Мемлекет шығыстарының мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТ ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1. Мемлекеттік шығыстардың экономикалық мәні 4
1.2. Мемлекет шығыстарының құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.7
1.3. Мемлекет шығыстарының сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... .7.9
1.4. Мемлекеттік шығыстарының жұмсалу бағыттары ... ... ... ...9.12

ІІ БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРДЫҢ БӨЛІНУІ
2.1. Халықты әлеуметтік қорғау шығыстары ... ... ... ... ... ... ... ...13.20
2.2. Ғылыми.техникалық прогресті қаржыландыру ... ... ... ... ..21.22
2.3. Қорғанысқа жұмсалатын шығыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23.24
2.4. Басқаруға жұмсалатын шығыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25.26

ІІІ БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРДЫҢ ЭКОНОМИКАНЫ
ЖЕТІЛДІРУІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27.28

Қорытынды. 29

Қолданылған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Бүгінгі әлемдік экономикада Қазақстан Республикасының өзіндік орны айқындалып қалды. Бұл мәселенің өзектілігі әлемдік экономикалық қауымдастықта еліміздлің нарықтық бағытта дамушы ел деп танылумен арта түсті. Себебі Елбасымыз атап көрсеткеніндей «мемлекетіміз әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына қосылуы керек» деп атап көрсетті. Сондықтанда болар бүгінгі күні экономикалық дамудың тиімді жолдарын табу туралы мәселесі сұрақтар кең түрде талқылауға түсіп отыр. Ал мұндай жоғарғы дамуға қол жеткізу және Қазақстан Республикасының бастан кешкен дағдарыстық жылдарды атқа тастап, дамудың тиімді жолына түсу үшін мемлекеттің қолдау шаралары қажет болып табылады.
Экономикалық дамудың қазіргі кезеңінде орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамдық өндірісітің қажетті қарқыны мен үйлесімін қамтамасыз етуге, оның салалық және аумақтық құрылымын жетілдіруге жетуге, экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін қажетті көлемде қаражаттарды қалыптастыруға, ірі әлеуметтік өзгерістерді жүргізуге мүмкіндік береді. Қаржыны орталықтандырудың арасына ақша қаражаттары, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатын табысты іске асыру үшін жағдайларды дайындай отырып, экономикалық және әлеуметтік дамудың шешуші аумақтарына шоғырландырылады.
Міне осыған байланысты, мен курстық жұмысының тақырыбын «Мемлекет шығыстарының мазмұны» деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектілігі мемлекеттік шығыстар елдің орталықтандырылған қаржыларының негізін құрай отырып, барлық шаруашылық қызметті және қоғамдық қатынастарды жүргізіп және қолдап отыратын бірден бір қаржы құрылымы болып табылады. Мемлекеттік шығыстардың дамуы жыл сайынғы бюджеттік бағдарламалар мен заңдар арқылы белгіленіп, дамып отырады. Мемлекеттік шығыстардың құрамы арқылы қоғамда мемлекеттің іс-шаралары орын алып, қызметтері атқарылады.
1. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2008ж. 29 желтоқсан)
2. Құлпыбаев С. «Қаржы» Оқулық – Алматы,2007ж.
3. Ли В.Д. «Финансы вопросов и ответов» Учебник – Алматы,2007г.
4. Н. Назарбаев «Қазақстан-2030» Процветание, безопасность и благсостояние всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана.
5. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы- Алматы,2003ж.
6. Қазақстан Республикасының Заңы «2008 жылға арналған республикалық бюджет»
7. Қаржы Министрлігінің Статистикалық бюллетені №2 (122) ақпан 2009 ж.
8. Мельников В.Д. «Основы финансов» Учебник – Алматы 2007г.
9. Ильясов К.К, Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета. Учебное пособие – Алматы,2003 г.
10. Құлпыбаев С. Және басқалары. Қаржы теориясы. Оқулық – Алматы,2001 ж.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТ ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1. Мемлекеттік шығыстардың экономикалық мәні 4
2. Мемлекет шығыстарының
құрамы.............................................5-7
3. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРДЫҢ БӨЛІНУІ
1. Халықты әлеуметтік қорғау шығыстары...............................13-
20
2. Ғылыми-техникалық прогресті қаржыландыру..................21-22
3. Қорғанысқа жұмсалатын шығыстар...................................
23-24
4. Басқаруға жұмсалатын шығыстар
..........................................25-26
ІІІ БӨЛІМ. ... ... ... ... ... экономикада Қазақстан Республикасының өзіндік орны
айқындалып қалды. Бұл мәселенің өзектілігі әлемдік экономикалық
қауымдастықта еліміздлің нарықтық бағытта ... ел деп ... ... ... ... атап ... «мемлекетіміз әлем таныған,
алдыңғы қатарлы елдер қатарына қосылуы керек» деп атап көрсетті.
Сондықтанда болар бүгінгі күні экономикалық ... ... ... табу
туралы мәселесі сұрақтар кең түрде талқылауға түсіп отыр. Ал мұндай жоғарғы
дамуға қол ... және ... ... ... кешкен дағдарыстық
жылдарды атқа тастап, дамудың тиімді жолына түсу үшін мемлекеттің қолдау
шаралары ... ... ... ... ... кезеңінде орталықтандырылған қаржы
ресурстары мемлекетке қоғамдық өндірісітің қажетті қарқыны мен ... ... оның ... және ... ... жетілдіруге жетуге,
экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін қажетті
көлемде қаражаттарды қалыптастыруға, ірі әлеуметтік ... ... ... Қаржыны орталықтандырудың арасына ақша қаражаттары,
мемлекеттің экономикалық және ... ... ... іске ... ... ... отырып, экономикалық және әлеуметтік дамудың шешуші
аумақтарына шоғырландырылады.
Міне ... ... мен ... ... тақырыбын «Мемлекет
шығыстарының мазмұны» деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектілігі мемлекеттік шығыстар ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық қатынастарды жүргізіп және қолдап отыратын бірден
бір қаржы құрылымы ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар мен заңдар арқылы белгіленіп, дамып
отырады. Мемлекеттік шығыстардың құрамы арқылы қоғамда ... ... орын ... ... атқарылады.
Осы жұмысты орындаудағы мақсатым мен міндеттеріме: қаржы
саласындағы мемлекеттік шығыстардың экономикалық мәні мен ... ... ... ... функциялары мен қызметтерін талдау, мемлекеттік
бюджеттің, мемлекеттік бюджеттен тыс ... ... ... үйымдардың, өндірістік және өндірістік емес сфералар мекемелерінің
шығыстары ... ... ... талдау және осылардың негізінде 2009
жылғы мысалға ала отырып бюджекттің шығыстарын талдау болып табылады.
ІБӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТ ... ... ... шығыстардың экономикалық мәні
Мемлекет шығындары мемлекет ... мен ... ... ... Ол ... ... салаларын нығайтуға, көмір
өнеркәсібі, электроэнергетика, теңіз, теміржол және әуе транспорты, ... ... атом ... т.б. ... ... бағдарламалар
мемлекетпен белгіленеді. Әңгіме, өндіріс үшін маңызды, құны ... мен ... ... яғни негізгі капитал топталған салалар
жөнінде болып отыр. Алайда ... ... ... ... ... мен дағдарысқа өте сезімталдығын да байқатады.
Жекелеген салаларды, объектілерді толықтай немесе жартылай басқаруды,
экономика мен қоғам қауіпсіздігін ... ... ... мемлекет
тарапынан қолдауды талап етеді. Оған ... ... атом ... ... ... маңызы бар мәдени-тарихи
объектілер, демалыс, емдеу-сауықтыру орындары, қазбалы кен байлықтары, ... т.б. ... ... бар объектілер жатады. Бұл объектілер
мемлекеттік немесе муниципалдық ... ... мәні ... ... қаржысы мемлекеттің, ... ... ... қалыптастырып, алынған каражаттарды
мемлекет пен оның ... ... ... ... ... ... құны мен ... байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта
бөлумен ... ... ақша ... ... (өзінің билік пен басқару органдары арқылы), бір жағынан, жеке
кәсіпорындар, ... ... ... басқа жағынан, бұл сферадағы
ақша қатынастарының субъектілері болып табылады.
Ішкі ұлттық өнімнің өсуімен ... ... ... ... қарқынмен өсуі мемлекеттің қаржыларына тән сипат болып
табылады. Бұл құбылыс XIX ... ... ... ... заңы ... мемлекеттік белсенділік заңы" ретінде белгілі. Бұл ... ... ... ... ... ... шығындары өндіріс көлеміне
қарағанда жылдамырақ өсуі тиіс. А.Вагнер мемлекеттік белсенділіктің өсуін
үш фактормен байланыстырады:
1) экономика ... ... ... тірліктің күрделенуімен
және еңбек бөлінісінің тереңдеуімен; бұл мемлекет ... ... ... ... ... тәртібін заң қызметтерін кеңейтуді қолдаудың
қажеттігіне жеткізеді;
2) техника мен технология дамуы капиталдың үлкен мөлшеріне қажеттілікті
қажет етеді, бұл ... ... ... ... артышылықтары бар
акционерлік компаниялар немесе мемлекеттік корпорациялар қамтамасыз ... ... ... шыгыстары - бұл мемлекеттің жұмыс істеуімен ... ... ... ... ретінде олар қоғамдық өндірісті
дамытып, жетілдіру, қоғамның сан ... ... ... ... ішкі өнімнің бір бөлігін бөлумен және тұтынумен ... ... ... шығыстары — мемлекеттің қаржы саясатының маңызды құралы, оның
орталықтандырылған және орталықтандырылмаған кірістерін ... ... ... ... бір ... ... ... сол, ол қызметтің тек ... ... ... ... Сондықтан мемлекет шығыстарының мазмұны мен сипаты
мемлекеттің ... ... ... ... және ... ... байланысты.
"Шығыстар" ұғымының қос мағынасы бар:
1. Ақша қаражаттарын олардың мақсатты арналымы бойынша пайдалану, яғни
ақша қаражаттарын айырбас ... ... ... Бұл ... ... ... табыстардың есебінен жүзеге асырылатын
өндірістік және өндірістік емес ... ... мен ... ... ... ал ... қоғамдық өнім үш қорға: орын
толтыру қорына, қорлану қорына, түтыну қорына ыдырайды.
2. Айырбас ... ... ... ... ... сипаттағы
шығыстарды ажырата білген жөн, бүл шығыстар қаржы ... ... ... пайдаланған және кәсіпорындардың қорларын
мақсатты арналым бойынша бөлген кезде; ақша шығыстары барлық шаруашылық
жүргізуші субъектілердің түпкілікті табыстарын ... ... ... екі ... ... ... оның «шығындар» ұғымына түрленген
кездегі қарама-қайшылық пен күрделілікті қамтып көрсетеді: егер «шығыстар»
түпкілікті рәсуаны, тұтынуды («табыстарға» қарама-қарсы) ... ... ... ... ... ... келешектегі табысты
немесе пайданы күтудегі шығындарды білдіреді.
Шаруашылық жүргізудің әр түрлі жүйесінде (нарықтық және ... және ... ... ... түрлі кезеңдерінде мемлекеттің рөлі,
оның функциялары мен қызмет саласы өзгеріп ... ... ... ... ... ... мен көлемі тиісінше өзгеріп
отырады.
Мемлекет ... ... ... ... ... тыс қорлардың, мемлекеттік кәсіпорындар мен ... және ... емес ... ... ... ... сектордың кәсіпорындары шығыстарының қүрамына ... ... ... - пайдалану қызметімен байланысты
шығындар;
2) ұлғаймалы үдайы ... ... ... және ... жұмсалатын шығындар;
3) бюджетке жэне бюджеттен тыс қорларға төленетін төлемдер;
4) ... және ... ... ... ... ... тобы ... (капиталдардың) толық
айналымымен байланысты және өндіріс шығындарының орнын толтыру (өтеу) ... және ... ... ... ... Сондықтан кәсіпорындар
бойынша мемлекеттің шығыстары шығыстардың ... және ... ... мен ... ... бойынша шыгыстардың барльқ түрлерінің
жиынтығы мемлекет шыгыстарының ... ... ... шығыстарының басым
бөлігі мемлекеттің бюджетіне орталықтандырылған немесе ... ... ... ... таза табысы ... Олар ... ... өзіндік құнына кіріктірілетін
амортизация сомасымен өтелуі мүмкін, бұл сома ... ... ... ... үшін қарастырылған күрделі жұмсалымдарға
бағытталады. Мемлекет шығыстарының бір бөлігі салық төлемдері, қарыздардан
түсетін түсімдер түріндегі халықтың ... ... ... ... ... үшін ... өндірістік капиталдарды көбейту және
жетілдіру ... және ... ... ... ... ұзақ ... кредиттері тартылады.
Мемлекеттік шыгыстарын ұйымдастыруга оларды болжау, сондай-ақ ... мен ... ... ... ... ... ... жетеді. Сондықтан мемлекетгің шыгыстарын үйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... және халықтың әлеуметгік тұрмыс деңгейін арттыру мақсатында мемлекет
жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық табысты ... және ... ... ... экономикалық аудандар арасында бөлуге және қайта бөлуге
қатысады. Мемлекеттің шығыстарын жоспарлаудың басты ... ... ... ... ... қаржыландырудың мақсатты сипаты мемлекеттің
қаражаттарын қатаң белгілі бір шараларға пайдалануды талап етеді. ... ... ... және ... ... ... ... жету, қаржылардың ең алдымен ғылыми-техникалық прогресті
айқындайтын неғүрлым перспективті және прогрессивті ... бөлу және ... ... проблемаларды шешу қамтамасыз етіледі.
Мемлекеттің шығыстарын қаржыландырудың қайтарусыз ... ... ... ... ... ... өтеуді талап
етпейді. Бұл қағидат бойынша қаржы ресурстарын беру ... ... ... ... ... ... ... (мысалы, ауыл шаруашылығын қаржылық қолдаудың ... бұл ... ... ... ... арттырады.
Даму жоспарларының, (болжамдарының) орындалуына қарай қаржыландыру қаржы
ресурстарын тек ... ... ... және шараларды
экономикалық-әлеуметтік дамудың болжамдарына ... ... ... ... ... етеді.
Ресурстарды пайдалануда үнем режимін сақтау — мемлекеттің шығыстарын
ұйымдастырудың маңызды ... ол ішкі ... ... және ... емес ... ... бөлімдерінде мемлекет
қаражаттарына бақылауды күшейтуге, ... ... әрі ... пайдалануға
бағытталған.
Мемлекеттің шығыстарын ұйымдастырудың қажетті қағидаты оларды жабудың
бюджет, кредит және ... ... ... ... ... табылады.
Мемлекет шығыстарының жеке түрлері экономикалық ... мен ... ... ... ... Шығындарды қаржыландырудың көздеріндегі,
нысандарындағы және әдістеріндегі айырмашылықтар осыған байланысты болады.
1.3.Мемлекет шығыстарының сыныптамасы
Мемлекеттің ... ... ... аса ... ... өндіріс пен ұлттық табысты жасаудың процесінде олардың қатысы
болып табылады.
Осыған сәйкес мемлекеттің шығыстары экономикалық ... ... ү ... ... ... материалдық өндіріспен тікелей байланысты және өндірістік сфераға
жататын шығыстар;
2) қызметтің өндірістік емес сферасындағы шығыстар;
3) мемлекеттік резервтерді жасау ... ... тобы ... шаруашылық қызметімен шарттасылған
және ұлттық табысты жасаумен байланысты.
Мемлекет шығыстарының екінші тобы ... ... үшін ... ... ... байланысты. Өндірістік емес
сфераға жүмсалынатын қаражаттар ең ... ... мен ... сақтау
мекемелерін ұстауға, ғылым және мәдениетті дамытуға, тұрғын үй және ... ... ... ... сақтандыруға, сонымен бірге
қоғамның барлық мүшелерін әлеуметтік қаржыландыруға бағытталады. Мемлекет
сондай-ақ ... ... ... ... ... және
мемлекеттік органдардың қызметімен байланысты басқа шараларға жұмсайды.
Өндірістік емес сфераның қажеттеріне жұмсалатын шығыстар ... ... ... ... бөлігі болып табылады.
Алайда өндірістік емес сферадағы шығындардың өсуі ақырында қоғамдық
ондірістің өсу және оның ... ... ... ... корінеді.
Бұған білікті кадрларды даярлау, ғылым ... ... ... ... сферасының қызметкерлеріне медициналық қызмет көрсетуді
қамтамасыз ету есебінен қол жетеді.
Мемлекеттің шығыстарын қорлану қоры мен тұтыну қоры арасында ... ... ... ... аса ... міндеті болып
табылады. Қорлану қоры мен тұтыну қорының арасалмағы өзгерді: сол ... ... өсу ... ... ... өсу ... асып түсті.
Түтыну мен қорлануға пайдаланылатын ұлттық табыстағы ... ... ... ... 86 ... жуығын қүрайды.
Үшінші топтың мемлекет шығыстары — мемлекеттік резервтерді жасаумен
толықтыруга жүмсалатын шығындар төтенше жағдайлар кезінде, ... ... ... ... ... өндірістік емес сфералардың
қажеттіліктерін қанағаттандыруға, ысыптары ... және ... ... және ... ... ... жабдықтауды
қамтамасыз етуге арналған. Мүндай резервтерді орталықтандырылмаған
тэртіппен (жеке ... ... мен ... жасау ұтымды болмас еді. Оларды
жасаудың орталықтандырылған тәртібі олардың қажетті мөлшерін салыстырылмалы
төмендетуге және бұл резервтерді неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... шығыстары
экономикаға, әлеуметтік-мәдени шараларга, ғылымға, қорганыс пен басқаруға
жүмсалатын шығыстарға бөлінеді.
Аумақтық белгісі бойынша ... ... ... ... ... Мүндай сыныптау өндіргіш күштерді орналастыруға және
ұлттық шаруашылықтағы үйлесімдіктерді жетілдіруге белсенді ... ... ... белгісі бойынша материалдық өндіріс сферасында мемлекеттің
шығыстары өнеркәсіпке, ... ауыл ... ... пен ... ... мен ... жұмсалатын шығындарға ... емес ... ... ... ғылым, денсаулық сақтау мен дене
шынықтыру, әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздандыру, ... ... ... ... ... ... ең жоғары тиімділікпен пайдаланған
жағдайда мемлекеттік қажеттіліктерді неғүрлым толық қамтамасыз етуі тиіс.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... екі ... болады:
Шаруашылық есептегі кәсіпорындар мен ... ... ... банк ... ... және жетіспеген бөлігі бюджет
қаражаттары есебінен жасалынады;
Сметалық-бюджеттік қаржыландыру. Сметалық тәртіппен ... - ... ... ... шаралар,
мемлекеттік билік пен басқару органдарын ұстау, қорғаныс шығындары
қаржыландырылады. Сметалық тәртіппен қаржыланатын мекемелер мен
ұйымдар ... деп ... ... әдіс ретінде айналысқа қолма-қол ақша шығару және
кредиттік эмиссия есебінен ... ... ... ... мен ... халықты әлеуметтік қорғауды қамтамасыз
етуге және басқа мақсаттарға ... ... ... ... ... - ... қаржыландырудың мынадай нысандары қолданылады:
демеуқаржы, субвенциялар, субсидиялар.
Демеуқаржылар кезінде ақша қаражаттары қайтарусыз тәртіппен бюджет пен
бюджет ... ... мен ... зияндарын жабу үшін, сондай-ақ
төменгі бюджеттерді ... үшін ... Бүл ... ауыл ... ... айырманы өтеу, жеке өнімдер мен ... ... ... ... ... шаруашылықтың
зияндарын жабу, театр, ойын-сауық және ... ... ... өтеу түрінде тараған болатын.
Субвенциялар - халықты әлеуметтік қолдауды қамтамасыз ету ... мен ... және ... ... ... ... ... нысаны; мақсатты пайдалану бұзылған ... ... ... - ... ... ... бір шараларды қаржыландыруға
бюджет, бюджеттен тыс жэне арнаулы қорлардың қаражаттары есебінен ақша және
заттай нысандағы жәрдемақылар.
Аталған ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың түрін қабылдайды. Трансферттер деп кең
мағынада бюджеттен және ... тыс ... ... бір ... үшін ... ... бөлу ... оларды өтеусіз және
қайтарусыз беруді айтады. Әдеттегідей, бұл ... ... ... бойынша төлеулер, жұмыссыздық бойынша, білім беру, денсаулық
сақтау, мәдениет және т.б. ... ... ... ... ... ... жұмсалу бағыттары
жалпы сипаттагы мемлекеттік қызметтер көрсету: Қазақстан ... және оның ... ... ету, оларға қызмет көрсету және
күзету, Парламенттің, Үкіметтің және Конституциялық кеңестің жұмыс ... мен ... ... мемлекеттік бюджетті болжау мен
республикалық ... ... ... ... ... ... ... басқару, мемлекеттің бірыңғай жүйесін ұйымдастыру,
мемлекеттік қаржылық бақылау, кеден қызметтері, мемлекеттің сыртқы саяси
қызметі, ... ... ... ... ... ... ... службаның бірыңғай жүйесін ұйымдастыру, заңнамаларға сәйкес
қызметтің әр түрлі салалары мен ... ... ... ... және ... ... марапаттау және басқалары.
қорғаныс, қогамдық тәртіп, қауіпсіздік: мемлекеттің қорғанысын ұйымдастыру
және қамтамасыз ету, ... және ... мен ... ... ... күрес, Қазақстан аумағында қоғамдық ... ... ... ... қамтамасыз ету, паспорт және виза ... ... ... ... тергеу қызметі, азаматтық қорғаныс жүйесін
ұйымдастыру, экономикалық жене қаржы сфераларындағы құқық қорғау қызметі
және басқалары.
құқық, com, ... ... ... ... ... ... ... мүдделерін құқықтық қорғау, зандылық пен құқықтық тәртібін
қамтамасыз ету, соттың сараптамалық қызметі, сот жүйесінің жүмыс ... ... ... ... берудің республикалық үйымдарында дарынды балаларға жалпы
білім беру, республикалық мектеп ... ... ... орта кәсіби білімі бар мамандарды даярлау, жоғары ... ... оқу ... ... ... ... бар мамандарды даярлау,
республикалық деңгейде кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,
республикалық маңызы бар білім беру ... ... ... және
басқалары.
денсаулық сақтау: жоғары мамандандырылған медициналық көмек көрсету, ауру
адамдарды шетелде емдеуді ұйымдастыру, ерекше қатерлі инфекцияларға ... ... ... ... ... үшін қан, ... мен ... өндіру, санитарлық-пидемиологиялық
қызметтің ... ... ... ... мемлекеттік шекара мен көлікте қамтамасыз ету, сот-медицина және ... ... ... және ... әлеуметтік көмек және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... құқығы бар азаматтарға зейнетақы төлемдері,
мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар, мемлекеттік арнаулы жәрдемақылар,
арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар, экологиялық апат ... ... ... ... ... ... құқық қорғау органдары
қызметкерлеріне, олардың отбасы ... ... ... көрсету,
құрбандарына және одан зардап шеккендерге төлемдер, көші-қон ... ... ... ... ... және ... мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік:
7) ауыл, су, орман, балық ... және ... ... ... ... ... жер ... пайдалану, сәулет, қала қүрылысы және қызметі:
10) көлік және коммуникациялар:
11) экономикалық қызметті реттеу: ... ... ... патенттерді, тауар белгілерін тіркеу және ... ... ... мемлекеттік экспорттық және импорттық
бақылау, саудалық және демпингке қарсы реттеу, бесекелестікті қорғау
және табиғи монополияларды реттеу.
12) ... ... ... бюджеттерге, республикалық
маңызы бар қалалар, астана бюджеттеріне, ұлттық қорға берілетін ресми
трансферттер, үкіметтік борышқа қызмет көрсету және оны өтеу,
мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... органдардың
және басқа мемлекеттік мекемелердің қызметтін қамтамасыз етуге (кадрларды
қайта даярлауды және бұл ... ... ... ... қоса ... ... ... жобалар мен
бағдарламаларға, халықаралық ынтымақтастыққа, ... ... ... ... ... орталық органдардың заңнамалық
актілері мен көзделген ... де ... ... шығындар да
қаржыландырылады (1 ... ... ... және олардың аумақтық бөлімшелерін
ұстауға жүмсалатын шығындар Қазақстан ... ... ... ... бекітілетін штат саны лимиті мен Үкімет бекітетін
натуралдық нормалар ... ... ... көшу ... ... бюджет
шығыстарының кұрылымы да айтарлықтай өзгерістерге ұшырауда — ... ең ... ... ... ... ... қаражаттары шұғыл қысқаруда.
1-кесте. Республикалық бюджет шығыстарының көлемі мен құрылымы
(2009 ж.)
|Атауы |2009 ж. |2009 ж. |бір ... |2008ж. |
| ... ... ... ... ... ... |н %-бен |
| ... (млн. ... ... |2009ж. |
| ... ... ... %-ы/| |
|ШЫҒЫНДАР |3 758 808 |408 410 |10,9 |101,2 ... ... ... ... |183 689 |18 107 |9,9 |106,1 ... | | | | ... ... |201 585 |16 246 |8,1 |128,1 ... ... ... ... |337 949 |36 865 |10,9 |110,3 ... сот, қылмыстық-атқару | | | | ... | | | | ... Бiлiм беру |650 928 |77 654 |11,9 |109,0 ... ... ... |423 912 |48 001 |11,3 |114,0 ... Әлеуметтiк көмек және |740 791 |123 983 |16,7 |128,5 ... ... ету | | | | ... ... ... |215 203 |11 651 |5,4 |62,4 ... | | | | ... Мәдениет, спорт, туризм және |179 604 |21 697 |12,1 |108,4 ... ... | | | | ... ... ... және ... 186 |924 |1,3 |14,1 ... пайдалану | | | | ... ... су, ... ... |170 944 |15 999 |9,4 |145,7 ... ерекше қорғалатын | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... Өнеркәсiп, сәулет, қала |21 314 |1 243 |5,8 |183,8 ... және ... ... | | | | ... ... және ... |287 343 |18 393 |6,4 |34,2 ... ... |192 333 |5 053 |2,6 |176,8 ... Борышқа қызмет көрсету |81 028 |12 594 |15,5 |74,6 ... ... ... ... ... ... №2(122) ақпан
2009 ж.
Жекешелендіру бағдарламасын жүзеге асыруға ... ... ... ... ... қоғамдарға өзгерді, олар
ұлғаймалы ұдайы өндірісті қаржы ... ... ... қаражаттар
мен ресурстар есебінен жүзеге асыруы тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті жағдайында, да жеке салалар
мен аумақтарды, мемлекеттік ... ... ... секторын бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші ... ... ... ... шығыстардың қүрылымында бюджеттік
ресурстардың әлеуметтік бағыттылығы арта ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру мен қамсыздандыру
және басқа бағдарламаларды қамтитын әлеуметтік-мәдени шараларға ... ... ... ... 60 ... асып ... ... бірге
өнімсіз мақсаттардың: басқаруға, армияға, ... ... ... ... ... ... дипломатиялық мекемелерді ұстауға,
дүниежүзілік қоғамдастыққа біріккен шараларды жүргізу квоталары бойынша
жарналарға және ... ... ... да ... Бұл ... ... бюджет қаражаттарының 1/3 бөлігі жұмсалады.
П БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРДЫҢ БӨЛІНУІ
2.1. Халықты әлеуметік қорғау шығыстары
Қаржы жүйесінің дербес буыны ретіндегі сақтандыру әдетте ойда ... ... ... ... ... бір ... сақтандыру мен
әлеуметтік қамсыздандыру (сақтандыру) сияқты екі оқшауланған нысанада ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру проблемаларымен -халықты әлеуметтік қоргау жүйесімен
тікелей байланысты.
Қазақстан Республикасының Конституциясы Қазақстан
Республикасының азаматы жасына келген, ... ... ... ... ... және өзге де заңды негіздерде оған жалақы
мен зейнетақының ең ... ... ... ... ... экономикасы бар елдердің тәжірибесіне орай әлеуметтік қорғау
жүйесі мемлекеттік, мемлекеттік емес қүрылымдардың ... ... ... көп ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғаудың сферасына ... мен ... ... ... сипатты болғанымен
бұлар бара-бар ұғымдар емес. Әлеуметтік қамсыздандыруды халықты әлеуметтік
қорғау ... деп, ал ... ... - осы ... ... ... бірі деп ... жөн.
Халықты әлеуметтік қоргауга ... ... ... ... үлкен орын алады. Нарықтық қатынастарға көшу
жағдайында халықты элеуметтік ... ... бола ... және ... мен ... ... ... өсуіңе байланысты, сондай-ақ
инфляцияның және ақшаның құнсыздануының нәтижесінде өседі.
Әлеуметтік қорғау деп ... ... ... ... сәйкес
азаматтарға қалыпты тіршілік әрекетінің кепілдікті ... ... ... басымдықтардың және оларды мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... Бұл деңгей
қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының ахуалына, жалпы ішкі ... ... ... ... және ... ... сипатына,
жүйені іске асыру механизмдерінің жұмыс тиімділігіне байланысты болады.
Әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ақша ... және ... ... ... бөлгіштік қатынастарда
көрініп, білінеді, бұл қорлардан ... әр ... ... ... ... ... ... мөлшерін есептеудің негізі орта есеппен
жан басына шаққандагы тұтыну бюджетінің мөлшері болып табылады. Бүл ... ... ... ... дәрі-дәрмек, отын бойынша, отбасына
қажет қызметтер жиынының ең ... ... құны мен ... ... шығарылады. Ең төмен тұтыну
бюджетінің мөлшері бағалар деңгейінің өзгеруімен байланысты ... ... ... және ... ... ... бекітеді.
Әлеуметтік шығыстар зейнетакы төлеудің мемлекеттік орталығы, қазіргі
кезде мемлекеттік бюджетке ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық; субъектілерінің тұтыну қорлары арқылы
жүзеге асырылады. Төлемақыларды халықты әлеуметтік ... ... ... ... емес сфера ұйымдары жасап жүргізеді.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда әлеуметтік сақтандыруды ... ... ... ... ... ... ... қаржы құжаттарында,
жоспарларда, болжамдарда, есептерде әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Халықты әлеуметтік қорғау санатына қосылатын ұғымдардың айырмашылықтары
бар.
Әлеуметтік қамсыздандыру қоғамның ... ... және ... мүшелерін материалдық қолдау жөніндегі қатынастардың кең
спектрін қамтиды. ... ... ... ... ... әлеуметтік жәрдемақылар төлеу және халықтың түрмысы төмен
жіктеріне "әлеуметтік көмек" деп аталатындар бола ... ... ... ... табиғаты жағынан
адамның еңбек қызметімен және бұл қызметтің нәтижесіне байланысты
болып келетін тиісті төлемақыларға арналған қорларды қалыптастырумен
байланыстырылады. Яғни әлеуметтік сақтандыру жөніндегі ... ... ... қаржыландыру қағидасы бойынша,
пайдаланушының (сақтанушының) оларды алуына қарай көп немесе аз уақыт
аралығымен жасалынады.
Тұрмысы төмендегілерге әлеуметтік көмек негізінен кедейлік шегінен ... ... ... ... және ... ... ... мақсатты, жеке меншіктегі қорлардың есебінен болатын «қайыр
көрсету» сипаты болады және мақсаты – ... ... ... әлеуметтік мұқтаждарды қаржыландыруға арналған қаражаттарды
қалыптастырудың үш ... ... ... ... ... бюджеттік,
қайырымдылық жарналары (қайыр көрсету) әдістері.
Сақтық әдіс әлеуметтік төлемақылардың түрлерін қаржыландыру үшін қайта
болу ... ... ... ... ... бір ... ... қажет етеді.
Бюджеттік әдіс кезінде қаражаттар ақша ресурстарының жалпы мемлекеттік
қорынан мемлекеттің мүмкіндігімен және ... және ... ... ... деңгейде бөлінеді.
Қайырымдылық жарналары (қайыр көрсету) әдісі кезінде қаражаттардың
тіркелген ... ... және ... бойынша
олардың түсуіне қарай қайырымдылық жарналарын іске асыратын ұйымдар
анықтайтын мақсаттарға ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесі,
еңбекке уақытша жарамсыздың жөнінде жәрдемақылар төлеу, жұмысынан ... ... ... ... іске ... - бұл зейнетақымен қамсыздандырылуға құқығы бар азаматтар
заңнамада көрсетілген тәртіппен зейнетақы ... ... ... ... ... ... ал ... қызметшілер, ішкі
істер органдарының қызметкерлері үшін тиісті қызметтерді ... ... ... ... зейнетақы төлемдерінің жиынтығы.
Жұртқа мәлім, 1998 жылға дейін зейнетақы ... ... үшін ... ... ... төленіп келді. Бірақ жарнадан
жиналатын қаражат күндердің күнінде мемлекеттік зейнетақы төлеу үшін қажет
болатын қаражат мөлшеріне жетпей ... ... еді. Оның ... ... ... ... етек алған түста бүл проблема өткір сипат
ала ... Осы жайт жаңа ... ... ... итермелеген ең негізгі
себептердің бірі болды. Ескі, «ынтымақтастық» ... ... ... ... ... ... ... ете алмайтыны
түсінікті.
"Қазақстан Республикасына зейнетақымен қамсыздандыру туралы" 1997 жылы
маусымның ... ... ... байланысты зейнетақы реформасы
басталды. Оның мәні - 1997 жылға дейін өмір сүрген зейнетақымен қамтамасыз
етудің зейнетақы ... ... ... ... ... жеке қорланымдардың қағидатына көшуде болды. Ол үшін зейнетақы
төлеу жөніндегі мемлекеттік орталық пен кәсіпкерлік қызметпен ... заңи ... мен - жеке ... ... ... ... ... Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры қарастырылады.
Жинауқтаушы зейнетақы жүйесі кезінде әркім өз табысынан ... ... ... Осы ... ... ... зейнетақы
қорлары салымшыларының зейнетақы қорланымдары қалыптасады.
Қазақстанда 16 жинақтаушы зейнетақы қоры бар. Егер 30 ... бері ... келе ... Чилидегі зейнетақы жүйесі экономикалық белсенді саналатын
азаматтарының тек 30 ... ғана ... ... ... 5-6 жылдың ішінде
9 миллионға жуық адам әлеуметтік жеке код ... ... алып ... ... түрғындары бар ел үшін бұл үлкен жетістік. Солардың 6,3 миллионға
жуығы салымшылар қатарына тартылған, яғни бұл ... ... ... 80 ... өз шоттары барын дэлелдейді.
Зейнетақымсн қамсыздандыру туралы заңға сәйкес, зейнетақы орташа ... 60 ... ... ... және ... ... ... қатарынан кез келгсн 3 жыл жүмыс үшін орташа айлық ... ... ... 1995 ... ... бірінен бастап жүзеге асырылып
келеді. 1998 жылғы қантардың 1-іне дейін қажетті еңбек
өтілінен тыс жүмыс істеген әрбір ... жыл үшін ... ... 1 пайызға өсіріледі, бірақ ол зейнетақыны есептеу үшін ... 75 ... ... ... ... есептеуге арналған табысқа еңбекке ақы төлеудің
барлық түрлері және тізбесін Үкімет ... өзге де ... ... ... ... үшін 3 жылғы жұмыс ішіндегі табыс
қатарынан 36 ... ... ... ... ... ... ... отыз
алтыға бөлу арқылы анықталады және орташа ... ... ... ... ... ... табыс тиісті жылға арналған республикалық
бюджет туралы заңмен белгіленген 15 ... ... ... ... ... 1998 ... ... 1-іне дейін тағайындалған зейнетақы
төлемдерінің ең жогары мөлшері тиісті жылга арналған ... ... ... ... 25 еселенген айлық есептік көрсеткіштің 75
пайызынан аспауы тиіс. Бү ған ... ... ... мен керсеткіштердің Үкімет бекіткен № 1 Тізімдегі 1998 ... 1-іне ... ... ... ... жатпайды.
2009 жылғы 1 шілдеден бастап мемлекеттік базалық зейнетақы төлемі
5 388 теңгеден 5 487 теңгеге дейінұлғайтылады.
Азаматтарды ... ... ету ... ... ... қамтамасыз ету туралы» Заңымен (1998 жылгы ... ... ... ... ... ... зандылығы 2002 жылдың
желтоқсан айынан қазіргі кезге ... ... ... ... ... 2003 ... 4 шілдедегі қаулысымен "Міндетті зейнетақы
салымдарынан қүрылған ... ... ... мен ... ... салымдарынан зейнетақы төлеудің ережесін" бекітті. Барлық ЖЗҚ-
дағы салымдардың сақталуына, мемлекет тарапынан кепілдік зейнетақы ... ... ... ескеріле отырып беріліп отыр.
Сонымен қатар, Үкімет мамандықтары бойынша анықтап белгілегендерге
жұмыс берушілер тарапынан ... ... ... салу ... отыр.
Осындай зейнетақы салымдарынан жинақталган қордан жасы 50-ге келгенде жиған
қаржысын ... ... ... Сол ... егер ... 55 ... ... жинақтаушы зейнетақы қорына өмірінің соңына дейін жететін ... ... ... ... ... ... ... шығуына мүмкіндігі
бар. Бүл жағдайда зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... келісім негізінде аударылатын болады.
Осылайша отандық зейнетақы жүйесі біртіндеп дамып келеді. Зейнетақы
активтері өсіп отыр. Бірақ, осы ... ... ... өзі ... тудырып отыр. Үлттық банк пен ... ... ... корғаудың жолын қарастыруда.
Жалпы, 2003 жылдың 1 желтоқсанындагы жағдай бойынша зейнеткер саны
1,7 миллионға жуық адамға жетті. ... ... ... сәйкес зейнеткерлік жасы белгіленген соң, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорнынан төленетін болып шешілген. Оның басты міндеті
зейнетақы активтерін толықтырып отырған әр ... ... ... ... 10 ... ... алу болып табылады. Орталықтың
барлық облыстар мен қалаларда, аудандарда бөлімшелері жұмыс істейді. ... ... ... ... байланыс жасауга мүмкіндігі бар.
Өйткені, қазіргі ... 90 ... адам ... ... өтіп ... ... әрбір банк тиімді келісімшартқа отыруға мүдделі. ... ... ... 13-імен шарт жасасылған. Бірақ, зейнетақы мен
жәрдемақы төлемдерінің ... ... яғни 63 ... әлі ... дейін
Қазақстан халық банкінің қолында. Ал 30 пайызын "Казпошта" жүзеге асырса,
қалғандары екінші ... ... ... ... ... мен
жәрдемақы төлемдерін тегін жүргізбесі белгілі. Мұндай қызметтері ... ... ... өз ... ... ... ... төлем
көлемі жалпы соманың 0,6 пайызын құрайды.
Әлеуметгік сақтандыру жүйесінде эр ... ... ... орын
алады.
Жәрдемақы - бұл жұмыстағы уақытша үзіліс кезінде, сондай-ақ белгілі бір
жағдайларда пайда ... ... ... ... арналған
кепілдендірілген ақшалай өтемақы.
Әлеуметтік сақтандыру шеңберінде төленетін ... ... ... ... ... және ... бойынша жәрдемақы,
санаторийларға жолдамалар сатып алу жөніндегі ... ... ... - ... ... ... есебінен жүзеге
асырылады), жаңа туған сәби үшін төленетін біржолғы жэрдемақы, балаға қарау
жөніндегі жәрдемақы, ... ... ... ... ... қаржыландырылады) кіріктіріледі.
Еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша ... ... ... байланысты (жарақат алуға, жүктілікті жасанды жолмен бүзуға,
карантинге байланысты, ... ... ... ауру ... уақытша
басқа жүмысқа ауыстырылған кезде) еңбекке уақытша жарамсыздық ... ... ... басқа да жағдайларда тағайындалады.
Қызметкер жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысында болған ... ... ... ... ... ... жарамсыздығы бойынша
әлеуметтік жәрдемақы еңбек демалысына дәл келген күндер үшін ... ... ... ... жарамсыздығы демалыс аяқталғаннан
кейін де жалғасса, онда жәрдемақы қызметкер жүмысқа кірісуге ... ... ... ... ... жарамсыздық еңбекте мертігуге немесе кәсіби ауруға
байланысты болса, әлеуметтік жәрдемақыны жүмыс беруші еңбекке жарамсыздық
орын алған ... ... ... ... ... ... ... мүгедектігі
анықталғанға дейін заңнамаға сәйкес есептелген ... ... ... ... ... ... істейтін қызметкерлерге, үй шаруасы мен айналысатындар
мен үйге жүмыс алып істейтін қызметкерлерге жұмысқа ... ... ... ... егер жеке ... өзгеше айтылмаса,
"Әлеуметгік қамсыздандыру жөніндегі ... ... ... есебінен тағайындаудың және төлеудің тәртібі туралы" нүсқаулыққа
сәйкес тағайындалады және төленеді.
Ядролық сынақтардың ... ... ... ... ... және босануы бойынша әлеуметтік жәрдемақылар қалыпты ... ... күн ... ал ... ауыр ... ... екі және одан да
көп бала туғанда 184 күнтізбелік күн үшін ... ... ... бала ... ... 15 айлық есептік көрсеткіш
мөлшерінде біржолғы мемлекеттік жәрдемақы төленеді.
Мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... кіреді және мүгедектік жөніндегі, асыраушысынан
айырылғандығы және жас мөлшері бойынша оларды алуға мү қтаж және ... ... ... азаматтарға ақша қаражатын мемлекеттің мезгіл-
мезгіл төлеп тұруы болып табылады.
Мугедектігі бойынша жәрдемақылар мүгедектікке душар болған жағдайда
жәрдемақыға ... ... ... жүмыстың тоқтатылғанына немесе
жалғасуына, ... ... ... ... қызмет кезінде, жүмысқа
кіріскенге ... ... ... ... кейін) қарамастан
тағайындалады. Бұл ... ... ... ... ... және олар ... есептік көрсеткіштің өзгеруіне байланысты қайта
қаралып отырады. 2002 жылы ... ... ... бала ... ... және ... ... мүгедектік алған 16 жасқа дейінгі
балаларға бір айлық ... ... ал ... топтағы мүгедектерге 0,5
айлық есептік көрсеткішке ұлғайтылды.
Мугедек адамдарга ... ... ... ... ... ... тоқтатылады немесе зейнетақы төлеу жөніндегі Мемлекетгік
орталық пен Жинактаушы зейнетақы қорларынан алатын зейнетақы төлемдерінің
мөлшері ... ... ... ... ... ... қабылданған "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек
туралы" Заңға сәйкес жан басына шаққанда аймақтарда ... ... ... ... ... ... халықтың бәрі атаулы көмекпен
қамтылады. ... олар ... ... ... жұмыссыздары,
мүгедектері бар отбасылар. Кедейлік шегі мен ең төменгі күнкөріс деңгейі
аймақтар бойынша сараланатындықтан, заң ... ... ... ... ... ... қайда түратынына қарамастан, өздерін отбасында
жан басына шаққанда кедейлік шегі деңгейінде орташа табыспен ... ... ... ... ... қорғау жүйесінде мыналар бөліп көрсетіледі:
1. Әлеуметтік көмек, ол ... ... ... ... ... бар ... жәрдемақы, ол отбасының жиынтық табысын
ескере отырып тағайындалады (18 ... ... ... ... бар мерзімдік қызметтің ... ... ... ... балалары бар отбасыларына жәрдемақы;
в) ВИЧ-инфекциясын жұқтырған ... ... ... ... ... ... ... балаларга уақытша
жәрдемақы;
д) 7 жасқа дейінгі 4 және одан көп балалары бар жұмыссыз ... ... үй ... ... ... ... ескере
отырып тағайындалады.
3. Тұрғын үй-коммуналдық қызметтерді, отынды, көлікті, соғыс және
еңбек ардагерлеріне, табысы аз ... және ... ... ... ... ... Жұмыссыздарға материалдық көмек.
5. Этникалық отанына оралған қазақтарга жәрдемақы және ... екі ... ... көрсеткіштен артық емес жұмыссыздарга
материалдық көмек белгіленген. Қазақстан ... ... ... бағдарламалары жергілікті бюджеттерден қаржылындырылатыны
анықталған. Жүмыссыздықтан мемлекеттік әлеуметтік ... мына ... ... ... ... ... ... кәсіптік даярлау, жүмыссыздарды қайта.,
даярлау және олар үшін қоғамдық жұмыстар ұйымдастыру;
3) қоғамдық жүмыстармен қамтылған жұмыссыздардың еңбегіне ақы
төлеу;
табысы аз ... ... ... мемлекеттік атаулы көмек
көрсету.
Қоғамдық жүмыстарды орталық және атқарушы органдар ұйымдастырады;
республикалық және ... ... ... және ... ... ... ... қаражаттарынан қаржыландырылады.
Сонымен бірге еңбекке қабілеттілігінен, асыраушысынан және жұмысынан
айырылу ... ... ... болған әлеуметтік қауіп қатерлердің
нәтижесінде шығындалған (жоғалған) табысының бір ... өтеу ... ... ... ... ... және әлеуметтік
сақтандыру жүйесінен төленетін төлемақыларды алушылардың құқықтарын
қорғауға бағытталған ... ... туып ... Бұл ... әлеуметтік
сақтандыру мемлекеттік жәрдемақылардан, әлеуметтік сақтандыру бойынша
төлемақылардан және ... ... ... және ... ... ... жауаптылығын сақтандыру бойынша төлемдерден
тұратын үш деңгейлі жүйенің екінші ... ... Бұл ... ... сақтандыру жүйесімен қосарлас Әлеуметтік сақтандыру қоры туралы
заңның да болғаны дұрыс. Жұртқа ... ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар алуға құқығы бар,
бұл жәрдемақылар республикалық бюджеттен төленеді.
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар (бала туғанда, жерлеуге, ... ... ... аз отбасыларына азаматтарға) тұрғын үй көмегі,
жүмыссыздарға материалдық ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек көрсету түрінде төлемақылар
мыналарға төленеді:
экологиялық апаттардан, нәубеттерден, ядролық ... ... ... ... ... көп балалы аналарға, жан ... ... ... төмен аз қамтылған отбасыларына, халықтың бірқатар
басқа санаттарына.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер, ... ... ... ... қорларынан өздерінің жүмыс істеп жүрген қызметкерлеріне, бұрынғы
қызметкерлеріне, ... ... ... ... материалдық және ақшалай
көмек көрсете алады.
2.2. Ғылыми-техникалық прогресті қаржыландыру
Ғылыми-техникалық прогресті (ҒТП) ... ... ... ... ... ... ... байланысты, соның
ішінде: іргелі және қолданбалы ғылыми ... ... жаңа ... мен ... ... ... және
басқаруды ұйымдастырудың эдістерін енгізу.
ҒТП-ні қаржымен қамтамасыз ... ... ... ... ... және ... мақсатты багыттылыгы болуы тиіс.
Ғылым жалпы нарықтық қатынастарға бағдарлана алмайтын қызмет ... ... ... ... ... ... ... түсіп
кетпейді, сондықтан экономиканың маңызды ... ... ... ... ... мен келешектегі зерттемелерді
қаржыландырудың міндетін мемлекет өзіне ... ... ... инвестициялық, экологиялық, ізгіліктілік және өзге ... ... ... ... жүргізу қажет. Айтылған
бағдарламалар мен ... ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін.
Мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырудың басымдығы жалпымемлекеттік
маңызы бар аса маңызды іргелі зерттеулерге, салааралық ... ... ... және ... ... ... ... тапсырмаларына беріледі.
ҒТП-нің қолданбалы жэне енгізбелік шаралары шаруашылъқ есеп қорларынан
(орталықтандырылган және орталықтандырылмаған) және банк ... ... ... Бұл ... ... ... тікелей
ықпал жасайтындықтан, оның түпкілікті нәтижелеріне әсер ... ... ... ... ҒТП сферасындағы олардың
қызметінің түпкілікті нәтижелерімен, тығыз байланысын қамтамасыз ететін
икемді салық саясаты жүргізілуі ... ... ... ... ... ҒТП-нің басым
бағыттарын жүзеге асыратын субъектілер үшін ... ... ... кредиттер беру, жаңа техника мен технологияларды игеру жөнінде
арнайы ... ... ... ... ... ... төлеу, жаңа қымбат тұратын өнімді түтынушыларга оны игеру
жылдарында ... ... ... ... ... амортизациясын қолдану болып табылуы мүмкін.
ҒТП-ні қаржымен қамтамасыз етудің көзі қаржылық ... ... ... ... ресурстары бола алады; бұл ... ... ... ... ... әзірлеушілер мен
тұтынушылардың, банктердің, басқа мүдделі кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Соңғы уақытта алдын ала ескерілген шарттарда нақтылы ғылыми зерттеулер
жүргізуге азаматтар мен заңи ... ... ... ... ... да ... және ... беретін гранттары -
арнаулы ақша және басқадай қаражаттарды беру ... ... ... көзі ... дамып келеді. Негізінен бұл нысан ... ... мен ... жұмыстарды қолдау үшін қолданылады.
Кейін, жекеше бизнестің дамуына қарай, бұл көз ... ... ... рөл ... ... органдары (концерндер, ассоциациялар, акционерлік
қоғамдар, компаниялар, министрліктер, ведомстволар) ... ... жэне ... ... ... ... ... арнаулы салалық және салааралық бюджеттен тыс
қорларын құра алады.
Ғылыми зерттеулерді ... ... ету ... ... ... осы ... үшін қаржы ресурстарын орталықтандыруды қажет
етеді. Ірі ресурстар не ... ... ... ... ... ... ... немесе жеткілікті ірі
бюджеттен мақсатты арналым түрінде бөлінуі мүмкін. ... ... және ... ... ... нәтижелерін қаржыландырған
кезде қаражаттардың бөліп-бөліп жіберілуі ... Және де ... ... өнім ... ... және сұраным мен ұсынымның бағасы бойынша сатып
алынуы тиіс. Мүндай жағдайда ғылыми өнімді сатып алушы шығарған ... ... үшін ... ... тез және ... ... ... Бұл жағдайда ғылыми өнім үшін есеп айырысуда кредиттің рөлі артады,
ғылыми-техникалық зерттемелерді өндіруден алынатын ұтыстардың ... ... ... ... ... ... ... сақтап отыруы тиіс, ол аса
маңызды мемлекеттік функциялардың бірі болып табылады. ... ... ... ... ... алатын мемлекетті ғана тәуелсіз деп тануға ... өзі ... төл ... ... ... ... соған сәйкес
әскери доктрина қабылданып, өзінің қалыптасу кезеңінен өтті. Соңғы ... ... ... ... ... Соның ішінде кәсіби әскер
құруға алғашқы қадамдар жасалып ... ... ... ... ... шет ... ынтымақтастық кеңінен дамып келеді. Қарулы күштер
дербес ... ... ... элементі болып табы-лады. Халықаралық
қауіпсіздіктің тегіс қамти ... ... ... ... ел ... жүргізе береді және қарулы күштерді жетілдіре береді. Олардың
құрамында құрлықтағы әскерлер, әскери - әуе ... әуе ... ... ... ... ... ... ету және қызмет
көрсету құрамалары мен бөлімшелері бар.
Басшылық пен ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын
тиісінше орталықтандыруды талап етеді. ... ... ... көбінесе республикалық бюджеттен (80% жуығы) қаржыландырылады.
Қорғанысты қаржымен ... ету ... ... ... ... қаржыландыру;
ә) қару-жарақтарды, соғыс техникасын, өндірістік-техникалық арналымның
өнімдерін әзірлеуге, өндіруге жэне сатып алуға жұмсалатын шығындар;
б) ғылыми зерттеулер мең ... ... ... ... ... ... ... баздардың,;
әскери бөлімдер мен бөлімшелердің орналасу орындарының және т.б.) күрделі
қүрылысы; әскери қызметшілердің жеке басын міндетті мемлекеттік сақтандыру;
д) бірнеше мемлекеттің ... ... ... ... қарулы күштерді және әскери объектілерді үстауға үлестік қатысу.
Қорғанысқа жұмсалатын шығыстарды жоспарлаудың негізгі ... және ... ... ... материалдық және шаруашылық
жоспарлар, штаттар, жеке қүрамының ... ... және ... ... ... ... заттарының бағасы болып
табылады. Шығыстарды жоспарлау кезінде материалдық және ақшалай ... ... ... ... ... ... ал ... бөлімдерді қаржыландырудың сметаларын жасаған ... ... ... ... ... шаруашылық есептегі өнеркәсіп орындары мен құрылыс
ұйымдары негізінен ... ... ... қаржыландырылады. Қаржы министрлігі ... ... ... ... олардың белгіленген
нормаларға сәйкестігі тұрғысынан тексереді; оның жылдық есептерін ... олар ... ... ... бөлінген ресурстарды пайдаланудың
мақсатқа сайлығын және шығыстардың негізділігін тексереді.
Қорғанысқа жұмсалатын шығыстарды үкімет республикалық бюджет құрамында
қарайды, ал Парламент ... ... ... ... ... ... заң
қабылдайды, онда қорғанысқа жұмсалатын ... жеке ... ... ... ... ... әскери округтер мен әскери
бөлімдерде, оқу орындарында және басқа ұйымдарда армияны үстауға ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қазақстанда "қорғаныс" функциялық тобы бойынша шығыстарға табиғат және
техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды ескерту мен ... ... ... қорғаныс, өртке қарсы сақтық және өрт сөндіру шаралары
жөніндегі шығыстар кіреді. Айтарлықтай дәрежеде бұл ... ... ... ... ... сияқты жергілікті бюджеттен
қаржыланады.
Әскери шығындардың да үлесі қомақты. Әскери шығындарды ... ... ... ғана ... ... ... ... да ескеру керек.
Оларға әскери қарыздар ... ... ... ... ... ... және тағы ... комек түрлері жатады. Мемлекет
бюджетінің ... ... ... ... бюджеттер. Олар арқылы ең
алдымен коммуналдық меншік объектілері, жол, мектеп, байланыс құралдарын
дамыту және ... үй ... ... ... ... әкімшілік, полиция, сот пен прокуратура пайдаланады.
Әскери шығындар өндірістің дамуына белгілі ықпал етеді. Бірақ ... ... ... ішкі ... ... бұзылуына
өндірістің құрылуының өзгеруіне және тағы ... ... ... ... Басқаруға жұмсалатын шығыстар
Мемлекет шығыстарының құрылымында шаруашылық құрылыста, әлеуметтік және
экономикалық ... ... ... ... рөл атқаратын басқарудың
мемлекеттік аппаратына ... ... ... орын ... ... ... ... елдің саяси, шаруашылық және мәдени өміріне
басшылықты жүзеге асырады. Экономикадағы жаңа ... шешу ... ... іске ... ... беретін басқаруды терең
қайта қүрмайынша және оның икемді ... ... ... Мемлекеттік,
шаруашылық басқару өн бойы жетілдіріліп отыруды қажет етеді. Экономиканы
басқаруды ... ... мәні - ... ... әдістерден барлық
деңгейлердегі басшылықтың экономикалық ... ... ... ... ... ... кең ... адами факторларды
барынша жандандыруға көшу.
Мемлекеттік басқару органдарының жүйесі дегеніміз барлық деңгейлердің
заңнамалық, атқарушылық және өкілдікті ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органы Қазақстан Республикасының
Парламенті болып табылады, республика басшысы, оның ... ... ... ... Атқарушылық билікті сондай-ақ Үкімет те ... ... ... ... ... өкімгерлік органдар жергілікті
әкімшіліктер - әкімдер басшылық ететін өкімдіктер, ал өкілдікті ... ... ... ... Бүл органдар шаруашылық және қоғамдық
өмірдің басқа сфераларын басқарады.
Қоғамдық ... пен ... ... ... жүмсалатын шығыстар Ішкі істер министрлігі, ұлттық қауіпсіздік
комитеті, ішкі әскерлер органдарын, сот, прокуратура, қаржы полициясы
органдарын,: нашақорлық және есірткібизнеспен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың орталық
органы - министрлік, ведомство ... ... ... ... Олар ... ... ... жүргізуші субъектілерді,
бірлестіктерді, ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... ... басқармалар) арқылы
басқарады.
Соңғы уақытта функцияларды орталықтандырудың әр алуан дәрежесі бар
саларалық, салалық және аумақтық басқарудың ... жаңа ... ... ... ... ... компаниялар, қоғамдар және
т.б.
Шаруашылық басқарудың оңтайлы схемасы деп басқарудың екі ... ... оның ... ... сферасындагы негізгі буыны кәсіпорын
болып келеді.
Мемлекеттік шаруашылык, жүргізуші ... ... ... ... ... өндіріс шығындарына кіреді және өнімнің
өзіндік құнында қамтып көрсетіледі, ал олардың ... ... ... ... ... ... өкілеттілігі мен
функцияларын бөлісу туралы шартқа ... ... ... ... ... ... ... табыстардан аударылатын
аударымдар есебінен ... ... ... ... жұмсалатын шыгыстар барлық
деңгейлердегі - республикалық бюджеттен жергілікті ... ... ... ... жыл ... бекітіледі. Бюджет қаражаттары
бекітілген сметаға сәйкес жұмсалынады, ол мекеме шығыстарының көлемін,
қаражаттарды мақсатты ... және ... ... ... анықтайтын
негізгі қүжат болып табылады.
Экономикалық сыныптамаға сәйкес басқару ... ... ... ... ... кіреді: ағымдағы шығыстар (тауарлар мен
кызметтер көрсетуге жүмсалатын шығыстар, соның ішінде жалақы, өтемдік ... ... ... сыйақылар (мүдделер) төлеу; субсидиялар және
басқа ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... және қаржыландыру.
Басқару аппаратын ұстауға жүмсалатын шығыстарды анықтайтын басты
құжаттар штат кестесі мен шығыстардың сметасы ... ... ... ... ... мен ... штат ... кезде типтік қүрылымдарды, типтік штаттарды, ... ... ... ... ... ... ... жалақысының мөлшерлемелерін және
шығыстардың басқа түрлерінің нормаларын ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын шыгыстар - бұл өндіріс көлемінің
тұрақты өсуі және оның ... ... үшін ... ... ақша қаражаттары. Оған мыналар жатады: күрделі жұмсалымдар,
негізгі капиталдарды ... ... ... өсімі; материалдық
резервтер жасау; арнаулы қорлар мен мақсатты қаржыландыру қорларын жасау.
Экономикаға жұмсалатын шығыстарда басты орынды ... ... ... негізгі капиталдарын ұдайы ... ... ... - материал, еңбек және ақша ... ... ... ... ... ... жүмыстарының шығындары;
2) жабдық, сайман, аспап сатып алу шығындары;
3) өзге күрделі ... мен ... ... ... және бұрғылау жүмыстары, жер учаскелерін ... беру ... ... ... және ... жаңа салынып жатқан кәсіпорындар үшін кадрларды даярлауға жүмсалатын
шығындар кіреді.
Күрделі жүмсалымдар ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің меншікті қаражаттары;
2) банктердің үзақ мерзімді кредиттері;
3) халықтың жинақ ақшасы (түрғын үй күрылысына);
4) бюджеттен қаржы бөлу.
Кәсіпорындардың ... ... ... өсіп ... ... есеп қаражаттары техникамен қайта жарақтандыру және қайта ... және ... ... ... үшің ... ... береді.
Инвестициялық саясатты қайта құрудың басты мағынасы осында. Ал бюджет
қаражаттары ... ... ... маңызы бар ірі өндірістік
құрылыстың, сондай-ақ әлеуметтік ... ... ... үшін ... Ең ... техника мен технологияны
жаңарту талаптары, шикізат пен энергетикалық ресурстардың ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
қаржылық саясатының рөлін көтеріп отыр.
Өндіріске қажетті ... ... және ... ... кәсіпорын
мемлекеттен алады, сондықтан олардың ... шек ... ... қосымша күрделі қаржыдан өздігінен бас тартатын кәсіпорын басшысын
кездестіру қиын, өйткені ол ... үшін ... де ... ... Банкрот жағдайының өзінде де кәсіпорын қаржыдан бас ... ... ... ... ... өндірісті қамсыздандыру шаралары ретінде
жауып отырады.
Жөндеуге жұмсалатын шыгыстар табиғи тозған және ... ... ... ... ... келтіру және олардың жүмыс
қабілеттілігі жағдайында болуын қолдап ... ... ... ... ... қоры ... жүргізіледі, бұл қор шығындарды
кәсіпорындар мен ұйымдар өнімінің ... ... ... құнына нормативтер бойынша қоса отырып жасалынады.
Айналым қаражаттарының өсімі ... ... ... ... ... ... ... Олар жетіспеген кезде
негізінде жаңа кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ... кредит беріледі. Бұдан басқа, меншікті айналым қаражаттарының
жетімсіздігін жабуға мақсатты қаржыландырудың қаражаттары бағытталады.
Резервтер ... ... ... ... үздіксіз ауыспалы
айналымын және ұлғаймалы үдайы ... ... ... ... ... ... ... болған ысыраптарды өтеуді
қамтамасыз етудің қажетті шарты болып ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметі процесінде
пайда болатын уақытша ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің түрлі деңгейлерінде жасалады.
Мемлекеттік резервтер - мемлекет жасайтын шикізаттың, материалдардың,
отынның, машиналар мен жабдықтың бірқатар түрлерін, ... ... ... мұқтаждары үшін арналған өнімнің маңызды түрлерінің
қосалқы қорлары. ... ... ... ... ... отыратын мемлекеттің айрықша орталықтандырылған қорын күрайды.
Мемлекеттік резервтер мемлекеттік бюджет каражаттары есебінен жасалынады.
Қорытынды
Қорыта келе, ... ... ... - ... ... маңызды құралы, оның ... ... ... ... ... болатын қаржы
қатынастарының бір ... ... ... ... сол, ... тек ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз етеді.
Сондықтан мемлекет шығыстарының мазмұны мен ... ... ... ... ... және т.б. ... ... шыгыстарын ұйымдастыруга оларды болжау, сондай-ақ оларды
қаржыландыру мен қаражаттарды пайдаланудың қатаң ... ... ... ... ... ... бағыты әлеуметтік-мәдени шараларга - оқу-
ағартуға, ақпараттық қызметтер көрсетуге (баспасөз, радио хабарын тарату
жэне теледидар), мәдениетке, ... ... ... дене шынықтыру мен
спортқа, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздандыруға
жұмсалатын ... ... ... ... ... жұмсалатын шыгыстар - бұл ... ... өсуі және оның ... ... үшін ... ... ақша қаражаттары. Оған мыналар жатады: күрделі жүмсалымдар,
негізгі капиталдарды ... ... ... ... ... ... арнаулы қорлар мен мақсатты қаржыландыру қорларын жасау.
Ғылыми-техникалық прогрестің ... ... ... және ... ... сипаты жекелеген қоғамдық-экономикалық
формалардың бейнесіне тікелей байланысты, сонымен белгіленеді.
Әрбір мемлекет өзінің қорғаныс ... ... ... ... ол ... ... функциялардың бірі болып табылады. Өзінің жерін, елін
сыртқы ... ... ... мемлекетгі ғана тәуелсіз деп тануға болады.
Басшылық пен басқаруды Қазақстан Республикасының Қорғаныс ... ... ... ... ресурстарын тиісінше
орталықтандыруды талап етеді. ... ... ... ... ... ... (80% жуығы) қаржыландырылады.
Сонымен мемлекеттік шығындар экономиканың нарықтық секторы ... ... және ... ... ... етуге қосымша
ретінде халықтың жалпы қажеттіліктерін қанағаттандыруы тиіс.
Қолданылған әдебитеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2008ж. 29 желтоқсан)
2. Құлпыбаев С. ... ...... Ли В.Д. «Финансы вопросов и ответов» Учебник – Алматы,2007г.
4. Н. Назарбаев «Қазақстан-2030» ... ... ... всех ... ... Президента страны народу
Казахстана.
5. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу ... ... ... Республикасының Заңы «2008 жылға арналған республикалық
бюджет»
7. Қаржы Министрлігінің ... ... №2 (122) ... ... ... В.Д. ... ... Учебник – Алматы 2007г.
9. Ильясов К.К, Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета. ...... ... ... С. Және ... ... теориясы. Оқулық – Алматы,2001
ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет шығыстарының экономикалық мазмұны37 бет
Мемлекет шығыстарының экономикалық мазмұны туралы31 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Басқару есебі туралы жалпы ұғым62 бет
Бюджет жүйесі15 бет
Бюджет жүйесі және бюджет құрылымы74 бет
Бюджет жүйесінің экономикалық мәні мен құрылымы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь