Алаш философиясы әлем қазақтары мәдениеті контексінде


Астана қаласының әкімдігі мен Астана қаласының Тілдерді дамыту басқармасы Елорданың 10 жылдығы мен Алаш қозғалысының 90 жылдық мерейтойына арнап «Әлем қазақтарының рухани сұхбаты: тіл, мәдениет және Алаш мұраты» атты халықаралық конференция ұйымдастырған екен. Алаш алыптарының даналық идеясына халқымыз жер-жерде шынайы құрмет көрсетуде. Осы құрметтің биік реті Елордасы Астанаға да келіп жетті. Осы қуаныштарыңызбен Сіздерді шын жүректен құттықтап өоюға рұқсат етіңіздер.
Осы бір айдың көлемінде ХХ ғасыр басында Алаш қаласы атанған Семейде данышпан Шәкәрімнің 150 жылдық, Алаш қозғалысының 90 жылдық мерейтойына орай дүбірлі мәдени шаралар өткенін өздеріңіз білесіздер.
Шәкәрімге арналған мерейтойда Семей қаласының орталық саябағында оған ескерткіш ашылып, отандық ғылымдағы тұңғыш жеке тұлғаға арналған «Шәкәрімтану мәселелері» сериялық ғылыми жинағының алғашқы алты кітабының және «Шәкәрім» тұлғалық энциклопедиясының тұсаукесер рәсімі болып өтті. Келген қонақтар тарапынан жақсы бағасын алды. Бұларды санамалап айтып отырған себебім, аталған еңбектердің дүниеге келуіне бүгінгі жиынға қатысып отырған ғалымдардың көбінің атсалысқанын атап өткім келеді.
Сондай-ақ Семейде өткен Алаш қозғалысының 90 жылдығына арналған ғылыми-мәдени шаралар аясында алда істелер іргелі жұмыстардың жобасы айқындалды. Олардың басым бағыттарын «Алаш» энциклопедиясын дайындау, 100 томдық «Алаш қаласының кітапханасы» сериясы бойынша Алаш алыптарының еңбектері мен шығармаларын дайындау, тағысын тағылар. Қаламыздағы Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті ректоры Ерлан Сыдықов, Семей мемлекеттік педагогикалық институты ректоры Мейір Ескендіров, М.О.Әуезов атындағы Семей университеті ректоры Шырын Құрманбаеваның үш жақты келісімінің арқасында жоғары оқу орындары аралық Алаштану ғылыми-зерттеу орталығы құрылды. Семей мемлекеттік педагогикалық институтының бас ғимаратының алдында Алаш көсемі Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханға елімізде тұңғыш ескерткіш орнатылды.
Бұл жерде айта кететін бір мәселе, осыдан бес жыл бұрын біз «Алаш – Семей» энциклопедиясын дайындауға кіріскен едік. Академик Рымғали Нұрғалидың басшылығымен «Алаш» энциклопедиясының сөзтізбесі болып дайындалған еді. Аумалы-төкпелі кезеңде ол бастама өзгеріске түскен болатын. Алаш – қазақ санасында берік орын алған қасиетті макроұғым болғандықтан келешекте Алаш философиясы метағылым деңгейіне көтерілетіндіктен бұл мәселе қайта айналып келіп алдымыздан шыға берері сөзсіз.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Тұрдығұл Шаңбай
Алаштану ғылыми-зерттеу
орталығының директоры, Семей
мемлекеттік педагогикалық
институты Философия және
саясаттану кафедрасының меңгерушісі

АЛАШ ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМ ҚАЗАҚТАРЫ МӘДЕНИЕТІ КОНТЕКСІНДЕ

Құрметті қауым!
Қадірлі қонақтар!
Астана қаласының әкімдігі мен Астана қаласының Тілдерді дамыту
басқармасы Елорданың 10 жылдығы мен Алаш қозғалысының 90 жылдық мерейтойына
арнап Әлем қазақтарының рухани сұхбаты: тіл, мәдениет және Алаш мұраты
атты халықаралық конференция ұйымдастырған екен. Алаш алыптарының даналық
идеясына халқымыз жер-жерде шынайы құрмет көрсетуде. Осы құрметтің биік
реті Елордасы Астанаға да келіп жетті. Осы қуаныштарыңызбен Сіздерді шын
жүректен құттықтап өоюға рұқсат етіңіздер.
Осы бір айдың көлемінде ХХ ғасыр басында Алаш қаласы атанған Семейде
данышпан Шәкәрімнің 150 жылдық, Алаш қозғалысының 90 жылдық мерейтойына
орай дүбірлі мәдени шаралар өткенін өздеріңіз білесіздер.
Шәкәрімге арналған мерейтойда Семей қаласының орталық саябағында оған
ескерткіш ашылып, отандық ғылымдағы тұңғыш жеке тұлғаға арналған
Шәкәрімтану мәселелері сериялық ғылыми жинағының алғашқы алты кітабының
және Шәкәрім тұлғалық энциклопедиясының тұсаукесер рәсімі болып өтті.
Келген қонақтар тарапынан жақсы бағасын алды. Бұларды санамалап айтып
отырған себебім, аталған еңбектердің дүниеге келуіне бүгінгі жиынға қатысып
отырған ғалымдардың көбінің атсалысқанын атап өткім келеді.
Сондай-ақ Семейде өткен Алаш қозғалысының 90 жылдығына арналған ғылыми-
мәдени шаралар аясында алда істелер іргелі жұмыстардың жобасы айқындалды.
Олардың басым бағыттарын Алаш энциклопедиясын дайындау, 100 томдық Алаш
қаласының кітапханасы сериясы бойынша Алаш алыптарының еңбектері мен
шығармаларын дайындау, тағысын тағылар. Қаламыздағы Шәкәрім атындағы Семей
мемлекеттік университеті ректоры Ерлан Сыдықов, Семей мемлекеттік
педагогикалық институты ректоры Мейір Ескендіров, М.О.Әуезов атындағы Семей
университеті ректоры Шырын Құрманбаеваның үш жақты келісімінің арқасында
жоғары оқу орындары аралық Алаштану ғылыми-зерттеу орталығы құрылды. Семей
мемлекеттік педагогикалық институтының бас ғимаратының алдында Алаш көсемі
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханға елімізде тұңғыш ескерткіш орнатылды.
Бұл жерде айта кететін бір мәселе, осыдан бес жыл бұрын біз Алаш –
Семей энциклопедиясын дайындауға кіріскен едік. Академик Рымғали
Нұрғалидың басшылығымен Алаш энциклопедиясының сөзтізбесі болып
дайындалған еді. Аумалы-төкпелі кезеңде ол бастама өзгеріске түскен
болатын. Алаш – қазақ санасында берік орын алған қасиетті макроұғым
болғандықтан келешекте Алаш философиясы метағылым деңгейіне
көтерілетіндіктен бұл мәселе қайта айналып келіп алдымыздан шыға берері
сөзсіз.
Міне сондықтан да Алаштану ғылыми-зерттеу орталығының директоры,
философия және саясаттану кафедрасының меңгерушісі ретінде мені Алаш
философиясы көптен бері толғандырып жүр. Осы туралы ойымды ортаға салсам
деймін.
Алаштық идея, алаштық ой, алаштық таным сияқты ұғымдардың бар болуы
алаш философиясы деген пәннің барлығын сездіретін өрісті ойға жетелейді.
Шындығында объектісі бар, бірақ предметі, пәні жоқ болу логикаға қисынсыз.
Алаш – әлем қазақтарын тұтастандыратын ұлттық сана негізі. Бейнелеп
айтсақ, Конституцияны Ата заң дейміз, сол сияқты Алаш ұғымы қазақ үшін Ата
ұғым болып қала бермек.
Тәуелсіздік алған жылдардан бері Алаш мәселесіне мол барып жүрген
тарихшылар қауымы. Олай болуы заңды да. Тарих ғылымы алаштанудың негізгі
тірегі. Оны ешкім де терістемес. Бірақ Алаш мәселесін деректану аясында
қарастыру түбінде бірезулікке апарады. Алаштану ғылымын инвертаризациялық
деңгейге түсіреді. Ал Алаш идеясы мәселесіне келсек, қандай да бір идея
мәйектенеді, мәнге ие болады. Сондықтан танымдық ізденісті талап етеді.
Алаштанушы ғалым Мәмбет Қойгелдінің философтар, әлеуметтанушылар Алаш
мәселесіне мойын бұрмай отыр деп атап айтуы орынды. Бұл пікірді Алашқа
дүниетанымдық тұрғыдан келудің қажеттілігін сезіну деп қабылдаған жөн.
Шындығында, Алаш түсінік деңгейіндегі ұғым емес, таным деңгейіндегі
ұғым. Алаш танымы – тарихи таным, мәдени таным, әлеуметтік таным, саяси
таным болып салаланып қарастырыла бастады. Осы танымдар жүйесі философиялық
метанымға өріс ашып отыр.
Алаш ұғымы қазақ танымындағы ең қасиетті метаным екенін оның
этимологиясы айқындайтынын, ежелгі түрік сөзі бауырластар, қандастар,
туыстар деген мағынада екені, Алаш сөзі Қазақ атауының баламасы
ретінде айтылатыны белгілі. Алаштың ұранға айналған дәуірлі кезеңі тарихи
санада сақталған. Ал ұран дегеніміз рухқа негізделеді. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әуезов шығармашылығы әлем әдебиеті контексінде
Үнді философиясы мәдениеті
Монғолия Қазақтары
ШЕТЕЛ ҚАЗАҚТАРЫ
ҚОСАҒАШ НЕМЕСЕ ШҮЙ ҚАЗАҚТАРЫ ТУРАЛЫ
Тарих философиясы
Қытай қазақтары тілдік ерекшеліктері
Бөкей ордасының қазақтары
Алаш партиясы
Ежелгі үнді философиясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь