Құқықтық мәдениет - қоғам мәдениетінің негізгі салаларының бірі


І. Құқықтық мәдениет . қоғам мәдениетінің негізгі салаларының бірі.

IІ. Құқықтық мәдениеттің жалпы түсінігі.

IІI. Құқықтық мәдениеттің қоғам мен мемлекеттің өміріндегі маңызы мен рөлі.

IV. Қоғам өміріндегі құқықтың медениетті дамытудың жолдары.
Мәдениет – адамзат жасайтын және адамдардың рухани қажеттіліктері мен мүдделерін қанағаттандыруға бағытталған материалдық және рухани құндылықтардың жиынтығы. Қоғамның мәдениеті бірнеше түрге бөлінеді: саяси, экономикалық, әлеуметтік, парасаттылық, инабаттылық, экологиялық, құқықтық, т.б. мәдениет жүйе салалары. Олар бір-бірімен тығыз байланыста қоғамның экономикалық саяси, әлеуметтік дамуына сәйкес дамиды. Сонымен қатар олар қоғамның әр саласындағы қарым-қатынастарды реттеп-басқарып отырады. Мәдениет салаларының арақатынасы бірлестікте және дербестікте дамып қоғамның экономикасын, әлеуметтік жағдайын жақсартып, нығайтып отырады. Жақсы дамыған экономика, мәдениеттің жан-жақты нығаюына мүмкіншілік жасайды.Мәдениеттің жақсы дамуына мемлекетпен бірге бірлестіктер, одақтар, ұжымдар зор үлес қосады. Жоғары деңгейі мәдениетке құқықтық мемлекет жол ашады.
Сонымен, қоғамның парасаттылық, инабаттылық тәрбиелік т.б. деңгейі мәдениеттің деңгейімен айқындалады. Ал мәдениеттің деңгейі қоғамның экономикасының, саяси-әлеуметтік деңгейіне байланысты.
Қоғамда бұл екі жақты байланыс бір елдің, бір мемлекеттің шеңберінде ғана болады. Мәдениеттің дамуына сыртқы қолайлы жағдай зор әсер етеді. Мысалы, дамыған елдердің мәдениеті артта қалған елдерге үлгі болып, олардың рухани байлығын, сана-сезімін көтеріп, мәдениетін дамытады.
Мәдениеттің мазмұны туралы ғылымда бірнеше пікірлер бар, оларды үш топқа бөлуге болады: антропологиялық, социологиялық, философиялық көзқарастар – жіктеулер:
- антропологиялық жіктеу – мәдениет адамдардың іс-әрекеті мен қоғамның тарихи даму процесінде қалыптасқан материалдық және рухани жетістіктер. Бұл концепцияның өкілдері мәдениеттің мазаұнын жақсы түсіну үшін қоғамның барлық саласының жетістіктерін біріктіріп зерттеуді жақтайды.
- Социологиялық жіктеу – мәдениет қоғамының даму процесінде қалыптасқан рухани жетістіктер. Бұл концепцияның өкілдері мәдениеттің мазмұнын түсіну үшін қоғамның әлеуметтік және идеялогиялық жетістіктерін біріктіріп зерттеуді қостайды:
- Философиялық жіктеу – мәдениет қоғамдағы барлық материалдық және рухани құбылыстардың жиынтығы – деп түсіндіреді. Бұл концепцияның өкілдері мәдениеттің мазмұнын түсіну үшін қоғамдағы барлық құбылыстардың объективтік және субъективтік заңдылықтарын зерттеп,ғылыми тұрғыдан қорытынды тұжырымдар жасауды дұрыс дейді.
1) А.С. Ибраева, Ибраев Н.С. «Теория государства и права».
Алматы, 2003.
2) Ғ.С. Сапарғалиев. «Мемлекет және құқық теориясы».
3) Иванников И.А. Концепция правовой культуры// ИВУЗ. Правоведение.
1998.
4) Венгеров А.Б. Теория государства и права. М., 1998.
5) Лившиц Р. 3. Государство и право в современном обществе:
необходимость новых подходов//Сов. гос-во и право. 1990.
6) Русинов Р.К. Правосознание и правовая культура//Теория государства и
права: учеб. для ВУЗов. М., 1997.
7) Калинская В.И., Рапилов А.Р. Правосознание как элемент правовой
культуры// Правовая культура и вопросы правового воспитания. М.,
1974.
8) Сальников В.П. Правовая культура: проблемы формирования
гражданского общества и правового государства \\ Демократия и
законность. Самара 1991.
9) Кейзеров Н.М. Политическая и правовая культура. М., 1983.
10) Калинская В.И., Ратипов А.Р. Правосознание как элемент правовой
культуры// Правовая культура и вопросы правового воспитания. М.,
1974.
11) Теория государства и права. Под ред. Матузова Н.И. и Туманова В.А.
М., 1997.
12) Кобликов А.С. Юридическая этика: Учеб для ВУЗов. М., 2000.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар:

І. Құқықтық мәдениет - қоғам мәдениетінің негізгі салаларының бірі.

IІ. Құқықтық мәдениеттің жалпы түсінігі.

IІI. Құқықтық мәдениеттің қоғам мен мемлекеттің өміріндегі маңызы мен
рөлі.

IV. Қоғам өміріндегі құқықтың медениетті дамытудың жолдары.

І. Қоғам мәдениетінің негізгі салаларының бірі- құқықтық мәдениет.

Мәдениет – адамзат жасайтын және адамдардың рухани қажеттіліктері мен
мүдделерін қанағаттандыруға бағытталған материалдық және рухани
құндылықтардың жиынтығы. Қоғамның мәдениеті бірнеше түрге бөлінеді: саяси,
экономикалық, әлеуметтік, парасаттылық, инабаттылық, экологиялық, құқықтық,
т.б. мәдениет жүйе салалары. Олар бір-бірімен тығыз байланыста қоғамның
экономикалық саяси, әлеуметтік дамуына сәйкес дамиды. Сонымен қатар олар
қоғамның әр саласындағы қарым-қатынастарды реттеп-басқарып отырады.
Мәдениет салаларының арақатынасы бірлестікте және дербестікте дамып
қоғамның экономикасын, әлеуметтік жағдайын жақсартып, нығайтып отырады.
Жақсы дамыған экономика, мәдениеттің жан-жақты нығаюына мүмкіншілік
жасайды.Мәдениеттің жақсы дамуына мемлекетпен бірге бірлестіктер, одақтар,
ұжымдар зор үлес қосады. Жоғары деңгейі мәдениетке құқықтық мемлекет жол
ашады.
Сонымен, қоғамның парасаттылық, инабаттылық тәрбиелік т.б. деңгейі
мәдениеттің деңгейімен айқындалады. Ал мәдениеттің деңгейі қоғамның
экономикасының, саяси-әлеуметтік деңгейіне байланысты.
Қоғамда бұл екі жақты байланыс бір елдің, бір мемлекеттің шеңберінде
ғана болады. Мәдениеттің дамуына сыртқы қолайлы жағдай зор әсер етеді.
Мысалы, дамыған елдердің мәдениеті артта қалған елдерге үлгі болып, олардың
рухани байлығын, сана-сезімін көтеріп, мәдениетін дамытады.
Мәдениеттің мазмұны туралы ғылымда бірнеше пікірлер бар, оларды үш
топқа бөлуге болады: антропологиялық, социологиялық, философиялық
көзқарастар – жіктеулер:
- антропологиялық жіктеу – мәдениет адамдардың іс-әрекеті мен
қоғамның тарихи даму процесінде қалыптасқан материалдық және
рухани жетістіктер. Бұл концепцияның өкілдері мәдениеттің
мазаұнын жақсы түсіну үшін қоғамның барлық саласының
жетістіктерін біріктіріп зерттеуді жақтайды.
- Социологиялық жіктеу – мәдениет қоғамының даму процесінде
қалыптасқан рухани жетістіктер. Бұл концепцияның өкілдері
мәдениеттің мазмұнын түсіну үшін қоғамның әлеуметтік және
идеялогиялық жетістіктерін біріктіріп зерттеуді қостайды:
- Философиялық жіктеу – мәдениет қоғамдағы барлық материалдық
және рухани құбылыстардың жиынтығы – деп түсіндіреді. Бұл
концепцияның өкілдері мәдениеттің мазмұнын түсіну үшін
қоғамдағы барлық құбылыстардың объективтік және субъективтік
заңдылықтарын зерттеп,ғылыми тұрғыдан қорытынды тұжырымдар
жасауды дұрыс дейді.

Антагонистік қоғамдағы материалдық және рухани мәдениет үстемдікетуші
таптың мүддесіне бағындырылған. Әрбір ұлттық мәдениетте демократиялық
элементтер болады.Өйткені әрбәр ұлтта еңбекші және қанаушы бұқара бар,
олардың өмір сүруі жағдайлары демократиялық идеологияны туғызбай қоймайды.
Қазіргі замандағы мәдениет мазмұны жағынан өте кең байтақ, ол
өйткендегі барлық мәдениет атаулының ең прогресшіл және ең жақсы жақтарын
заңды түрде қабылдап, дамып келеді. Мәдениет түсінігіне тек ғылым, ағарту,
өнер, тіл және әдебиетпен ғана шектеліп қоймай, оған “ сезім мәдениеті” де
кіреді. Мәдениеттің маңызды сипаты, оның интернационалдығы. Мәдениеттің
экономикалық негізі, оны стихиялық дамудан сақтайды. Мәдениеттің үзіліссіз
даму процесінде бірте-бірте ой еңбегі мен дене еңбегі арасындағы
айырмашылықтар жойылады, адамның жеке басының үйлесімді жан-жақты дамуына
жағдай туады.
Қоғам мәдениетінің негізгі салаларының бірі- құқықтық мәдениет. Бұл
қоғамдағы мәдени құндылықтарды сақтау, жаңғырту, дамыту, оларға азаматтарды
баурау жөніндегі қатынастарды құқықтық нормалар арқылы реттеп-басқару.
Құқықтық мәдениет қоғамдағы мәдениеттің деңгейінен жоғарғы бола алмайды.
Бұл объективтік процесс.
Құқықтық мәдениет қоғамның құқықтық санасының, айнасы деуге болады.
Өйткені бұл мәдениет адам қоғамының өткен формацияларының құқықтық
мәдениетінің жетістіктерін жинақтап, біріктіріп отырады. Құқықтық мәдениет
екі бөлімнен тұрады: жеке тұлғалардың мәдениеті және қоғаамдық мәдениет.
Жеке тұлғалардың мәдениеті қоғамдық мәдениетті дамытуға шешуші үлес қосады.
Құқықтық мәдениет жалпы-халықтық байлық, ол адам қоғамының тарихи
цивилизациялық жетістігі.
Құқықтық мәдениет жеке тұлғалардың білімінің деңгейіне қарай үшке
бөлінеді: күнделікті, профессионалдық, теоретикаық. Күнделікті мәдениет
жалпы қоғамдық мәдениеттің көлеміндегі дәреже. Бұл дәреже еңбектенсе өсуі
мүмкін. Профессионалдық мәдениеттің бір немесе бірнеше саласын игеру.
Теоретикалық мәдениеттің теориясын жақсы білу.
Құқықтық мәдениеттің функциялары: танымдық, реттеушілік,
прогностикалық, нормативтік. Танымдық-құқықтық мәдениет теориясын дамыту;
реттеушілік-мәдениетті реттеп-басқару; нормативтік-мәдениет бағытындағы
нормативтік актілердің сапасын жақсарту, сол арқылы құқықтың рөлін көтеру,
күшейту; прогностикалық (болжау) - құқықтық мәдениеттің болашағын дұрыс
болжау.
Құқықтық мәдениет субъектісіне қарай үш жүйеге бөлінеді: қоғамдық,
топтық және жеке тұлға. Бұл жүйелерге азаматтардың белсенділігі өте қажет,
онсыз нормативтік актілердің іске асуы, орындалуы нашарлайды.
Белсенділіктіңекі түрі болады: біріншісі-құқық шығармашылықтағы, құқықты
дамытудағы, орындаудағы белсенділік; екіншісі-заңдылықты, тәртіпті
нығайтудағы белсенділік.
Қоғамдық жүйедегі нормативтік актілер барлық халықты қамтып, қоғамдық
көлемде мәдениетті дамыту; топтық жүйе-бірлестіктер, одақтар, ұжымдар
көлемінде мәдениет мәселесімен шұғылдану; жеке тұлға жүйесі-жеке адамдардың
рухани сана-сезімін, білімін, мәдени тәжірибесін дамыту.
Құқықтық мәдениеттің қызметі үш топқа бөлінеді: танымдылық,
бағалаушылық, реттеушілік. Танымдылық-халықтың заң білімін білуінің
деңгейі, рухани сана-сезімнің жақсаруы. Бағалаушылық тобы төрт жүйеден
құралады: құқықтық саналары, қағидалары, құрылымы, функциялары; құқықтық
тәртіпті; заңдылықты қорғайтын органдардың жұмысы; азаматтардың өздерінің
баға беруі (заңдылыққа, тәртіпке, мәдениетке). Реттеушілік тобы-қоғамдағы
мәдениет бағытындағы қарым-қатынастарды реттеп-басқару олардың, заңдылық
немесе заңды еместігін анықтау, дұрыс орындалуын қамтамасыз ету.
Мәдениет жүйесін құқықтық реттеудің, басқарудың негізгі бағыттары:
-қоғамның құқықтық сана-сезімін дамыту;
-құқықтық шығармашылықты жақсарту;
-нормативтік актілердің дұрыс орындалуын қамтамасыз ету;
-мемлекеттің құқықтық жұмысының нәтижесінде халықтың рухани және
материалдық мүдделерінің орындалуын жақсарту.
Осы көрсетілген төрт бағыттағы құқықтық жұмысты қоғамдық көлемде
болсын жеке адамдар тұрғысынан болсын ғылыми творчестволық процесс деп білу
керек. Сонда ғана мәдениет дұрыс, прогрестік жолмен дамып, адам қоғамының
рухани және материалдық жетістіктерін біріктіріп мемлекеттің жақсы дамуына
мүмкіншілік жасайды.
Адам қоғамының тарихи даму процесінен қалыптасқан ең зор мәдени байлық-
құқық пен құқықтық заңдар. Адам қоғамын дағдарысқа ұшыратпай миллион жылдар
реттеп-басқарып келе жатқан мемлекет пен құқық. Мәдениеттің, құқықтың даму
процесінде заңдылықпен құқықтық тәртіп қалыптасып, қоғамның прогрестік
жолмен дамуына мүмкіншілік жасады.
Қоғамның мәдениет саласындағы қатынастардың басым көпшілігі заң арқылы
реттеліп, басқарылып жатады.Заң мәдениетінің негізгі мүдде – мақсатын
анықтаап,оның орындалу бағыттарын көрсетіп реттеп отырады.Заң мәдениетінің
жаңа бағытын,жаңа мақсатын болжап,алдын-ала заңға тәуелді нормативтік
актілердің қабылдануын қамтамасыз етеді.Заң құқықтық мәдениетті басқаратын,
дамытатын аппараттарды құрып,нығайтып отырады.
Заңның дұрыс жұмыс жасауын қамтамасыз ететін – заңғ тәуелді
нормативтік актілер. Сондықтан, құқықтық мәдениетті дамыту үшін мемлекет
барлық басқарушы аппараттың (үкімет, министрлік -ведомостволық, жергілікті
органдардың) жұмысын жақсартып, олардың нормалары мен құжаттары дұрыс,
сапалы,уақытында қабылданып қоғамдағы мәдениетпроцесін реттеуді, басқаруды
тиісті дәрежеде ұстауды қамтамасыз етеді.
Құқықтық мәдениеттің жақсы дамуының негізгі шарттары:халықтық рухани
сана-сезімін дамыту; мемлекеттік биліктің үш бағыттағы жұмысын жақсарту;
заңдылықты, құқықтық тәртіпті орнату; мәдениеттің жетістіктерін қорғау;
құқықтық мемлекет қалыптастыру.
Бұл шарттарды орындау үшін біріншіден – қоғамның саяси, экономикалық,
әлеуметтік даму процесін күшейту; екіншіден – мәдениеттік аппараттағы
қызметкерлердің сапасын жақсартып, білімін, тәжірибиесін көтеру; үшіншіден
– демократияны дамыту керек.
Құқықтық мәдениеттің ең жоғарғы деңгейдегі түрі – профессионал –
заңгерлер. Бұл топқа жататындар: мемлекеттің заңды қорғайтын органдарында
қызмет атқаратын азаматтар мен заңгерлердің кәсіпқойлық ғылыми ұйымдарында
жұмыс істейтін мамандар. Олардың көпшілігінің құқықтық сана-сезімі, білімі,
тәжірибесі өте жоғары дәрежеде болады. Сондықтан, олар нормативтік
актілерді қабылдауға, қорғауға, орындауға өте зор үлес қосады, қателікке,
кемшілікке жол берілмейді. Бұл бағыттта әсіресе маман заңгерлердің рөлі өте
жоғары дәрежеде болады. Олар құқық теориясын ғылыми тұрғыданжан-жақты
зерттеп, дамытып отырады, нормативтік актілердің сапалы болып шығуына,
орындалуына көп үлес қосады.
Мемлекеттік профессионал заңгерлердің құқықтық білімін, сана-сезімін,
мамандық тәжірибиесін үздіксіз жетілдіріп отыруға көңіл бөліп көптеген
істер атқарады, шаралар қолданады. Сол арқылы заңдылықты, құқықтық тәртіпті
дамытуға, нығайтуға мүмкіншілік жасап отырады. Профессионал заңгерлердің
басым көпшілігі адал, жақсы қызмет атқарады, демократияны, әділдікті,
теңдікті, бостандықты дамытуға зор үлес қосады.
Сонымен бірге көп мемлекеттердің өмір тәжірибиесі көрсеткендей
заңгерлердің ішінен азшылық болса да заңдылықты, құқықтық тәртіпті
бұзатындар кездесіп жатады. Оның себебі сана- сезім, мәдениеттің, білімнің
деңгейі төмен, нашар болуынан. Ондай адамдар әшкереленіп, құқық қорғау
органдарынан қудаланады.
Қоғамның құқықтық мәдениетін жетілдіруге заңгерлердің ғылыми және
кәсіпқойлық қоғамдастарының ұйымдарының маңызы өте зор. Олар нормативтік
актілердің сапасын көтеруге, нормалардың қажеттіліктерін түзеуге,
кемшіліктерін жетілдіруге, құқық теориясын дамытуға көп үлес қосады.
Құқықтық мәдениет екі деңгейден тұрады: адамдардың сана –сезімінің
деңгейі және олардың мамандығының деңгейі. Құқықтық мәдениеттің сапалы
немесе сапасыз екенін қоғамдағы бостандықтың, әділеттіктің, демократияның,
заңдылықтың, құқықтық тәртіптің деңгейінен білуге толық болады. Құқықтық
мәдениеттің сапасы жоғары дәрежеде болса құқықтық мемлекетті қалыптастыруға
зор әсер етеді.

Қазіргі қоғамда құқықтық мәдениетті танып білу үшін жалпы мәдениет
деген түсінікке анықтама беру керек. сulture - латын тілінен аударғанда
тәрбие беру, білім беру деген түсінік береді.
Мәдениетті толығымен алып қарасақ, бұл материалдық және рухани
құндылықтардың жиынтығы, бұл құндылықтар қоғамның тарихи тәжірибе
процесінде адамзатпен жасалады.
Мәдениет – бұл сан қырлы, әртүрлі құбылыс. Мәдениетті белгілі бір
қоғамда салт-дәстүр, әдет-ғұрып және әдеп тұрғысынан көрініс табады.
Құқықтық мәдениет аталған құндылықтың ішінде рухани құндылыққа жатады.
Себебі, құқық ең маңызды қоғамдық құндылық болып тбылады, өркениеттің
элементі болып табылады. Мәдениет – бұл сана-сезім, ақыл-ойдың дамуы,
белгілі бір пікір, көзқарастардың қалыптасуы, тұжырымның пайда болуына
әкеліп соғатын ұғым. Құқық қоғамдағы әлеуметтік құндылығын белгілеп
дамытатын, құқықтық сананың заңдылықтың, заң шығарушылық қызметінің, заң
практикасының құқықтық жағдайы болып табылады.
Құқықтық мәдениет жалпы мәдениеттен бастау ала отырып, халықтың
менталитеті және оның даму деңгейінен көрініс табады. Құқықтық мәдениет
басқа түрлеріне қарағанда күрделі болып келеді.
Сонымен, құқықтық мәдениет дегеніміз – адамның құқықтық болмысының
сапалы күйі және қоғамның нақты бір құқықтық көзқарастарының жағдайы болып
табылады.
Құқықтық мәдениетті кең мағынады алсақ – ол нақты іс-қимыл, әрекет
жасау, заңдар мен конституциялық нормалардың жиынтығын, олардың жүзеге
асырылуы туралы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Құқықтық мәдениет
Қой өсіру саласы мал шаруашылығының қазақстандығы негізгі салаларының бірі
Дене мәдениеті-коғам мәдениетінін бөлігі
Қоғам, дін және мәдениет
“Құқықтық сана және құқықтық мәдениет”
Қоғам және мәдениет
Құқықтық мәдениет жайлы
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет туралы
Құқықтық сана және мәдениет
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь