктер мен жемістердің өсуіне қолайлы әсер етеді.
Табиғатта жылма-жыл байқалатын әр ... ... ... ... мен ... ... жапырақтарындағы цитокининдердің жапырақтың қартаюына деген әсерін көрсететін ... ... ... табылады. Мұндай ағаштардың сарғайып бара жатқан жапырақтары арасынан кейде едәуір жұмыр пішінді жасыл учаскілерді кездестіруге болады. Олар хлорофилдің ... ... ... ... ... керек. Мұндай жасыл учаскілерде цитокининнің мөлшері жоғары боллады: оны зиянкестер, мысалы қайыңда - Stigmella ... ... ... ... ... ... Цитокинин бұл личинкалардың сілекей бездерінен табылаған. Uromyce түрері секілді патогендік саңырауқұлақтардың әрекетінен де жасыл аралшалар пайда ... ... ... ... ... ... жапырақ учаскілерінің ұзақ уақыт ювенильді күйде тұруы зиянкестер мен паразиттер үшін ... ... ... ... ... да ... физиологиялық құбылыстар бар. Бұл гормондар тұқымдардың, әсіресе тыныштық күйін қажет ететін тұқымдардың өнуіне қолайлы әсер етеді.Төменгі температураның ... ... ... ... ... ... жолмен аяқталуы (стратификация) цитокинин деңгейінің барынша ұласады, ал мұндай арту ... ... ... деген жорамал бар. Экзогендік цитокининнің тыныштық күйді бұзуы осыған мысал бола алады.
Цитокининдер кейбір түрерде ... ... ... олар ... ... ... әсер ете алады.
Цитокининдердің дифференциялану процесәне тигізетін алуан түрлі әсердің ішінен хлоропласттардың дифференциялануына қолайлы әсер ететінін есте сақтау ... ... ... ... темекі өзегінің тканьдеріне жарық әсер еткенде, олар жасыл түске боялады. Пропластидтердің бұлайша қалыпты хлоропластарға ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі тізбегі бар адениннің туындылары болып табылады. Олар тамыр ... ... ... ... ... да ... бөлінуіне , ал жапырақтарда - ... қоса ... ... ... туғызады. Биосинтез процестеріне жағдай туғыза отырып, қартаюды тежеу ... - ... тағы бір ... ... ... Цитокининдер ішінара РНК-ның ыдырауы, ішінара изопентинил қалдығы тікелей бос аденинге жеткізу жолымен түзіледі. Жекеленген цитокининдердің ... ... ... ... ... болып тұрады. Мұнда ыдырау процестерімен қоса, сондай-ақ қанттармен және амин қышқылдарымен конъюгаттар түзу ... де ... ... ... ферменттерді белсенді күйге келтіру және тежеу, мембраналардың қасиеттеріне, сондай-ақ РНК мен белок синтезіне ықпал ... ... әсер ету ... белгілі болады.
2.4. Абсциз қышқылы (АБК) және ксантоксин
Басқа гормондарды талдағандағыдай, АБК мен ... ... ... ... ... ... ... мен интакт өсімдіктерде байқалатын құрылыстардың сипатындағыдай айырмашылықтар есепке ... ... ... қышқылында болатын реакцияны қысқаша былайша сипаттауға болады. Өсіп келе жатқан ұлпалар немесе мүшелер АБК енгізуге, әдетте, өсуін тежеу ... ... ... ... ... ... ... арқылы жоюға болады. Бұл жағдайда өсуге жәрдемдесетін гормондардың , гормондардың, мысалы ауксиндер мен цитокининдердің әсері әлсірейді, яғни АБК олардың антагонисі ... ... ... ... тежелуі биосинтез процестерінің тоқтауына байланысты болатын жайт. Бұл кезде кейбір ұлпалардың өсетіні байқалады. Бұған ажыратушы ... ... Олар АБК ... алдымен митоздық белсенділігін арттыру, кейінірек - ортаңғы пластинкаларын еріту ... ... ... ... мен ... ... ... анықтау мақсатында оның әр түрлі биосынақтардағғы бірқатар туындыларын салыстыру жүргізілді. Тұтас алғанда мүндай сынақтардың нәтижесі АБК молеуасының құрлымындағы өзгерістер оның ... ... ... әкеп соғады деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Бұл қорытындыға эпоксиқосылыстың қатысы жоқ. ... оның ... ... белсенділігінен жоғары болады. Бүйір тізбектің цис-транс-конфигурациясының биологиялық белсенділікте зор роль ... ... ... ... ... мүлде белсенділік жоқ деуге болады. АБК-ның физиологиялық белсенділігіне ең алдымен сақинадан қос байланыстың және ... ... ... ... кетотобының айтарлықтай маңызы жоқ. Практикада қолдану тұрғысынан бағаласақ, АБК-ға қарағанда оның зерттелеген барлық ... тез ... ... ... ... Бұл қосылыстардың негізінен вакуольдарға шоғырлану оллар реттеуіш роль атқарады деген пікірге ... ... ... ... ... ... ... мен клетка қабырғасынан да байқалады. Фенол ингибиторлары көбіне глюкозидтер формасында кездеседі. Олардың байланысқан күйіндегі ... ... кем ... ... ингибиторлары мен физиологиялық процестердің белсенділігі арасында байқалатын өзара байланыстылық бұл қосылыстобының реттеуіш ролін атқаратынына ... бола ... ... ... мұндай ұсынысқа қайшы келмейді. Осыған байланысты нарингенин флаванонының мөлшері мен шабдалы абдалы ... ... ... өтуі ... ... өзіне назар аударады. Ұзақ күн жағдайынан кейін тыныштық ... ... ... ... ... қышқылының ингибиторы көп бөлшерде табылады.
2.5. Этилен
Этилен көптеген физиологиялық процестерге ісер етеді, біз олардың кейбіреулерін сипаттап ... ... ... ... ... жауапты үш жақты қайтаратыны байқалады: өсу жылдамдығы кемиді; өркен өсу ... ... ... ... жуандайды; ортогеотроптыққалыпты күйі бұзылады; өскіндер латеральды геотроптық өсуге айқын бейімділік байқатады. Көптеген өсімдіктерде ... өсу ... ... қолайлы жағдай туғызады.
Этиленнің клетканың созылып өсуіне тежеуші әсері ... ... ... Кейбір түрлерде, мысалы күріште бұлайша өсу тіпті күшейе түсті.
Құрлықта өсетін көптеген өсімдіктердің, мысалы асбұршақтың жуандап өсуі кезінде бойдың ... ... ... Бұл ... ... бұзылуын білдіреді. Ауксин тасымалының тежелуі осының бір себебі болып табылады. Шынында да этиленнің әр түрлі ұлпаларда ауксиннің қарама-қарсы ... ... ... зерттеулер көрсетті. Этиленнің тропиктік және эпинастиялық өсу қосылыстарына әсері оның осындай байланысты болса керек. Жоғары сатыдағы өсімдіктердің ... ... ... ... ... байланыстыекені белгілі. Этилен ауксиннің мұндай ассиметриясына кедергі жасайды. Сөйтіп өсімдіктің ... және ... ... бағдарын бұзады. Жапырақ сағақтарының төмен қарай эпинастиялық иілуі сезімтал өсімдіктер үшін лаборотория ауасының ... ... ... бола ... Ал бұл құбылыс ауксиннің сағақтың үстіңгі бетіне жиналуына байланысты болады.
Этилен өсімдіктердің ұзарып өсу, жапырағының түсу, қартаю және пісу процестеріне әсер ... Ол ... ... ғана ... сондай-ақ жемістер мен гүлдердің түсуіне де себепші болады. ... 0,1 нл/л ... өте ... Бұл ... ... негізінде жатқан физиологиялық және биохимиялық процестер барлық жағдайда да өте ұқсас болады. Этилен ажыратушы ұлпаға әсер еткенде онда маңызды биохимиялық ... ... ... ... мен целлюлозаның белсенділігі артады. Сөйтіп, целлюлоза байланысқан формадан босап , клетка қабырғасына өтеді. Соның нәтижесінде ажыратушы ұлпа ... ... ... бұзылады. Бұл ұлпа клеткалардың этиленді белгілі бір, әсіресе кеш даму ... ғана ... ... ... тұжырымды дәлелдейді. Клеткалар ауксиге бай болатын ювинильдік сатысында этиленді ... ... ... ... олар этиленге қарама-қарсы тұратындай болады. Осыдан келіп, этиленмен ... ... де түзу ... маңызды роль атқарады.
Ажыратушы ұлпада өтетін процестер мен этилен себепші болатын жемістің пісу ... ... ... ... бар. ... екі ... ... қабырғасын ертіп жіберетінферменттер түзіледі. Көптеген жемістердің соңғы даму сатысында тыныс алу қарқыны ... ... ... мен ... ... өткізгіштігі артады. Әуенің этиленге қанығуының нәтижесінде аталған процкстер жеделдеп, ... пісу ... ... ... ... ... тағы да екі әсері бар. Олар жемістің түсуіне себепші бола ... оның ... ... , іс ... зор ... ие болып отыр: бразилия гевеясының сүт жолдарынан сүт шырыны - латекстің ағуына және ананастың гүлдеуіне жағдай туғызады. ... ... ... үшін - этиленнің алуан түрлі заттардың бөлініп ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, этиленмен өңдеу кейін көптеген өсімдіктердің гуттациялық сұйықтықты көп бөлініп, шығаратыны байқалады. Жеміс ағаштарында гуммозис деп ... ... ... ... ... плантацияларында бұл ағаштың қабығын этиленпродуцент этрелмен (хлорэтилфосфон қышқылы) өңдеуден кейін шығатын каучуктың мөлшері әлденеше есе артады.
Этиленнің ... ... ... ... Бромелия тұқымдасына жататын өсімдіктерден бақалады (басқа тұқымдас өсімдіктерде кейде гүлдеудің тіпті тежелетіні белгілі). Өсімдікті түгелдей гүлдеу сатысында көтеру үшін оны 6 - 12 ... бойы ... ... 10 ... ... өңдегеннің өзі жеткілікті.
Этиленнің ауыл шаруашылығындағы, жеміс шаруашылығы мен бақ шаруашылығындағы іс жүзіндегі маңызы келтірілген бұл мысалдармен шектелмейді. ... ... ... ... фитогормондардың бірде-біреуі этилен сияқты кеңінен қолданылмайды. Этиленнің жәрдемімен жоғарыда ... ... ... ... ... ... (әсіресе АҚШ-та) жұмысын жеңілдету міндеттері шешілуде. Осы мақсат үшін ... ... ... ... қышқылы мен басқа да заттар мысалы рилиз немесе пик-офф пайдаланылады. Сақтауға қойылған бананның пісуін жетелдету үшін хлорэтилфосфон ... ... ... пайдаланса жетіп жатыр. Мұндай кезде әдетте жемістерді сақтауда оларды пісуін жеделдетуден гөрі ... ... алға ... Ол үшін ... СО2 ... арттырып, О2 концентрациясын кеміту керек. Бұл жағдайларда этилен биосинтезінің төмендейтінін айтып өткенбіз. ... ... ... ... - ... қышқылының (АЦПК) іс жүзінде қаншалықты қолдау табары әзірше белгісіз.
Этиленнің зерттелген құрлымдық туындыларының ішінен биологиялық әсері жөнінен оған ... ... ... жоқ. Пропиленнің белсенділігі этиленнен 100 есе кем. ... ... ... ... ... биологиялық белсенділігі үшін тізбектің соңында қос байланыстың болуы маңызды ... ... ... әдебиеттер

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Цитокинин медиаторы биореттегішінің тұздың әртүрлі пайызында өңделген жұмсақ бидай сорттарының біріншілік меристемалық клеткасының бөліну белсенділігі мен өнімділік параметрлеріне әсерін зерттеу37 бет
Үрмебұршақтың сорт үлгілерін белоктық мөлшері, аминқышқылдық құрамына қарай сипаттау және жоғары белсенді антиқоректендіруші компоненттері бар үлгілерді анықтау жолдары58 бет
Ішкі секреция бездері4 бет
Ішкі секрециялық бездер және олардың маңызы туралы жалпы түсініктеме14 бет
Гармондар – тіршілік стимуляторлары7 бет
Гипофиз гормондары23 бет
Жыныс гормондары5 бет
Қалқанша және қалқанша маңы бездерінің гормондарының биохимиясы9 бет
Өрбу физиологиясы9 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы және функциялық реттелу жолдары31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь