Меншік капиталының аудиті туралы

Кіріспе
1.бөлім.Меншікті капиталдың экономикалық мәні және есебі 1.1.Меншікті капиталдың экономикалық мәні
1.2. Жарғылық капиталдың есебі
1.3. Капитал қозғалысы бойынша болатын операциялар есебі
1.4. Резервтік капиталдың есебі
1.5. Бөлінбеген пайда (зиян) есебі
2.бөлім. Меншікті капитал аудитін жүргізу
2.1. Меншікті капиталдың сәйкестігіне тексеру жүргізу
2.2.Жарғылық капитал аудиті
2.3. Резервтік капитал аудиті
2.4. Бөлінбеген пайда (жабылмаған залал) аудиті
3.бөлім. Аудиторлық қорытынды,
3.1. «Талғар ЖШС.не аудитордың берген қорытынды есебі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кез-келген ұйымның немесе кәсіпкердің шаруашылық қызметін іске асы рудағы басты мақсаты – пайда табу. Ұйым немесе кәсіпкер осы мақсатын іске асырудағы бірінші мәселе – ол капиталдың жеткіліктілігі.
Курстық жұмыстың тақырыбы «Меншік капиталының аудиті»,таңдалған себебі – ұйымның шаруашылық қызметін жүзеге асыруына, өмір сүруіне, қаржылық түрақтылығына әсер ететін бірден-бір экономикалық категория ол-меншікті капитал,ал оның барлығы дұрыс аудиторлық тексеру жүргізгеннен болады. Меншікті капиталдың рөлі сондай, тіпті Қазақстан Республикасының заңына сәйкес кәсіпорындар шаруашылық қызметпен айналысу үшін міндетті түрде белгілі-бір мөлшерде мүліктерге ие болуы тиіс, осы мүліктердің ақшалай көрінісі үйымның меншікті капиталы болып табылады. Меншікті капиталдың есебі бухгалтерлік есепте ең бір негізгі орын алады, өйткені ұйымның шаруашылық қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін қаржыландыру көзі ол – ұйымның меншікті капиталы. Ал меншікті капиталдың талдауын жүргізу – меншікті капиталдағы өзгерістерді орынды бақылап, ұйымның қаржылық тұрақтылығын сақтап қалуға әсер етеді. Әрбір ұйым үшін анықтап алатын мәселе – шаруашылық қызметті жүзеге асыру үшін қаржы капиталының жеткіліктілігі, бос тұрған ақша-қаражаттарын айналысқа жібере отырып, эконмикалық өсуге жағдай жасау.
Меншік капитал - ұйымдардың т.б. заңды тұлғалардың жарғылық құжатында көрсетілген көз. Ұйымдарды бастапқы кезеңде құру және бұлардың қызметін бастау жөнінде меншік иелерінің,сондай-ақ басқа да тұлғалардың осы ұйымға салған көздері. Меншік капитал аудитін қалыптастырудың түпкі мақсаты – бизнестік қатынастарға түсу,мұның қызмет бағытын кеңейту мен жүргізу және базарлы сауда мен бәсекеге түсетін тауарлар өндіріп,сұраныс пен ұсынысты қанағаттандыру,оларға дұрыс бақылау жүргізу болып табылады.
Меншік капиталы - осы ұйымға акциялар мен дивиденттік пайда алу мақсатында қатысушылардың салған инвестицияларын айтамыз. Ұйымдардың меншікті капиталы, жарғылық капиталдың,қосымша және резервтік капиталдан және бөлінбеген таза пайда көздерінен қалыптасып отырады. Сонымен қатар меншік капитал көзіне меншік иелерінің өздері салған қаражаттары, бөлінбеген таза пайда және ұйымдарда жылдар бойы жинақталған меншікті қаражат көдері жатады.
Курстық жұмыстың мақсаты – «Талғар» ЖШС-гі туралы мәліметтерді пайдалана отырып, ұйымның меншікті капиталының есебін, аудитін зерттеу.
Осы қойған мақсатқа жету үшін алдыға мынадай міндеттер қойылды:
1. Меншікті капиталдың экономикалық мәніне сипаттама беру;
2. Меншікті капиталдың қалыптасу көздерінің есебін жүргізу;
3. Меншікті капиталдың аудитін ұйымдастыруды зерттеу.
1. Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит. Оқу құралы – Алматы: Қазақ университеті, 2004ж.-229 б.
2. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит: Оқулық – Алматы: 2006ж.-584 б.
3. “Аудиторлық қызмет туралы” Қазақстан Республикасының Заңы. - Алматы: Юрист, 2008.- 12-бет
4. Абленов Д.О. Аудит негіздері. Алматы: Экономика, 2005
5. Ержанов М.С “Аудит – 1” Алматы, 2005 жыл
6. Балапанов А.Ж. Аудиттің теориялық негіздері” Алматы, 2003 жыл
7. Шеремет А.Д., Суйц В.П. Аудит. М: ИНФРА-М, 2001
8. В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин, В.В. Растовец, О.И. Шмидт «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы, 2003ж.
        
        Кіріспе
Кез-келген ұйымның немесе кәсіпкердің шаруашылық қызметін іске асы
рудағы басты мақсаты – пайда табу. Ұйым немесе кәсіпкер осы мақсатын ... ... ... – ол капиталдың жеткіліктілігі.
Курстық жұмыстың тақырыбы «Меншік ... ...... ... ... жүзеге асыруына, өмір ... ... әсер ... ... экономикалық категория ол-
меншікті капитал,ал оның барлығы ... ... ... ... ... ... рөлі сондай, тіпті Қазақстан Республикасының
заңына сәйкес кәсіпорындар шаруашылық ... ... үшін ... ... ... ... ие ... тиіс, осы мүліктердің
ақшалай көрінісі үйымның меншікті капиталы болып ... ... ... ... ... ең бір ... орын алады, өйткені
ұйымның шаруашылық қызметін жүзеге ... ... ... ... ол – ... ... ... Ал меншікті капиталдың талдауын
жүргізу – меншікті капиталдағы ... ... ... ұйымның
қаржылық тұрақтылығын сақтап қалуға әсер етеді. Әрбір ұйым үшін анықтап
алатын мәселе – шаруашылық қызметті жүзеге ... үшін ... ... бос ... ... ... жібере отырып,
эконмикалық өсуге жағдай жасау.
Меншік капитал - ұйымдардың т.б. заңды тұлғалардың жарғылық ... көз. ... ... ... құру және ... ... жөнінде меншік иелерінің,сондай-ақ басқа да тұлғалардың осы ... ... ... капитал аудитін қалыптастырудың түпкі мақсаты –
бизнестік қатынастарға ... ... ... ... мен ... және
базарлы сауда мен бәсекеге түсетін тауарлар өндіріп,сұраныс пен ұсынысты
қанағаттандыру,оларға дұрыс ... ... ... ... ... - осы ұйымға акциялар мен дивиденттік пайда алу
мақсатында қатысушылардың ... ... ... ... ... жарғылық капиталдың,қосымша және резервтік капиталдан
және ... таза ... ... қалыптасып отырады. Сонымен қатар
меншік капитал көзіне меншік иелерінің өздері ... ... таза ... және ұйымдарда жылдар бойы жинақталған ... ... ... ... мақсаты – «Талғар» ЖШС-гі туралы мәліметтерді
пайдалана отырып, ұйымның меншікті капиталының есебін, аудитін зерттеу.
Осы ... ... жету үшін ... ... ... ... Меншікті капиталдың экономикалық мәніне сипаттама беру;
2. Меншікті капиталдың қалыптасу көздерінің есебін жүргізу;
3. Меншікті капиталдың аудитін ұйымдастыруды зерттеу.
1-бөлім.Меншікті капиталдың ... мәні және ... ... ... ... ... заңына сәйкес кәсіпорындар өзінің құрылуы
барысында, яғни шаруашылық қызметпен айналысу үшін белгілі бір ... ие ... ... Осы ... ... мүліктердің ақшалай өлшемге
айналдырылғандағы жиынтығы ұйымның меншікті капиталы болып саналады.
Кәсіпорын ... ... оның ... ... ... ... ... кем болмауы тиіс және де ол сол ... ... ... және басқадай түрде
қоғамға ... ... ... Бұл ... яғни кәсіпорынның капиталы
осы ұйымның қызметі барысында тапқан таза ... және ... да ... ... ... мен ... ... есебінен өсіп отырады.
Жалпы кәсіпорынның есебін жүргізу ... ... ... тұрған,
қызмет атқарушы, яғни қолданыстағы капиталы және оның құрамы мен ... ... ... ... ал ... ... баланстың пассивінде көрсетіледі.
Кәсіпорын мүлкінің құрамы
Ұйымның барлық мүлкі айналыстан тыс және айналыстағы активтер болып
бөлінеді. Мүліктер қызмет ... ... ... ... ... ... ... деп бөлінеді.
Негізгі активтер негізгі құралдардан,материалдық емес активтерден,
қаржылық инвестициялардан,аяқталмаған құрылыстан құралады. Жалпы негізгі
активтер ... ... ... ... ... ... және
дамытуға арналады.
Ал айналымдағы активтер кәсіпорынның қызмет атқаруы барысында пайда
табуға негізделеді. Соған сәйкес ... ... ақша ... ... қаржылық салымдар, қорлар, дебиторлық борыштар және басқа да
активтер жатады.
Кәсіпорын мүліктерінің құралу көздері.
Кәсіпорын мүлкі оның ... ... мен ... ... ... Ұйымның меншікті капиталының көздері болып мыналар
саналады :
• жарғылық капитал
• резервтік ... ... ... қор ... ... ... ... қызметтерін қамтамасыз
ету үшін инвестициялық қаржылардың сомасы болып табылады.
Меншік иесінің тиісті құқығы мен ... ... ... қоры ... ... ... ... серіктестік, сенім серіктестігі, жауапкершілігі
шектеулі серіктестік, қосымша жауапкершілігі бар серіктестік, жабық және
ашық акционерлік ... ... ... ... ... ... жарналары (үлестері).
Жарғылық қор мөлшері ұйымның жарғысында және басқа да құрылтайшылық
құжаттарға тиісті өзгерістер енгізілгеннен кейін ғана ... ... ... ...... ... акцияларын олардың атаулы
(номиналды) құнынан артық ... ... ... ... ... ... төленбеген капитал – кәсіпорынның өзінің меншігіндегі негізгі
құралдары мен инвестицияларын қайта бағалаған уақыттағы олардың ... ... және тағы ... ... ... ... – келешекте болуы мүмкін зияндар мен шығындардың
орнын толтыруға арналып кәсіпорынның өзінің таза пайдасынан ... ... бір ... ... – кәсіпорынның жалпы кірісінен барлық жұмсалған
шығындарды (бюджетке төлеген салық сомаларын, кірістен ... ... ... шегеріп тастағандағы қалған бөлігі болып ... ... ... ... ... ... қызметті бастауды қамтамасыз ету үшін
жаңадан құрылған кісіпорынның жасаған қаражаттарының сомасы болып саналады.
Ол акцияларды орналастырудың ... ... жеке ... салудың,
мемлекеттің қаражаттарының, материалдық емес ... және ... ... ... ... ... есебінен құралады. Сонымен қоса,
жарғылық капитал жаңадан құрылған заңды тұлғалар өз ... ... ... база ... та ... ол ... қатысты үлесін және
кепілдік сипатын анықтайды.
Шаруашылық серіктестіктердің жарғылық капиталына салынатын салымдар,
ақша, бағалы қағаздар, мүлік, мүліктік құқық және ... да ... ... жарғылық капиталына натуралды нысанда салынатын
салымдар ... ... ... ... ... немесе барлық
құрылтайшылардың жалпы жиналысының шешімі бойынша мүліктік құқығы ақшалай
нысанда бағаланады. Осындай салымдардың ... ... 50000 ... ... кем ... тиіс және сол ... тәуелсіз эксперт қуаттауы
керек.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қайта тіркелген кезде қатысушылардың
ақшалай салымдары ... ... не ... ... ... қуатталып бағалануы мүмкін.
Осындай бағалау кезеңінен бастап 5 жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... артық
бағаланған салымдарына субъекті кредиторының алдында бірлесіп жауап береді.
Егер де салым ретінде субъектіге мүлікті пайдалану құқы ... ... ... үшін ... ... ... ... құжаттарында
көрсетілген барлық мерзімі үшін есептелген сомадан ... құқы жоқ және ... да ... емес ... ... ретінде жасауға рұқсат етілмейді, содай-ақ қатысушылар серіктестікке
бір-бірінің қарызын ... ... ... болмайды. Қосымша және
жауапкершілігі шектелген серіктестіктердің жарғылық капиталының ... ... ... ... тең ... және ... тіркеуден өту үшін , оның мөлшері 100 айлық есепті ... ... ... ... серіктестіктер тіркеуге дейін өздерінің жарғылық
капиталының жалпы сомасының 25%-дай мөлшерінде соманы ... ... ол ... ... ... сомасынан кем болмауы керек. Жалпы
жиналыстың ... ... ... ... барлық
қатысушылары жарғылық капиталына баерешегін толығымен өтеуі ... ... ... ... күнінен бастап саналады және 1
жылдан аспауы керек. Егерде серіктестіктің ... ... өз ... ... ... ... онда қатысушылар
өзінің есебінен бермеген үлесінің бір бөлігін қосуы керек, болмаса олардың
жарғылық капиталы қосатын ... ... ... ... ... капиталының мөлшері бірыңғай валютада
көрсетілген барлық шығарылған акцияның ... ... тең ... ... ... деп жариялап қойған акцияларының барлығы немесе тек ... ғана ... және ... ... Ол жағдайда жабық
акционерлік қоғамы мемлекеттік ... ... ... ... ... кем ... 25% ... бұрын төлеуі тиіс.
Жарияланған жарғылық капиталының минималды көлемі ашық акционерлік
қоғам үшін 5000 минималды есептік ... ал ... ... үшін ... ... ... ... жалпы жиналысында анықталған әрі жарияланған санының
шегінде акцияны шығарудың жағдайы, мерзімі, саны директорлар ... ... ... ... жарғылық капиталының деңгейі
шығарылған акцияның номиналды ... тең ... ... ... ... ... немесе сатып алынған және жойылған ... ... ... Бұл ... шығарылған акцияның номиналды құнының
жиынтық сомасы әрбір қоғам типіне белгіленген минималды ... ... ... ... ... ... ... және орналастырып
біткен соң ғана ... ... ... ... ... ... ... айырма болса, онда сол сомаға ... ... ... капиталын ұлғайту және азайту
туралы ... ... ... ... ... ... оларды
минималды деңгейден төмендетуге рұқсат етілмейді.
Қоғам акциялары жай және айрықша болып бөлінеді. Заңға сәйкес акциялар
акционерлердің келесі ... ... ... ... ... ... қатысуы;
• қоғам жойылғаннан кейін одан қалған ... ... ... ... ... бойынша болатын операциялар есебі
Капиталдың қозғалысы бойынша операциялардың дұрыс ... ... ... үшін зор ... саналады. Төменде капиталдың
қозғалысы бойынша тиісті операциялар көрсетілген.
Төленбеген капитал есебі. Төленбеген капиталдың есебін жүргізу ... ... ... шоты ... Бұл ... ... және жеке
тұлғалардың, шаруашылық серіктестіктің жарғылық қорына қосқан ... ... ... ... ... ... 5110 «төленбеген
капитал» шоты шоттардың бас жоспарында, «меншік капиталы» ретінде саналады
да, яғни баланстың пассивтік шоттарының қатарында ... да, ... ... ... шот ... ... қорға салымдардың салынуының жүзеге асырылуына қарай 5110
«төленбеген капитал» шоты Кт-п отырады да, салым шоттары Дт-п отырады:
... емес ... ... қорға жарна ретінде төлеу кезінде
Дт 2730;
• жерді, негізгі құралды, малды, объектілерін жарғылық қорға ... ... ... Дт ... ... мен тауарларды жарғылық қорға жарна ретінде төлеу кезінде Дт
1310-1315, 1317, 1330;
• ақшалай қаражаттарды жарғылық қорға жарна ретінде аударған ... ... 1030, 1040, ... де 5110 ... ... ... дебеттік қалдығы
болмаса, онда кәсіпорын өзінің жарғылық қорын толығымен қалыптастырғанын
білдіреді.
Қайтарылып ... ... ... қоғам акционерлермен
жалпы жиналысында акциялардың номиналдық құнын (бірақ минималды деңгейден
төмен болмауы керек), не жалпы ... ... ... қысқарту жөнінде
шешім қабылдауға құқылы. Акционерлік қоғам заң актілерінде белгіленген
тәртіп ... ... ... ... кредиторларын хабардар етіп отыруға
міндетті.
Сонымен қатар акционерлік ... ... ... ... орындаудан бас тартуына және олардың шеккен зияндарының орнын
толтыруды талап ... ... Егер ... ... оның жарғысында алдын-
ала қарастырылмаған болса, онда олар өз ... ... ... ... ... берген өтінішінің негізінде жасалған сот ... ... ... ... ... акциясын өз қызметкерлері мен
жұмысшыларына олардың мүдделілігі мен ... ... үшін ... ... өз акцияларын нарықтық айналымға шығарады.
Қайтарып алынған капиталдың есебін жүргізу үшін 5210 ... ... үлес ... шоты ... 5210 ... Дт-і ... ... қайтып сатып алынған құнын көрсетеді. Акцияларды
қайтып сатып ... ... Дт 5210 және Кт 1010, 1030, 1040, ... ... ... ... шығару үшін, не
болмаса оларды қайта тарату үшін акционерлерден номиналдық құны бойынша ... ... ... ... ... құны ... да сатып алынуы мүмкін:
1. Сатып алынған акциялардың нақты құны ... ... тең ... Дт 5210 және Кт 1010, 1030, 1040, ... ... алынған акцияның құны номиналдық құннан төмен болған ... ... ... ... Дт 5210 және Кт 1010, 1030, 1040, ... Дт 5210 және Кт 5510 ... жылдың бөлінбеген пайдасы» (яғни,
ақша қаражаттары жеткіліксіз болған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... құны номиналдық құннан жоғары болған
жағдайда:
• сатып алу құнына:Дт 5210 және Кт 1010, 1030, 1040, ... сома ... ... акцияның құны номиналдық құнынан артық
бағаға сатып алынған жағдайда: Дт 5510 және Кт 5210
Егер акцияларды айналыстан ... алу үшін ... ... ... онда олар ... шоттар корреспонденциясымен беріледі: Дт
«5000» бөлімше шоттары және Кт ... де ... одан әрі сату ... ... ... онда ... құнына Дт 7410 «активтердің істен шығуы бойынша шығыстар» ... ... ... ... ... капитал – акционерлік қоғамның және басқа да ... ... ... ... ... ... бір ... капитал субъектінің негізгі қызметінен алынған зияндарын жабуға
және ағымдағы табыс жеткіліксіз болған ... ... ... және де ... ... ... және басқа қаражат
болмаған жағдайда акцияны сатып алуға арналған. ... ... ... ... ... бойынша анықталады. Резервтік капитал
жыл сайынғы таза табыстан аудару ... ... Жыл ... ... акционерлердің жалпы жиналысында көрсетілген шамаға дейін ... үшін ... ... Резервтік капиталды құрау, пайдалану
құрылтай құжаттармен және қолданыстағы ... ... ... жарғылық капиталымен және басқа да қаражаттармен бірге бухгалтерлік
баланстың пассивінде көрініс табады және ол кәсіпорынның меншікті ... ... ... ... ... 5400 ... ... жүргізіледі.
Заңдармен белгіленген резервтік капиталдың есебі. Шаруашылық жүргізуші
серіктестіктің (ЖШС,АҚ және басқалар) резервтік капиталы құрылтайшылардың
құжаттарында ... ... ... тәртіп бойынша мемлекеттік
тіркеуден өтеді. Жыл ... ... таза ... ... отыру
акционерлердің жалпы жиналысында белгіленеді. Оның ... ... ... ... кем ... ... ... капиталды
қалыптастырған кезде Дт 5510, Кт 5410. Резервтік капиталдың қаражаттарын
пайдалану 5410 ... мына ... ... ... ... 3031, 3032, 4240 – ... бар ... бойынша төлем жасауға
қажет қаржысы болмаған жағдайда ... ... ... ... ... төлеген кезде;
• 5510,5520 – зиян шеккен соманы резервтік капиталдың есебінен жапқан
кезде.
Басқа да ... ... ... 5460 ... ... ... Бұл шотта заң тәртібімен көзделген ең төменгі мөлшерден тыс
жасалған резервтік капиталдар есептелінеді. 5460 ... Дт-і мен ... ... 5410 ... корреспонденциясына ұқсас. Бұндай
резервтер кәсіпорынның өз қалауы бойынша ... ... мен ... да ... ... таза пайдасы
есебіне жоғарыда аталғандай резервтік ... ... Бұл ... ... қоғамның жарғысында белгіленеді. Резервтік капиталдағы
жинақталған сома ... ... ... ... жабу үшін пайдаланылады. Резервтік ... ... ... ... ... ... ... қоғамның жарғысында көрсетілген
мөлшерге тең етіп қайта қалыптастыруды қажет етеді.
1.5. Бөлінбеген пайда (зиян) есебі
Кәсіпорынның қорытынды табысынан ... ... ... және
табыстың есебінен өтелетін басқадай шығындарды төлегеннен қалған сомасы
есепті жылдың ... ... ... ... ... ... ... пайданың (жабылмаған зиянның)» есебі:
• 5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)» ;
• 5520 «өткен жылдың ... ... ... ... деп ... ... ... көбейгенде «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы
(жабылмаған зияны)» шоты ... Ал ... ... ... жылдың
бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)» шоты Дт-теледі.
Жалпы акционерлік қоғамның немесе қандай да бір ... ... ... ... таза ... оның капиталы
болып саналады. Кез-келген кәсіпорынның меншікті капиталының жалпы сомасы,
яғни барлық ... ... ... ... ... алып тастағандағы қалған сомасы кәсіпорынның немесе
акционерлік қоғамның жарғысында ... ... ... капиталының
сомасынан кем болмауы тиіс. Егер баланс активінің нетто сомасы қоғамның
жарғысында белгіленген ... ... кем ... жағдайда ұйымның
қызметінің рентабельділігінің төмен екендігін көрсетеді. Бұндай жағдайда
кәсіпорынның ... ... ... ... қаралуға тиісті.
Есепті жылдың соңында барлық кәсіпорындардың бухгалтериясында 6-шы
«кірістер» және 7-ші ... деп ... ... ... 5610 ... ... деп ... шотпен жабылуы тиіс, яғни бұл шоттарда қалдық
болмайды.
Жоғарыда аталған 6-шы ... ... ... жабу ... есепте 6-шы «кірістер» деп аталатын бөлім шоттары ... ... ... (зиян)» шоты Кт-телінеді. Ал 7-ші бөлім шоттарын жабу
барысында бухгалтерлік есепте 5610 ... ... ... шоты ... 7-ші ... деп аталатын бөлім шоттары Кт-телінеді. Осы
операциялардың қорытындысы бойынша «қорытынды пайда ... деп ... Дт-і мен ... ... ... егер ... сома артық
болған жағдайда кәсіпорынның ағымдағы жылы зиян шеккендігі, ал Кт-тік сома
артық болған жағдайда кәсіпорынның ағымдағы жылы ... ... ... ... ... тапқандығы болып табылады.
Егер кәсіпорын зиян шексе:
• жылдың аяғында 5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған
зияны)» шоты Дт-п, 5610 ... ... ... шоты Кт-телінеді.
Егер кәсіпорын пайда тапқан болса:
• 5610 «қорытынды пайда (зиян)» деп аталатын шот ... ... ... ... пайдасы (жабылмаған зияны)» деп аталатын шот
Кт-телінеді.
Бөлінбеген табыстың (жабылмаған ... ... ... ... есеп ... 5500 «бөлінбеген пайда» бөлімшесіндегі шоттарында
жүргізіледі.
Есепті жылдың бөлінбеген пайдасының ... ... ... ... ... пайда болған бөлінбеген табыс немесе жабылмаған зиянының
сомасының қолда бары және қозғалысы туралы ... ... ... ... жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)» шоты
пайдаланылады.
Есеп ... ... ... 5510 ... ... ... ... зияны)» шотына жыл ішінде есептелген табыстың немесе зиянның
сомасы жазылады. Бұл ретте шоттардың ... ... ... Жыл ... ... ... сомасына: 5610 «Қорытынды пайда (зиян)» шоты
Дт-телініп, 5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)»
шоты Кт-телінеді. Ал жыл ішіндегі ... зиян ... ... ... жазылады.
• Сонымен қоса, 5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған
зияны)» шотының Кт-і және 5410 ... ... ... ... ... Дт-і – ... ... алынған зиянды өтеуге
бағытталған резерв капиталының сомасын көрсетеді;
• 5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған ... ... ... және 5420 ... ... қайта бағалуға арналған ... Дт-і – ... ... ... құралдар бойынша қайта
бағалаудың сомасын көрсетеді;
• 5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)» шотының Кт-
і және 5210 ... ... ... үлес құралдары» шотының Дт-і – өз
акцияларын қайтып сатып алған кезде, номиналдық құнынан төмен болған
соманың айырмасы көрсетіледі.
Сонымен қатар, 5510 ... ... ... ... ... ... Дт-і бойынша мынадай шаруашылық операциялар көрініс табады:
• 5410 ... ... ... ... ... ... ... шоттарының Кт-і ... ... ... ... белгіленген мөлшерінде резервтік капиталға
аударылған сомасы;
• 3031 «жай акциялар бойынша есеп айырысулар», 3032 «артықшылығы бар
акциялар ... есеп ... ... Кт-і – жай ... бар ... бойынша дивидендтерге, сондай-ақ шаруашылық
серіктестіктердің қатысушыларына табыс төлеуге, есепті жылда жұмсалған
бөлінбнген ... ... 5210 ... ... меншікті үлес құралдары» шотының Кт-і –
акционерлердің өз акцияларын ... ... ... жоғары бағаға
сатып алғаннан түскен ... ... ... ... пайдасы (зияны) есептен былай шығарылады:
• бөлінбеген табыс ... 5510 ... ... ... ... ... шоты Дт-телінеді, 5520 «өткен жылдың бөлінбеген
пайдасы (жабылмаған зияны)» шоты Кт-телінеді;
• бөлінбеген зиян сомасына: 5520 ... ... ... пайдасы
(жабылмаған зияны)» шоты Дт-телінеді, 5510 «есепті жылдың бөлінбеген
пайдасы (жабылмаған зияны)» шоты Кт-телінеді.
Өткен жылдың ... ... ... ... есеп ... жылдан
бұрынғы жылдары пайдаболған бөлінбеген табыс немесе ... ... ... бары және ... туралы ақпаратты жинақтауға арналған,
ол 5520 ... ... ... ... ... зияны)» шотында
жүргізіледі.
5520 «өткен жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)» шотының Кт-і
бойынша жүргізілетін шаруашылық операциялар:
• өткен ... ... ... ... табыстың сомасы
5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)» шотының Дт-
інде;
• өткен жылдардағы өтелмеген зиянды өтеу үшін ... ... ... 5410 ... құжаттармен беогіленген резервтік
капитал», 5460 «өзге резервтер» шоттарының дебетінде көрініс табады.
5520 «өткен жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған ... ... ... ... табатын шаруашылық операциялары:
• өткен жылдардың белгіленген тәртібінде жабылмаған зиянның сомасы 5510
«есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)» шотының ... ... ... ... ... мен жай ... акциялар бойынша төленетін дивидендтердің есепті жылдағы
алынған табыстың есебінен ... 3031, 3032, 3360 ... ... ... ... (зиянның) есебі. Есепті кезеңнің жиынтық табысын
немесе зиянын есепке алу үшін 5610 ... ... ... ... аяғында алынған табыстар сомасына шоттардың ... ... ... ... ... табыстар»
бөлімшесінің 6010 және «негізгі емес қызметтен түскен табыс» бөлімшесінің
6210,6260 шоттары ... 5610 ... ... ... шоты ... ... пайда (зиян)» шоты салыстырушы операциялық шот болып
табылады: онда тадыстар (5610 Кт-і) және зияндар (5610 Дт-і) салыстырылады.
Табыс 5610 ... ... ... ... Дт-і, 5510 ... ... ... (жабылмаған зияны)» шотының Кт-і бойынша көрсетілсе, ал
шығын керісінше 5510 «есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)»
шотының Дт-і, 5610 ... ... ... шотының Кт-і бойынша
көрсетіледі.
2-бөлім. Меншікті капитал аудитін жүргізу
2.1. Меншікті капиталдың сәйкестігіне ... ... ... ... ... ... асыру үшін
аудиторларға ірі қаржылық операциялардың жағдайы және ... ... білу ... ... ... ... емес, олар
стандартталмаған және бәрі дерлік басшылық тарапынан бақылау мен ... ... Бұл ... ... ... ... ... екі жақты
бақылау жасаудың және қателерді тексерудің сондай бір кең ... ... ... ... ... ... ... операцияларға қаржы
талдаушылары талдау жасайды және басшылық ... ... ... ... ... ... ... бекітіледі. Кәсіпорын
капиталының жағдайы туралы ақпараттар ресми хабарландыруларда, директорлар
кеңесі мәжілістерінің хаттамаларында және бағалы ... ... ... ... да ... болады.
Басшылықтың пікірлерін тексеру үшін ... ... ... ... қарастыруға мүмкіндік беретін
ақпараттардың болуы қажет. Ондай ақпараттар төмендегі кестеде келтірілген.
1-кесте. Кәсіпорын капиталының ... ... ... нормативтік-
құқықтық құжаттар
|№ |Құжаттың аты |
|1 |2 |
|1 ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер туралы» |
| |Қазақстан Республикасының кодексі 12.06.2001ж.№209-2 (өзгертулерімен |
| ... ... ... |
|2 ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының заңы |
| ... № 401-2 ... және ... |
| ... |
|3 ... есеп және ... есеп беру ... Қазақстан |
| ... заңы ... №2732 ... және |
| ... 11.06.2004ж.) |
|4 ... ... ... ... Республикасының заңы |
| |13.05.2003ж. №415-2 |
|5 ... ... және ... ... серіктестіктер |
| |туралы» Қазақстан ... заңы ... №220-1 |
| ... және толықтыруларымен) |
|6 ... ... ... заң күші бар ... |
| ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар енгізу |
| |туралы» Қазақстан Республикасының заңы 12.07.2001ж. №241-2 |
|7 ... ... ... ... заңы17.04.1995ж. |
| ... және ... ... |
|1 |2 |
|8 ... ... ... ... ... ... |
| ... негізі»:Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің |
| |бұйрығы 29.10.2002ж. №542 |
|9 ... ... есеп беру ... ... ... ... |
| ... Қаржы Министрлігінің 24.06.2003ж. №241 бұйрығы |
Аудиттің алдына қойылған ... ашып ... үшін ... ... ... ... «Меншікті капитал» бөлігі
баптарының дұрыстығы категориялары (бар ... ... ... және ашып ... ... ... ... болу:
• меншікті капиталдың өзгеруі, сатып алу, ... таза ... қою ... басқа да елеулі шаруашылық операциялары
капиталдың тиісті ... ... ... ... ... ... көрсетілген саны шындыққа
сәйкес келеді;
• жинақтаушы (синтетикалық) есеп шоттары ... ... ... талдамалық (аналитикалық) есеп шоттары бойынша айналымдармен
және қалдықтармен бірдей, сондайөақ Бас кітап пен ... ... ... ... ... барлық операциялар Директорлар кеңесінің
рұқсаты бойынша орындалады.
Тапсыру және ашып көрсетулер:
• сыйақымен (үстемемен), кепілдіктермен акциялар шығару ... ... ... және ... ... тиісті ашып көрсетулер
тапсырылады;
• табыстардың алынуы және ... ... ... және ... бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес
шығарылған.
Құқықтар мен міндеттемелер:
• опционды акцияларға кепілдіктер, құқықтар беру, дивиденттер ... ... ... акцияларды бағалау есеп принциптеріне сәйкес келеді.
Тексеру жүргізу процедураларын қабылдамас бұрын аудиторға қарастыруға
қандай құжаттардың алынатындығын анық білу ... ... ... ... ... ... қөзі ретінде қызмет көрсетеді.
2-кесте. Кәсіпорынның меншікті капиталы аудитінің негізгі ... ... аты |
|1 ... есеп беру |
|2 ... саясаты |
|3 |Бас ... есеп ... |
|4 ... ... |
|5 ... ... |
|6 ... ... ... |
|7 ... ... ... ... |
|8 ... ... тіркеу кітабы(тізімдемесі) |
|9 ... ... ... ... ... ... ... статистика және т.б.) ... ... ... белгілі бір түріне лицензиялар мен рұқсаттар ... ... ... ... |Директорлар кеңесі мәжілісінің хаттамалары ... ... ... ... ... ... ... тексеруді аудиторлар төмендегі бағыттар бойынша жүргізеді:
• жарғылық капитал туралы мәліметтерді, олардың дұрыстығына көз жеткізу
үшін ... ... және ... салыстыру. Мүмкіндігі болған
жерде барлық өзгерістерді хаттамалармен және ... ... ... ... борыштар бойынша мәліметтерді әлі салынбаған ... ... ... ... ... ... ... тізімдемесі (реестрі) бойынша
сомаларының баланста көрсетілген сомаларға сәйкестігін тексеру;
• акционерлер- әкімшілік мүшелерінің ... ... ... және ... сальдоларды сатып алу бойынша
операциялардың нәтижелерімен салыстыру;
• кәсіпорынның есеп ... ... ... капиталдың есептелуі мен
пайдаланылуының дұрыстығына бақылау жасау;
• шығарылған және айналымдағы акциялардың саны туралы клиенттен жазбаша
куәлік алу;
• акционерлердің ... ... шығу және ... санын ұстаушыларды анықтау.
Ұйымның (кәсіпорынның) шаруашылық қызметтің қандай ... ... ... ... бар ... ... керек. Жекелеген қызмет түрлерінің мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... есте ... қажет. Сондықтан
аудиторлар тексеру ... ... ... ... ... түрлеріне, бағалы
қағаздармен орындалатын операцияларға, банк қызметінің түрлеріне, ... ... және т.б. бар ... ... тиісті.
Егер ондай қызметтің түрлеріне кәсіпорында (ұйымда) лицензия (рұқсат)
болмаса, онда ... ... ... ... ... ... ... деп есептеледі.
Аудиторлар заң сарапшылары болып ... да, олар ... ... жағдайларын айқындауға және қажет болса ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген тексеру процедураларын ... ... ... ережелерінен (баптарынан) қандай да бір
ауытқулар ... ... онда ... ... ... ... жүргізеді.
Меншікті капиталдың бухгалтерлік ... ... ... есеп айырысу және жарғылық капиталдың құрылуының
есебін ұйымдастыру кезінде әр ... ... ... ... ... ... Солардың ішіндегі негізгілері:
• жарғылық капиталға салынған материалдық ... ... ... ... ... ... ... капиталды негізсіз
көбейту;
• құрылтайшылардың жарғылық капиталға өз үлестерін салмауы ... ... ... өзгерістердің акционерлер тізімдемесіне өз уақытында енгізілмеуі;
• құрылтайшылардың шығуы мен жаңаларының қабылдануының өз уақытында
рәсімделмеуі;
• артықшылығы бар ... ... ... төленбеуі;
• акционерлік қоғамдар үшін ірі мәмілелердің дұрыс рәсімделмеуі;
• жарғылық ... ... ... ... ... ... қаржы-шаруашылық операциялары бойынша растаушы құжаттардың
жоқ болуы;
• қажетті негіздеулерсіз құжаттардағы жазулардың түзетілуі;
• түп нұсқаның немесе ... ... ... ... жоқ болуы;
• лицензиясыз қызмет жасау.
Меншікті капиталды пайдалану бойынша бұрмалаушылықтарды қосымша
анықтауға мүмкіндік ... ... ... төменгі шоттар бойынша болуы мүмкін:
• ақшаның төленуін ... ... ... ... инвестициялардың шоттары;
• бағамдық айырмашылықтардың есебі бойынша шоттар.
2.2.Жарғылық капитал ... ... ... ... оны ... кездегі қатысушылардың
салымының жиынтығы болып табылады. ... ... ... ... тәртібі және пайдалану шаруашылық жүргізуші субъектінің ... ... мен ... ... ... капиталды тексергенде аудитор бірінші кезекте ... ... ... ... көлемінің құқықтық-нормативтік акті талаптарына
сай болуын;
ә) жарғылық капитал мөлшерінің өзгеру ықтималдығын;
б) бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... корсетудің және қолданған корреспонденциялардың дұрыстығы,
көбінесе олардың ішінде төменгідей өткізбелерге ерекше көңіл бөлінеді:
- Д-т 5110 ... ... ... және К-т 5030 «Салымдар мен
пайлар» шотына қатысушылардың салымдары сомасына;
- Жарғы капиталы мөлшері ұлғайғанда К-т 5030 ... мен ... 2400 ... ... 1300 ... 1330 «Тауарлар», 1000
«ақша қаражаты» бөлімшелердің шоттарына жазу ... ... ... ... мынадай аудит процедуралары
кіреді.
3-кесте. Жарғылық капитал аудитінің бағдарламасы
|Аудит процедуралары ... ... |
|1 |2 ... ... Бас ... ... Бас ... ... ... ... | ... ... ... |Бас ... 13 журнал-ордер, ... және ... ... ... ... ... ... тексеру|акционерлердің есеп карточкалары, |
| ... ... НҚ мен МЕА |
| ... ... ... |
| ... кірістік кассалық |
| ... және т.б. ... ... ... жүрген заңнама, ... ... ... ... ... |
| ... ... жарнасын кіріске |НҚ мен МЕА қабылдау-тапсыру ... ... мен ... ... ТМҚ ... ... ... ... ... ... |
| ... кассалық ордерлер, |
| ... есеп ... |
| ... және т.б. ... ... ... |Құрылтайшылардың және акционерлердің|
|негізділігін және оны құрылтайшы |жалпы жиналысының шешім хаттамалары,|
|құжаттарға енгізудің мерзімділігін ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... түгендеу ... ... ... ... және ... салыстыру тізімдемесі |
|басқа да мүліктік құқықтарды |(ведомость) және т.с.с. ... | ... ... ... ... ... |
|салыстырғандағы жарғылық капитал |және ұсыныстары ... ... ... жою | ... ... ... мен | ... | ... ... ... шаруашылықтардың ұйымдық-құқықтық
нысандарына қарай ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып, тексерудің ауқымын толық
қамтитындай етіп бағдарлама жасауға ... ... ... ... және ... ақпарат көздерін қоса ... жөн. ... ... ... бағдарламасы мынандай негізгі мәселелерді қамтуға
тиісті:
-баланстың көрсеткіштерінің Бас кітаптағы, есеп регистрларындағы және
машинажазбалардағы шоттардың ... ... ... ... капиталдың синтетикалық және аналитикалық есебінің дұрыс
ұйымдастырылып жүргізілуін тексеруге;
-жарғылық капиталдың шаруашылықтың ... ... ... қалыптасқандығын тексеруге;
-шаруашылықты мемлекеттік тіркеуден ... ... ... кейін жарғылық капиталдың қалыптасу әріптерінің сақталғандығын
тексеруге;
-шаруашылық ты мемлекеттік тексеруден ... және ... ... ... ... тәртібінің сақталғандығын тексеруге;
-құрылтайшыларының жарналарының(үлестеріні) дер кезінде ... ... ... ... ... жарғысында қаралған жарғылық капиталдың
құрамының өзгеруінің(кему немесе арту) ... және ... ... ... ... дер ... ... расталғандығын тексеруге;
-шаруашылықтың жарғылық капиталына салынған мүлікті және басқа
мүліктік құқығын тексеруге;
-күшіндегі ... ... ... ... қарарларында
қаралған баптарымен және ережелерімен салыстырған да қайшы келетінжарғылық
капиталтың құрамында ... ... жою және оның ... ... ... ... ... қаралған басты-басты мәселелер тексеру барысында арнайы
тестер жүргізу арқылы толықтырылып, пысықталып отырылады. ... ... ... ... ... бағдарламаға түзетулер енгізіп
отырады.
Келтірілген бағдарламадан туындайтын ... ... ... ... кезеңі баланстың көрсеткішінің ... және 5 ... ... ... 5000 ... капитал»
бөлімшесінің, 5010 «қарапайым акциялар», 5020 «Артықшылығы бар акциялар»,
5030 «салымдар мен ... ... Бас ... ... ... ... бойынша айналымдары
көрсетілген, құрылтайшыларының, үлес ... ... ... ... ... ... корсететін есеп регистрларындағы
мәліметтеріне сәйкестігін ... ... ... ... есеп
регистрларында жазылған ... ... есеп ... ... ... ... ... шоттарының
корреспонденцияларының дұрыс берілгендігін тексеруді жүзеге асырады.
Жарғылық капиталдың аудитінің келесі кезеңі оның ... ... ... ... бұл іс-әрекетін жүзеге асыру үшін ... ... қай ... ... ... кімдер екендігін,
жарғылық капиталдағы олардың үлесін және қалыптасу тәртібін анықтайды.
Шаруашылық серіктестіктерге қатысушылардың үлестерінің құрамына ... ... ... шетелдік валютадағы, ақшалар заң
актілерінде анықталған жағдайда, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар,
басқа да материалды ... ... ... ... ... ... ... көрсетілетін құқықтар интеллектуалды
қызметтің нәтижесінде құқықығын қоса ендіру белгіленген.
Егер серіктестіктерге қатысушылар ... ... ... ... ... көлемі және қатысушыларының үлестері құрылтайшыларының
құжаттарында көрсетілгенсеріктестіктердің бүкіл қызмет мерзіміне (егер
құрылтайшыларының ... ... ... бұл ... үшін ... ... ретінде анықтайды.
Шаруашылық жүргізуші шаруашылықтағы құрылтайшыларының үлестерін
ақшалай ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі. Заң
актілерінің баптарына сәйкес ақшалай бағалау құрылтай шартына қол ... ... ... яғни ол ... ... ... аудиторлық
тексеруді талап етеді. Аудиторлық тексеру жүргізудің салдары құрылтай
шартының күшін жоюына ... ... да ... ... ... ... үлесі таза ақшадан құрылса,
ондай жағдайда тәуелсіз аудиторлық ... ... ... серіктестіктерді қайта тексеруден өткізген кезде,
оның құрылтайшыларының ... ... ... ... есеп ... немесе аудиторлық қорытындыда расталады.
Шаруашылықтың басшылары және бас ... ... ... ... ... сақтауға тиіс.
Аудитор акционерлік қоғамның жарғылық капиталының қалыптасу тәртібімен
танысып, ... ... ... ... оның ... ... жеткізіп, артықшылықты акциялар шығарылған акциялардың ¼ бөлігінен,
яғни 25% аспайтығына назар ... ... ... ... ... ең ... жарғылық капиталы
қоғам мемлекеттік тіркеуден өткен кезде түгел ... ... ... ... жарияланған ең төмен жарғылық капиталының
25% қоғам мемлекеттік тіркеуден өткен кезінде толық төленуі ... ал ... ... ... ең ... ... құру үшін міндетті түрде бір
жылдың ішінде төленуі керек.
Шаруашылық мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін құрылтайшы бір ... ... ... капиталға қосатын үлесін толық төлемеген жағдайда,
құрылтай шартында қаралған мәмлені бұзғаны үшін ... ... ... ... ... ... Республикасының ұлттық банкі белгілеген ресми
қаржыландыру қойылымдарына сәйкес есептеліп шығарылады.
Жарғылық капиталда ... ... ... ... ... жазылуға, жарғылық капиталды арттыруға немесе азайтуға ... ... жол ... ... ... ... алдымен
құрылтайшыларының арасында таратылуға тиісті. Акционерлік ... ... ... ... акционерлерді акцияны төлеуден босатуға
жол берілмейді.
Шаруашылықтың ұйымдық-құқықтық нысанына ... ... ... ... ... біріктірген мүліктерін аудитор
қабылдау, өткізу актілер, ... ... ... ... кіріс
ордерлері және басқа да ... ... ... ... уақтылы дер кезінде толық
кіріске алынғандығын тексереді.
Аудитор шаруашылықтың капиталына нақты келіп түскен құрылтайшыларының
ақша ... есеп ... ... ... ... кіріске алынған
күнін, негізгі құралдар, материалды емес ... ... ... ... ... келіп түскенің растайтын
басқа да құжаттарының ... ... ... ... ... ... капиталға заңды құжаттарында белгіленген мөлшерде шаруашылық
тіркелгенге дейін құрылтайшыларының бәрінің қосқан үлестерін;
-жарғылық капиталдың құрылтайшыларының ... және ... ... сәйкес қалыптасқанына;
-жарғылық капиталға құрылтайшыларының қосқан үлестерінің қандай ... ... ... үлес ... ... тек қана
пайдалануға берген қатысушыларының ... ... ... ... ... бағалау тәртіптерін, бағалаудың
қандай жолдармен жүзеге асырылғандығын.
Әсіресе, жарғылық капиталдың дұрыс қалыптасуына тікелей ... ... ... ... және ... ... емес активтерінің және құнды қағаздарының бағалануына ... ... ... ... ... ... салынған материалды емес
активтерді ... ... ... ... немесе тарптарының
келісімі бойынша (келісім бағасы, құны) бағаланғандығын анықтау қажет.
Аудит ... ... ... ... бағалаушының куәлігі бар
маманның қатыстырылғандығына, бағалаудың қалай және ... ... ... ... ... ... ... назар аудару қажет.
Кейбір жағдайларда интеллектуалды меншікті құрылтайшылары-ның бәрімен
келісіп жатпай-ақ, оның нақты ... ... ... ... ... ... заң актілеріндегі материалдық емес ... ... ... алшақтату мүмкіндігі, сатып алу, сату құралы
болуы, тауар үлгісінде нақты бағасының, құнының ... және ... ... талаптардан туындайды.
Құнды қағаздардың құны нарықтық сұраныстағы олардың құнынан немесе
осындай құнды қағаздардың бағасынан жоғары ... ... ... меншік нысандарында шетелдік қатысушы-лармен бірігіп
ашылған шаруашылықтарда аудиторлық тексеруді олардың ... ... ... ... ... және дер ... ... бастаудың маңызы зор. Өйткені ... ... ... капиталға атаған өз бөлігін салудан қашқақтап, уақытын созатын
жағдайлар тәжірибеде жиі ... ... ... ... ... Республикасының
Үкіметі аяқталмаған деп тануы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... тіркелетіні
белгілі.
Аналитикалық есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... өтеуге салынған активтерінің сомасы көтеріліп,
олардың арқайсысымен ... ... ... ... ... ... үшін құрылтайшыларының құжаттары, негізгі
құралдарды және материалды емес ... ... ... ... ... ... ... ж.б. негіз болып табылады.
Тізімдемедегі акционерлердің мәліметтерімен 5110 «Төленбеген капитал»
шоты бойынша есептік мәліметтерді салыстыра ... ... ... ... және ... ... ... операциялардың заңдылығын бақылап
отыру қажет. Ашық үлгідегі ... ... ... ... келісімінсіз қолдан қолға өтуі мүмкін. Мұндай операциялар
акционерлерге қатысты болғандықтан, ... ... ... ... керек. Жабық үлгідегі акционерлік қоғамда, жарғыда басқаша
қаралмаған ... ... ... сол ... ішінде акционерлердің
көпшілігі келіскенде ғана қолдан қолға өтуі мүмкін. Жарғылық капиталды
тексерген кезде ... 5010 ... ... және 5020 «Артықшылығы
бар акциялар» шоты ... 5110 ... ... шоты ... ... ... капиталға үлесі бойынша ... ... ... ... ... ... ... корсететін
сомасымен салыстыруы қажет. ... ... ... жарнасын, көрсететін құжаттарына сілтеме жасап, нақты
салынғанын көрсетіп, кесте жасауға міндетті.
Бір құрылтайшының жарғылық капиталға жарнасының ең жоғары үлесі ... ... ие ... жол ... болмайды. Бірақ бұл талаптың еншілес
және жекешелендіретін шаруашылықтарға қатысы жоқ. ... ... ... (50% қосу бір акция) басшы фирманың немесе Мемлекеттік мүліктік
комитеттің иелігінде.
Жарғылық капиталдың аудитінің маңызды іс-әрекеті ... ... ... ... және оларды құрылтайшыларының
құжаттарына дер кезінде енгізілуін тексеру болып табылады.
Жарғылық капиталға ... ... ... ... үшін ... ... ... жарна салынбаған мүліктерге және басқа да
мүліктік құқықтарға түгелдеу жүргізуді ұйымдастырғаны тиімді.
Өйткені жарғылық капиталға жарна ретінде ... өтіп ... ... және ... қорлары қатарына жататын мүліктер немесе
басқа да мүліктік құқықтың ... ... ... ... ету ... ... интелектуалды меншіктің салынған фактілері практикада кездесіп
қалатын жағдайлары болады.
Аудитті аяқтаудың іс-әрекеттері жарғылық капиталдың ... ... ... ... ... ... ... жасап,
оларды жою бойынша негізгі ұсыныстар жасау болып табылады. Егер ... ... онша ... ... ... ... иелеріне және
несие берушілерге ешқандай зиян ... деп ... онда ... оң ... ... құқы бар (аудиторлық бағдарламаға
сәйкес басқа да есеп нысандарын тексерудің нәтижесіне байланысты). ... ... ... ... ... ... ... тұрғанына күмән келтіретін немесе мемлекетке, меншік иелеріне
(акционерлеріне) және ... ... зиян ... ... ... ... ... жол берілсе, онда шаруашылық
жүргізуші шаруашылықтың әкімшілігіне анықталған кемшіліктерді ... ... ... Резервтік капитал аудиті
Резервтік капитал өндірісті дамытуға, кәсіп орынның қызметі тоқтаған
жағдайда еңбек ақы және ... ... ... ... зиянды жабуға,
акционерлік қоғам кеңесінің шешімі бойынша жарғылық капиталды толықтыруға,
қайта бағалау сомаларын жабуға және ... ... ... ... ... резервтік капиталдың қаржылары
материялдық көмек көрсетуге және кәсіпорын персоналына ... ақы мен ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сондықтан аудитор
резервтік капиталдың пайдалануын барлық орындалған операцияларға талдау
жасау жолымен егжей – ... ... ... ... ... ... және ... сипатта болуы
мүмкін. Бірінші жағдайда ол ... ... ... ... ... ... құрылтай құжаттарында берілген тәртіпке немесе ... ... ... құрылады.
ҚР Қаржы Министірлігінің «Қаржылық ... ... ... ... (концептуалдық)негізін бекіту туралы» бұйрығының
(29.10.2002ж.)16 -тарауынын 66-параграфында « Резервтік ... ... ... мен оның ... ... ... қосымша
қорғауды қамтамасыз ету үшін заң актілерінде немесе құрылтай ... ... Егер ... ... құжаттарында резервтік
капиталды құру қарастырылмаған болса, онда кәсіпорынның оны құруға құқығы
жоқ.
Тұтынушыларға құрылған резервтік қор және оның ... ... ... ... аудитор құрылтайшыларының оған табысты бағыттау және
оның мөлшері туралы қабылданған шешімді, сондай-ақ резервтік ... ... ... ... ... ... ... негізділігін
анықтауға тиісті. Аудитор тексеру ... ... ... ... ... ... резервтік капиталды құру тәртіптерінің сақталғандығын;
• резервтік ... ... ... ... мөлшерінің
сақталғандығын;
• резервтік капиталдың есебінен жабылған шығындардың заңдылығын;
• резервтік капиталдың есебінен төленген дивидендтерді және ... ... ... ... ... ... ... Бас кітаптағы, есеп
регистрларындағы, машина жазбалардағы мәліметтеріне сәйкестігін;
• резервтік капиталды тиімді ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің типтік шот жоспарындағы 5400
«Резервтік капитал» бөлімшесінің 5410 ... ... ... ... және 5460 ... ... ... есепке алынады.Бұл
бөлімшенің шоттары заңға және ... ... ... құрылған
резервтік капиталдың жағдайы туралы ақпараттарды жинақтауға арналған.
Резервтік капиталға ... ... 5410 ... ... белгіленген
резервтік капитал» , 5460 «өзге резервтер» шотының кредитінде және ... ... ... ... ... ... ... «Акционерлік қоғамдар туралы» заңында
қоғамның резервтік ... ... ... ... ... ... ... /105,-б./.Сондықтан
аудитор резервтік капиталға бөлінбеген табыстан аударым жасау және ... ... ... ... ... бар екендігін, сонымен бірге
осы резервтің есебінен ... ... ... ... анықтауға
тиісті.
Резервтік капиталдың пайдаланылуы 5410 «құрылтайшы құжаттармен
белгіленген ... ... 5460 ... ... ... ... және 3030 « ... және қатысуылардың табыстары бойынша есеп
айырысу» бөлімшесі шоттарының,3390 « ... ... ... ... ... ... - ... жылдың табысы болмаған ... ... ... ... және ... ... ... 5510 «Бөлінбеген табыс ( жабылмаған зиян)» бөлімшесі
шоттарының кредиті юбойынша көрсетіледі -есепті жылда немесе өткен жылдарда
кәсіпорынның ... ... ... капиталдың есебінен жабылғанда. Осы
жазулардың негізінде ... ... ... ... ... өзгеруі құрылтай құжаттарының ережелеріне сәйкес
жүзеге асырылады. Мысалы, резервтік капитал ... ... ... ... жұмсалуы мүмкін. Компанияның акцияларды қайтарып сатып алуы
оның қаржылық қызметінде ... ... ... ... ... ... кетуін болдырмау мақсатында, акциялардың санын және олардың бағымыни
жасанды түрде реттеп отыру үшін қолданылуы мүмкін.
Акциялардың ... ... ... не осы ... үшін ... ... не ... бөлінбеген табыстың есебінеен жүзеге
асырылды. Қайтарып сатып алынған акцияларт ... ... ... ... ... бойынша есепке алынды.
Сонымен, аудиторға резервтік капиталға тексеру жургізу кезінде оның
құрылуы мен пайдалаланылуының дұрыстығын, баланстың ... ... ... ... ... және ... қалдықтардың Бас кітап
пен бухгалтерлік есеп регистрлеріндегі 5410 « ... ... ... ... 5460 «өзге резервтер» ... ... ... ... ... пайда (жабылмаған залал) аудиті
Аудит жүргізу барысында ең алдымен бухгалтерлік ... осы ... ... кезең басындағы және соңындағы қалдықтарды бас ... ... ... ... пайдасы (жабылмаған залалы)» және 5520
«өткен жылдардың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған залалы)» шоттары ... бұл ... ... ... ... ... 13 журнал-ордер
мәліметтерімен салыстыру қажет.
Сосын бұл шоттардағы шаруашылық ... ... ... жөн. ... ... ... ... (залалдың) жиынтық сомасы
шоттардың бірыңғай жоспарына сәйкес 5610 «жиынтық табыс (залал)» ... бұл ... Кт-і ... 6-шы ... бөлімінің
шотымен алынған табыстың жиынтық сомасы, ал Дт бойынша 7-ші «шығыстар»
бөлімінің шотымен ... ... ... ... ... Дт 5610
және Кт 7000 шоттары; Дт 6000 және Кт 5610 шоттары; Дт 7710 және Кт ... Дт 5610 және Кт 7710; Дт 5610 және Кт 5510 ... ... ... ... шоты ... дебет кредит айналымдарын
салыстыру арқылы 5510 «есепті жылдың бөлінбеген ... ... ... ... таза ... ... ... анықталады.
Егер есепті кезеңде пайда алынса, онда 5610 «жиынтық табыс ... ... және 5510 ... ... бөлінбеген табысы (жабылмаған
залалы)» шоты Кт-теледі, ал зиян шексе, онда керісінше бухгалтерлік жазу
түседі, ... 5510 ... ... ... ... ... ... Дт-теледі және 5610 «жиынтық табыс (залал)» шоты ... атап ... ... мен ... ... сәйкес
жасалатын езервтік капиталға аударымдар есепті жылдың бөлінбеген табысы
есебінен атқарылады. Есептегі жылдың залалын ... ... ... ... ... 5400 «резервтер» бөлімшесінің шоттары Дт-теледі
және 5510 «есепті жылдың бөлінбеген табысы ... ... шоты ... ... ... ... едәуір бөлігі серіктестікке
қатысушыларға дивиденд пен табыс төлеуге кетеді. Оның қалған сомасы ... ... ... ... (жабылмаған залалы)» шотынан 5520 «өткен
жылдың ... ... ... залалы)» шотына көшіріледі, сол
корреспонденцияда Кт бойынша 5400 «резервтер» бөлімше шоттарымен ... ... ... жылдың залалын жабуға бағыттау көрсетіледі, ал Дт
бойынша «қатысушылардың дивидендтері мен кірістері ... есеп ... ... «өзге қысқа мерзімді кредиторлық берешек» 3390 шоты мен
серіктестікке қатысушыларға ... мен ... ... ... ... ... ... бағыттау көрсетіледі. Тексеру соңында аудитор
бөлінбеген табыстың шамасын бағалау қажет. Бұл осы ... ... оның ... ... ... ... ... есепті кезеңдер мен
салыстыру жолымен жүргізіледі. Талдау үшін әр ... ... ... ... ... ... ... регистрлер мен соңғы 2-3
жыл ішіндегі қаржылық есептілік формалары да кіреді.
3-бөлім. Аудиторлық қорытынды
1. «Талғар ЖШС-не аудитордың ... ... ... – Аудит»
(аудиторлық фирмасы)
Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
Алматы қаласы, Орбита-1,18 үй, 46 офис,
тел/факс (727) 2202795
e-mail: ... ... ... 2009 ... есебіне жасалған
Аудиторлық қорытынды есеп
Тапсырыс беруші
«Талғар» несиелік серіктестігі
Орындаушы
«Бинес ... ... 0000130 ... ... ... 0000130 ... ... ж. 21 желтоқсаннан бастап
Алматы қаласы, 2010 жыл
Қазақстан Республикасының аудиторының
Аудиторлық қорытындысы
Қазақстан Республикасының
Алматы обл., Талғар қаласы,
Лермонтов көшесі, 53
«Талғар» ЖШС ... 2009 ... 31 ... ... Н.С. ұсынған баланс, пайда
және зиян ... ... ... және ақша қаражаттарының қозғалысы
есебі және есеп саясатының негізгі жағдайы бойынша аудит жүргіздік.
Халықаралық қаржылық ... ... ... ... ... ... және ... бойынша жауапкершілікті
серіктестіктің басшылығы өз мойнына алады. Бұл ... ... ... ... ... ... негізінде жасалған маңызды
бұрмалауларсыз, шынайы дайындалуы және ұсынылуы үшін ішкі ... мен ... есеп ... ... ... және қолданылуы.
Біздің жауапкершілігіміз жүргізілген аудит ... ... ... ... өз ... ... ... табылады. Берілген
стандарттар бізден этикалық нормаларды ұстануды және аудиттің қаржылық
есептіліктің маңызды ... ... ... ... ... қаржылық есептегі берілген сандар мен ашылулардың дұрыс екендігі
туралы дәлел алуға ... ... ... ... ... және ... ... маңызды бұрмалаулар тәуекелдігін бағалауға
негізделген біздің ... ... ... ... ... бағалау
кезінде аудитор ішкі бақылау жүйесінің тиімділігі туралы ойын білдіру
мақсатында қаржылық ... ... ... мен жүргізілуін
қамтамасыз ететін ішкі бақылау жүйесін қарастырады. ... ... ... есептеуімен бағалау ... ... ... ... ... ... және ... қаржылық
есептілік туралы бағаны қамтиды.
Аудит барысында алынған дәлелдеулер бізге өз ойымызды білдіруге құқық
береді деп ойлаймыз.
Ұсынылып отырған ... ... 2009 ж. 31 ... ЖШС НС ... ... ... ... халықаралық қаржылық
есептілік стандарттарына сәйкес 2009 ... ақша ... ... ... ... ... көрсетеді деп ойлаймыз.
«Бизнес – Аудит» ЖШС
директоры
мемлекеттік лицензиясы № ... ... ... ... ...... көмекшісі ... ... ... жүргізуші ұйымның ...... ... ... ... 46 офис
2009 ж. 31 желтоқсанына жасалған Бухгалтерлік баланс
| |2009 жыл мың ... |2008 жыл мың ... ... | | ... ... ... |14461 |- ... | | ... ... ... |106603 |65719 ... ... |1527 |1801 ... емес |4 |5 ... | | ... да ұзақ ... |79149 |74105 ... | | ... ұзақ ... |201844 |141630 ... | | |
| | | ... ... активтер |233233 |146687 ... |478 |460 ... ... |5402 |2527 ... ... ... |59 |2694 ... | | ... ... | | ... | | ... ... |152 |15040 ... ... мерзімді |239324 |167408 ... | | ... ... |441168 |309038 |
| | | ... мен | | ... | | ... | | ... ... |7200 |75200 ... |14573 |11376 ... ... | | ... ... |12023 |10023 ... қоры |2550 |1353 ... қор | | ... ... |5714 |5853 ... капитал |95487 |92429 |
| | | ... ... | | ... | | ... мен қарыздар |106603 |65719 ... ... | | ... ... | | ... ұзақ ... |106603 |65719 ... | | |
| | | ... ... | | ... | | ... ... ... | | ... | | ... мен ... |233233 |146 ... ... |1144 |745 ... | | ... да ... |2706 |3047 ... | | ... ... |1470 |128 ... | | ... да ... және |135 |116 ... ... ... | | ... | | ... ... ... |390 |167 ... | | ... қысқа мерзімді |239078 |150890 ... | | ... ... |345681 |216609 ... мен |441168 |309038 ... ... | ... ж. 31 желтоқсанына жасалған пайда және зиян туралы есептілік
| |2009 жыл мың ... |2008 жыл мың ... ... ... |27237 ... ішінде: | | ... ... |29979 |21614 ... ... кіріс | | ... ... |4069 |1988 ... мен |1738 |1062 ... ... | | ... ... ... | | ... ... |2573 ... да ... | | ... да ... |307 |- |
| | | ... | | ... шығыстар |12940 |8537 ... ... |13361 |9552 ... | | ... да ... |5222 |3136 |
| | | ... ... | | ... | | ... ... |38665 |27237 ... шығыс |31523 |21225 ... ... ... |6012 ... | | ... салығы бойынша |1428 |159 ... | | ... ... ... |5714 |5853 ... ж. 31 ... ... ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы ... |2009 жыл мың ... |2008 жыл мың ... ... ... | | ... ... ... |7142 |6012 ... | | ... және ... |274 |292 ... ... |1738 |1062 ... | | ... салығы бойынша |1428 |159 ... | | ... ... |10582 |7525 ... ... | | ... қызметтен | | ... | | ... ... |(18) |(365) ... да ... |(2875) |5331 ... ... | | ... | | ... мерзімді |- |- ... ... ала | | ... ... | | ... және ... да |1308 |(4177) ... | | ... ... | | ... | | ... ... |8997 |8314 ... және табыс | | ... ... | | ... операциялық | | ... ... ақша | | ... ... | | ... ... салығы |- |- ... ... |8997 |8314 ... ақша | | ... ағымы | | |
| | | ... ... | | ... құралдарды |- | ... ... | | ... ... |- |960 ... | | ... емес |- |- ... иелену | | ... ... |- |960 ... ақша | | ... ... | | |
| | | ... қызмет | | ... ... ... |274550 |172900 ... ... ... |149870 |177433 ... қызметтен |124680 |(4533) ... ақша | | ... ... | | ... ақша ... |4741 ... (азаюы) | | ... ... ақша |15040 |17335 ... | | ... ... ақша |152 |15040 ... | | ... ж.т 31 желтоқсанына жасалған капиталдағы өзгеріс туралы есептілік
| ... ... ... ... ... ... ж. 1 |45200 |10023 |55223 ... ... | | | ... ... | |5853 |5853 ... ... | | | ... шығыстар | | | ... ... ... | | ... сома | | | ... салым |30000 | |30000 ... ... |1353 |1353 ... қоры | | | ... қор | | | ... ж. 31 |75200 |17229 |92423 ... | | | ... | | | ... ... |- |5714 |5714 ... кірістер | | | ... ... | | | ... ... ... | | ... сома | | | ... ... |12023 |12023 ... қоры | |2550 |2550 ... қор | | | ... ж. 31 |75200 |20287 |95487 ... | | | ... | | | ... ... ... мен ... ... 2003 ж. ... Алматы облысының Әділет
Департаментімен 2003 ж. 13 ... ... ... ... ... ... соңғы тіркелу 2009 жылы 16 қарашада
болды.
Жарғыға сәйкес, ЖШС-ң жарияланған жарғылық ... 75200000 ... деп ... Тексеру барысында ЖШС-ң жарғылық капиталы
75200000 ... ... ... ... ... ... 44 заңды және жеке тұлғалар табылады. ЖШС
қатысушыларының жалпы жиналысы ЖШС-ң жоғарғы органы болып табылады.
ЖШС мына ... ... ... ... ... қ., ... к.,
53
Қаржылық тәуеклді басқару
Капиталды басқару
Басшылық кредиторлардың сенімділігін және бизнестің ... ... ... тұрақты капитал базасын қалыптастыру ... ... ... ... отыр. Басшылық капитал
бөлімдерінің жағдайына тұрақтылық беретін қарыз алудың ... ... ... ... ... ... тепе-теңдігін қолдауға
ұмтылады.
Капитал
Жарғылық капитал
ЖШС қатысушылары болып серіктестіктің ... ... ... ... ... капитал толығымен төленген.
Қорытынды
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қай саладағы болмасын өз қызметінің соңғы
нәтижесінде негізгі мақсаты пайда табу екендігі кімге болса да ... ... ... мен ... курсын оқығанда кәсіпорындар мен
ұйымдардың ақша ... ақша ... яғни ... ... салғанда
пайда табатынын оқып білген болатынбыз. Осыған сәйкес кәсіпорындар мен
ұйымдар өзінің бос тұрған, яғни ... ... ... ақшаларын
айналысқа салса ғана оны тиімді пайдаланғаны болып табылады. Бірақ бұл
үшін кәсіпорындар мен ұйымдар ... ... ... тура келеді.
Мұндай тәуекелге бел байлау кей уақыттарда кәсіпорындар мен ұйымдарға
пайда ... ... бір ... ... ... мүмкін. Осы айтылғандай
шығынға ұшырамау үшін бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... керек.
Бүгінде бухгалтерлік есебі мен аудит басқару жүйесінде ең басты бір
орын алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және ... ... үшін ... бола ... тұтынуды, таратуды, айналысты
және басқа да өндіріс ... ... ... ... ... ... Халықаралық қаржылық есеп стандарттарында және
субъектілердің қаржылық-шаруашылық қызметіндегі ... ... Бас есеп ... ... жалпы қағидалары мен
ережелерінің негізінде құрылады және ол ... ... ... ... ... құрылымына, ұйымның нысанына,
айрықша есептің ... ... ... етеді.
Барлық ұйымдар үшін өздерінің қаржылық ресурстарының ... бірі ... ... және оның ... болып табылады. Ұйымның
қаржылық тұрақтылығына, экономикалық өсуіне және өмір сүруіне әсер ететін
бірден-бір фактор ол – ұйымның меншікті ... Осы ... ... ... жүргізілген аудит бойынша мыналар анықталды:
- қаржылық тұрақтылықты ... үшін ... ... ... ... ... қазіргі кезде Қазақстанда Банктер несие беруді тоқтатып, көптеген
ұйымдар «Бөлінбеген пайда» қорын құрмаған ... ... ... ... ... қорын көбейту;
- экономикалық өсу үшін ұйымның меншікті капиталына әрдайым талдау
жасап отыру ... ... ... ... М., Байдаулетов С.М. Аудит. Оқу құралы – ... ... ... ... Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит: Оқулық ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңы. - Алматы:
Юрист, 2008.- 12-бет
4. Абленов Д.О. Аудит негіздері. Алматы: Экономика, 2005
5. Ержанов М.С “Аудит – 1” ... 2005 ... ... А.Ж. ... ... ... ... 2003 жыл
7. Шеремет А.Д., Суйц В.П. Аудит. М: ИНФРА-М, 2001
8. В.К. ... Т.Ғ. ... В.В. ... О.И. ... ... ... ... 2003ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншік капиталының аудиті38 бет
Ұйымның меншікті капиталының есебі, талдауы және аудиті77 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Меншік капиталы41 бет
Меншікті капиталдың есебі мен аудиты42 бет
Меншікті капиталдың қалыптасуы мен жұмсалуының есебі42 бет
Зерттеу нәтижесіндегі меншікті капиталдың есебі мен аудитін тиімді жүргізу жолдары69 бет
«ОЙЛСТРОЙСЕРВИС» ЖШС-ДЕГІ іс-тәжірибе бойынша есеп беру92 бет
Капитал туралы түсінік және олардың түрлері25 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь