Кәсіпорында еңбек өнімділігінің өсу резервтері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Қазіргі жағдайларда еңбек өнімділігі өсуінің мағынасы ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Еңбек өнімділігінің түсінігі және мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Еңбек өнімділігін өлшеудің әдістері мен көрсеткіштері ... ... ... ... ... ...8
1.3 Еңбек өнімділігіне әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15

2. «Алматы Қанты» кәсіпорынында еңбек өнімділігін талдау ... ... ... ... ...17
2.1 «Алматы Қанты» кәсіпорынында еңбек өнімділігінің көрсеткіштерін есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.2 Еңбек өнімділігін көп факторлы талдау және болжау ... ... ... ... ... ... .21

3. Еңбек өнімділігін жоғарылату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
3.1 Еңбек өнімділігін жоғарылатудың жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3.2 Еңбек өнімділігін жоғарылатудың тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
Кіріспе
Еңбекті адамның табиғатқа қатынасы жағынан анықтау ғана жеткіліксіз, сондықтан еңбек үрдісін сипаттайтын, бірақ қоғамдық нысанға қатыссыз категорияларды айқындау керек. Оларға еңбек өнімділігі, интенсивтілігі және еңбек өнімділігінің күші жатады.
Осылардың ішіндегісі ең маңыздысы еңбек өнімділігі болып табылады. Еңбек өнімділігі дегеніміз уақыттың бір өлшем бірлігінде (1сағатта, 1күнде, 1айда, 1жылда) шығарылған өнімнің көлемін немесе бір өнімді өңдеуге кеткен еңбек уақытысы. Басқа сөзбен айтқанда берілген еңбек көлемінің тұтынушы құндарының көп немесе аз мөлшеріне айналу қабілеттілігі. Мұнда еңбек көлемі тұрақты, ал өндірілген тұтынушы құндарының мөлшері өзгермелі болады. Еңбек өнімділігі өскен сайын, өнімнің бір бірлігіне кететін еңбек үлесі қысқарады.
Кез-келген кәсіпорында оның мөлшеріне және меншік нысанына қарамастан, еңбек көрсеткіштері мен еңбекақы бойынша бірыңғай жүйе қолданылады. Ол кадрлар мен еңбек күшінің жағдайын және оларды қолдануын сипаттайтын көрсеткіштерден тұрады. Жүйе астылардың ең бір маңыздысы еңбек өнімділігі болып табылады. Ол өндіріске адам факторының, техника мен технологияның, өндіріс үрдісінің ұйымдастырылуы мен өндіріс құрылымына әсер ететін көрсеткіштермен сипатталады.
Адам факторының әсер етуі жалпы және арнайы білім деңгейінің, біліктілігінің және өндірістік тәжірибесінің өзгерісі арқылы көрсетіледі. Техника мен технология-еңбек өнімділігіне әсер ететін негізгі факторлар, олар еңбек механизациясы, прогрессивті технология, жаңа конструкторлау мен модернизациялау, еңбек құралдарының өзгерісімен және табиғи жағдайлармен бейнеленеді.
Нарық экономикасына көшу жағдайында еңбекті қолданудың тиімділігін бағалау үшін актуалды болып аналитикалық пікірлер табылады. Біріншіден, олар еңбек өнімділігі өсуінің ішкі өндірістік резервтерін қолдану мен іздеу үшін теориялық негіз береді. Екіншіден, олар еңбек өнімділігін жоспарлау мен болжау тәжірибесін жақсартуға жәрдемдеседі. Үшіншіден, өнім өндірісіне және баға құрауға еңбек шығындарын есептеуді жетілдіруге мүмкіндік береді. Төртіншіден, кәсіпорындағы еңбекақыны жоспарлау мен реттеу кезінде еңбекті сақтау көрсеткіштерін толық қолдануға жағдай жасайды.
Еңбек өнімділігін жоғарылату өнім көлемінің өсуінің басты факторы болып табылады. Ал, өнім көлемінің өсу темптері бүкіл өндірістің даму темптері мен оның тиімділігінің өсуін анықтайды.
Қазіргі жағдайларда еңбекті ұйымдастыру және оның өнімділігін жоғарылатуға көп көңіл бөлу керек, себебі олар экономикалық өсудің және прогрестің жалғыз көзі болып табылады.
Қалыптасқан экономикалық жағдайда еңбек тиімділігінің өсу мәселесі ең қиыны болып отыр, бірақ оны шеше отырып әлеуметтік бағытталған нарық экономикасын тұрғызуда жетістікке жетуге болады. Ол мәселені шешу үшін ұлттық өндіріс дамуына бағытталған қаржы-несиелік және экспортты-импортты саясатты жүргізу керек, мемлекетте жиналған интеллектуалды және еңбек потенциалына қорғанышпен қарау. Сондықтан да еңбек өнімділігінің өсуіне әсер ететін негізгі факторларды оқып білу және оның өсу резевтерін анықтаудың үлкен мәні бар.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Гаврилов «Производительность труда: показатели планирования и методы измерения». Москва: Экономика, 1985г.
2. Костин Л.А., Костин С.Л. «Кардинальное повышение производительности труда». Москва, 1986г.
3. Маркин Ю.П. «Анализ внутрихозяйственных резервов». Москва: Финансы и статистика, 1991г.
4. Скоморохов Р.В. «Производительность труда: резервы роста». Москва, 1989г.
5. «Производительность труда и ыакторы ее роста» под ред. Ф.И.Гилицкого. Минск: Наука и техника, 1982г.
6. «Производительность труда-важнейший фактор повышения эффективности производства». Москва: Наука, 1982г.
7. «Резервы ускорения роста производительности труда» под ред. Д.Н.Карпухина. Москва, 1987г.
8. «Роль финансов и кредита в повышении производительности труда» под ред. Грязновой. Москва: Финансы и статистика, 1990г.
9. Брылев В. «о методике выявления и реализации внутренних резервов повышения производительности труда».// Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. 2001год №8.
10. Коробейников А., Катков А. «Повышение производительности возможно при условии».// Казахстан: экономика и жизнь. 1996год №3.
11. Рожкова В. «Производительность труда».// Труд в Казахстане: проблемы, факты, комментарии. 2003год №7.
        
        «Кәсіпорында еңбек өнімділігінің өсу резервтері»
Мазмұны
Кіріспе.................................................................
..............................................3
1. Қазіргі ... ... ... өсуінің
мағынасы...........................5
1. ... ... ... ... Еңбек ... ... ... ... ... өнімділігіне әсер ... ... ... кәсіпорынында еңбек ... ... ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігін көп ... ... ... ... ... ... өнімділігін ... ... ... ... адамның табиғатқа қатынасы жағынан анықтау ғана жеткіліксіз,
сондықтан еңбек үрдісін сипаттайтын, ... ... ... ... ... керек. Оларға еңбек өнімділігі, интенсивтілігі және
еңбек өнімділігінің күші жатады.
Осылардың ішіндегісі ең маңыздысы еңбек ... ... ... өнімділігі дегеніміз уақыттың бір өлшем бірлігінде (1сағатта, ... ... ... ... ... ... бір өнімді өңдеуге кеткен
еңбек уақытысы. Басқа сөзбен айтқанда берілген еңбек көлемінің тұтынушы
құндарының көп ... аз ... ... ... Мұнда еңбек көлемі
тұрақты, ал өндірілген тұтынушы құндарының мөлшері өзгермелі болады. Еңбек
өнімділігі ... ... ... бір ... ... ... үлесі
қысқарады.
Кез-келген кәсіпорында оның мөлшеріне және меншік нысанына қарамастан,
еңбек көрсеткіштері мен еңбекақы бойынша ... жүйе ... ... мен ... ... ... және оларды қолдануын сипаттайтын
көрсеткіштерден тұрады. Жүйе астылардың ең бір маңыздысы еңбек ... ... Ол ... адам ... ... мен ... ... ұйымдастырылуы мен өндіріс құрылымына әсер ететін
көрсеткіштермен сипатталады.
Адам факторының әсер етуі ... және ... ... ... және өндірістік тәжірибесінің өзгерісі арқылы ... мен ... ... әсер ететін негізгі факторлар,
олар еңбек механизациясы, прогрессивті технология, жаңа конструкторлау мен
модернизациялау, ... ... ... және ... ... экономикасына көшу жағдайында еңбекті қолданудың тиімділігін
бағалау үшін ... ... ... ... ... Біріншіден,
олар еңбек өнімділігі өсуінің ішкі өндірістік резервтерін қолдану мен іздеу
үшін теориялық негіз береді. Екіншіден, олар ... ... ... ... ... ... жәрдемдеседі. Үшіншіден, өнім өндірісіне
және баға құрауға еңбек шығындарын есептеуді жетілдіруге мүмкіндік береді.
Төртіншіден, кәсіпорындағы еңбекақыны ... мен ... ... ... көрсеткіштерін толық қолдануға жағдай жасайды.
Еңбек өнімділігін жоғарылату өнім көлемінің өсуінің басты факторы болып
табылады. Ал, өнім көлемінің өсу ... ... ... даму темптері
мен оның тиімділігінің өсуін анықтайды.
Қазіргі жағдайларда еңбекті ұйымдастыру және оның ... көп ... бөлу ... ... олар экономикалық өсудің және
прогрестің жалғыз көзі болып табылады.
Қалыптасқан ... ... ... ... өсу ... ... болып отыр, бірақ оны шеше отырып ... ... ... тұрғызуда жетістікке жетуге болады. Ол ... шешу ... ... ... бағытталған қаржы-несиелік және экспортты-импортты
саясатты жүргізу керек, мемлекетте жиналған интеллектуалды және ... ... ... ... да еңбек өнімділігінің өсуіне
әсер ететін негізгі факторларды оқып білу және оның өсу ... ... мәні ... ... еңбек өнімділігі өсуінің мағынасы.
1. Еңбек өнімділігінің түсінігі және мәні.
Еңбек ... ... ... ... ... ... ... орташа деңгейі, ғылымның даму деңгейі, ... ... ... ... ... қоғамдық
комбинациясы, өндіріс құралдарының өлшемі мен тиімділігі, табиғи жағдайлар.
Еңбек өнімділігінің индексі бірден аз, бірге тең, ... көп ... ... өнім бірлігін өндіруде еңбекті үнемдеу деңгейіне тәуелді. Мысалыға өнім
бірлігін өндіруде ... ... 20%-ке ... ... ... ... Егер өнім бірлігін өндіруде еңбектің ... сол ... онда ... ... ... 1-ге тең болады. Өнім бірлігін
өндіруде еңбек шығындарының көбейуі ... ... ... ... аз болады. Бұл құрал-жабдықтардың ескіруі ... ... ... ... және т.б. ... мүмкін. Өнім өндірісінің
еңбек ... ... мен ... өнімділігі көрсеткіштерінің
тәуелділігі мынадай гиперболамен көрсетіледі: у=1/х
Еңбек өнімділігі деп ... ... ... өндіру
сферасында адамдар қызметінің жемісті (нәтижелі) дәрежесі. Демек, еңбек
сияқты ... ... де ... ... ... ... болады.
Еңбек өнімділігі-белгілі бір еңбектің уақыт бірлігінде белгілі бір өнім
көлемін өндіру ... ... ... материалды өндірістегі еңбек
шығындарының тиімділігін сипаттайды және жұмыс уақытының ... өнім ... ... өнім ... өндіруге кеткен еңбек
шығындарымен анықталынады.
Еңбек ... ... ... Ол бір ... ... ... ... бірлігінде өндіретін өнім көлемін бейнелейді
және өндірістің тиімділігін сипаттайды.
Еңбек өнімділігі-бұл еңбек шығындарының тиімділігі. Ол жұмысшының уақыт
бірлігінде өндіретін өнім ... ... өнім ... құрастыруға кеткен
жұмысшының уақыт шығындарының шамасымен белгіленеді.
Еңбектің жеке ... ... ... ... ... тек тірі
еңбектің шығындары) және қоғамдық өнімділігін (өнім өндіруге ... ... тірі ... ... ... шығындар) ажыратып көрсетуге
болады.
Техникалық прогресстің дамуына байланысты затталған еңбек шығындарының
үлесі көбейеді, алайда өнім ... ... тірі ... ... мен
затталған еңбек шығындарының абсолютті мөлшері ... Бұл ... ... жоғарылатудың мәні. Қоғамдық еңбек өнімділігі қоғамдық
өндірістің тиімділік критерийі болып табылады. Ал жеке ... ... ... ол бұл ... ... мөлшерде орындай алмайды. Мысалыға,
шығарылатын өнімнің сапасын жақсарту немесе оның ассортиментін ... ... ... ұлғайту қажеттілігі туады, бірақ бұл ... ... ... өнімді қолдануда еңбекті көп үнемдейді.
Еңбек өнімділігі өсуінің мағынасы ол өндірісті кеңейтудің негізгі шарты
болып табылады. Шығарылатын өнімнің ... ... ... ... ... ... болады, егер де әрбір қосымша алынған жұмысшы
өнімнің өсімшесін ғана емес, табыстың өсімшесін де ... ... ... саны ... болады. Жұмысшылар санының
ұлғаюы, яғни әрбір қосымша бірлігі өнімнің сомасына аз мөлшерін қосады ... ... ... адам үшін азырақ болады. Сондықтан адамдар саны шекті
өнімнің, яғни ... ... ... ... ... шекті өнімі дегеніміз өндіріске қосымша бір ... ... ... ... ... өнім (МР). ... ... үздіксіз көтеру
еңбек өнімділігінің жоғарылауын білдірмейді. Еңбек өнімділігі шекті ... Ал ... өнім (МР) ... шекті өнімі болып табылады. Еңбек
өнімділігі еңбек етушілердің өмірлік деңгейін ... Өмір ... ... ... ... өсуі есебінен жоғарылайды. Мемлекет
бойынша еңбек өнімділігінің өсу темптерін басқа мемлекеттермен салыстырып
отыру ... ... ... ... өнім ... өсу ... халықтың жан басына шаққанда 1984 жылы басқа Жапония, Франция,
Германия сияқты мемлекеттерге қарағанда жоғары. Бірақ ... ... ... ... ең төмен. Бұл деп отырғанымыз еңбек өнімділігі өсуінің
басты көзі болып жиналатын капитал ... ... Оның ... ... ... және сапалық өзгерісін білдіреді. Өз ... ... ... 1 жұмыс сағытында өнімді көбірек өндіреді деген сөз. Еңбек
өнімділігі өсуінің ең жоғары ... ... мен ... ... ... ... құру ... болды.
Сонымен қатар еңбек өнімділігінің өсуі экономиканың шикізаттық
бағытымен ... ... ... газ, ... ... және т.б. ... запастары азайғанынан бір жұмысшыға шығатын өнім азаяды.
Нарықтық экономикада орташа өнім (АР) өнім ... (Q) ... ... ... ... АР= Q : L ... ... өнім
саны алғашында динамикалық түрде өседі, содан кейін төмендейді. Бұл орташа
өнімге өз әсерін ... ... ... ... ... ... ... сомалық мөлшері өзгереді, бұл еңбектің шекті өнімін көрсетеді: ... :▲ L . МР мәні ... ... ... ... ... ... өнімділігін өлшеудің әдістері мен көрсеткіштері.
Әртүрлі мекемелерде бар резервтерді бағалау және ... ... ... үшін бірнеше жыл бойынша еңбек өнімділігінің динамикасын
білу үшін ... ... ... (объективті) өлшеу маңызды ... ... ... мен болжау жасау кәсіпорынның ішкі іс-әрекеті
болып табылады. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... тек оперативті жоспарлау кезінде ғана,
операциялардың жалғасуын синхрондау ... ... ... ... ... еңбек, құндық түрдегі көрсеткіштермен көрсетілуі
мүмкін. Еңбек өнімділігін анықтау, оны ... және ... алу үшін ... ... өнім ... ... бұл ... өнімділігін
сипаттайтын, бір уақыт бірлігінде (минутта, ... ... өнім ... көрсететін көрсеткіш. Бұл көрсеткіш ... ... кей ... ... түрде (дана, тонна, метр)
белгіленеді. Келесі көрсеткіш еңбек өнімділігін өлшеу үшін ... ... (ай, ... жыл) бір орта ... ... ... қанша өнім
өндірілетінін көрсететін көрсеткіш. Бұл көрсеткіш бір жұмысшыға келетін
орташа өнім шығару көлемі деп ... және ... ... ең ... ... көрсеткіші болып табылады.
Еңбек өнімділігінің деңгейін бір өнім бірлігіне кететін еңбек ... ... ... яғни ... еңбек сыйымдылығы ретінде. Өнімнің
еңбек сыйымдылығы-өнімнің бір бірлігіне кететін ... ... ... ... ... ... бір жұмысты минутта, сағатта,
жұмыс күндерінде орындауды көрсететін экономикалық көрсеткіш. Өндірістің
еңбек ... ... ... өнім ... кететін еңбек шығындары. Бұл көрсеткіш адам-сағатпен (норма-сағат)
өлшенеді. Еңбек сыйымдылығының ... ... ... ... ... ... процесіне тікелей және жанама
қатысатын, барлық жұмысшылардың еңбек шығындарының ... Өз ... ... сыйымдылығы технологиялық еңбек сыйымдылығына, көлік-қойма
жұмыстарының еңбек сыйымдылығына және жөңдеу-қызмет ... ... ... бөлінеді.
Технологиялық еңбек сыйымдылығы еңбек құралдарының сапалы өзгерісімен
байланысты барлық орындаушылардың еңбек шығындары. Көлік-қойма ... ... ... ... ... өнімді тасымалдаумен және
сақтаумен айналысатын ... ... ... ... Жөңдеу-қызмет
көрсету жұмыстарының еңбек сыйымдылығы өндірісті жөңдейтін және оған қызмет
көрсетумен айналысатын жұмысшылардың еңбек шығындары.
Басқарудың еңбек сыйымдылығы-қызметкерлердің, мамандардың, ... ... ... бүкіл өнеркәсіптік өндірістік персоналдың (ӨӨП)
еңбек шығындары бұл толық фабрика-заводтық еңбек сыйымдылығы. Ол өндірістік
еңбек ... және ... ... еңбек сыйымдылығынан тұру
керек.
Қойылған мақсаттарға байланысты еңбек өнімділігін өлшеудің келесі
негізгі әдістерін ... ... ... ... ... өнімділігін өлшеудің ең қарапайым ... ... өнім ... ... тонна, метр) адам-сағат, адам-күн, адам-жылда
істелген уақыт қатынасымен анықталынады. Натуралды әдіс кәсіпорын ішіндегі
еңбек өнімділігін ... ... кең ... жұмыс орындарында,
бригадаларда, жеке учаскілерде, әсіресе біртекті өнім өндіретін ... цех бір ... ... ... ... бір белгісімен ерекшеленетін
болса, онда өнім шығару көлемі шартты бірліктермен (шартты-натуралды ... ... ... әр ... ... үшін, бір өнім бірлігін
шартты түрде 1000 калорий етіп белгілейді. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... әр текті өнімді
шығарады. Сонымен қатар еңбек өнімділігін натуралды ... ... ... ... ... ... нәтижелері ескерілмейді.
Еңбек өнімділігінің деңгейін еңбектік әдіспен өлшеу өндірілетін өнімнің
еңбек сыйымдылығы туралы мәліметтерді қолдануға ... өнім ... ... бірлігімен бағаланады, содан кейін нақты істелген уақытқа
жатқызылады. Сонымен, өнім саны мен оны ... ... ... ... ... ... қалыптасады. Еңбектік әдіс өнімнің дайындық
деңгейіне (бұйым, жартылай фабрикат, аяқталмаған ... ... өнім ... ... ... бұл ... ... кемшіліктері
бар. Біріншіден, ол еңбекті нормалау жақсы ұйымдасқан кезінде ғана ... мен оның ... тура ... қамтамасыз етеді. Бұл әдіс
нормалардың ... ... ... ... ол ... ... ... шарттарын жетілдіру кезінде ұдайы ... ... осы ... дейін белгілі бір жұмыс түріне немесе жұмыс
функцияларына еңбек сыйымдылығының сенімді нормативтері жоқ.
Тәжірибеде көп тараған әдіс құндық ... Ол ... ... ... ... ... ... әдіс кезінде еңбек
өнімділігін өндірілген өнім көлемін ӨӨП-дың орташа ... ... ... ... ... ... өлшеудің құндық әдісі әртүрлі
түрлерін қамтиды, ол өндірілген өнімнің әртүрлі құндық түрлеріне байланысты
(тауарлық, ... ... ... ... Жалпы, тауарлық,
өткізілген өнім бойынша есептелінетін еңбек өнімділігінің көрсеткіштері
ұқсас артықшылары мен ... бар. ... ... ол ... ... ... ... тірі еңбек шығындарына ... ... өнім ... ... ... мөлшеріне шығарылатын
өнімнің ассортиментінің өзгеруі, ... ... ... ... ... өзгеруі, аяқталмаған өндіріс көлемі,
өнімге бағалардың әртүрлілігі мен ... ... әсер ... ... ... ... ... және онша үлкен емес,
көптеген кәсіпорындарда еңбек өнімділігі тауарлық өнім ... ... егер ... өнім ... көп ... ... оны ... дайын күйде
жеткізбесе, онда дайын тауарлық өнім бойынша еңбек өнімділігін өлшеу нақты
өнімділік деңгейін төмендетеді.
Өткізілген өнім ... ... ... ... бұл ... және ... ... дайын өнімді есепке алу. Бұл ... ... ... ұжым ... тәуелсіз себептермен
анықталады. Жетілдірілген әдістерді іздеу таза өнім мен оның ... алып ... ... ... ... алып ... кәсіпорынның
көтерме бағалардағы құны. Таза өнімнің шартты-таза өнім мен нормативті ... ... бар. ... өнім ... амортизация сомасын қосады. Шартты-
таза өнімді өндірісті жоспарлауда және еңбек ... ... ... көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындарда тексеріліп,
күтілетін нәтижелер берген жоқ. Бұл ... ... ... ... ... байланысты. Көтерме бағасындағы пайда бөлігінің
үлкен тербелістеріне байланысты өнім ... ... ... өнім ... және ... тауарлы өнім көлеміне қарағанда жоғары
деңгейде әсер етеді. ... таза өнім ... ... еңбек
өнімділігінің көрсеткіші көтерме бағадағы пайда бөлігіне жоғары ... ... ... ... ... ... кезінде алғашқы кезектегі
рентабельділігі жоғары бұйымдарды шығару ұмтылысы түседі, себебі жеке өнім
түрлері ... ... ... ... Осы ... дейін өнім өндіруді
көлемін өлшеуді әртүрлі әдістері туралы сөз болды, яғни оның ... ... ... ... ... көрсеткіші тек бұл
көрсеткішке ғана емес, сонымен ... ... ... ... де ... ... ... мәнде көрсетіледі: сағат, күн, квартал, жыл. Соған
байланысты өнімділік істеген адам-сағатқа, адам-күнге немесе 1 ... ... ... ... жұмысшыға есептелінеді. Сағаттық және
күндік өнімділік көрсеткіштері көбінесе талдау есептерін ... ... ... үшін қолданылады.
Кәсіпорында еңбек өнімділігі натуралды және құндық түрдегі ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігінің
натуралды бірлігі-тонна, кг, м3 және т.б. ... ... ... ... ... ақшалай табылады.
Еңбек өнімділігі бір жұмысшыға және бір жұмыскерге ... ... оны ... ... айлық, кварталдық, жылдық түрлерін айырады.
Ірі ... ... ... ... кезде, есеп соңғы өнім
бойынша жүргізіледі.
Өндірісті жүргізе отырып, әрбір кәсіпорын көптеген сұрақтарды шешеді,
соның ... ... ... сатып алу керек, қанша жұмысшыларды жұмысқа алу
керек, қандай техникалық үрдісті таңдау және т.б. ... бар ... ... өндірісті қалай жақсы ұйымдастыру, ғылым мен техника даму
деңгейі есебінен қандай жаңа ... ... мен ... ... ... прогреске бетбұрыс беретін ашулар мен
жаңалықтарды қалай жақсы қолдану туралы сұрақтары шешіледі.
Нарықтық ... ... ... ... бір ... ... бір уақытта өндірілетін жалпы өнім саны арқылы жүргізіледі. Бірақ
бұл мөлшер орташа болып табылады. Бұл мөлшер жұмысшылар санының ... ... өнім ... және ... көлемде әкелінетінін анықтамайды. Бұл
сұраққа жауап беру үшін, өндіріске алынған қосымша ... ... ... өнім мөлшерінің өзгерісін шығару негізінде болады. Шекті еңбек
өнімі негізінде (МР) шекті ... ... ... ... ... ... мәні бұл шекті еңбек өнімінің ақшалай түрі (МRР). Демек,
еңбек өнімділігін өлшеу көрсеткіші-шекті еңбек ... яғни ... ... ... шығарылатын өнім көлемін өсіру болып табылады.
Еңбек өнімділігін бағалауда, жалпы талдау кезінде жалпылама, жеке ... ... ... ... көрсеткіштерге-бір жұмысшымен шығарылатын орта жылдық, орта
күндік, орта сағаттық өнім көрсеткіштері, сонымен қатар құндық мәндегі ... ... орта ... өнім ... ... ... ... бірлік түрін өндіруге кететін уақыт
шығындары (өнімнің еңбек сыйымдылығы) немесе бір адам-күн немесе бір адам-
сағатта шығарылатын натуралды ... өнім ... ... ... бір ... бірлігіне кететін уақыт
шығындарын немесе уақыт бірлігінде орындалған жұмыс көлемін ... ... ең бір ... көрсеткіші-бір жұмысшымен
шығатын орта жылдық өнім ... Оның ... ... ... емес, сонымен қатар ӨӨП-дың жалпы санындағы жұмысшылардың үлес салмағы
(олар жұмыс істейтін күндер саны және жұмыс күннің ұзақтығы).
Еңбек өнімділігінің өсу ... ... ... ... ... ... ӨӨП-дың санын анықтау, яғни 1 жұмысшы шығаратын
өнімнің базистік деңгейін сақтай отырып, жоспарлы өнім көлемін ... ... ... жұмысшылар саны;
• ӨӨП санының қатысты үнемін орнату және әрбір фактор бойынша алғашқы
санының азаюын сәйкесінше орнату,
... ... ... ... ... есептеу.
1 сурет. Еңбек өнімділігінің көрсеткіштер жүйесі.
3. Еңбек өнімділігіне әсер ететін
факторлар.
Факторлар бұл қандай да бір үрдіске ... ... әсер ... күштер, себептер. Еңбек өнімділігінің деңгейіне әсер ететін
сипаты мен дәрежесіне қарай ... ... ... ... болады:
материалды-техникалық, ұйымдастырушылық-экономикалық, әлеуметтік-
психологиялық, табиғи-климаттық, ... ... ... ... жаңа ... прогрессивті
технологияны, шикізат пен материалдың жаңа түрлерін ... ... ... ... былай шешіледі:
• Құрал-жабдықтарды модернизациялау;
• Моральді тозған құрал-жабдықтарды жаңысымен ауыстыру;
• Өндірістің механизациялық деңгейін жоғарылату: қол ... кіші ... ... енгізу, цехтар мен
учаскілерде механизациялау жұмыстарының кешенділігі;
• Өндірістің автоматизациясы;
• Жаңа прогрессивті технологияларды енгізу,
• Жаңа шикізат түрлері мен ... ... ... ... өте ... себебі олар затталған
еңбектің үнемін қамтамасыз етеді.
Ұйымдастырушылық-экономикалық факторлар еңбекті, өндірісті ... ... ... анықталады. Оларға өндірісті басқаруды
ұйымдастырылуының жетілдіруі ... ... ... ... ... ... өндірісті басқарудың автоматизацияланған жүйесін
енгізу мен дамыту.
Әлеуметтік-психологиялық факторлар еңбек ұжымдарының сапасымен, олардың
әлеуметтік-демографиялық құрамымен, ... ... ... ... климатты қалыптастыратын
бөлімшелерді және жалпы кәсіпорынды басқару стилімен ... ... ... ... ... ... ... маңызды әсер етеді.
Бұл факторлар құрылыс үрдісін жобалаудың алғашқы кезеңінде ... ... және ... ... ... ... инвестициялаудың,
лицензиялаудың, кедендік реттеу және т.б. ... ... ... ... салаларының даму бағыттарын анықтайды.
Меншік факторы. Өндіріс құралдарына және еңбек нәтижелеріне ... ... ... ... экономикалық мезанизмнің
өзгеруінің қазіргі жағдайында, кәсіпорын экономикасы да үлкен ... Бұл ... және ... ... жаңа ... алып ... ... барлық факторлар өзара тығыз байланысты, сондықтан да
олар кешенді түрде зерттелуі керек. Бұл ... ... ... дәл бағалау
үшін қажет, себебі олардың әсері бірдей емес. Олардың кейбіреулері еңбек
өнімділігінің ... ... ... ... ... өтпелі болып
қалады.
2.«Алматы Қанты» кәсіпорынында еңбек өнімділігін талдау.
1. Алматы Қанты» кәсіпорынында еңбек өнімділігінің көрсеткіштерін
есептеу.
Көрсеткіштерді ... ... ... үшін 1 ... ... Талдауға
кәсіпорынның 2001-2002жылдардағы еңбек бойынша есептің мәліметтері алынған.
1 кесте. Кәсіпорынның еңбек және еңбекақы бойынша көрсеткіштерінің
жүйесі.
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... |(есепті) | |
|1 |ӨӨП-дың саны, оның ... ... |10260 |10200 |0,994 |
| |А) ... ... |8700 |8700 |1,0 |
| |Б) ... мен ... |адам |930 |900 |0,968 |
| |В) ... ... |400 |380 |0,95 |
| |Г) ... ... |230 |220 |0,956 |
|2 ... өнім |мың тг |469400 |511640 |1,09 |
|3 ... ... ... |тг |45750 |50160 |1,0964 |
|4 ... ... оның ... |мың тг |225310 |231200 |1,026 |
| |А) ... |мың тг |194260 |199320 |1,026 |
| |Б) ... мен ... |мың тг |20750 |21226 |1,022 |
| |В) ... |мың тг |7740 |7889 |1,02 |
| |Г) ... |мың тг |1670 |1982 |1,06 |
|5 ... ... (4жол:1жол) |тг |21960 |22667 |1,032 |
| |А) ... |тг |22329 |22910 |1,026 |
| |Б) ... мен ... |тг |22311 |23584 |1,06 |
| |В) ... |тг |19350 |20760 |1,07 |
| |Г) ... |тг |8130 |9009 |1,11 |
|6 ... 1 теңгесіндегі еңбекақы|тг |0,48 |0,452 |0,993 |
| ... ... | | | | ... ... мәліметтер бойынша ӨӨП-дың саны тұрақты жұмысшылар
саны кезінде 60 ... ... ... өнімділігі есебінен өндіріс көлемі 9%-
ке көбейген. Бірақ қазіргі кезде ... пен ... ... төмендеді.
Бұл кестеде көрсетілгендей еңбекақының тауарлық өнімдегі үлес салмағы
сәйкесінше базистік және есепті жылдарда 48% және 45,2%. ... ... ... ... өткен еңбек, еңбек өнімділігінің динамикасын талдау
үшін, нормативті-таза өнімге қарағанда азырақ ... ... 1 ... ... өнім көрсеткіштерімен толтыру керек. Берілген
мысалда ол сәйкесінше 51% және 51%. ... ... өнім және ... ... 23939,4 мың тг және 26093,64 мың тг ... отыр.
Норматвті-таза өнім көлемі бойынша еңбек өнімділігінің деңгейін, оның
өсу динамикасын (нормативті-таза өнімнің бір ... бір ... ... бір ... ... шығу көрсеткіші бойынша) анықтауға
болады.
1. кесте. Еңбек өнімділігі (жұмысшылар).
|Жұмыс уақытының көрсеткіштері ... ... ... |
| ... тг | |
| ... |Есепті жыл|Базистік |Есепті жыл|
| |жыл | |жыл | ... ... ... |53950 |58810 |1,0 |1,0956 ... | | | | ... ... |234,2 |253,5 |1,0 |1,0824 ... ... |31,14 |33,06 |1,0 |1,0617 ... ... саны ... ... ... көлемінің және еңбек
өнімділігінің индекстері бірдей санмен белгіленеді. Персонал санының
индексі ... ... ... ... индексі өнімнің физикалық
көлемі индексіне қарағанда жоғары болады.
Jпт=1,09:0,994=1,0965 (базалық жылмен салыстырғанда)
Еңбек өнімділігінің, өнімнің физикалық көлемінің және ... ... ... ... байланысты мына формуламен көрсетуге болады:
Jпт=Jо:Jрс
Мұндағы: Jпт-еңбек өнімділігінің индексі;
Jо-өнімнің физикалық көлемінің индексі;
Jрс-жұмыс күші ... ... орта ... және орта ... ... ... қорын қолдану негізінде мына формулалармен анықталынады:
Jпт.д=Jпт.г:Jвр.г
Мұндағы: Jпт.д-еңбек өнімділігінің орта күндік индексі;
Jпт.г-еңбек ... орта ... ... ... ... күндік қорын жақсы қолдану
индексі.
Jпт.час=Jпт.д:Jвр.с
Мұндағы: Jпт.час-еңбек өнімдлігінің орта сағаттық индексі;
Jпт.д-еңбек өнімділігінің орта ... ... ... ішкі ... ... жақсы
қолдану индексі.
Jвр.г=Jвр.д:Jвр.с
Мұндағы: Jвр.д-толық ауысымдық жұмыс уақытының индексі
Бұдан: Jпт.час=Jпт.г:Jвр.г
Осыдан еңбек өнімділігінің өсуін есептейік (орта сағаттық, орта күндік,
орта жылдық шығу ... ... ... өнімділігі.
|Көрсеткіштер ... ... жыл ... жыл |
| ... | ... өнім |мың тг |23939,4 ... |
|Жұмысшылардың саны ... |8700 |8700 ... ... орташа ұзақтығы |күн |230,38 |234,95 ... ... ... ... |сағ |7,52 |7,67 ... сағаттық өнім ... ... ... өнім ... :
[23939,4(8700·230,38)]=1,07
Орта жылдық өнім шығару=(26093,64:8700): (23939,4:8700)=1,09
Көріп отырғанымыздай орта сағаттық өнім шығарудың өсуі 5%-ке ... ... ... 5%-ке ... ... болды. Еңбек күші өнімділігінің өсуі
және ауысымдық уақыт қорын жақсы толық пайдаланудан өнім ... 7%-ке, ... да 2 ... ... Толық ауысымдық уақыт қорын жақсы пайдалану
нәтижесінде орташа өнім шығару 9,65%-ке артқан.
Сонымен 1 және 2 ... ... ... ... ... ... ... болады:
1. өнім өндірісінің еңбек сыйымдылығының қысқаруы туралы. Шын мәнінде
еңбек сыйымдылығы (1-1:1,0617)·100=5,81%-ке ... ... ... өнім ... ... өсті.
2. ішкі ауысымдық уақытты жақсы пайдаланудың арқасында орта күндік өнім
шығаруды 8,24%-ке дейін жоғарылатуға мүмкіндік берді.
3. ... ... ... ... ... ... арқасында орта
жылдық өнім шығаруды 9%-ке дейін жоғарылатуға мүмкіндік берді.
4. еңбек өнімділігінің жалпы 9%-ке өсуі еңбек ... ... ... ... 2,67%-ке, яғни
(1,0617·1,0267)=1,09 төмендеу ... ... ... ... ... ... күндік және орта сағаттық өнімділік көрсеткіштерін ... ... ... қолдану арқылы жұмысшылардың еңбегін,
жұмысшылардың және ... ... ... ... ... де ... ... Еңбек өнімділігін көп факторлы талдау және болжау.
Көптеген кәсіпорындарда ... ... ... ... ... ... бойынша еңбек өнімділігінің өсуін талдау әдістемесін
қолданады. Бұл талдаудың мәні белгілі бір ... ... топ ... ... еңбек өнімділігінің өсуіне әсерін жұмыс күшінің ... ... ... ... ... ... ... жалпы түрде жүргізіледі.
Ал ішкі өндірістік резервтердің топтары бойынша ... ... ... болады. Сондықтан да екеуін де қолдану талдауды терең жүргізуге және
техникалық, технологиялық, ұйымдастырушылық, ... ... ... үшін қажетті ақпаратты алуға мүмкіндік береді.
Еңбек өнімділігінің көрсеткіштері еңбек үрдісінің тек сандық жағын
көрсетеді. ... оны ... ... ... жеке және ... ... ... мүмкіндік беретін арнайы талдау қажет. Экономикалық
тәжірибеде еңбектің сапалы нәтижесін талдау үшін негізгі екі жағы ... ... жеке ... ... ... ... ... бойынша
жұмысты орындаудың әлеуетті мүмкіндіктері бағаланады. Бұнда жұмыскерлерді
аттестациялау және ... ... ... ... ... ... ... жұмыс бойынша бағаланады. Еңбек сапасы, ... ... ... ... ... ... ... деп
түсіндіріледі. Бірнеше кәсіпорындарда еңбектің сапалы нәтижесін ... ... ... ... ... ... негізінде: сапа
категориясы бойынша өндірілген өнімнің сапасы, өнімді тұтынудан түскен
пікірлер саны, өндірістің ... өнім ... ... т.б. ... ... ... ... немесе индекспен бағаланады. ... ... ... ... ... ... Әрбір индекстің
максималды мәні бірге тең. ... жеке ... ... ... ... бірден аз санмен белгіленеді.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның еңбек көрсеткіштерін жобалау
өндірілген өнім құрылымының және ... ... ... ... болжамдарды тапсырыс портфеліне байланысты, ал тұрақты өндіріс
кезінде бір жылға құру керек. Кадрлар, еңбек, еңбекақы ... ... ... ... ... Осыған байланысты кәсіпорынның
экономикалық ... ... ... ... ... жауап беруі
керек. Еңбек өнімділігін болжау, орташа өнім ... ... мен ... ... өнім ... еңбек сыйымдылығын (және де бұл кезде
натуралды көрсеткіштерді ... ... ... пайдалану жөнді
болады) қалыптастыру ретінде көрсетіледі. Көтерме бағалардың, өндіріс
номенклатурасының, ... жеке ... ... тез ... ... ... құндық нормативтер негізінде дәлді болжау мүмкін емес.
Демек, нарық ... ... ... еңбек өнімділігінің натуралды
көрсеткіштері алынуы тиіс.
Еңбек өнімділігі ... ... ... экономикалық дәлелдеудің
мағынасы: еңбек өнімділігінің базалық деңгейі бойынша ӨӨП-дың санын және
жоспарланатын өнім өндірісінің көлемін анықтау, ... ... ... ... ... ... ... еңбек үнемділігін анықтайды. Еңбек
үнемділігінің мүмкін көрсеткіші ... ... ... ... өндірісінің көлемі ӨӨП-ң саны және еңбек өнімділігі арасында
тікелей байланыс бар екенін біле ... өнім ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің өсу көрсеткіштері
арқылы есепке алуға болады. Жұмыс күшінің ... ... ... ... еңбек өнімділігі де соншаға өседі. ... ... ... қатысты
үнемі ӨӨП шартты санынан 10% құраса, онда өнім өндірудің сол өлемінде еңбек
өнмділігі 11,11% өседі ... ... ... ... ... келесі факторлар жіктелуін
қолдану орынды:
1. өндірістегі құрылымдық өзгерістер:
- жалпы өнім көлеміндегі жеке өнім ... ... ... ... ... ... ... деңгейін жоғарылату:
- өндірістік үрдістердің кешенді механизациясы мен автоматизациясы,
озат технологияны ендіру;
- қызмет жасап отырған жабдықтардың механизациясы;
- ... ... және ... ... ... ... ... материалды, отынды, энергияны қолдануды жақсарту;
- шикізаттың, материалдың, отынның, энергияның қолданылып жүрген
түрлерінің тиімді жаңа ... ... ... ... ... өндіріс пен еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру:
- өндірісті басқаруды жетілдіру;
- қызмет ... ... мен ... ... ... ... жоғалуын қысқарту;
- ақаудың залалын қысқарту;
- нормалар мен өнім шығаруды орындамайтын жұмысшылар санын ... өнім ... ... ... ... жеке өнім ... үлес салмағын өзгерту.
5. жаңа кәсіпорындарды енгізу және меңгеру.
Еңбек өнімділігінің өсуі бойынша барлық экономикалық есептемелер үшін
ең ... ... ... ... ... және ... ... бойынша ӨӨП-ң шартты саны болып табылады.
Мысал. Базистік кезеңдегі кәсіпорындағы ӨӨП-ң саны (1 ... ... ... ... 1,01%-ке жоғарылату көзделген. Бұл жағдайда ӨӨП-ң
шартты саны базистік кезеңдегі еңбек ... ... ... 10363,6
адам құрайды (10260·1,0101).
Еңбек өнімділігінің деңгейіне өндірістегі құрылымдық өзгерістер әсерін
тигізеді. Олардың әсерін есептеу үшін келесі формула ... ...... Эчр - ӨӨП ... ... ... ... кезеңдегі жеке құрылымдық
бөлімшелердегі
ӨӨП-ң саны, адам (m-құрылымдық бөлімшелердің
саны);
Ко -өнім ... ... ... ... ... –жалпы кәсіпорын бойынша есептелінген ӨӨП-ң
шартты саны.
Формуланың мәні бойынша жұмыс ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің өсімшесінің әртүрлі деңгеймен шартталған.
Егер де барлық құрылымдық бөлімшелер бойынша өндіріс көлемінің өсуі бірдей
болса, онда ... ... ... ... саны мен ... ... сомасы бойынша сәйкес болар еді. Бірақ жеке цехтар бойынша
өндіріс ... өсу ... ... ... ... завод бойынша
есептелінген персоналдың шартты саны және цех бойынша персоналдың ... ... ... ... өнімділігін жоғарылату.
1. Еңбек өнімділігін жоғарылатудың жолдары.
Өнімділік анықтамасының мазмұнынан, яғни ... өнім ... ... ол төрт жағдайда жоғарылауы мүмкін:
- өнім көлемі өсіп, ал шығындар төмендеген кезде (классикалық жағдай);
- өнім көлемі шығындарға қарағанда тез ... өнім ... сол ... ал ... ... ... өнім көлемі шығындарға қарағанда аз темппен төмендеген кезде.
Еңбек өнімділігінің өсуін қамтамасыз ететін басқарушылық стратегия осы
жағдайлардан ... ... ... ... еңбек
өнімділігінің деңгейі бір ӨӨП-ң орта ... ... ... тауарлы
өнімнің бағасымен анықталынады. Еңбек өнімділігінің көрсеткіштері абсолютті
мәнде, ал оның өсу ... ... және ... ... процент түрінде
жоспарланады.
Жоспарлы кезеңдегі еңбек өнімділігінің өсу темпі өткен жылдың ... ... ... факторлардың әсер ету есебінен
түзету әдісі арқылы орнатылады:
- ... ... ... жоғарылату, соның ішінде жаңа
техникалық ... ... ... ... мен құрал-
жабдықтарды енгізу, қол еңбегін механизациялау;
- басқаруды, өндіріс пен еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру, ... ... ... ... ... ғылыми ұйымдастыруды ендіру,
жұмыс уақытын жоғалуын қысқарту;
- өндірістің құрылымы мен көлемінің өзгеруі, соның ... ... ... ... ӨӨП ... ... ... жалпы өнім көлеміндегі өндірістің немесе өнімнің жеке ... ... ... ... ... ... ... шикізат сапасының және өнім шығуының
жоғарылауы;
- жаңа цехтер мен учаскілерді енгізу және меңгеру.
Өндірістің спецификасына байланысты ... ... ... басқа да салалық факторлар есепке алынуы мүмкін. ... ... ... ... арқылы қол жеткізуге болады:
1. кәсіпорынның өндірістік қуатын ... ... ... ... көбейту, өйткені өндіріс көлемін көбейту арқылы жұмыс
уақытысы шығындарының тек ... ... ғана ... ... ... қалады. Нәтижесінде өнім бірлігі ... ... ... ... ... ... ... үшін еңбек шығындарын қысқарту,
өнім сапасын көтеру, өндірісті кешенді ... ... ... ... өндіріс техникасы мен
технологиясын енгізу, ... ... ... арқылы жұмыс
уақытының жоғалуын төмендету.
Бұл жағдайда өнім ... ... мен ... шығындары қатынасының
өзгеруі жоғарыда атап өткендей төрт ... ... ... және де олар ... ... ... байланысты таңдалуы керек.
Стратегиялық саясаттың таңдалған жағдайында, тәуелсіз орта сағаттық
өнім шығаруының ... ... ... ... ... ... —————— - ——
Тф-Р↓Т+Тд ... ... ... өнім ... жоғарылау резерві;
ЧВв,ЧВф-сәйкесінше орта сағаттық өнім шығарудың мүмкінді және нақты
деңгейі;
Р↑ВП –ҒТП ... ... ... ... ... ... өнім ... шығарудағы жұмыс уақытының нақты шығындары;
Р↓Т-өндірістік үрдістерді механизациялау мен автоматтандыру,еңбекті
ұйымдастыруды ... ... ... ... жоғарылату
есебінен жұмыс уақытының қысқару резерві;
Тд-өнім шығуының көбейуімен байланысты қосымша еңбек шығындары. Ол өнім
өндірудің әрбір жоғарылау резервінің көзі ... осы ... ... ... ... ... үшін қажетті қосымша жұмыс көлемі
есебімен ... ... өнім ... сағаттық өнім шығарудың өсу резервін жұмыс күнінің жоспарлану
ұзақтығына көбейту арқылы орта күндік өнім шығарудың өсу ... ... де осы ... бір ... ... уақытысының жоспарланған қорына
көбейтсек, онда жұмысшылардың орта ... өнім ... өсу ... ... ... ... анықтау үшін орта сағаттық өнім
шығарудың мүмкін ... ... ... ... ... ... көбейту қажет:
Р↑ВП= Р↑ЧВ·Тв
Белгілі бір іс-шараны өткізу есебінен еңбек өнімділігінің өсу резервін
былай анықтауға болады: ... ... ... Р↓ЧР%хі
Мұндағы: Р↓ЧР%хі-белгілі бір шараны өткізу есебінен ... ... ... ... ... қысқару проценті.
2. Еңбек өнімділігін жоғарылатудың тиімділігі.
Еңбек өнімділігінің өсуі ... және жеке ... ... ... анықталады:
К=Э/Т-Э*100%
Мұндағы: Э-еңбек өнімділігінің өсу факторлар қызметі нәтижесінде
ӨӨП-ды үнемдеу (адам);
Т-базистік жылда шығарылған өнім бойынша жоспарлы
кезеңдегі өндіріс көлеміне ... ӨӨП ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуін есептеген кезде,
сәйкес факторлардың әсерінен ӨӨП санының ... ... ... қызмет ететін (негізгі және көмекші учаскілер, лабораториялар,
күзет, шикізат және дайын өнім қоймалары) қызметкерлер жатады.
Атқаратын ... ... ӨӨП ... ... ... қызметкерлер, мамандар, кіші қызмет көрсету персоналы, күзет
қызметкерлері. Қызметкерлер ... ... ... өнімге
айналдыру бойынша технологиялық үрдістерді жүргізумен тікелей ... ... ... ... ... ... ... әсер етуі
жұмысшылар санының шартты ... ... ... ... ... ... ... атты топ факторларының
әсер ету есебінен жұмысшылар санының өзгеруі былай анықталады:
Э1=(Ч0К/100-Ч1)·Кс
Мұндағы: Чо,Ч1-участікте (жұмыс ... іс ... ... ... ... кейін жұмысшылардың орташа тізімдік
саны;
К-жоспарланған шараны жүргізу есебінен жоспарлы кезеңнің
есепті кезеңмен ... ... өнім ... %.
Кс-жоспарлы кезеңде іс шараны өткізу мерзімін есепке
алатын
коэффициент (іс шараны ... ... ... ... 12-ге ... ... деңгейінің жоғарылауы» топ факторлардың әсер ету
есебінен жұмысшылар санының өзгеруін жоспарлаған кезде қол ... ... ... ... тапсырманы өндірістік үрдістерді
механизациялау ... ... ... ... ... ... керек.
«Басқаруды, өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды ... ... әсер ету ... ... санының үнемін есептеу тек
өндірістің техникалық деңгейін ... ... ... ... ғана ... ... Бұл топ ... бойынша жоспарда
қарастырылған, саланың озат кәсіпорындарында нақты қалыптасқан басқару
құрылымы мен ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... есепке алу керек. Бұл фактор бойынша көмекші
жұмысшылар санының (мысалы, жөңдеу қызметін орталықтандыру ... ... ... ... ... ... жетілдіру нәтижесінде жұмысшылар
санының үнемі, есепті кезеңдегі басқару ... ... ... енгізу
мерзімін есепке алып, шараны ... ... ... ... салыстыру арқылы анықталады.
Қызмет көрсетуді жоғарылатумен байланысты жұмысшылар санының азаюын
есептеу келесі формуламен жүргізіледі:
Эз=(Сп/Н1-Сп/Н2)·К1с
Мұндағы: Сп-қызмет көрсету ... ... ... саны, адам;
Н1,Н2-жоспарды және есепті кезеңдегі қызмет көрсету
нормалары, ... ... ... ... ... ... ... коэффициент.
Өнім шығару көлемінің нормаларын жоғарылату нәтижесінде, кесімді
жұмысшылар санының үнемі ... ... ... ... ... ... жоспарланатын өнім көлемі;
НР1,НР2-еңбекті ғылыми ұйымдастыру бойынша
шараларды өткізгенге дейін және ... ... өнім ... ... ... ... орташа тізімдегі қайта
есептеу коэффициенті;
Бп-жоспарлы баланс сағат бойынша жоспарлы кезеңдегі
1 жұмысшының тиімді жұмыс уақытысының қоры;
Тп-учаскінің, ... ... ... өндірістік кезеңнің ұзақтығы.
Жұмыс уақытының жоғалуын қысқарту есебінен жұмысшылар санының
босатылуы, пайдалы ... ... ... ... ... ... ... факторлардың әсер етуін жұмыс уақытының жоспарланған балансынан есептеу
керек. Жұмысқа щықпауды қысқарту (демалыс және мейрамдарды қоса ... ... ... ... ... ... ... мына формуламен
анықталады:
Э5=(Бо-Бп)·(Чр-∑Э)/Бп
Мұндағы: Бо,Бп-жоспарлы және есепті кезеңдегі 1 ... ... ... қоры;
Чр-жұмысшылардың есептелінген саны (өткен ... ... ... ... ... өсу ... ... факторлардың әсерінен жоспарлы кезеңдегі
жұмысшылар санының жалпы ... ... және ... ... топ ... ... ... қатысты азаюымен байланысты өндіріс көлемінің өсуі, негізгі ... ... ӨӨП ... ... саны өнім ... ... ... тұрақты болып қалған жағдайға қарағанда аз деңгейде
өседі. Өндіріс көлемінің өсуімен байланысты жұмысшылар ... ... мына ... анықталады:
Э6=Чо·(К1ч-Ко)/100
Мұндағы: Чо-есепті кезеңдегі ӨӨП саны (кесімді ... ... ... ... ... ... көлемінің өсуі,%;
К1ч-өндіріс көлемінің өсуімен байланысты есептеу үшін
қабылданған, есепті кезеңмен салыстырғанда жоспарлы кезеңдегі ӨӨП
санының қажетті ... ... ... ... өнім ... (ассортимент құрылымындағы қозғалыс) үлес
салмағының еңбек өнімділігінің ... ... ... ... ... үшін ... ... бағасының дәл емес келуімен шартталған.
Осыған байланысты ассортименттегі құрылымдық қозғалыстар ... ... және ... ... ... ... емес өзгереді. Бұл еңбек
өнімділігінің өсуіне немесе төмендеуіне алып келеді.
Факторлар және өндіріс көлемі бойынша ... ... өсуі ... ... ... үшін негіз болып табылады. Ол жеке жұмысшылар
категорияларының санын қосу ... ... ... ... ... ... жоғарылату, тұрақты
экономиканы тұрғызу үшін негіз бола алады. Сондықтан да осы мәселе әлемнің
барлық ... ... ... ең ... ... ... ... көрсеткіші-басқарушылық әдістердің ең ... ... ... өндіріс факторларының әлеуетті сапалы
өсуін бейнелейді және ... ... ... ... ... Ол
әлеуметтік-экономикалық үрдістерді басқару үшін маңызды орын алады, себебі
ол ... және ... ... ... ... ... береді.
Еңбек өнімділігін жоғарылату-экономикадағы инфляциялық тенденцияларды
әлсіретудің құралы, сонымен қатар халықтың әлеуметтік ... және ... ... ... ... жүргізудің негізгі көзі ... ... өсу ... ... ... шарты-
сәйкес жоспарларды немесе бағдарламаларды құрастыру болып табылады. Еңбек
өнімділігін басқарудың ең ... ... ... ... ... де оны ... ... туралы мәселелерді және еңбек
өнімділігінің факторлары мен резервтерін ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің жоғарылауы еңбек үрдісінің қатысушыларына,
олардың ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1. Гаврилов «Производительность труда: показатели планирования и методы
измерения». Москва: Экономика, 1985г.
2. Костин Л.А., Костин С.Л. ... ... ... ... ... ... Ю.П. ... внутрихозяйственных резервов». Москва: Финансы и
статистика, 1991г.
4. Скоморохов Р.В. «Производительность труда: ... ... ... ... труда и ыакторы ее роста» под ред. Ф.И.Гилицкого.
Минск: Наука и ... ... ... ... фактор повышения эффективности
производства». Москва: Наука, ... ... ... ... производительности труда» под ред.
Д.Н.Карпухина. Москва, 1987г.
8. «Роль финансов и ... в ... ... труда» под ред.
Грязновой. Москва: Финансы и статистика, 1990г.
9. Брылев В. «о методике выявления и реализации ... ... ... ... Труд в Казахстане: ... ... ... ... ... А., Катков А. «Повышение производительности возможно при
условии».// ... ... и ... 1996год №3.
11. Рожкова В. «Производительность труда».// Труд в Казахстане: проблемы,
факты, комментарии. 2003год №7.
Қосымша 1
2001-2002жж. ... ... ААҚ ... технико-экономикалық
көрсеткіштері.
|№ |Көрсеткіштер |2001ж. |2002ж. ... ... ... ... ... |469400 |511640 |+42240 |
| |мың тг. | | | |
|2 ... ... ... мың тг. |409812 |426930 |+17118 |
|3 ... құралдардың орташа жылдық |23654 |36923 |+13269 |
| ... мың тг. | | | |
|4 ... ... ... |10200 |-60 |
| ... адам. | | | |
|5 ... ... тг ... |21960 |22667 |+707 |
|6 ... қоры, мың тг. |225310 |231200 |+5890 |
|7 ... ... мың тг |45750 |50160 |+4410 |
| ... | | | |
|8 |Қор ... тг ... |19,8 |13,9 |-5,9 |
|9 ... ... ... |1,2 |+0,05 ... ... ... өзгеруімен байланысты факторлар
Өнім құрылымының өзгеруі
Жұмыс уақытының өндірістік емес шығындары
Жұмыс күнінің орташа ұзақтылығы (П)
Өнімнің орташа ... ... ... деңгейінің өзгеруі
Өндірісті ұйымдатыру
Өндірістің техникалық деңгейі
Бір қызметкердің орта жылдық шығарған өнмі (ГВппп)
1жұмысшының орта ... ... ... орта жылдық шығарған өнімі (ДВ)
1жылда жұмысшының істеген ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлер санындағы үлесі (УД)

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайындағы еңбек ресурстарын пайдалануды ұйымдастыру және оны жетілдіру жолдары18 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
КСРО-ның экономикалық дамуының кезеңденуі10 бет
Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу39 бет
Сыртқы экономикалық байланыстар жүйесіндегі қаржы қатынастарының теориялық мәні22 бет
Сұрыптау есептері. қою арқылы сұраптау8 бет
Қазақстан Республикасының ақша-несие жүйесінің қазіргі жағдайы және оның ерекшеліктері21 бет
Қоғамдық өндіріс факторлары мен фазалары28 бет
ҚР телекоммуникациялар мен көліктің дамуы9 бет
“ Қант ” АҚ еқбек өнімділігін ұйымдастыруын талдау25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь