Қаржылық бақылаудың сыныптамасы мен әдістері

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І Бөлім. Қаржылық бақылау түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1.Қаржылық бақылаудың мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

ІІ Бөлім. Қаржылық бақылаудың сыныптамасы мен әдістері ... ... ... ... ... .7
2.1.Қаржылық бақылаудың сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.2.Қаржылық бақылаудың әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 13

ІІІ Бөлім. Қаржылық бақылауды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
3.1. Аудиторлық бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
3.2. Қаржылық бақылаудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ...24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Кіріспе

Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмінде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы - нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтік – экономикалық мәнін түсіне білудің, оның іс-әрекет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ақшалай қорланымдарды, табыстарды және қорларды жасаумен, оларды ұлғаймалы ұдайы өндірістің мақсаттарына және қоғамдық дамудың қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты болатын экономикалық қатынастар қаржы туралы ғылымның мән – мағынасы болып табылады. Қаржы ресурстары мен мақсатты ақша қорлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және пайдаланылуы қаржының объектісі, ал қоғамдық өмірдің ұйымдастырушысы ретіндегі мемлекетті қоса алғанда қызметтің өндірістік және өндірістік емес сфераларының сан алуан шаруашылық, қоғамдық және басқа ұйымдары оның субъектілері болып табылады.
Қаржы туралы ғылымға және қаржыны зерделеу кезінде танып білудің негізгі әдісі – материалистік диалектикалық – тарихи әдіс қолданылады, ол нақты тарихи жағдайларды ескере отырып, қаржы қатынастары мен құбылыстарын олардың дамуы мен өзара байланыстылығы негізінде зерттеуді болжайды.
«Қаржы» курсының құрылымы, оның тақырыптары мен сұрақтарын қарау дәйектілігі қаржы теориясы туралы ғылымның мазмұнымен және оның міндеттерімен айқындалатыны белгілі.
Курстық жұмыста қарастырылып отырған өзекті мәселе: «Қаржылық бақылау». Бұл мәселеде курстың негізгі функцияларын, қағидаларын, әдіс – тәсілдерін қарастырамыз.
Курстық жұмыс негізінен көлемді үш бөлімнен тұрады. Курстық жұмыстың негізгі бөлімі орындалған жұмыстың әдістері мен негізгі нәтижелері, мәселенің мәні мен құрамын бейнелейтін мәліметтерден тұрады.
Қорытынды берілген сұрақ және мәселені зерттеудің қысқаша шешімдер мен жалпы нәтижелерден тұрады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. «Қаржы» Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С., Алматы 2005
2. Балабанов А.И., Балабанов И.Т., Финансы, учебное пособие. – Петербург: 2000 – 192 стр.
3. Финансы, деньги, кредит. Учебник, под/ред. О.В. Соколовой – М.: ЮРИСТ., 2001 – 784 стр.
4. Құлпыбаев С. Қаржы теориясы. Оқу құралы., - Алматы . Мерей, 2001 – 176 бет.
5. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғұлова А.Қ., Қаржы менеджменті. Оқу құралы. Алматы., 1999 – 188 бет.
6. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С., Қаржы, оқулық – Алматы., 2003 – 448 бет.
7. Финансы. Учебное пособие. (Под/ред., профессора А.М.Коволевой). 4 изд. – М.; 2000
        
        Жоспар:
Кіріспе……………………………………………………………………………3
І Бөлім. Қаржылық бақылау түсінігі……………………………………………4
1.1.Қаржылық бақылаудың мәні мен маңызы………………………………4
ІІ Бөлім. Қаржылық бақылаудың сыныптамасы мен ... ... ... 7
2.2.Қаржылық бақылаудың әдістері……………………………………… 13
ІІІ Бөлім. Қаржылық бақылауды ... ... ... Қаржылық бақылаудың шетелдік тәжірибесі.…………………………24
Қорытынды ……………………………………………………………………26
Қолданылған әдебиеттер тізімі ………………………………………………27
Кіріспе
Нарықтық қатынастардың ... да, ... ... ... механизмінде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы - нарықтық қатынастардың
құрамды бөлігі және ... ... ... ... ... Бұл орайда
қаржының әлеуметтік – экономикалық мәнін ... ... оның ... ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай
дамыту мақсатымен қаржы ... ... ... және ... ... мен ... көре білудің маңызы зор.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ... ... және ... ... оларды ұлғаймалы ұдайы өндірістің
мақсаттарына және ... ... ... ... ... болатын экономикалық қатынастар ... ... мән – ... болып табылады. Қаржы ресурстары мен мақсатты ақша
қорлары, олардың қалыптасуы, ... және ... ... ал ... ... ұйымдастырушысы ретіндегі мемлекетті қоса
алғанда қызметтің өндірістік және ... емес ... сан ... қоғамдық және басқа ұйымдары оның субъектілері болып табылады.
Қаржы туралы ғылымға және қаржыны зерделеу ... ... ... ...... ...... әдіс қолданылады, ол
нақты тарихи жағдайларды ескере отырып, қаржы қатынастары мен ... ... мен ... байланыстылығы негізінде зерттеуді болжайды.
«Қаржы» курсының құрылымы, оның тақырыптары мен ... ... ... ... ... ... ... және оның
міндеттерімен айқындалатыны белгілі.
Курстық жұмыста қарастырылып отырған ... ... ... Бұл ... ... ... функцияларын, қағидаларын, әдіс –
тәсілдерін қарастырамыз.
Курстық жұмыс ... ... үш ... ... Курстық жұмыстың
негізгі бөлімі орындалған жұмыстың әдістері мен негізгі ... мәні мен ... ... мәліметтерден тұрады.
Қорытынды берілген сұрақ және мәселені ... ... ... жалпы нәтижелерден тұрады.
Қаржылық бақылау түсінігі
Қаржылық бақылаудың мәні мен маңызы
Қаржылық бақылау – қаржы ... ... ... ... бөлу және ... ... негізділігін тексеруге бағытталған
айрықшалық қызмет.
Қаржылық бақылау қаржыны басқарудың функциялық элементтерінің бірі.
Ол ... ... ... ... ... басқару сияқты басқа
элементтерімен тығыз байланысты және бір ... ... ... ... ... экономикалық категория ретінде ... ... тән ... ... түрде шарттасылған. Бұл
функция арқылы ... ... ... ... үйлесімі, қорлардың ара
салмағы, оларды қалыптастырудың көздері, ... ... ... ... ... ... материалдық игіліктерді өндіру,
айырбастау, бөлу және ... ... ... ең ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бірақ бұл мүмкіндік тек ... ғана ... ... мынадай белгілі бір шарттардың
кезінде: Бақылаудың ... ... ... ... ... ... бұл органдардың құқықтарын реттемелегенде шындыққа айналады.
Сөйтіп, бақылау функциясы ... ... ... ... пайдалану
үшін объективті жағдай жасайды, ал оны саналы түрде ... ... ... ... ету ... ... ... Егер қаржы
экономикалық базистік қатынастарды, яғни өндірістік қатынастардың ... ... ... ... элементтерінің бірі ретіндегі қаржылық
бақылау қондырмалық категория болып табылады. Практикада қаржының ... ... ... ... ... асырылады, бірақ бұл ұғымдарды
бірдей деуге болмайды.
Бақылау функциясы – қаржының ішкі қасиеті, ал қаржылық ... ... ... ... ретіндегі бақылау функциясын практикалық ... ... ... ... ... ... қаржы механизмін
қалыптастыруға жәрдемдесу қаржылық ... ... ... ... бақылаудың көмегімен қаржы жоспарларының орындалуы, ... ... ... ... ... ... ... нәтижелігі қаржылық жоспарлауда, оперативті ... ... ... – оның ақша ... ... ... ... тексереді: экономикалық заңдар талабының
сақталуы; жалпы қоғамдық өнім мен ұлттықтабыстың құнын бөлу және қайта бөлу
үйлесімдерінің ... ... ... және оның ... (бюджеттік
бақылау); шаруашылық жүргізуші субъектілердің, мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... еңбек, материал
және қаржы ресурстарының қаржылық жай-күйі және оларды тиімді пайдалану.
Қаржылық бақылау ... ... ... бақылауды да кіріктіреді.
Қаржылық бақылаудың іс - әрекетінің сферасы бақылаудың ... ... ... ... ... ... ... тура келуі мүмкін. Шаруашылық ұйымдардың қаржы жағы ... ... ... ... қаржылық бақылауды шаруашылық
бақылаудан бөліп алу қиынға түседі, ал кейде мүмкін болмайды, өйткені қаржы
операцияларының көбінде ... ... ... ... ... ... функциялары:
1. қаражаттардың жұмсалуын тексеру (шығыстардың сұралған сомаларға
сәйкестігі және мемлекет қаражаттарының тиімділігі);
2. қаржы ... ... ... бойынша мемлекеттік ресурстарға
қаражаттарды жұмылдырудың уақыттылығы мен толымдылығын тексеру;
3. есеп және есептеме қағидаларының сақталуын тексеру.
Бақылауды жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... ... жаппайлылығы, әмбебаптылығы;
• бақылаудың превентивтілігі, яғни оның алдын алу сипаты;
• әрекеттілік, нақтылық, ... - ... ... ... ... негізделген әдістерді қолданғанда, істі ұқыпты
зерделегенде, нақты ұсыныстар енгізгенде ғана жетуге болады;
... ... ... ... бақылау органдары қызметкерлерінің тәуелсіздігі.
Қаржылық тәртіп – бұл белгіленген ұйғарымдардың және мемлекеттің, оның
шаруашылық ... ... ақша ... ... бөлудің және
пайдаланудың тәртібін айқын сақтау.
Қаржылық ... ... ... ... ... ... субъектілері мен объектілерін бақылауды жүзеге ... ... ... жөн, яғни ол ... ... макродеңгейде
жүргізіледі.
Макродеңгейдегі қаржылық бақылау – бұл бүкіл мемлекет ауқымында
қаржыны ұйымдастыру мен оның ... ... ... Оның ... ... ... ... қаражаттардың орталықтандырылған қорларын қалыптастырып,
тиімді ... ... ... ... қаржы қатынастарын іске асырудың қолданылып жүрген нысандары мен
әдістерінің ... ... ... мен әдістердің сай
келуін бақылау;
• қаржы ресурстарын неғұрлым тиімді пайдалану, ... ... ... ... ... ... ... түрде
және саралай отырып қанағаттандыру, азаматтардың әлеуметтік мәдени
сферасының қызметтеріне деген ... ... ... оларды салалар мен ... ... ... ... жою және ... ... мемлекеттік қаржылар бақылаудың объектісі болып көрінеді.
Жиынтық қаржы жоспарлары (сметалары), аумақтық, салалық ... ... ... ... бақылаудың предметі болып табылады. ... ... ... және ... ... және ... ... көрсеткіштері талданады, жинақтап қорытылады ... ... ... ... ... мен әдістерін жетілдіру
жөнінде ұсыныстар жасалады.
Биліктің заң шығарушы органдары мен басқарудың ... ... ... ... ... ... ... қаржылық бақылау – меншіктің барлық нысанындағы
шаруашылық жүргізуші субъектілер деңгейіндегі бақылау.
Микродеңгейдегі қаржылық бақылаудың ... ... ... ... қолданылып жүрген заңдардың
сақталуын қамтамасыз ету;
• шаруашылық ... ... ... ... ... дер ... мен ... ету;
• қаржы ресурстары өсуінің ішкі өндірістік резервтерін табу;
• ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... жасауға және басқаларға жәрдемдесу.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы – шаруашылық ... ... ... ... ал қаржылық көрсеткіштер (табыс, ... құн, ... ... және ... оның предметі болып
табылады. Қаржылық бақылауды кәсіпорындардың экономикалық службасы, оның
жеке мамандары ... ... Бұл ... ... аудиторлық ұйымдар да
тартылады.
Кейінгі (келесі) қаржылық бақылау қаржы ... ... ... ... мен ... ... ... кейін,
шаруашылық органдардың ақшаны пайдаланғаннан кейін және т.б.) жүргізілетін
бақылау және ... ала ... мен ... ... ... ... ... жетелейді.
Қаржылық бақылаудың сыныптамасы мен әдістері
Қаржылық бақылаудың сыныптамасы
Қаржылық бақылаудың сыныптамасы субъектілердегі айырмашылықтарға,
бақылау іс-қимылдарын ... ... ... ... ... негізделген. Осы белгілерге қарай, қаржылық бақылау үш бағыт
бойынша: түрлері, нысандары, оны жүзеге ... ... ... Республикасының қазіргі қаржылық бақылау жүйесі оны жүзеге
асыратын субъектілерге (бақылауды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... және ... бақылау болып
ажыратылады.
Қаржылық бақылаудың түрлері бойынша сыныпталуы
|Қ а р ж ы л ы қ б а қ ы л а у ... е м л е к е т т і к |Қ о ғ а м д ы қ |
| ... ... |
|Жалпымемлекеттік ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... қорлардың бақылауы |
|Парламенттік (депутаттық) бақылау | |
| | ... у д и т о р л ы қ б а қ ы л а у ... ... ... (сыртқы және ішкі) – мемлекеттік қаржылық
бақылау ... ... және ... ... ... ... бойынша есепке алу мен есептемені жүргізу,
олардың атқарылуын бағалау, мемлекеттің гранттарын, ... ... ... ... ... мекемелердің тауарларды (жұмыстар
мен көрсетілген қызметтерді) өткізуден түсетін өз иелігінде қалатын ақшаны
пайдалану бөлігіндегі ... ... ... ... тексеру.
Мемлекеттік қаржылық бақылау объектілері – Қазақстан Республикасының
Үкімет, жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... жауапты мемлекеттік органдар, республикалық және жергілікті
бюджеттерден қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер, олардың ведомстволық
бағыныштағы ұйымдары, бюджет ... ... ... ... мемлекет кепілдік берген қарыздарды пайдаланатын жеке және
заңды тұлғалар.
Мемлекеттік қаржылық бақылау органдары – ... ... ... ... есеп ... және ішкі бақылау жөніндегі
орталық уәкілетті орган.
Мемлекеттік қаржылық бақылау ... ... ... ... бақылау жасау – мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есептемені бақылау – ... ... ... қаржылық есептемені жасауының және ... ... ... және ... бағалау;
3. тиімділікті бақылау – мемлекеттік қаржылық бақылау объектісінің
республикалық немесе ... ... ... ... мемлекет кепілдік берген ... ... ... ... ... ... ... ақшаны үнемділікпен, нәтижелікпен және өнімділікпен
пайдалануын тексеру мен бағалау.
Мемлекеттік қаржылық бақылау мынадайтүрлерде жүзеге асырылады:
1. кешенді бақылау – мемлекеттік ... ... ... ... қызметін жаппай әдіспен тексеру және бағалау;
2. тақырыптық бақылау – мемлекеттік қаржылық бақылау объектісінің ... ... ... ... ... ... әдіспен тексеру
және бағалау;
3. үстеме бақылау – мемлекеттік қаржылық бақылау объектісіне ... алу ... ... үшінші тұлғаларды бақылау, ол
операциялардың бірдейлігіне қарай бір-бірімен ... ... ... ... ... Үстеме бақылау тек қана
мемлекеттік қаржылық бақылаудың ... ... ... ... ... және тексеріліп отырған мәселе шеңберінде
жүргізіледі.
Мемлекеттік қаржылық бақылауды жүргізу ... ... ... ... ... ... ... анықтық, ашықтық, құзырлылық,
жариялылық қағидаттары міндетті түрде сақталып жүзеге асырылады.
Мемлекеттік қаржылық бақылауға ... ... ... ... ... стандарттарымен айқындалады.
Мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарын мемлекеттік ... ... ... тексеру комиссиялар, ішкі бақылау
службалары, олардың қызметкерлері мен ... ... ... ... ... ... актілер қабылданады:
1. қорытынды – Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп
комитетінің және ... ... ... ... ... ... ... Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің
қаулысы – Республикалық бюджеттің ... ... есеп ... ... ... және оның бақылау нәтижелері
бойынша барлық актілерінің қолданылуын растайтын құжат. Республикалық
бюджеттің ... ... ... есеп ... ... ... барлық мемлекеттік органдар, ұйымдар мен лауазымды адамдар
орындауға ... ... ... ... Республикалық
бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің қағидасымен
және оның регламентімен айқындалады;
3. мәслихаттың тексеру комиссиясының ...... ... және тиісті жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын барлық
атқарушы органдар мен тиісті жергілікті ... ... ... ... ... ... ... барлық
сатысында қаржылық қызмет көрсететін ұйымдар орындауға міндетті құжат;
4. ұсыным – Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі ... ... ... ұйымдар мен лауазымды адамдарға
жұмыстағы кемшіліктерді жою үшін, сондай-ақ құқық қорғау органдарына
Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... ... ... ... – ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті органның басшысы өз
құзыры шегінде қабылдаған және ... мен ... ... ... ... ... мен ... да ұйымдардың лауазымды
адамдарына міндетті түрде басқа да ұйымдардың ... ... ... ... үшін ... ... ... құжат;
6. бақылау актісі – ... ... ... ... тексеру комиссиялары, ішкі бақылау службалары бақылау
нәтижелері бойынша ... ... ... ... ... есеп – ... бір уақыт кезеңі ішіндегі
бақылау бойынша жүргізілген жұмыс нәтижелері туралы құжат.
Сыртқы бақылауды республикалық деңгейде ... ... ... жөніндегі есеп комитеті, жергілікті деңгейде мәслихаттардың тексеру
комиссиялары жүзеге асырады.
Республикалық бюджеттің атқарылуын ... ... есеп ... ... президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін
мемлекеттік қаржылық бақылаудың жоғарғы органы болып табылады.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... ... ... ... ... ... бақылау жалпымемлекеттік және ... ... ... ... ... бақылау ведомстволық бағыныштылығы мен
меншік нысанына қарамастан бақылаудың кез келген ... ... бұл ... ... ... пен ... ... жүргізіледі.
Мемлекеттік қаржылар жүйесінде бақылау салықтық, бюджеттік бақылау,
сақтық және ... ... ... ... және т.б. болып
ажыратылады.
Салықтық бақылау салық заңнамасының атқарылуы, бюджетке ... ... ... ... ... қорларына міндетті зейнетақы
жарналарының ... және дер ... ... ... ... ... меншік нысандарына қарамастан, барлық шаруашылық ... ... ... ... ... қамтылған.
Бюджеттік бақылау тексерістік және ... ... ... ... ... негізгі қаржы жоспарының – мемлекеттік бюджеттің кірістері мен
шығыстары бойынша орындалуын бақылау;
... ... ... ... салықтық бақылаудың нәтижесін жинау,
бұл ақпаратты талдау және бюджетке қаржы ресурстарын қосымша тарту
жөніндегі ұсыныстар жасау;
... ... ... мен ... ... арқылы
мемлекеттік бюджет қаражаттарын тиімді, ұтымды жұмсалуын қамтамасыз
ету;
... ... ... ... иесіздікті, ысыраптар мен
ұрлықтарды жою және одан сақтандыру.
Бюджеттік бақылау ... ... ... кәсіпорындарда,
мекемелерде және ұйымдарда, сондай-ақ мемлекеттік емес сектордың жұмыс
жасайтын, қызмет ... ... ... ... жүзеге
асырылады.
Банктік қадағалау кредит ресурстарын қалыптастыру және олардың
қозғалысы барысында, күрделі ... ... ... кассалық
тәртәпті сақтауын тексеру кезінде, қолма-қол ақшасық есеп айырысқанда және
басқа ... ... ... ... бақылаумен кредит –
есеп – қисап қатынастарына қатысты барлық шаруашылық субъектілер қамтылған.
Сақтандыру сферасындағы қаржылық бақылау, ... ... ... дер ... ... ... мақсатты жұмсалуын, сақтық
операцияларының дұрыс жүргізілуін, сақтандыру туралы заңмананың талаптарын
сақтық қатынастарға қатынасушылардың барлығының орындауын ... ... ... ... мен ... құралдарын, оларды есепке алуды
кедендік рәсімдеу кезінде де, ... ... ... де ... ... ... нысанында кедендік бақылауды ... ... мен ... ... ... ... ... орналастыратын
субъектілердің қаржы және сыртқы экономикалық қызметін тексеруді белгілеуге
немесе жүргізуге құқы ... ... ... ... ... ... ... жобасын
және оның атқарылуы туралы есепті жыл сайын сессияларда қараған кезде
жүзеге ... ... ... ...... және ... ... маңызды бақылау функцияларын орындайды, олар ... ... ... ... ... мен оның ... туралы есепті қарайды.
Үкімет, жергілікті әкімшіліктің аппараты оларға ... ... ... ... ...... ... ғана бағалап
қоймайды, сонымен бірге өздері де ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің жасалуы мен атқарылуын
бақылап отырады, мемлекеттің қаржылық саясатын жүзеге асырады. ... ... ... функцияларын жергілікті жердегі атқарушы
органадр ... ... ... жеке ... ... шегінде олардың жүйесіне кіретін шаруашылық жүргізуші
субъектілердің ...... ... ... Оның негізгі
міндеттеріне мыналар жатады: жоспарлы ... ... ... ... ... үнемді пайдалануын, меншіктің сақталымдылығын,
бухгалтерлік есептің дұрыс қойылулығын, бақылау – тексеріс жұмысының мән-
жайын ... ... ... және ... фактілерін
бұлтартпау.
Ведомстволық бақылау шеңберінде ішкішаруашылықтық бақылау яғни
нақтылы ... ... ... ... ... мен ... ... асырылатын бақылау жүргізіледі. Бақылау
функциялары бұл ... ... ... қажетті шарты
ретіндегі оның күн ... ... ... ... бұл ... бастапқы буындарының өндірістік капиталды, қаржы ресурстарын
тиімді пайдалануға жауаптылығын ... ... ... ... әр ... ... азайтуға бағытталған.
Ішкішаруашылықтық бақылаудың мақсаты есеп саясатын да қоса ... ... ... ... ... баға беру, оның
барлық құрылымдары ... ... ... ішкі ... ... баға ... ... Таза бақылау сипатындағы міндеттерден өзге ішкі
шаруашылықтық диагностика, маркетингтік ... ... ... және ... ... ... жағдайында ішкі шаруашылықтық бақылау оның
бұрынғы ұғынысындағы ... ... ... ... оның ... ... шаруашылық есеп ынталандырмалы және ... ... ... коммерциялық ынталандырмалар басуы
тиіс. Шаруашылық есеп, коммерциялық есеп әр ... ... ... кепілдік береді, өйткені жетістіктердегі қызметкердің, кәсіпкердің
жеке ынталылығы өзін-өзі бақылаудың қажеттігін керек қылмайды.
Қоғамдық қаржылық бақылау – бұл ... ... ... ... ... ... ... қойылған нақтылы міндеттерге
байланысты болады.
Аудиторлық бақылау – ведомстводан тыс тәуелсіз қаржылық ... ... ... аттестаттаған «аудитор біліктілігінің берілуі» туралы
куәлік ... жеке ... да, ... ... ... ... ... пен мемлекеттік кәсіпорынды қоспағанда, аудиторлық
қызметті жүзеге асыру үшін кез ... ...... ... ... ... ұйым да ... алады.
Шетелдік аудиторлық ұйымдар Қазақстан ... ... ... ... ...... Республикасының
резиденттерін құрған жағдайда ғана жүзеге асыра алады.
Жүргізу нысандары мен ... ... ... ... ... ала
бақылау, ағымдағы және кейінгі бақылау болып бөлінеді. Бақылаудың мұндай
нысандары бақылаушы органдардың ... ... ... ... ала ... ақша қорларын жасау, бөлу және пайдалану
жөніндегі операциялар істелінгенге дейін жүргізіледі, сондықтан ... ... ... ... ала ... зор маңызы бар. Бұл жағдайда
бекітуге және орындауға жататын қаржы қызметін жүзеге ... ... ... ...... қаржы жоспарлары мен сметалардың
жобалары, кредит және касса өтінімдері және т.б. тексеріледі.
Ағымдағы ... ... ... ... ... ... – қаржы операцияларын жүзеге асыру барысында ...... мен ... ... ... мен ... ... қаражаттарды жіберу шығындарының орындалуына, бұрын берілген
ресурстардың пайдалануына сай келуін тексереді. Сөйтіп, бұл ...... ... ... процесінде жүзеге асырылады.
2.2.Қаржылық бақылаудың әдістері
Қаржылық бақылау әр түрлі әдістермен (тәсілдермен немесе амалдармен, оны
жүзеге асырудың құралдарымен) жүргізіледі. Нақтылы әдісті ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері,
бақылаудың объектісі мен мақсаты, бақылау іс-қимылының пайда болуының
негізі сияқты ... ... ... ... ... ... ... мынадай әдістері пайдаланылады:
• тексеріс (барлық ... ... ... ... ... ... (кәсіпорынның қаржылық жай-күйін орнында дүркіндік тексеру);
• қадағалау (кәсіпорынның қаржы – қаражаттың жай-күйімен жалпы танысу),
... ... ... ... және есептемені шоттық тексеру);
• қарап шығу;
• қаржы жоспарларының жобалары;
• өтінімдері;
• қаржы – шаруашылық қызметі туралы есептерді қарау;
... ... ... ... ... және ... әдістердің әрқайсысы аралық міндеттерді шешуге жағдай жасайтын тым көп
жекеленген әдістерге бөлінеді. Мысалы, құжаттық ... ... ... ақша ... мен ... ... ... есепке алуды қалпына келтіру, бақылау мақсатында салыстыру
және басқалары.
Аталған жалпы әдістер ... ... ... жүргізудің
әдістемелерінде, ережелерінде нақтыланады.
Мемлекеттік қаржылық бақылау ... ... ... ... жүргізді. Жоспарлар тексерулер мен тексерістердің белгіленген
мезгілділігін ... ... ... Жоспарларда бақылаудың объектілері,
тексерудің немесе тексерістің тақырыбы, бастау мен ... ... саны мен ... ... және т.б. ... Аудит
органдары өзінің жұмысын келісімшарттар негізінде жүргізеді.
Тексерулердің тікелей предметі табыс, қосылған құнға салынатын салық,
пайдалылық, ... құн, ... ... әр ... ... мен ... аударымдар сияқты қаржылық ... ... ... Бұл көрсеткіштердің жинақталмалы сипаты болады, сондықтан олардың
орындалуын, динамикасын, ... ... ... ... өндірістік, шаруашылық және коммерциялық
қызметінің барлық жақтарын, сондай-ақ қаржы – кредит өзара байланыстарының
механизмін қамтиды.
Ақшаны пайдаланумен, ал кей ... ... да ... ... т.б.) ... ... барлық операциялар қаржылық
бақылаудың сферасы болып табылады.
Алдын ала және ... ... ... ... негізгі әдісі
көзбен шолып визуалды тексеру болып табылады. Мұндай тексерулерге актілер,
анықтамалар жасалынбайды. Бүкіл іс тиым салу және ... ... ... ... ... бұйрық беруге саяды.
Кейінгі қаржылық бақылау бірнеше әдіспен ... ... ... ... ... талдау
• тексеріс ревизия.
Шоттық тексеру – бұл бухгалтерлік есептердің, баланстардың, салық есеп-
қисаптарының ақиқаттығын тексеру.
Тақырыптық тексеру – бұл ... ... ... ...
қаржы жұмысының жеке жақтары мен учаскелерін ... ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына
жатқызудың дұрыстығын тексеру және т.б.
Экономикалық талдау – бұл объектінің ...... ... ... ... ... ... анықтау және осының негізінде
экономикалық жағдайды жақсартудың жолдары мен факторларын негіздеу.
Экономикалық талдауды шаруашылық ... ... де, ... ... ... ... – банктер, қаржы, аудит фирмалары ... мен ... ... ... органдары шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің белгілі бір мәселелері бойынша
немесе ... ... ... ... жеке ... ... танысу
жолымен бір мәселе тақырып бойынша ... ... ... тақырыптық болып келеді.
Қаржылық бақылаудың негізгі әдісі – тексеріс – ... ... ... ... және өткен белгілі бір кезендегі шаруашылық
жүргізуші субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... ... ... оны неғұрлым толық қарап шығу.
Тексерісті әр түрлі органдар жүргізеді. Тексеріс бұл органдардың жоспары
бойынша да, ... ... ... ... – жоғарғы, тергеу органдарының
нұсқауы бойынша да ... ... ... ... ... ... ... жаппай, іріктемелі
ішінара тексеріс болып ажыратылады. Ұйымдық белгісі бойынша олар ... ... тыс, ... болуы мүмкін.
Құжаттық тексерісті жүргізген кезде есептер, сметалар ғана емес,
сондай-ақ ... ... ... ақша құжаттары (шоттар, төлем
тізімдемелері, ордерлер, чектер, бағалы қағаздар) тексеріледі.
Нақтылы тексеріс құжаттарды ғана ... ... ... ... бар ... ... да ... тексеріс деп белгілі бір кезендегі шаруашылық жүргізуші
субъектілердің бүкіл ... ... ... тексеріс кезінде бақылау қаржы-шаруашылық ... бір ... ... іссапардың шығындарын, әр түрлі нысаналы
шығындар мен шығыстарды тексеру) бағытталады.
Тақырыптық тексерістер бір ... ... ... ... ... ... мен ... қаржы-
шаруашылық қызметінің жеке мәселелері бойынша жүргізіледі. Олар сонымен
бірге шаруашылық жүргізуші ... ... бір ... ... тексеруге және бұл мәселе бойынша көлемді материал алуға, оны
талдауға, ... ... ... ... жөнінде ұсыныстар әзірлеуге
мүмкіндік береді.
Тексерістердің тәсілдері: материалдық құндылықтарды түгендеу,
кассадағы ... ... ... ... ... ... жоспарлы,
нормативтік және ыңғайласпа тексерулер.
Әрбір тексеріс пен тексеру мұқиат әзірленуі тиіс, өйткені ... ... ... болады. Бұл үшін қажетті заңдарды, қаулыларды,
жарлықтарды оқып-біліп, зерделейді; бұларға ... пен ... ... ... ... ... ... органдарының сын материалдарын, ... ... ... және т.б.
Әзірлік жұмысының негізінде тексеріс немесе тексерудің бағдарламасы,
оның негізінде тексеріс пен тексерудің жұмыс жоспары жасалады.
Тексеріс немесе тексеруді жүргізудің ... ... ... ... ... ... тексерілетін объектінің жауапты
қызметкерлерімен ұйымдық кеңес ... ... ... ... оның ... ... жеке ... танысуы; шаруашылық
қызметті алдын ала талдау; тікелей құжаттық тексеріс немесе тексеру;
тексеріс ... ... ... ... ... акт ... ... ашылған кемшіліктердің жойылуын тексеру.
Тексеріс немесе тексеруді жүргізудің нәтижелігі көбінесе жасалынған
актінің сапасына байланысты болады. Тексеріс актісі анықтамасы – бұл ... ... ... ... жай ... ... ... объект жұмысының сапасы, заңдылығы, мақсаты, сәйкестігі туралы
дұрыс түйіндердің жинағы болып ... ... Оның ... ... жою мақсатында нақтылы ұсыныстар, ұйғарымдар жасалынады, кінәлі
адамдарға шара қолданылады.
ІІІ Бөлім. ... ... ... Аудиторлық бақылау
Қаржылық бақылаудың тиімділігі көп жағдайда оны ұтымды ұйымдастырумен,
бақылаудың субъектілерін, олардың құқықтары мен ... ... ... ... ... жүргізудің нысандарын және әдістерін дұрыс
ұйымдастырумен анықталады.
Жалпымемлекеттік қаржылық ... ... ... пен ... органдары жүргізеді: Президенттің аппараты, Қазақстан Республикасының
Парламенті, Үкімет, жергілікті өкілетті органдар депутаттардың жиналыстары,
жергілікті ... ... ... бұл ... ... ... бақылау жасау жөніндегі есеп комитеті де жүргізеді.
Құқықтық мемлекет құрылысының тұжырымдамасын негіздей отырып қаржылық
бақылауды ... ... ... ... рөлі ... түседі.
Сондықтан бақылаудың субъектісі ретіндегі ... ... ... және ... ... түрі – ... ... ... ... Бұл ... ... ... бюджеттің шығыстарын шамдандыратын кез келген шараларды
бекіткен ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі;
• бюджеттің жасалуына тексеріс кезіндегі ... ... ... ... ... ... бақылауды жүзеге асырады:
• бюджет ресурстарының түсу көздеріне, оларды үкіметтің де, ... да ... ... ақша қаражаттарының ысырапқорлығын кесіп тастауға;
• мемлекеттік меншікті пайдаланудың, мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... арнаулы қорлар қаражаттарының пайдалануына;
• әр түрлі партияларды қоса, қоғамдық ... ... ... ... ... ... бұл ... пайдалануға.
Парламенттің алдын ала бақылауының негізгі мақсаты осы нақты саяси,
экономикалық және әлеуметтік жағдайлардағы қарастырылған шығыстардың жалпы
тұтастығын ... ... ... ... жаалуына тексеріс сметаларға
кіріктірілген цифрлардың ... ... бір ... ... ... ... ... парламент ағымдағы бақылауды және Республикалық
бюджет туралы қабылданған заң бойынша қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруы тиіс. Бұл
орайда парламенттік бақылаудыңнегізгі нысаны алдын ала бақылау болуы ... ... ... екі ...... пен ... ... органдары – экономика, қаржы және бюджет жөніндегі комитеттер
бар. Бұл органдар заң – жоба ... ... ... ... ... ала ... және әзірлеу процесінде қаржы – бюджет қызметінің
сферасында мемлекеттік ... ... ... ... жүргізеді.
Қаржы – бюджет мәселелері бойынша сараптамалық ... ... ... ... үшін ... ... ...
министрліктерге, ведомстволарға, сондай-ақ Республика үкіметіне жібереді.
Ел басының жарғылықтарының, қаулыларының және өкімдерінің атқарылуын
бақылауды ұйымдастыру, талған актілердің ... ... ... үшін ... ... ... президент аппаратында
жұмыс істейтін ұйымдық – бақылау бөліімі бар. ... ... ... ... жергілікті әкімшіліктердің және
мемлекеттік басқарудың басқа органдарының ... ... ... ... президентке ашылған кемшіліктер мен бұзушылықтарды жою
жөніндегі қабылданған шаралар туралы хабарлап отырады, ... ... ... ... кінәлі лауазымды адамдарды жауапқа ... ... ... ... ... ... немесе
тиісті тәртіппен атқарылмауына мүмкіндік туғызатын ашылған бұзушылықтарды,
себептерді және талаптарды жою жөніндегі ұсыныстарды қарау үшін ... ... ... ... ... ... ... етіп
отырады. Өзінің функцияларын жүзеге асыруда Аппаратқа ... ... мен ... ... қажетті ақпараттарды алуға
тиісті өкілеттік берілген.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... ... ... ... және есеп ... қаржылық бақылаудың жоғарғы органы болып табылады.
Республикалық ... ... ... ... ... есеп
комитетінің негізгі міндеттері мен функцияларына мыналар жатады:
• республикалық бюджеттің атқарылуы жөніндегі заңдар мен ... ... ... ... ... ... ... атқарылуымен байланысты мәселелер бойынша
мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау;
... ... ... ... ... ... мен оның шығыстарын атқару сәйкестігіне, қаржы есептемесі
мен тиімділігін бақылау;
• респукбликалық бюджеттік ... ... ... ... ... ... республикалық
бюджет қаражатының пайдаланылу тиімділігін бақылау;
• бюджеттік инвестицияларды бақылауды жүзеге асрыу;
• Қазақстан ... ... ... республикалық
бюджеттің орындалуы туралы есепті тапсрыу және ... ... ... ... сферасында кең
өкілеттіліктер берілген. Үкімет республика дамуының ... ... ... мен ... ... аймақтардың даму
бағдарламаларын, инвестициялық қызметтің маңызды бағыттарын жасап, қарау
процессінде ... ала ... ... ... Көрсетілген іс-қимылдарды
орындау барысында Үкімет олардың жүзеге асырылуының, сондай-ақ ... ... ... мақсатты қаржыландырудың толымдылығына
ағымдағы бақылау жасайды. Республика Үкімет ... ... ... ... бақылап отырады, мемлекеттің қаржы саясатын жүзеге асырады.
Өздерінің өкілеттілігіне қарай бақылау функцияларын жергілікті жердегі
атқарушы органдар орындайды, олар ... ... ... ... ... ... және ... процесінде қаржылық бақылауды жүзеге
асырады.
Қаржы министрлігі, оның қаржылық бақылау комитеті және мемлекеттік
сатып алу ... және ... ... ... әлеуметтік – экономикалық
сфераның қаржы саласын тексереді. Олар жоспар, смета және қаржы тәртібінің
сақталуын, ... ... ... ... және ... ... ... есеп – қисаптың және есептеменің
дұрыстығын бақылап отырады. Қаржылық бақылау комитетінің маңызды ... және ... ... ...... операцияларды
валюталық бақылау болып табылады.
Мемлекеттік бақылауды Қаржы министрлігінің заңи тұлға құқығындағы
Қазынашылық ... де ... ... ... ... бірі ... бюджеттің кассалық атқарылуын ұйымдастыру,
жүзеге асыру және ... ... ... ... ... комитеті, оның аумақтық органдары
есептелген ... және ... ... ... міндетті төлемдердің,
өсімдер мен айыппұлдар ... ... ... және дер ... ... тексерулерді жүзеге асырады.
Экономика мен қаржы қызметі сферасында ... ... ... ... ... және ... ... күрес
жөніндегі агенттігі (қаржы полициясы) де ... Ол ... ... ... ... – іздестіру қызметін, алдын ала тергеу ... ... іс ... ... экономика мен қаржы қызметі сферасында
адам мен азаматтың құқықтарына, қоғам мен ... ... ... ... қайшы өзге де қол сұғушылықтың алдын алуға, оны анықтауға,
жолын ... ... және ... ... құқық қорғау қызметін жүзеге
асыратын арнаулы мемлекеттік орган болып табылады.
Агенттік (қаржы ... ... ... міндеттері мыналар
болып табылады:
1. өкілеттігі шегінде мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін, кәсіпкерлік
қызмет субъектілерінің, қоғам мен ... ... ... ... ... ... салықтарды төлеуден жалтарынуға байланысты қылмыстардың, экономика мен
қаржы ... өзге де ... мен ... ... алдын
алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу;
3. экономика саласындағы сыбайлас ... пен ... ... күрес
ісіне мемлекеттік саясатты әзірлеуге және іске асыруға қатысу;
4. агенттік (қаржы полициясы) органдарының ... ... ... халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру.
Агенттіктің (қаржы полициясы) аумақтық және мамандандырылған органдары
тиісті әкісшілік – аумақтық бірлік шегінде уәкілетті ... ... ... ... ... ету мақсатында экономика және
қаржы сферасындағы қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын ал, оларды
анықтау, ... ... ашу және ... ... ... ... көзделген шектерде салааралық үйлестіруді және өзге де ... ... ... ... ... ... орган болып
табылады.
Барлық деңгейлердің өкілдікті органдары (мәслихаттар, депутаттардың
жиналыстары) қаржылық бақылауды бюджеттерді және олардың атқарылуы ... ... және ... ... жүзеге асырады. Яғни олар бақылауды екі
нысанда – ... ала және ... ... ... ... ... бар болғанымен олардың ... ... ... ... ... ақша ... жергілікті қорлары болады.
Қаржы органдары жүргізетін бақылау барлықнысанда жүзеге асырылады және
де алдын ала және ағымдағы бақылау оның ... ... ... табылады.
Бақылаудың негізгі әдістері тексерулер және есептемені ... ... ... ... ... ... ревизиялық
бригадалар құрамында тартылады.
Ведомстволық қаржылық бақылауды республика ... ... ... ... мен ... қарасты кәсіпорындарға, ұйымдарға, мекемелерге жүргізеді.
Ведомстволық қаржылық бақылау алдын ала, ... және ... ... ... ... Бақылаудың негізгі әдістері қаржы жоспарларының
жобаларын қарау, тексерістер мен ... ... ... ... ақша ... орталықтандырылмаған қорлары болады.
Ішкішаруашылық бақылауды шаруашылық жүргізуші субъектілердің
экономикалық службалары – ... ... ... және ... Бұл ... бас (аға) бухгалтер маңызды рөл атқарады. Мұнда
субъектінің өзінің, сондай-ақ оның құрылымдық ... ... ... қызметі бақылаудың объектісі болып табылады.Әр шаруашылық органдарда,
жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... бұл ... басқа бақылау – тексеріс бөлімдері, топтары құрылады.
Ірі шаруашылық ... ... ... тән барлық нысандарда жүзеге
асырылады. Оның ... ... ... мен ... ... табылады.
Коммерциялық құрылымдарда (акционерлік қоғамдарда, жеке ... мен ... ... банктерде және ... ... ... ... ... иесі, сондай-ақ
оның тапсыруымен аудиторлық фирмалар жүзеге асырады.
Қоғамдық қаржылық ... ... және ... ... ... ... (мамандар) орындайды. Қоғамдық бақылаудың ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарының бақылау ... ... ... ... ... негізгі бақылау болып саналмайды.
Әр түрлі қоғамдық ... ... ... ... соғыс және еңбек
ардагерлерінің ұйымдары, қайырымдылық ... ... ... ... жүргізеді, сондай-ақ аудиторлық фирмаларды да тарта ... ...... алу көздерін және жарғылық міндеттерге
сәйкес оның пайдалануын ... өту ... ... бақылаудың рөлі мен маңыз артпаса
ешқандай кемімейді. ... ... ... дәуірде қаржылық бақылау
айтарлықтай дәрежеде дамыды. Түгелдей дерлік мемлекеттік меншік жағдайында
мемлекет ... мен ... ... ... жан-жақты бақылау
жасауға ынталы болды. Шаруашылық жүргізуші субъектісінің қаржы – шаруашылық
қызметі ... ... ... мен ... ... органдары
(Халықтық бақылау комитеті) тарапынан (болған) қос бақылаудың қарамағында
болды.
Басқарудың әкімшілік ... ... ... өту ... ... айтарлықтай әлсіреді. Халықтық бақылау комитеті ... ... іс ... ... ... ... ... қаржылық бақылауды жүзеге асыру жөніндегі қызмет тарылды.
Нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... бақылаушылар деген сенім білдірілді. Алайда мұндай
көзқарас салық төлеуден бұлтарушылық нысанындағы ... ... ... ... ... беру ... ... сомаға сату
түрінде талан – таражға және басқалары.
Нарық жағдайында жалпы экономиканың, жеке ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерінен де үлкен
дәрежеде қажетсінетінін шет ... ... ... ... көрсетіп отыр.
Қаржылық бақылауды жетілдірудің аса маңызды бағыттарының бірі
қаржылық бақылаудың тәуелсіз нысаны – ... ... ... болып
табылады, бұл мемлекеттік емес шаруашылық органдар санының көбеюімен және
тиісінше қаржы, бақылау, есеп ... ... сан ... ... ... ... ... Аудиторлық бақылау – тәуелсіз аудиторлық
фирма мен шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ...... қызметінің жай-күйін тексеру.
Нарықтық реформалардың тереңдей түсуі жағдайындағы қаржылық бақылау
жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың бухгалтерлік қаржылық есебінің
дұрыстығын белгілеу, олардың ақпараттық ... ... ... жұмыста талдамалық және экспорттық болжам қызметіне үлкен мән
беріледі, ол тапсырыс ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндік береді.
Аудиторлық палата коммерциялық емес, тәуелсіз, кәсіби, ... және ... ... ұйым ... ... аудиты деп оған уәкілеттігі бар ұйымдар мен мамандардың
қаржылық есептемесіне сараптама және ... ... ...... ... шаруашылық жүргізуші субъектілерге олардың ... ... ... түрлерін көрсету жөніндегі және солардың есебінен
жүргізетін тәуелсіз қызметін айтады.
Аудит дамуының тарихы өзінің бастауын ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік – аудиторлар пайда болды. Ал 1862
жылы Англияда «Міндетті аудит туралы заң» шықты. Франция ... ... ... ... 1937 жылы жарияланды.
Бүгінде тәуелсіз қаржылық бақылау аудиторлық ... ... ... ... ажырамас бөлігі болып отыр.
Қазақстан Республикасында 1998 жылдың ... ... ... ... заң» ... ... Ол ... қызметті жүзеге
асыру процессінде мемлекеттік органдар, зады және жеке тұлғалар, аудиторлар
мен аудиторлық ұйымдар арасында туындайтын қатынастарды реттейді.
Аудиторлық қызмет – бұл ... мен ... ... ... ... ... жөніндегі кәсіпкерлік қызметі. Аудиторлар ... ... өз ... ... ... ... есептеме
аудитінен басқа да қызметтер көрсете алады.
Аудиторлық қызметтің негізгі қағидаларына мыналар жатады:
• тәуелсіздік;
• объективтілік;
... ... ... ... ... ... белгіленген талаптарға
сәйкес қаржылық есептеменің дұрыс және объективті жасалғаны туралы тәуелсіз
пікір білдіру мақсатында заңды ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Аудиттің түрлері – міндетті аудит және бастамашылық аудит.
Міндетті жыл сайынғы аудитке мыналар жатады:
• банктер
• кредиттік серіктестіктер
• банк ... ... ... ... ... ... және
бағалы қағаздар рыногында қызмет істейтін ұйымдар
• сақтық ұйымдары
• жинақтаушы зейнетақы активтерін басқару жөніндегі ... ... ... кәсіпорындар
• ашық халықтық қоғамдар.
Аудит жүргізу, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... өзге ... да ... болып табылады.
Бастамашылық аудит аудиттелетін ... ... ... субъектінің және аудитордың, аудиторлық ұйымның арасында аудит
жүргізуге жасалған шартта көзделген нақтылы міндеттр, аудит ... ... ... ... ... ... және ішкі ... мүмкін. Сыртқы аудит – аудиттің тәуелсіз
нысаны, ішкі ...... ... ... бақылаудың
ведомстволық немесе ішкі нысаны. Ішкі аудит ... ... ... ... және ... жасалды.
Аудит мынадай дәйекті стадиялар бойынша жүргізіледі:
• жоспарлау тараптардың іс-қимылын іштей ... ... ... ... ақпарат алу және оны бағалау;
• аудитор рәсімін жасау және бағдарламаны әзірлеу;
• аудит ... ... ... ... ... – бұл кәсіпорындар мен ұйымдардың ...... ... қызметіне жасалатын қаржылық бақылаудың біздің елдегі жаңа
ұйымдық ... Ол ... мен ... ... ... жеке
кәсіпкер ретінде не аудиторлық ұйымның қызметкері ретінде жүзеге асыруға
құқылы.
Аудитордың міндеттері мемлекеттік ... ... ... ... ... ... операцияларының қолданыстағы
заңға сәйкестігін анықтау. Сонымен бірге аудиторлық қызметтің ... ... ... ... ... жүзеге асрытын мемлекеттік
бақылаудан айтарлықтай айырмашылығы бар:
... ... ... ...... ... ... оның төлем қабілеттілігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бірінші
кезекте мемлекеттің мүддесін қорғайды, бұзушылықтарға ықпал етудің сан
алуан түрлерін ... ... ... жүргізуші субъектілердің
заңдарды, нормативтік актілерді сақтауын қамтамасыз етеді;
... ... ... ұйым мен ... ... арасындағы
байланыстар деңгейлес, ерікті келісімшарт негізінде болса, тексеру
жүргізгенде сатылас, әкімшілік белгілеу ретінде ... ... ... ... ... оның ... ... алуға мұқтаж болып отырған орган төлейді. Тексеріс доғары
орган немесе мемлекет төлейді;
• аудиторлық тексерудің тиімділігін клиент аудитке ... ... ... ... ... ара салмағы ретінде айқындайды.
Тексерістің тиімділігін тиісті бақылаушы орган анықтайды;
• аудиторлық ... ... ... ... ... мен ... қамтылып көрсетіледі. Тексерістің нәтижелері
бойынша акт жасалынады, онда орындалуы бақыланатын ... ... ... ... және ... ... ... алынған ақпарат пен аудит нәтижелерінің ... етуі ... ... ... ... ... құқы ... мен аудиторлық ұйымдардың жүргізетін қызметтері сан алуан.
Оны Қазақстан Республикасындағы алғашқы және ең ірі ... ұйым ... ... ... көруге болады. Аудиторлық қызмет
көрсету, консалтингтік қызмет көрсету, ... және оны ... ... ...... ... талдау, құрылтайшылардың құжаттарын
жасау, қайта құрылымдау мен банкроттық ... ... ... ...... ... қызметтердің толық емес тізбесі осындай.
«Қазақстанаудит» компаниясының Астана қаласында және республиканың ... ... ... бар. ... аудиторлық қызметтің
қағидаттарын бұлжытпай сақтайды.
3.2. Қаржылық бақылаудың шетелдік тәжірибесі
Кәсіпорындарда және ... ... ... ... ... ұйымдардың және мекемелердің қаржы бөлімдері ... ... ... ... министрліктер мен ведомстволардың
қаржы бөлімдері мен басқармалары жүзеге асрып отырады.
Нарықтық экономиканың қалыптасып, дамуы жағдайындағы ... ... ... ... ... ... бүтінде нашар пайдаланып
жүрген әдістерді іске асыруды, басқару ...... ... ... ... бір ... ... қаржы ресурстарын
есепбін тауап пайдалануды күшейтуді талап ... Бұл ... ... көшкен Шығыс Европа елдерінің де, ... ... ... ... ... ... жағдайында көп жылдар бойы өмір
сүріп отырған капиталистік елдердің де тәжірибесін ... ... ... ... құру жаңа ... ... ... жүзеге
асыруды, қаржыны басқарудың қағидалы жаңа әдістеріне көшуді талап етті. Бұл
әдістер экономикаға қаржының реттеуші ықпалын ... ... ... ... ... өсіруге, әлеуметтік ... ... ... ... ... отырғандай, мемлекеттің қаржысын басқарудың
қолданылып жүрген жүйесінің ... ... бар. ... ... ... болады.
Біріншіден, өкіметтік операцияларды қамтудың толық еместігі.
Қазіргі кезде өкіметтік операциялардың едәуір бөлігі, ... және ... ... ... ... ... ... болатын тиімді бақылаудан тыс қалып қояды. Ең алдымен бұл толып
жатқан бюджеттен тыс ... ... ... ... ... пайдалану жөніндегі операцияларға, шетел валютасындағы бюджет
операцияларына, сондай-ақ мезгілі өткен сыртқы берешекке ... ... ... ... түсімдерді уақытылы алуға жеткілікті бақылау жасамау.
Қаржы министрлігі, Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі ... ... шеше ... мемлекеттік басқарудың деңгейлері
арасында салықтық ... ... ... жүйесіндегі икемділікті
бөлуге бақылауды жолға қояры сөзсіз.
Үшіншіден, мемлеенттік бюджет тапшылығын ... ... КСРО – да ... ... ... қаржыландырудың
дәстүрлі көзі ұзақ жылдар бойы Мемлекеттік банктік пайыссыз кредиттері,
сондай – ақ Жинақ банктеріндегі ... ... ... ... ... бұл көздерді пайдалану қиын мәселе болып қалды.
Дамыған ... ... бар ... ... ... ... қаржымен қамтамасыз ету, сондай-ақ барлық
бюджеттен тыс қорлардың бюджеттері түрінде басқа да орталықтандырылған
қаржы ... ... ... мәлім, көптеген елдерде әлеуметтік,
табиғатты қорғау сипатындағы немесе басқа арналымдардың ... ... ... ... ретінде қалыптастырылды. Бюджеттен тыс
қорлар, әдеттегідей, жалпымемлекеттік қаржы жүйесінің дербес буыны болып
табылады, ... ... ... ... және ... ... міндеттерді орындауға жұмсайды. Сондықтан олардың қаржы
жоспарлары ағымдағы жылға ... ... ... мен ... ... ... болып келеді.
Мемлекеттің қаржысы мемлекеттің ... ... ... ... үшін оны ... ақша ... қамтамасыз ететін
елдің қаржы жүйесінің маңызды сферасы болып табылады және олар ... ... сан ... ... ... қамтитын мемлекеттік сектордың
өндірістік және әлеуметтік қатынастардағы іс-қимылымен байланысты.
Экономикалық мәні жағынан мемлекеттің қаржысы мемлекеттің, ... ... ... ... ... қаражаттарды
мемлекет пен оның кәсіпорындарының функцияларын орындауға пайдалану ... ... құны мен ... ... бір ... бөлу және қайта
бөлумен байланысты болатын ақша қатыаснтарын білдіреді.
Мемлекет (өзінің билік пен басқару органдары арқылы) , бір ... ... ... ... ... ... ... бұл
сферадағы ақша қатынастарының субъектілері болып табылады.
Ішкі ұлттық өнімнің өсуімен ... ... ... озыңқы қарқынмен өсуі мемлекеттің қаржыларына тән сипат болып
табылады. Бұл құбылыс ХІХ ғасырдағы неміс экономисі Вагнер заңы – ... ... ... ... ... Бұл заңға сәйкес өнеркәсіп
саласы дамыған елдерде мемлекеттің шығындары ... ... ... өсуі тиіс. А. Вагнер мемлекеттік белсенділіктің өсуін үш
фактормен байланыстырады:
1. ... ... ... ... тірліктің күрделенуімен
және еңбек бөлінісінің тереңдеуімен; бұл мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... заң қызметтерін кеңейтуді
қолданудың қажеттігіне жеткізеді;
2. ... мен ... ... ... майда фирмалардың алдында
артықшылықтары бар ... ... ... ... ... ете алады; мемлекет монополиялардың қызметін
реттеу үшін техникалық шарттар бойынша олар құрылатын өндірістерге
қатысуы ... ... ... ... пайда экономикалық ... ... беру және ... ... сфераларында мемлекет
белсенділікке күшейтеді.
Вагнердің заңы нарықтық шаруашылықтың белгілі бір ... ... ... ... ... ... дәлелдейді.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, қаржы жүйесін құрайтын жеке элементтердің орны ... ... ... ... ... жүйесінің басқа элементтерінің арасында
алдыңғы орынды алады, өйткені жүйе ... мен ... ... рөлі ... ... ... Бұл – ... кезекте
мемлекеттік бюджетпен көрінетін мемлекеттің қаржысы.
Мемлекеттің қаржысы – қоғамдық өнімнің құнын және ... ... ... бөлу және ... бөлу ... ... пен оның шаруашылық
субъектілерінің қарамағына ... ... ... және
мемлекеттің қаржысы өзіне мемлекеттік бюджетті, мемлекеттік бюджеттен тыс
қорлары, мемлекеттік кредитті кіріктіреді.
Қаржылық ...... ... ... ... ... бөлу және оларды пайдаланудың негізділігін тексеруге ... ... ... ... ... функциялық элементтерінің бірі.
Ол басқарудың қаржылық жоспарлау, қаржыны оперативті басқару сияқты басқа
элементтерімен тығыз байланысты және бір ... ... ... ... ... ... ... ретінде қаржыға
бақылау функциясының тән болуымен объективті түрде ... ... ... ... ... қалыптасып отырған үйлесімі, қорлардың ... ... ... көздері, пайдаланылуы туралы ескертіп
отырады. Қаржының бақылау функциясы материалдық ... ... бөлу және ... ... қоғам, ең алдымен мемлекет тарапынан
ықпал жасауға мүмкіндік береді. Бірақ бұл мүмкіндік тек ... ғана ... ... ... ... бір ... Бақылаудың айрықша органдарын құрғанда; оларды білікті мамандармен
толықтырғанда; бұл органдардың құқықтарын реттемелегенде шындыққа ... ... ... ... кешенді бақылауды, соның ішінде
қаржылық бақылауды да ... ... туып ... Бұл шаруашылық
жүргізуші барлық субъектілер мен олардың қаржы – шаруашылық ... ... ... ... қамтылуы тиіс дегенді білдіреді. Қойылып
отырған міндетті іске ... үшін ... ... мына ... ... ... бақылауды нығайту;
• тәуелсіз аудиторлық бақылауды дамыту;
• түрлі бақылаушы органдар ... ... ... ... барлық органдарының қызметін үйлестіру және басқалары.
Сөйтіп, бақылау функциясы қаржыны ... ... ... ... ... ... жасайды, ал оны саналы түрде қолдану ... ... ... ету ... ... ... ... тізімі:
1. «Қаржы» Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С., Алматы 2005
2. Балабанов А.И., Балабанов И.Т., Финансы, ... ... ... 2000 – 192 ... ... деньги, кредит. Учебник, под/ред. О.В. Соколовой – ... 2001 – 784 ... ... С. ... теориясы. Оқу құралы., - Алматы . Мерей, 2001 – 176
бет.
5. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғұлова А.Қ., ... ... Оқу ... 1999 – 188 ... ... Қ.Қ., ... С., ... оқулық – Алматы., 2003 – 448 бет.
7. Финансы. Учебное пособие. (Под/ред., профессора А.М.Коволевой). 4 изд.
– М.; 2000

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік қаржылық бақылауды жетілдіру79 бет
Қаржылық бақылау40 бет
Қаржылық бақылаудың әдістері25 бет
Қаржылық бақылауға жалпы сипаттама15 бет
Қаржылық бақылаудың түрлері бойынша сыныпталу29 бет
Жалпы білім беретін мектептерде тәрбие жұмысына сипаттама8 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
Пәннің оқу - әдістемелік кешені "қаржы"17 бет
Ішкi бақылаудың негiзгi элементi – түгендеу27 бет
Адамның жеке басын тексеріп қарау кедендік бақылаудың ерекше нысандары ретінде47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь