Есту қабілеті зақымдалған балалардың бөтен адамды алғаш көрген кездегі эмоциялық әсері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2
1 Бөлім. Есту қабілеті зақымдалған балалардың қабылдау ерекшеліктері

1.1.Мектеп жасына дейінгі есту қабілеті зақымдалған балалардың қабылдау ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2Есту қабілеті зақымдалған балалардың тұлғааралық қабылдау процессі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
2 Бөлім. Есту қабілеті зақымдалған балалардың бөтен адамды қабылдау ерекшеліктері
2.1 Бөтен адамды қабылдаудың тұлғааралық феномені ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 11
2.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың тұлғааралық қабылдауының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Зерттеудің өзектілігі: Әлеуметтік қабылдаудың ең қиын мәселелерінің бірі әртүрлі аспектілерді дайындау қажеттілігі болып бірінші қабылдаудың қалыптасуы тұлғааралық танымның қазіргі маңызды үрдісі ретінде қарастырылады.
Бірінше қабылдауды қалыптастырудың мәселесі А.А.Бадалев пен В.Н.Панферовтың және олардың шәкірттерінің ХХ ғасырдың 60-70 жылдарындағы жасаған жұмыстарында, әлеуметтік қабылдаудың тәсілі ретінде,Отандық психология негізінде қарқынды қарастырылған.(А.Г.Гусева,В.Н.Куницына,К.Д.Шафранская,П.М.Якобсон және т.б). Зерттеушілердің бірінші бақылаудың,әртүрлі фактордың әсерінен феноменнің детерминдендірілгендігі және өзгерушіліг,і механиздері мен заңдылықтарының қалыптасуы басты назарды аударды. 80-жылдардың соңында психологияда әлеуметтік вербалды емес іс-әрекетте таныс емес тұлғаның психологиялық интерпретациялық бейнесі негізігде сұрақтар туындады .
Қазіргі кезде берілген мәселе Е.А.Петрованың және оның шәкірттерінің жұмыстарында дамыған ( Р.Э.Варданян, М.Н.Котляров, А.А.Родинов, А.А.Романов,И.П.Чертыков) әңгімелесудің психосемиотикалық негізінде қарқынды өңделуде.Бұл жұмыстың осы бағытында көрсетілгендей,көріп қабылдаудың басты көздері , тұлғалық көрсеткіштің сырт-келбеттің белгілер жүйесі негізі болып табылады.Бірінші қабылдаудың қалыптасуы әртүрлі көру белгілерінің мағынасымен байланысқан:бір-бірін толықтыру арқылы немесе жаңа ақпаратты тудыру немесе әңгімелесудің аз мағыналы ерекшелігі ретінде.
Бірінші қабылдау феноменінің алдағы оқытылуы адам дамуының әртүрлі онтогенетикалық кезеңдерінде,таныс емес адамды қабылдау ерекшелігін ашып көрсетуді талап етеді.Бұл жоспарда ең қызықты және қажетті зерттелген жас ол- мектепке даярлық жас.
6-7 жастағы балалар үшін басқа адам туралы бірінші қабылдаудың қалыптасуы өмірлік маңызды болып табылады,өйткені берілген бейімдеушілік мектеп жасына дейінгі баланың жаңа адамдармен:мұғалімдермен және сыныптастарымен кең түрде байланысқа түсуін мектепте оқыту талап етеді .Мектеп табылдырығын алғаш аттағандар, мұғалімдер мен сыныптастырына әсер,балалардың басқалармен қарым-қатынасты құра және түсіне білуі қаншалықты дұрыс және адекватты көрінуі әңгімелесуде жетістік пен өзара түсінушілікке тәуелді болады,демек,жаңа әлеуметтік жағдайдың даму жетістігіне жетеді.
Жоғарыда айтылғандардың барлығы, мектеп жасына дейінгі балалардың айналадағы адамдар туралы алғашқы қабылдаулары феноменді оқыту мәселесін қазіргі психологияда жоғары талап етеілген танымның жалпы психологиялық логиканың даму мәселесі ретінде, балалармен психологиялық жұмыстың практикасы ретінде демектепке даярлық балалардың тұлғааралық танымын жатқызады.
1 Сурдосихология неіздері. А.Н.Аутаева,А.А.Даурамбекова.Алматы,2010жыл
2 Зинченко В.П. Движение глаз и формирование образа //Вопросы психологии.1968г
3 A.B. Психическое развитие ребенка //Избранные психологические труды: В 2-х т. М., 1986. - Т. 1. - 316 с.
4 A.B. Мышленние и прогнозирование. М., 1981. - 54 с.
5 Л.А. Компетентность в общении. Социально-психологический тренинг. М.: МГУ, 1989. - 76 с.
6 A.A. Восприятие и понимание человека человеком. М., 1982. -199 с.
7 И.С. Ребенок и общество: историко-этнографическая перспектива. -М., 1988.-270 с
8 Л.С. Обучение и развитие детей в дошкольном возрасте
9 B.C. Возрастная психология: Феноменология развития, детство, отрочество. М.: «Академия», 1998. - 456 с.
10. B.B. Половая дифференциация и межличностные отношения в детской группе //Вопросы психологии. - 1987. - № 5. - С. 4452.
11. Г.С. Практическая психология. Екатеринбург: «Деловая книга», 1998. 365
12. Абульханова-Славская К.А. Деятельность и психология личности. М.: Наука, 1980.-335 с.
13. Агеев B.C. Стереотипизация как механизм социального восприятия //Общение и оптимизация совместной деятельности /Под ред. Андреевой Г.М. и Яноушека Я. М., - 1987. - 282 с.
14. Агеев B.C. Межгрупповое взаимодействие. Социально-психологические проблемы. М., 1990. - 239 с.
15. Акишина A.A., Кано X., Акишина Т.Е. Жесты и мимика в русской речи. -М.: «Русский язык», 1991. 144 с.
16. Акундинова Н.Е. Особенности осознания своих умений у детей 5-7 лет: Автореф. дис. . канд. пед. наук. М., 1959. - 17 с.
17. Аллан Е. Айви. Лицом к лицу. Новосибирск, 1995. - 96 с.
18. Алферов Ю.А. Пенитенциарная социология: невербальная диагностика личности нетрадиционные методы. Домодедово, 1996. - 121 с.
19. Ю.Алферова Э.Н. Об измерении порогов зрительного узнавания у школьников //Вопросы психологии. 1962. - №6. - С. 17 - 24.
20. Б.Г. Психология чувственного познания. М., 1960. - 156 с.
21. Б.Г. Избранные психологические труды: В 2-х т. М.: «Педогогика», 1980. -Т.2. - 287 с.
22. Б.Г. Психология и проблемы человекознания /Под ред. Бодалева A.A. М., Воронеж, - 1996. - 384 с.
23. Г.М. Социальная психология. М., 1980. - 432 с.
24. Г.М. Психология социального познания: Учебное пособие длявысших учебных заведений. М., 1997. - 288 с.
25.Н.П. Психологический климат в коллективе. М.: «Просвещение», 1989. - 223 с.
26.Е.А. Дошкольный возраст. М.: «Учпедгиз», 1948. - 336 с.
27. Арнхейм Р. Искусство и визуальное воспритие. М., 1974. - 124 с.
28.А.Г. Деятельность и установка. М., 1979. - 150 с.
29.Н.И. Психологические особенности первого впечатления о другом человеке у младших школьников: Автореф. дис. . . канд. психол. наук. -М., 1988.- 18 с.
        
        Есту қабілеті зақымдалған балалардың бөтен адамды алғаш көрген кездегі эмоциялық әсері
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ .............................................................................................................2
1 Бөлім. Есту қабілеті зақымдалған балалардың қабылдау ... ... ... есту ... зақымдалған балалардың қабылдау ерекшеліктері ......................................................................................................4
1.2Есту қабілеті зақымдалған балалардың тұлғааралық қабылдау процессі.............................................................................................................6
2 Бөлім. Есту қабілеті зақымдалған ... ... ... қабылдау ерекшеліктері
2.1 Бөтен адамды қабылдаудың тұлғааралық феномені ретінде.............................................................................................................. 11
2.2 Мектеп ... ... ... ... қабылдауының ерекшеліктері.........................................................................................................15
ҚОРЫТЫНДЫ ...............................................................................................20 ... ... ...
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі: Әлеуметтік қабылдаудың ең қиын мәселелерінің бірі ... ... ... ... болып бірінші қабылдаудың қалыптасуы тұлғааралық танымның қазіргі маңызды үрдісі ретінде қарастырылады.
Бірінше қабылдауды қалыптастырудың мәселесі ... пен ... және ... ... ХХ ... 60-70 ... ... жұмыстарында, әлеуметтік қабылдаудың тәсілі ретінде,Отандық психология негізінде қарқынды ... және т.б). ... ... бақылаудың,әртүрлі фактордың әсерінен феноменнің детерминдендірілгендігі және өзгерушіліг,і ... мен ... ... ... ... аударды. 80-жылдардың соңында психологияда әлеуметтік вербалды емес іс-әрекетте таныс емес тұлғаның психологиялық интерпретациялық бейнесі ... ... ... . ... кезде берілген мәселе Е.А.Петрованың және оның шәкірттерінің жұмыстарында ... ( ... ... ... ... ... ... негізінде қарқынды өңделуде.Бұл жұмыстың осы бағытында көрсетілгендей,көріп қабылдаудың басты көздері , тұлғалық көрсеткіштің сырт-келбеттің белгілер жүйесі негізі болып табылады.Бірінші қабылдаудың ... ... көру ... ... ... ... ... немесе жаңа ақпаратты тудыру немесе әңгімелесудің аз мағыналы ерекшелігі ретінде.
Бірінші қабылдау феноменінің алдағы ... адам ... ... ... ... емес ... ... ерекшелігін ашып көрсетуді талап етеді.Бұл жоспарда ең ... және ... ... жас ол- ... ... жас.
6-7 жастағы балалар үшін басқа адам туралы бірінші қабылдаудың қалыптасуы өмірлік маңызды болып табылады,өйткені берілген бейімдеушілік мектеп жасына ... ... жаңа ... және сыныптастарымен кең түрде байланысқа түсуін мектепте оқыту талап ... ... ... ... аттағандар, мұғалімдер мен сыныптастырына әсер,балалардың басқалармен қарым-қатынасты құра және түсіне білуі қаншалықты дұрыс және адекватты көрінуі әңгімелесуде жетістік пен ... ... ... ... әлеуметтік жағдайдың даму жетістігіне жетеді.
Жоғарыда айтылғандардың барлығы, мектеп жасына дейінгі балалардың айналадағы адамдар туралы алғашқы қабылдаулары феноменді оқыту мәселесін ... ... ... ... ... ... ... психологиялық логиканың даму мәселесі ретінде, балалармен психологиялық жұмыстың практикасы ретінде демектепке даярлық балалардың тұлғааралық танымын жатқызады.
Зерттеудің оъектісі: 6-7 ... ... ... емес адамды қабылдауы
Зерттеудің пәні: Мектеп жасына дейінгі балалардың басқа адам туралы қабылдауларының ... ... ... ... ... басқа адам туралы алғашқы қабылдауларының мазмұнын үйрену
Зерттеудің міндеті:
1 ... ... ... ... ... ерекшеліктері
+ Мектеп жасына дейінгі есту қабілеті зақымдалған балалардың қабылдау ерекшеліктері
Сезім мүшелерінің жақын рецепторларында физиолгиялық қоздырғыштардың тікелей әсерінен пайда ... ... мен ... ... бейнесін - қабылдау деп атаймыз.Қабылдауда ... мен ... ... т.б ... ... бейеленеді.Қабылдау дәрежелік және мағыналық сипатқа ие болады.(А.В.Запарожец).Мағыналы қабылдаудың дамуына басты рөль атқаратын сөйлеу әрекеті.[ 1]Қабылдау мен түйсіктің барлық ... ... есту ... ... балаларда өзіндік спецификалық ерекшеліктер байқалады.Қабылдау мен түйсіктің негізгі түрлері:
● Есту түйсігі мен қабылдау
● Көру ... мен ... ... ... ... сезу ... мен қабылдау
Есту қабілеті зақымдалған балаларда есту түйсігі болмайды деген ой қалыптасып қалған.Негізінде бұл қате пікір.Акустикалық аппарат арқылы ... ... ... естімейтін балаларда (шамамен 40%) есту түйсіктерінің сақталғандығын көрсеткен.Бұндай көрсеткіштерді есту бұзылыстары бар ... ... ... ... ... ... ... зақымдалған балаларда естуді компенсациялауда көріп қабылдауы маңызды рөл атқарады.Көру анализаторы есту бұзылыстары бар балаларда қоршаған ортаны танып білуде маңызды рөль ... ... есту ... зақымдалған балалардың көріп қабылдауы мен көріп түйсінуі қалыпты балалармен бір деңгейде ... ... ... және ... ... ... себептер есту қабілеті зақымдалған балалар еститін балалар назырын(зейін) аудара бермейтін,айналадағы майда құбылыстарды заттарды байқағыш келеді.[3] Есту қабілеті ... ... ... ... дамуына көріп қабылдау ерекше рөль атқарады.Есту қабілеті зақымдалған бала сөйлеушінің сөзін негізінен көріп қабылдайды.Бұл ... ... ... дамуын ерте балалық шақтан қалыптастыру кезеңділіктерімен сәйкес қарастырған дұрыс.К.И.Вересотский зерттеуі есту қабілеті зақымдалған балалар айналадағы заттарды ... ... ... ... баяу ... ... тануға қанша уақыт кететіндігін анықтау үшін,естімейтін және еститін балаларға ... ... ... суретін бірдей қысқа уақытта көрсеткен.[4]Еститіндерге қарағанда есту қабілеті зақымдалған балаларда тану ... жай ... ... ... белгілерін анықтау көп уақытты талап еткен.[5]
Олар таныс заттар-180̊ аударылып берілген геометриялық пішіндерді,жекеленген элементтерді(топтастырылған ... мен ... ... ... ... ... ... пікірінше,бұл естімейтін балаларда қабылдау процесінің өз бетімен ... ... және ... ... ... талдау мен топтаудың толық болмайтындығымен байланысты екендігін айтады.[6]Заттардың формасын ажыраты,атап көрсету тиісті белгілерді меңгеру және оларды ... ... ... ... есту ... ... ... заттардың формасын қабылдап тану үшін сөйлеу тілінің маңыздылығын көрсеткен.Заттың формасының ... ... ... 7-8 ... бала,заттарды қасиеттері,белгілері бойынша ажыраты алмаған.[7]Жесттік белгіленуін білген есту қабілеті зақымдалған балаларда заттарды тану 2-3 деңгейге(ретке) нақтырақ болған.[8]
Ерте ... ... ... ... ... ... тілі ... балаларда формаларды ажыратуда қателіктер аз болған.А.А.Венгер мен А.Л.Венгер мәліметтері бойынша,есту қабілеті зақымдалған мектепке дейінгі жастағы балалар заттарды формалары ... ... ... ... есту ... ... балаланың қабылдауын дамыту барысында орнын толтыруға мүмкіндіктолтыратындығын,кей жағдайда оларда саналылық ... ... ... ... қалыптасуы мүмкін екендігін көрсетеді.[10]
Заттың сыртқы пішінін тану біртіндеп ... ол ... мен ... ... бір ... ... талап етеді.Естімейтін балаларға жақсы таныс тегіс заттың пішінін тануға берілген тапсырмаға байланысты зерттеудің нәтижесі-оларда заттың пішінін тану ... ... ... кешірек қалыптасатындығын көрсеткен.Сонымен, ерте жастағы балалар берілген заттардың 3/1бөлігін танымаса,естімейтіндер 50% танымаған,яғни атай ... ... ... ... ... ... бұл ... барлық естімейтіндерде еститін құрдастарымен бірдей болмаса да,соларға жақын болған.Есту қабілеті зақымдалған ... ... ... ... талдау қиыншылық тудырған.[12]Н.В.Яшковтың зерттеуі бойынша,естуі зақымдалған балаларда суретті қабылдауда ... ... және ... мәнін,мағынасын түсінуде де қиналады,қозғалмалы заттардың суреті берілсе,кеңістік пен уақыт қатынасын түсінуде де қиындықтар туады.Сонымен қатар олар суреттегі заттар басқа затпен ... ... ... оны тани ... ... зақымдалған балалар үшін есту,көру арқылы қабылдау-бұл айналадағы қоршаған ортамен байланыстың көзі,басқа адамдармен қарым-қатынас ... ... ... бағытталып айтылған сөйлеу тілін қабылдау болып табылады.Аталған балаларды көріп қабылдау барысында сөйлеп отырған ... ... ... ... кезіндегі қолдардың қимыл-қозғалысы барысына ерекше мән беріледі және соның нәтижесінде жетіледі.
Сонымен,есту қабілеті зақымдалған балалардың көріп қабылдауы еститін балаларға тән ... ... ... ... және ... ... ... қарым-қатынастың өз уақытында қалыптаспауы,қабылдаудың маңызды бөлігі саналыққа теріс әсер ететіндігі.
1.2 Бөтен адам жайлы алғашқы әсер алу әлеуметтік ... ... ... - ... ... ... ... түскендердің индивидуалды ерекшеліктері-қажеттіліктері, сезімдері,өзіндік ой қорытулары әсер ету арқылы әрбір жеке адам жайлы белгілі бір көзқарас пайда болады. ... ... ... ... ... ... тауып, тұлғаның психологиялық болмысын, оның мінезін, мүмкіндіктерін, қызығушылықтарын толыққанды ашуға ... ... ғ. 50-60 жж ... ... ... болып есту қабілеті зақымдалған балаларда адамды адам арқылы қабылдау және түсіну бағыты қалыптаса бастады. Аталған зерттеу жұмысындағы маңызды бағыттар ... адам ... ... ... ... Дж.Дейрли, Г.Клаус, Г.Фоме); қабылдау және түсіну үрдістерінің ақпараттық , ... ... ... ... К.Рэйковский); қабылдаудың индивидуалды, жас кезеңіне қарай және ... ... ... ... мен ... ... олардың арақатынасы, өзін - өзі бағалау ,өткен өмірінің қабылдау үрдісіне тигізетін әсері(Б.Г.Ананьев, ... ... ... ... ... Т.Ньюкомб,Н.Трессельт, Е.Холл); экспресстивті мінез - құлыққа баға беру( А.С.Золотнякова, Т.А.Репина, А.А.Степанов, П.М.Якобсон, Е.Вандерберг, М.Маттисон, Г.Оллпорт,Т.Олсен) және бет әлпетті қабылдау ... ... ... ... ... ... балалардың қарым-қатынасқа түсу кезінде қабылдау процесінің ерекше қыры - ... ... ... ... ... беретін, жалпы логикалық схемаға жаңа компонеттер кіргізетін, көптеген психикалық үрдістерді қайта құратын адамдардың жан-жақты және икемді байланысы болып ... ... ... ... ... ... тапқан терминнен өзгеше келген, тек тұлғааралық қарым-қатынасқа ... ... ... тар аймағында қолданылды. Дәл осы уақытта шетелде термині кең және ... ... ... ие ... түсіністікті қосатын, тұлғааралық қарым-қатынас үрдісі ретіндегі мақсатты бағытталған таным пайда болды. Көптеген зерттеушілер заманауи қабылдау теориясы Р.Бердвистелл, Ч.Дарвин, Е.Холл, ... ... және т.б ... ... ... Отандық психологияда түсінігі әсер алу, қарым-қатынас, жан ... кең ... ... ... ( ... ... Р.Вудвортс, А.Лазурский, П.Лившиц, С.Рубинштейн, А.Сикорский, А.Соколов, А.Спиркин, О.Тихомиров).Есту қабілеті зақымдалған балаларда жеке тұлғаның танымдық үрдістерінің әрекет етуі кезінде барлық психикалық ... ... ... қызмет етеді.Сезіну және сезімтал мүшелері арқылы индивид қоршаған орта ... мен ... жеке ... ... түстер, иістер және т.б., сонымен қатар ішкі және сыртқы орта жайлы әртүрлі ... ... . ... ... ... ... ... кезінде жеке сезімдерді толыққанды заттар бейнесіне біріктіру және ... ... .[13,42 бет] ... ... ... балаларда есте сақтау қабілеті субъектінің өткен өмірі мен болашағын байланыстырады, оқыту мен даму ... ... ... ... функция болып табылады. Есте сақтау қабілеті болмаса, адам өмір бойы жаңа туған сәби деңгейінде қалып қояр еді. Ессіз ... ... ... және ... негіздерін түсіну мүмкін емес еді.Ойлау құбылыстар мен ... ... ... өзара байланысы мен даму заңдылықтарын түсінуге мүмкіндік береді. . [14,25бет] Қиялдау кезінде болашақ өзіндік бейнеге ие болады, тәжірибені қолдана отырып жаңа ... ... >.[15,32 бет]
И ... (1960),А.Р.Лурия (1963) қабылдау үрдісін болжамдау теориясы тұрғысынан қарастырған болатын. Аталған теорияға ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін едәуір ақпараттандырылған нүктелерді талдау және дұрыс емес гипотезаларды бөліп тастау; көбірек ... ... ... табу және ... жеке бөліктерін кезеңдеп қарастыруға негізделген күрделі белсенді үрдіс.
Психология ғылымында ең алғаш перцептивті әрекет ету қағидасының құрылымын Х.Эренфельс ... ... ... уәкілдері М.Вертхаймер, К.Коффки және В.Келлер қабылдаудың толыққандылығын ... ... ... ... [16] ... ... ойынша, ес заңдылықтарымен айқындалатын қабылдаудың алғашқы қасиеттері ретінде толықтық пен құрылымы шығады. Толыққанды бейне бара-бара пайда болады. Оның ... адам ... ... ... және ... ... ... Мысалы, көріну деңгейі өте жақсы болған кезде, көру қабілеті қалыпты адам өзінен 2 км қашықтықта орналасқан ... ... ... ... ... ... 1 км қашықтықта адамның жалпы контурын ажырата алды. 700 м қашықтықта қол және аяқ қозғалыстарын, 400 м ... бас ... ал 300 м ... бас пен ... бет ... киім түсі ... 200 м ... бет әлпеті мен қолдың білегі көрінеді, 60м - көздері, мұрын және саусақтары ажыратылады, 20 м ... ... ... ... ... бөліктері көре алады. [17,33бет]Тұлғааралық қабылдау ... ... және фон ... ... ... болып табылады. Аталған бағыт гештальтпсихологияда пайда болды. Ғалымдар ... ... ... және т.б. ... ... ажыратуға болатын заңдылықтарды ашуға талпынған. Психологияда фон мен фигура арақатынасын ... ... ... және ... ... ... ... арқылы түсіндіреді. Адамды адам арқылы қабылдау кезінде ... ... ... шығады, ал фон артқа жылжиды.
Есту қабілеті ... ... ... ... бейнесін бейнелеу құрылымында қабылдау, бағалау және өзіндік түйсіну деңгейлерін бөледі. ... ... - ... қабылдаудың алғышарты болып табылады. Қабылдау деңгейіндегі сәйкестілік критерийлері түрінде қабылдау нақтылығы, бағалау деңгейінде-көрініс толыққандылығы, түсіністік деңгейінде - ... ... ... және ... ... процесстер: ақпаратты жинақтау және іріктеу, реттеу, бақылау және т.б. белсенді өтеді. Аталған белсенділік адамды адаммен тікелей қабылдау үрдісіне тән.Бейнелерді ... ... ... ... заңдылықтарын зерттеуді қарастыратын И.М.Сеченов ,В.П.Зинченко,Б.Ф.Ломова,А.Л.Ярбус жұмыстарында адамдарды қабылдау кезіндегі ... ... ... ... ... адам арқылы тану үрдісінде кездесетін қиындықтарды қарастыруға арналған жұмыстарда ... ... ... ... ... қолданылады(В.Н.Панферов, В.А.Лабунская,Е.Н.Михеева,Г.В.Сериков және т.б.). Атап өтетін жайт, 3-4 жасына қарай балалар: деген сұрақтарға ... бере ... ... ... ... оның ... ерекшеліктермімен байланыстыра алады. (П.Р. Чамата, 1959).Өмірінің екінщі жылында балалар заттар мен адамдар бейнеленген фото суреттерді көріп отырып, оларды өз ... жеке ... ... ... алады. Бала бейнеленген объектіні дұрыс атаған жағдайларда, баланың ұқсастыру қабілетінің пайда болғанын байқауға болады.[29,128бет]Сонымен қатар есту қабілеті зақымдалған ... ... ... емес ... ... адамның эмоционалды жағдайы жайлы қабылдауы құрылып, эмпатиялық қабілеті қалыптасады. (Д.Б. ... 1971). ... ... ... ... балалар бірден емес, кезеңдеп үйренеді. М.И.Чистякова (1995) айтқандай басқа адамның айқындалған әрекетінің барлық өзгешеліктерін түсіну - ... ... ... ие ... ... Л.А.Квинттің тұлғалық психомоторикасының метрикалық шкала көрсеткіштері бойынша ашуланған кезде еріксіз қабақты түюді бала жеті ... ... ал ... түрде қасын көтеруді төрт жасында, түюді жеті жасында үйренеді. Есту ... ... ... ... ... ... басқа адам жайлы қалыптасатын пікірінде жоғары тұрақсыздық, өзгермелілік, жағдайға тәуелділік байқалады. ... ... ... ... ... ... ашып ... балалардың бірін-бірі бағалау сипаттамасына тоқталамын. Ол үшін А.А. Бодалев жетекшілігімен психологиялық зерттеулер зертханасында Р.А. Максимова жүргізген зерттеу ... ... ... ... есту қабілеті зақымдалған балалардың бала-бақшадағы жалпы топ ... ... ... қарастыра отырып, зерттеуші мұндай бағалау эмоционалды және ситуациялық сипатқа ие болатындығын атап өтті.Мысалы, құрдастарының біреуін ... ... ... ... ... немесе және т.б. деп пайымдаған. Жағымсыз баға беру себебін анықтай отырып, ол да ... ... ... ... Бұл ... ... : , >, және т.б. деп ...
Сонымен қатар, кейбір есту қабілеті зақымдалған балалар құрдастарын бағалау кезінде олардың тұрақты ерекшеліктері мен ... ... ... тенденция танытқан. Осылайша, басқа балаға сүйіспеншілігін таныту кезінде , ... ол ... ... атап ... Құрдасын жаман деп сипаттаған кезде, ол барлығымен төбелеседі деп айтады.Есту қабілеті зақымдалған баланың басқа адамның әрекеті мен оның ... ... ... бала үшін ... ... ... ... қайталамасы болып болып табылады.В.Н.Панеров эксперимент жүзінде балабақшаға барып ... ... ... ... ... қабылдауын зерттеген. Оны баланың басқа адам бойында жақсылық, сыпайылық, кішіпейілділік, шапшаңдық, жинақылық , сонымен қатар жағымды және ... ... ... ... қызықтырған. Есту қвбілеті зақымдалған үш-төрт жасар балалар аралығында жағымды қасиеттер(тыңдау, сыпайылық, және т.б.) ... ... ... ... ... осы ... екі есе ... байқалады. Сонымен қатар, кіші мектеп жасындағы балалардың ой қорытуларын тек 33% ... ... деп ... ал ... ... ... ... ойын 91% жағдайда мақұлдаған. Алты және жеті жасар балалар арасында басқа балалармен салыстырғанда тыңдамаушылық, дөрекілік,олақтық үш-төрт ... ... ... тоғыз есе жиірек кездеседі.Кіші мектеп жасына дейінгі есту қабілеті зақымдалған балалар тәрбиешілермен салыстырғанда құрдастарынының жағымсыз қылықтарын жиірек байқайды ... ... ... балаларында кері тенденция байқалған- беделді ересек адамдармен салыстырғанда, басқалардың олақтылығын, ... жеке ... ... ... ... дейінгі балалардың санасы әзірше құрдастарының пікірі өзін-өзі шын бағалаудың критерийі болатындай деңгейге жетпейді. Әрине, 3 - 4 ... есту ... ... ... оларға бірге оқитын балалар ептілігі, зеректілігі, батылдығы үшін берген бағаға өте ынталы және бұл баға өз ... ... ... ... ... Бірақ мұндай қынжылыстар ұзаққа бармайды, және бастысы оларды тәрбиешінің немесе басқа үлкендердің тарапынан берілген бағалаумен алмастыру оңай. Мектеп жасына ... есту ... ... ... үшін ... ... ... елеулі және үзілді-кесілді болып табылады. Мектеп жасына дейінгі есту қабілеті зақымдалған балалар мұғалімнің беделін сөзсіз мойындайды. Олар ... әр ... ... әрі ... ... өте ... және дара себептермен сөйлеседі. Балалар өздерінің қам-қарекетін, қынжылыстарын, үйдегі оқиғаларымен мұғаліммен ашық сөйлеседі, бөліседі. Ренжіген жағдайда кіші мектеп оқушысы мұғалімге ... ... ... ... адамгершілік төрешісі ретінде көрінеді.
Баланың педагогикалық процесте ойлауының қалыптасуы және баланың жетілуі бейімделуде емес, индивиуалды түрде өмір сүру ... ... ал есту ... ... баланың танымдық әрекеттері мен тәжірибелік әдісте белсенді түрде үйренуі, пайда болуы да ... ... ... А.В. ... ... бойынша,есту қабілеті зақымдалған балаларда мұндай әдістерді үйрену абстрактілі, сөздік- логикалық ойлаудың күрделі түрлерінің қалыптасуында ғана ... ... ... ... дейінгі жастағы балаларға тән қарапайым бейнелік ойлауды қалыптастырудың ... зор. А.В. ... есту ... ... балада ойлаудың формаларының пайда болуы (қарапайым әрекеттік, қарапайым бейнелік, сөздік- логикалық) оның жас кезеңіне, даму сатысына ... жоқ деп ... Бұл ... ... ... мен кейбір жақтарын үйрену сатысы.Осылайша,баланың ересектердің және құрдастарының ерекшеліктерін түсіну ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысқан.
Мектеп жасына дейінгі есту қабілеті зақымдалған баланың қоршаған ортадағы адамдарды қабылдауы мен ойларын қалыптастыруда , мектеп жасына дейінгі ... ... ... пайда болуында сәбидің отбасында пайда болған адамдар жайлы қарапайым жалпыланған және алғаш ... ... ... ... ... ... ... дейінгі бала мүше болып кірген балалар ұжымындағы балалар арасындағы қарым-қатынас; бала үшін ... ... ... және ... ... ... әсер алу ... - өткен ғасырдың 50-60жж ... ... мен ... ... ... ... дами ... тұлғааралық қарым-қатынас және түсіністік мәселесінің бірі. Есту қабілеті зақымдалған балаларда адамды адам арқылы ... ... ... әлем ... ... ұқсас үрдіс, алайда, адамды қабылдау- апперцепция, субъектілік пен объективтілік, материалдылықпен сипатталатын адамдар байланысқа түскен ... ... ... ... ... ... қабылдау түсінігі ретінде бірлескен әрекет пен тікелей қарым- қатынас жағдайларында әрекет ету мен сыртқы бейнесін бағалау негізінде басқа адам ... құру ... Есту ... ... ... ... адам арқылы тану мәселелерін жұмыстарында > ... ... ол >деп ... Таныс емес және қарым-қатынасқа түскен адамды қабылдау үрдістерінің негізінде әртүрлі механизмдер жатыр. Бірінші жағдайда ұжымаралық байланысқа ... ... ... ... әріптестің ішкі жан дүниесін түсіну мәселесі( идентификация , эмпатия, рефлексия) (А.А.Бодалев,Н.В.Казаринова, ... ... ... В.А.Лабунская, Е.Н.Михеева, Г.В.Сериков және т.б.)А.А.Бодалев, Г.В.Дьяконов және Н.В.Крогиуспен жүргізілген басқа адам жайлы алғашқы әсер алу құрылымын зерттеу нәтижелері әлеуметтік перцептивті ... мен ... ... ерекшеліктерінің басымдылық танытатынын дәлелдеген. Біріншіден, сыртқы бейненің және мінез-құлықтың ... ... жас, ... ... күй мен ... жеке ... ... үрей, сенімділік, экстраверсия, интроверсия және т.б. сипаттамаларының айқындаушылары болып табылады.( А.А.Бодалев, В.Н. ... ... ... ... ... ... әсер алу ... адам әріптесінің ең қарапайым сипаттамалардан көрініс табатын бейнесін ... , ... ... ... адам ... қабілеті зақымдалаған балалардың алғашқы әсер алу үрдісін зерттеуге бағытталған: оның негізгі факторлары, ... және ... ... ... ... ... ... тигізетін әсері (А.А.Бодалев), әсер алу қалыптасуының басты қозғаушы күші-стереотипизация ... ... ... И.С.Кон, Г.М.Кондратенко, Н.А.Русина, А.К.Уледов, П.Н.Шихирев, В.А.Ядов).
Алғашқы ... ... ... жеке ... ... визуалды психосемиотика арақатынас тұрғысынан зерттеуді айтуға болады (Е.А.Петрова, 1984,1998,2001). ... ... осы ... үш ... ... ... ... бейне, конституция және т.б.); сырт келбетті әлеуметтік безендіру ... шаш ... ... және т.б.), ... ... ым, ... жүріс-тұрыс). Басқаша айтқанда, есту қабілеті зақымдалаған балаларда аталған бағыт адамның сыртқы бейнесі негізінде алынған алғашқы әсерді зерттеумен айналысады.Психологиялық ... ... ... ... ... ... ... алғашқы әсерді түсіндіру жолдарын нақтылаумен ғана емес, мұндай әсердің адекваттылығын өңдіруге бағытталады. Осылайша, есту қабілеті зақымдалған ... ... әсер алу, ... ... ... ... ... ішкі ниеттері мен мотивтерін айқындау қабілеттерін ... ... және ... ... ... ... ... (А.АБодалев, Г.В.Дьяконов, Л.И.Иванский, Г.А.Ковалев, С.И.Курячий, В.А.Лабунский, В.Н.Панферов, Е.А.Петрова, Г.Оллпорт,және т.б.)
Мектеп ... ... есту ... ... ... ... ... арақатынасты зерттеген ғалымдар(А.Валлон, И.А.Васильев, М.Ю.Кистяковская, Ю.Куль, П.Р.Чамата, Д.Б.Эльконин, А.В.Ярмоленко және т.б.) балалардың құрдастарын және ересектерді бағалау деңгейі ... ... ... даму ... және таным субъектісі ретінде дамуымен тығыз байланысты деп көрсетеді. Мектеп жасына дейінгі есту қабілеті зақымдалған балада басқа адамды қабылдау және ... ... ... ... ... ... және беделді ересектің баға беруі жатады.Алғашқы әсер алу феноменіне арналған көптеген зерттеу жұмыстарына қарамастан, заманауи ғылымда алғашқы әсердің жас ... ... ... ... ... ... жүргізілмеген. Көптеген жұмыстаресту қабілеті зақымдалға кіші мектеп жасындағы, жасөспірімдер мен ересектер феноменін зерттеуге арналған, ал жоғары мектеп жасы ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1 Сурдосихология неіздері. А.Н.Аутаева,А.А.Даурамбекова.Алматы,2010жыл
2 Зинченко В.П. Движение глаз и формирование образа //Вопросы психологии.1968г3 A.B. Психическое развитие ... ... ... ... В 2-х т. М., 1986. - Т. 1. - 316 ... A.B. ... и ... М., 1981. - 54 с.5 Л.А. ... в ... ... тренинг. М.: МГУ, 1989. - 76 с.
6 A.A. ... и ... ... ... М., 1982. -199 ... И.С. ... и общество: историко-этнографическая перспектива. -М., 1988.-270 с
8 Л.С. ... и ... ... в ... ... B.C. ... ... Феноменология развития, детство, отрочество. М.: , 1998. - 456 с.
10. B.B. Половая дифференциация и межличностные отношения в детской ... ... ... - 1987. - № 5. - С. ... Г.С. ... ... Екатеринбург: , 1998. 365
12. Абульханова-Славская К.А. Деятельность и психология личности. М.: Наука, 1980.-335 с.
13. Агеев B.C. ... как ... ... ... ... и оптимизация совместной деятельности /Под ред. Андреевой Г.М. и Яноушека Я. М., - 1987. - 282 с.
14. ... B.C. ... ... Социально-психологические проблемы. М., 1990. - 239 с.
15. Акишина A.A., Кано X., Акишина Т.Е. ... и ... в ... ... -М.: , 1991. 144 ... ... Н.Е. Особенности осознания своих умений у детей 5-7 лет: Автореф. дис. . канд. пед. наук. М., 1959. - 17 ... ... Е. ... ... к ... Новосибирск, 1995. - 96 с.
18. Алферов Ю.А. Пенитенциарная социология: невербальная диагностика личности ... ... ... 1996. - 121 ... ... Э.Н. Об измерении порогов зрительного узнавания у школьников //Вопросы психологии. 1962. - №6. - С. 17 - 24.
20. Б.Г. ... ... ... М., 1960. - 156 ... Б.Г. ... ... труды: В 2-х т. М.: , 1980. -Т.2. - 287 с.
22. Б.Г. Психология и проблемы человекознания /Под ред. Бодалева A.A. М., ... - 1996. - 384 ... Г.М. ... психология. М., 1980. - 432 с.
24. Г.М. Психология социального познания: Учебное пособие длявысших ... ... М., 1997. - 288 ... Психологический климат в коллективе. М.: , 1989. - 223 с.
26.Е.А. Дошкольный возраст. М.: , 1948. - 336 ... ... Р. ... и ... ... М., 1974. - 124 ... ... и установка. М., 1979. - 150 с.
29.Н.И. Психологические ... ... ... о ... ... у ... школьников: Автореф. дис. . . канд. психол. наук. -М., 1988.- 18 с.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Альфа кенорны бойынша ұңғыманның түп аймағына әсер ету әдістерін талдау ( ҚСЖ )67 бет
"Кондиция, өнім,өнім сапасы"4 бет
Антиденелер8 бет
Гендік инженерия6 бет
Гендік инженерия туралы10 бет
Гендік инженерия туралы мәлімет8 бет
Иммундық жүйе15 бет
Меншікке қарсы қылмыстар21 бет
Меншікке қарсы қылмыстар туралы77 бет
Меншікке қарсы қылмыстар. Талан – таражыға салу50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь