Жыраулар поэзиясы туралы

І.Кіріспе
Жыраулар поэзиясы
ІІ.Негізгі бөлім
а) Жыраулар поэззиясындағы туған жер сарыны
ә) Жырау . өз тайпасының рухани тірегі, ақылгөй ақсақалы
Қорытынды
Жырау өз руластарының ақылшысы, көсемі. Көпті көрген көне қалт айтпайды, сондықтан оның сөзі берген кеңесі жерде калмайды. Өз сөзінің. құдіретін білген жырау жай ақылшы ретінде ғана емес, әмірші ретінде де сөйлейді.
Жыраудың хан алдында осыншама ықпалды болуы - халық арманынан туған жай аңыз емес: бұған дәлел ретінде арыдағы Шалкиіз, Жиембеттерді былай қойғанда, күні кеше өткен Бұқардың өзінің Абылай алдында қандай бедел, құрметпен пайдаланғанын еске түсіру жеткілікті.
Орта ғасырдағы оғыз-түрік эпосы «Кітаби дәдәм Қорқыттағы» Қорқыт жайында айтылған сөздер көне заманда тіл өнері өкілдерінің ел арасында қаншалықты ықпалды болғандығын көрсетеді:
«Оғыз жұртының басына екіталай іс түссе пәтуаны Қорқыт Ата айтатын. Маңызды мәселелердің барлығы да соның алдынан өтуге тиіс еді. Қорқыт Ата берген кеңес жерде қалмайды, оның ақ дегені алғыс, қара дегені қарғыс болды»
Әрине, мұндай беделге Қорқыт өзінің дарыны мен даналығы арқасында ғана жетеді. Сол қияқты, көне за-мандағы жыраулар да өзінің ақыл-парасатының нәтижесінде атақ-абыройға ие болады, жырының құдіреті арқасында ғана өз тайпасының көсемі дәрежесіне дейін көтеріледі.
Егер халық «Өнер алды - қызыл тіл» деп есептесе, сол тіл енерін жете меңгерген, аузын ашса болды көмекейінен күмбірлеп жыр құйыла жөнелетін адамның жұрт алдында зор беделге ие болуы заңды құбылыс. Сөз өнерін тек қазақтар ғана емес, қазақ сияқты көшпенді халықтардың барлығының да аса жоғары бағалап, өздерінің ақын-жырауларына бас игенін көреміз. Бұл жайында араб әдебиетінің тарихын жазған профессор Ханна аль-Фахури: «Басқа жұрттың сөзінен гері, ақынның сөзі өтімдірек келетін: кейде оның беделі мен билігі, тіпті, ру көсемінен де артық болатын»,- дейді.
Көшпенділер арасында тіл өнерінің қадірлігі сондай, сөз зергерлері кейде шыққан тегіне қарамастан үлкен әлеуметтік сатыға кетерілетін болған. Араб классикалық поэзиясының даңқты перзенттерінің бірі Антара сүйегі кұл, тәні қоңырқай тусті екендігіне қарамастан өнерінің арқасында өз руының көсемі дәрежесіне жеткені белгілі. Әрине, бұл жекелеген жағдай. Әйтпесе, өз руының көсемі қызметін атқарған исламға дейінгі араб ақындарының көшпілігі-ақ билеу-шілер тобынан шығып отырған. Өз әміршілері алдында үлкен беделі болған Шалкиіз, Жиембет сияқты жырау-лар да дала феодалдары тобынан. Алайда олар өзінің хан алдындағы, халық алдындағы құрметіне шыққан тегімен емес, құдіретті сезінің күшімен жеткен.
Ақылының, ақындық қуатының арқасында ру кө-семі дәрежесіне дейін көтерілген жырау көне жаугер-шілік заманда сол тайпаның қолбасы батыры ролін де атқаруға тиіс еді. Исламға дейінгі Арабстан ақындары көбіне өз тайпасының әрі көсемі, әрі батыры. Араб әдебиетінің қалыптасу тарихындағы кернекті тұлғалар Имруль-Қайыс (500-540), аль-Мухальхиль (531 ж. өлген), Антара ибн-Шаддат аль-Абсилер (525—615) осындай. Сол сияқты, патриархалдық-феодалдық қоғамның гүлдену дәуірінде емір сүрген қазақ жыраулары Шалкиіз, Жиембет, Қазтуған, Доспамбеттер де қолбасы батырлар.
1. М. Мағауин. Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет. Алматы , “Ана тілі” 1992.
2. Бес ғасыр жырлайды.Алматы, “Жазушы” 1989.
3. Асанбай Асқаров Ұлы Тұранның ұлдары.
4. «Нұрлы әлем» Алматы, 1998 жыл.
5. Б. Ысқақов Сөнбес жұлдыздар. Алматы «Қазақстан», 1989 жыл
        
        ЖОСПАР
І.Кіріспе
Жыраулар поэзиясы
ІІ.Негізгі бөлім
а) Жыраулар поэззиясындағы туған жер сарыны
ә) Жырау - өз ... ... ... ... ... ...
< >

< >< >< >>>< >>>< >< >< >< >< >>< >>< >>>< ... >
< >< ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVIII ғасырдағы жыраулар поэзиясының даму сипаты22 бет
Ежелгі жырлар мен жыраулар поэзиясының ерекшеліктері4 бет
Ежелгі жәдігерліктер мен жыраулар поэзиясының поэтикалық үндестіктері5 бет
Жыраулар поэзиясы17 бет
Жыраулар поэзиясында троптардың қолданылуы53 бет
Жыраулар поэзиясындағы көркемдік ерекшеліктер5 бет
Жыраулар поэзиясындағы құт-береке ұғымы25 бет
Кемел адам идеясының ақын – жыраулар поэзиясындағы жалғастығы13 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
18 ғасырдағы қазақ әдебиетінің даму жөніндегі сипаты18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь