Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің қылмыстық жауаптылығы

КІРІСПЕ
1 КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАН ҚЫЛМЫСКЕРЛЕРДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ
1.1 Қылмыстық жауаптылық және оның негіздері
1.2 Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жазалардың түрлері мен қолданылатын шектері
1.3 Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары
2 КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАН ҚЫЛМЫСКЕРЛЕРГЕ ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Кәмелетке толмаған қылмыскер тұлғасының жас және психологиялық ерекшеліктері және олардың жаза тағайындаудағы орны
2.2 Кәмелетке толмағандардың қылмыстық мотивациясының ерекшеліктері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұмысының өзектілігі: ерте заманнан белең алып келген, әр түрлі саяси режимде түрлі идеологияда болған заманда, кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жазалар мен алдын алу процестері және мәжбүрлеу шаралары түрлі кезеңнің ең өзекті пролемаласы болғаны айдан анық. Алайда қазіргі заманда бұл проблема сол қалпында қалған тек, жасөспірімдер жайында жазылған ғылыми монографиялар, майда-шүйде әңгімелер мен лекциялар етек алуда.
Қазақстан Республикасының тәуелсіз ел ретінде дамуы жоғары заң білімін беру жүйесінде оқылатын пәндер мен оларды оқытудың әдіс тәсілдері мемлекетіміздің алдында қойған талап тілектерінің аясында және соған сәйкес болуды талап етіп отыр. Бұл Қазақстан Республикасының мемлекет пен заң арасы негізіне тікелей қатысты. Себебі, Қазақстан Республикасы болашақ еліміздің ххi-ші ғасыр заңгелерін дайыдап, олардың бойына отанға деген сүйіспеншілік орнықтыруда.
Қазақ елінің тарихына үңілетін болсақ бідің ел дербес болып құрылу үшін көптеген кезеңдерден өткен және сол аралықтарда өзінің заң жүйесін қалыптастырған. Соған айғақ Қазақстан аумағында қалыптасқан басты-басты мемлекеттік құрылымдар мен құқықтық жүйелер, Қазақ хандығының саяси-құқықтық құрылымы, Ресей империясы құрамындағы Қазақстанның саяси-құқықтық дамуы, Кеңестік Қазақстанда мемлекет пен құқықтық жүйенің орнығып, дамуы және Тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік-құқықтық дамуы туралы пегізгі мәліметтер бізді тарихтан хабардар етеді. Біз осы асқақтаған еркіндігіміз бен тәуелсіздігімізді бүгінгі таңда әлемге мақтанышпен танытып, барлық сала бойынша жоғары деңгейде орын алуға ұмтылып, жаһандану жолында арпаласудамыз. Ендеше, біз өз елімізге қадамы сәтті, іргесі мықты ұлы мемлекеттердің бірі болуын тілеп, халқымыз әр уақыт бір ауыздан қолдау мен сүйеу болуын тілейміз.
Мемлекет тірегі- халық. Ал, халық- дегеніміз адамдар және олардың ара қатынасы. Ендеше, осы қатынасты реттейтін нәрсе ол Заң. Бізде, 1991 жылы желтоқсанның 16 жұлдызында «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі туралы» маңызды Заң қабылданғаны белгілі. Бұл құжатта: «Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі Қазақстан халқының еркін білдіре отырып, Адам құқыларының жалпыға бірдей декларациясында, халықаралық құқықтың жалпы жұрт таныған өзге де нормаларында баянды етілген жеке адамның құқылары мен бостандықтарының үстемдігін мойындай отырып, қазақ ұлтының өзін-өзі билеу құқын растай отырып, ядролық қаруды таратпау принципі мен қарусыздану процесіне адалдығын мәлімдей отырып, Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін салтанатты түрде жариялайды» [1.71-б.]- делінген.
1. 1991 жылдың 16 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» заңы. Қазақстан Республикасының заңдар жинағы.- Алматы, 1992, -71-б.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Алматы, Жеті жарғы, 1995, -17-б.
3. Баймаханов М.Т. Проблема этатизма и ориентация на преимущественное использование правовых ценностей // Журнал «Правовая реформа в Казахстане», -1999, -№ 3, -с.8.
4.Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында. -Алматы, 1996, -145-б.
4.1. ҚР Президентінің «Дағдарыстан дамуға» атты халыққа жолдауы. Егемен Қазақстан // -2009 ж. -3-б.
5. Лунеев В.В. Преступность хх век. -М., 1997, -с. 98.
6. Е. Алауханов. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. «Жеті жарғы», -2001 ж., -340-б.
7. Бегеалиев К.А. Предупреждение безнадзорности и правонарушений несовершеннолетних. -Алма-ата, 1980, -с.198.
8. Васильев М.О. о правовых идеях, принципах // Сов.гос-во и право. – 1975, №3, -с. 15.
9. Явич Л.С. Право развитого социалистического общества. Сущность и принципы. –М., 1978, -с. 149
10. Уголовный Закон: Опыт теоретического моделирования. -М., 1987, -с. 168
10.1 Е. Алауханов.Кәмелетке толмағандардың зорлық істеу арқылы жасаған қылымыстылығы. Монография, -Алматы, 2008 ж.,-365-б.
11. Кригер Г.А. Место принципа советского уголовного права в системе принципов права // Сов. Гос-во и право.- 1981, - № 2 -с. 102.
12. Уголовный закон: Опыт теоретического моделирования. -М., 1987, -с. 161.
13. Васильев М.А. О правах идеях, принципах // Сов. Гос-во и право.-1975, № 3. -с. 15.
14. Явич Л.С. Право развитого социалистичечкого общества. Сущность и принципы. -М., 1987, -с. 149
15. Уголовный Закон: Опыт теоретического моделирования. -М., 1987, -с. 345
16 Кругликов Л.Л. Уголовно правовые средства обеспечения справедливости наказания.- Ярославль. 1986, -с. 301.
17. Осипов П.Н. Теоретическое основы построения и применение уголовно- правовых санкции.- Ленинград, 1976, -с.342.
18.. Я.М. Брайнин. Принципы приминения наказания в советском уголовном праве. Научные записки Киевского ун-та // – 1953, т. 12. -с. 51.
19. Курс советского уголовного права. Общая часть. -Ленинград, 1970, т. 2. -с. 321.
20.. Осипов П.П. келтірілген еңбектің 101, 105 беттері
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАН ҚЫЛМЫСКЕРЛЕРДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ
1.1 Қылмыстық жауаптылық және оның негіздері
1.2 Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жазалардың түрлері мен
қолданылатын шектері
1.3 Жазаны жеке ... ... ... ... ТОЛМАҒАН ҚЫЛМЫСКЕРЛЕРГЕ ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Кәмелетке толмаған қылмыскер тұлғасының жас және ... және ... жаза ... ... ... толмағандардың қылмыстық мотивациясының ерекшеліктері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Жұмысының өзектілігі: ерте ... ... алып ... әр ... ... ... идеологияда болған ... ... ... ... мен алдын алу процестері және мәжбүрлеу шаралары
түрлі кезеңнің ең өзекті пролемаласы болғаны айдан ... ... ... бұл ... сол ... ... тек, ... жайында
жазылған ғылыми монографиялар, майда-шүйде ... мен ... ... Республикасының тәуелсіз ел ретінде дамуы жоғары заң білімін
беру ... ... ... мен ... ... әдіс ... ... қойған талап тілектерінің аясында және соған сәйкес
болуды ... етіп ... Бұл ... ... мемлекет пен заң
арасы негізіне тікелей қатысты. Себебі, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... дайыдап, олардың бойына отанға деген
сүйіспеншілік орнықтыруда.
Қазақ ... ... ... ... ... ел дербес болып құрылу үшін
көптеген кезеңдерден өткен және сол аралықтарда ... заң ... ... ... Қазақстан аумағында қалыптасқан басты-басты
мемлекеттік құрылымдар мен құқықтық жүйелер, Қазақ ... ... ... Ресей империясы құрамындағы Қазақстанның саяси-құқықтық
дамуы, Кеңестік Қазақстанда мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... дамуы туралы пегізгі
мәліметтер бізді тарихтан хабардар етеді. Біз осы ... ... ... ... ... ... мақтанышпен танытып, барлық сала
бойынша жоғары деңгейде орын ... ... ... ... ... біз өз ... қадамы сәтті, іргесі мықты ... бірі ... ... ... әр ... бір ауыздан қолдау мен
сүйеу болуын тілейміз.
Мемлекет тірегі- халық. Ал, халық- дегеніміз адамдар және ... ... ... осы ... ... нәрсе ол Заң. Бізде, 1991 жылы
желтоқсанның 16 жұлдызында «Қазақстан ... ... ... Заң ... белгілі. Бұл құжатта: «Қазақстан Республикасының
Жоғарғы Кеңесі Қазақстан халқының ... ... ... Адам ... ... декларациясында, халықаралық құқықтың жалпы жұрт таныған
өзге де ... ... ... жеке ... құқылары мен
бостандықтарының үстемдігін мойындай отырып, қазақ ұлтының ... ... ... ... ... ... ... принципі мен қарусыздану
процесіне адалдығын мәлімдей ... ... ... ... салтанатты түрде жариялайды» [1.71-б.]- делінген.
Осыған сәйкес 1995 жылғы тамыздың 30 жұлдызында референдум ... ... ... ... ... ... және
жеке адам тіршілігіндегі орын алатын негізгі қағидаларды
бекітіп берді. Оның 1-бабында айтылғандай: ... ... ... зайырлы, құқықтық және әлеуметтік ... ... және оның ең ... ... адам және адамның ... мен ... ... ... 17-б.]. Осы ... іске ... бастау арқасында біз Біріккен Ұлттар Ұйымының ... ... ... да ... белгілі өркениетті халықтар қатарындағы
терезесі тең ел есебінде танылдық.
Дегенмен, мемлекет тарихында әлі де ... ... мен ... ... ұзақ ... бойы бір-бірімен арпалыста өтуі әбден мүмкін [3. 8-
б.].
Тағы бір баса назар аударар жай-әсіресе ... ... етек ала ... ... ықпалымен қылмыс жасап ұсталатын жасы ... жиі ... де ... елдің бүгінгі мен ертеңін өрге бастырар жас
жеткіншектер екені белгілі. ... ... ... олардың алдағы
атқарар іс-әрекеттерінің түп-тамыры бүгінгі күнмен тығыз байланысты.
Қазіргі ... ҚР ... Н.Ә. ... ... ... осы ... болып жатқан әлемдік дағдарыстың қиындықтары мен шығу
жолдары ... ... ... және педагог-психологтар үшін бұл кезең
жасөспірімдердің әлеуметтік-материалдық ... ... ... салдары глобальды проблема болмақ. [4.1] Жасы ... ... ... күрес, әсіресе олардың өзара топтасып
немесе ересек адамдардың атысуымен ... ... ... ... мәселесі жалпымемлекеттік деңгейде орын алған алдыңғы бағыттағы
міндеттердің бірі ... ... қай ... да ... ... ... жалпы тәрбие, оның ішінде
құқықтық тәрбие негізгі құрал болып есептеледі.Сондықтан да Қазақстан
Республикасы ... 1995 ... ... 24 жұлдызында шыққан
«Жалпыға бірдей құқықтық білім мен тәрбие беру туралы » қаулысының негізгі
талаптарын іске асырып, ... өз ... ... құқықтық тәрбие
жастар мен жасөспірімдердің бойында құқықтық талаптарды құрметтеу ... ... ... ... пен ... бірлігін
сезіндіреді, олардың қоғамда өзін-өзі дұрыс ... ... ... ... ... ... әрекеттердің алдын алуға мүмкіндік
туғызады.
Қылмыстың алдын алу шаралары олардың негізгі-пегізгі ... ... ... ... ... ... Назарбаев атап көрсеткендей, «өтпелі кезеңдерді ... ... ... ... әлі ... қалып тұрған тұста, жеке
меншік институттары... әлі қалыптасып біте қоймаған кезде, мемлекеттің
қызметінің орасан зор ... ие ... [4.2. ... ... ... шаралардың бәрінің мәні де күш ықпалы да қоғамындағы
тәртіп бұзушылық пен қылмыстылықтың әулі алдын алуға бағытталған.
1 КӘМЕЛЕТКЕ ... ... ... ... ... жауаптылық және оның негіздері
Қылмыстық жауаптылық мемлекетпен тағайындалатын заңды жауаптылықтың бірі
болып табылады және қылмысы үшін ... ... ғана ... жауаптылық институты қылмыстық құқықта қоғамдық қатынастарды
қорғайтын, сотталғандарға тәрбиелік сипатта әсер ... ... ... ... ... ... тәсіл ретінде қарастырылады.
Қылмыстық заңда қылмыстық жауаптылықтың түсінігі ... ... тек ... ... ... ғана ... ... жауаптылыққа әртүрлі анықтама, түсініктер берілген.
Қылмыстық жауаптылық мемлекеттің заң шығарушы органы қылмыстық жазалау
қатерімен тыйым салынған, ... ... ... ... ... жасағандық
үшін ғана белгіленеді
Қылмыстық жауаптылықты мазмұнына қарай былайша түсінуге ... ... ... ... бір, ... ... ... адамға мемлекет,
қоғам тарапынан кінәсін бетіне басу;
ә) қылмыс істеген кінәлі адамға заң жүзінде қылмыстық жаза қолдану. ... Г.Ф. ... ... ... ... ... ... деп
ұғынуға болады «Қылмыстық жауаптылық- бұл қылмыс жасаған адамның тек
мемлекет ... ... ... ғана емес, сонымен қатар, қылмыстық-құқықтық
шараны қолдану нәтижесінен болған кінәлінің қиналуы, оның кейіп, өкінуінен
тұратын және мемлекет ... ... үшін ... ... ... ... ... тарапынан қылмыстылықты анықтау алдын ала тергеу органымен
жүзеге асырыла ... ... ... ... ... ... түрде
бағаланып оны қылмыскер деп танудан тұрады. Мемлекет тарапынан қолданылатын
қудалау әркез кінәліге жаза тағайындаумен ғана аяқталыпқоймайды. ... ... ... ... ... да ... шараларды қолдана
алады. Мысалы, медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын.
Қылмыстық жауаптылық пен жаза бір біріне ... ... ... ... өзіне тән ерекшеліктері мен мемлекет ... ... ... бар және ... жағынан кең ауқымды болса,
жаза қылмыстық жауаптылықтың нысаны ... ... ... ... ... ... сүйене тоырып қолданылады.
Қылмыстық жауаптылықтан босату негіздері ҚК-тің 65-95, 76-баптарына
сәйкес қылмыстық жазадан ... да ... ... ... ... 70,
73-76-баптарын да қараңыз).
Қылмыстық жауаптылық басқа заңды жауаптылық ... ... ... ... т.б.) ... ... Яғни
қылмыстық жауаптылық, қылмыстық заң бойынша жазалау ... ... ... ... үшін ... жаза тағайындауға және
соттылықтың туындауын көздейтін қылмыстық өол сұғушылыққа ... ... ... ... шара ... ... ... басқа
түрлері тиісінше өзге құқық бұзушылықтарға қолданылады.
Қылмыстық жауаптылықтың пайда болуы, іске асуы, ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған уақытта
қылмыстық жауаптылықпен қатар бір мезетте қылмыстық құқықтық қатынастар да
пайда болады.
Қылмыстық-құқықтық қатынастар- қылмыс ... ... ... ... заң ... ... қоғамдық қатынастар. ... ... бірі ... ... мақсатындағы
мемлекеттік орган болса, екіншісі қылмыс жасаған адам болып табылады.
Қылмыстық-құқықтық қатынастыр мен қылмыстық жауаптылықты да ... ... деп айта ... ... ... ... ... қатынастардың элементтері ретінде қылмыстың жасалуынан
туындайтындығында. Ал ... ... ... мына ... ... ... ... туралы мәліметке ие болмаған
нақты дәлелдемелер бойынша ... іс ... ... ... қылмысы
үшін кінәлі адам анықталмаған кезде, яғни қылмыстық жауаптылыққа тартылатын
субъектінің жоқ болуы белгілері бар ... орын ... ... ... атынан сот әділдігін жүзеге
асыратын анықтау, тергеу, прокуратура, сот ... және ... ... ... ... болып табылады. Қылмысы үшін кінәлі адам
қылмыс жасаған кезден бастап жауаптылыққа тартылып, міндеттерге және сол
уақыттан ... бір ... ие ... Мысалы, оның өзіне
тағайындалатын жазаның немесе басқа да ... ... ... мен ... ... ... ... дұрыс саралануын
талап етуге құқығы бар.
Қылмыстық жауаптылық пен қылмыстық-құқықтық қатынастар жасалған уақыттан
басталады. Кейбір ... ... ... ... іске асуымен жалғаспай ... ... ... ... ашылмауы, қылмыскердің ... ... ... болуын қылмыстық жауаптылықтың жүзеге асырылуы ... ... ... жауаптылықтың іске асуы болып- ... ... ... ... ... ... істің сотта қаралуы,
және жазаны өтеу уақыты танылады. Қылмыстық жауаптылық жаза ... ... іске ... ... ... Жазаның өтелуі- сотталғандықтан
арылу,
қылмыстық жауаптылықтың ескіру мерзімінің өтуі, ... ... ... табылады. Заң жүзінде қылмыс
субъектісі болып табылмайтын, яғни есі дұрыс еместік, жасы толмағандық
белгілері бар ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық
пен қылмыстық-құқықтық қатынастар туындамайды. Қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... сот істі қарау кезінде
егер ол ... ... ... ... емес деп ... ... босатуы мүмкін. Осы сияқты, ... ... ... қол ... ... ... ... қатысты, аса қажеттіліктен
т.б. болған әрекеттерге заң жүзінде қылмыстық жауаптылық көзделмеген.
Қылмыстық жауаптылықтың негіздері ... ... ... ... мәні бар. ... бұл ... ... қызметіндегі заңдылықтың
сақталуымен, қоғамдық қатынастардың реттелуімен, адамдардың ... ... ... сот ... ... ... ... Қылмыстық жауаптылыққа тартуда негіздердің жеткіліксіздігі
заңға қайшы бола отырып елеулі зардаптарға әкеліп соқтырады ... ... ... жаза ... ... құқық бойынша қылмыстық жауаптылықтың бірден-бір негізі қылмыс
жасау, яғни ... ... ... қылмыс құрамының барлық белгілері бар
әрекетті жасау болып табылады. Қылмыстық жауаптылық және жаза тек ... яғни ... ... ... ... ... ... немесе абайсыздықпен істеген айыпты адамға ғана тағайындалады.
Осылайша, қылмыстық заңда адамның қоғам мен ... ... ... ... үшін ... ... оның ... түрде ерікті
жасалған әрекеті үшін нақты жағдайларға байланысты жауаптылық негіздері
қамтылған.
Е.И. Қайыржанов ... ... екі ... ... көрсетуді
қолдайды: субъективті және объективті. Субъективті негіздің мәні ... ... ... ... ... ... қабылдауда және осы
шешімдерге байланысты адамдарға байланысты адамда белгілі бір жауаптылықтың
болуында. Объективті негіздің мәні- ... ... ... ... белгілері бар нақты бір әрекеттің (әрекетсіздік) жасалуында [6.34-
б.]
Қылмыстық жауаптылықты ... келе оның ... ... ... Адамның қоғамға қауіпті әрекеті заңмен қарастырылған мән-жайларға
байланысты қауіпті деп танылып, қылмыс ... ... ... ... деп ... ... ... шара қолданылады. Сонымен,
жоғарыда нақтылап кеткеніміздей ҚР ... ... ... ... ... ... ... көзделген қылмыс құрамының барлық белгілері бар
әрекет жасау қылмыстық жауаптылықтың бірден-бір негізі болып ... ... ... іс ... заңдарында да орныққан. Демек, оның сот
әділдігін ... ... ... ... Кәмелетке толмағандарға тағайындалаттын жазаның түрлері мен шектері
Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексінің 79-бабында ... ... ... жаза ... ... ... белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру;
3 қоғамжық жұмыстарға тарту;
4 ... ... бас ... ... бас бостандығынан айыру болып табылады
Жаза мен тәрбиенің дұрыс сәйкестігін қамтамасыз етуге ұмтыла отырып,
мемлекет және ... ... жеке ... ... оларға
қатысты қылмыстық жазаның жазалау күшін біршама шектеуді ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жазаның
бірқатар түрлерін орындау мен қолдауда шектеулерді көрсеткен. ... ... ... ... ... қатысты жазаның жалпы
қағидасы мен жазалау жақарының жеңілдіктері жасы ... ... ... ... ... туралы мәселені шешуде соттар тарапынан
ерекше амалды ... ... ... ... ... Бұл ең
алдымен, бас бостандығынан айыру жазасын қолдануға ... ... ... ... тек ... ... ... көрініс жіберген, не ерекше
қауіпті қылмыс жасаған, ... ... ... ... ... ғана қолдану әділетті болады. Алайда, жасы ... ... ... ... амал» тек сәйкестендірілген заңдық
негізде жүзеге асырылып, тиісті ықпал етуі мүмкін.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... 52 ... 1 ... ... ... деп танылған адамға қылмыстық кодекстің ерекше
бөлімінің тиісті бабында белгіленгкн шекте және ... ... ... ... ... ... деп ... Жаза тағайындаудың
жалпы негіздерінің бұл ерекшеліктері қоғамдық заңдылықты сақтаудың маңызды
кепілі болып табылады, немесе сотталған ... жаза ... ... ... ... ... толмағандардың қылмыстары жөніндегі сот қарауының қылмыстан
сақтандыру мағынасы тек жасөспірімдерге ғана емес, ... ... ... ... ... сот ... ... басқа да адамдарға
тәрбиелік ықпал етуде [7.198-б.].
Жасы кәмелетке толмағандардың әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктерінің
танымдылығы сонша, оларға жазаның шегі ... жаза ... ... ... ... жасы ... тағайындауды реттейтін бірқатар арнайы нормалар ... ... ... кодекстің әртүрлі баптарында көрсетілген.
Жасы кәмелетке толмағандардың жауаптылық шектері мен шарттарының құқықтық
реттеуін әрі ... ... ... ... ... сот өндірісінің тәртібіне
қатысты жасалған басқа республикалардың ҚІЖК-гідей, қылмыстық кодексте де
арнайы тарау бөлу ... ... ... ... ... шет мемлекеттерде
жасы толмағандардың қылмыстық жауаптылығының шектері мен ... ... ... тарауларда бөлінгенін көрсете кету керек.
Қолданылып жүрген қылмыстық заңға сәйкес жасы кәмелетке толмағандарға
жаза тағайындаудың ... ... ... ... болады:
1) Қылмыстық заң жасы кәмелетке толмағандарға жаза ... ... ... кодекстің 81 бабына сәйкес, бірінші рет кішігірім
немесе орташа ауырлықтағы ... ... үшін ... ... ... егер оны ... ... тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шараларын
қолдану ... қол ... ... деп ... сот оны ... пен жазадан босатуы мүмкін.
Тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шарасының тізімі қылмыстық ... ... ... ... бар мәжбүрлеу шараларын қолдану кәмелетке толмағандар
арасындағы қылмыстылықпен күресуде үлкен роль ... Жасы ... ... тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу ... сот ... ... өзі, оны ... ... ... ... гөрі, оған біршама тәртіптік сипат
береді.
Дегенмен де тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шарасы сот ... ... ... ... ... ... соты ... сатыдағы
соттардың назарын осы шараларды кең түрде қолодану қажеттілігіне аударуда.
Сұрау кезінде, қылмыс жасаған жасөспірімдердің көпшілігі оларға ... ... ... ... әсерін тигізетінін және үкімнің айтылуының ... ... айта кету ... ... ... ... ... тәрбиелік әсері
бар мәжбүрлеу шараларын өте аз ... ... ... ... ... сот тағайындайтын тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шаралары
қазіргі кезде жасы кәмелетке толмағандар жөніндегі ... ... ... бар мәжбүрлеу шараларынан мүлде ... ... ... ... ... заңға байланысты кәмелетке жасы
толмағандарға жазаның мына түрлері тағайындалмайды: өлім ... ... ... және ... ... ... жасы ... бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен
айналысу құқығынан айыру (41-бап), әскери қызмет ... ... ... әскери бөлімде ұстау (47-бап).
Кәмелетке жасы толмағандардың өзіндік жалақысы мен мүлкінің көп жағдайда
болмауынан оларға айыппұл мен ... ... ... ... ... көрсетілген жазалардың ішінде түзеу жұмыстарын кәмелетке
толмағандарға кеңінен қолдануға ... ... ... ... ... ең ... еңбек заңына сәйкес жасы ... 16 ... ... ... ... ... түзеу жұмыстарын ҚК-
нің ... ... ... ... жарамсыз деп танылған, тұрақты жұмысы жоқ
немесе оқу орнында өндірістен қол үзіп ... ... ... ... ... қалпыеа келтіру міндетін жүктеу және
көпшілік ... ... ... ... сот ... өте ... Жасы ... толмағандарға бас бостандығынан айыру ... өз ... бар. ... ... ... ... ... толмай сотталған адамды бас бостандығынан айыру 10 жылдан,
ал жауаптылықты ауырлататын ... кісі ... үшін 12 ... мерзімге тағайындалуы мүмкін. 14 жастан 16 жасқа дейін кішігірім
ауырлықтағы ... ... рет ... ... бас бостандығынан айыру
жазасы тағайындалмайды. Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны кәмелетке
толмағандар ... ... және ... ... ... ... ... 8-бөлігі).
Жасаған іс-әректінің қоғамға қауіптілік сипаты мен дәрежесі онша үлкен
болып саналмайтын қылмыстар жасаған жасы толмағандарды қоғамнан ... ... және ... ... ... ... жағдайларда негізсіз бас
бостандығынан айыру жазасын тағайындауға жол бермеу ... ... ... ... онша ... болып саналмайтын қылмыстар ... ... бас ... ... ... емес жаза ... ... соттауды, үкімнің ... ... ... ... туралы мәселелерді дұрыс шешудің маңызы зор.
Кәмелетке жасы толмағандардың жас ерекшелігін ... ... ... жазалар ең алдымен тәрбиелік және ескертулік әсер ... ... Сот ... ... рет ... ... жасы ... бас бостандығынан айыруды қолданудың тиімсіздігін айқын
көрсетіп ... ... ... жазалардың мазмұнының өзіндік
ерекшеліктері бар. Мысалы, айып ... 2- ... ... ... сотталған адамның дербес табысы немесе өндіріп алуға жарайтын мүлкі
болған жағдайда ғана ... ... ... бес жүз айлық есептік
көрсеткішке дейінгі ... ... ... ... адамның жалақысының
немесе өзге табысының екі аптадан алты айға дейінгі
мөлшерінде тағайындалады. Көріп отырғанымыздай, ересектерге ... жасы ... үшін ... ... төмендетіліп
белгіленген, бірақ солай бола тұрса да 40-баптың 2-бөлігінің ... яғни ... ... ... қылмыстың ауырлығы ... ... ... жағдайын ескере отырып сот белгілейді.
Айыппұлдың нақты мөлшері жасалған ... ... ... ... ... ... ... жағдайларына байланысты
сот арқылы жеке дара анықталады.
Кәмелетке толмай сотталған адамға ... слу ... ... ... 52 және 80 ... ... ... мән-жайларды, сонымен
бірге Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 17 және 22 ... ... ... ... яғни некеге отырған кезде (он сегіз
жасқа толғанша ... ... заң ... жол ... ... ) ... ... өз жалақысын, стипендиясын, басқа табыстарын ... ... ... немесе одан айырылмаған болса кәмелетке
толмаған өз ... ... ... жауап беруге қабілетті деп танылады.
Он сегіз жасқа толмай қылмыс жасап айыппұл салуға сотталған адамдар үшін
соттылық қылмыстық ... 86- ... «а» ... ... ... күннен бастап төрт ай өткен соң жойылады.
Кәмелетке толмағандарға белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру
жазасы бір ... екі ... ... ... тағайындалады. Бұл жазаның
түрі кәмелетке жасы толмаған адам заңды негізде ... ... ... айналыса жүріп қылмыстық әрекет жасаған ретте ғана тағайындалады.
Қоғамдық жұмыстарға тарту жазасы қылмыстық заңда жазаның жаңа түрі ... ол ... ... жүз жүз ... ... ... мерзімге
тағайындалады. Қоғамдық жұмыстарға тарту кәмелетке толмаған адамның қолынан
келетін жұмысты, оқудан немесе ... ... бос ... ... ... асырылады. 16 жасқа толмаған адамның бұл жаза ... ... ... екі ... ал 16 жастан 18 жасқа дейінгі
адамдар үшін күніне үш сағаттан ... ... Бұл ... ... үшін ... ... тартудың мерзімі ересектерге қарағанда
біршама төмен екенін көреміз.
Түзеу жұмыстары сот үкім шығарған кезде 16 ... ... ... ... адамдар бір жылға дейінгі мерзімге тағайындалады. ... ... ... ... адам ... ... ... негізгі
жұмыс орнында өтейді, бірақ оның жалақысының мемлекет ... ... ... ұстап тұрады.
Осы жағдайларды ескеріп кәмелетке толмағандарға түзеу ... ... ... және қылмыстық жазадан босату мүмкіндігіне
байланысты мына жайларды ескеру қажет:
1) түзеу жұмыстары тек ... бір ... ... ... ... толмаған адамға ғана тағайындалуы;
2) жасы толмағанның жалақысынан ұстау кезінде әртүрлі объективтік және
субъективті ... ... ... ... ... ... және т.б.) ескеу қажет.
Қамау жазасы да қылмыстық заңдағы ... жаңа түрі ... ... ... ... адамды тағайындалған жазаның бүкіл мерзімінде
қоғамнан қатаң оқшаулау ... ... яғни ... ... ... айыру жазасына жақын. Заң әдебиеттерінде бірінші рет
көрсетілгендей, бұл жаза ... ... бас ... ... ... ... 16 ... олғандарға мүлдем тағайындалмайды, ал 16-дан 18 жасқа
дейінгілерге бір айдан төрт айға ... ... ... ... бұл ... ... ... біршама қысқартылған.
Бас бостандығынан айыру жазасы кәмелетке толмағандарға қылмыстық заңға
байланысты 10 жылдан, ал ... ... кісі ... ... ... ... ... Ал 14 жастан 16 жасқа дейін
кішігірім ауырлықтағы қылмысты бірінші рет жасаған адамға бас ... ... ... ... ... ... ... оқу құралында А.М.Васильев
«қылмыстық заңда көрсетілген жетекші идеялар ... ... оны ... ... орындау мүмкіндігі туады» [8.15-б.] десе,
Л.С.Явич бұл ойды әрі қарай ... ... ... тек белгілі бір
нормаларда негізделгендіктен заң шығарушы және ... ... ... ол ... ... ... ... заңның теориялық негізін жасауға ат салысқан белгілі ғалымдар,
өз еңбектерінде құқықтың қағидаларын ... ... ... ... азаматтарға, қылмыстық құқық нормаларын қолданатын орындарға және
заң шығарушы органдарға ... ... ... ... [10.16-
б.].
Соңы кездері құқық ілімінің ғылыми әдебиеттерінде қылмыстық құқыққа тән
жалпы ... ... ... осы ... құқық саласының ... тән ... ... ... етек ала ... ... бұл орынды іс. Өйткені, ... ... ... ... бір ... ... оны ... кезінде
ерекшеленіп тұруы ықтимал. Үшіншіден, әрбір институтқа тән жеке қағидаларды
бөліп қарау, оның мазмұнын, мағынасын, рөлін арттыруға себепші ... ... ... бір ... жеке көлемі институты- жаза
тағайындаудың қағидаларын даралап отыру ... ... ... қылмысының қауіптілігіне сай қылып жазалау мақсатын ... ... ... алатын басты бағдар.
Қылмыстылық- адамның мінез-құлқы нысандарының бірі, ал ... ... ... ... әрекеті, нақты қылығы. Адамның тұлғасын сипаттайтын
қасиеттердің бәрін біліп алмай, жеке адам қылмыстың себебін ... ... ... ... ... емес.
Криминология ғылымы адам қылмыскер болып тумайды, қылмыстылық тұлғаның
қалыптасу кезеңіндегі жайсыз жағдайлардың салдарынан пайда
болады деп ... ... ... ... бәрі ... және әр ... ... тудырады деп ойлауға болмайды. Адам іс жүзінде өзінің
психологиялық табиғатына сай келетін шарттар мен факторларды таңдап ... оны ... бір ... ... ... ... ... әлеуметтік өмір жағдайы мен
осы жағдайдың салдарынан болған қылмыстың арасын ... буын ... [10.1. ... Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары
Бұл мәселе жалпы қылмыстық құқықтың негізгі қағидаларынан ... да ... ... ... көз ... ... дегеніміз- белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... өнегелік бастаулар (жетекші идея). Ол ... және ... ... ... үстемдік етуші қоғамдық
қатынастарды қамтамасыз ету үшін мемлекеттік бағындыру және тағы басқа да
ықпал етуші құралдардың ... ... ... ... береді [11.102-
б.].
Осы айтылған жалпы ұғымды басшылыққа ала отырып, құқықтың жеке ... ... ... ... негізгі қағидаларын туындатып
көрейікші. Бұл жерде ... ... ... ... ілімінің жеке бір саласы
ретінде өзіне ғана тән қасиеттерді басшылыққа алып, ерекшеленіп отыратынын,
соның нәтижесінде қылмыстық ... ... сот ... ... ... ұстайтындығын көрсеткіміз келеді. Бұл қағидалар әрқашан
қоғамның белгілі бір саяси-экономикалық, ... ... сол ... ... қылмыстық жауаптылыққа, оның түрлеріне
өзіндік көзқарас қалыптастыруына ықпал етеді [12.16-б].
Құқықтың қағидалары ... ... ... ... ... өз
қызметін (функциясын) атқара береді. Яғни, әрбір заң нормасы, оның баптары,
баптың ... ... ... бір ... көрінісі, соның іс
жүзіндегі мазмұны ретінде өз рөлін жоғалтпайды. Сондықтан да ... ... заң ... ... ... не ... бар деген
сұрақтың заң әдебиетінде тууы заңды да.
Қылмыстық құқық қағидалары туралы ... оқу ... А.М. ... ... ... жетекші идеялар объективтендіріледі, соның
салдарынан оны міндетті ... ... ... ... ... десе,
Л.С. Явич бұл ойды әрі қарай өрбітіп, ... ... тек ... бір
нормаларда негізделген заң шығарушы және құқық қолданушы органдар үшін ... ... ... ... ... ... ... жасауға ат салысқан белгілі ғалымдар,
өз еңбектерінде құқықтың қағидаларын заңда көрсетіп ... ... ... қылмыстық құқық нормаларын қолданатын орындарға және
заң шығарушы органдарға бағыт-бағдар ... ... ... ... ... ... ... ғылыми әдебиеттерінде қылмыстық құқыққа тән
жалпы қағидаларды негізге алып, осы аталмыш құқық ... ... тән ... ... ... етек ала бастады. Біздің
пайымдауымызша, бұл орынды іс. Өйтені, біріншіден, ... ... ... ... бір ... төңірегінде оны пайдалану кезінде көрінбеуі
мүмкін.
Екіншіден, кейбір қағидалар керісінше қылмыстық құқықтың ... ... ... ... тұруы ықтимал. Үшіншіден, әрбір
институтқа тән жеке қағидаларды бөліп қарау, оның ... ... ... ... ... құқықтың үлкен бір арнасы, жеке
көлемді институты- жаза тағайындаудың ... ... ... іс-
әрекетін, оның жасаған қылмысының қауіптілігіне сай қылып жазалау ... ... үшін ... ... басты бағдар.
Осындай ерекше маңызының барлығына қарамастан жаза тағайындау ... әлі де ... ... ... ... ... таба ... отыр. Мұндай
келеңсіздіктің себебін, соның салдарынан ... ... ... Кругликов жаза тағайындаудың қағидаларының саны және түрлері туралы әр
түрлі пікірлердің ... ... жеке ... ... ... арасындағы қарым-қатынасты айыра алиаудан, жаза
тағайындаудың жалпы негіздерімен ... және ... ... ... жете ... ... [16.16-б].
П.П. Осипов болса мұндай жағдайды жаза тағайындау ... әлі ... ... зерттелмей, қылмыстық құқық теориясының бір «ақтаңдағы»
екенін атап көрсетеді [17.98-б.]. Жаза ... ... ... ... еңбектерді мұқият қарап шыққанда байқағанымыз, осы
тақырыптағы, аталмыш мәселені қанша ... ... заң ... ... ... қалыптасқан. Әлі күнге дейін оның анықтамасын түсінуде де
бірауыздылық жоқ. Осы сөзімізді дәйкектеу үшін енді ... ... ... ... жаза тағайындау қағидалары ретінде заңдылықты,
адамгершілікті, демократизмді, ... ... ... жеке ... ... қауіпті істі жазалауды көрсеткен [18.51-б.].
Ленинградтық қылмыстық құқық курсының авторлары бұл ... ... үш ... ... ... мен жазаны жеке
даралауды айтады [19.321-б.].
Ал, П.П. Осипов жаза тағайындаудың ... ... ... ... оның бөлшектері ретінде ізгілікті және ... сот ... ... ... ... жазған еңбегінде В.К. Дуюнов бұл жазаның түрлерін
қолдану үшін ... ... ... ... ... ... ... әділеттік, адамгершілік, жазаны жеке даралау,
қосымша жазаны негізгі ... ... ... ... ... ... жаза тағайындау қөағидалары былай тізбектеледі:
«заңдылық, негізділік, жазаның ... жеке ... ... жазаны жеке даралау, жазаның әділеттілігі».
М.М. Бабаев ... ... ... ... адамгершілік,
жазаны жеке даралау, жазаның әділеттілігі» айтылады [22.3-б.].
М.И. Бажанов жазаны тағайындау қағидалары деп «заңдылықты, ... ... жеке ... және ... ... ... Дулатбековтың атап келтірілгендей, негізгі берілген анықтамалары
және ... ... ... бәріне тәе бір ортақ олқылық бар секілді.
Олар мыналар:
- жоғарыдағы авторлардың көрсетілген қағидалар арасындағы алшақты ... Кей ... ... өз ... ... ... ... бірдей дәрежеде көрсетіліп кетуі (оны М.А. Шнейдер берген
анықтамадан ... ... ... іс ... ... ие ... негізсіз жаза тағайындаудың қағидалары ретінде көрсетілуі (оны
М.М. ... М.И. ... ... ... ... ... бір-біріне деген ішкі байланыстары ұмытылып, мағынасыз
тізбектелуі;
-авторлардың жазаны ... ... ... ... ... «жалпы- жалқы» арасындағы айырмашылықтарды жете
түсінбеуі ... ... жаза ... ... ... ... ... құқықтық
қағидалардың қызмет атқаруы, өзін-өзі көрсету ... ... ... ... қолдану әр түрлі деңгейде болады. Мазмұнының жете
көрініп тұруына ... ... ... ... ... Бірақ
қылмыстық құқық іліміне ортақ қағидаларды ... ... оны тағы да ... ... қылып қоюдан ештеңе ұтпаймыз. Сондықтан ... және т.б. ... ... ... ... ... ... маңызы жоқ деген пікірлерге қосылған жөн.
Біздің ойымызша, Л.Л. Кругликов жазған «жаза тағайындаудың ... тек ... жеке ... ... ... және ... ... ауырлығымен деңгейлестіріп қолдануды ... ... ... ... ... ... ... осы көрсетілген қағидалар жазаның
алдына қойған ... ... ... ... ... ... ... заң әдебиеттерінде берілген жаза ұғымын қарап ... ... тән ... ... жоғарыдағы пікірден туындайтындығына куә
боламыз. Жаза ұғымын беруші коп авторлар көбіне оның оның сыртқы ... ... оның ішкі ... ашу, яғни ... ... ... ... көрсетпеуі бұл ұғымды толыққанды мазмұнда
қабылдауға мүмкіндік тудырмайды. Соның салдарынан соттардың көбінің осы
сұрақтағы ... ... ... ... ... кері ... ... кезінде көрсетеді.
Әрбір қоғамдық қатынастарға қиянат жасайтын, қылмыстық заңда көрсетілген
іс- әрекетті жасаушыға тағайындалған ... жаза ... оның ... ... ... белгілі бір объектіге қылмысының арқасында
«ыңғайсыздық» келтірген қылмыскер мемлекеттен өзі де ... ... ... ... ... ... ... «жапа шектіру » кінәлінің
қылмысы үшін кек алу емес ... ... ... ... ... айтады. Сондықтан да әрбір қылмыскер өзінің теріс әрекеті үшін
жапа шнгуі керек.
Бұл кездерге мынадай жағдайдың да тууы ... жеке ... ... шара шын ... ... жапа ... ... оған
жағымды әсер етуі де мүмкін. Кейбір теоретиктер мұндай жағдайларды жаза деп
есептемейді де, оның ... жапа ... ... ... ... ... ... әрбір өлтіруге тырысқан әрекеттердің барлығын
«жаза» деуге болмайды. Шыбықпен соққан әрбір ... ... ... ... адамның ешқашан да бұл соққыларды қабылдамайтыны белгілі, ал ... жаза ... ... ... ... пәтеріне» тұрғысы келіп әдейі түскен
кейбір адамдарға басқалармен бірге түрмеге жатуды «жаза » деп ... ... олар ... осы ... ... жасауы мүмкін. Егер субъект
аталмыш құралдың (жазаның) оған ... ... ... ... әсер ... ... онда ... «дәріптеп» қылмысты асқындырмас үшін оны қолданбауға тиіс. Егер
субъект жазалау әрекетінде жапа шектірмеймін деген оймен қателесіп ... ... ... онда «жазалаймын деген ұмтылыс», жаза болып
есептелмеуге тиіс ... ... ... ... ... ... ішкі «жапа шектірудің қасиетін
көрсетудің басты мәселе екендігін анықтап көрсетіп отыр. Сондықтан да ... ... ... ... оның ... анықтамасында
көрсетілмей кеткен « жапа шектіру» ... ... ... қылмыстар бір текке жатқанмен, қылмыстардың істелу
жағдайлары, қауіптілік ... ... ... ... ... ... кім екендіктері, сол істер бойынша жауаптылықты жеңілдететін
немесе ... ... ... ... уақытта біркелкі болмайды. Олар
біркелкі болмаған жағдайда, оларға сот ... жаза да ... ... заң ... ... ... мен біртекті қылмыстар ... ... ... ... істің өзгешелігін ескеріп, тек сол
қылмысқа лайықты және сол істі істеген кінәлі ... шақ жаза ... ... ... сот қана шешуге мүмкін болғандықтан, заң шығарушы оны ... ... ... ... ... сана-сезім дегеніміз
соттардың заңдағы көрсетілген жалпылама ... ... ... ... ... ... жағдайларға сәйкес қолдануы болып
табылады.
Түрі біртекті болғанмен, тұрмыста түрліше болып кездесетін қылмысты істер
үшін заңда ... ... ... ... ... сол
қылмыстың жеке өзіндегі қауіптілік дәрежесіне және ол ... ... кім ... сай ... ... тек ... сана-сезіміне сүйену арқылы ғана шешілуі мүмкін. ... ... тек ... нені ... ... ... ... келген ойды іске
асыруы деп ұғыну қате болады. Құқықтық-сезім әділ де ... ... ... ... ... ... ... қараған істің
барлық өзгешеліктеріне дәлме-дәл етіп қолданушылық деп түсіну қажет.
Осы ... тағы бір ... ... ... ... ... заңдағы
жалпылық норманы қолдануға келмейтін қылмыстық істер кездесу мүмкін ... ... ... ... те ... ондай жағдай кездесуі мүмкін. Бірақ ол
жағдайда да сот бұл ... ... ... ... ... шешуі
керек. Оған заң, қылмыстық кодексте толық мүмкіндік береді.
Біріншіден, қылмыстық кодекстің ерекше бөліміндегі ... ... ... бір ... ... ... түрлі жаза қаралады. Солардың
әлгіндей қылмысқа бірі дәл ... ... ... ... дәл ... ... бір де бірі соттың ойынша дәл ... ... әлгә ... ... ... жаза ... қажет деген шешімге
келетін болса, оған Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі толық ерік
береді.
Үшіншіден, ... ... ... іс ... ... ... ... қажеті жоқ деп табатындай жағдай кездескен күнде, ондай жағдайды
да шешуге заң сотқа құқық береді.
Соттың құқықтық сана-сезімі ... ... ... ... тек соның көлемінде әрбір қылмыстық істің және ... ... ... сай, заң ... ... ... құқыққа
сүйене отырып, жаза мәселесін шешуі ... ... ... ... қылмыстық істі қарағанда қоғамдық мүддені жеке ... ... ... ... ... ... толық мүмкіндік беретін
негіздердің бірі болып саналады.
Сонымен, ... ... ... ... жеке ... ... қылмыстың сипаты мен қоғамға қауіптілік дәрежесін, кінәлінің ... ... ... және ... жағдайларды ескеріп,
қылмыстық жаза мақсаттарына
жетуді алға қойып, соттың құқықтық сана-сезімге ... әділ ... ... ... үшін ... Сот тәжірибиелерінде жазаны
бір қылмыс істелгендік үшін қолданушылық жиі болады. Кейде, ... ... ... ... бір адам ... үшін де ... қолданушылық
кездеседі.
Соңғы кжағдайда екі түрлі болып ұшырайды: бірінші, бір адам бірнеше
қылмыстарды ... ... ... ... ... бір қылмыстық іс
ретінде сотта қаралады да, екіншісі, бірнеше қылмыстар істеген адамның
әуелі бір ... ғана ... оған сот үкім ... жаза ... сол үкім ... бұрын ол адамның істеген бір ... ... тағы ... ... ... бірнеше қылмыстарды ... ... ... ... ... ... ... деу үшін бірнеше жағдайлар керек: біріншіден, бір
кісі ... ... ... екі ... ... керек; екіншіден, сол
жиынтыққа кіретін қылмыстардың бір де бірі ... үкім ... ... болу ... ... ... ... кіретін
қылмыстардың бәрі де үкім шыққанға дейін немесе бірі туралы үкім ... ... ... ... деп саналатын қылмыстық істер қылмыстық кодекстің бірнеше
статьяларында жеке-жеке қылмыс ретінде қаралуға тиіс.
Қылмыстардың ... ... ... бір ... ... немесе бірнеше әрекеттерден, ... ... ... ... Бір ... пен ... тұратын
қылмыстарды, егер де оны заң бөлшектеп бірнеше қылмыс деп табатын ... ... ... жиынтық деп атайды. Ол ... бір ... бір ... ... ... ... әрекетсіздік бір ғана іс
болғанмен, заңның көрсетушісіне, екі немесе одан да көп ... ... ... мүмкін. Мысалы, қылмыскер өзінің дұшпанын ұйықтап жатқанда өлтіру
мақсатымен оның үйін ... Үй ... ... ... ... ол әрекетте
екі қылмыстың белгілері бар.
Қылмыстардың жиынтығы (реальная совокупность) деп қылмыскердің өз алдына
жеке ... ... ... істеу арқылы жеке қылмыстардың
құрамдарының белгілері бар ... ... ... ... ... ... әйелді зорлайды, одан соң ол қылмыстың ізін жабу үшін
жәбірленушіні өлтіреді.
Реальдық жиынтық болу үшін ... ... ... ... ... айырмасы немесе уақытпен қатар, қылмыс істелген жерлер де ... ... ... ... ... ... болмайды. Бірақ бұл
өзгешеліктердің бірнеше қылмыстар үшін жаза белгілеуге ... ... ... ... жағдайларда жаза тағайындаудың екі түрлі жолы бар. Олар: 1)
жеңіл жазаны ауыр жазаға сіңіру жолы немесе 2) ... ... ... ... үшін қарайтын жазаның жоғарғы шегіне жеткенше
әрбір қылмыс үшін ... ... ... ... ... қосу ... ... қайсысын болмасын қолданғанда сот әуелі сол жиынтыққа кіретін
қылмыстардың әрқайсысына ... ... жаза ... ... ... ... ... тиісті деген жазаның жинағын немесе ... ... ... ... ... сіңіру (поглащение) жолы
қолданылып белгіленеді.
Әр қылмысқа жазаны жеке тағайындаудың қажеттілігі мынаған байланысты:
біріншіден, әр ... ... ... лайық жаза тағайындау,
екіншіден, әр ... жаза ... ... сот ... ... ... бірі ... жағдай бола қалса, ол істі қайта
қарауға жібермей-ақ, сотталуды дұрыс деп ... ... ... ... ... кінәлі адамға өтей беруге бұйырады.
Профессор Ағыбаев Арықбай Нүсіпәліұлы өзінің ... ... ... ... ... ... үшін жауап бөлек тағайындаудың маңызы жайлы
былай деп жазады: «... бұл ... ... ... ... істеген
қылмыстардың біреуі үшін үкімді өзгертуге мүмкіндік туғызады. Әрбір қылмыс
үшін жазаны бөлек тағайындау рақымшылық ... ... да ... туғызады. Өйткені, кінәлінің істеген қылмысының іріне рақымшылық
актісі қолданылуы, ал, екіншісіне оның ... ... ... ... үшін ... актісі бойынша тұтас алынып тасталуы, ал екінші
қылмысы үшін жаза мөлшері сол ... ... ... ... ... бойынша сот жаза тағайындағанда жаза тағайындаудың
жалпы бастамаларын, істелген қылмыстың мәні мен ... ... ... және істің мән-жайын, жауаптылықты жеңілдететін
немесе ауырлататын жағдайларда ұтастай басшылыққа ... ... ... сот қылмыстың жиынтығына кіретін әрбір қылмыс үшін біртектес және
әртектес жаза ... ... ... жазаны ауырырақ жазаға
сіңіру жолымен жинақтап бір-ақ тағайындайды. Осындай кезде жаза ... ... ... ... ... қандай ретпен көрсетілсе,
сол бойынша анықталатынын ескеруі қажет. Егер жиынтыққа ... ... түрі мен ... жағынан бірдей жаза тағайындалса, онда бір ... бір ... ... ... қорытынды жаза тағайындау заңның тиісі
баптары ең жоғарғы ... ... ... ... ғана ... ... ... жаза белгілеу әрбір қылмысқа бөлек-бөлек
жаза тағайындап, сол жазаларды бір-біріне түгелдей қосып ақырғы ... ... ... қосу принципі сот тәжірбиесінде көп жағдайларда
істелген қылмыстардың сипаты мен заңдылық дәрежесі өз ара ... ... ... ... ... ... ... жаза белгілеу ауырырақ жазаға басқа қылмыс үшін тағайындалған ... ... ... ... ... Қылмыстың жиынтығы бірнеше қылмыс
үшін жазаны толық немесе ішінара қосу жолымен тағайындағанда ақырғы ... ... жаза ... ... шегінен асырылмай белгіленуі қажет.
Мысалы, ұрлық үшін 3 жылға, ауырлататын жағдайдағы бұзақылығы үшін 4 жылға
тағайындалған ... ... қосу ... ... ... 5 ... бас ... айыруға
деп белгілейді. Өйткені, ауырлататын бұзақылығы үшін (257 бап, 2 ... ең ... шегі ... 5 жыл деп көрсетілген.
Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындағанда соттың қайсы принйипті
басшылыққа алатыны (сіңіру ... ... ... ішінара қосу жолымен)
нақты жағдайларға- істің түріне, қылмыскердің тұлғасына, әр қылмыс ... ... түрі мен ... т.б. ... ... қосымша жазаны сот негізгі жазаға қоса алады.
Егер іс бойынша үкім шығарылғаннан кейін ... ... ... іс
бойынша үкім шығарғанға дейін басқа бір қылмыс істегендігі анықталса, бұл
жағдайда да жаза осы ... ... ... Бұл ... ... бірінші үкім бойынша өтеген жаза ... ... ... 3 ... егер қылмыстардың жиынтығында орташа
ауырлықтағы қылмыс, ауыр немесе аса ауыр қылмыс ... ... ... ... ... қосу ... ... Бұл орайда, бас
бостандығынан айыру түріндегі түпкілікті жаза 20 жылдан аспауы ... ... Ал осы ... ... ... ... қылмыстардың
жиынтығында осы Кодексте 20 жылға дейінгі ... ... ... өлім ... не өмір бойы бас ... ... ... ең
болмағанда бір аса ауыр қылмыс қамтылатын болса, түпкілікті жазалау ішінара
немесе ... ... ... Бұл ... бас ... ... түпкілікті жаза 25 жылдан аспауы тиіс,- деп көрсетілген. Мұндай
ережелер істелген қылмыстың қоғамға қауіптілігі ... ... ... жеке басының кім екендігі ескеріліе отырып, ... ... ... ... ... ... ... және аса қауіпті қайталану
жағдайында жаза тағайындауда бұрын жасалған қылмыстардың саны, сипаты және
қоғамдық қауіптілік дәрежесі, ... ... ... ... сипаты
мен қоғамдық қауіптілік дәрежесі ескеріледі.
Қайталанған қылмыс үшін жазаның мерзімі мен мөлшері жасалған қылмыс үшін
көзделген ең қатаң жаза ... ... ... мен ... ... ал ... қауіпті қайталануы жағдайында- үштен екісінен төмен,
ал қылмыстардың аса қауіпті қайталануы жағдайында- төрттен ... ... ... ... ... ... қатысып жасалған қылмыс және
қайталанған қылмыс үшін жаза ... ... ... 56- бабына сәйкес аяқталмаған қылмыс үшін жаза ... ... ... немесе қылмыс жасауға ... ... ... ... алу ... ... ... қылмыс жасауға
қалай оқталғандық ескеріледі. Қылмыс жасау пиғылы жүзеге асса, ол ... ... ... ... ... ... ... болған мән-
жайды есепке алудың қажет ... ... ... ... адам ... ... немесе қылмыс жасауға оқталғанда сол
қылмысты аяғына дейін жеткізетіндей өзінде шама ... да ... ... сот бұл ... ... алып айыпкерге, осындай
әрекеттерді басқа мән-жайларда жасаған адамға қарағанда, ... ... тиіс ... ... салыстырғанда қылмыс
жасауға оқталу қауіптірек әрекет болғандықтан заң қылмысқа дайындық ... сол ... ... ... үшін қатаңырақ жаза қолдану
мүмкіндігін қарастырады.
Қылмысқа дайындалғаны және қылмыс жасауға оқталғаны үшін өлім жазасы мен
өиір бойы бас ... ... ... ... де тағайындалмайды.
Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау кезінде оны жасауға адамның
іс жүзіннде қатысу сипаты мен дәрежесі, осы ... ... ... ... мәні, оның келтірген немесе келтіруі мүмкін ... ... ... ... ... ... жеке басына қатысты ... пен ... ... ... ... тек сол ... жаза
тағайындау кезінде ғана ескеріледі.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау ... 60- ... ... ... Егер ... адам үкім шығарылғаннан кейін, бір жазаны толық
өтегенге дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот ... үкім ... ... ... ... алдыңғы үкімі бойынша жазаның өтелмеген бөлігін
толық немесе ішінара қосады.
Үкімдердің ... ... ... ... егер бас бостандығынан
айырумен байланысты болмаса, осы кодекстің жалпы ... осы ... үшін ... ... ең ... ... ... мөлшерінен
аспауы керек.
Үкімдердің жиынтығы бойынша бас бостандығынан ... ... ... 25 жылдан аспуы керек. Егер үкімдердің жиынтығында осы Кодекстің 58-
бабының төртінші бөлігінде аталған қылмыстардың біреуін ... да ... ... үкім ... ... бас бостандығынан айыру түріндегі
үкімдер ... ... ... жаза 30 ... ... керек.
Үкімдердің жиынтығы бойынша түпкілікті жаза қайта ... ... ... ... да, ... оның ... үкімі бойынша тағайындалған
жазаның өтелмеген бөлігінен де артық болуы тиіс.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза ... ... ... ... қосу осы ... 58- ... ... ережелер бойынша
жүргізіледі.
Үкімді жинақтап ... ... жаза жаңа ... ... ... да, ... ... үкім бойынша өтелмей қалған
жазаның бөлігінен де артық болуы керек.
Бірнеше үкім ... жаза өтеу ... ... ... үшін үкім
шығарылған уақыттан бастап есептеледі. Үкімдерді жиынтықтап қосқанда
жазаның жалпы мерзімі егер ол бас бостандығынан айырумен байланысты ... сол ... ... ең ұзақ ... ... ... Бас
бостандығынан айыру түріндегі жазаларды қосқанда жазаның ... ... ... ... ... ал заң ... ... айыру жазасы 20 жылдан артық
мерзімге тағайындалған қылмыстар бойынша- немесе өлім жазасы немесе өмір
бойы бас ... ... ... ... қылмыстар істегені үшін
жазаның жалпы мерзімі 30 жылданаспауы тиіс.Қылмыстық кодекстің 61- ... ... ... және ... ... ... жазаларды
ішінара немесе толық қосу кезінде бас бостандығынан айырудың бір күніне:
а) қамаудың немесе тәртіптік әскери бөлімде ... бір ... бас ... ... екі күні;
в) түзеу жұмыстарының немесе әскери қызмет бойынша шектеудің үш күні;
г) қоғамдық жұмыстарға тартудың 8 сағаты сәйкес келеді.
Айыппұл салу ... бір ... болу ... ... бір ... ... ... арнаулы, әскери немесе құрметті атақтан,
сыныптық шеннен, дипломатиялық дәрежеден, біліктілік ... ... ... ... ... мүлікті тәркілеу, оларды бас
бостандығын шектеу мен ... ... ... тәртіпті әскери
бөлімде ұстаумен, бас бостандығынан айырумен қосқан кезде жеке орындалады.
Белгілі бір лауазымда ... ... ... бір ... айналысу
құқығынан айырудың, түзеу жұмыстарының, әскери қызмет бойынша шектеудің,
бас бостандығын шектеудің, қамаудың, тәртіптік ... ... ... бас
бостандығынан айырудың мерзімі айлармен және ... ал ... ... ... ... ... заңды күшіне енгенге дейін қамауда ұстау, бас бостандығынан айыру,
қамау, тәртіптік әскери бөлімде ұстау түріндегі жаза мерзімінің бір ... күн ... бас ... ... ... ұстауға- екі күнге бір
күн, түзеу жұмыстары мен ... ... ... ... үш ... бір ... ... жұмыстарға тарту түріндегі жазалау ... ... 8 ... ... ... бір ... ... үкімі заңды күшіне енгенге дейін адамды қамауда ұстау уақыты мен
Қазақстан Республикасы ... тыс ... ... ... үшін ... бас ... айыру жазасын өтеу уақыты
адам осы кодекстің 8- бабының негізінде ұстап берілген жағдайда бір ... күн ... ... ... ... ... ... сотталушы адамға айыппұл, белгілі
бір лауазымда болу немесе белгілі бір қызметпен ... ... ... ... ... кезінде сот қамауда ұсталған мерзімді ескере
отырып, тағайындалған жазаны жеңілдетеді ... оны осы ... ... босатады.
Қылмыс жасағаннан кейін психикалық аурумен ... ... ... ... ... ... ... жаза мерзіміне
есептеледі.
Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі ... жаза ... ... ... түрі мен ... ... тек қылмыстың заңда
арнайы көрсетілген жағдайда ғана орын ... Бұл ... ... гөрі ... жаза ... мүмкіндік береді.
ҚК-тің 55 бабы: Әрекеттердің мақсаттары мен себнптеріне, кейінгі мінез-
құлқына байланысты ерекше мән-жайлар және әрекеттің ... ... ... азайтатын басқа да мән-жайлар болған кезде; сондай-ақ
топтық қылмысқа қатысушы топ жасаған ... ... ... ... жаза осы ... ... ... тиісті бабында көзделген ең
төменгі шектен төмен тағайындалуы мүмкін, не сот ... осы ... ... ... ... ... не ... жаза ретінде
көзделген қосымша жаза түрін ... ... деп ... ... ... Соты ... 1999 жылғы 30 сәуірдегі «Қылмысқа жаза
тағайындаған кезде ... ... ... ... №1 қаулысында былай
делінген:
«ҚК-тің 55-бабына сәйкес жазаны осы ... үшін ... ... ... ... төменгі шектен төмен немесе қылмыс дәрежеленген ҚК
бабының (бап бөлігінің) ... ... ... ... ... ... немесе міндетті түрде көзделген қосымша жазаны ... ... ... ... ... ... ... ерекше мән-
жайлар анықталған жағдайда, сондай-ақ ... ... ... топ ... ... белсене жәрдемдескен жағдайда ғана мүмкін болады. Жазаны
жеңілдететін жекелеген мән-жайлар да, сондай мән-жайлар деп ... ... ... ... қолданғанда, іс бойынша анықталған қандай ... деп ... және ... ... жеке басы ... ... ... негізге алғанын үкімде көрсетуге міндетті.
Шартты түрде соттау.
Егер түзеу ... ... ... ... ... бас бостандығын
шектеу, бас бостандығынан айыру немесе тәртіптік әскери бөлімде ұстау
жазасын ... сот ... ... ... ... түзелуі мүмкін
деген қорытындыға келсе, ол тағайындалған жазаны ... деп ... ... ... ... ... кезде сот сотталған адам ... ... ... ... тиіс ... ... белгілейді. Сынақ
мерзімі бір жылдан үш жылға дейінгі ... ... ... ... ... соттау адамға белгілі бір талаптар қоя отырып, оған
тағайындалған жазаны нақты өтеуден босату. Шартты түрде сотталғандарға ... ... бір ... ... ... ... Олар мыналар:
шартты түрде сотталған адамның мінез-құлқын ... ... ... ... ... хабарламай тұрақты тұратын,
жұмыс істейтін, оқитын жерін ауыстырмау, белгілі бір органдарға бармау,
маскүнемдікпен, ... ... соз ... ... ... курсынан өту, отбасына материялдық көмек көрсету. Сот шартты түрде
сотталған адамға оның түзелуіне септігін ... ... да ... да жүктей алады.
Шартты түрде сотталған адамның ... ... оған ... ... ... ... ал әскери қызметшілер жөнінде
әскери бөлімдер мен әскери мекемелердің ... ... ... ... ұсынысы бойынша сынақ мерзімі ішінде сот ... ... адам үшін ... ... ... ... ... ішінара
бұзуы не толықтыруы мүмкін. Шартты ... ... ... ... ... ... жазалар тағайындалуы мүмкін. Қосымша жазалардың
тізбесін Қылмыстық кодекстің 39 бабының 2- бөлігінде ... ... ... ... ... жаза ... ... өтелуі тиіс.
Қылмыстық заңда шартты түрде соттаудың күшін жою немесе сынақ мерзімін
ұзартудың тәртібі де көрсетілген. ... ... 64 ... шатты
түрде соттаудың күшін жоюдың және сынақ мерзімін үзартудың түрлі негіздері
көрсетілген:
1.Егер щартты түрде сотталушы ... ... ... ... ... ... ... сотталушының мінез-құлқына бақылау жасауды жүзеге
асыратын органның ұсынысы бойынша сот ... ... ... ... ... ... ... соттылықты алып тастау туралы қаулы ете алады. Бұл
орайда шартты түрде сотталудың белгіленген сынақ мерзімінің кем ... ... соң күші ... мүмкін.
2.Егер шартты түрде сотталған адам өзіне сот ... ... ... немесе сол үшін өзіне әкімшілік жаза салынған қоғамдық
тәртіпті бұзса, сот осы ... ... ... ... ... ... сынақ мерзімін ұзарта алады, бірақ ол бір жылдан ... ... ... адам ... ... ... өзіне сот жүктеген
міндеттерді ұдайы немесе әдейі орындамаған, сол ... ... ... ... ... ... сот осы баптың бірінші
4.Бөлігінде аталған
органның ұсынысы бойынша ... ... ... ... жою және сот
үкімімен тағайындалған жазаны орындау туралы қаулы етеді.
5.Шартты түрде сотталған адам ... ... ... ... ... не кішігірім ауырлықта қасақана қылмыс жасаған жағдайда шартты
түрде сотталудың күшін жою, ... оны ... ... ... сот ... үшін жаза ... ... шешеді.
а) Шартты түрде сотталған адам сынақ мерзімі ішінде орташа ауырлықтағы
қасақана қылмыс, ауыр ... аса ауыр ... ... жағдайда сот шартты
түрде сотталудың күшін жойып, оған осы Кодекстің 60-бабы
бойынша жаза ... ... ... ... адам ... ... ... бір қылмыс істемесе ол сотталмаған адам деп танылады. Қазіргі
Қылмыстық кодекстің 84 ... ... ... ... ... түде ... ... босату көзделгенін айту керек. Онда ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмаған жаста
қылмыс ... бас ... ... ... ... ... ... Кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысы үшін сот тағайындаған
жаза мерзімінің кемінде үштен бірін;
б) Ауыр ... үшін сот ... ... ... жартысын;
в) Аса ауыр қылмысы үшін сот тағайындаған жаза мерзімінің кемінде үштен
екісін ... ... ... қолданылу мүмкіндігі айтылған. Қазақстан
Республикасы Жоғарғы ... 1999 ж. 30 ... ... ... ... ... ... көзделген шартты түрде соттаудың, ... ... ... ... ... ... ... жасаған адамдарға
қолданылатындығын ескеруге тиіс. Шартты жаза ауыр ... ... ... егер ... ... қылмыскер еместігі
анықталса, сонымен қатар оның жеке ... ... ... мен ... ... жағдайлар жаза тағайындаған кезде ҚК-тің ... ... ... бола алған жағдайда ғана қолданылады.
Сот шартты жазаны кінәліге тек ... ... ... ... түрі
(түзеу жұмыстары, әскери қызметбойынша шектеу, бас бостандығынан айыру,
тәртіптік әскери бөлімде ұстау) тағайындалған жағдайда ғана ... ... ... қолданып жаза тағайындаған кезде негізгі шартты болып табылады
да, тағайындалған қосымша жазалар үкімі күшіне ... ... ... жатады.
Шартты жаза қолданылған кезде сот белгілі бір ... оның ... ... ... ... және оның ... септігін
тигізетін міндеттерді орындауды сотталушыға жүктей алады. Сынақ мерзімі
ішінде шартты түрде сотталушының мінез-құлқын бақылайтын ... ... сот ... ... міндеттемелерді толық не ішінара жоюы немесе
толықтыруы мүмкін. Шартты сотталуы туралы қаулы шығарған ... ... оның ... ... сотталған міндеттерін орындамаған немесе
әкімшілік құқық бұзушылық, жаңа қылмыстар ... ... ... 64-
бабында көзделген шараларды қолдану мүмкіншілігі ... ... ... ... ... ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Кәмелетке толмаған қылмыскер тұлғасының жас және ... және ... жаза ... ... ... ... жеке ... ерекшелігін анықтау қылмысты тергеу
барысында кінәлінің жауаптылық дәрежесін белгілеу үшін өте қажет. ... ... адам ... ... ... қылмыстық жаа тағайындау кезінде
тұлғаның жеке бас ерекшеліктерін ескерудің маңызы одан да жоғары.
Қылмыстық заңда кәмелетке ... ... ... ... ... мен жағдайларына ерекше мән берілген.
Бұл ең алдымен кәмелетке толмағандардың ... ... және ... ... ... байланысты. Әдетте кәмелетке толмаған
жасөспірімдер жақсылық пен жамандықтың ара жігін ажырата бермейді, кейде
тентектік пен ... да ... ... ... олар ауыр ... жасай отырып, өз әрекетін және оның салдарын
қоғамдық ... ... ... Әрине, жас тұлғаның мұндай қасиеттері
есейе келе жойылады. Бірақ та кейбір ауыр ... ... ... ... жасы ... ... ... қоғам үшін едәуір қауіпті екенін
дәлелдейді.
Жас қылмыскердің жеке ... кез ... ... ... оның ... ... қоса сипатталады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... және т.б.), оның
психологиялық қасиеттері мен ерекшеліктері ... ерік ... ... ... оның ... және физикалық
көрсеткіштері (жынысы, жасы, денсаулық жағдайы), сондай-ақ оның өмірбаяны,
өмірлік тәжірбиесі, білімі, ... ... мен ... ... ... ... ... қасиеттердің бірқатары әрбір қылмыс
құрамының міндетті элементтері ретінде заң талаптарына ... және ... ... ... ... ... ретінде сипаттайды (әсіресе
адамның белгілі бір жасқа жетуі, есінің дұрыстығы т.б.).
Бұл белгілерді сот ... ... ... ... және ... жаза тағайындағанда ескереді. Мысалы, сот 14-жасар ... ... ... шешкенде оны кәмелетке жасы толмағандар
жөніндегі комиссияға өткізу арқылы қылмыстық жазадан босатуы не ... ... ... ... ... қарастырылған
тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шараларының бірін қолдануы мүмкін.
Ал қылмыс ... 17 ... ... ... ... жаза ... ... шешілуі мүмкін.
Өкінішке орай, көптеген кездерде сот өз тәжәрбиесінде мұндай
жағдайларды ескере бермейді. Міне, осыған сәйкес біздің қылмыстық теорияда
тұлға ... ... ... мен ... ... ... ... ұсынып, оған жеке
тұлғаның әлеуметтік әсеріне психологиялық және физикаық жағынан ... ... ... орыс елінің заңгер-ғалымы П.С. Дагель ... ... деп- ... жеке ... (мысалы, ерік), ал жеке
тұлғаның белгісі деп- осы қасиеттің сипаттамасын (мысалы, ... ... ... ... айтсақ, адамның тұлғалық әрбір элементтері бірнеше
белгілермен сипатталады [31.61-70-б.].
Сондықтан да кәмелетке жасы ... ... ісі ... ... жеке ... ... олардың жеке басының ерекшеліктерін
ескеру ... үшін аса ... ... ... жаза жас ... ... ... сонымен қатар келешекте қайта қылмыс жасауына жол бермейтін
болу керек.
Тұлғаның жеке басының ... ... сот еш ... ... дәл ... ... болуы мүмкін еместігін естен ... ... ... ... ... тән темпераменті, мінезі, рухани
әлемі мен мінез- құлқының өзіндік ерекшеліктері бар.
Сонымен кәмелетке жасы толмағандардың ... ... ... ... ... түптепкелгенде жасөспірімдердің жасына,
физикалық және психологиялық ерекшеліктеріне байланысты.
Атақты физиолог И.П. ... ... нерв ... 4 типін белгілеген
еді. Онда негізінен адамдардың нерв ... күші ... ... бірінші типке негізінен күшті, байсалды, ширақ; екінші типке
күшті, байсалды, сабырлы; үшінші ... ... ... ... ал, ... ... нерв ... жатады.
Осыған сәйкес физиология ғылымы адамның нерв ... ... ... белгілі бір темперамент сәйкес келеді деп үйретеді. «Темперамент-
адам нерв ... ... ... ол ... ... бүкіл
қызметіне нақты кескін береді », - деп жазады И.П. Павлов [32.103-б.].
Жасөспірімдердің де мінез-құлқы көбіне оның ... ... ... шапшаң, жылдам, қызғыш боуы, қажетті тапсырмасын не
жұмысын ... ... ... да тез ... оның ... ... жас азамат қимылы сабырлы, өзі ... ... тез ... ебі жоқ; ол ... ... бір ... екіншісіне зорға
ауысады. Қандай да жұмысты, тапсырманы ... ... ... орындайды.
Бұл флегматиктер қатарына жатады. Қайсыбір жастар ... ... тіл ... ... ... даяр тұрады. Олардың
сезімі тез пайда болып, ... ... ... тез ... белгілі бір
өзгеріске ұшырайды. Олар сангвиниктер қатарын құрайды.
Сангвинниктердің ерекшеліктері-олардың іс-әрекеттің, қызметтің ... ... тез ... ... ... ... де ... араласу
қабілетінде.
2.2 Кәмелетке толмағандардың қылмыстық мотивациясының ерекшеліктері
Әрбір кәмелетке жасы ... ... ... жеке ... оның құқыққа қайшы келетін мінез-құлықтарын, қоғамға жат
әрекеттерін жан-жақты білуде белгілі бір ... жету ісі ... ... ... ... ... ... түбірлес ғылым
жетістіктерін пайдалануға байланысты. Бұл ... ... ... іс-әрекеттерінің негізгі сәтін дөп ... оның ішкі және ... бір ... шоғырландырып беретін нәрсе- мотивация болып
табылады.
Мотивация проблемалары өте ерекше де ... ... ... құқық
теориясы және криминология ғылымы бұл ... ... ... ілімінің
негізгі қағидаларына сүйенеді.
Адамның психикалық өмірінің ... ... ... ... ... ... Адам өмір сүру барысында өз психикасын түрлі
жолмен ... ... ... ... жасына дейінгі бала өз
психологиясын ойын арқылы білдірсе, ересек адам ... тән ... ... сан ... салаларында көрсетеді. әрекет дегеніміз түрлі
қажеттерді өтеуге байланысты белгілі мақсатқа жетуге ... ... ... болу ... дейді әл-Фараби, - біздің соған баратын
жолымыз қандай болу керек ... ... ... ... ... ... күрделі процесс. Оның құрамына жеке амалдар мен
қозғалыстардың, ... ... ... Іс-әрекет (деятельность)
ұғымынан әрекет (действие) ұғымын ажырату ... ... ... ... аса кең, ал әрекеттің сипаты шағын. Ол жеке мақсатты
орындауға ... ... ... ... ... деп аталады.
Адам іс-әрекетінің белгілі түрмен айналысу арқылы ғана ... ... ... ... ... оны ... ... отырады.
Әрбір жеке адамның өмір бағытын көрсететін компоненттер аз емес. Олардың
ең бастыларын психология ... мына ... ... ... түрткі (мотив), бейімділік пен қызығу, дүниетаным мен сенім,
мұрат пен ... ... ... қимыл әрекетке бағыттайтын, қажетін өтеуге
талаптандыратын бір түрткі болады. Бұл түрткіні психологияда мотив (себеп)
деп ... ... ... ... себебін білмей тұрып, адамның бір
мақсатқа жетем деген ойын қалайша тоқтата алатынын және оның мінез-құлқының
мән-жайын толық ... қиын ... ... әсер ... қарай адам психологиясы әртүрлі өзгеріске
түсіп отырады. Осыған орай оның ... де, ... жету үшін ... да ... түседі. Түрткінің өзгеруі іс-әрекеттің нәтижнсіне
әсер етеді. Мәселен, қоғамдық мәні күшті іс-әрекет нәтижесіне ерекше ... ... ... ... ... ... негізгі қозғаушы мотв-
оның түрлі қажеттері, яғни бір нәрсеге ... ... ... ... еңбек ету процесінде қалыптасқан. Сыртқы
ортамен байланыс жасауда адамның өмір сүруі үшін ең алдымен ерекше маңыз
алған ... ... ... ... киім, еңбек қралдары т.б.)
болады. Адам баласының ... даму ... ... ... әрекеті еңбек
құралдарымен пайдалану секілді негізгі ... ... ... ... ... жаңа ... рухани қажеттерді (білім, көркемөнер т.б.)
туғызады. Рухани қажеттердің ... ... ... ... Адам ... ... ... бір кезеңі. Олар адамның алдына әр түрлі мақсаттар қойып отыруына
себепші болатын ... ... ... ... ... ... ... қажеттері. Адам өз
қажетіне байланысты алдына түрлі мақсаттар ... Ол ... ... ... ... ... ... адам сыртқы дүниенің заттары
мен құбылыстарын тек ... не оған ... ... білдіріп қана
қоймайды, сонымен бірге, оны қажетіне орай өзгерткісі келеді. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... көп. Бұларды үлкен екі топқа бөлуге болады. Оның бірін еріксіз
қозғалыстар (яғни мақсат қойылмайтынқозғалыстар: ... ... ... ... т.б.), ... ерікті қозғалыстар деп атайды. Мәселен,
жерге түсіп кеткен нәрсені көтеріп алу қозғалыстың соңғы түріне жатады. ... ... ... ... ... өзгертуге, оған ықпал жасауға
болмайды. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... алға мақсат қоюды қажет ететін, түрлі кедергілерді жеңе
білуден көрінетін қимыл-қозғалыстарды психологияда ерік ... ... деп ... ... ерік ... адамның өз мінез-құлқын меңгере
алу қабілеті. «Қайрат ... өмір ... ... екі ... кездерде
белді бекем буып, қайыспай, кідірмей амал етуге ұмтылу»- деп ... ... ... Ж. ... ... ... ... адам әрекетінің терең тамырларына еніп, сол
әрекеттің себептерін анықтауға, сонымен қатар, оған ... ... ... ықпал етуге мүмкіндік береді [43.3-5-б.].
Алайда аталмыш проблеманың ... мен ... ... қылмыстық
мінез-құлық ұғымы мен оның мәні төңірегінде әртүрлі, тіпті қарама-қарсы
көзқарастар көбеюде. ... ... ... ... ... ... ... кетеді десе, психологтардың қайсыбірі оны
психология ғылымының негізгі мәселесі деп қарап, оны ... ... ... ... ... ... [44.6-б.].Біз осы соңғы көзқарасты
қолдаймыз.
Өйткені, жоғарыда аталып кеткендей мотивация адам ... ... оның ... ... бір ... келуіне, соның арқасында қойылған
мқсатқа ... оның ... ... ... жеке адам ... қатысы бар адам қызметіндегі детерминаттарды (детерминизм-
себептілік, барлық құбылыстар бір-бірімен заңды ... ... ... ... ... ... тар мағынады алып қарасақ, ол адам қызметінің нақты
түрлері мен ... ... ... ретіндегі субъективтік
детерминациясы [45.3-5-б.].
Сондықтын психологиялық зерттеулерде мотивацияның негізгі екі аспектісі,
атап айтқанда, оның ... және ... ... ... ... кең ... лып ... ол адамның жалпы мінез-
құлқын анықтайтын психологялық сәттердің жиынтығы [46.12-б.].
Мотивацияны «іс-әректеттерді қозғаушы күштердің ... ... ... да
осы анықтамаға мағынасы жағынан жақындайды [47.1-б.].
Қылмыс – қылмыстық заңның бұзылуына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... туындайтынжеке адамныңі іс-
әрекеті. Мотв ұғымы бұл жерде қылмыс құрамына енетін элемент ретінде өзінің
заңды мағынасын ... тұр. Заң ... ... барлық жағдайда
көрсетіле бермейтіні мәлім. Қылмыстың қоғам үшін аса қауіптілігі ... не ... ... әрекеттің мотивтік ерекшелігі белгілі
бағытпен байланысты болған жағдайда ғана заң тікелей мотивке жүгінеді.
Заңшығарушы ... ... ... кезде мән берілмесе де ... ... ... ... ... ... жақтарын
анықтауда мотивтің маңызы өте зор [48.7-16-б.].
Соңғы жылдары заңгер-криминалисттер арасында қылмыстық әрекет мотивінің
психикалық механизмін ... ... ... ... ... қылмыстық әрекеттің мотивациялық аясын әлеуметтік психология,
криминология және қылмыстық ... ... ... ... ... ... атқару қажеттілігі туындайды [49.61-62-б.].
Мұндай жұмыстар қатарына әсіресе адамның қоғамға жат әрекетінің мотиві
мен басқа ... және ... ... ... ... мотив пен сезімді, [50.16-17-б.] жеке ... ... ... мен ... ... ... ... [51.10-б.]. Онда қылмыс жасаған кінәлінің жеке басының мотивациялық
ерекшеліктері, бәсекелестік мотивтері және бағалаув қарым-қатынасы, [52.5-6-
б.] жеке адам ... мен ... ... ... қарсы бағдары
анықталған [54.17-б.]. Соның ішінде адам белсенділігі, жеке ... ... ... ... жөнінде психологтар арсында
белгілі көзқарастар қалыптасты. Олардың басым көпшілігі адам қызметіндегі
әдепкі ... ниет ... ... ... ... деген пікірде.
Көптеген психологтар адам белсенділігінің ... көзі ... ... ... мен ... дүниеге көзқарасты мойындайды. Ал кейбір
психологтар адам ... оның ... мен ... еркіне, қоғамдық
императивінде деп біледі. ... ... ... ... сезіммен ұштастырса, кейбіреулері оны ниет және мақсатпен немесе
адамның ... ... ... байланыстырады.
Алайда баса көрсететін жай мынада. Мотивациялық аяда ... ... ... ... да, ... зерттеушілердің
пікірінше, мотив қылмысқа итеретін қозғаушы күш және оның ішкі қайнар көзі
ретінде ... Ал ... ... ... қылмыс мотивінің
объективтітүріндегі ... ... ... ... ... ... құқық нормалар дәрежесінің көрсеткіші, сонымен қатар ... ... ... ... ... себептерін түсінуге мүмкіндік
беретін маңызды белгі болып табылады [55.24-б.].
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің бірқатар ... ... ... ... ... ... ... Онда
әсіресе бұзақылық мотиві, пайдакүнемдік, кек алу, қызығу мен ... ... ... ... ала айта ... ... жастарға тән әсіресе,
қызығу, әуесқойлық, құрдастардың алдында мақтана масаттану, бұзақылық, кек
алу т.б. ... ... ... ... әрекетінің мотивациясына талдау
жасау үшін адамның жеке басының ерекшелігін, тек ішкі ниеті мен ... ... ... ... ... ... ... итергіш күштер ме, әлде ... ... ... ... ме, ... үшін ... ... пен немесе оған тән емес кездейсоқ па
екенін анықтау қажет.
Тузов А.П. адам жеке ... ... мен ... ... ... ... жасай келіп, жасөспірімдердің қылмыстық әрекеті
мотивациясына тән типтерді былайша бөледі:
1) мотивация тұлғаның ... ... ... ... ... ... әлсіреуінің нәтижесі;
2) мотивация тұлғаның тұрақсыз бағытын белсенді криминогендік жағдай
ықпалымен басып тастау нәтижесі;
3) ... жеке ... ... ... мен ... жағдайдың
өзара арпаласының нәтижесі;
4) мотивация тұлғаның қылмыстық және тұрақты криминогендік бағытының
басыңқы нәтижесі [56.14-б.].
Біздіңше, ... ... ... ... ... үш топқа бөлуге болады. Барлық моивтердің көпшілік үлесі ересек
тарапынан ... ... ... мазмұны жағынан ұқсас болып келеді.
Бір бірінші топтағы мотивтердің қатарына спирттік ішімдіктерді, темекіні,
улы заттарды ... жаңа ... ... ... әуесқойлыққа
бағытталған қылмыстарды сипаттайтын мотивтерді жатқызуға болады. ... ... үлес ... ... ... нәтижелерінде кәмелетке
толмағандардың қылмыстқ әрекеттерінің барлық мотивтерінің үштен бір бөлігін
(33%) құрайды.
Кәмелетке ... ... ... тобына бұзақылық, кек алу, жұрт
алдында өзін көрсетіп, мойындату ниетінде ... ... ... ... ... ... айрықша жағдайларды аңсау, біреудің
қылмысқа итермелеуінен қылмыстық әрекет жасауға әкеп ... ... ... ... ... ... ... үлес салмағы біздің
зерттеулерімізге қарағанда, барлық мотивтердің төрттен бір бөлігін (25%)
құрайды.
Бұзақылық- кәмелетке жасы ... ... ... жасалған аса
қауіпті және кең тараған ... ... ... ... ... осы ... ... әртүрлі көзқарас тудырады.
Мәселен, ертеректе Ресей криминалисті А.А. Жижиленко: ... ... ... ... тек ... ... энергияны жұмсау үшін
жасалуы мүмкін,- деп ... ... ... ... ... бұзақылық мотивін нақты бар
екендігі және оның ... ... да ... ... жоқ.
Қазіргі коптеген жағдайлар бұзақылық қылмысының субьектитік жағы
мақсатсыз және ... ... ... емес деп ... ... ... тудыруы дұрыс-ақ [57.41-б.].
Кейбір көзқарастар бойынша, бұзақылықтың мотиві- ... ... ... ... сол ... ... өзі «әуестену», «ләззат алу», мақтау
үшін жасалатын әрекеттер [59.10-б.].
Кейбір зеттеушілер тентектікті бұзақылықтың жалғыз мотиві деп есептейді
немесе оны ... ... ... жатқызып, әртүрлі түсіндіреді.
Мысалы,П.С.Матышевский: «бұзақылық әрекеттер ... ... ... бірнеше қырлары бар: өзінің мықтылығын ... ... ... өз ... ... ... сияқты»,- деп жазады [6080-
б].
И.Н. Даньшин сотқарлықты бұзақылықтың бір ... ... айта ... ... ... бірі ... сан қырлы, көп
дәрежелі құбылыс, ол залалсыз ... ... ... жоқ
тентектіктен, қалжың-әзілден бастап қоғам, құқық қорғау органдары үшін аса
қауіпті әрекеттерге дейінгінің бәрі»- деп тұжырымдайды ... ... ... курсының авторлары бұзақылық мотиін кеңінен талқылай отырып
осындай пікірге қосылады, сонымен ... ... да ... ... Олар ... атап ... ... мотивінің қатарына
кекшілдік, қызғаныш, жыныстық құмарлықты қанағаттандыру т.б. мотиытерді
жатқызады [62.15-б.].
Сот тәжірибесі бұзақылық мотивін ... ... ... ... ... мотивті жатқызуды мақұлдайды.
Кәмелетке толмаған жасөспірімдер арасында топталып жасалатын ... ... ... ал ... ... бұзақылық қылмысы одан да көп
орын ... ... ... ... ... ... туады десек, шые
мәнінде бұзақылық әрекетіне қатысушы әрбір жасөспірім өзінің ... ... ... ... ... өздерін қоғамдық тәртіп
ережелерінің өлшемдеріне қарсы қоюға қабілетті деңгейге жеткендігін және
жеке бас ... ... ... ... ... бұл жағдай әлеуметтік психологияның мәліметтеріне сәйкес ... ... ... үшін бірдей жеке бастың криминалдық даму
деңгейін көрсетеді. Біріншіден, кәмелетке толмаған ... ... ... ... ... ... ... ұжымдағы орнына көңілі
толмау нәтижесінде пайда болады. Ол ... ... мен ... ... ... олай ... олар ... әртүрлі көзқарастағы адамдар. ... ... ... ... ... ... үшін ... Соның нәтижесінде құрдастармен қарым-
қатынас қажеттілігін қанағаттандырады, ал оның қандай да бір қылмыстық
мақсаты жоқ. ... ... ... ... ... көп емес.
Кәмелетке толмағанжасөспірімдер ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан біздің пікірімізше, бұзақылық
мотиві бар, ал ол- қоғамдық тәртіпті мойындамаудан туады деген дұрыс.
Кәмелетке ... ... ... ... мотивтерін бас
пайданы көздеу мақсатындағы мотивтер құрайды. Олардың ... ... ... 40% ... ... ... материалдық мотивтерінің
ерекшелігі мынада, яғни ересектер үшін зат- материалдық әлемдегі нақты құны
бар нәрсе. Ал ... ... ... үшін зат ... ... ... ... көзі немесе құралы болып
табылады. Мысалы, жаңа ... ... мен ... ... стерео-құрылымдар, мопедтер мен мотоциклдер, компбютерлік
заттар. Жастар арасында жаңа үлгідегі ... ... ... ... ... көптен болуынан кейбір жасөспірімдер өзін өзгеден кем
сезінуі ... ... олар сол ... ... ... да іздеп тауып,
иелік етуге белсене кіріседі. Зат жасөспірімдерге ұнағандықтан ... ... ... ісі ... мүмкіндіктерге қаратпастан
қарапайым схема бойынша қылмыстық істерге ... ... ... ... ... ... ... орнығуы үшін лайықты бағдар
беріп отыру мақсатындағы тәрбие жұмыстарын жүргізу қажеттілігін ... ... ... жасалған кәмелетке толмаған жасөспірімдер
арасындағы ... ... жеке ... ... ... ұжым меншігін
ұрлау қылмыстары болып табылады. Көптеген талдау көрсеткіштеріне қарасақ,
кәмелетке толмаған жасөспірімдер ... ... ... ... қарағанда жыл сайынғы үлес салмағы 60%- 70%-ке дейін.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ерекшеліктері” туралы ғылыми зерттеулерді, ... мен ... ... ... табады деген тұжырымымыз өмір
тәжірибиесінде дәлелденген нәрсе. ... ... өмір ... ... мен даму ... ... ... жаңа ойлар
мен көзқарастар әкеледі және оны ... ... ... ... ... ... аясында әр адам әртүрлі тоқтамға келіп, түрлі
шешім ... ... ... ... бұл тақырып өте ауқымды әрі
жауаптылықты қатаң ... ... ... ... болып табылатындықтан
бұл аяда жұмыс атқарғанда тұлға таразының екі басына ... ... ... ... ... ... өзі ... алмай жүрген өмірдің
түрлі қырлары мен тауқіметтеріне ұшырамауына сүйеу болуы тиіс.
Зерттеу ... мына ... ... ... мен
ұсыныстарды көрсетуге мүмкіндік береді. Атап айтқанда.
1.Қылмыстық жазаның мақсаттары бір емес ... ... ... Жазаның
мақсаттары бір-бірімен тығыз байланысты.
Әр жазаның ... жету ... ... ... өлім
жазасында адамды түзеу мақсатында жету мүмкін емес.
2.Жазаның мақсаттарын негізінен екі түрге бөлген жөн:
А) оның ... ... ... ... ... ... ... және сотталған адамды түзеу;
Б) жазаның ақырғы, түпкі мақсаты- қылмыстан ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық кодексінің 38-
бабының 2-бөлігін мынадай редакцияда көрсету ... ... ... (жақын) мақсаттары- әлеуметтік
әділеттікті қалпына келтіру және сотталған адамды түзеу.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... құқықтық жүйесі, соның ішінде кәмелетке
толмағандардаң қылмыстық жауаптылығының ... алу ... сай ... әлеуметтік-экономикалық және басқа да салаларында жетістікке
жетуге қиынға соғады. Себебі, мемлекет тарапынан қолданылатын ... де, күш ... да ... ... бұзушылық пен қылмыстылықтың
әуелді алдын алуға бағытталған.
Қазақстан ... ... 2006 ... ... ... былай айтылған: «Азаматтардың Конституция мен еліміздің заңдарын
орындауын қаматамасыз ету – ... ... ... ... ... ... ... пен демократиялық мемлекетті құра алмаймыз».
Қазақстанда демократиялық бағыттағы дамыған заң ... ... ... ... ... асырылуда. Әриене, қай қылмыстылықтың да алдын ... ... ... оның ... ... ... ... құрал болып
есептеледі. Сондықтан да ... ... ... ... құқықтық білім мен тәрбие беру туралы» қаулысының негізгі талаптарын
іске асырып, жастарға өз ... ... ... тәрбие беруді
дұрыс жолға қою үлкен жұмыс. Өйткені, құқықтық ... ... ... ... құқықтық талаптарды құрметтеу сезімін
қалыптастырып, ... ... ... пен ... ... ... қоғамда өзін-өзі дұрыс ұстап, әсіресе кәмелетке жасы
толмағандар ... ... ... ... ... ... болған күнде де жастар арасындағы қылмыстылықпен күресуде жасалған
қылмысты заңға сәйкес дәрежелеу ғана емес, соған сәйкес қылмыскерге ... ... ... зор. ... ... өз ... ... көзі жетіп, соны ұғынса, оны әділ деп ... ... ... ғана ... ... ... ... қайталап қылмыс
қылмыс жасамауына үлкен әсер етеді.
Курстық зерттеудің негізгі тұжырымдары:
1.Кәмелетке толмағандардың жасаған қылмысы жәбірленушінің денсаулығы ... ... ... оны өз ... мен мақсатына қайшы әрекет жасауға
мәжбүрлеп қана қоймайды, сонымен қатар кәмелетке толмағандардың ... ... ... ... кісі өзінің әлеуметтік қатынастары
мен мүмкіндіктерін ары
2.қарай іске асыруда жарым-жартылыай, тоықтай, ... ... өмір ... ... ... Ал, ... ... және аса ауыр қылмыс
жасағанға дейін, кейбір құқық ... ... ... ... әрекеттер
қазіргі құқықтық саясатта аса мән ... ... ... әрекеттері үшін шара қолданудан тысқары қалады.
3.Қылмыс жасаған кәмелетке толмағанның жеке ... ... ... ... ... кәмелетке толмаған қылмыскердің
жеке басы эмоционалдық тұрақсыздық., ... ... ... ... ... ... ... қоғамда қалыптасқан.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. 1991 жылдың 16 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік
тәуелсіздігі туралы» ... ... ... ... ... 1992, -71-б.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Алматы, Жеті ... 1995, ... ... М.Т. ... ... и ... на ... правовых ценностей // Журнал «Правовая реформа в ... -№ 3, ... Н.Ә. ... тоғысында. -Алматы, 1996, -145-б.
4.1. ҚР Президентінің «Дағдарыстан дамуға» атты халыққа жолдауы. ... // -2009 ж. ... ... В.В. ... хх век. -М., 1997, -с. 98.
6. Е. ... ... ... ... ... ... ... -2001 ж., -340-
б.
7. Бегеалиев К.А. Предупреждение безнадзорности и ... ... 1980, ... ... М.О. о ... идеях, принципах // Сов.гос-во и право. – 1975,
№3, -с. 15.
9. Явич Л.С. ... ... ... ... Сущность и
принципы. –М., 1978, -с. 149
10. Уголовный Закон: Опыт теоретического моделирования. -М., 1987, -с. 168
10.1 Е. ... ... ... ... ... ... Монография, -Алматы, 2008 ж.,-365-б.
11. Кригер Г.А. Место принципа советского уголовного ... в ... ... // Сов. ... и ... 1981, - № 2 -с. ... ... закон: Опыт теоретического моделирования. -М., 1987, -с. 161.
13. Васильев М.А. О правах идеях, принципах // Сов. ... и ... 3. -с. ... Явич Л.С. Право развитого ... ... ... ... -М., 1987, -с. ... Уголовный Закон: Опыт теоретического моделирования. -М., 1987, -с. 345
16 Кругликов Л.Л. Уголовно ... ... ... ... ... 1986, -с. ... ... П.Н. Теоретическое основы построения и ... ... ... ... 1976, ... Я.М. ... Принципы приминения наказания в ... ... ... ... ... ... // – 1953, т. 12. -с. ... Курс советского уголовного права. Общая часть. -Ленинград, 1970, т. 2.
-с. 321.
20.. Осипов П.П. келтірілген еңбектің 101, 105 беттері

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Кәмелетке толмағадардың қылмыстық жауаптылығы».5 бет
Кәмелет жасқа толмағандардың қылмыстық жауаптылығы және жазалаудың теориялық мәселелері78 бет
Кәмелетке толмағандар қылмыстық жауаптылығының жалпы мәселелері83 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы27 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы жайлы47 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы туралы20 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығына жалпы сипаттама.32 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығының жалпы сипаттамасы19 бет
Қазақстан Республикасында қылмыстық құқығы бойынша кәмелетке толмағандардың жауапкершілігі46 бет
Кәмелетке толмағандарды жазалаудың ерекшеліктері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь