Жалақы және жұмыссыздық түсінігі. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын талдау

Кіріспе бөлім

1 бөлім. Жалақы және жұмыссыздық түсінігі. Еңбек рыногы.
1.1. Жалақының сипаттамасы.
1.2. Жұмыссыздық мәні және оның түрлері.
1.3. Еңбек рыногының жалпы сипаттамасы.
1.4. Еңбек рыногын реттеу.

2 бөлім. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын талдау.
2.1. Қазақстан Республикасының тұрғындарының табысы.
2.2. Қазіргі ғылыми.техникалық революциялардың жұмыс күшіне әсері.
2.3. Қазақстан Республикасындағы жұмысшы күштерінің миграциясы мәселелері.

Қорытынды бөлім

Әдебиеттер
Кіріспе бөлім

1 бөлім. Жалақы және жұмыссыздық түсінігі. Еңбек рыногы.
1.1. Жалақының сипаттамасы.
1.2. Жұмыссыздық мәні және оның түрлері.
1.3. Еңбек рыногының жалпы сипаттамасы.
1.4. Еңбек рыногын реттеу.

2 бөлім. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын талдау.
2.1. Қазақстан Республикасының тұрғындарының табысы.
2.2. Қазіргі ғылыми-техникалық революциялардың жұмыс күшіне әсері.
2.3. Қазақстан Республикасындағы жұмысшы күштерінің миграциясы мәселелері.

Қорытынды бөлім

Әдебиеттер
Жалақы тұтынушылар табысының басым көпшілігін құрайды, сондықтан ол тауарлардың сұраныс көлеміне және олардың бағасына елеулі ықпал етеді.
Осы мәселеге байланысты экономикалық теорияда екі тұжырымдама бар:
1) Жалақы еңбек бағасы (еңбек пен жұмыс күшінің айырмашылығы ескерілмейді), оның дәрежесі мен динамикасы рыноктық факторлар – сұраныс және ұсыныспен анықталады.
2) Жалақы жұмыс күші – тауардың құнының ақшалай көрінісі (бағасы), еңбектің бағасы емес, өйткені еңбек тауар бола алмайды, жалақы өндіріс жағдайымен де (жұмыс күшінің құны), рыноктық факторлар сұраныс, ұсыныспен де анықталады, олардың ауытқуы жалақының жұмыс күші құнынан бірде жоғары, бірде төмен болатындығын көрсетеді.
Жалақының екі тұжырымдамасы да ағылшынның саяси экономикасының классиктері А.Смит пен Д.Рикардоның теорияларына негізделген. А.Смит еңбек пен жұмыс күші арасындағы айырмашылықты ашып көрсеткен емес. Оның пайымдауынша, еңбек табиғи бағасы бар (немесе «табиғи жалақы») «тауар» деп саналады. Ал, табиғи баға өндіріс шығындарымен анықталады, яғни жұмысшының және оның отбасының тіршілігіне қажетті құнмен есептеледі. А.Смит «табиғи жалақы» деп жұмыс күшінің құнын түсінді.Жалақы мөлшері жұмысшының тіршілігіне қажетті құн минимумен анықталады. Осыдан басқа жалақы тарихи және рухани элементтерді қамтиды, осымен байланысты Смит жалақы мөлшерінің ұлттық айырмашылығы болатынын түсіндірді. Жалақы дәрежесінің төмендігін және оның тіршілік минимумына өте жақын болу себебін А.Смит жұмысшы табының ұйымшылдығының жоқтығымен байланыстырды. Жалақы динамикасын (қозғалысын) экономика жағдайымен байланыстырды. Экономикалық өрлеу жағдайында еңбекке деген сұраныс өседі де рыноктық жалақы «табиғи жалақыдан» жоғары болады. Д.Рикардо да, А.Смит сияқты жалақыны еңбек бағасы деп ұғынды. Рикардо жалақы теориясын Мальтустың халық өсімі теориясымен байланыстырады. Жалақы, осы теория бойынша, халықтың табиғи өсу заңына сәйкес күнкөріс заттарының минимумына ұмтылады. Осыған орай жалақының тұрақтылық заңы орын алады. Оның мәні мынада: жалақының өсуі жұмысшының отбасында табиғи өсімді (тууды) көтермелейді де, еңбекке деген ұсыныстың өсуі жалақының төмендеуіне әсер етеді; керісінше, жалақының төмендеуіне әсер етеді; керісінше, жалақының төмендеуі жұмысшылар саны мен еңбекке ұсынысың қысқаруына, тиісінше жалақының өсуіне әсер етеді. Сонымен, еңбекке деген ұсыныстың ауытқуы ықпалымен жалақы тұрақтылық мөлшеріне күнкөріс заттарының физикалық минимумына ұмтылады. Жалақы жұмысшының, оның отбасының күнкөріс заттарының физикалық минимумы деген түсінік, жалақының «темірдей қатты заңының» негізін қалады.
1) 1) «Халықаралық экономикалық қатынастар», Р.Е.Елемесов, «Қазақ университеті» 2002 жыл.
2) «Әлеуметтік-экономикалық статистика» З.А.Болатханова, Алматы «Қазақ университеті» 2003 жыл.
3) «Экономикалық теория», С.Әкімбеков, А.С.Баймұханов, У.А.Жанайдаров, Алматы 2002 жыл.
4) Статистический ежегодник Казахстана: статистически сборник, Смаилов редакциясында – А:Агенство Р.К. 2004ж статистикасы бойынша.
5) «Экономикалық теория», Я.Ә.Әубәкіров, Б.Б.Байжұмаев, Ф.Н.Жақыпова, Т.П.Табеев, Алматы «Қазақ университеті» 1999 жыл.
6) «Экономикалық теория негіздері», Алматы «Санат» 1998 жыл.
7) «Еңбек рыногы экономикасы» (3-4, 5-11), С.К.Жұмамбаев, Алматы 2003 жыл.
        
        Жоспары:
Кіріспе бөлім
1 бөлім. Жалақы және жұмыссыздық түсінігі. Еңбек рыногы.
1.1. Жалақының сипаттамасы.
1.2. Жұмыссыздық мәні және оның ... ... ... ... ... ... ... реттеу.
2 бөлім. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын ... ... ... тұрғындарының табысы.
2.2. Қазіргі ғылыми-техникалық революциялардың жұмыс ... ... ... Республикасындағы жұмысшы күштерінің миграциясы
мәселелері.
Қорытынды бөлім
Әдебиеттер
1 бөлім. Жалақы және жұмыссыздық ... ... ... ... тұтынушылар табысының басым ... ... ... ... сұраныс көлеміне және олардың ... ... ... ... ... ... теорияда екі тұжырымдама
бар:
1) Жалақы еңбек ... ... пен ... ... ... оның ... мен динамикасы рыноктық факторлар –
сұраныс және ... ... ... ... күші – тауардың құнының ... ... ... ... ... ... ... тауар бола алмайды,
жалақы өндіріс ... де ... ... ... ... сұраныс, ұсыныспен де анықталады, ... ... ... күші ... бірде жоғары, бірде ... ... екі ... да ... ... экономикасының
классиктері А.Смит пен Д.Рикардоның теорияларына негізделген. ... пен ... күші ... ... ашып ... ... пайымдауынша, еңбек табиғи бағасы бар (немесе ... ... деп ... Ал, ... баға ... ... яғни жұмысшының және оның отбасының тіршілігіне ... ... ... ... жалақы» деп жұмыс күшінің құнын
түсінді.Жалақы мөлшері жұмысшының тіршілігіне ... құн ... ... ... ... ... және рухани элементтерді
қамтиды, осымен байланысты Смит ... ... ... ... ... Жалақы дәрежесінің төмендігін және ... ... өте ... болу себебін А.Смит жұмысшы табының
ұйымшылдығының ... ... ... ... ... ... байланыстырды. Экономикалық өрлеу
жағдайында еңбекке деген сұраныс өседі де ... ... ... жоғары болады. Д.Рикардо да, ... ... ... ... деп ... ... ... теориясын Мальтустың халық
өсімі теориясымен байланыстырады. Жалақы, осы ... ... ... өсу ... ... ... заттарының минимумына
ұмтылады. ... орай ... ... заңы орын ... ... мынада: жалақының өсуі жұмысшының ... ... ... ... де, еңбекке деген ұсыныстың өсуі жалақының
төмендеуіне әсер ... ... ... ... әсер етеді;
керісінше, жалақының ... ... саны мен ... ... ... жалақының өсуіне әсер етеді. Сонымен, ... ... ... ықпалымен жалақы тұрақтылық ... ... ... ... ... Жалақы жұмысшының,
оның отбасының ... ... ... минимумы деген
түсінік, жалақының «темірдей қатты заңының» негізін ... ... ... ... ... ... емес, өйткені
еңбек тауар емес, олай ... оның құны да жоқ. ... күші ... ... ал ... осы тауардың бағасы, яғни оның ... ... ... ... түрінде бүкіл ... үшін ... ... ... ... құнын алады. ... ... ... осы ... ... ... жеке ... орны
толтырылады, адамның материалдық және рухани ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күшінің құны мен жалақы күнкөріс заттарының физикалық
минимумымен ... ... ... тұтыну заттарының құнымен
анықталады деді. ... ... ... ... ... әсер ... өнімділігін, еңбектің қарқындылығына, еңбектің күрделілігіне
тәуелді. Жалақы сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... Еңбек рыногында сұраныс пен ұсыныс
тепе-тең болғанда жұмыс күшінің ... тең ... ... ... ... Олай ... жұмысшы жалақыны өз еңбегін
шығындағаннан кейін алады, жалақы ... ... ... ... тәуелді, бірдей жұмыс атқаратын ... ... ... орын алады. Еңбек ... ... ... Сондықтан да пролетарлық саяси экономияда жалақыны жұмыс
күші ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күшінің бағасы деп ... ... ... ... жалақыны еңбек ... ... ... ... ... мен ... «жалақы рыноктық бағаның маңызды
категориясы, ... ол ... ... деп ... Жаңа ... дәрежесі мен динамикасын рыноктық факторлар (сұраныс ... деп ... және ... ... ... білу керек. Номиналды
жалақы ақшаға шығарылып ... ... оны ... ... апталық, айлық еңбегі үшін ... ... ... ... ... ... ... түсінік алуға болады, алайда
ол тұтыну мен ... ... ... ... ... ... үшін ... жалақыны білу қажет. Нақты жалақы ... ... ... ... ... яғни ... ... өзі үшін және отбасы үшін ... және ... ... ... ... ... болатынын көрсетеді. Нақты жалақының
дәрежесі тікелей номиналды жалақыға және ... ... мен ... ... ... негізгі нысандары. Жалақы ... екі ... және ... ... орын ... ... ... еңбек шығынының ұзақтығымен ... ... ... ... және ... ақы болып бөлінеді. Жұмыс ... мен ... ... әр қилы ... ... нақты
еңбек ақы төлеу де әр қилы ... ... ... үшін жалақы
алатын ... ... ақы ... ... үшін ... яғни бір сағаттық еңбек ақысын ... ... ... ... ... ... күнінің ұзақтығы мен ... ... ... ие ... ... ... жалақысы шығарылған өнім санына ... ... ... ... ... байланысты, өйткені бір өлшем ... ... ... ... ... өнім санына ... ... ... ... ... бір өлшем өнім бағасы
өндірілген өнім көлеміне ... ... ... ... ... еңбектің саны мен сапасы өндіргіш өнім арқылы
байланып, ... Ол ... ... мен ... ... ... арасындағы жалақы мөлшерінің ... ... ... жұмысшылар арасындағы бәсекені
ұлғайтады.
Өнеркәсібі дамыған елдерде жалақының негізгі нысандары мен ... ... ... мен ... ... ... ... творчестволық қабілетін ... ... ... басқа да жүйелері қолданылады. Осы ... ... ... көп ... т.б. ... ... ... еңбек өнімділігіне, өнім ... ... ... ... коэффициенті т.б.
көрсеткіштеріне тәуелді.
Бір елдің ... ... әр қилы ... ... ... қилы елдердің жалдамалы қызметкерлердің жалақы мөлшерінде үлкен
айырмашылық бар. ... бір ... ... ... байланысты
да жалақы өзгеріп отырады. Өнеркәсібі дамыған елдерде ... өсу ... ... ... ... ... күрделі,
өйткені ол тұтыну тауарлары мен ... ... ... ... ... жоғары, бірде төмен ылғи өзгерісте
болып отырады. Көпшілік ... үшін ... ... ... ... дәрежесінің көрсеткіші ... оның ... ... ... ең бір ... ... өндіріс жағдайы мен рыноктық конъюктураға да тәуелді.
Жалақы ... ... ең ... өндіріс мөлшерінде
анықталады. Экономикасы дамыған ... ... ... ... ... өнімділігі саласындағы жетістіктерге ... ... ... ... ғана ... ... Жалақының мөлшері мен
динамикасына ықпал ... ... ... әсер ... ... ... ресурстар, қолдағы капитал, жұмыс ... ... ... ... мен ... ... өндіріс пен еңбекті
ұйымдастыру жатады. Осы ... ... ... ... ... ... ... Өндірісі мен еңбек ... ... ... ... де жоғары. Жалақы дәрежесі ... ... ... ... – сұраныс пен ұсыныс,
олардың ... ... ... ... ... ... Рынок,
сұраныс пен ұсыныс бүкіл өндірістік шығындардың дәрежесін ... ... ... ол ... ... ... оның
ішінде жұмыс күші шығындарын ... Мұны ... ... ... баға ... ... тетігі жұмыс күшін ұдайы
өндіруді ынталандырады, сөйтіп осы ... ... ... ... ... дәрежесі мен динамикасын анықтаудың экономикалық
тетігі ... ... пен ... ... ... әсер ... ... жауап беру үшін ... ... ... және
жетілмеген бәсеке жағдайын талдау қажет.
Еңбек рыногы рыноктың бір ... онда ... ... ... ... теориялық талдау ... ... ... ... мен тәуелділіктерді мүмкіндігінше ... ... ... ... жұмыс күшін сатып алу, сатудың
шарты толық, ... ... ... орын алады. Еңбекке
деген сұраныс пен ... ... сай ... ... ... ... бірде жоғары, бірде төмен ауытқуын
көрсетеді. Осы ... ... ... әр ... ... ... жағдайларының айырмашылығымен ... ... ... ... еңбектің шектеулі өнім көлемінен, сол сияқты
өндірістің ... ... ... өнімі мен оның бағасына
тәуелді. Басқа сөзбен ... ... ... ... көптеген
факторларға тәуелді. Олар – табиғи ресурстардың көлемі, ... ... ... техникалық білім мен ... ... ... ... т.б. Бұдан басқа жұмыс ... ... ... ... ... ... бөлу ... мөлшері мен динамикасына еңбекке деген ұсыныс ерекше
ықпал ... ... ... сату оның ... ... ... ... Сондықтан жұмыс күшін сатушылардың арасында өткір
бәсеке күресі орын ... ... ... ұсыныс халықтың жалпы саны
жұмыссыздар ... ... ... ... ... сапасы
(қарқындылығы мен өнімділігі) сияқты көрсеткіштермен ... ... ... ... ... ... ... күшінің
ұзақтығы, ол еңбек қарқындылығының артуымен ... және ... ... асса, еңбекке ұсыныс та артады, ... ... ... ... ... ... сұраныс осындай дәрежеде
болғанда, оған деген ... ... ... ... ... ... ... сапасына, мамандық және кәсіптік дайындыққа
тәуелді. Мысалы ... ... ... ... әдетте,
дәрігерлер, юристтер, оқытушылар алады. Бұл жалақы оларды ... үшін ... ... ... көп ... ... ... осы шығындардың орнын толтыруы қажет.
Кейбір ... ... адам үшін ... ... ... ... ... пайдалы осындай тартымсыз (лас, ауыр) жұмысқа
ынталандырады. ... ... ... толтыру қажеттігінен туындайтын
жалақыдағы «айырмашылықты», ... ... деп ... ... мен ... мөлшерінде «теңестіруші айырмашылық» типіне
жатпайтын ... ... ... ... объективті
сапалы ерекшеліктерден, адамның ... ... ... ... ... ставкасы да әр түрлі болады, аса ... ... ... ... орын алады (бұл туралы «Жер
рентасы» сұрағын қараңыз).
Жалақы ... ... ... ... ... кәсіптік құрамы мен әр түрлі ... ... ... ... қозғалысы әр ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне деген
сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы анықтайды. Нарықтық экономика
жағдайында ... ... ... ... ... ... осы ... категориясының ұсынысына тең болады. Жалақыны
құрудың ... ... ... ... ... факторлардың
ықпалында болады, сонымен бірге ... ... ... жеткен дәрежесінен ауытқып отырады. Еңбек рыногы мен
жалақы ... тек ... ... ғана ... ... де ... дәрежесіндегі айырмашылыққа
талдауды қысқаша қорытындылай келе, әр ... ... ... ... ... ететін факторларды 2 ... ... ... ... экономикалық әдістермен жоюға ... ... ... ... ... ұқсас
жағдайдағы бірбеткей адамдарды кемісітушілік ... ... мен ... ... ... ... ... т.б.
факторлар ықпал етеді.
1.2.Жұмыссыздық мәні және оның түрлері
Еңбек нарығын қалыптастыру және ... ...... ... Осы ... ... мен қарқыны нарыққа ... ... ... кемшіліктер мен қателіктердің ... және ... ... еді. ... ... ауыр
салмағы халыққа оңай тиіп ... жоқ. ... ... күн тәртібіне өткір қойылып ... ... ... ... ... ие болды, әлеуметтік ... ... асуы өте ... ... ... әлде қайда төмен жатыр.
Республикамыздағы нарықтық ... ... ... да ... ... ... ... Осы жағдайлар еңбек нарығының
дамуына ... ... ... ... ... негізгі мақсаты – еңбек ресурстарын тиімді ... ... ... ... ... жұмыспен қамту аса
күрделі әрі мемлекеттік ... ... ... бет ... ... ... экономикалық өмір тіршілігінде өткір және ... ... ... және ... ... ... ... бірі. Және де ... ... ...... ... Жұмыссыздық нарықтық
қатынас туындайтын ... ... ... планетамыздың ешбір
мемлекет қашып құтылған емес.
Кеңес заманында ... ... ... ... ... шын ... бола бастады. 1990 жылы жұмыспен ... ... заң ... Ал ... ... ... мәселесі тек
теориялық тұрғыдан, батыс елдер тәжірибесіне ... ... ... Шынында, жұмыссыздық жеке адам және қоғам үшін
көптеген әлеуметтік – ... ... ... алып ... адам үшін ол ... кету ... сөз, қызметкер ... ... ... ... ... жүк ... ... көптен бері зерттелуде, бірақ жұмыссыздық
қатарына кімді жатқызу керек, жұмыссыздық ... ... әсер ... ... және т.б. ... ... Қазақстан жағдайында бұл мәселелер шиеленісе түсті, өйткені
экономикалық дағдарыс және ... ... ... ... ... адам қылықтарына елеулі өзгешеліктер енді.
Қазақстан ... ... ... ... жатқызу керек
екені жазылған. ... ... да бұл ... анықтама
берілген. Соларға қарамастан, жұмыспен қамту және ... ... ... өте қиын. Мысалы, көптеген адамдар жұмыссыз ... ... ... ... ... ... ... субьективті себеппен жұмыспен ... ... ... ... Оған ... – осы ... орындарының жұмысқа
орналастыратын мүмкіншілігіне сенбеу, алыс ... ... ... ... ... және т.б. ... ... халықтың жұмыспен
қамтылуын көрсететін ... ... ... ... ... болуы мүмкін, ауырып жұмысқа көпке ... ... ... ... ... ... уақыт тұрып қалады
және ... ... ... ... ... ... оған
келесідей анықтама беруге болады: жұмыссыз – ол қазіргі ... ... ... ... жоқ, ... жұмыс істей алады және ... ... ... Ал ...... белсенді халықтың
бір бөлігін жұмыссыздар құрайтын экономикадағы құбылыс.
Жұмыссыздық ... (U), ... ... (V) ... ... халық санына (L) болу ... ... және ... ...... ... саны.
Ол Халықаралық еңбек ... ... ... және ... арнайы заң нормаларымен есептелінеді. ... ... ... ... ... жұмыспен қамту органдарынан
басқа қызмет ... ... ... ... ... ... ... есептеумен Статистика ... ... ... ... ... ... ... есептелініп жүр: жұмыссыздықтың ресми және жалпы деңгейі.
Жұмыссыздықтың ... ... ... ... ретінде
жұмыссыздықтың табиғи ... жету ... ... ... жою ... емес. Жұмыссыздық нарықты
қатынастардан туады, ... ол ... ... ... ... экономист А.Оукеннің есептеуі бойынша, егер
ұлттық ішкі өнім (ҰІӨ) ... ... ... ... ал ҰІӨ ... тағы 2%-ға өсуі ... ... пайызға азайтады ... ... ... ... ... ... ... жылдың маусымында экономикалық тұрғыдан ... 15 ... одан ... халықтың саны 7,5 млн. адамды ... ... 6,9 млн. адам ... қамтылған, бұл
өткен аймен ... 66,3 мың ... көп, ... ... 643,5 адам не 12,9 мың ... кем. ... ... болып қалыптасты.
Қазақстан Республикасы және халықты ... ... ... ... биылғы қаңтар – маусымда жұмыспен
қамту жөніндегі уәкілетті органдарға ... ... 146,5 ... ... 24,9 мың адам ... білдірген тиісінше ... мыңы және 9,2 мыңы ауыл ... ... маусымның соңында жұмыспен қамту ... ... ... ... ... саны – 172 мың, бұл ... 11,5 мың адам (6,3%). 2002 жылы ... кезеңдегіден
84,1 мың адам (32,8%) кем. ... ... ... ... ... үлесі үстіміздегі жылдың мамырындағы 2,5%-
дан маусымда ... ... ...... ұзақтығы: жұмыссздың іздеу уақыт
мерзімін көрсетеді.
Кестеде байқайтынымыз: әйелдер, ... және ауыл ... ... топтары болып келеді. Абыржытатын жағдай – ол ... ... ... жүрген адамдар үлесінің артуы. Ұзақты
жұмыссыздық ... ... және ... ... ... әр ... өзінің жүргізетін зерттеулер тұрғысынан
жіктейді. Көп жіктеудің бір ... ... Ол ... ... ... ... Амалсыз жұмыссыздықта адам берілген
жалақы деңгейінде ... ... және ол ... ... ... оған
жұмыс табылмайды.
Еркін жұмыссыздықта ... күту ... деп ... ... таба алар еді, бірақ жұмыс істемегенді қалап, ... ... ... ... орнын іздеуді жалғастырады.
Жұмыссыздықты тудыратын экономикалық ... ... төрт түрі ... ... ... ... бір ... орнынан
екіншісіне ауысқанда болады;
- Құрылымдық жұмыссыздық, ... ... ұзақ ... ... ... ... нәтижесінде қызметкер мен жұмыс
орын ... ... ... және ... түрі бойынша
сәйкестіксіз пайда болады;
- Циклдық не ... ... ... түрі тұтас сұраныс
жеткіліксіз жағдайында туады;
- Маусымдық жұмыссыздық ... ... ... жыл ... ... байланысты болады.
Көріну сипаты ... ... ... ... ажыратады.
Бұған берілген уақыт ... ... ... ... ... ... ... бірақ олар егер де ... ... ... ... күші ... ... ... Қазақстанда
жасырып жұмыссыздық көкейкесті мәселе ретінде қарастырылады. ... ... ... ... ... кәсіпорынмен ресми түрде
үзбеген және мөлшерленген ... ... ... ... ... ... Ал халықаралық тәжірибеде бұл жайтты толық жұмыс
істемеушілік деп ... ... ... ... ... адамның мақсатқа сай қызметі, еңбектің көмегімен адам ... өтеу үшін ... ... өзіне лайықтап икемдейді.
Адамның тіршілік етуінің негізгі шарттарының бірі де ... ... ... ... деп ... өзі де жайдан-жай емес. Адам ... ... ... ... шықты, табиғат күштерін игере
отырып, оны өз ... ... ... құралдарын жасауды
игерді, қабілетін дамытты, білім ... ... ... ... ... айта ... еңбек ... мен ... ... ... да ... ... болар. Еңбек
қарқындылығы – белгілі бір ... ... ... еңбектің мөлшері
мен ... ... ... ... ... ... бір ... жұмыс істейтін жабдықтарды көбейткенде,
уақыт ұтып еңбек қарқындылығын ... ... ... ... өндірісті кешенді механизациялау ... ... ... дене күшін жұмсауы азаяды,
есесіне ой – ми энергиясын ... ... ... ... ... ... ... артады, керісінше, жұмыс күнінің
ұзақтығы артатын ... ... ... ... ... ... революция еңбек сипатын өзгертті. Еңбектің ... ... ... ... ... даярлауға кететін уақыт
көбейді, ... ... ... мен ... пайдаланумен
байланысты адамдардың дене еңбегінің үлесі ... ... ... технологиялық процестің мәнін ... ... та ... жұмыс істей алатын, өздігінен ... ... ... ... күні бойынша еңбек ... және ... ... ... ... ... бір бөлігін өзіне қажетті
өнімдерді өндіруге ... Бұл ... ... ... еңбек
қажетті еңбек болып табылады. Алайда ... тек ... ... ... ... ... одан әрі дами алмаған болар ... ... ... және ... сайын жетілдіру, ... ... ... ету, ... ... ... көмек
көрсету, материалдық емес ... ... ... өтеу ... міндеті. Сондықтан жұмысшыға қажетті
жұмыс уақытынан тыс ... ... де тура ... ... ... ... еңбек – қосымша еңбек деп аталады. Бір ескеретін
жәйт ... ... және ... болып бөлінуі маркстік
әдебиеттерге ғана тән, ал ... ... ... әдебиеттерде
бұл жоқ. /3, 64-65 ... ... ... күші бір ... ... ал екінші
жағы оны сатып ... ... ... күші ... ... Жұмыс күші дегеніміз ... ... және ... осы ... ол ... және рухани игіліктерді
өндіруде пайдаланады. ... ... ... ұғым тек ... ... істеп жүргендердің нақтылы еңбекте ... Бұл ... ... ... ... және де ... жалданатын еңбек резервтер қатарына жататын адамдардың
еңбектену қабілеттері ... ... ... ... ... қабілеті
әр түрлі болады, алайда еңбек ... оның ... ... ... ... күшінің нақтылы ... ... ... белгілі кәсіп жасауға жұмсалынған жұмыс ... ... ... ... ... ... еңбек рыногы дегеніміз ... ... ... ... ... Ол ... ... жұмыс күшіне ... ... ... пен оны ... ... ... белгілі уақыт ішінде
пайдалану қатынастармен байланысты. Бұл жерде ... ... ... ... ... ... ... істе көрінуі, басқаша
айтқанда, іске қосылған жұмыс күші ... ... ... ... және іске кірісуі үшін ең ... оның ... мына ... болу ... еңбек рыногының субъектілері (жалданған ... ... ... ... ... және ... одақтары, мемлекет
және оның органдары);
- субъектілер ... ... ... ... ... нормалары;
- рынок механизмі (жұмыс күшіне деген сұраныс пен ... ... ... ... және оған байланысты әлеуметтік төлемдер;
- рынок ... ... ... ... ... ... жұмыс күшіне
деген сұраныс пен оның ... ... ... ... ... ... ерік ... құқын іс жүзінде асыруға, ... ... ... ... ... ... рыногы бөліктері көзге көрінгенмен, әлі де
болса ... ... ... ... Бұл ... өзінде еңбек рыногы механизмінің бөліктерінің бір-бірімен
үйлесуінде ... ... бар. ... ... еңбек
рыногының көп түрлерін ажыратуға болады:
- біріншісі жұмыс ... ... ... ... яғни ... ... еңбеккерлермен фирма арасында
ауыстыру ... ... ... ... ... ... деп ... екіншісі еңбеккерлердің фирма ішінде жылжуына бейімделген. Бұл
рынокты ... ішкі ... деп ... ... Ресеймен салыстырғанда, еңбек рыногын
қалыптастыруда біраз алда ... ... ... ... ... әр ... ... дайындауда жеке меншіктегі оқу ... ... роль ... Ал ... ... ... пәтер-үй мен коммуникалдық шаруашылық саласында ... ... жыл ... қалды. Сонымен қатар, зейнет
жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... беріп отыр. Сондықтан, екі елдегі еңбек рыногының
ұқсастығынан гөрі ... ... ... ... ... жатыр.
Рыноктың даму дәрежесіне қарай, талдау мақсаты және де ... ... ... ... әр ... сегменттерге
бөлуге болады. Мысалы, ... ... ... ... ... үш секторға бөледі:
Бірінші сектор – бұл ... ... ... және ... ... ... ... жалақысы жоғары ... ... ... ... ... ... қатысуына
жағдай жасалынады. ... ... озық ... ... ролі ... ... келеді;
Екінші секторда – адамдар жартылай жұмыспен ... ... ... ... ... қарапайым және мәртебесі төмен,
еңбек ақы ... ... ... жүйесі жете дамымаған,
кәсіподақ орын ... ...... ... ... рыногына ықпал жасау дәрежесіне ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі қызмет орындары
реттейтін рынок. Сан ... оған ... ... жұмыссыздар,
жұмыс іздеп жүргендер және кәсіптік ... ... ... ... құштар жұмыссыздар жатады. Осы контингент жұмыс
күшінің ... ... ... тыс ... жұмыс күші рыногы. Бұған жұмысқа
орналасумен ... ... ... ... тыс ... ... ... бір бөлігі және бос жұмыс пен ... ... тыс ... ... ... ... ... және бос жұмыс пен оқу орындары жатады. Олар ... ... ... ... ... ... ... өзгеше сегменті ретінде жасырын еңбек рыногын
атауға болады. Бұл ... ... ... ... ... жатқан,
бірақ олар толық жұмыс ... әр ... ... ... ... бөлуге болады: ресми және ... ... ... ... тіркейтін, жұмыс ... ... ... ... ... Ал ... бөлігін әлеуметтану
зерттеулер ... ... ... ... ... мен ... ... мен біліктілік
деңгейіне орай бөлек-бөлек сегменттерді ... ... ... ... кезде және әлеуметтік саясатын ... ... ... ... көңіл бөлінуі тиісті:
- әйелдер жұмыс күші;
- жастар жұмыс күші;
- егде ... ... ... ... ... ... прогрестің кезеңінде экономикада және еңбек
рыногында маңызды өзгерістер ... ... ... ... ... ... информациялық технология материалдық
өндірісте және қызмет ... ... ... ... қысқартып,
жұмыссыздықты көбейттіріп отыр. Осы ... ... өз ... ... ... ... пен ... берушілерді өз талаптарына
көндіруге мәжбүр ... ... ... графикпен істеу, әлеуметтік
қорғау жүйесін күшейту, ... ... ... ... ... Оның ... экономика дамуының жаңа тенденциялары ... ... ... ... қайшы келді, өмірге еңбекті
ұйымдастыру және жалақы ... жаңа ... ... ... ... жаңа ... – «еңбек рыногының икемділігі» түсінігін ... ... ... әр ... ... және ... болды:
стандарттан тыс толық жұмыс күшін уақытын ... ... ... ... тыс ... ... алу және одан босату
мәселелеріне икемділік таныту, ... ... ... ... ... және ... рыногының икемділігі қазіогі өндіргіш ... даму ... ... ... ... ... құбылыс, экономиканы дағдарыстан
шығаруға, оның өсуіне, кәсіпорынның тиімділігін ... ... ... ... ... туғызады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... әлсіретеді. Бұл мәселелерді шешуге тек ... ... ... ... ... қызметкерлерді пайдалануда
тұрақтылық пен икемділікті үйлестіретін ұтымды реттеу механизмі.
1.4. ... ... ... ... ... бар еңбек рыногының ... оның ... ... ерекшеліктерін көрсетеді. Бұл рынок ... ... ... және ... ... ... ... Тағы бір атап өтетін жай осы рынокты ... ... ... ... ... ... әрекет ететін заңдар көрінісі (мысалы,
сұраныс пен ... ... ... т.б.) ... ... ... себебі жұмыс күшін сатып алу, сату әр түрлі ... ... ... жалдау негізінде ... ... ... ... рыногының жағдайынан тұрақты тәуелділікте болмайды.
Еңбек келісімінде ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар еңбек ... ... ... ... ... ... ... жақтарына да ... ... ... реттеу еңбекке деген ... пен ... ... ... Реттеу объектілері жалақы жұмыс аптасының ұзақтығы,
демалыс, ... алу және ... ... қорғаудың түрлері және
т.б.
Қазіргі рынок ... ... де ... ... заң шығару қабілеті еңбек қатынастарының заңсыз ... Ол тек ... ... секторындағы жұмыс күшіне
сұранысты ... қана ... ... ... жеке ... ... сөйтіп ұлттық ... ... ... ... ... анықтайды.
Еңбек рыногына мемлекеттік әлеуметтік бағдарламасының (табысы ... ... ... ... әр түрлі әлеуметтік
төлемдер, зейнеткерлерді қамсыздандыру және т.б.) ... ... ... ... жоғары нарықтың қысымында тұрған еңбекшілердің
әлеуметтік-экономикалық жағдайын ... ... ... тудыратын жақтарын жақсартады. ... ... ... ... ... ... Ол ... рыногының қызметіне
тікелей байланысты емес, одан тыс принциптерден ... ... ... мемлекеттің аралық қызметінің де ... ... ... ... ... табады. Жалпы еңбекке
орналастыру жөнінде информациялық орталық құрады. ... ... ... ... ... ... ... өзгертіп отыратын
тынок талаптарына, тез ... ... ... ... ... ... алатын орны ерекше.
Еңбек биржасы – ол ... мен ... ... ... ... сату ісін жүргізгенде және ... ... ... ... мекеме. Алғашқы еңбек биржалары ХІХ ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың
басында пайда болды. Олар ірі ... ... ... ... ... ... Одесса сияқты қалаларда құрылды.
Ресейде еңбек ... ... 1917 ... дейін ақылы, жеке
аралық конторлар қанат жайды. Бұл ... ... ... ... еңбек биржалары атқарады, оларды жұмыспен қамту бюролары
деп атайды және олар ... ... ... ... ... ... ... мысалы, мынадай міндеттер
атқарады: ... ... ... ... ... ... көмектесуде аралық қызмет етеді; екіншіден,
жұмыс ... ... ... ... ... ... ... информация береді; төртіншіден, жастарды жаңа
кәсіпке ... және ... ... ... ... ... Италияда мемлекеттік биржалар жұмыссыздарды есепке алады
және жұмыссыздықпен ... ... ақы ... Жұмыстан бас
тартқан кезде адам ақыдан айрылады.
Мемлекеттің еңбек ... мен ... әр ... ... ... ... ... жеке агенттіктері де бар.
Кәсіподақтардың, жастардың діни ... ... ... аралық бюролары жұмыс істейді.
Алайда еңбек рыногының жайына еңбек ... ... ... ... ... ... ... беретін жұмысқа жіберу қағаздары
кәсіпкерлер үшін ... бола ... ... ... ... ... кадр бөлімі арқылы жалдап,
жоғары маман ... ... ... қызметін пайдаланбай,
тікелей кәсіпорындармен байланысты.
80-жылдардың ортасында еңбек ... ... ... ... Мұның өзі батыстың көптеген дамыған елдерінде
неоконсервативтік ... ... ... ... енуімен де
байланысты еді. Неоконсервативтік ... ... ... ... ... ... ... айырылып, рынок болудан қалған.
Оның тепе-теңдігінің ... ... ... ... мұның себебі
әрекет ету механизміне реттеуші ... ... ... тыс
болған. Мұның нәтижесінде экономикалық өмір ... ... ... тұрақты және кең көлемдегі ... ... одан әрі ... ... ... мен оның жаңа ... ... және ішкі
рыноктағы бәсекенің күшеюі жұмыс ... ... ... ... ... ... ... кәсіптік мамандық дәрежесін ... ... ... ... шоғырландыруы қажет. Мұндай нәтижеге
неоконсерватистердің ... ... пен ... ... ... ... жету ... емес.
Қалыптасқан жағдайдан шығу үшін неоклассиктер мынаны ... ... ... ... ... оның ... күшейту,
қазіргі талаптарға бейімдеу. Ол үшін ... ... ... ... керек. Еңбек ... ... ... ақы
төлеудібұрынғыға қарағанда әлдеқайда икемді ету, ол жұмыс ... ... ... тиіс. Бұл тәсіл 60 – 80 жылдарда кеңінен
қолданылды, әрі ол жеке дара ... ... ... ... ролі ... және ол жұмысшылардың күнделікті
еңбегі ... ... ... оның ... еңбегінің сапасына,
мамандығына, біліктілігіне қарап ... ... ... ынталандырудың басқа да түрлері қолданылады. Жұмысшылар
компанияның пайдасын бөлісуге және ... ... ... ... ... ... түрлерін таңдап алуы, әлеуметтік
өтемдер, жұмыс уақытының ... мен ... ... ... ... рөлі ... ... тыс еңбекпен
қамтамасыз ету ... ... ... үйде істейтін уақытша жеке
дара контрактімен істейтін мазмұнды жұмыс, ... ... ... қамту. Олао жаңа мазмұнды бүгінгі технологияның мүмкіндігін
көрсетеді.
Еңбек ... ... ... ... беру ... ... алу ... бас тартуына алып келеді. Еңбекке
қамту ... олар ... ... ... пен ... ... онда ... сұраныс көлемі де икемді
варианттардың пайдасына өзгеруі керек. ... бір өнім ... ... ... жұмыспен қамтылуы біркелкі
болмайтыны, себепті, икемді ... ... және ... әр ... графиктері де қолданылады. Мұндай бір жұмада еңбекпен қамту
әр түрлі ... ... болу ... да ... жұмысшылармен еңбек қатынастары да ... ... ... ... еңбек ... ... ... шарттарына өсу белгіленеді. Ал
бұл кәсіподақтардың еңбек ... ... ... ... ... ... кеңесшісі болуға, жұмыс берушілермен
тікелей еңбек қатынастарына түсіруге итермелейді.
Еңбек рыногының ... ... ... ... ... ... ... керектігі көріне бастайды. Рынокта бәсекелікті
күшейту ... оның ... ... ... ... ... басты реттеуші түрі – ... ... ... жеке еңбек
келісімі болуға тиіс.
Еңбек рыногын флексиблендірудің ... оны ... ... ... ... ... жою ... керек.
Былай болған күнде әлеуметтік қатынастар күрт ... ... ... ... ... қызметі, оны еңгізу ... ... ... ... ... ... сәйкестендіру туралы болып отыр.
2 бөлім. Қазақстан Республикасындағы еңбек ... ... ... ... ... ... сүру ... жүйесінде орталық орынды тұрғындар ... ... ... ... ... ... барлық ақшалай және ... ... ... ... ... ... топтарға бөлінеді:
1) айналысқан еңбектен ... ... жеке ... ... ... ... жәрдемақылар, степендиялар, санаторий жолдамаларына,
демалыс ... ... ... ... ... ... дейінгі балалар
ұйымындағы балаларды қамтамасыз ... ... ... басқа да табыс көздері.
Тұрғындардың табысы ақшалай және натуралды ... ... көп ... ... ... түрде түседі. Натуралды
табысқа қосалқы шаруашылықтың, ... ... ... ... бөлігі, қайтарымдылық көмектің үлкен бөлігі жатады.
Еңбекақы ... ... ... ... үшін ... ... уақыты үшін ақы;
-бір мерзімдік көтермелеу төлемдері және ... ... ... төлемдер;
Жұмыс істеген уақыт бойынша төлемдерге кіретіндер:
-ставка, оклад, ... және ... ... төлемдер;
-жұмыс кезінен тыс уақыттағы жұмыстар;
-кезекті демалыс;
-түнгі уақыттағы жұмыс үшін ... ... және де ... ... басқару;
-көп жылдық қызмет төлемі;
-қосымша прогрессивті расценка ... ... ... төлемдері;
Еңбекақы қорының құрамына кірмейтіндері: ... ... жүру ... ... жұмыс тәсілінің вахта түрі үшін және
егістік жұмыстары үшін ... ... ... қоса ... ... ... кірмейді:
-формалық киімнің бағасы, олар ... ... ... ... ... киім және ... шығындары
сияқты);
-жұмыстан шығарылған жұмыскерлерге жұмысқа тұрғанша ... ... және ... ... ... ... және ... байланысты жалақы төлеміне ... ... ... категориясы бар жұмыскерлерге демалыс
орнына бару және қайтып келу ... ... ... ... қарайтын әйелдерге
компенсациялар.
Жеке қосалқы шаруашылық табысына кіретіндер:
Тұрғындардың ... ... ... ... табыстар.
Жеке қосалқы шаруашылық тұрғындардың жеке ... ... ... де өз ... ... қоюды мақсат етпейді (кейбір өнімдерді
рынокта сатылса да). Жеке ... ... ... еңбекті
қолданбайды, оның жер көлемі заңмен ... ... ... ... ... осыдан көрінеді.
Табысқа тағы да жататындар:
-зейнетақылар;
-жәрдемақылар;
-степендиялар;
-санаториялар жолдамаларына, демалыс ... ... ... лагерлеріне, мектепке дейінгі балалар
ұйымындағы ... ... ... ... ... және жергілікті бюджеттен, ... ... және әр ... ... ... көздеріне кіретіндер:
-жеке меншіктен ... ... ... ... ... төлем);
-түрлі ұтыстар;
-қашқындар мен еріксіз ... ... ... ... ... ... ... ағымдық трансферттері
(еңбекақыны аудару, ... ... ... ... көмек, қайырымдылық және т.б.)
Статистикалық тәсіл бойынша бұл тізімге заңсыз қызметтен ... та ... ... ... және ... сату,
жезөкшелік, гагстеризм; бұларды есептеу әдістері ... ... ... ... өмір сүру ... сипаттайтын маңызды
көрсеткіштерге қолдағы бар ... ... және ... бар жеке ... Олар ... ... жеке ... және тұрғындардың
міндетті түрдегі және ... ... ... ... ... ... ... ақшалай табысының құрамына ел
азаматтарының бір жыл ... ... ... ... ... ... ... (жылдың орташа курсы бойынша теңгеге айналдырғанда)
және натуралды кірістер ... ... ... жылдық бөлшек
бағасы мен есептелген) бар.
Жиынтық ақшалай табыстың ... ... бір ... ... ... ... ... мұра, лотерея ұтыстары,
автокөлікті, үйді, жерді сатудан ... ... және ... ... ... ... ... жерге, мүлікке,
мұраға және т.б.) жинақтар және ... ... ... ... тұруға тіркеу төлемдері, сатуға құқық алу үшін ... ... ... үшін ... ... ... ... және пеня
төлемдері.
Ерікті төлемдерге әр ... ... ... ... ... ... ... діни және ... ... жеке ... ... шығындар және т.б. кіреді.
Тұрғындардың жалпы қолдағы бар ... ақша ... ... ... және ... ... тұтынуға қолданатын
немесе сақтауға пайдаланатын ... ... мен ... ... бар ... ... ... бар табыстан тұрғындардың
қоғамдық ... ... ... қызметтің құнына аз.
Инфляция және ... ... ... тұрғындардың жиынтық
қолдағы бар табысы және нақты қолдағы бар ... ... ... ... игіліктер мен ... ... ... Бұл ... ... ... ... сатып алу мүмкіндіктерін сипаттайды.
2.2. Қазіргі ғылыми-техникалық революциялардың жұмыс күшіне ... ... өнім ... ... қоғамдық еңбегімен
жасалады. Бұған өндірістің материалдық емес ... мен ... да ... ... ... бұл түсінікке
қызмет көрсету мен ... ... ... ... және
басқару саласындағылар да жатады.
Шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... жұмыс күшінің ауысуын жеңілдетіп,
оның интеграциясына ... ... ... ... ... ... ... жартысындағы ғылыми-техникалық революциямен (ҒТР)
байланысты еді. ҒТР ... ... ... де әсер ... ... жұмысшы еңбегінің мазмұны өзгереді. Өндіріс процесінде еңбек
негізінен төрт ... ... ... ... және ... ... өндіріс жағдайында бастапқы екі ... ... ... ... ... ... үшінші
қызметті де түгелдей болмағанымен ... ... ҒТР ... рөлі ... ме? Деген сұраққа жауап теріс болуы керек,
Өйткені өндіріс ... ... мен ... ... бір ... қажытатын еңбектен босатып, жұмысшылардың
шығармашылығын, интеллектуалдығын, ... ... ... ... ... шешімдер ықтималды сипат алады. ҒТР өндірістің
динамикалық ... ... ... ... ... ... Ол ... мерзімде өндірістік шешімдер
қабылдауы тиіс, өйткені қымбат ... ... ... ... адам ... ... қазіргі жұмысшы күшіне жаңа
талаптар қояды.
Жалпы білім дәрежесін ... ... ... ... ... ... ... етеді, бүгінгі мамандықтар 8-10
жылдан кейін ... Ал ... ... талабы жалпы білім
деңгейінің өте жоғары ... ... ... ... ... ... ғасырдың бірінші
жартысында өндірісте ... ... және ... ... ... ... бар ... сұранысты көбейтті (алдымен
станокта ... ... ... ... ... 30 ... ... жабдықтарды жөндейтін, өндіріске ендіретін,
мамандық иелеріне деген қажеттілік күшейеді.
Сонымен қатар ... және ... да ... ... ... істей алатын мамандықтарға ... ... орай ... ... ... үлесі артып, мамандығы жоқ
жұмысшылардың үлесі күрт ... ... ... ... ... ... ... Ғылымның жай эволюциялық даму кезінде, орта және ... ... бар ... соны технологияны оңай ... ... ... ... береді. Бірақ бүгінде ... ... ... 8-10 ... екі есе ... ал ... салаларды
(мысалы электроникада) әрбір 2-3 ... ... ... ... ... ... ... тездейді.
Моральдық, психологиялық дәрежені көтеру. ҒТР ... ... ... ... өзгеріп тұратын процестерді
жіті қадағалауын ... ... ... ... ... ... үйлестіру қажеттігі күшейеді.
Барлық индустриалды ... ... ... қазіргі еңбек
рыногының салалық құрылымдағы белгілі тенденцияларын көрсете ... ... ... ... саласында істейтіндердің
абсолюттік саны көбейеді. ... ... ... ... киім, тоқыма өнеркәсібіндегі және темір жол ... пен ... ... ҒТР ... ... салалардағы
жұмысшылардың көбеюімен толықтырылады. Әңгіме ЭВМ, автоматтандыру,
робототехника, ... ... ... ... ... және т.б.
туралы болып отыр. Екіншіден, материалдық ... ... да ... ... оның ... ... он жылдықтардағы
материалдық емес салалардағы қызметшілер санының күрт ... ... ... ... оның ... ... артуы, жиынтық жұмысшы шеңберінің ... ... ... ... проблемасын қояды, сөйтіп оның ... ... ... ... сәйкестендіреді.
2.3. Қазақстан Республикасындағы жұмысшы ... ... ... өту Қазақстан Республикасының ашықтығына
ықпал етіп, оны ... ... оның ... ... сыртқы және ішкі миграциясына ... ... ... ... ... әкелетін ішкі және
сыртқы ынталандырушы ... ... ... ... ... даму ... жұмысшы күшінің сыртқы
миграциясында ... ... ... өйткені экономика мемлекет
монополиясына ... өсу ... ... ... және ... ... бөлудің үлкен мүмкіндіктеріне
негізделген еді. ... ... ... мемлекетаралық
ынтымақтастықты шектеп қана ... ... ... ... қосылу тұрғысынан дезинтеграцияға әкелді.
Тәуелсіздік алу мен ... ашу ... ... ... ... ... Ол бағалы және арзан еңбек
ресурстарын, шетел жұмысшы күшінің иммиграциясын ... ... ... еліміздің азаматтарының бір бөлігі шет елде ... ... ... Осы ... еліміздің халықаралық еңбек
рыногына енуіне әсер етіп, ол енді ... ғана ... ... зор ... ... ... ... рыногын тек білімдердің кетуі
мен ... ... ... ... әсер ... ... ... болмайды, ол енді еңбекті пайдаланудың жаңа ... ... ... ... ... ... басты
өзекшелігі – жұмыстылықтық, еңбек ... ... ... ынталандыру, жаңа әлеуметтік құрылымдар ұйымдастыру, еңбек
сферасында ынталандыру мен ... ... жаңа ... күні кез ... ел, даму ... мен құрылымынан
тәуелсіз, өз ... ... ... ... ... ... жетістіктерін ендіру, өндіріс ... ... ... ... да бір дәрежеде бетпе-бет
келеді. Бұл мәселелерді кейде бір ... ... шешу ... ... ... әлем ... ... үйлестіру, халықаралық
адам және еңбек ресурстарымен алмасу мақсатындағы ... ... ... жету үшін саяси және әлеуметтік-экономикалық
жағдайларды қалыптастыруды қажет ... ... ... ... ...... болып қалуда. Миграцияны ынталандыру ... ... ... алу ... ... ... ... жұыс
істеу үшін қажетті жағдай ... ... ... ... ... балаларына білім беру мен ... ... осы ... ... ... ... отыр.
Миграция – диалектикалық ... ... оны екі ... тенденциялар мен оң жағдайлар тұрғысынан қарастыру керек.
Қазақстан ... жас, ... нық ... мемлекет үшін,
эмиграцияның күшеюі жоғары ... ... ... еңбек
потенциалын толтыру үшін оқыту, денсаулық сақтау, ... ... ... ... ... экономикаға тікелей зиян әкеледі.
Бірақ миграция мәселесіне тек ... ... ... ... ... ... ол ... дағдарыстан шығуға,
экономикалық мәселелерін ... ... ... ол ... ... ұлттық дәстүрді сақтау сияқты мәселелер пайда
болады.
Интеграция жағдайында Қазақстан ... ... ... енуге
дайын ба?
Бұл сұрақтың қарастырылуы еліміздегі мигранттардың сапалық ... ... әсер ... ... ... мен факторларды
талдауды қажет ... ... ... ... мен ... блоктарға жүйелеп, келесіде тиянақты қарастыруымызға болады:
1. Экономикалық факторлар ... ... ... ... апаттар;
4. Әлеуметтік және этникалық қарама-қайшылықтар;
Көрсетілген әрбір жүйеде факторлар топтарын бөлу ... ... ... ... және жекешелендіру процесі;
б) Экономикалық ... ... ... Көлеңкелі жұмыстылықтың дамуы;
г) Бір өндірісті кіші қала ... ... ... ... ... ... ... еңбек күшін ұдайы өндіру мәселелері;
б) жыныстық-жас құрылымы;
3. Экологиялық факторлар. Арал ... ... ... Шығыс
Қазақстаннан экологиялық миграцияның пайда ... ... ... және саяси қарама-қайшылықтар. ... ... ... өсу ... ... ... ... пен қылмыстың өсу дәрежесі кіреді.
Миграция мәселесі мен оның ... әсер ... ... ... ... ... ... және
демографиялық мәселелерге бөлеміз.
Мемлекет секторының ... мен жеке ... ... ... күші ... ... әсер етті. ... ... ... пен жеке меншік бизнес саласына ауысуы
тенденциясы ... ... мен ... Ұлттық агенттігі
мәліметі бойынша, 1998 жылы жеке ... ... ... ... саны ... бөлінді: өндірісте – 127,9 мың, ауыл
шаруашылығында – 871,6 мың, ... мен ... ... ... ... мың адам ... және материалды емес салалар бойынша ... ... ... бар. 1998 жылы ... ... ... ... – 25542 теңге болды, ал қара және
түсті металлургияда – 16918 бен 14783 ... ... ... ... ... минималды деңгейі жеңіл өнеркәсіпте – 5716,
медициналық салада – 5160 ... ... емес ... ... максималды деңгейі несие,
қаржыландыру мен қамсыздандыру мекемелерінде – 23087 ... ... ... барлау – 17850 теңге, басқару мекемелерінің аппараты –
13777 теңге болды.
Бұл ... ... ... мен ішкі және ... ауысуға
өз әсерін бермей қоймады.
Қазақстан экономикасының құрылымы ... ... ... ... ... материалдық өндірістен материалдық ... ... ... ағымы болуда. 1998 ... ... ... беру ... ... ... саны – 541,5 ... денсаулық сақтауда – 306,3 мың ... ... мен ... – 113,2 мың ... ... мекемелер аппаратында 134,8 мың
адам болды.
Қазақстан территориясында жұмысшы күшін әкелуге 349 ... ... ... және ... ... ... алғаннан
бері қазақстандықтар үшін 1996 жылы 20 мың ... ... ... жылы – 5504 ... ... ... ... көптеген
шетелдіктер кәсіпорындарда лицензиясыз немесе жалған ... ... ... ... «ҚР-на шетел жұмысшыларын әкелу
мен жұмысшы күшін шетелге ... ... ... ... қабылдады.
Лицензиялар енді еңбек биржаларында ... ... ... ғана ... ... ... басуға байланысты
шетелдік компаниялар, Мемлекеттік жұмыстылыққа көмек ... ... ... шетел жұмысшының Қазақстан ... ... ... ... ... ... ағымдарының күшеюі
ерекшелігіне ... ... және ... ... ... ... Тіркелмеген жұмыстылық кең қолданыла бастады.
Жұмыскерлер ... ... ... ... ... ... ... кетуі негізіндегі саны өсуде. Осының
салдарын пайдаланып көптеген ... мен ... ... өз ... ... түрде қоспай жұмыс істеуде. 1997 ... ... мен ... жасамаған жұмысшылар саны осы
кәсіпорындар ... ... ... Сонымен бірге,
босағанжұмысшылар мен жасырын ... ... ... ... ... ... қиындатуда.
Ұлттық еңбек рыногы мен жұмысшы күші миграциясының ... ... ... ... бірі ... ... ... өндіру қарқыны болып табылады. Соған байланысты, болашақта
ұлттық ... ... оның ... халық мобильдігі жоғары
немесе төмен ... ... ... ... ... ... болуда.
1997 жылы қазақстандықтар саны 188,9 мың ... ... ... ... саны өсуі тек үш ... ғана ...... Қызыл-Ордада (1%), Оңтүстік Қазақстанда (0,4%).
Халық ... ... ... ... азаюы мен
эмигранттар санының өсуіне байланысты.
5 жыл ішінде туылудың ... ... әр мың ... ... 14,7 ... ... ... нәтижесінде табиғи өсім деңгейі
2,1 есе төмендеді. Ал ... ... ... ... ... экономикалық өсу зиян тигізіп, ... ... ... әсер ... 5 ... еларалық миграция айналымына 1997,5 мың адам
қатысты. Алыс ... 25 мың адам ... бұл ... 440,4 ... ... шетелден 319,8 мың адам келіп, 1212,3 мың адам ... ... ... ... ... ... тұр. ... ең үлкен мөлшері 1994 жылы (480,8 мың адам) болды.
Келесі екі ... оның ... ... 1997 жылы 2999,5 ... жетті. Қазақстаннан кетіп ... ... ... қабылдайтындар: жақын шетелде – Ресей – 72,4%. Өзбекстан мен
Украина – 2%, ... – 1,8%, ал алыс ... ... – 18,4%,
Израиль – 0,6%, АҚШ – 3%. Қазіргі уақытта ... ... ... елге ... ... ... үшін мәселе еңбекке ... ... ... ... өмір сүруге кетіп жатқаны ... ... ... ... зор ... жеңілдетілген жағдай жасауы
да өз әсерін ... саны ... және ... ... байланысты өте мардымсыз.
Қазақстан Республикасының әлем қауымдастығына енуінің маңызды
қадамы – ... ... ... ... ... Конвенцияларға
қосылуы. Әзірше бұл ... үшін ... және ... ... ... ... ... кету процесін ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Ең алдымен, халықаралық
талаптарға сәйкес, заң ... ... ... ғылыми-техникалық және өндірістік ... ... ... ... режимін құру арқылы
тұрақты немесе уақытша ... ... ... ... қажет.
Осыған байланысты алдыңғы қатарда ... ... ... ... ... ... ... болу керек. Ол
біздің халықаралық ... ... ... ... әсер етер ... күшінің орын ауыстыруының тиімділігін арттыру ... ... ... ... құру ... болар
еді.
Ол творчестволық, ғылыми-зерттеушілік ... ... ... ету, ... және ... ... ... ... ... еді. Бір
жағынан, ол ... ... ... ... ... ... тигізер еді.
Жоғарыда көрсетілгеннің бәрін қорытындылай ... ... ... ... қалыптастыру мен оның ... ... ... тұр. ... ел ... ... тыс қозғалысының әзірше теріс ... ... ... ... ... республикада халықаралық миграцияда тез ... ... ... ... ... зор ғылыми,
творчестволық, ... беру ... бар ... айта кетуіміз
қажет.
Әдебиеттер:
1) 1) ... ... ... ... ... 2002 жыл.
2) «Әлеуметтік-экономикалық статистика» ... ... ... 2003 ... ... ... ... А.С.Баймұханов,
У.А.Жанайдаров, Алматы 2002 жыл.
4) Статистический ежегодник Казахстана: статистически сборник,
Смаилов ...... Р.К. 2004ж ... «Экономикалық теория», Я.Ә.Әубәкіров, Б.Б.Байжұмаев, Ф.Н.Жақыпова,
Т.П.Табеев, ... ... ... 1999 жыл.
6) «Экономикалық теория негіздері», Алматы «Санат» 1998 жыл.
7) «Еңбек ... ... (3-4, 5-11), ... ... жыл.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы туралы32 бет
XV-XVII ғ.ғ. этнопсихологиялық ой-пікірлер (асанқайғы, қ. жалайри, м.х. дулати, шалкиіз, жиембет жырау т.б.)5 бет
Енбекти жане жалакыны жоспарлау20 бет
Еңбек жалақысы22 бет
Еңбек нарығы. Жалақы факторлық табыс ретінде10 бет
Еңбек нарығы. Жалақының мәні, түрлері мен жүйесі37 бет
Еңбек рыногы және жалақы теориясы8 бет
Жалайыр Қосымұлы Қадырғали (1530-1605)8 бет
Жалаулы жастықтың алаулы шағы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь