Салықтық құқықтық нормалар және салықтық құқықтық қатынастар, салық құқығығылымының мемлекеттік салық салу қызметіне тигізетін әсері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.ТАРАУ. САЛЫҚТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАР ЖӘНЕ САЛЫҚТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР ... ... ... ... ... ... 5
2.ТАРАУ. САЛЫҚТЫҚ МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 19
2.1. Салықтық міндеттемелердің түсінігі және элементтері ... ... ... . 19
2.2. Салықтық міндеттемелерді орындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.3. Салықтық міндеттеме аясындағы мемлекеттік мәжбүрлеу
шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 26

3.ТАРАУ. САЛЫҚ ҚҰҚЫҒЫҒЫЛЫМЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК САЛЫҚ САЛУ ҚЫЗМЕТІНЕ ТИГІЗЕТІН ӘСЕРІ ... ... ... ... ... ... ... 36
3.1. Салық құқығының маңызы және халық шаруашылығында
атқаратын ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
3.2. Салықтық құқықтық қатынастардың түсінігі, ерекшеліктері,
түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 41
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 48
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР МЕН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 52
Соңғы кездерде, мемлекетімізде салықтық құқықтың жалпы және арнайы теориялық проблемаларын, салықтық заңдардың елеулі мәселелерін ғылыми зерттеу ісі де кең көлемде жүзеге асырылып жатқаны мәлім. Осының нәтижесінде, жаңаша көрініс алып, қалыптасып келе жатқан Қазақстан Республикасының салықтық құқығы да мемлекетіміздің экономикалық-әлеуметтік түрлендірілуіне, өндіріс аясының тұрақтандырылуына және салық жүйесінің күшейтілуіне өз үлесін қосуда.
Осы жайлардың бәрі салықтық құқықтың жаңаша құрылымы мен мазмұнына, маңызына және реттелінетін салықтық қоғамдық қатынастарға айтарлықтай ықпалын тигізіп қана қоймай, сонымен бірге, салық салу мен салықтық құқықтың теориялық және практикалық мәселелерін бір бірінен бөлмей қарастыру арқылы салық жүйесінің тұрақтыландырылуына және ойдағыдай қызмет атқаруына жағдай жасап отыр.
Жұмысты орындау барысында Қазақстан Респубилкасының қазіргі кездегі салық жүйесі мен Салық кодексі тұрғысынан көптеген өзекті әрі күрделі мәселелерді қарастырып, негіздеу сондай-ақ салық салу саласының нормативтік-құқықтық базасын жетілдіру және осы саланы салық төлеушілердің мүдделерін есепке ала отырып жалпы мемлекеттік позициядан басқару жөнінде ғылыми негізделген ұсыныстар мен тұжырымдар және қорытындылар беру қолға алынды. Сонымен қатар, бұл жерде алға қойылған тағы бір мақсат мемлекеттің салықтық құрылысының, салықтық құқық пен салықтық заңдардың қағидалары мен ережелерін зерделеуге қажетті оқу құралдарына деген сұранысты қанағаттандыру ісіне аз да болса үлес қосу болып отыр.
Ел экономикасында болып жатқан маңызды өзгерістер қоғамның салықтық қатынастарға баса назар аударудың артуына ықпал етуде. Заң шығарушылар мен экономистердің салық жүйесінің жақсы жұмыс істейтін моделін белсенді іздеуі заң шығармашылығының осымен байланысты жаңа мәселелерді анықтауға септігін тигізді. Бұған мемлекеттік бюджеттің салықтық түсімдерге тікелей тәуелділігі себеп болып отыр. Осы жағдай мемлекеттік басқарудың салықтық әдісін нарық пен қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуын басқару жүйесіндегі ең басты құрамдас бөліктердің біріне айналдырды. Мәселен, 2003 жылы республикалық бюджеттің түсімі 865 млрд. теңгені құраса, соның 715 млрд. теңгесі салықтық түсімдер болды .
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 30.08.1995 ж. 07.10.1998 жылы енгізілген өзгерістер мен толықтырулармен;
2. Қазақстан Республикасының Салық және бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдер туралы Кодексі (Салық кодексі) 12.06.2001 ж.;
3. Қазақстан Республикасының «Бюджет жүйесі туралы»
01.04.1999 ж. Заңы.
4. Қазақстан Республикасының «Микрокредиттік ұйымдар туралы» Заңы 18.03.2003 ж.
5. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз алу мен борыш туралы» Заңы 01.08.1999 ж.
6. Қазақстан Республикасының «Инвестициялар туралы» Заңы. 01.01.2003 ж.
7. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995 ж. және оған 7 қазан 1998 жылы енгізілген өзгерістермен толықтырулар.
8. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, Жалпы бөлімі. 27.12.1994 ж.;
9. Қазақстан Республикасының Салықтар және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер туралы 12.06.2001 ж. Заңы;
10. Қазақстан Республикасының Кедендік ісі туралы 20.07.1995 ж. Қазақстан Республикасының Заңы;
11. Қазақстан Республикасының Бюджет жүйесі туралы 01.04.1999 ж. Заңы;
12. Қазақстан Республикасының 08.12.2003 жылғы Инвестициялар туралы Заңы;
13. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік баж туралы 31.12.1996 ж. Заңы;
14. Қазақстан Республикасының «Республикалық Референдум туралы« 2.11.1995 ж. Заңы;
15. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының «Бюджет жүйесі туралы« заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы« 26.07.1999 ж., 13.01.2001 ж. Заңдары;
16. Қазақстан Республикасының 17.12.1998 жылғы Неке және отбасы туралы Заңы (Мемлекеттік баж);
17. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 15.10.1998 ж. қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының 2000 ж. әлеуметтік – экономикалық дамуының индекативті жоспары«;
18. Қазақстан Республикасының Үкіметінің Төлем балансын қалыптастыру туралы 29.01.1999 жылғы қаулысы;
19. Қазақстан Республикасының Кіріс министрлігінің 28.12.2001 жылғы Бюджетке төленетін міндетті төлемдер туралы мағлұматтардың нысандарын бекіту туралы бұйрығы;
20. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің 10.12.2002 жылғы Салықтық есептерді жасау тәртібін бекіту туралы бұйрығы;


Арнайы әдебиеттер:
1. Ағыбаев А.Н. Ответственность должностных лиц за служебные преступления. Алматы. Жеті жарғы, 1997 ж.
2. Гереев В.И. Налоговое право. М., 1995 ж.
3. Зейнельгабдин А.Б., Ильясов К.К., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогооблажения. А., 1994ж.
4. Карагумова Г. Налоги: сущность и практика использования. А. 1994ж.
5. Кучерявенко В.Н. Налоговое право. Харьков, 1997ж.
6. Мұхитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Дулатов Ы.Д. Мемлекеттің салық қызметінің құқықтық негіздері. А., 1998ж.
7. Мұхитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Серимов У.С. Қаржылар саласындағы басқарудың құқықтық негіздері. А., 1999ж.
8. Мұхитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Серимов У.С. Қазақша-орысша салықтық-құқықтық түсіндірме сөздік. А., 1999ж.
9. Н.Назарбаев. Сындарлы он жыл А.,2003ж.
10. Джекебаев Ч. «Ответственность физических лиц на неуплату налога. Фемида». А., 1997.
11. Оспанов М.Т. Основы налогового права. М., 1995ж.
12. Пепеляев С.Г. Основы налогового права. М., 1995ж.
13. Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан А., 1997.
14. Худяков А.И. Налоговая система РК – налоговые правонарушения кн.5., А.,1997ж.
15. Худяков А.И. Наурызбаев Н.Е. Налоги. Понятие, элементы, установление, виды. Алматы, 1998ж.
16. Жазыбаев Д.М., Найманбаев С.М. Әкімшілік комиссиялар және әкімшілік жауапкершілік Алматы, 1997ж.
17. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. А., Жеті жарғы, 1998ж.
18. Баймурзаева Р. Налоги в Казахстане. Алматы, 1997 .
19. Гуреев А. Налоговое право. Москва, Экономика 1995
20. Гензель П.П. Очерки по истории финансов. М., 1913
21. Грачева Е.Ю., Соколова Э.Д. Налоговое право. Москва, 1998
22. Грачева Е.Ю., Соколова Э.Д. Финансовое право. Москва, Юрсипруденция. 1999
23. Годме П.М. Финансовое право, М., 1997
24. Ваксян А.З., Симонян Г.Р. Если вы – налогоплательщик. Москва, Олимп Астрель, 2000
25. Виницкий Д.В. Субьекты налогового права. Москва, Норма, 2000
26. Дробозина Л.А. Финансы, Москва, Юнити, 2000.
27. Ильичева М.Ю. Все о налогах. Москва, Астрель, 2000
28. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М. Қаржылық құқығынан түсіндірме сөздік. Алматы, 1999
29. Найманбаев С.М. Салықтық құқық, Алматы 1996
30. Пепеляев С.Г. Законы о налогах: элементы структуры, Москва, 1995
31. Пепеляев С.Г Ваш налоговый адвокат. Москва, ИД ФБК - Пресс, 2000
32. Петрова Г.В. Налоговое право Москва, 1997
33. Платонова Е.В., Новиков А. Финансовое право, Москва, Приор, 2000.
34. Порохов Е. Налоговое право. Алматы, 1994
35. Романовский М.В., Врублевский О.В., Сабанти Б.М. Финансы, Москва, Юрайт, 2000.
36. Сенчагов В.К., Архипов А.И. Финансы, денежное обращение и кредит. Москва, Проспект, 2000.
37. Смирнов А.В. Комментарий к налоговому кодексу РФ. Москва, 1999
38. Химичева Н.И. Субьекты советского бюджетного право. Саратов – 1974
39. Худяков А.И. Налоговая система Казахстана. Подоходный налог, Алматы, 1997
40. Худяков А.И, Бродский Г.М. Теория нологооблажения, Алматы, 2002 г. Норма-К
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
................................. 3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1-ТАРАУ. САЛЫҚТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАР ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... НЕГІЗДЕРІ
............................................................................
............................. 19
2.1. Салықтық міндеттемелердің түсінігі және элементтері
............. ... ... ... ... ... ... ... аясындағы мемлекеттік мәжбүрлеу
шаралары
............................................................................
............. 26
3-ТАРАУ. САЛЫҚ ҚҰҚЫҒЫҒЫЛЫМЫНЫҢ ... ... САЛУ ... ... ........................... 36
3.1. Салық құқығының маңызы және ... ... ... ... Салықтық құқықтық қатынастардың ... ... ... НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР МЕН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
............................................................................
......... 52
КІРІСПЕ
Соңғы ... ... ... ... ... және ... ... салықтық заңдардың елеулі мәселелерін ғылыми
зерттеу ісі де кең көлемде ... ... ... ... Осының
нәтижесінде, жаңаша көрініс алып, қалыптасып келе ... ... ... құқығы да мемлекетіміздің экономикалық-әлеуметтік
түрлендірілуіне, өндіріс аясының тұрақтандырылуына және салық жүйесінің
күшейтілуіне өз үлесін ... ... бәрі ... ... ... ... мен ... және реттелінетін салықтық қоғамдық қатынастарға айтарлықтай
ықпалын тигізіп қана ... ... ... салық салу мен салықтық
құқықтың теориялық және ... ... бір ... ... ... салық жүйесінің тұрақтыландырылуына және ойдағыдай қызмет
атқаруына жағдай жасап отыр.
Жұмысты орындау барысында Қазақстан Респубилкасының ... ... ... мен ... ... ... көптеген өзекті әрі күрделі
мәселелерді қарастырып, негіздеу сондай-ақ салық салу саласының нормативтік-
құқықтық базасын жетілдіру және осы саланы ... ... ... ала ... ... мемлекеттік позициядан басқару жөнінде ғылыми
негізделген ... мен ... және ... беру ... алынды.
Сонымен қатар, бұл жерде алға қойылған тағы бір мақсат мемлекеттің салықтық
құрылысының, салықтық ... пен ... ... ... ... ... ... оқу құралдарына деген сұранысты
қанағаттандыру ісіне аз да ... үлес қосу ... ... ... ... ... маңызды өзгерістер қоғамның салықтық
қатынастарға баса ... ... ... ықпал етуде. Заң шығарушылар мен
экономистердің салық жүйесінің ... ... ... моделін белсенді
іздеуі заң шығармашылығының осымен байланысты жаңа мәселелерді анықтауға
септігін тигізді. ... ... ... ... түсімдерге
тікелей тәуелділігі себеп болып отыр. Осы жағдай мемлекеттік басқарудың
салықтық әдісін ... пен ... ... дамуын
басқару жүйесіндегі ең басты ... ... ... ... 2003 жылы ... бюджеттің түсімі 865 млрд. теңгені құраса,
соның 715 млрд. теңгесі салықтық ... ... ... жазу ... ... ... ... нормативтік құқықтық базасы кеңінен қолданылып, белгілі
ғалымдар А.И. ... Н.Б. ... ... және ... да ... және ... ғалымдардың еңбектері
пайдаланылды.
1-ТАРАУ. САЛЫҚТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАР ЖӘНЕ САЛЫҚТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ ... ... ... деп, ... ... ... ... мәжбүрлеу шараларымен қамтамасыз етілген, өзінің заңи
күші таралатын ауқымындағы ... ... ... ... ... тұлғаларға нақты айқындалған міндеттер мен
құқықтар белгілейтін, сан мәрте қолдану мақсатында ұзақ ... ... ... нормативтік-құқықтық актілерде қалыптастырылған ... ... ... ... және ... ... ... айтамыз.
Салықтық құқықтық нормалар мемлекеттің қаржылық қызметінің барысында
туындайтын мемлекеттік қаржылық қатынастарды реттеуге атсалысатын көптеген
қарылық құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... кең ... транзиттік қаражаттар ағымын бағыттап, бұруды
мақсаттайтын әрі ... ... ... ... ... ... ... кездерді диспозитивті-икемді, мемлекет пен қоғам
тарапынан әрдайым шексіз әлеуметтік үміт ... және мол ... ... құқықтық нормалар болып табылады1.
Сонымен, салықтық құқықтық нормалар деп, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... үшін
жүріп-тұру қағидаларын белгілейтін құқықтық нормаларды айтамыз.
Қаржылық құқықтық нормалардың айырықша түрі ... ... ... тән ... мына:
1. Олар уәкілетті мемлекеттік органдар тарапынан белгіленеді және
мемлекеттік өктем-әмірлі сипатта болады;
2. Олар ... ... ... ... ... және заңи ... жүктеу арқылы олардың салық салу аясындағы
тиісті іс-қимылдарына тікелей ықпал етіп отырады;
3. Олар салықтық заң актілерін қабылдау жолымен ... Олар ... ... салу ... ... қатынастарды реттеу
шегінде (шеңберінде) заңдылықтың берік ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз етуге атсалысады;
5. Олар салық салуға байланысты жағдайлар мен ... ... ... құру ... жан-жақты
нақтыландырылуымен және бачяндап, жазуға ... тіл ... ... Олар ... ... ... ... және есептеу
нормаларымен ерекшеленеді;
7. Олар өздерінің құрамындағы нормалардың ... ... ... көздеулеріне орай, сондай-ақ салық салу
аясындағы құқықтар мен ... ... ... ... тараптардың арасында зиңа теңсіздік туындатады;
8. Олар өздерінің мән-жайына және бағыт-бағдарына ... ... ... мемлекет алдындағы нақты ... ... ... ... сол міндеттемелердің
туындауын негіздейді.
Салықтық құқықтық нормалардың құрылымы өзінің ... ... ... құрылысын көрсетеді.
Салықтық құқықтық нормалардың құрылымындағы құрамдық элементтері
ретінде гипотеза, диспозиция және ... ... ... осы ... ... ... шеңбері айқындалып,
норманың іске асырылуына орай жағдайлар сипатталынады.
Диспозиция тараптардың нақты міндеттері мен құқықтарын айқындау арқылы
көрініс табатын тиісті жүріп-тұру ... ... ... бұл әмірлі
бұйырық, тыйым салу немесе рұқсат беру ... ... ... ... ... түрінде жүзеге асырылатын іс-әрекеттерді
нақтыландыратын қағида болып табылады.
Санкция салықтық құқықтық нормалардың ... ... ... ... құқықты қалпына келтіруді көздей отырып жүзеге асырылатын
мәжбүрлеуді қолдану жөніндегі мемлекеттің ... ... ... ... ... тек ақшалай сипатта болуы; тек мемлекет
кірісіне түсуі; оны тек мемлекет мүддесін ... ... ... ... ... ... сияқты өзіне тән белгілері болады1.
Мазмұн-бағыттары мен аяларына, жай-күйлері мен заңи мән-жайларына қарай
әр түрге ... ... ... ... ... аса ... ... құқықтық нормалар болып табылады.
Реттеуші салықтық құқықтық нормалар өздерінің заңи мәніне байланысты:
1. Міндет жүктейтін салықтық құқықтық нормалар;
2. Тыйым салатын салықтық ... ... ... беретін салықтық құқықтық нормалар болып бөлінеді.
Салық салу аясында қолданылатын құқықтық реттеу әдістеріне байланысты
салықтық-құқықтық нормалар ... және ... ... ... ... орай материалдық және ұйымдастыру салықтық
құқықтық нормалары болып ... ... ... ... ... салу саласында салық
әкімшілігін жүргізуге, салықтарды белгілеуге және алуға байланысты туындап,
тиісті салықтық құқықтық нормалармен реттелген ... ... ... салықтарды алу жөніндегі материалдық салықтық қатынастар салықтық-
құқықтық қатынастардың ... ... аса ... ... табатынын білуіміз
қажет. Ал салықтық құқықтық қатынастардың өзегі деген объективті қаржылық-
құқықтық құбылысты ашып ... оның тек ... ... қатысты
біржақты салықтық міндеттемеден тұратынын байқаймыз. Демек, салықтық
құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қатынастар мынадай өздеріне тән ... ... Олар ... салықтық қатынастарды мемлекеттің құқықтық
реттеуінің нәтижесінде және тек салық салу аясында ғана туындайды;
2. Олар ... ... ... ... ... ... ... бөлу процесінде туындайды;
3. Олар мемлекет кірісін қалыптастыру барысында пайда ... ... ... ... қатынастар
қатарына жатады;
4. Осы құқықтық қатынастардың объектісі өздеріне жүктелген ... ... ... ... ... кірісіне аударылуына
байланысты салық төлеушілердің іс-әрекеттері болып ... Осы ... ... ... ... ... бар, сондай-ақ салықтық әрекет қабілеттілігіне ие
болған тұлғалар болып табылады;
6. Осы құқықтық қатынастардың тұрақты әрі ... ... ... ... өзі ... өзі ... салықтық
өкілеттілік берген уәкілетті органы салық органы көрініс табады;
7. Осы құқықтық қатынастар материалдық және ... ... ... ... ... құқықтық қатынастары мемлекеттің ... ... және оның ... ... ... сондай-ақ салық салуға байланысты операцияларға қатысатын
субъектілердің өзара қарым-қатынастары мен байланыстарын білдіреді.
Материалдық салықтық құқықтық ... ... тән ... Олар ... өз ... ... көздей отырып біржақты -
өктем ерік білдіруінің нәтижесінде туындайды;
2. Олар қатаң міндеттелген түрде ... әрі ... ... ... ... жарқын көрінісі болып табылады:
3. Олар мемлекеттік-өктем сипатта және билік ету-бағыну түрінде
болғанымен, ... салу ... ... қатаң сақталынатынын
көрсетеді;
4. Мемлекет пен қоғамның ... ... сай ... ... ... ... ... мәжбүрлеу
күшімен қорғалады;
5. Тұрақты әрі міндетті субъектісі ... ... ... ... ... ... ... белгіленген
мүліктік (ақшалай-заттай) сипаттағы құқықтық қатынастра болып
табылады1.
Ұйымдастыру салықтық құқықтық қатынастары:
1. мемлекет пен оның ... ... ... ... ... құрылымының ішінде;
3. салық органдары мен салық агенттерінің арасында;
4. салық органдары мен салық өкілдіктерінің арасында ... ... мен ... ... ... туындайды.
Салықтық құқықтық қатынастардың негізгі субъектілеріне
1. Мемлекет (біртұтас) өзі;
2. Парламент;
3. Үкімет;
4. Қаржы министрлігі;
5. Қаржы министрлігінің Салық комитеті;
6. Қаржы министрлігінің Қаржы бақылау ... ... ... ... борышкерлермен жұмыс жөніндегі
комитеті;
8. Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... Салық агенттері;
11. Салық өкілдігі;
12. Салық төлеуші жеке тұлғалар;
13. Салық төлеуші шаруашылық қызмет субъектілері;
14. Жергілікті Мәслихаттар;
15. Жергілікті Әкімдіктер ... ... ... ... ... Банктер;
2. Банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар;
3. Салықтық консультанттар;
4. Тіркеу органдары;
5. ... ... ... ... ... ... полициясы Агенттігі;
8. Судьялар;
9. Нотариустер және т.б. болып табылады.
Өзінің салықтық міндеттемесінде белгіленген мерзімде және ... ... ... ... ... (затын) мемлекет кірісіне өткізу
жөніндегі заңи ... ... ... ... ... деп ... төлеушілерге салықтық құқық қабілеттілігіне және ... ие ... және жеке ... ... Олар салық салудың
экономикалық принциптері мен тиісті заңның талаптарына орай резиденттер
және резидент еместер ... ... ... ... баптарында салық төлеушілердің негізгі
құқықтары мен міндеттері белігленген.
Қазақстан Респубилкасының ... салу ... ... төлеуші:
1. заң жүзінде белгіленген өзіне тиесілі салықтық міндеттемелерін дер
кезінде және толық көлемде орындауға;
2. салық есептеулері мен салық ... ... ... ... тәртіп негізінде табыс етуге;
3. салық органдарының анықталған салықтық заңдардың ... ... ... ... орындауға, сондай-ақ олардың өз
қызметтеріне байланысты міндеттерін атқару кезіндегі заңды іс-
қимылдарына ... ... ... органдарының лауазымды адамдарын белгілі нысандағы әмірлі
талап негізінде салық салу объектісі және салық ... ... ... ... ... ... жол беруге;
5. сауда операцияларын жүзеге асыру немесе қолма-қол ақша, банктік
төлем карточкасы, ... ... ... ... ... есеп ... фискальдық жады бар бақылау-кассалық
машинаны міндетті түрде қолдануға және ... ... ... ... міндетті.
Сонымен бірге, Қазақстан Республикасындағы салық төлеуші1:
1. салықтық бақылау нәтижелерін алуға;
2. салық құпиясының сақталуын ... ... ... ... қатысы жоқ ақпарат пен құжаттарды табыс етпеуге;
4. ... ... салу ... ... ... мен ... да
міндетті төлемдер туралы және салық заңдарындағы өзгерістер жөнінде
салық органдарынан ақпарат алуға;
5. салықтық қатынастардағы мәселелер бойынша өзінің мүдделерін жеке ... ... өз ... арқылы білдіруге;
6. салықтық міндеттемелерді орындау бойынша бюджетпен есеп айырысудың
жай-күйі жөнінде өзінің жеке ... ... ... ... заң ... белгіленген тәртіп негізінде салықтық тексеру
актілері жөніндегі хабарламаға және салық органдарының лауазымды
адамдарының іс-әрекеттеріне (әрекетсіздіктеріне) шағым жасауға;
8. ... ... ... ... ... мен бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдер жөнінде салық органдарына түсіндірме
табыс етуге құқылы.
Салықтық ... ...... бір ... ... ... ... төлеуші ретінде нақты тұлғаға жүктелген тиісті міндеттер ... сол ... өз ... жүзеге асыру қабілеттілігі болып
табылады.
Қазақстан Республикасының ... салу ... ... ... мемлекет тарапынан берілген өктем өкілеттіліктерге сүйене отырып
экономикалық және заңи маңызы бар өздеріне тиесілі ... ... ... ... асыратын айтарлықтай дәрежеде мамандандырылған
бірден-бір фискальдық орган салық органдары болып саналады.
Осы ... ... ... ... ... басымды
бағыты көбінесе салық ... ... ... ... ... ... орындауларына бақылау жүргізу және ... ... ... жүктеу барысында өктем билік тұрғысынан ықпал ... ... ... ... ... ... ... органдарына
қызметтерін жүзеге асыруға байланысты құқықтар берілген, сондай-ақ ... ... ... мүдделі балансын сақтауға қажетті ... ... ... кодексінде көзделген нормативтік-құқықтық актілерді (заңның
негізінде, заңға сәйкес) әзірлеуге және бекітуге;
2. өз құзыреттері шегінде салықтық ... ... ... ... жөніндегі мән-жайларды өз аумақтарындағы салық
төлеушілері мен басқа да мүдделі тұлғаларға ... және ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіп негізінде салықтық
бақылауды жүзеге асыруға;
4. салық кодексінің ерекше бөлімінде ... ... ... ... ... жанама әдіс арқылы айқындауға;
5. Қазақстан Республикасының заң актілерінде белгіленген тәртіп бойынша
салықтық тексеру ... ... ... ... олардың
салықтық құқық бұзушылық жасағандығын айғақтайтын құжаттарды алып
қоюға;
6. Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін тізбе ... ... ... ... ... белгілеген тәртіп
негізінде электрондық құжаттар ... ... ... ... ... ... табыс табу үшін пайдаланылатын кез
келген салық салу объектісі мен салық салуға байланысты ... және ... ... ... ... ... ... жүргізуге;
8. Қазақстан Республикасының заң актілерінде белгіленген талаптарды
сақтай отырып салық төлеушінің ақша ... ... ... қолма-қол ақшасының бары-жоғына, бағалы
қағаздарына, ... ... мен ... ... ... өзге де құжаттарына тексерулер
жүргізуге;
9. салық төлеушіден уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... мен ... ... ... да міндетті төлемдерді
есептеу және төлеу (ұстап қалу және аудару) жөніндегі құжаттарды,
оларды толтыру жөніндегі түсіндірмелерді, ... ... ... ... ... да ... төлемдердің және жинақтаушы
зейнеткақы қорларына аударылатын міндетті зейнетақылық жарналардың
дұрыс есептелгендігін әрі ... ... ... аударылғанын) растайтын құжаттарды тапсыруларын талап етуге;
10. тексерілетін салық төлеуші – заңды тұлға мен жеке кәсіпкерге ... ... ... ... Қазақстан Республикасның заң
актілерінде белгіленген коммерциялық, банктік және өзге де ... ... ... ... ... ету ... ... банктерден немесе банктік операциялардың жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардан оның ... ... ... ... бары-жоғы, сондай-ақ осы шоттардағы ақшалардың
қалдығы мен қозғалысы жөніндегі мәліметтер алуға;
11. ... ... ... ... ... ... ... бойынша) талап арыздар беруге құқылы.
Сонымен қатар, салық органдарының жоғарыда көрсетілген құқықтарына қоса
Қазақстан ... ... заң ... ... өзге ... ... әбден ықтимал.
Салық органдары мемлекеттің салықтық юрисдикциясының ауқымына тиісті
салық заңына сәйкес өздеріне жүктелген ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің мүдделерін қорғауға;
3. салық кодексінің ережелерін сәйкес салық құпиясын сақтауға;
4. салықтық тексеруді тек әмірлі нұсқамалар бойынша жүргізуге;
5. салық ... ... ... ... ... ... кодексінде көзделген жағдайлар мен мерзімдерде салық төлеушіге
салықтық міндеттемелерін ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылық туралы Кодексіне
сәйкес салық төлеушіге әкімшілік айыппұлдар салуға;
8. салық төлеушінің өзіне тиесілі салықтық міндеттемелерін орындауына,
сондай-ақ ... ... ... ... ... жарналарының уақтылы ұсталынуына және аударылуына
салықтық бақылауды жүзеге асыруға;
9. салық ... ... ... оның жеке ... ... ... жөнінде бюджетпен есеп айырысуының жай-күйі
туралы көшірме беруге;
10. белгіленген тәртіп негізінде салық төлеушілердің есебін, сондай-ақ
салық салу ... мен ... ... байланысты объектілердің,
есептелінген және төленген салықтар мен бюджетке ... ... ... ... ... ... салық төлеушіге берілетін салықтар мен басқа да міндеттеі төлемдерді
бюджетке төлеу ... ... ... орындалуы фактісін
растайтын квитанциялар көшңрмелерінің бес жыл көлемінде сақталуын
қамтамасыз етуге;
12. салықтық міндеттемелердің ... ... ету ... және салық кодексінің тиісті бабына сәйкес салық берешегін
салық төлеушіден мәжбүрлеп өндіріп алуға;
13. мемлекет меншігіне айналған ... ... алу, ... ... ... (сату) тәртібінің сақталуына, сондай-ақ оны сатудан түскен
ақшалардың толығымен және уақтылы бюджетке түсуіне бақылау ... ... ... ... – салық төлеуші өзіне табыс
әкелетін қызметтің сан алуан қандай түрін таңдап алса да, сол ... ... ... мен ... ... ... қабылданатын тиісті
нормативтік-құқықтық актілерге сәйкес белгіленетін ... ... ... ... ... ... ... төлеушіге салық салу барысында
салық органдары тигізетін ... ... ... ... ету, ... ... жағдайларға қарамастан салықтық құқықтық ... ... ... мен ... ... заңға бағындыру және
жүгіндіру осы салықтық құқықтық қатынастардың мәні мен ... ... ... ... ... ... ... түпкілікті
мақсаты салық төлекшілерді өздеріне бағындыру ... тек ... ... ... әрі ... болуын көздей отырып) бағындыру болып
табылады.
Салықтарды белгілеу, бекіту және ... ... ... ... енгізу кезінде көзделінетін мақсат мемлекет ... ... ... ақша ... алу ... табылады. Егер мемлекет
салықтық құқықтық қатынастарға тек салық сомасын (затын) алу үшін ... ... ал ... ... өзіне белгіленген заңи ... сол ... ... ... ... ... беруге мәжбүр
болғандықтан қатысады.
Осыған байланысты материалдық сипаттағы салықтық құқықтық қатынастрадың
объектісіне тек салық төлеушіге ғана тән, оның ... ... ... ... ... ... төлеушінің дұрыс есептелінген,
толық мөлшерде әрі белгіленген тәртіп негізінде ... (дер ... ... ... ... төлемінің сомасын міндетті түрде
қабылдап алатын мемлекет оны мемлекет кірісіне есептеуге және ... ... ... ... ішкі және ... ... ... қажетті деп тапқан бағыттар бойынша қайта бөлуге хақылы.
Салық ... мен ... ... байланысты іс-қимылдары да
салықтық құқықтық қатынастардың (ұйымдастыру сипатындағы) объектілері болып
саналады.
Салықтық құқықтық қатынастардың мемлекеттің салық салу ... ... ... ... ... ... ... ретінде заңи
айғақтарды (фактілерді) айтуға болады.
Салық заңдарында тікелей көзделген осы заңи фактілердің болуы ... ... ... ... және ... ... ... құқықтағы заңи фактілер заңи іс-әрекеттер (қимылдар) және заңи
оқиғалар түрінде ... ... Заңи ...... ... және ... ... әрі ерікті іс-әрекеттерінің
нәтижесі болып табылатын заңи фактілер. Олар ... сай ... ... сай емес ... болып екіге бөлінеді.
Заңи оқиғалар – мемлекеттік органдардың, ұйымдардың және адамдардың
еркінен тыс туындайтын заңи фактілер ... тыс ... Заңи ... ... ... және абсолюттік (шамадан тыс) оқиғалар болып
бөлінеді. Салықтық құқықтағы заңи фактілер салықтық ... ... ... және ... қамтамасыз ету; салықтық-құқықтық
реттеу әдісінің элементі; ақпараттық және заңдылықты ... ... мына ... ... ... ... жеке тұлғаның салық салуға жататын (кейде салық салуға
байланысты) объектіні сатып алуы;
2. екі жақты (кейде үш жақты) салықтық ... ... ... ... жеке тұлғаның нәтижесінде салықтың не болмаса өзге
міндетті төлемнің төлеушісі мәртебесіне ие болатын белгілі бір ... ... ... ... салу ... ... ... комитетінің немесе
құзыретті қаржылық органның салық заңдарына сай жекелей ... ... ... ... ... қатынастардың туындауы
негізіне жататын заңи фактілер болып табылады.
Салық төлеушінің құқықтық ... ... ... салу ... ... салуға байланысты объектінің өзгеруі; салықтық міндеттеменің
негізінде жатқан ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіп негізінде ... ... ... мен ... ... ... төлеуші азаматтық отбасылық
жағдайының өзгеруі; салық төлеушінің белгілі бір жасқа жетуіне орай ... ... салу ... заңға сәйкес өзгеруі; салық төлеушінің
әлеуметтік жағдайының өзгеруіне ... оның ... ... ... заңға сәйкес өзгеріс табуы салықтық құқықтық қатынастардың
өзгеруі негізінде табуы салықтық құқықтық ... ... ... заңи ... ... ... ... мына келесідей:
1. тиісті салықтық міндеттеменің тоқтатылуы;
2. салықтық міндеттемені туындатуға негіз болған салықтық шартты бұзу;
3. ... ... ... салу ... ... ... мүлкінен
арылуы;
4. салық төлеушінің өзіне салық салынатын табыс ... ... өз ... ... ... субъектісі болып табылатын заңды тұлғаны жою
сияқты іс-қимылдар ... жеке ... ... ... ... ... ... мен кездейсоқ дүлей апаттардың нәтижесінде
салық салу ... ... ... ... ... объекті болып
табылатын мүліктің жойылуы;
3. салықтық міндеттеменің туындауы негізінде жатқан ... ... ... сияқты заңи оқиғалар салықтық құқықтық
қатынастардың тоқтатылуына негіз ... заңи ... ... ... ... ... ... Салықтық міндеттемелердің түсінігі және элементтері
Қазақстан Республикасындағы нарықтық экономика жағдайында салық салуды
құқықтық реттеу механизмін жетілдіру концепцияларының маңызды бағыты ... ... ... принциптерін айқындау және оларды заңмен
бекіту мәселелері ... ... ... бұл ... дені саяси
экономика классиктері тарапынан қалыптастырылғанымен, оған жаңаша сипат-
мазмұн беру ... ... ... ... ... Негізгі принциптер
ретінде мына:
1. салық салудың әділеттілігі;
2. ... ... ... ... ... ... ... салудың айқындылығы;
5. мемлекеттік билікті пайдалану арқылы салық салу аясында қоғам ... ... ... ... ... тек ... ... белгілеу және алу;
7. қатаң құжаттылық;
8. сот шешімі негізінде салықтық міндеттемені орындауға мәжбүрлеу;
9. салықтық міндеттемелердің уақтылы толығымен және ... ... ... тек ... ... айырықша құзыреті;
10. салық салудың икемділігі;
11. салық салудың үнемділігі ... ... ... ... ... салықтық қатынастардағы салық төлеушілердің өздеріне
тиесілі негізгі құқықтарын заңмен бекіту және ... ... ... үшін жоғарыда аталған принциптер негізінде ... ... да ... ... ... ... Олардың мүмкіндігінше
мына келесідей көрініс тапқаны дұрыс болар еді:
1. салық төлеушінің салық салу ... ... ... ... ... төлеушінің өзқызметтері барысында салықтық жоспарлауды жүзеге
асыру құқығы;
3. салық төлеушінің өз жеке ... ... ... ... салудан қорғау құқығы;
Қазіргі кезде салық және салықтық құқық теориясы мен ... ... ... ... жаңадан нақтыландырылған құқықтық
конструкциясын анықтап, жасап, оны заң жүзінде ... ... етіп ... ... ... ... ... өзгеруі, атқарылуы және жойылуы
кезеңдерінің салықтық құқықтық қатынастардан қатаң ... ... ... ... ... ... жаңа ... конструкциясындағы
мемлекеттің салықтық талаптарының құрамына қарпайымдылық және айқындылық
элементтерінінің енгізілуі ... ... ... ... түсініп,
қабылдауларына және ойдағыдай орындауларына мүмкіндік береді.
Сонымен, салықтық міндеттеменің ... оның ... мен ... ... яғни заңи мағынасы ретінде ... заңи ... ... ... ... материалдық мағынасы ретінде осы құқықтар
мен міндеттерді субъектілердің ... ... ... асыру енеді.
Салықтық міндеттемесіне орай жүзеге асырылатын салық ... ... ... ... заңи ... ... болуға тиіс. Осындай
барлық заңи фактілер өте дәл тұжырымдалып Қазақстан Республикасының салық
заңында ... ... ... ... ... ... ... Демек, салықтық міндеттеменің ерекшелігі осы ... бір ... ... ... ... заңи мағынасы осы міндеттеме
субъектілерінің өте ... ... заңи ... осы ... өте ... өзара байланысқан және өзара шартталған кешенді
субъектілік құқықтары мен заңи міндеттері арқылы айқындалады. Салықтық
құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қатынастар талабына сай келетін бірыңғай салық саясатын
жүргізу;
2. салық салуды әлеуметтік ахуалдарға байланыстыра отырып жүзеге асыру;
3. салықтық ... ... ... ... құралдармен
қаматамасыз ету;
4. салық жүйесін құруға және салық салуға негіз болатын принциптер мен
ережелерді белгілеу ... ... ... ... ... ... ... болып табылады;
6. оның айтарлықтай деңгейде (тиісінше) орындалуы мемлекеттің мәжбүрлеу
күшімен ... ... ... ... салықтың ақша қаражаттарын мемлекет кірісіне
аударуға байланысты салық төлеуші тұлғаның белсенді іс-қимылдарымен
сипатталады;
8. ... ... заңи ... ... ... ... оның ... орындалуының негізі болып
табылады;
9. әрбір жекелеген салықтарға тән ... салу ... ... байланысты объектілермен, салық базасымен, салық ставкасымен
және салық кезеңділігімен мазмұндалады.
Салықтық міндеттеменің объектісіне ... ... ... төлеушінің
мемлекетке салық төлемінің сомасын тапсыру кезіндегі іс-қимылдары жатады.
Ала салықтық міндеттеменің нысаны ... ... ... органдары)
пен салық төлеушілер – заңды және жеке тұлғалардың арасындағы байланыстың
сыртқы көрінісі болып табылады.
Салықтық міндеттеменің ... ... ... ... ... ... объектісінен;
Осыған орай айта кететін бір жәйт, мына: салық ... ... ... ... заты; салықтың масштабы; салық базасын ... ... ... ... ... салу ... салық ставкасы; салықты есептеу
тәртібі; есепті кезең; салықты ... ... ... төлеу тәсілі мен
тәртібі сияқты ... ... ... ... ... ережелер болып табылады, сондай-ақ оларсыз ешбір ... ... ... және ... ... талап етудің мүмкіндігі болмайды.
Салықтың заңи құрамының элементін ... ... ... ... тигізеді немесе оны орындау тәсілінің негізі болып
табылады.
Салық кодексінде ... ... ... құрамында салық
төлеуші және мемлекет көрсетілген.
Салық салу объектілері мен салық салуға байланысты объектілер ретінде
мүліктер және іс-әрекеттер белгіленген. Осы ... мен ... ... ... қатысты салықтық міндеттеменің ... ... ... мен ... ... ... да ... төлемдердің әрбір
түрі бойынша салық салу объектілері мен салық салуға байланысты объектілер
салық кодексінің ерекше бөлімінің тиісті ... ... ... ... ... салу объектісі мен салық салуға ... ... ... ... ... өзге де ... ... Олар салық салу затын саны жағынан көрсете
атырып, салықтың ... ... ... ... тиіс салықтар мен басқа
да міндетті төлемдер сомасын айқындайды. Демек, салықтың ... ... ... ... салық ставкасын қолдану арқылы есептелінеді.
Салық ставкасы салық базасының ... ... ... салық
есептеулерінің шамасын білдіреді. Былайша айтқанда салық салу нормасы, яғни
салықтың заң жүзінде белгіленген шамасы болып ... ... ... ... ... ... үшін ... есепке ала отырып
толық салық базасына қатысты ... ... ... ... салықтың нақты
ставкасы қарастырылады.
Салық ставкасы салық базасының ... ... ... ... сомамен белгіленеді.
Салық кезеңі жекелеген салықтар мен бюджетке төленетін ... ... ... ... ... ... кезеңі болып табылады, сондай-
ақ ол аяқталған кезде салық базасын ... ... ... ... мен басқа да міндетті төлемдердің сомасы есептелінеді.
Осыған байланысты салық кезеңі деп тиісті заңдарға сәйкес салық төлеушіге
арналып, оның ... ... және ... ... ... ... ... бақылауды жүзеге асыруына қажетті ... ... ... үшін ... уақыт бөлігін айтамыз1.
Демек, салық кезеңіне салық баазсын ... ... ... және
салықтық міндеттеменің мөлшерін түпкілікті ... үшін ... ... ... міндеттемені орындау осы міндеттеменің әрбір ... ... ... бір іс-қимылдарды тиісінше (ойдағыдай) жүзеге
асыру болып саналады.
Бұл ... ... айта ... ... салықтық міндеттемені мемлекет ойынан
шығатындай, тиісінше және айтарлықтай деңгейде орындалуға тиіс.
2. ... ... ... міндеттемені орындау мақсатында салық төлеуші мынадай іс-
әрекеттерді міндетті ... ... ... ... ... тіркеу есебіне тұрады;
2. салық салу объектілері мен салық салуға байланысты объектілердің
есебін жүргізеді;
3. салық салу ... мен ... ... ... объектілерді,
салық базалары мен салық ставкаларын негізге ала отырып, бюджетке
төленуге тиісті салықтар мен ... да ... ... ... шығарады;
4. салық есебін жасайды және оны белгіленген тәртіп пен мерзімдерде
салық органдарына табыс етеді;
5. ... ... ... ... ... және ... мерзімдерде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдердің есептеп ... және ... ... ... ... ... жағдайда айыппұл мен
өсімпұлдарды төлейді.
Салықтық міндеттемелердің орындалатын уақыты, орны, тәртібі және ... әрі ... ... ... ... ... ... уақытына жекелеген салықтар мен басқа да
міндетті төлемдерге қатысты, яғни олардың салық салу объектілерін ... ... ... салық сомасын есептеп шығару және салық
сомасын төлеу үшін салық заңында белгіленген ... ... ... ... ... міндеттемені орындау уақыты қатаң айқындалған уақыт ауқымы болып
табылады.
Салықтық міндеттемені орындау орны салық төлеушінің салық төлемінің ... ... ... ... ... жері ... ... салықты төлеу орны ретінде салық төлеушіге немесе салық агенттеріне
олардан алынған ақша қаражаттарын төлемдік ... ... ... ... ... ... ... банк мекемелері көрініс табады.
Салық төлеушінің бюджетке тиісті соманы аудару ... ... банк ... тапсырған күні салықтық ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушінің мемлекет
алдындағы өзінің ... ... ... ... белгілі бір
тәртіптеу механизмдері мен кезектіліктерді ұстана отырып жүзеге асыратын іс-
қимылдары болып ... ... ... ақшасыз төлеу нысанында ... ... ... ... банктік операциялардың жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын ұйымнан салықтар мен ... ... ... ... ... ... ... тапсырма акцептін алған күннен бастап,
ал қолма-қол ақша нысанында – салық төлеуші аталған ... ... ... органға төлеген кезден (сәттен) ... ... ... төлеушінің салық (фискальдық) агенті ... ... ... ... ... сол ... төлемінің сомасын ұстап қалған
күннен бастап орындалған болып табылады1.
Салық төлеушінің салықтарды төлеу жөніндегі ... ... ... есеп айырысу кезінде салықтар мен ... ... да ... ... ... ... сомаларын есепке жатқызу
жолымен орындалуы мүмкін.
3. Салықтық міндеттеме аясындағы мемлекеттік мәжбүрлеу шаралары
Салықтық міндетемені орындау тәсілдеріне салық ... ... ... және ... төлетуге байланысты жолдар мен әдістер
жатады.
Осы тәсілдердің заң жүзінде қатаң көрініс табуы тиісті ... ... ... кірісіне уақтылы және толығымен ерікті түрде немесе
мәжбүрлеу ... ... ... ... ... табылады әрі кепілдендіреді.
Сонымен, салықтарды саналы түрде, салықтық-құқықтық мәдениеттерін
көрсете отырып, өз беттерімен және ... ... ... міндеттемені
орындаудың бір тәсілі болса отанына, егемен еліне деген партриоттық сезімі
оянбаған және салықтық мәдениеті қалыптаспаған жоқтағынан ... ... ... және ... мөлшерде төлемейтіндерге мәжбүрлеу
шараларын қолдану жолымен олардан ... ... ... ... ... ... мен ... еселеп алу салықтық
міндеттемелерді мәжбүрлеу орындату тәсілі болып табылады.
Салықтық міндеттемелерді тиісінше, өз ... және ... ... ... ... ... ... декларация) негізінде төлеу;
2. салықты патент алу жолымен төлеу;
3. салықты біржолғы ... ... ... ... төлемінің сомасын енгізу жолымен төлеу арқылы ... ... ... ... ... қалу, салықты міндеттемені орындау
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардан салықты (оның берешектерін) мәжбүрлеп алу ... ... ... ... жатады.
Салық органының салықтық міндеттемені орындау қажеттілігі жөнінде
салық төлеушіге жіберген жазбаша ... ... ... деп аталады.
Салық хабарламасында салық төлеушінің ... ... ... ... төлеушінің тіркеу нөмірі; салықтық міндеттеменің ... ... ... жөніндегі талап; хабарламаны жіберуге орай негіздеме;
шағымдану тәртібі ... ... ... ... ... ... белгілейді.
Салық хабарламасы салық салу аясындағы мән-жайларға байланысты әр түрлі
көрініс табады және салық төлеушіге мынадай ... ... ... ... жою туралы – оларды (бұзылу фактісін)
анықтаған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей;
2. дебиторлардың банктік шоттарындағы ... ... ... алу жөнінде - өндіріп алғанға дейінгі бес жұмыс күнінен
кешіктірмей;
3. салық берешегін мәжбүрлеп өндіріп алу ... ... ... ... ... алу шаралары қлданылғанға дейінгі бес жұмыс
күнінен ... ... ... ... ... ... ... жоюжөнінде – салық есептілігіндегі (тәртіпті,
ережені) бұзушылықтар анықталған күннен бастап екі ... ... ... ... ... ... салықтар мен бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдердің, өсімпұлдардың және айыппұлдардың
есептелінген сомасы туралы – ... ... ... ... шешім
қабылданған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей;
6. бюджетке артығымен төленген ... ... ... ... ... ... ... орындау мақсатында есепке
жатқызылған сомалар туралы – ... ... ... ... ... күнінен кешіктірмей;
7. мерзімінде орындалмаған салықтық міндеттеменің орындалуын
қамтамасыз ету ... ... ... ...... ... баптарында көзделген мерзімдер аяқталғанға дейін;
8. салық төлеушінің шағымын қарау нәтижелері салықтар мен бюджетке
төленетін басқа да ... ... ... пен
айыппұлдардың есептелінген сомалары туралы – шағымды қарау бойынша
шешім қабылданған ... ... бес ... ... ... өздеріне заң жүзінде жүктелген міндет бойынша салық органы есептеп
шығарған салықтар мен ... ... ... да ... ... ... – есептеп шығарылған күннен бастап үш
жұмыс күнінен кешіктірмей жіберіледі1.
Салық төлеушінің бюджет алдындағы тиісті ... ... ... кезектілігі:
-салықтардың бересі сомасын төлеу;
-есептелген өсімпұлдарды төлеу;
Ал салық кодексінің 33-бабында ... ... ... ... ... берешектерін өтеу тәртібі мынадай:
1. есептелінген өсімпұлдарды төлеу;
2. есептелінген айыппұлдарды төлеу;
3. салықтың бересі сомасын төлеу кезектілігін сақтай ... 2004 ... ... ... ... міндеттемені орындау мерзімдері Салық ... ... және осы ... мерзімнің өтуі оның басталуы айқындалған
нақты оқиғадан ... заңи ... ... ... күні ... ... аяқталған күннің соңында бітеді.
Салықтық бақылау нәтижелері бойынша есептелінген ... ... ... да ... ... өсімпұлдар мен айыппұлдардың
сомалары туралы салық органы жіберген салық хабарламасына орай ... ... ... ... ... күннен кейінгі күннен бастап
он жұмыс күнінің ішінде ... ... ... салықтық тексеру нәтижелері бойынша есептелінген салықтар мен
бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... салық хабарламасында көрсетілген сомаларымен келіскен
жағдайда оның өтініші ... осы ... ... ... ... жұмыс күніне дейін ұзартылуы ықтимал.1
Осы салық хабарламасында көрсетілген сомалар төлеу мерзімі ұзартылған әрбір
күнге (осы сомалардың үстіне) өсімпұл есептеліне отырып осы ... ... бес ... күні ... тең ... бюджетке төленуге тиіс.
Салық органы салық кезеңі аяқталғаннан кейінгі бес жыл ішінде салықтар мен
бюджетке төленетін ... да ... ... есептелінген сомасының
дұрыстығын есептеп тексеруге және қайтадан қарауға құқылы.
Сонымен қатар, салық төлеушіге де салық ... ... ... бес ... ... ... ... төленген сомаларын өздеріне қайтарып
беруді талап етуге құқық берілген.
Салық кезеңінде бюджетке төленген ... ... мен ... үшін ... ... арасындағы айырма артығымен төленген салық сомасы болып
танылады. Салық төлеушінің ... ... ... ... оның ... ... өтінішіне орай жекелеген ... ... ... ... осы түрі ... ... мен айыппұлдарды өтеу
есебіне;
2. салықтардың басқа түрлері бойынша өсімпұлдар мен айыппұлдарды өтеу
есебіне;
3. салықтардың басқа түрлері бойынша бересі ... өтеу ... ... осы және басқа түрлері бойынша болашақ төлемдер
есебіне міндетті түрде есепке жатқызылуға тиіс.
Ал салық ... ... өз ... ... ... ... салық сомасын қайтарып беру жөнінде ... ... ... ... ... ... табыс етілген күннен бастап он бес жұмыс
күні ішінде артық алынған соманы қайтарып береді.
Салық төлеушінің ... ... ... (бұл ... төлем көзінде
ұсталынатын салықтар мен ... ... ... ... ... жөнінде салық органдарына берген, негізделген өтініші негізінде ... ... ... ... кейінге, бірақ күнтізбелік жылдың он айынан
аспайтын мерзімге ... ... ... ... ... міндеттемені
орындау мерзімдерін өзгерту болып танылады.
Кепілге алынған салық төлеушінің мүлкі немесе оған берілген банк кепілдігі
салықтарды ... ... ... ... орындау мерзімдерін
өзгертудің негізі болып табылады.
Республикалық бюджетке келіп ... ... ... ... ... ... ... салықтарды төлеу жөніндегі салықтық
міндеттемені орындау мерзімдерін өзгерту ... ... ... ... ... тәртіп негізінде Қаржы министрлігінің
Салық комитеті қабылдайды.
Толық көлемде жергілікті бюджеттерге келіп ... ... ... ... міндеттемені орындау мерзімін өзгерту туралы шешімді
жергілікті атқарушы органмен келісе отырып салық төлеушіні ... ... орны ... салық органы қабылдайды.
Салық салу аясындағы салық төлеуші тиісті ... ... ... ... ... ... ... мерзімдерже орындамағн жағдайда,
уақтылы орындалмаған салықтық міндеттеме мына:
1. салықтар мен ... ... ... да ... ... сомасына өсімпұл есептеу;
2. банктік шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата ... ... ... ... ... ... өз ... билік етуін
шектеу сияқты тәсілдерді қолдану арқылы қамтамасыз етіледі.
Орындалу мерзімі әлдеқашан өтіп кеткен ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген қайта қаржыландыру ... 1,5 ... ... ... ... ... күн үшін өсімпұл
есептелінеді1.
Өсімпұл сомасы салық берешегін өтеу жөніндегі салықтық ... ... ... ... ... заңдарды бұзғаны үшін
жауапкершіліктің өзге де шараларын қолдануға ... ... ... ... ... Өсімпұл салықтар мен бюджетке төленетін басқа
да міндетті ... ... ... ... ... күннен кейінгі күннен
бастап, бюджетке төленетін күнді қоса алғанда, мерзімі өткен ... күн ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру ресми
ставкасының 1,5 еселенген мөлшерінде есептелінеді.
Сонымен қатар, салық төлеушілердің салықтар мен бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдерінің ... ... ... ... ... тастау кезектілігін сақтамағаны үшін, сондай-ақ салық төлеушілердің
банктік шоттарынан шығарылған салықтар мен бюджетке ... ... ... ... ... ... Қазынашылығының шотына
аударуды кешіктіргені үшін банктерге немесе ... ... ... жүзеге асыратын ұйымдарға өсімпұл есептелінеді.
Салықтық міндеттеменің мерзімінде ... ... ... банктік
шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру” тәсілі ... ... ... ... ... хабарлана отырып жүргізіледі және
салық ... өтеу ... ... ... ... ... барлық
шығыс операцияларына қолданылады. Салық төлеушілер ретіндегі заңды тұлғаның
және жеке кәсіпкердің ... ... ... ... ... ... ... тоқтата тұру Қазақстан
Республикасының заң актілерінде көзделген және белгіленген ... ... ... төлеушінің белгіленген тапсыру мерзімінің аяқталғанына
қарамастан он жұмыс күні ішінде салық ... ... ... салық төлеушінің төлеу мерзімі ретінде белгіленген күннен бастап
отыз жұмыс күні өткенше салық берешегін өтемеуі;
3. салық ... ... ... ... кодексінде
белгіленген салықтық тексеру жүргізу тәртібін бұзған жағдайлардан
басқа реттерде, салық салу объектілері мен салық салуға ... ... ... және ... ... ... жол
бермеуі сияқты жағдайларда жүзеге асырылады.
Салық төлеушінің банктік ... ... ... ... ... тұру
туралы салық органының өкімі Қаржы министрлігінің Салық комитеті мен ... ... ... белгілеген нысан бойынша шығарылады және ол ... ... ... операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың (олардың лауазымды адамдарының) қолына ... ... ... ... ... осы тұлғалар өкімнің тиісті талаптарын
сөзсіз орындауға міндетті.
Салықтық міндеттемені ... ... ... ... банктік шоттары
бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру туралы өкім шығарылған күннен
бастап он ... күні ... ... ... өтелмеген жағдайда, оның салық
берешегі ... ... ... ... ... арқылы өтеу
мақсатында) “өз мүлкіне билік етуіне шектеу ... ... ... ... ... өз ... ... етуіне шектеу қою туралы шешім уәкілетті
мемлекеттік орган белгілеген нысан бойынша шығарылады және осы ... ... ... ... ... ... билік етуіне шектеу қою туралы ... ... ... шаруашылық жүргізу құқығындағы мүліктерге ... ... ... ... ... ... ... етуді шектеу
туралы шешімді салық төлеушінің жеке шотындағы салық берешегінің сомасы
туралы деректердің негізінде қабылдайды.
Қазақстан ... заңи ... ... ... ... ... ... ғылымының (практикасының да) өзекті мәселесіне
айналуына орай көптеген жылдар бойы зерделеніліп – ... ... ... ... осы ая ... ... ... мен тұжырымдамалардың нәтижесінде Салық кодексінің жалпы
бөлімінде орын алуы ... салу аясы мен ... үшін аса ... ... ... ... отыр1.
Бұл жерде айта кететін жәйт, міндеттеме ұғымы қалыптасқан дәстүр бойынша
тек азаматтық-құқықтық ұғым, яғни ... ... ... ... ... ... ... бір келісімге
келудің және шарт жасасудың нәтижесі ... ... Ал ... ... ... қажеттілігіне сай келетін салық салу жүйесін құру ісіне ... ... ... қатынастарғы қатысушылардың құқықтары мен
міндеттерін қатаң айқындауға қол ... және ... ... ... қатысты экономикалық мән-жайлары мен өктем билік ... ... ... ... танылады.
Салықтық міндеттеменің түсінігін заң шығарушы мына келесідей ... ... ... түсінікті болуы үшін былайша тұжырымдауға болады:
1. салықтық ... ... ... ... алдындағы біржақты
міндеттемесі, яғни түпкілікті нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... енгізу (төлеу) міндеттемесі;
2. салықтық міндеттеме бойынша салық төлемінің сомасын өзінің пайдасына
төлеуді ... ... ... ету ... ... ... салық төлеушінің өзіне жүктелген (тиісті салық заңына сәйкес) ... ... ... міндеттемені саналы түрде, сондай-ақ мәдениеттілік
пен белсенділік таныта отырып, белгіленген ... ... ... ... ... ... салық төлеушілерден белгіленген салықтарды
өзіне ... ... ету ... ... ... ... құқықтық
қатынастардың басты материалдық мәніне айналады.
Салықтық міндеттеме (өзінің экономикалық және құқықтық табиғатына сай):
1. тек мемлекеттің ... және ... ... сай ... ... мерзімді сипатта болады;
3. өзінің сипаты бойынша мемлекеттік (қоғамдық) - ... ... ... ... сомасына байланысты көбінесе ақшалай көрініс
табады;
5. өзінің мән-жайына қарай біржақты міндеттеме болып ... оның ... ... (тиісінше) орындалуы мемлекеттің мәжбүрлеу
күшімен қамтамасыз етіледі;
7. міндеттеме бойынша салықтың ақша қаражаттарын мемлекет ... ... ... ... ... ... іс-қимылдарымен
сипатталады;
Осыған орай айта кететін бір жәйт, мына: ... ... ... ... ... заты; салықтың масштабы; салық базасын есепке алу
әдісі; салық кезеңі; салық салу бірлігі; ... ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімі; салықты төлеу тәсілі мен
тәртібі сияқты элементтер Қазақстан Республикасының ... ... ... ... табылады, сондай-ақ оларсыз ешбір салықты есептен
шығарудың, төлеудің және олардың төленуін ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК САЛЫҚ САЛУ ... ... ... ... ... және ... шаруашылығында атқаратын ролі.
Кез-келген мемлекеттің қызметтерінің маңызды түрі мемлекеттің
кірістерін қалыптастыру болып табылады. Мемлекеттік ... ... ... қорына әртүрлі кіріс көздерінен келіп түскен және өздерінің
міндеттерімен функцияларын орындау үшін қолданылатын қаржылық ресурстар.
Мемлекеттің кірістері ... ... ... және өндіріс құралдарына
негізделген мемлекеттің экономикалық жағдайына байланысты болады.
Мемлекеттік кірістерді қалыптастыру және ... ... ол ... ... және ... да қызметтерден
қалыптасады. Негізгі біздің ... ... ... – міндетті
төлемдер болып табылады. ... ... 2003 ... республикалық
бюджеттің түсім көздері салықтардан және басқа да міндетті төлемдерден
қалыптасқан[2]. Экономикасы дамыған мемлекеттердің бюджеттерінің ... ... ... ... ... ... ... көрсетулерден түскен кірістер, басқа мемлекеттерге берген
қарыздарынан проценттер құрайды. Әрине, бізде де шарушашылық ... ... ... ... ... ... Бірақ, мұның барлығы әлі жеткіліксіз. Мемлекетіміздің
бюджетінің ... ... ... ... ... көп септігін
тигізбейді. Себебі, біз кеше ғана тәуелсіздігімізді алып, енді ғана өз
бетімізші күн көре ... ... ... осы бағытта әртүрлі
бағдарламалар қабылдап, іс ... ... Осы ... жұмыс істеуде біз
шетелдік тәжірибелерді есепке алып, тарихтағы салық саясатына ... ... ... етуіміз керек. Себебі, салық саясатының дұрыс жүзеге
асырылмауынан көптеген мемлекеттерде кризистер болғанын, экономикалық
жағдайларының нашарлап, халықтың ... ... ... ... ... ... ... қарастырылуды, талдануды қажет ететін
мәселе болып табылады.
Мемлекеттік бюджетке төленетін ... ... ... ... ... Б) ... В) ... Г) төлемдер.
Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қалыптасуындағы бірден-
бір қағиданың бірі – жалпы адамзаттық құндылықтарды сыйлау принціпі болып
табылады. ... ... - ... ... бойында қалыптасқан
әлеуметтік дұрыстылық принциптері, демократиялық ... ... ... де ... ... басшылыққа
алады. Салық құқығының пайда болуы мен оның дамуы құқықтық мемлекеттің
мақсаттарымен, ... ... өте ... ... ... деп ... қаржылық құқы саласындағы ғалым П.П. Гензельдің ... ... ... салудың әртүрлі амалдары, әдістері, ... ... ... қатар, халықтың ойында құлдық белгісі бар ... ... ...... азаматтар мен тәуелсіз мемлекет
туралы ежелгі тұжырымдарға толық сәйкес келмеген етін. Тек, ... ... ... ... ... болған түрлері ғана тікелей салықты
төлеуге мәжбүр болатын.
Басып алушы басып алған халықты, оның барлық ... ... ... ... ... ... төлеуге мәжбүрлейтін. Басып алушы
тек өзінің пайдасының мақсатымен, мынаны таңдайтын: басын шауып, ... ... ... ... ... ... ... да
қолданылатын, бірақ ондай басымдылық кішкене төмен болатын да,
тираникалық акт ... ... ... ... қаржылық тарихын
айтқан кезде, П.П. Гензель былай ... ... ... ... ... император мен қаржылық мәжбүрлеуші императордың
арасында ... ... жоқ. Ол – ... болып табылатын«.
Монархия кезінде деспозитизмнің дамуы өрши түсті.
Сонымен, салық нысанындағы төлем – билігіндегілер үшін ... ... ... ... еш ... жоқ ... ретінде
қалыптасты.
Экономикалық ғылымның классигі Адам Смиттің пікірінше: салықтар
салық ... үшін ... ... емес бостандық белгісі болып
табылады дейтін. Оның айтуы бойынша – ... ... ... ... ... түрдегі, заңды тәртібі мен салық төлеушілердің
шаруашылық тәуелсіздігі ... ... ... ... ... ... ... анықтаған кезде негізгі роль
атқарады. Тәуелсіздіктің ... ... ... ... институт
ретінде қалыптасуынның негізі – меншік құқығы болып табылады.
Смиттің пікірінше - салықтың заңдылық принципін оның ... ... ... ... ... ... ... позициясынан қарастыру керек – деп есептейді. Ал ондай
болмаған жерде, салық төлейтін әрбір ... ... ... ... оның кез ... ... бойынша салық жинау, тіпті пара немесе
сыйақы ретінде алу ... ... ... ... ... ... Смит ... тәжирибеге қойылатын басқа
да талаптарды, қарастыру кезінде де жүзеге асырған: салық ... ... ... ... ... анықтау, салық жинаудың арзандылығы,
салықтың бірқалыптылығы, және ... ... ... ... ... құқықтық мемлекеттің басты
мақсаттарының бірі болып саналады. Ондай принциптердің ... ... ... ... бар ... ... Тек сондай
мемлекеттерде, салық ... ... ... дұрыс түрде,
пайдалы іс - әрекеттер үшін ... ... ... ... ... ерікті түрде өз бетімен, ешқандай мәжбүрсіз салықтық
түсімдер болады. Смит осыған ... ... ... ... ... ... ... Базель, Вильгельм 1 –ші Оранский
кезіндегі Голландия және т.б.
Сонымен, Смиттің пікірінше салық төлеудің субьектісі ретінде – ... ... бар, ... іс - ... арқылы белгілі бір табыстарға ие
болатын, тәуелсіз азамат болады. Салық төлеушінің белгіленген ... ... ... ... оның заңмен бекітілген салық төлемінің соммасын,
мерзімі мен тәртібін білу ... ... ... ... салық
төлеушінің не үшін салық төлейтіндігімен, салық төлеу ... зиян алып ... ... білуге құқығы бар. Бірақ, салық
төлеушінің құқықтарының сақталуының кепілідігі болатын не? - деген бізде
сұрақ пайда болуы мүмкін. Ол ... біз А. ... ... ... таба ... ... А. Смит ... көбінесе құқықтық тұрғыдан
емес, экономикалық тұрғыдан қарастырып, оған экономикалық ... ... ... құқықтық сипаттамаларының бірі, салық
төлеушінің құқықтарының кепілі алғаш рет, нақтылы түрде 1789ж. ... мен ... ... ... ... ... ... Оның 14 бабындағы көрсетілгенді толығымен оқуға болады, себебі
ол жерде: «Әрбір ... өзі ... ... өкілдері арқылы мемлекеттік
салық салудың керектігіне көздерін жеткізуіне, салық төлеуге еркін түрде
келісуге, салықтардың дұрыс ... ... ... ... ... ... ... негізін, тәртібін, мөлшері мен уақытын
білуге құқылы« - делінген. 15 бабы ... кез ... ... төлеуші кез
келген лауазымды тұлғадан, өзінің иелігінде салықтық ... ... есеп ... талап етуге құқығы бар делінген.
Жоғарыда айтылған баптардың кішілігіне қарамастан, олар өздеріне
біздің эрамыздың салықтық тәжирибесінде қолданылатын барлық ... ... ... ... ... ... 12 ... мемлекеттік билік барлығының мүддесіне ортақ деп айтылған, яғни
мемлекеттік билік жалпы қоғамның мүддесін бірінші орынға қоюы керек.
2. Заңмен көрсетілген ... мен ... ғана ... ... ... а) салықтың барлығына ортақтылығы; б) салық ... ең ... ... күші бар ... актімен – заңмен
белгіленуі тиіс[3].
Жоғарыда айтылған Декларация құқықты екіге бөледі:
- салық салу құқығы;
- салықты жинау құқықғы.
Сонымен ... ... ... ... ... ... болу ... көрсетілген.
Салықтық құқық құқықтық мемлекет идеясымен тығыз байланысты болып
табылады. Салықтық ... ... мен ... екі негізгі идеямен
тығыз байланысты болып, оларсыз қолданылмайды. Олар: жеке бас ... жеке ... ... қол ... ... ... ... Декларацияның баптары олардың орындалуының басты
кепілі болып табылады.
Салық төлеушінің құқықтарының сақталуының негізгі кепілі – салықты
өкілдердің салықтық ... ... ... Осы ... ... ... ... органның салықты жинау немесе жинамау құққғын айтып
кету ... ... ... ... ... ... біз - қаржылық саясатты ... ... ... ... ... ... ... әдісі ретінде қарастыруымыз керек.
Салық төлеушінің құқықтарының сақталуының басты кепілі ретінде, біз
салық салу құқығымен салықты ... ... ... ... ... ... атқару органдарымен жүзеге асырылып, солардың ... ... да, ал ... салу ... органдарының құзыретінде
болады.
Сонымен қатар, салық төлеушілердің құқықтарының сақталуының ... ... ... - ... саласындағы бақылаудың механизмінің
қолданылуы табылады. Қаржылар саласындағы ... ... ... ... ... ... түрдегі қызмет етуі, яғни қоғам алдында
ешқандай жасырын емес әрекеттері - қоғамдық бақылаудың қолданылып, әрекет
етуінің негізгі шарты ... ... біз ... ... органдарының қызметін бақылау құқығына сол
органдардың лауазым тұлғаларының қоғам алдындағы жауап беру ... ... ... ... жөн.
Осы жоғарыда айтылғандарға байланысты, салық төлеушінің салықтық
ақшаларды қолдануындағы құқықтарының ... ... ... ... ... түсінігі, ерекшеліктері,
түрлері.
Салықтық құқық салықтық құқықтық қатынастарды оқытатын құқық саласы
болып табылады.
Салықтық құқықтың пәні дегеніміз – салық ... ... ... ... табыстарының бір бөлігін белгілі бір бюджетке
(республикалық, ... ... ... салықтарды төлеуін
қамтамасыз ететін, төленетін салық түрлерін анықтауын, алуын ... ... ... ... ... ... төлеушілердің
және салықтық өкілдердің арасындағы салықтық қатынастар болып табылады.
Табыстар ... ... ... саналады. Табыстардың бір бөлігі
мемлекеттік бюджетке енгізіледі. Қазақстан ... ... 117 ... 3 ... ... ақша дегеніміз – бір жағынан
жылжымалы мүлік, ал екінші ... ... ... ... ... Яғни, салықтық қатынастарда белгілі өзгешіліктерге ие
болады. Ол- біріншіден, - заңды және жеке ... ... ... ... ... қатынастардың обьектісі болып, ал екіншіден
мемлекеттік бюджетті қалыптастырудағы пайда ... ... ... ... ... жеке, өзіндік белгілері бар тәуелсіз салықтық
қатынастардан көрінеді.
Заңдық биліктілік салықтық құқықтың әдісі ...... ... ... ... нақтылы, уақытылы, міндетті түрде
орындауын талап ететін ... ... ... ... ... асырылуынан көрініс табады. Ол дегеніміз – салықтық қатынастарды,
салық заңдарын салық органдары мен ... ... өз ... ... ... Сонымен қатар, салықтық инспекциялар
салық төлеушілерге (заңды тұлғалардың ... ... ... жеке ... ... органдарымен табылған кемшіліктермен,
құқықбұзушылықтарды жою туралы нұсқаулар бере алады, құқықбұзушыларға
қаржылық (салықтық) ... ... ... ... ... бұндай
кездерде биліктілік пен бағыныштылық қатынастары пайда болады.
Соныменен, салықтық ... ... ...... ... ... ... қатынастар. Яғни, салықтық қатынастар
дегеніміз – мемлекет пен тұлғалар (жеке және ... ... ... бюджетке төленетін міндетті төлемдер бойынша пайда болатын
қоғамдық қатынастар болып табылады. ... ... ... ... ... да кез келген қатынастар сияқты – ерікті қатынас емес,
біржақты өктем қатынастар болып табылады. ... ... ... ... ... ... көрінеді де, салықтық құқықтың
нормаларымен реттеледі.
Салықтық қатынастардың басқа (мысалы: ... ... және ... ... ... болады. Сонымен, салықтық
қатынастардың обьектісі ... ... ... ... болады. Ондай
табыстар екі нысанда болады: ақшалай (өндірістен түскен пайда, тауарларды
сатудан, жұмыс ... ... ... ... ... ... мүліктік (сатып алынған үй, машина, саяжай және т.с.с.). Салықтық
қатынастардың субьектілері болып: салық ... мен ... ... ... ... ... функциялары (құзыреттері)
бар мемлекеттік салықтық органдар (инспекциялар) болып табылады. Осындай
ерекшеліктер ... ... мен ... ... ... ... әкімшілік және т.б. қатынастардан ажыратуға болады.
Бірақ, салықтық, ... және ... ... ... ... ретінде – ондай қатынастардың пайда болуы, өзгеруі және ... ... ... ... ғана ... асуынан көрінеді. Сондықтан
да, құқықтық реттеудің механизмі келесі схема бойынша көрініс табады:
құқықтық ... - ... ... ... ... салықтық жүйе –
салық төлеуші). Бұл схеманың ... ... ... ... норма - құқықсубьектілік – заңдық факт.
Салықтық заңдармен теориялық жұмыстарда «салықтық ... ... жоқ. ... ... ... ... салық төлеушінің
жасына қарамастан сала береді, бірақ, ол дұрыс емес. Мысалы: 16 жасқа
толған ... әке – ... ... ... ... т.б. ... қызметпен айналысып, заңды түрде тіркелген болса, онда оның
табысына салық салынады. ... ... ... ... деген терминді енгізу керек, ол азаматтардың белгілі
бір жасына байланысты ғана табыстарына салық салынуы ... ... ... ... ... ... дегеніміз жеке және заңды тұлғалардың
(салық төлеушілердің) өздерінің әрекеттерімен, сондай ... ... ... мен ... ие ... айтамыз. Ондай
әрекеттер тұлғаның заңға сай әрекетерінен көрінеді, мысалы: ... ... ... ... ие ... т.б. ... әрекеттерге ие болу белгілі бір
шарт негізінде болады. Мысалы жеке тұлғаларда: 18 жастан ... ол ... ... өзі қорғай алады. Заңды тұлғалар үшін – ... ... ... ... ... ... ... болады.
Салықтық құқықтық қатынастардың мазмұны оның қатысушылары арасындағы
байланысқа сәйкес ерекше нысанда болады. Негізінен, ... ... ... ... т.б. Бұл ... ... бір нақты көрсетілген тұлғаға
байланысты ғана құқықтар туралы айтылады.
Сонымен, субьективтік салықтық құқық дегеніміз – ... ... ... ... ... ... түрі мен
көлемі болып табылады.
Субьективтік салықтық ... ... ... ... ... ... яғни заңмен көрсетілген жасау керек әрекеттердің түрі мен
көлемі дегенді білдіреді. Мысалы: белгілі бір салық ... ... ... ал белгілі бір салық инспекциясы салық төлеушінің
территориясында орналасқан салық салынуы тиіс кез ... ... ... ... ... обьектісі болып: табыстар,
белгілі бір тауарлардың құны, салықтық ... ... ... ... бағалы қағаздармен операциялар, табиғи ресурстарды
пайдалану, жеке және ... ... ... ... ... ... қызметтердің қосылған құны, және т.б. обьектілер табылады.
Жоғарыда аталған обьектілерді бір түсінікке «материалдық құндылықтар«
деген ... ... ... Материалдық құндылықтар, өз кезегінде –
ақшалай немесе мүліктік нысандарда болады. Сол себепті, салықтық құқықтық
қатынастардың обьектісі болып ... ... ... ... салықтық құқықтық қатынастың обьектісі ... ... ... ... ... реттердегі жеке және заңды
тұлғалардың материалдық ... ... ... ... қатынастардың субьектісі болып мемлекеттік салықтық
органдар (инспекциалар), салық ... және ... ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес салықтар, баждар мен
алымдар төлеу міндеттілігі белгіленген заңды және жеке ... жаңа ... ... көптеген толықтырулыр мен өзгертпелер
бар. Заңды тұлғаның дербес балансы ... ... ... ... ... коммерциялық емес заңды тұлғалар үшін де тән.
Заңды тұлғалардың дербес балансы мен сметасы, тәжирибеде оларды басқа
тұлғалардан, мысалы жеке тұлғалардан ажыратуға мүмкіндік ... ... ... қарастырған кезде мемлекеттік
бюджеттік мекемелердің ерекшеліктерін айтып кету ... ... ... ... ... және ... қаржыландыратын
мемлекет болып табылады. Сондықтан мемлекеттік бюджеттік ұйымдардан салық
жинау дұрыс емес, себебі, ондай әрекет ... ... ... бюджеттік ұйымға да ешқандай пайда болмайды.
Сонымен, Қазақстан Республикасының салық заңдары ... ... ... тек ... ... емес, оның филиалдары мен өкілдіктері де
болады. ... бұл ... ... ... ... ... ... тек заңды тұлға
мен жеке тұлға ғана салық ... ... ... тұлғалар мен қоса салық төлеушілер болып,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шет ... инвесторладың кәсіпорындары, ... мен ... ... ... ... ... қатар, салық төлеуші
болып шет мемлекеттердің заңдарына сәйкес құрылған, ... ... ... ... ... ... ... фирмалар мен компаниялар бола алады.
Жеке тұлғалар да заңды тұлғалар сияқты салық төлеуші болып табылады.
Азаматтар салық төлеушілер ... ... ... ... ... олар мыналар негізінде салық төлеуші болады:
1. жұмысшылар ... олар ... ... ... ... ... ... жалақы алады;
2. жеке кәсіпкерлер, яғни жалдамалы еңбексіз өздері ғана жеке ... ... ... мүлікпен жылжымалы мүліктердің меншік иелері;
4. мұрагерлер, құқыққабылдаушылар, олар қабылдаған құқықтарының негізінде
белгілі бір табыстарға ие ... ... да ... ... ... статустары (құқықтық жағдайлары) заңдармен
нормативтік құқықтық актілермен анықталады. Мысалы, жұмысшының статусы
Еңбек ... ... ... ... ... бір ... жарғысымен
және т.б. анықталады.
Азаматтардың әртүрлі статустарына байланысты оларға қолданылатын
жеңілдіктердің түрлері, салықтың ... ... ... ақша ... ... мен төлеу тәртібі әртүрлі болып
келеді.
Салықтық әрекетқабылеттілікті белгілі бір тұлғаның өз ... ... ... ... бір ... ... қасиеті деп айтамыз. Ол
18 жасқа толу нәтижесінде пайда болады. Ол кезде, ондай ... ... ... заңда көрсетілген басқа салық төлеушілерге қарағанда,
кемінде 3 жыл ... ... бір ... ... ... ... жас кәсіпкерлердің орнығып дамуына жол беріледі.
Мемлекеттік салықтық ... ... ... ... ... құқықтық қатынастардың субьектілері болып - салықтық өкілдер
ретінде табыла алады.
Салықтық өкіл ...... ... ... ... төлеушінің
атынан бюджетке төленетін табысқа салынатын салықты санап, ұстап, төлеуге
міндетті тұлға (жеке немесе заңды) болып ... ... ... ... тұлғалардың табысына салынатын салық туралы«
заңының 20 ... ... ... ... ... өзінің
жұмысшыларының жалақысынан азаматтардың табысына салынатын салықты дұрыс
санап, ұстап, уақытылы бюджетке төлеп тұруы керек – ... ... ... ... ... ... ата – ... отырады. Балалары үшін ата – ананың ... ... ... ... Ол ... айта ... жәйт, кәмилетке толмағандардың
табысы декларанттардың (яғни, әрекет қабылеттілігі барлардың) табысына
қосылмау керек. Ондай ... ... өкіл деп ... О Р Ы Т Ы Н Д ... ... ... тек ... базасы болған да ғана өмір сүре
алады. Басқаша айтатын болсақ, ... ... ... ... ... ... алдында тұрған функцияларын орындай алатындай
қаражаты болғанда мемлекет ретінде таныла алады.
Нарықтық экономикаға көшу ... ... ... ... әртүрлі сипаттағы міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... қалыптастырушы салықтар мен басқа да
міндетті төлемдердің атқаратын ролі, олардың құқықтық ... ... ... ... ... ... дұрыс болуының
маңызы зор. Мемлекет өзінің функцияларын жүзеге ... ... ... танылып өмір сүру үшін, мемлекеттегі болып жатырған әртүрлі
процесстерді ақшамен қамтамасыз ету ... ... ... әсер ету ... бір қор ... Сол қор ... бюджет болып табылады.
Мемлекет осы бюджетке келіп түсетін әртүрлі кірістер мен түсімдерді және
бюджеттен ... ... ... құқықтық актілеріменен реттеп
отырады.
Бұл бюджеттердің негізгі кіріс көзі – салықтар, алымдар, баждар,
төлемдер болып ... ... ... ... ... ... салықтық құқықтық қатынастарды зерделей келе, оларға талдау
жасай отырып, ... ... ... ... және осы ... ... ... қалыптасатын салықтық қатынастарды жетілдірудің негізгі
бағыттары ретінде төмендегілерді атауға болады:
- салық жүйесінің тұрақтылығын қамтамсыз ету;
- салық ... ... ... ... ... мен нормативтік
актілерден екіұшты, түсініксіз талқылау ... ... ... ... ставкілерді азайта отырып, мүмкін ... ... ... ... ... және ... салықтардың үйлестілігінің тиімді деген жолын
таңдау;
- салықтар мен міндетті төлемдерді ... ... ... ... ... ... ... алу нормаларын да)
салық заңдарына сәйкестендіру.
- ... ... ... ... ... есепке алуды
мейлінше дұрыс жүзеге асыру;
- салық салу ... ... ... қалыптастыру. Ол үшін
салық төлеушілерге ... ... ... ... салық
заңдарында болып жатырған өзгерістер мен толықтырулармен оларды
дер кезінде ... ... ... ... ... отыру және
т.б.
Бүгінгі таңда Республикалық бюджетің 60 - 65 жуық пайызын салықтар
құрайды. Осы ... ... ... салу ... өте ... ... дәлел бола алады.
Жұмысымды қорытындылай отырып, негізгі бірнеше ғылыми ұсыныстарды
жасап кеткім келеді:
1) Салықтар және алымдар туралы заңдарда ... ... ... реттейтін жалпы институттың пайда болуы салықтық құқықты
бөлек құқық саласы ретінде ... ... ... ... ... ... құқығының субьектілері салықтық
қатынастарға қатыса алушы және ҚР заңдарымен ... ... ... жеке ... ... ... ... табылады.
3) Салықтық құқықсубьектілік - бұл салық құқығының нормаларымен мемлекет
есебіне төленетін салықтар мен ... ... ... ... және жинақтауға байланысты пайда болатын ... ... ... мен ... иелене алу қабылеттілігі.
4) Салықтық құқықсубьектіліктің белгілі бір ерекшеліктері бар: а) әрбір
салық ... ... да бір ... және міндеттері болады, б)
салықтық құқықсубьектілік басқа құқықсубьектіліктерден ... ... ... ... ... жеке тұлғалар (ҚР азаматтары,
шетел азаматтары, азаматтығы жоқ ... ... ... ... қоғамдар,т.б.) қоғамдық-
территориялық құрылымдар жатады.
Әлемдік тәжірбиеге және ... ... ... ... сүйене отырып, салық қатынастарының біздің қоғамымызда алатын
орнының өте зор екендігін көруге болады. Салық мемлекеттік ... ... ... бәрімізге белгілі. Осыған байланысты салық құқығын ... оны заң ... ... және ... ... ... ету
басты мақсат. Бұл мақсаттың қазір орындалғанын Қазақстан Республикасының
Салық ... ... ... ... ... ... ... бұған дейінгі заңдар даму шегіне жетіп, бірін-бірі толықтырып, ... ... құру ... ... деуге болады. Демек, ... ... ... ... ... қолдауға ие болды,
енді оларға заман талабына сай құқықтық қолдау көрсетуге әбден ... ... ... ... ... ... ... кез келген істе, сондай-ақ заң салаларында
да кемшіліктер мен ... ... ... жағдайлардың болары даусыз.
Дәл осындай кемшіліктер ... ... ... да ... ... Бұл
алдағы күндердің еншісінде деп танимыз.
Біздің еліміздің Кіріс ... өз ... ... ... салық жинау ісін ойдағыдай атқарып отырғанына дау жоқ. ... да ... ... ... ... жолдары болып
саналады. Салық Кодексі – экономикаға қызмет етеді.
Салық ... ... ... міндеті ең алдымен азаматтырдың
патриоттық сезімдерімен ұштасып жатуы ... ... ... ... үлес ... ... сана ... салықты уақытында және
адал төлеуін қамтамасыз етер еді. Ал салықтан жалтару немесе оның ... ... ... ... ... банктегі есеп-шотын жасыру,
т.б. сияқты келеңсіз істер адамның жеке басының күйін күйттеуден шағытын
жағдайлар. Болашақтағы ... ... ... ... ғана ... емес, адамның
баласы болуын көздеп, Отанының жағдайын жақсаруын іштей ... үшін ... ... ... ... ... болуы қажет. Салық Кодексі -
әділ заң болуы шарт. Салық ... ... ... ... мүмкіндік
беретіндей дәрежеде болғаны дұрыс. Өркениетті елдердің тәжірбиесін ... ... ... өз ... ... мен ... ... жүйесін жасауға ұмтылу парыз. Өйткені әрбір елдің өзінің ерекшеліктері
мен айырмашылықтары, ... ... ... ... ... Орта Азия мемлекеттері арасындағы рөлі мен маңызын да
үнемі ескеріп отырған абзал. Туыстас, тегі бір ... ... үлгі ... ... бар екенін де есте ұстаған мақұл. Салық
заңдарын жасауда және оның ... ... ... ең ... ... ... ... отырылуы тиіс деп есептеймін.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР МЕН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 30.08.1995 ж. ... ... ... мен ... ... Республикасының Салық және бюджетке төленетін өзге де
міндетті төлемдер туралы Кодексі ... ... ... ... ... ... «Бюджет жүйесі туралы»
01.04.1999 ж. Заңы.
4. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ж.
5. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік және мемлекет кепілдік ... алу мен ... ... Заңы ... ... Қазақстан Республикасының «Инвестициялар туралы» Заңы. 01.01.2003 ж.
7. ... ... ... ... ж. және оған 7 қазан
1998 жылы енгізілген өзгерістермен толықтырулар.
8. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа
міндетті төлемдер туралы ... ж. ... ... ... Кедендік ісі туралы 20.07.1995 ж. Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... жүйесі туралы 01.04.1999 ж. Заңы;
12. Қазақстан Республикасының 08.12.2003 жылғы ... ... ... ... ... Мемлекеттік баж туралы 31.12.1996 ж. Заңы;
14. Қазақстан ... ... ... ... ... Заңы;
15. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының «Бюджет жүйесі
туралы« заңына ... мен ... ... ... ... ... ж. Заңдары;
16. Қазақстан Республикасының 17.12.1998 жылғы Неке және отбасы туралы Заңы
(Мемлекеттік баж);
17. Қазақстан Республикасының ... ... ж. ... ... ... 2000 ж. ... – экономикалық
дамуының индекативті жоспары«;
18. Қазақстан Республикасының Үкіметінің Төлем балансын қалыптастыру туралы
29.01.1999 жылғы қаулысы;
19. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... туралы мағлұматтардың нысандарын
бекіту туралы бұйрығы;
20. ... ... ... ... ... ... есептерді жасау тәртібін бекіту туралы бұйрығы;
Арнайы әдебиеттер:
1. Ағыбаев А.Н. ... ... лиц за ... ... Жеті ... 1997 ... Гереев В.И. Налоговое право. М., 1995 ж.
3. ... А.Б., ... К.К., ... Б.Ж. ... ... А., 1994ж.
4. Карагумова Г. Налоги: сущность и практика использования. А. 1994ж.
5. Кучерявенко В.Н. Налоговое ... ... ... Мұхитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Дулатов Ы.Д. ... ... ... ... А., 1998ж.
7. Мұхитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., ... У.С. ... ... ... негіздері. А., 1999ж.
8. Мұхитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Серимов У.С. Қазақша-орысша салықтық-
құқықтық түсіндірме сөздік. А., 1999ж.
9. ... ... он жыл ... ... Ч. ... ... лиц на неуплату налога.
Фемида». А., 1997.
11. Оспанов М.Т. Основы налогового права. М., 1995ж.
12. Пепеляев С.Г. ... ... ... М., ... Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан А., 1997.
14. Худяков А.И. Налоговая система РК – ... ... ... ... А.И. ... Н.Е. ... Понятие, элементы, установление,
виды. Алматы, 1998ж.
16. Жазыбаев Д.М., Найманбаев С.М. Әкімшілік ... және ... ... 1997ж.
17. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық ... А., ... ... ... Р. ... в ... Алматы, 1997 .
19. Гуреев А. Налоговое право. Москва, Экономика 1995
20. Гензель П.П. Очерки по истории финансов. М., 1913
21. ... Е.Ю., ... Э.Д. ... право. Москва, 1998
22. Грачева Е.Ю., Соколова Э.Д. Финансовое право. Москва, Юрсипруденция.
1999
23. Годме П.М. Финансовое право, М., ... ... А.З., ... Г.Р. Если вы – ... ... Олимп
Астрель, 2000
25. Виницкий Д.В. Субьекты налогового права. Москва, Норма, 2000
26. Дробозина Л.А. Финансы, Москва, ... ... ... М.Ю. Все о ... ... Астрель, 2000
28. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М. Қаржылық құқығынан түсіндірме сөздік.
Алматы, 1999
29. Найманбаев С.М. ... ... ... ... ... С.Г. ... о ... элементы структуры, Москва, 1995
31. Пепеляев С.Г Ваш налоговый адвокат. Москва, ИД ФБК - Пресс, 2000
32. Петрова Г.В. ... ... ... ... ... Е.В., Новиков А. Финансовое право, Москва, Приор, 2000.
34. ... Е. ... ... ... ... Романовский М.В., Врублевский О.В., Сабанти Б.М. Финансы, Москва,
Юрайт, 2000.
36. Сенчагов В.К., Архипов А.И. ... ... ... и ... Проспект, 2000.
37. Смирнов А.В. Комментарий к налоговому кодексу РФ. Москва, ... ... Н.И. ... ... бюджетного право. Саратов – 1974
39. Худяков А.И. Налоговая система ... ... ... ... ... А.И, ... Г.М. ... нологооблажения, Алматы, 2002 г.
Норма-К
-----------------------
[1] Äåëîâàÿ íåäåëÿ, 24 ºà»òàð 2004 ... ... Ñ.Ì. ... ... À., 2002 25-áåò.
1 Õóäÿêîâ À.È. Íàëîãîâîå ïðàâî Ðåñïóáëèêè Êàçàõñòàí, À., 2003, 69-áåò.
1 Ïîðîõîâ Å.Â. Òåîðèÿ íàëîãîâûõ îáÿçàòåëüñòâ. À., ... ... ... Ñàëûº êîäåêñi, 11-áàï.
1 Íàéìàíáàåâ Ñ.Ì. Ñàëûºòûº º½ºûº, À.,2002, 56-áåò.
1 ²àçàºñòàí ... ... ... Õóäÿêîâ À.È. Íàëîãîâîå ïðàâî Ðåñïóáëèêè Êàçàõñòàí. À.,2003,65-áåò.
1 Þòêèíà Ò.Ô. ... è ... 2001, ... ... À.È. ... ... ... Êàçàõñòàí. À., 2003, 26-áåò.
1 ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû» Ñàëûº êîäåêñi,154-áàï.
1 Õóäÿêîâ À.È. Íàëîãîâîå ïðàâî Ðåñïóáëèêè Êàçàõñòàí. À.,2003, 96-áåò.
1 ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû» Ñàëûº ... ... ... ... ... êîäåêñi, 49-áàï.
1 ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû» Ñàëûº êîäåêñi, 49-áàï.
1 Íàéìàíáàåâ Ñ.Ì. Ñàëûºòûº º½ºûº. À., 2002, 69-áåò.
1 Ìèëÿêîâ Í.Á. ... ... Ì.2001, ... ... Ñ.Ì. ... º½ºûº, À., 2002, 52-áåò.
[2] ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû» 2003 æûë¹à àðíàë¹àí ðåñïáëèêàëûº áþäæåòi
òóðàëû Çà»û.
[3] Õóäÿêîâ À.È., Áðîäñêèé Ã.Ì. Òåîðèÿ íàëîãîîáëàæåíèÿ, Àëìàòû, 2002, ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М. Әуеэов және қазақ әдеби тілі9 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет
Атомдық энергетика9 бет
Ағза және орта. Экологиялық факторлар және олардың тірі ағзаларға әсері1 бет
Бидай сорттарының физиологиялық және биохимиялық өзгерістеріне құрғақшылықтың тигізетін әсері23 бет
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау5 бет
Туризмнің дамуына әсер етуші факторлар19 бет
Энергетикалық ресурстар және энергетика өндірістерінің қоршаған ортаға тигізетін әсері9 бет
"Алматылифт" ЖШС- нің шаруашылық – өндірістік қызметіне баға беру8 бет
"Мемлекеттің салықтық қызметінің құқықтық негіздері."13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь