Медициналық-география

КІРІСПЕ
1 ТАРАУ МЕДИЦИНАЛЫҚ.ГЕОГРАФИЯ
1.1 Медициналық.география туралы жалпы түсінік
1.2 Медициналық.географияның зерттеу әдiстерi
1.3 Табиғи және әлеуметтік . экономикалық факторлардың медициналық.географиялық жағдайға әсері
2 ТАРАУ ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАННЫҢ МЕДИЦИЦНАЛЫҚ.ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2.2 Шығыс Қазақстанның техногендік ластануына медициналық.географилық тұрғысынан баға беру
Қорытынды және шешімдері
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Шығыс Қазақстан табиғи-климаттық зонасына әркелкілік тән. Аймақ өңірін–таулы, таулы-орманды, орман-тоғайлы, далалы, шөлді, шөлейтті, андшафт алып жатыр. Кенді Алтай және Оңтүстік Алтай жеріне Қалба, Сауыр-Тарбағатай таулары орналасқан. Таулардың биіктігі- 800ден 1500 м-ге дейін, Алтайдың шығысы-3000 м-ден-4000 м. аралығында. Шығыс Қазақстанда аталған ландшафтар белгілі бір табиғат жағдайларына және антопогендік факторларға байланысты өзгеріп отырады. Табиғат жағдайларының өзгеруінің көрінісін адам денсаулығының өзгеруінен көруге болады. Адам мен табиғат бір тұтас, оларды бөліп қарастыруға болмайды.
Сондықтан қазіргі таңда медициналық-географияның маңызы зор,себебі медициналық-географиялық жағдайын сипаттау барысында экологиялық, әлеуметтік-экономикалық және медициналық мәселелер қозғалды. Медициналық-географиялық жағдайды сипаттау үшін атмосфералық ауа, су, топырақ жабындысы және өсімдік жабындысында кездесетін улы заттар түрлері және олардың ластаушы көздері анықталып, олардың адам ағзасында қандай ауру түрлерін тудыратыны анықталды. Медициналық-географиялық жағдайға сипаттама беру барысында демократиялық көрсеткіштер, халықтың ауру-сырқатанушылар құрамы , халыққа амбулаториялық-емханалық көмек көрсететін дәрігерлік ұйымдар саны және қоршаған ортаны ластайтын сұйық, қатты және газ тәрізді заттар құрамы анықталып, талдау жасалынды. Сонымен қатар аурулардың табиғи ошақтары анықтап, жиналған және талданған мәліметтерді карта бетіне түсіруге болады.
Табиғи ресурстарды ұтымсыз пайдалану, қоршаған табиғи ортаның ластануы және орта сапасы мен адам денсаулығының нашарлауы елiмiздiң жеделдетiлген индустриялық-инновациялық дамуымен тығыз байланысты. Қоршаған ортаның ластануы салдарынан топырақ жабындысы, өсімдік жамылғысы деградацияға ұшырайды, шөлдену процестерін, атмосфераның ластануын және жер беті, жер асты суларын ластануына себепші болады. Атмосфералық ауаның, гидросфераның, топырақ жабындысының, өсімдік жамылғысының ластануы халық денсаулығына және қоршаған ортаға тікелей әсер ететiн негiзгi факторлардың бiрi болып қала бередi. Аталған табиғи компонеттерге керi әсерлердi жылу-энергетикасы және мұнай-газ секторы, кен өндiру, қара және түстi металлургия өнеркәсібі тигiзедi.
1. Соросовский образовательный журна, C. A. Куролап 6 том, №6, 2000. Медицинская географи современные аспекты. С52- 58.
2. Медицинская география и здоровье.Сб. нау.тр. Л Наука, 218С. 1989.
3.Воронов А.Г. Медицинская геогафия: Зоонозы и сапронозы. –М.:Изд-во МГУ, 1989. - С.13-19 .
4. Е. Н., Природная очаговость трансмиссивных болезней в связи с ландшафтной эпидемиологией зооантропонозов, М. — Л., 1969. . - С. 30-55.
5. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия: - Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. -260 б.
6. Хван Т.А.,Хван П.А. Безопасность жизнедеятельности. Серия «Учебники и учебные пособия». Ростов н/Д: «Феникс», 2003. С.43 - 48..
7. ЗВоронов, А.Г. Медицинская география : Зоонозы и сапронозы / Анатолий Георгиевич Воронов; МГУ им. М. В. Ломоносова, Геогр. фак.- М.: Изд-во МГУ, 1989.- 105, [1] с.
8. Содержания, методики и технологии создания региональных медико-географических карт, дис.... канд. тех. наук: защищена 2007/ Степанова Н. К., науч. рук Верещака Т. В, Московский государственный университете геодезии и картографии.
9. Қазақстан Республикасы. Қоршаған орта және экология . / Под ред. Исақов Н.А., Медеу А.Р. Алматы: 2006. 3 том.-C-185
10. Баяндинова, С.М. Особенности геоэкологической обстановки природной среды Восточного Казахстана / С.М. Баяндинова // Вестник КазНУ. Сер. геогр.- 2003.- №2(17).- С.87-92.
11. Левченко Г.А. Особенности формирования промышленных узлов Восточно Казахстанской области. // Сб7 науч.ст.-Усть-Каменагорск: ВКГУ.1999.-№1-С336-340. 4 Экологический Беллютень.ВК облостное управление экологии и биоресурсов.-Усть-Каменогорск, 1995.В.№1.С10-11.
12.Қоршаған ортаны қорғау және Қазақстанның орнықты дамуы. // Статистикалық жинақ. Редакциясын басқарған Смаилов Ә.– Астана, 2010.- 119-135 б.
13. Предварительные данные за 2010 год. //Статистический сборник 2011, 252 с. /Под редакцией Смаилова Ә. – Астана, 2011. - С. 32-45.
14. Мұқашева, Ж.Н. Қазақстанның табиғи жағдайына медициналық-географиялық сипаттама / Ж.Н. Мұқашева; Ж.Н.Мұқашева, Г.Айымбетова // ҚазҰУ хабаршысы. География сер.- 2003.- №2(17).- 64-68 б.
15. НПанин, М.С. Эколого-биогеохимическая оценка техногенных ландшафтов Восточного Казахстана / Михаил Семенович Панин; М-во образования и науки РК, Семипалат. гос. ун-т им. Шакарима; Отв. ред. Ж. У. Аханов.- Алматы: Эверо, 2000.- 223 с.
16. НТугельбаев, С.С. Геоэкологические проблемы радионуклидного загрязнения ландшафтов восточной части Казахского мелкосопочника : автореф. дис.... канд. геогр. наук / Санат Саяхметович Тугельбаев; науч. рук.: К. М. Джаналеева, Р. А. Ибраев.- Алматы: [б. и.], 2007.- 16, [4] с.
17. Мамбетказиев Е.А., Мамбетказиев Р.А., Джигитичеева К.М. Повышения экологической безопасности сточных вод Усть –Каменогорского водоканала,поступающих в бассейн трансграничной реки Иртыш.Усть-Каменогорск, 2005/www.rambler.ru/
18. Здоровье наеления Республики казахстан и деятельность организации здровоохранения в 2000г.//Статистический сборник.-Алматы,2000.-13
19. Вестник КазНУ.Серия географическая.2006,№2 (13).37-40.
20. Вестник КазНУ.Серия географическая.2006,№1 (22).90-92.
21. Вестник КазНУ.Серия географическая.2006,№2 (3).49-51
22. Жумабаев Р.М. Өскемен қаласында таралған аурулар // Вестник Семипалатинск, серия география.№ 2 (10) 2006.-С 65-70 б.
23. Гарапова Р.А. Сезонная периодичность психотропных обострений.// Вестник Семипалатинск, серия география.№ 2 (10) 2006.-С 20-25 б.
        
        КІРІСПЕ
Шығыс Қазақстан табиғи-климаттық зонасына әркелкілік тән. ... ... ... ... ... ... алып ... Кенді Алтай және Оңтүстік Алтай жеріне Қалба, Сауыр-
Тарбағатай таулары ... ... ... ... 1500 м-ге ... ... м-ден-4000 м. аралығында. Шығыс Қазақстанда аталған
ландшафтар белгілі бір табиғат жағдайларына және антопогендік факторларға
байланысты ... ... ... ... өзгеруінің көрінісін адам
денсаулығының өзгеруінен көруге болады. Адам мен табиғат бір ... ... ... ... ... ... медициналық-географияның маңызы зор,себебі
медициналық-географиялық жағдайын сипаттау барысында ... және ... ... ... ... жағдайды сипаттау үшін атмосфералық ауа, су, топырақ ... ... ... кездесетін улы заттар түрлері және ... ... ... олардың адам ағзасында қандай ауру ... ... ... ... ... беру
барысында демократиялық көрсеткіштер, халықтың ауру-сырқатанушылар құрамы ... ... ... ... ... ... саны
және қоршаған ортаны ластайтын сұйық, қатты және газ тәрізді заттар ... ... ... ... ... аурулардың табиғи ошақтары
анықтап, жиналған және талданған мәліметтерді карта бетіне түсіруге болады.
Табиғи ... ... ... ... ... ортаның ластануы және
орта сапасы мен адам денсаулығының нашарлауы ... ... ... тығыз байланысты. Қоршаған ... ... ... ... ... жамылғысы деградацияға
ұшырайды, шөлдену процестерін, атмосфераның ластануын және жер ... ... ... ... себепші болады. Атмосфералық ауаның, гидросфераның,
топырақ жабындысының, өсімдік жамылғысының ластануы халық ... ... ... ... әсер ететiн негiзгi факторлардың бiрi болып
қала бередi. Аталған табиғи компонеттерге керi әсерлердi жылу-энергетикасы
және мұнай-газ ... кен ... қара және ... ... ... ... ... : Медициналық-география Қазақстанда
кең етек алмған және әліде толық зерттелмеген география саласы. ... ... ... ... жаңа ... ... қоршаған орта мен медициналық-географиялық мәселелер қатар
қойылып зерттелді.
Жұмыстың мақсаты.Табиғи және ... ... ... әсер ... ... ... мысалында көрсету. Аурулардың таралу
ошақтарын анықтау және олардың себептерін анықтаумен қатар оңтайлы шешу
жоларын қарастыру.
Жұмыстың міндеттері. Ауру ошақтары ... әсер ... ... және ... жағдайларды әсерін анықтау,
талдау және баға беру;
Ауруларды емдейтін емханалар мен демалыс, санитарлық-гигиеналық мекемелерді
салудыжоспарлау;
Келешекте медициналық-географиялық карталарды құрастыру;
Өнеркәсіп орындарында қоршаған ортаға зиян ... ... ... ... ... ... ... қосымша ақпарт
ретінде пайдалануға болады. Медициналық-географиялық ... ... ... ... және ... жоспарлау
мамандары пайдалана алады. Себебі, медициналық-география география және
медицина ғылымдарының түйіскен жерінде ... ... Осы ... ... орындары, санитарлық-гигиеналық орталықтарынның
құрылыстарын жоспарлауға мүмкіндік береді.
Жер бірнеше географиялық ... ... бұл ... ... шалдыққан. Осы аурулардың бірі,
мысалы: «адам». (Фридрих ... ... ... ... туралы жалпы түсінік
Қоршаған ортаның ластануы санитарлық-гигиеналық нормативтердің асып
түсуімен сипатталады. Қазіргі таңда «Адам ... және ... ... көкейтесті мәселеле туындап отыр. Адам ағзасы өте күрделі жүйе. Ол
көптеген табиға ... ... және ... ... ... ұшырайды. Адам денсаулығы табиға факторларға, қоғамның ... ... өмір сүру ... ... ... ... сақтау жүйесіне байланысты [1].
Осы жоғарыда аталған мәселелерді географияның бір саласы медициналық-
география зерттейді. Медициналық-география аурулардың ... ... адам ... ... ... және ... әсер етуін зерттейді. Медициналық-география ... ... ... Бернардино Рамаццин (1633-1714 ж.ж.) ғылымға ... ... ... және «география» деген екі термидер бірге
жүреді? И.М. Сеченов былай ... : ... ... ... ... тығыз
байланысты және оны қоршаған ортадан бөліп қарастыруға ... ... ... айтсақ атмосферадағы зиянды заттар терінің беткі қабаты
немесе шырышты қабық арқылы адам ... ... Олар ... ... қатар иіс сезу мүшелерінің қызметіне зақым келтіреді. Ластанған
ауа тыныс алу ... зиян ... ... және ... ... Адам ... ластанған ауамен қатар ластанған ауыз суыда үлкен
зиян келтіреді. Ластанған ауыз суын тұтынуы салдарынан оба ... ... және ... ... ... ... болады. Топырақтың құрамындағы
зиянды заттар жер асты ... мен ... ... осы ... ... ағзаға күнделікті тұтынатын сүт, май және ... ... ... ... ... ... таралуы табиға факторлармен ... ... ... және тамақта кейбір химиялық заттардың жетіспеуі),
әлеуметтік факторлар (адам өмірінің ... ... ... ... ... ... факторлар адам денсаулығына, аурулардың
туындауына әсер етеді. Адам денсаулығына әсер ... ... ... ... және ... ... ... жатады.
Әлеуметтік-экономикалық фактрларға: өнеркәсін, көлік және ауылшаруашылық
жатады. ... ... ... ... ... география және экономикалық географиямен, оның ішінде
ландшафттанумен байланысты. Адам ... әсер ... ... талдау, бағалай және ... ... біз ... ... шешу ... ... адам денсаулығын сауықтырытын
орындар салуға, санитарлық-демалыс ... және ... ... ... мүкіндік береді. Жиналған мәліметтер негізінде
медициналық-географиялық болжамдар жасау, ... ... ... ... ... ... ... бар. Нозогеография,
адам ауруларының географиясы (гр.nasos- ауру және ... ... ... адам ауруларының географиялық таралуын зерттейтін
медициналық-география бөлімі. "Нозогеография" ... ... ... ... ... ... медициналық-географияның ең өзекті мәселелерінің бірі
аурулардың ... ... ... ... ... ошақ ... белгілі бір
территорияда, жылы қандыларды омыртқалыларының қолайлы табиғат жағдайы
туындағанда ауру ... ... ауру ... ... ... ... біз экватордан оңтүстікке және солтүстікке қарай
аурулардың ... ... ... ... тропиктік аурулар деп
атайды. Осындай ыстық, құрғақ, ыстық, ылғалды және ... ... ... ... ... ... және өсімдік түрлері болады, алайда олар ... ... ... Көптеген аурулардың таралуы сол жердегі
халықтың әлеуметтік жағдайы, ... ... ... ... медициналық қызметтің дұрыс көрсетілмеуі ... ... ... 10 ... жуық улы ... ... ... көбі
тропиктер мен субтропиктерде кездеседі. Олардың адамға ағзасына ... ... ... атап ... ... гликозит, эфир
майы, органикалық қышқылдарға байланысты. Улы өсімдіктер десек оларға
саңырауқұлақтар мен ... ... ... ... жүзінің
инфекциялық және паразиттік картасына көз жүгіртсек, ... ... ... ... ... ... кең таралаған ауруларды көруге
болады. Оларға: iш өту аурулар, қантышқақтар, гепатит Е және ... ... ... зерттеу әдiстерi
Адам денсаулығына табиғи және әлеуметтiк-экономикалық факторлардың әсер
ету заңдылықтарын анықтауында-медициналық географияның ... ... ... Медициналық-географиялық зерттеу жүргізу барысында
зертеліп отырған территорияға сипаттама беріледі, яғни ... ... ... ... және өлім-жітім
туралы мәліметтер жиналады. ... ... яғни ... ... ... мәліметтер пайдаланылады. Жиналған
мәліметтер негізінде ... ... ... ... үш ... ... бар: ... сипаттама, картографиялық және статистикалық әдіс [8].
 Медициналық-географияда далалық ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік), демография, экономика,
этнография, әлеумет ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі сала мамандары
пайдаланады, географтар, құрылысшылар және тағы ... сала ... және ... ... ... ... және ауыл ... пайдалауын қарастырған. Бұл теорияның
маңызы биогеохимиялық провинциялардың және ... ... ... қалыптастырды. Биогеохимиялық провинция-бұл жердегі белгілі бір
облыс және оның өзіне тән тау ... ... жер беті және ... ... ... ... ... болады, осы байланысты
ол жерде сол территоряға тән ауру түрлерінің таралуына әсер ... ... сол ... ... ... тұтынатын тамағы мен суларында белгілі бір
химялық элементтердің аз немесе шамадан көп болуымен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... ... болатын
зоб ауруын, ауыз суында фтордың жетіспеуінен тіс жегі ауруларының ... және ... ... ... ... тыс асып ... ... пайда болуы. Биохимиялық повинциялармен қатар техногендік
повинциялар ... ол сол ... ... ... ... ... провинциялар өнеркәсіпорындары ареалдарында
химиялық элементтерідің ластануымен байланысты, ... ... ... фтор ... және ... ... ареалда халық
флюорозобен ауырады.
Халыққа медициналық-географиялық тұрғыдан баға беру ... ... ... етуі және тұрмыстық жағдайына үлкен мән
беріледі. Кей жағадайларда ... ... ... ... ... бұл сол ... ... немесе уақытша келетін жұмысшылар ағымымнада байланыты
болуы мүмкін. Кезкелген жерге ... ... ... біз халық саны,
тығыздығы және орналасуы деген сияқты мәліметтер жиналады, ол ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар сол
жерде ... ... ... салты, еңбек ету аясы және
тұрмыстық жағдайы үлкен әсер етеді. Мысалы, кәсіби аурулар ... ... ... жұмыс орында болатын шудан және т.б жағдайларға байланысты болуы
мүмкін. ... ... адам ... өнеркәсіптің келенсіз факторларың әсер
ету: шаң ... ... шу ... Медицналық-географиялық баға беру
кезінде аурулар ... ... ... ... ... ... биіктігі, су сапасы, жел бағыты ескеріледі.
Медициналық-географияның зерттеу әдістерінде ... ... ... ... медициналық-санитарлық жағдай және халықтың
сырқаттанушылар құрамы ... ... ... ... ... ... ... өтіп, зерттеліп отырған территорияның
халқының денсаулығына әсер ететін факторлар ... ... ... және ... ... ... денсаулығының жағдайы және динамикасы
анықталады (жынысы және кәсібі бойынша және т.б.);
денсаулық сақтаудың мекемелердің және органдарының (дәрiгер ... ... ... ... ... және
эпидемияға қарсы жұмыстары және т. б.) қызметі анықталады;
қоршаған ортаның адамға және оның денсаулығын ... ... ... баға ... ... үшін ... құжаттар өте құнды болып
саналады: диспансеризация туралы мәліметтер, медициналық құжаттар және әр
түрлі ... ... ... құрамы жайындаға мәліметтер.
Осы сипаттамалар негізінде медициналық-географиялық карталар ... ... ... ең ... мәліметтер қатарына жатады.
Демографиялық көрсеткіштерге: халық саны, ... және ... ... және ... ... ... өсім және халықтың орташа өмір ... ... А. ... «Медициналық-география негіздері» деген ... ... ... ... байланысты
көрсеткен. Өз еңбегінде «Аурулардың ... ... ... ... ауру ... ... ... болу
мезгілдерін және жекелеген инфекциялық және ... емес ... ... ... ... ... ... нысаны
өлім-жітімді және шектік ... ... ... ... жалпы статистика және математикалық статистика.
Медициналық статистиканың теориясының және практикасының дамуы әсер ... ... ... ... ... ... есептеу
техникасымен өңдеу медициналық статистиканың ... әсер ... ... ... ... ... ... жалпы теориясы
және әдістер; ... ... ... ... ... ... ... әдістерін клиникалық, лабораториялық
және тәжірибелік зерттеулерде пайдалану.
Статистикалық зерттеудің ... ... ... бақылаулар (оған
тағы жоспарлау әдісіде кіреді); ... ... ... ... статистикалық өңдеуден өткізу ... ... ... ... ... бағалау, байланыс
пен өзара байланысты зерттеу және бағалау, поцесстер мен ... ... ... ... жоспарлау, болжам жасау,
статистикалық талдау, графикалық анализ және т.б.
Медициналық статистика негізгі бес ... ... 1) ... ... анықтау, міндетті анықтау, зерттеу жоспарын мен ... 2) ... ... ... терң ... ... үшін
мәліметттерді жинау); 3) бақылау мәліметтерін топтау; 4) мәліметтердің
бірінші реттік ... ... 5) ... ... ... ... ... және әдебиеттерімен өңдеу. Осы аталған
кезеңдерге бөлінуіне қарамастан медициналық-статистикалық зерттеу бір ... ... ... ... ... статистиканың зерттеу нысаны
адамдар арсында және ... ... ... саласында, эпидемияға қарсы
шараларды зерттей, адамдар арсында таралаған ауруларды ... ... ... ... ... ... ... жұмысына анықтау болып
табылады.
Медициналық статистикада адам ... ... ... ... және ... мекемелердің (қалалық емханалар), балалар
емханасының, стоматологиялық емхансының және жедел медициналық ... ... ... өте ... және ... ... ... статистика мәлімететері денсаулықсақтау ... ... ... ... ... дамуына және ... ... ... ... ... ... зерттеулер бес кезеңең тұрады:
зерттеуді жоспарлау;
статистикалық бақылау;
статистикалық топтау және бақылау мәліметтерін ... ... ... ... ... өткізу;
ғылыми-статистикалық сараптама жасау және олардың әдебиеттер ... және ... ... ... ... ... ... территорияға байланысты. Көптеген мамандардың айтуы ... ... ... ... үшін өнеркәсіптік
кешені дамыған территорияны алған жөн. Бұл территориялар адам ... ... зона ... ... ... ... жүргізу үшін төмендегідей
реттілікпен жүру керек:
1) алынған территорияның табиғи және әлеуметтік-экономикалық ... ... ... және ... ... анықтау;
3) адам денмаулығы мен қоршаған орта арсындағы байланысты анықтау;
4) ауыл шаруашылығы және өнеркәсіпте ... ... ... ... ... ... ... тұрмыстық жағдайды
көтеруге арналған жұмыстар және медициналық көмек көрсету, жергілікті
халықтың денсаулығын көтеруге ... ... ... ... ... әдісі адам мен қоршаған орта
арасындағы байланысты сандық түрде көрсетеді. Құбылысты кеңістіктік тұрғыда
бағалау, яғни қоршаағн орта ... ... ... баға ... ... ... ... қоршаған орта және адам
денсаулығы ... ... ... оған ... жүргізуге
мүмкіндік береді. Медициналық географиялық карталар ... ... оның ... ... ... ... көрсетіп қана қоймай адам денсалығын нығайту
шараларын жоспралауға мүмкіндік береді.
Медициналық ... ... орта мен ... адам ... ... әсер ... және адам денсаулығының
қазіргі жағдайын, денсаулық ... ... ... өтіп жатқаның
кеңістікте көрсетеді. Мазмұны жағынан медициналық карталар үшке ... топ ... ... ... ... карталар (ландшафтың,
климаттың және өсімдік ... адам ... ... ... ... өнеркәсіп орныдардың адам денсаулығына әсері, сонымен
қатар бұл топқа кешендік медициналық-географиялық аудандастыру каратлары да
кіреді. Екінші топ караталарына нозогеографиялық ... ... ... ... денсаулық сақтау мемкемелерін, денсаулық ... ... ... ... ... курорттық және
демалыс орындарының желісін ... ... ... Медициналық-
географиялық тақырыптық карталары әлеуметтік-экономикалық географияның
және техникалық ... ... ... бар. Олардың ішінде атап
айтсақ, медициналық-демографиялық көрсеткіштері бар карталар, туу, ... ... және ... ... ... бір ... ... тұратын және өндірісте жұмыс істейтін
адамға жұмыс ... және ... ... ... тудырадрады.
Медицициналық-географиялық карталары әліде теориясы, принциптері және
әдістері құрастылуы. Медициналық-географиялық картаграфиялау әдісінің дамуы
қазіргі медициналық-географиялық зерттеулермен байланысты. Қазіргі таңда
ғылыми тұрғыда медициналық-географиялық зерттеулерді ... ... ... ... маңызы, адам денсаулығы үшін арнайы ... ... ... және ... ... ... ... денсаулық
сақтау қызметкерлерінің жұмысын оңтайландыру жолдарын ... ... ... ... ... мүмкін, ол зерттеліп отырған территорияға
және сол ... ... ... ... үшін ... «Аурулардың табиғи ошақтары», «Кешендік медициналық-
географиялық карталар», «Курорттық-сауықтыру орындары», ... және тағы ... ... ... ... сол территорияның табиғи жағдайы
ескеріледі. Кей ... ... ... өте ... ... ... ... жағдай толық
қарастырылуы мүмкін. Нозологиялық кескінді көрсету барысында тек бір ... ғана емес ... ... ... саны ... Кешендік
медициналық-географиялық карталарда аудан бойынша барлық территорияның
толық медициналық-географиялық жағдайы сипатталады, яғни ... ... ... ... ... және ... пайдалану
түрлері көрсетіледі.
Негізгі картада көрсетілетін көрсеткіштер ... ... ... ... ... және ауру таратушылар түрлері ... ... ... мына ... әртүрлі жастар арасында аурулардың таралуы, әйелдер мен ... ... ... өлімі, әйелдер мен еркектердің орташа жасы
сияқты мәліметтер пайдаланылады.
Медициналық-географиялық карталар ... ... ... ... ... зерттеулер және экцпедиция, кешендік зерттеулер
мәліметтері алынады. Медициналық-географиялық карталарды ... ... ... және ... ... қатар жүретін
пиктограммалар кеңінен пайдаланылады /9/.
Картаны жасау технологиясының ерекшелігі негізгі түп ... ... ... ... құру және ... ... кезеңдері компьютерде
орындалады. Жалпы ең алдымен мәліметтер ... ... және ол ... ... ... ... бірден баспаханаларға жіберіге
болады, ол жерде ... ... ... өтіп ... ... ... карталардың маңызы өте зор ол қоғамдағы ең маңызды
мәселелерді шешуге, ... ... ... және ... ... ... ... береді. Карталар арқылы біз қазіргі
кездегі халықтың денсаулығы жайында толық мәлімет аламыз және ... ... ... картографиялау арқылы біз адам мен қоршаған
арасындағы байланысты толық көреміз. Бұл әдістің ... ... ... ... ... ... Картографиялау әдісі
географиялық тұрғыда абстрактілі, ... кең ... ... ... ... медициналық-географиялық құбылыстарды ... және ... ... ... ... және әлеуметтік - экономикалық факторлардың медициналық-
географиялық жағдайға әсері
Адам денсаулығы қоршаған орта жағдайына байланысты ал қоршаған ... оған әсер ... ... ... байланысты. Медициналық-
географияда табиғи және әлеуметтік-экономикалық факторлардың маңызын ... жөн. ... ... ... ... ... бір жолы
табиғи жағдайын анықтау арқылы, ал сол табиғи жағдайға әсер ... ... сол ... ... ... сол ... ... өнеркәсіп қалдықтары, көлік, сол өнеркәсіп орындарында ... ... ... ... ... ... және халықтың
әлеуметтік жағдайын анықтай арқылы ... ... баға бере ... ... ... түрлері бар: химиялық ластану, физикалық, тұрмыстық
радиоактивті заттармен ластану, жылу мен жарықпен ластану және ... ... ... ... ластану қаланың қоршаған ортаға әсері,
яғни өнеркәсіпорындар мен көліктен шығатын улы ... ... ... Қала ... ... азот ... формальдегидпен және
көміртегі оксидімен ластанады. Физикалық ластану: ... ... ... ... және радиоактивті ластану. Тұрмыстық
радиоактивті ластану ... ... ... ... ... пайдалану кезінде пайда болады. Адам оны рентгенге түскен кезде
қабылдауы мүмкін. Тұрмыстық ... ... ... 500 ... радон мөлшерін қадағалау керек. Радонды кейде «өлтіруші газ»
деп атайды. Жылулық және жарықтық ластану, жылулық ... олар ... ... автокөлік қозғалтқыштарынан бөлінеді. Қысқы
уақытта ауа ... 1-4 ... ... ... ... ... оның ішінде тұрмытық қалдықты ағындар өте ... ... ... ... : ... ... хлориттар, сульфаттар, нитриттар,
нитраттар, аммоний азоты,фенолдар,темір, ... ... ... ... ... жер ... климат, топырақ, құрлық суы, ... ... және ... дүниесі жатады. Бұл табиғи факторлар адамға
оң және кері әсер етуі мүмкін, адам ағзасының қалыпты жұмыс ... ... ... ... ... ... факторлардың адам ағзасына кері әсері
нәтижесінде күн өту, тау ... және ... ... осы ... ... беруі мүмкін. Табиғи факторлар көптеген аурулардың ... және ... ... ... әсер етеді. Аурулар
гегорафиясы дегеніміз әр ... ... тән ауру ... ... мысалы
тропиктерде белгілі ауру түрлері таралуы мүмкін, яғни ... ... ... ... ... ... зоб және ... сияқты
аурулар географиясына әсер етуі мүмкін. Табиғи ... ... ... ... бір ... ... механизімін зерттеуге көмектеседі
және көптеген заңдылықтарды ашуға, эпидемияға қарсы шараларды ... ... ... ... ... адам қолы ... жер қалмады, ғарыш
кеңістігінен мұхит түбіне дейін жеткен. Адам жаңа табиғи ... және бұл ... жаңа ауру ... ... болып, жаңа ауру
ошақтарын қалыптастыруы мүмкін. Жаңа табиғи факторларға: ғарыштық радиация,
қуатты магниттiк тербелiстер, иондалған ... ... ... ... ... адам өмірінің материалдық ... ... ... ... жатады. Ауыр ебек ету, адамның ... ... ... және ... ... ... ... бір
қолайлы жағдай.
Қоршаған ортаның қазіргі жағдайы тек қазіргі ... ғана ... ... ... ұрпаққа да әсер етуі ... ... ... терминдер қатарына жаңа терминдер қосылуда, яғни жаңа ауру
түрлерінің пайда ... Осы ... ... ... рак ... ... және орталық жүйке жүйесінде алюмини мен қорғасынның жинақталу
нәтижесінде пайда болатын ақыл ойдын ... ... ... ... денсаулық саласында жұмыс істейтін мамандар жүргізіп отырған шаралары
денсаулыққа зиян келтіретін әсерлерді ... ғана емес ... ... алдын алуға бағытталған [11].
Қоршаған жағдайының қаншалықты ластанғаның білудің екі жолы бар ... ... ... ... және ... ... дегеніміз сол жердегі өсімдік және жануарлар. Мысалы, қына
ерекше табиғи жағдайды ... өмір ... ... ... қына үшін ... өте ... Қына қалада өспейді, себебі қала ауасындағы күкірт
диоксиді қына үшін ... Ауа ... ... ... ... онда ол
тіршілігін мүлдем жояды. Сондықтан таза ауасы бар демалыс ... ... ... жер ... ... өте ... ... құрал. Адам өзінің
қажеттілігін қанағаттандыру үшін табиғат заңдылықтарын бұзуда, ... ... ... адам ... және ... ... ... көріп отырмыз, сонымен қатар геожүйе тұтастығының бұзылуына
үлкен қауіп төніп тұр.
Енді жекелеген табиғи компонеттердің адам ... ... ... ... Күн ... адам ... өте ... күн
радиациясының адам ағзасына және биосфераға әсерін зерттеген Чужевский А.Л.
болған. Чужевский А.Л. күн радиациясының ... мен ... ... ... ... және адам өлімімен
аяқаталатын ... ... ... ... ... алу, ... патогенді және патогенді емес микробтардың көбеюін ... ... ... батуына дейін адам ағзасында
флюккуляция проссесі қарқынды ... ... күн ... ... ... ... ... көбеюіп, жүрек қан тамыр және жүйке
тамыр ... ... ... осы күн ... Күн ... көбеюімен жолдарда көлік апаттары және
психикалық аурулар, сырқаттанған адамдардың жағдайы нашарлауы байқалған.
Ультракүлгін сәулелердің адам ... ... зор, ... ... ... ... байланысты 285-180 нм ультракүлгін
сәуле адам терісіне зиянды. Өнеркәсібі дамыған қалаларда атмосфера ... ... ... ... сәуле адамға жетпейді, осындай
қалаларда өмір сүретін адамдар ... ... ... ... ... шахталарында және үлкен қалаларда өмір сүретін адамдарда
табиғи ультракүлгін сәулелерге ... ... ... Күн сәулесі
жетіспеген жағдайда жүрек қантамыр, репродуктивті жүйеге және ... ... зиян ... ... ... ... адам ... үшін маңызы зор
мысалы, жарықтың түсуі азаюымен адамдарда жүйке жүйе және жүрек ... ... ... өту ... ... ... болады, осыдан
магниттік дауылдар пайда болады. Магниттік дауылдардың адам ағзасына әсерін
алғаш рет француз дәрігері зерттеген. Магниттік ... ... ... ... ... ... және қан қысымы көтеріліуі байқалған.
Желде адам ағзасында маңызды рөл атқарады, ол адам ағзасының жылу
реттеушісі Адам денесінің ... жел ... ... бірге жүреді.
Қысым өзгерген кезде қоршаған ота мен адам денсінің ішкі қысымы арасныда
айырмашылық пайда болады, ... адам бас ... ... ... және ... ... Қысым адам ағзасына үлкен әсер етеді. ..Атмосфералық
қысым өзгерісінен жүрек қан атмыр ... ... ... ... ... ... шу ... болады, өкпе аурулары, гипертония ауруымен пайда
болады. Сайып ... ... ... ... ... ... ықпал етедi. Адам ағзасы үшін ... 24 С, ... ... ... ... Аталған комбинация өзгерген жағдайда адам
әртүлі ауытқуларды өз ағзасында ... ... ... ... ... ... ... соғу жиiлiгiнiң өзгереді, жүрек соғу және
тағыда басқа өзгерістерді байқауға болады. Ылғалдылықтың өзгерісі тыныс ... ... ... адамдар зардап шегеді [12].
Жоғарыда аталған табиғи факторлармен қатар әлеуметтік-экономикалық
факторлар адам ағзасына үлкен әсер ... ... өмір ... адам
денсаулығы ауылда өмір сүретін адам денсаулығынан әлсіз болады, оған ... ... ... өте көп ... және ... шу адам ... ... әсер береді. Қалада ауа, су, топырақ және өсімдік дүниесі өзгеше.
Қала бұл адам қолымен жасалған экожүйе, жасанды ... Ірі ... ... өте ... ауру ... саны ... шу, ... ету
кеңістіктің тар болуы және ластану өте жоғары болумен сипатталады.
Қазақстан бойынша ластанған 9 қалалар анықталған: ... ... ... ... ... ... Ақтөбе, Риддер, олардың
ішінде атмосфера ауасы қатты ластанған 7 қалалар – ... ... ... ... ... ... ... жауын-шашынның
химиялық құрамы ... ... ... ... 32,5 %, ... 23,5 %, ... 11,8 %, кальция ионы
12,6 % и натри ионы 8.6 %-ын құраған.
Қазақстан статистикалық агентігінің ... ... 2011 ... ... жалпы тұрақты ластау көздері 2010 жылы 168 712 жеткенб соның
ішінде Шығыс Қазақстан оьлысында 17 189 ... ... ... ... ... салыстырсақ, 2011жылы өнеркәсіп орындары азайған [13] (кесте
1).
Кесте 1
| ... ... ... саны ... |
| |2 008 |2 009 |2 010 ... |152 820 |166 019 |168 712 ... | | | ... |5 755 |5 649 |6 033 ... |7 789 |8 609 |9 958 ... |6 775 |6 283 |5 974 ... |17 381 |20 338 |23 269 ... ... |6 283 |6 760 |7 145 ... |8 272 |8 377 |8 417 ... |7 405 |8 046 |9 163 ... |8 597 |10 265 |10 593 ... |5 436 |5 557 |6 014 ... |20 755 |22 452 |21 568 ... ... 953 |18 207 |12 663 ... |5 514 |6 844 |7 703 ... |3 997 |4 884 |6 272 ... | | | ... Қазақстан |18 305 |17 764 |17 189 ... ... |3 681 |3 883 |4 494 ... ... |14 922 |12 101 |12 257 ... ... ... шығарындылары 2010 жылы 639,3 мың ... ... ... көлемі бойынша Павлодар облысы бірінші ... 2010 жылы 205,5 мың ... ... ... ... ... облысы
алған 183,4 мың тоннаға жеткен.
Американдық және ... ... ... бойынша қалада
күн радиациядағы 15% аз, шу 30%-ке көбiрек және химия заттардың мөлшері өте
жоғары. Бір ... ... ... бар ... рак ... саны, жүрек қантамаыр ауруымен ауыратындар саны екі ... ... ... ... қан ... ... ... алу мүше
ауру, көз, асқорыту мүшелерiнiң аурулары өте жоғары. Барлық зиянды заттар
химиялық ... және ... емес ... және ... ... ... бөлінеді. Қазақстан бойынша сұйық және газ
тәріздес ластайтын заттардың шығарындылары (кесте ... ... және газ ... ... ... ... мың тонна
| |2008 |2009 |2010 ... ... |1 954,3 |1 680,9 |1 587,2 ... |35,8 |31,8 |37,6 ... |194,0 |205,1 |109,2 ... |45,7 |48,1 |51,4 ... |104,8 |98,1 |95,6 ... ... |39,7 |46,9 |55,2 ... |18,9 |10,4 |10,3 ... |801,8 |511,1 |477,8 ... |57,6 |61,6 |59,3 ... |29,1 |29,7 |25,6 ... |58,5 |59,0 |63,6 ... ... |32,0 |31,1 |31,5 ... |350,9 |341,3 |367,0 ... ... |33,2 |40,8 |42,0 ... Қазақстан |110,5 |110,9 |107,5 ... ... |30,7 |45,1 |43,9 ... ... |11,1 |9,9 |9,7 ... ластайтын улы заттар бұл ауыр металлдар, олардың ... ауыр ... ... отын ... ... ... қалдықтар, өнекәсіп қалдықтары және ауылшаруашылығы топырақ
жабындысын ластауда. Ауыл шаруашылығында ... ... ... ... химикаттар тек жоғары өнім беріп қана қоймай, топырақты және
суды ластап, адам ағзасына да үлкен зиян ... ... ... көң топырақты ластайтын негізгі фактор, оларды көптеген зиянды
микроағзалар жиналады, ... ... ... ... ... бруцеллез ауруын тудыратын микроағзалар. Тырысқақ ауруы адамға
шырышты ... ... және ... тері ... ... ... ... ол әртүрлі ауру тудырушы ... ... ... алатындығы. Осындай қоздырғыштарға: ботулизм және ... ... ... ... жиналған топырақта
кемірушілерге өте қолайлы орта, олар туяремия, оба және тағы ... ... ... үшін ластанған суды тұтыну өте зтянды. Өнеркәсіп және ауыл
шаруашылығының тазартылмыған ағындылары көздері ауыз ... ... ... Ағынды сулар құрамында ауыр металлдар және улы ... ауру ... ... ... және тағы улы ... ... ... 3
Су құрамында кездесетін улы заттар және тудыратын аурулар
|Су құрамындағы улы заттар ... ... ... ... ... ... ... |2. ... ... ... ... |3. ... ... ... |4. Көру ... ... ... Цинк | ... ... | ... ... ... ... ... Уран |2. ... ... ... Плутони |3. ... ... ... Тори |4. ... ... және нашар |
|4. Стронци ... ... Цези | ... емес ... |Су ... және ... ... Азот ... улы зат ... ... ... сүзілетін көгiлдiр жасыл |
| ... ... ... |
| ... Адам ... ... улы |
| ... ... алып ... ... |1. ... ... Әр ... улы заттар |2. ... ... ... туғызатын микробтар |3. Миокардит |
| |4. ... |
| |5. ... ... және органикалық |1.Нефрит ... ... |2. ... ... Фтор ... туу ... ... ... ... Хлор және оның қосылыстары |4. Мутагендік ... ... Бром |5. ... ... болуы |
|4. Хлороформ |6. ... ... ... |
| ... органдардың онкология |
| ... ... ... ... ... заттармен қатар ауа ластайтын және адам ағзасына
кері әсер ететін кең таралғанын химия заттардың ... ... ... ... Атмосфераға түсетін көздерi: көмiр және мұнай өнеркәсібі,
шыны өнеркәсібі. Жүйке жүйесiнiң ... қан ... ... және зат ... ... ... Ұзақ уақыттың бойы әсер
етіп, өкпе және тері рак ... алып ... Н6 ... ). ... ... көздерi: мұнай өңдейтiн зауыттар,
автомобиль газдары. Ұзақ уақыт бойысында ... ... ... ... ). ... түсетін көздерi: металлургия өндiрiс, көмiр
және мұнай және қоқыс өртеу ... Ұзақ ... ... ... және ... ... ... сүйектердің әлсіреуіне алып келеді.
Сl2 (хлор ). Атмосфераға түсу көздерi: химия ... ... ... алып ... ... газ ). ... түсу ... көлiк газдары, көмiр және
мұнайды өртеу. Жүрек қызметін және қан айналым жүйесiнiң жұмысын ... ... ... ... түсу ... ... ... өнеркәсібі.
Ағзаға көп мөлшері (балаларда тiстерінің бұзылуы ) флюорозға алып келедi.
НхСх (көмiрсутектер ). Атмосфераға түсу ... ... ... булары. Күн жарығында азотты оксидімен реакцияға түсіп,
фотохимиялық қабат пайда болады.
НСНо ... ). ... түсу ... автокөлік және химия
өнеркәсібі. Көздiң және мұрынның ... ... ... (хлор сутегi). Атмосфераға түсу көздерi: қоқыс өртеу зауыттары,
химия өнеркәсібі. Көздiң шырышты қабатын және ... ... ... ). ... түсу көздерi: көмiр және мұнайды өртеу, болат
балқыту өндiрiсi. Тремор және психикалық ауруларды тудырады.
HNO3 ... ... ). ... түсу ... атмосферадағы (NO2)
азотты диоксидтiң реакциялары. Респиратор ауруларын тудырады.
Mn (Марганец ). Атмосфераға түсу көздерi: ... ... ... Паркинсонның ауруларын тудырады.
Ni (никель ). Атмосфераға түсу көздерi: ... ... ... ... газа ... Өкпе ... ... (озон ). Атмосфераға түсу ... күн ... ... және ... ... түсуінен пайда болады. Көздің
шырышты қабатын зақымдайды, астма ауруын қоздырады.
Pb ... ). ... ... ... ... ... ... болат балқыту өндiрiсi. Мидың қызметін бұзады, қан ... ірі өзен ... ... ... шығыс және солтүстік –
шығыс аймақтарын басып өтеді, бұл аймақтар түсті ... ... ... ... ... ауыл ... ауыз су және ... сулармен қамтамасыз етіп отырған негізгі көз болып табылады. Ертіс
өзененіне 53өнеркәсіптің пайдаланылған сулары ағызылады. Бір жылда түсетін
қалдық ... ... ,1,3 ... м3-ті ... оның ... 10 %
тазаланбай, тазаланбай, 30% ... және ... ... ... түседі.
Шығыс Қазақстан өзендері Республика бойынша қатты ластанға өзендер қатарына
жатады .
Табиғи және әлеуметтік-экономикалық ... адам ... ... әсер ... Біз қай ... ... немесе қай фактор әлсіз
етеді деп бөлу өте күрделі. Сондықтан біз табиғи тепе ... ... ... орта ... ... ... дені сау болуанаң
кепілі.
2 ТАРАУ ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАННЫҢ МЕДИЦИЦНАЛЫҚ-ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2.2 ... ... ... ластануына медициналық-географилық
тұрғысынан баға беру
Шығыс Қазақстан пайдалы қазба байлықтарына бай ... осы ... ... ... ... экологиялық мәсілелер туындауда. Шығыс
Қазақстан облысының жер қойнауы кен байлықтарына ... ауыр ... ... ... ... - ... 1,2 –
42,0 ШРК, қорғасын 1,4-17,5 ШРК, мыс 1,5-9,8 ШРК, мырыш 1,1- 6,6 ШРК ... 1,6 ... ... 1,2 – 29,0 ШРК, ... 1,7 – 14,6 ШРК, мыс 1,2 ... ШРК және ... 2,0 – 7,1 ШРК. Риддер көктем - кадмди 2,6 – 57,0 ШРК,
қорғасын – 1,5 – 31,7 ШРК, ... 2,3 – 8,6 ШРК, мыс 1,9 ШРК және ... ... күз – ... 1,7 – 12,5 ПДК, ... 2,1 – 24,0 ШРК, мырыш 1,1 – 6,5
ШРК және мыс 7,3 ШРК.Өскемен күкірт ... ... азот ... ... сутегімен ластанғаның көреміз. Семей
көміртегі оксиды, азот диоксиді, ... ... ... ... азот ... ... ластанған. Глубокое кенті азот
диоксиді,фенолмен ластанған [14].
Облыс өнеркәсібінің басты ... ... ... ... ... ... “Шығыс Қазмыс” бөлімшесін, ҚР Ұлттық банкісінің РМК
“Қазақстан монета ... ... ... ... ... ... элементті компаниясы”, “Қазмырыштех” ЖШС-терін қамтиды. Бұл
кәсіпорындар өздерінің шығарған сан алуан, бағалы өнімдері ... ... ... Ауаны ластайтын өнеркәсіп салалар Өскемен ... ... ... ... өнеркәсіп салалары. Семей энергетика,
құрылыс материалдары өнеркәсіп салалары ластайды. ... ... ... ... ... ... ластайды (кесте 4).
Кесте 4
Қалалардағы атмосфералық ауаның сапасы
|Қалалар |Ауаның ластануына әсер ... ... ... |
| |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 | ... |7,0 |8,7 |6,5 |7,2 |7,9 ... |
| | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |
| | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... |4,1 |4,8 |4,0 |4,6 |4,2 ... | | | | | ... |
| | | | | | ... |7,4 |8,3 |7,6 |7,4 |7,5 ... |
| | | | | | ... | | | | | ... |
Негізгі атмосфера ауасын ластайтын зиянды заттар 372 ... ... ... ... заттар. Қазақстан бойынша
атмосфера ауасы қатты ластанған қалалардың ... ... ... олар: Өскемен, Риддер және Зырян қалалары. Өскемен және Глубокое
кентінде ластаушы заттар арасында күкірт диоксидінің мөлшері өте ... ... ... ... ... өндеу барысында түседі.
Атап айтсақ: күкірт, көміртек, азот, хлор және ауыр метеллдар. Күкірттің
көп ... ... ... өнеркәсібінде сульфид шикі затын өндеу
кезінде және ... ... ... ... өте ... ... ... түседі, бұл көмірді өртеу барысында жылу электр станциясында
сүзілмей және ... ... ... Атмосфераның ауасының ластауына
көліктің газдарыда үлкен ықпал етеді, автокөлік газдарынан шығатын ... 200 жуық ... ... мен ... бар. ... ... ... 60 %, азот тотығының 40 % атмосфераға
түседі. ... ... ... ... улы ... ... автокөлік
бекеттерінің техникалық қызметті дұрыс көрсетпеуі, автокөлік жанармай
сапсының төмен болуы және арнайы осы ... ... ... болмауы.
Төмендегі суреттен Шығыс Қазақстан облысындағы тұрақты ластану көздерінің
саның көруге болады. Ең ... ... ... ... ... 1).
Сур.1. Шығыс Қазақстан облысының тұрақты ластау көздерінің саны бірлік
Ертіс өзені тек Шығыс Қазақстан үшін ғана емес Республика үшінде маңызы
зор су ... ... ... негізгі ластаушы көзі Зырян қорғасын және
Риддер полиметалл комбинаттары ... ... ... күн ... ... ... метр ... мыс, қорғасын және басқада металлдар бар
ағынды сулар ағызылады. Өзен алабына 53 ... ... ... ... Қазақстан облысының тұрақты көздерден шығатын ластайтын
заттардың атмосфераға шығарындылары мың ... ... ... ең
жоғарғы көрсеткіш 2007 жылы байқалған (сурет 2).
Сур. 2. Шығыс Қазақстан ... ... ... шығатын ластайтын
заттардың атмосфераға шығарындылары мың тонна
Өзен алабына 80 жуық химиялық элементтер түседі, алайда оның тек 12-15
түріне ғана ... ... Бір ... ... ... сулар 1,3 млрд.
м 3- -ті құрайды, оның шамамен 10%-ы тазаланбай, ал , ал 30 %-ға ... ... ... ... ... түседі. Ертіс өзені алабы бойына
ШЖК мөлшері, микробиологиялық көрсеткіш бойынша 24 ... ... ... және газ ... ... ... шығарындылары мың тонна ... ... 2004 жылы ... ... ... және газ тәріздес ластайтын заттардың шығарындылары мың
тонна
Семей полигонындағы жарылыстар Шығыс Қазақстан халқы үшін орны ... ... Бұл ... қоса Семей қаласының экологиялық
жағдайы аландатушылық тудыруда. Негізгі ... ... ... ... өнеркәсіп салалары болып ... ... ... ... шаң-тозаңнан болатындығы үнемі тіркеуге
алынады, бұл ... ... ... және ... ЗАҚ зауытынан қатты
заттегі шығарындыларына байланысты [15].
Қазақстан үшін ... ... ... көму ... ... Мысалы, Үлбі металлургиялық комбинаты соңғы қырық жылда 100 ... ... ... ... ... ... ... завод және қалдық қойма қала ішінде орнасқан. ... ... ... ... ... жеткен. Өңдірілетін және өңделетін рудада
қорғасын, мырыш, ... ... ... ... ... күміс, кадмий, сынап
кездеседі. Ластайтын қатты ... ... 2005 жылы ... ... ... ... қатты заттардың шығарындылары мың тонна
Жоғарыда аталған мәселерге қоса ... ... ... ... ... ... ... ормандар жалпы ауданнан 3,5% алады. Шығыс
Қазақстан облысында бүкіл ... ... 60,5% осы ... Орман ағаштарын кесу қазіргі кезде экологиялық мәселелерді
өршітіп ... ... ... ... ... ... ауасы қатты
ластанған қалалары көрсетілген және қандай ластаушы заттар басым екені
көрсетілген.
Көріп ... ... орта ... ... ... ... жай-күйіне тәуелді. Мемлекеттік санитарлық
эпидемиологиялық қадағалау ... ... ... ... ... ... олар ... қаласындағы және Өскемен
қаласындағы 9 өндірістік кәсіпорындарының ... ... ... ... ... нәтижесінде «Юко» ҚР ЖШС-нен басқа
кәсіпорындардың аумақтың санитарлық жағдайы қанағаттандырмағандықтан оларға
әкімшілік  шаралары қолданылды. Ірі ... мен ... ... ... ... ... ластануы түрлі-түсті металлургиямен
жылуэнергетикасы кәсіпорындары шығаратын шығарындыларға ... ... ... ... ... ... ... заманғы
өнімдерді енгізбей тұрып, экологиялық жағдайды өзгерту мүмкін емес [16].
Шығыс Қазақстандағы денсаулықтың нашарлағаны экологиялық ... ... ... қала ... белсенді демалысқа деген
қызығушылықтарының төмендеуінің ... ... бұл ... ... ... ... ... мүмкіндіктері
шектелген. Қазіргі уақытта функционерленген үш саябақ қала тұрғындарының
демалу қажеттілігін қамтамасыздандыра ... ... ... ... ... ... ... (кесте 5).
Кесте 5
2010 жылы гидрохимиялық көрсеткіштері бойынша ... ... ... ... ... ... ... ластану |Ингредиентте|Орташа |ШРК-ның |Су сапасы |
| ...... | |
| | ... су |ция, ... | |
| | ... |мг/л ... | |
| | ... | | |
| | |і | | | |
| |2009 |2010 | | | | ... ө. |3,69 |2,75 ... |0,065 |6,5 |4 ... ... | | ... |0,0044 |4,4 ... ... | | ... |0,31 |3,1 | |
| | | ... |0,014 |1,4 | |
| | | ... | | | |
| |5,05 |4,77 | | | |5 ... ... ө. | | ... |0,1778 |17,8 |лас ... | | |Мыс (2+) |0,0048 |4,8 ... ... | | ... ... |0,24 |2,4 | |
| | | ... ... |2,3 | ... ө. |3,99 |3,61 ... |0,115 |11,5 |4 ... |
|(Шығыс | | ... ... |0,40 |4,0 ... ... | | |Мыс (2+) |0,0035 |3,5 | ... ө.|3,38 |4,20 ... |0,149 |14,9 |5 ... |
|(Шығыс | | ... |0,0051 |5,1 ... ... | | ... |0,022 |2,2 ... | | ... |0,88 |1,7 | |
| | | ... |0,016 |1,6 | ... ... |12 ... |0,582 |58,2 |7 ... ... | | |Мыс (2+) |0,0078 |7,8 ... лас |
|Қазақстан | | ... |0,03 |3,0 | |
| | | ... |0,89 |1,8 | |
| | | ... | | | ... күні ... ... ... қаласы үшін ең өзектілердің бірі
болып табылады, өйткені Өскемен қаласы бірегей урбанизацияланған жүйені
көрсететін Қазақстанның өте ірі ... ... бірі ... қаласында қалыптасқан экологиялық ахуалды ескере отырып,
жергілікті атқарушы билікпен экология ... және ... ... ... мен ... бағытталған табиғатты қорғау іс-
шараларының орындалуына көп көңіл бөлінеді, олар облыстық және ... ... ... ... ... ... жеке
қаражаты есебінен де жоспарлануда және жүзеге асырылуда. Су деңгейінің
төмендегені үшін ... ... ... ... бойынша жұмыс
жүргізілді, оның ... ... ... су ... ... ... ... болатындығы анықталды;3.
Атмосфера ауасының ахуалын мониторингтеу, зиянды заттарды бейтараптау және
су ағысын тазалау ... ... ... ... ... және оларды
Өскемен қаласына енгізу мүмкіндіктері қарастырылды.
2. Шығыс Қазақстан халқының өмір сүру ... әр ... ... тән кең етек ... аурулар бар. Оны
арнайы мамандар да жоққа шығармайды. ... ... ... ... ауруға шалдыққандар көп. Ал басқа аймақтарда қандай сырқат
түрлері басым және ол ... ... ... орын алып ... ... ғылыми түрде дәлелденген. Мәселен, Қызылорда облысында ... көп. Оның ... ... осы ... күріш егісін дамытуға күш
салып, сан ... ... мен ... ... қолданылды. Қазіргі кезде
де аталған аймақтан гепатит В мен С қосарлана кездеседі. Соның ... ... ... ... ... қатерлі ісіктері жиі анықталуда.
Солтүстік облыстарда, ... ... ... ... ... ... ... облысы, Жетісу жерінде паразит аурулар – альвеококкоз бен
эхинококкоз жиі ... ... ... жас ... ... ... ... себебі жүйелі түрде санитарлық-эпидемиологиялық, ветеринарлық бақылау
дұрыс жүргізілмейді.
Қазақстан Республикасы Статистика жөніндегі агенттігінін деректері
бойынша қазіргі таңда ... ... ... ... саны 1398083 ... Бұл ... 2010 жыл ... ал 2009 жылы 1397542 болған[13]. Бұл
деген халық саны 2010 жылмен ... 2009 жыл ... саны ... ... Халықтың жұқпалы аурулардың жекелеген түрлерімен ауыруы
(кесте 6).
Кесте 6
Халықтың жұқпалы аурулардың жекелеген түрлерімен ауыруы
|Жылдар ... ... ... ... |
| ... | ... |1 878 |641 ... |1 640 |575 ... |1 506 |254 ... |1 531 |114 ... |1 248 |121 ... |104 |23 ... СЭС деректеріне сүйенсек Шығыс Қазақстан облысында тыныс алу
органдарының туберкулезі 2007 жылдан 2011 жыл ... ... ... көреміз. Шығыс Қазақстандағы өнеркәсіп орындар және ... ... ... ... ... ... ... зиян
келтіруде. Қазіргі таңда Шығыс Қазақстанда онкологиялық аурулар ... ... ... кең етек ... ... 7).
Кесте 7
Ең кең таралған жұқпалы аурулардың түрлерімен халықтың ауыруының өсімі
(төмендеу) пайызбен
| ... |
| | ... | |
| ... ... |
| | ... ... ... |86,6 |86,4 ... | | ... |1 640 |575 ... |1 506 |254 ... |1 531 |114 ... |1 248 |121 ... |104 |23 ... ... Шығыс Қазақстан облысы бойынша, ал жекелеген қаларға
тоқтала өтсек онда медицицналық ... ... ... ... жылғы қаңтар-сәуірмен салыстырғанда туылғандардың саны 10,4%-ға
кеміп, 1496 адамды құрады.   Содан басқа өлі туылған 22 бала ... ... 1399 адам ... ... жылғы сәйкес кезеңмен
салыстырғанда 3,9%-ға кеміді.Өлімге соқтырған ... ... ... ... ... ... ... (өлгендер ішінен 46,7%),
жүректің ... ... (16,9%), ... қан ... ... ісік ... (14,4%), ... оқиғалар және улану мен жарақат
алу (8,6%) басым болды.2010 жылғы қаңтар-сәуірмен ... ... ... саны –9,1%-ға, тыныс алу органдары ауруларынан қайтыс болғандар
саны –10,0%-ға өсті [14].
Қан ... ... ... ... болғандар-3,8%-ға,ісік
ауруларынан қайтыс болғандар-7,3% кеміді.1 жасқа дейінгі 27 сәби қайтыс
болды. Соның ішінде: перинатальды ... ... ... жағдайлардан – 10
сәби (2010ж. сәйкес кезеңіне 30,3%), туа пайда болған ...... сәби ... ... 2011 ... ... Өскемен қаласында 721
неке және 481 ажырасу тіркелді. 2010 ... ... ... ... неке саны ... ... ажырасқандар 2,8%-ға артты. Қалалық
жерде неке саны 5,7%-ға қеміді , ажырасу 3,0%-ға артты, ауылдық ... ... және ... 2 [18]. ... туберкулезбен сырқаттанушылар саны
пайызбен көрсетілген. (сурет 5).
Сур.5. Туберкулезбен сырқаттанушылық халықтың 100 000 адамына
шаққандағы ... ... ... ... ... ... ... психиатр,
нарколог. неонатолог. 2011 жылы ... саны 13605,5 ... ... 27,5, аса ... ісік 55,0, қаңт ... 137,6, ... ... анемиясы 284,4 адам ауырған /19/.
Жалпы қазақстан бойынша ... ... ... болу
көрсеткішінің құрылымында өкпе рагы (100 мың тұрғынға шаққанда 17,6 оқиға),
асқазан рагы (15), сүт ... рагы (8,2) және өңеш рагы (8,1) ... ... ... екі ... 17 мың адам есепте
тұрса, жылына 2300-2400 адам жаңадан ... ... 6) ... ... жаңа ... ... ШҚО
Жалпы облыста ауруханалық ұйымдар саны 2010 жылы 103-ке жеткен. 2003
жылы 104, 2004 ... 2005 ... 2006 жылы 114, 2007 жылы 116, ... 2009 жылы 102, 2010 ... ке жеткен. Ауруханалар төсегінің саны
2008 жылы 13249, 2009 жылы 12668, 2010 жылы ... ... ... (100 000 ... ... ... алғаш тіркілген
аурулардың саны) (Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің
деректер бойынша) Шығыс ... ... ... Алматы облыстарынан
кейінгі үшінші орында алады .
Шығыс Қазақстан медицицналық-географиялық ... ... өте ... ... көптеген жұмыстар жасалынып жатыр. Алайда ... ... ... ... Мемелекет тарапынан көптеген ... ... ... жыл сайын бөліруде.
Қорытынды және шешімдері
Қоршаған орта тазалығы ... ... сау болу ... ... орта ... ... тән саулығын сақтаймыз. Қоршаған
орта тазалығын сақтау үшін ... ... ... алдымен: озық
технологияларды пайдалану керек, өндіріс қалдықтарын түзілуін азайту және
оларды қайта өндеу, жылу ... ... ... ... ... технологияларды, күкірт және азот тазалау түтін-газдарының заманауи
әдістерін енгізу керек. ... мен ... ... ... ... ... ... салу барысында табиғи-экологиялық
факторларды ... алу ... ... зерттеулердің
қазіргі таңда теориялық және тәжірибиелік маңызы зор. Медициналық-география
эпидемология, микробиология, ... ... ... ... және ... ... оның ... ландшафттанумен
байланысты болғандықтан, алынған мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... құрастыруға
болады. Жалпы медициналық-география туралы қосымша ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлері және құрылыс жоспарлау мамандары
пайдалана алады. ... ... ... және медицина
ғылымдарының түйіскен ... ... ... Осы зерттеулер негізінде
демалыс ... ... ... құрылыстарын
жоспарлауға мүмкіндік ... ... орта ... ... сау болу ... сондықтан қоршаған орта тазалығын сақтай
тән саулығын сақтаймыз.
Шешімдері: Қоршаған орта тазалығын сақтау үшін ... ... ... Озық ... ... ... өндіріс қалдықтарын түзілуін азайту және оларды қайта өндеу;
3) жылу ... ... ... ... ... жаңа
технологияларды, күкірт және азот ... ... ... ... ... ... мен ... орындарын көгалдандыру жұмыстарын ... ... салу ... ... ... есепке
алу;
5) медициналық-географиялық карталар жасау;
6) жасалған медициналық-географиялық ... ... ... ... орталықтарды және демалыс орталықтарын
жоспарлап салу.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Соросовский образовательный журна, C. A. Куролап 6 том, №6, ... ... ... ... С52- ... ... ... и здоровье.Сб. нау.тр. Л Наука, 218С. 1989.
3.Воронов А.Г. ... ... ... и ... ... ... - С.13-19 .
4. Е. Н., ... очаговость трансмиссивных болезней в связи с
ландшафтной эпидемиологией зооантропонозов, М. — Л., 1969. . - С. ... ... тілі ... ... ... ... ... География
және геодезия: - Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. -260 б.
6. Хван Т.А.,Хван П.А. Безопасность жизнедеятельности. Серия ... ... ... ... н/Д: ... 2003. С.43 - 48..
7. ЗВоронов, А.Г. Медицинская география : Зоонозы и сапронозы / Анатолий
Георгиевич Воронов; МГУ им. М. В. ... ... фак.- М.: ... ... 105, [1] с.
8. Содержания, методики и ... ... ... медико-
географических карт, дис.... канд. тех. наук: защищена 2007/ ... ... ... рук ... Т. В, ... ... ... и картографии.
9. Қазақстан Республикасы. Қоршаған орта және экология . / Под ред. ... ... А.Р. ... 2006. 3 ... ... С.М. Особенности геоэкологической обстановки природной
среды Восточного Казахстана / С.М. Баяндинова // Вестник КазНУ. Сер. ... ... ... ... Г.А. ... ... промышленных узлов Восточно
Казахстанской области. // Сб7 науч.ст.-Усть-Каменагорск: ВКГУ.1999.-№1-С336-
340. 4 Экологический Беллютень.ВК облостное ... ... ... ... ... қорғау және Қазақстанның орнықты ... ... ... Редакциясын басқарған Смаилов Ә.– Астана, 2010.- 119-
135 б.
13. Предварительные данные за 2010 год. //Статистический сборник 2011, ... /Под ... ... Ә. – ... 2011. - С. 32-45.
14. Мұқашева, Ж.Н. Қазақстанның табиғи жағдайына медициналық-географиялық
сипаттама / Ж.Н. ... ... ... // ... ... сер.- 2003.- ... 64-68 б.
15. НПанин, М.С. Эколого-биогеохимическая оценка техногенных ландшафтов
Восточного Казахстана / Михаил Семенович Панин; М-во ... и ... ... гос. ун-т им. ... Отв. ред. Ж. У. Аханов.- Алматы:
Эверо, 2000.- 223 ... ... С.С. ... проблемы радионуклидного загрязнения
ландшафтов восточной части Казахского мелкосопочника : автореф. дис....
канд. геогр. наук / ... ... ... ... рук.: К. ... Р. А. ... ... [б. и.], 2007.- 16, [4] с.
17. Мамбетказиев Е.А., Мамбетказиев Р.А., ... К.М. ... ... ... вод Усть ... в ... ... реки Иртыш.Усть-
Каменогорск, 2005/www.rambler.ru/
18. Здоровье наеления Республики казахстан и ... ... в ... ... ... ... географическая.2006,№2 (13).37-40.
20. Вестник КазНУ.Серия географическая.2006,№1 (22).90-92.
21. Вестник КазНУ.Серия географическая.2006,№2 (3).49-51
22. Жумабаев Р.М. Өскемен қаласында ... ... // ... ... ... 2 (10) 2006.-С 65-70 ... ... Р.А. Сезонная периодичность психотропных обострений.// Вестник
Семипалатинск, серия география.№ 2 (10) 2006.-С 20-25 б.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геожүйенің ластауындағы техногендік факторлар анализі47 бет
Рекреациялық жүйе39 бет
Қазақстанның оқу-ағарту жүйесі12 бет
1. ЖШС «lifecare ethicals» компаниясының жалпы сипаттамасы14 бет
Ішкі аурулар және стоматология клиникасында жедел жағдайлар кезіндегі жедел жәрдем көрсетудің клиникасы13 бет
Адамдарға зақым алу күю және үсік шалған жағдайда көмек көрсету7 бет
Адамзат даму тарихындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік мәдени статусы30 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет
Азаматтардың денсаулығын сақтау туралы заң.16 бет
Азаматтық құқықтағы өтелмелі қызмет көрсету26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь