“Сот үкімі - сот әділдігін жүзеге асырудың негізгі актісі ретінде”

КІРІСПЕ

1. СОТ ҮКІМНІҢ НЕГІЗІ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
1.1. Сот үкімнің ұғымы және оның түрлері
1.2. Сот үкімге қойылатын талаптар

2. СОТ ҮКІМІН ШЫҒАРУ БАРЫСЫНДА ЗАҢНЫҢ
ДҰРЫС ҚОЛДАНЫЛМАУЫ ЖӘНЕ БҰЗЫЛУЫ
2.1. Сот үкімін бұзу мен өзгертудің негіздері
2.2. Сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместігі
2.3. Қылмыстық іс жүргізу заңының едәуір бұзылуы және
дұрыс қолданылмауы
2.4. Жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталғанның
жеке басына сәйкес келмеуі.

3. ЗАҢДЫ КҮШІНЕ ЕНБЕГЕН СОТТЫҢ ҮКІМДЕРІН ҚАЙТА ҚАРАУ . СОТ БАҚЫЛАУЫНЫҢ БІР ТҮРІ РЕТІНДЕ
3.1. Заңды күшіне енбеген соттың үкімдерін қайта қарау ұғымы
3.2. Заңды күшіне енбеген соттың үкімдерін қайта қараудың
мәні мен маңызы

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Құқықтық мемлекеттің қалыптасуының негізгі шарты, бүгінгі таңдағы өмір талабына сай азаматтар мен лауазым иелерінің Ата заңымыздың талабы бойынша жұмыс істеп өмір сүру.
Елiмiз тәуелсiздiк алғаннан бергi кезеңде қабылданған сот реформасы туралы мемлекеттiк бағдарлама да сот өндiрiсiне, судья мәртебесiне қатысты заңдардың барлығы да Сот әдiлдiгiн барынша қамтамасыз етуге бағытталған.
Судья - әділдіктің, заңдылықтың айнасы, сондықтан да Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, Сот әдiлдiгiн тек қана сот жүзеге асырады. Бұл сот әділдігінің принципi де болып табылады. Бұдан шығатын қорытынды – мемлекетiмiзде сот iстерiн қараумен бiрде-бiр орган немесе қоғамдық ұйым айналыспайды, сот әдiлдiгiн жүзеге асыруға заң бойынша тек сот қана өкiлеттi.
Сот қызметi нақты деректердi, материалдарды, дәлелдемелердi зерттеумен, көптеген адамдардан жауап алумен, iске қатысқан кезде олардың құқықтарын қажеттi түрде қамтамасыз етумен байланысты. Соттың бұл iс-қимылының бәрi заңды және негiзделген шешiм шығаруды қамтамасыз ету үшiн жүргiзiледi. Сондықтан да, соттың азаматтық және қылмыстық iстердi қарау жөнiндегi бүкiл қызметi iс жүргiзу заңдарымен қатаң реттелген.
Сонымен, сот әдiлдiгi заңмен белгiленген нысанда – сот процессi нысанында жүзеге асырылады. Қылмыстық iстердi қараған кезде, сот қылмыстық iстерге байланысты заңдарды басшылыққа алады, ал азаматтық iстердi қарау мен шешу азаматтық iстер жөнiндегi заңдармен зерттеледi.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Сот әдiлдiгiнiң аса маңызды белгiсi – нақты бiр iстi қарағанда соттың әдiлдiктi жүзеге асыра отырып, мемлекеттiк мәжбүр ету шараларын қолдануы (Мысалы: айыппұл, бас бостандығын шекету, қамауға алу, бас бостандығынан айыру т.с.с.) болып табылады. Жасалған қылмыс үшiн мемлекеттiк күштеудi қолдануға заң бойынша тек сотқа ғана құқық берiлген. Ол қылмыстық iс бойынша соттай отырып, сол арқылы сотталушыға қылмыстық заң санкциясы шеңберiнде белгiлi бiр мемлекеттiк мәжбүр ету шарасын қолданады. Сот iстердi қарау-шешу арқылы азаматтарды құқықтық тәрбиелеу iсiне қатынасып қана қоймай, қоғамның кейбiр тәртiп бұзуға икем тұратын мүшелерiне де өз iс-әрекетiмен көп әсер етедi, дұрыс жолға түсулерiне мүмкiндiк жасайды.
Сот билігінің пәрменін арттыра түсу және сот органдарының беделін көтеруге бірден бір себеп, оның шешімінің әділдігі. Осы тұрғыдан, қылмыстық сот өндірісінде қаулыланатын процессуалдық құжаттардың қоғамдық қатынастарды реттеудегі рөлі аса зор болмақ. Оның ішінде, әділ сот төрелігінің жаршысы, пәрменді нәтижесі болып табылатын – үкімнің ықпалы ерекше. Өйткені, біріншіден, үкім – сот төрелігінің актісі, екіншіден, мемлекеттік биліктің бір тармағы – сот билігінің шешімі деп танылады.
Кітаптар мен монографиялар:

1. Абиль Е.История государства и права РК с древнейших времен до начало ХХ века Астана,2000
2.Алауханов Е.О.., Рахметов Е.Ш.. Жаза: практикалық оқу құралы.."Өркениет", 1999. – С.180.
3.Альперт С.А. Постановление приговора. Советский уголовный процесс Киев 1983
4.Бохан В.Ф. Формирование убеждения суда Минск, 1973
5.Викторский С.И.Русский уголовный процесс М., 1997
6.Дорохов В.Я., Николаев В.С. Обоснованность приговора М., 1959
7.Нүралиева А.С. Роль судебного следствия во всестороннем, полном,объективном исследований доказательств по уголовному делу /Дис.автореферат/Алматы 1999
8.Оганесян Р.М. Оправдательный приговор в Советском уголовном процессе Ереван, 1972
9."Проверка законности и обоснованности приговоров" под ред. А.Я.Светлова, Г.И.Чангули. Киев, 1991
10.Строгович М.С. Приговор. Законность и обоснованность приговора М., 1996
11.Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса Т.2. М., 1970
12.Төлеубекова Б.Х.Қазақстан Республикасының қылмыстық iс жүргiзу құқығы. Жалпы бөлiм. Алматы, 2002
13.Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., Тыныбеков С.Т. Уголовно-процессуальное право Республики Казахстан. Часть Общая:
Академический курс Книга первая. Алматы: ТОО Издательская компания
“НАS”, 2004.
14.Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., Тыныбеков С.Т..
Уголовно-процессуальное право Республики Казахстан. Часть Общая:
Академический курс Книга вторая Алматы: ТОО Издательская компания “НАS”, 2004.
15.Фаткуллин Ф. Н. Общие проблемы процессуального доказывания. – Казань, 1979.
16.Фридмэн Л. Введение в американское право (перевод с англ. под ред. М. Калантаровой). М., 1993
17.Фойницкий И.Я. Курс уголовного судопроизводства Санкт-Петербург, 1996.
18.Халиков К.Х. Проблемы судебной власти в РК. Автореферат дисс.на соис.ст.д.ю.н. А1998
19.Чельцов-Бебутов М.А. Курс уголовно-процессуального права. Очерки по истории суда и уголовного процесса в рабовладельческих, феодальных и буржуазных государствах. Санкт-Петербург,1995



Мерзімді басылымдар:

1. Лупинская П.А.Решения в уголовном судопроизводстве: их виды, содержание и формы // Москва, 1976
2. Давыдов П.М. Приговор Советский уголовный процесс //
Киев, 1980
3. Надь Л. Приговор в уголовном процессе// Москва.1982.
4. Маликов М.Ф. Эффективность приговора в советском
уголовном процессе //Саратов, 1982
5. Маликов М.Ф. Методология изучения судебного
приговора // "Башкирское книжное издательство".Уфа, 1990
6. Строгович М.С. Право обвиняемого на защиту и
презумпция невиновности.// Москва,1984
7. Загорский Г.И. Судебное разбирательство по уголовному делу // Москва,1985
8. Кобликов А.С. Судебный приговор // Москва,1966
9. Кудрявцев В.Н. О правопонимании и законности // Журнал Государство и право. 1994. - № 3.
10. Банников С. "Воспитательная роль правосудия" Журнал "Государство и право", 1999 №3.
11. Канафин Д.К.Апелляционное производство по уголовным делам в РК // Астана,2002


Практикалық материалы:

1. Архив гордского суда г.Тараз. Уголовное дело № 2- 167/00
2. Архив городского суда г..Шымкент. Уголовное дело № 3- 155/00
















Нормативтік – құқықтық актлер:

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995ж.
2. ҚР Президентінің 1994 жылы 12 ақпанында бекітілген ҚР-дағы құқықтық реформаның мемлекеттік бағдарламасы. Қазақстан кеңесі,1994 ж,24 наурыз.
3. ҚР Прокуратурасы туралы ҚР заңы 21 желтоқсан 1995ж.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексi 1997ж.
5. Қазақстан Республикасының Қылмыстық iс жүргiзу кодексi 1997ж.
6. Послание Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева народу Казахстана «Казахстан на пороге нового рывка вперед в своем развитии». Казахстанская правда от 02.03.2006 г.
7. Указ Президента РК № 80 от 30 марта 2006 г. “О дальнейших мерах по реализации стратегии Казахстана до 2030 г”.
8. «Концепция правовой политики Республики Казахстан», одобренная
9. Указом Президента РК от 20 сентября 2002 года, № 949а.ҚР
10. ҚР-ы Президентінің қазақстан халқына жолдауы “ Қазақстан азаматтарының әл.ауқатын арттыру-мемлекеттік саясаттың басты мақсаты”. Егемен қазақстан.7 ақпан 2008 ж.
11. Қылмыстық іс жүргізу кодексі. -Алматы, 13.12.97 ж.
12. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының "Сот үкiмi туралы" нормативтiк қаулысы. 15 тамыз, 2002 ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ – ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Заң факультеті
Сот билігі және ... іс ... ... ... ... - СОТ ... ... АСЫРУДЫҢ
НЕГІЗГІ АКТІСІ РЕТІНДЕ”
|Орындаған | | |
|4 ... ... ... | ... ... ... А. |
| | | |
| | | ... жетекші | | ... ... ... ... Е. |
| | | |
| | | ... бақылаушы |________________________ ... Н.А. |
| | | |
| | | ... ... | | ... ... ... |Алауханов Е.О. ... | | ... ... | | ... ... | |
| | ... |3-5 |
| | ... СОТ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... | |
|1.1. Сот ... ... және оның ... |6-14 ... Сот ... ... ... |6 |
| |10 ... СОТ ... ... ... ... | ... ҚОЛДАНЫЛМАУЫ ЖӘНЕ БҰЗЫЛУЫ | ... Сот ... бұзу мен ... ... | ... Сот ... ... және толық еместігі | ... ... іс ... заңының едәуір бұзылуы және |15-39 ... ... |15 ... Жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталғанның |16 ... ... ... ... | |
| |26 ... ... ... ЕНБЕГЕН СОТТЫҢ ҮКІМДЕРІН ҚАЙТА ҚАРАУ – СОТ | ... БІР ТҮРІ ... |36 ... Заңды күшіне енбеген соттың үкімдерін қайта қарау ұғымы | ... ... ... енбеген соттың үкімдерін қайта қараудың | ... мен ... | |
| |40-61 |
| | ... |40 |
| | |
| |46 |
| | ... ... ТІЗІМІ | |
| | |
| |62-64 |
| | |
| | |
| |65-68 |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... ... ... ... ... ... шарты, бүгінгі таңдағы өмір талабына сай азаматтар мен ... Ата ... ... ... ... ... өмір ... тәуелсiздiк алғаннан бергi кезеңде қабылданған сот реформасы
туралы мемлекеттiк бағдарлама да сот өндiрiсiне, судья ... ... ... да Сот әдiлдiгiн барынша қамтамасыз етуге бағытталған.
Судья - әділдіктің, ... ... ... да Қазақстан
Республикасының Конституциясына сәйкес, Сот әдiлдiгiн тек қана сот жүзеге
асырады. Бұл сот ... ... де ... ... ... шығатын
қорытынды – мемлекетiмiзде сот iстерiн қараумен бiрде-бiр ... ... ұйым ... сот ... ... асыруға заң бойынша ... қана ... ... ... ... ... дәлелдемелердi
зерттеумен, көптеген адамдардан жауап алумен, iске қатысқан ... ... ... ... қамтамасыз етумен байланысты. Соттың бұл iс-
қимылының бәрi ... және ... ... ... ... ету ... Сондықтан да, соттың азаматтық және қылмыстық iстердi қарау
жөнiндегi бүкiл ...... ... қатаң реттелген.
Сонымен, сот әдiлдiгi заңмен ... ... – сот ... ... ... ... iстердi қараған кезде, сот қылмыстық
iстерге байланысты заңдарды басшылыққа алады, ал ... ... ... шешу азаматтық iстер жөнiндегi заңдармен зерттеледi.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Сот әдiлдiгiнiң аса маңызды белгiсi –
нақты бiр iстi қарағанда соттың ... ... ... ... мемлекеттiк
мәжбүр ету шараларын қолдануы (Мысалы: айыппұл, бас бостандығын ... алу, бас ... ... ... болып табылады. Жасалған
қылмыс үшiн мемлекеттiк күштеудi қолдануға заң бойынша тек сотқа ғана құқық
берiлген. Ол қылмыстық iс ... ... ... сол ... ... заң санкциясы шеңберiнде белгiлi бiр мемлекеттiк мәжбүр ... ... Сот ... ... арқылы азаматтарды құқықтық
тәрбиелеу iсiне қатынасып қана қоймай, қоғамның кейбiр тәртiп бұзуға ... ... де өз ... көп әсер ... ... ... ... жасайды.
Сот билігінің пәрменін арттыра түсу және сот органдарының беделін
көтеруге бірден бір себеп, оның ... ... Осы ... ... ... қаулыланатын процессуалдық құжаттардың ... ... рөлі аса зор ... Оның ... әділ ... жаршысы, пәрменді нәтижесі болып табылатын – үкімнің ықпалы
ерекше. Өйткені, біріншіден, үкім – сот ... ... ... ... бір ... – сот ... шешімі деп танылады.
Үкiм – қылмыстық iс жөнiндегi бүкiл өндiрiстiң қорытындысы шығарылатын
құқықты ... аса ... ... болып табылады. Конституциялық
қағидаларға сәйкес үкiм Қазақстан Республикасының атынан ... ... және ... ... ... сотпен қаралатын қылмыстық іс бойынша әділ сотты жүзеге асыру
бұл заңмен белгіленген тәртіпте істі талқылау, объективті іс ... ... ... ... ... ... ол ... заңды және негізделген
үкім шығару. Үкім арқылы белгілі бір іс ... қана ... ... заңдылық бекітіліп, құқық бұзушылықты жоюға әрекет жасайды және
азаматтарды саналы құқықтық тәртіпті ... ... 1995 жылы ... Ата – ... 1-бабының 1-бөлігіне сәйкес,
Қазақстан Республикасы өзін демократиялы, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік
мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең ... ... ... – адам ... өмірі, құқықтары мен бостандықтары танылады, ал, Ата – Заңның 77-
бабының 3- бөлігінің 1- ... ... ... ... екендігі заңды
күшіне енген сот үкімімен танылмағанша, ол жасалған қылмысқа ... ... ... ... ... ... нормаларын жан-жақты зерттеп
алмайынша, отандық қылмыстық процесс жүйесінде соттың үкімдері және ... өте ... ... ... үкім ... рөлі аса ... ... Сот үкім шығару кезінде кеңесу бөлмесінде ҚР ... ... ... ... ... Олар тек қана ... ... өзгерістер енгізіп қана қоймай, сонымен қатар, оның туыстарының,
балаларының өмірлеріне де өзгертулер әкеледі. Осының ... біз ... ... ... ... ... ... өткенімдей,
адамның болашағы, өмірі біз үшін ең қымбат қазына. Адам ... шешу ... ... ... істі жан – ... зарттеп, толық қарап, объективті
шындыққа көз жеткізгеннен кейін ғана, біз бір ... ... ... да ... үкім шығаруы тәжірибелі қызметті қажет ететін, ... де ... ... сот әділдігінің маңызды актісі болғандықтан, түбегейлі заңдылық
және негізділік талаптарына сәйкес болу керек. Үкімнің қаншалықты ... ... ... ... ... ... яғни оның қандай
деңгейде заңға сәйкес негізделуіне байланысты. Үкімінің қоғамдық ... ... ... ... ... ғылымы саласындағы үкім
институтын дипломдық зерттеу жұмысының пәні ретінде алудың, тек теориялық
ғана емес, практикалық тұрғыдан да ... ... ... мен ... Дипломдық жұмыстың негізгі жоспарына
сәйкес, мынадай мақсаттар басты назарда болады:
- үкімнің ұғымы мен мазмұнын зерттеп, оның мәнін ашу,
- ... ... ... сот ... ... ... сот үкімінің негізгі сипаттаушы белгілерін мазмұндау,
- үкімнің түрлерін қарастырып олардың қаулылану тәртібін тұжырымдау,
- сот үкімін бұзу және өзгерту негіздерін ... ... ... ... ... ... ... тәртібіне тоқталу,
- үкім шығаруға, оны бұзуға және өзгертуге байланысты тәжірибеден,
соның ... ... Сот ... ... ... келтіру.
Зерттеудің методологиялық ... ... ... ... базасын заңға сай негіздейтін диалектикалық жүйелі
әдістеме құрайды. Негізгі ... ... ... ... бұл ... ғылыми, тарихи, жүйелі –аналитикалық, салыстырмалы, ... ... ... және ... маңыздылығы. Зерттеудің теориялық
және практикалық маңыздылығы ... ... ... мен
нәтижелерін:
- ҚР ҚІЖ заңдарының нормаларын жетілдіру мақсатында ... ... Сот ... мен сот үкімінің практикалық қызметінде;
- ҚІЖ курсын, «Құық қорғау органдары» пәні ... ... ... оқу процесінде;
- қылмыстық істер бойынша судьялардың кәсіби дағдылары мен
шеберлігін көтеру ... ... ... ... зерделену дәрежесі. Зерттеу жұмысымды жүзеге асыру
барысында ҚР Конституциясы мен өзге де ... ... ҚР ... ... ... ... бағынысты өзге де актілерге сүйене
отырып жазуды жоспарлаймын. ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу заңдылығына, халықаралық – ... ... ... және өзге де ТМД ... ... ... ... сай жүзеге асырылуда. Зерттеу барысында тек отандық
оқулық - әдебиеттер ғана емес, сонымен қатар, ... ... ... және шетел ғалымдарының еңбектері оқылды. Яғни, Ф.Фаткуллин,
М.Строгович, ... ... ... ... ... Р.Оганесян, А.Светлова, Б.Төлеубекова, К.Халиков, ... ... ... ... ... қолдандым. Сондай ақ,
өндірістік тәжірибемнен өту барысында танысқан қылмыстық істерді мысал
ретінде қолдандым.
Зерттеу пәні мен ... Бұл ... ... ... ... – үкім ... оны бұзу мен өзгерту кезінде пайда болатын қылмыстық
процесс субъектісі – ... ... ... ... ... ... сот үкімдерінің түрлері, оларды жеке-жеке ашып ... ... пәні ... – үкім ... оны бұзу мен ... іс ... ... мазмұны мен маңыздылығы, айыптау мен
ақтау үкімінің негізділігі мен оның құрылымы, яғни сипаттамалы-дәлелді және
қорытынды ... ... ... мен құрылымы. Дипломық жұмыс кіріспеден, сегіз бөлімді
біріктіретін үш тараудан, қорытындыдан және ... ... ... . СОТ ҮКІМНІҢ НЕГІЗІ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРҒА
ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
1.1. Сот үкімнің ... және оның ... ... әділ соттылық тек сотпен ғана жүзеге
асырылады. Құқық қорғау органдарының ... ... ... ... ... Осы бағыт шеңберінде әртүрлі органдар: сот, прокуратура,
ішкі істер органдары, адвокатура құқық ... ... ... ... - әділ сотты жүзеге асыратын мемлекеттік қызметті атқарады.
Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ешбір қылмыскерді жазасыз жібермеуіміз керек деген сөз осы сот органы
қызметкерлеріне арналып айтылған».
Құқықтық ... әділ ... ... ... ... Сот рөлі
құқықтық мемлекет құру және оның идеясын таратуға орай ... ... ... мен дау – дамайларды қарай отырып, үкім мен өзге де ... қана ... ... қатар, олардың қызметі ең алдымен құқыққа
негізделген заң ... мен ... ... ... ... бағытталған.
Сот билігін жүзеге асыратын мемлекеттік бақылау мен мемлекеттік
қадағалау әділ сот деп ... ... ... беделге және рөлге ие. Сот
кез – келген істе, дау – жанжалда соңғы саты ... ... ... ... Конституциясында көрсетілгендей әділ
соттылық тек сотпен ғана жүзеге ... және ... ... ... да бір ... ... деп ... жазаға тартылмайды. Кеңестік
қылмыстық іс ... ... ... ... ... әділ ... актісі
ретінде танылған. Кеңес республикаларының қылмыстық іс ... ... сот ... ... ... қатысты, оның
қылмысқа кінәлі не кінәлі еместігін шешетін және оған жаза ... ... ... соттың шешімі деп көрсетілген.
Сот үкімі – қылмыстық іс ... ... ... ... ... қолданудың аса маңызды кесімі ... ... ... сәйкес, жоғарыда айтып өткендей, үкім ҚР – сы
атынан шығарылады, әрі заңды және негізді ... ... ... ... ... іс ... ... терминына былай сипаттама береді. Ол бірінші сатыдағы сот ... ... бар не ... ... ... ... ... көрсететін және егер де кінәлілігі сотпен анықталса, оған
жазаны белгілейтін соттың шешімі.
Ф.Н. ... ... ... ... ... жеке акт ретінде
қарастырады. Онда мәні бойынша айыптау мәселесі, сотталушының қылмысқа
кінәлі не ... ... ... не одан ... және ... өзге де ... қарастырады»,- дейді. [1, 23-б.]
Осы айтылған ой – тұжырым бірден естілгенде жағымды ... ... оның да ... ... ... ... ... мемлекет атынан
шығарылатыны айтылмаған.
Қазақстан Республикасының үкімі әділ сотты жүзеге асыратын негізгі акт
болып табылады. Ал, өзге де іс ... ... ... ... ... ... болады. Олар әділ сотты үкімнің шығуына дайындық
жағдайларын жасайды.(айыптау қорытындысы, сотқа беру ... ... ... ... мен ... ... кепілі болып табылады.
Жоғарыда айтқан айыптау қорытындысы тергеу органы қызметкерлерінің
белгілі бір қылмыстық іс ... ... ... іс – ... ... ... Онда тергеушінің айыптау тұжырымы және ... ... ... ... ... ... ... сот талқылауының
көлемі мен шегін белгілеп, сот қызметінің жемісті ... ... ... ... ... сот ... ірге ... негізі бола
отырып, айыпталушыға қорғану құқығын береді. Мұның өзі үкімнің дұрыстығына,
заңдылығына кепіл бола алады.
Айыптау қорытындысының үлкен рөлді ... ... істі ... ... ... ... мағынасын жоғалтады. Айыптау қорытындысы
үкім шығады – ау деген болжаумен шығарылады.
Бұл екі актінің айырмашылығы тек ... ... ... ... ... ... қорытындысында тергеу органы да, прокурор да
кінәлілік мәселесін шеше алады, бірақ олардың ... осы ... ... ... ғана ... Ал, сот өз ... ... қатысты мән – жайды зерттегеннен кейін сотталушыға қатысты жаза
мәселесін ... ... ... ретінде соттың ұйғарымы мен қаулысын да айтуға
болады. Үкім сотталушының кінәлі не ... ... және егер ... ... жаза ... ... ... Өзге актілердің ішінен басым
дәрежені ала тұрып, үкім ... ... ... ... ... Сот өз ... мемлекеттің қылмысқа қатысты көзқарасын
білдіре отырып, бүкіл қазақстандықтардың еркін білдіреді. Өйткені, заңдылық
Қазақстан Республикасы азаматтарының ... ... ... ... ... деп ... да барлық соттың үкімдері ҚР-сы атынан деп ... ... ... ҚІЖК – де ... ... кезінде де үкім міндетті түрде Социалистік Республикалар
атынан жеке не бүкіл Кеңес Одағы ... ... ... ... отырып,
қылмыстық істерді шешкенде сот бүкіл Кеңес халқының еркін көрсеткен.
ССР Одағы мен ... ... ... іс ... 2 – ... ... Кеңестік қылмыстық сот ... ... ... ... ... ... адамды әділ жазаға тарту үшін
негізгі мақсаты көрсетілген: қылмысты толық және тез ашу, ... ... ... ... етіп, кінәлі еместерді қылмыстық жауаптылыққа
тартпау керек деп ... осы ... 4 - ... сәйкес, қылмыстық істер бойынша Әділ Кеңес
Одағында қылмыстық істерді қарау мен ... ... ... ... ал ... еместі ақтапшығару арқылы жүзеге асырылады делінген.
Осы мақсаттарды ұстанған Кеңестік ... ... ... « Сот ... не ... ... мүмкін».
Қазіргі Қазақстан Республикасы ҚІЖК – нің 374 – ... ... ... осы айыптаушы және ақтаушы үкімдер көрсетілген. Ал, енді
осы үкімнің әрқайсысына жеке – жеке ... ... бере ... үкім – бұл ... сот ... ... ... шығарылған сотталушының кінәлілігін бекітетін және айқындайтын,
сонымен қатар, оған қатысты жаза қолдану не ... ... ... ақтаушы үкім дегеніміз – бұл соттың сот ... ... ... шығарылған сотталушының кінәлі еместігі анықталып,
бекітілген және ақталуы туралы ... ... әділ ... ... ... үшін сот ... қарап, қылмысқа кінәліге қатысты айыптау үкімін қаулы етіп немесе егер
оған кінә негізсіз тағылса, онда ... ... ... ... ... өзгеше үшінші түрін Кеңес заңдылығы да тәуелсіз мемлекет те
белгілемейді.
Айыптау не ... ... ... ... деп саналса) не
дәлелденбейді (сотталушы кінәлі емес деп ... ... ... екі ... ... ... ... және болуы мүмкін
емес .Осындай категориялық тұжырым қылмыстық іс бойынша әділеттілікті
жүзеге ... ... ... ... іс ... заңының әр қылмыстық іске қатысты сотталушының
кінәлілік не ... ... ... ... ... қасиеттері :
анықтылығы мен тұжырымдылығын (категоричность) қамтамасыз етеді. ... ... ... сотталушының кінәлі не кінәлі еместігін сот
қорытындысында анық, ешқандай екі мағынасыз көрсетілетінін ... ... ... мен тұжырымдылығы – бұл соттың сот талқылауы
кезінде объективті шындыққа жету үшін жан – жақты сот ... ... ... ... ... күмәнболмауы тиіс. Сотталушының
кінәлі не ... ... ... ... ... сот
өндірісінің қағидаларының қатаң түрде бұзылуына әкеп соқтырады. Мысалы:
Егапов өз жолдастарымен мейманханада бұзақылық ... ... ... ұрып – ... және сол іс бойынша сотталған Баратишвилиге
Натанадзені өлтіруіне көмек көрсеткені үшін ... ... ... ... сот ... ... сот үкімінде орын алған жауабында
көрсетті : « Егапов Бараташвилидің қолында пышақ ... ... ... ... ... ... ... кінәлілік туралы сұрақты ... ... үкім ҚР – ның ... ... ... ... Сот алқасымен бұзылған болатын. Үкім күмәнді, айқын емес болғанда
ол өзінің ... жете ... ... әділ сотының актісі болу
қасиетін жоғалтады.
Осы айыптау үкімі жайлы кеңірек айтпас бұрын, мен жалпы ... ... ... жөн ... отырмын.Айыптау – бұрыннан келе жатқан
және ең ... іс ... ... ... Ол ... қылмыстық сот
өндірісінің пайда болуына өз септігін тигізді десем қателеспеймін. ... ... ... ... ... үшін ... болған.
Айытау – бұл әрбір қылмыстық сот өндірісінің қажетті элементі, оның
нысаны мен түріне ... ... ... ... егер де сот мына ... ... ... жауап
қатқанда ғана қаулы етіледі:
1. Жасалуына сотталушы айыпталып отырған әрекеттің орын ... ... Бұл ... ... болып табылама және ол нақты қай ... ... ( ... ... ... Сотталушының бұл әрекетті жасағаны дәлелденді ме;
4. Сотталушы бұл қылмыстың ... ... ме, яғни ... кінә бар ма ... ... ... сот өзінің айыптау қорытындысында тұжырымды
және дұрыс анықталған жауап беруі тиіс. Заң көрсетіп отырғандай, ... тек қана ... ... ... ... ... зерттеліп,
дәлелденгеннен кейін ғана шығарылуы тиіс. Ал, болжамға ... үкім өз ... ... ... сотпен шығарылатын айыптау үкімінде міндетті түрде айыптаудың
күмән тудырмайтын дәлелділігі, сотталушының толық көлемде кінәлі ... ... Бұл ... шешуге байланысты айыптау үкімі:
- жаза тағайындаумен;
- жаза тағайындамай;
- жаза тағайындап, бірақ одан босатып шығаруы мүмкін.
Айыптау үкімін жаза тағайындаумен шығарғанда сот ... ... үшін ... тартылуына жағымды жауап бергенде қаулы етеді. Барлық
жағдайларда үкімді қаулы еткенге дейін кінәлінің іс - әрекеті мән – ... ... ... қауіптілік дәрежесін жоғалтса немесе
сотталушы енді ... ... емес деп ... ... ... үкім ... ... жазадан босатудағы айыптау үкімін
қаулы етудің ... ...... өтуі немесе амнистия табылады.
Осы жоғарыда айтып өткен негізсіз үкімдерден қорғану тәсілдерінің,
құқықтарының бірі Ата – ... ... ... орын ... Оған ... ... деген құқығы осындай негізсіз айыптаудан қорғауды
қамтамасыз ететін конституциялық кепілдігі ... ... ... ... ... ... болып – ең алдымен оның қылмыстық
процессуалдық ... ... ... ... іс – ... ... [3, ... процессуалдық қызметтің субъектісі ретіндегі айыпталушының
қорғануға деген конституциялық құқығы ... оның ... ... ... ... яғни ... іс – жүргізушілік заңында
тікелей орын алған кінәсіздік презумпциясымен байланыста. Соңғы ... ... ... құқығы формалды болып қалар еді. Кінәсіздік
презумпциясы Ата – ... 77 – ... және ҚІЖК – нің 19 – ... деп ... « Әр адам оның ... ... үшін осы
Кодексте көзделген тәртіппен дәлелденгенге және соттың заңды күшіне енген
үкімімен белгіленгенге дейін ... деп ... Бұл ... ... де орын ... қатар, айыпталушымен оның кінәлі еместігін көрсететін
дәлелдемелерді ұсынбауы оның ... ... ... ... түрі – ақтаушы болып табылады.Қазіргі таңдағы отандық
қоғам тұлғаның дамуына барлық жағдайлар жасай отырып, өз ... ... ... өз ... борышын дұрыс атқаруға шақырады.
Қазақстан Республикасы тұлғаның абыройы мен ... ... ... қана ... ... қатар, оның қорғалуын өз қамқорына
алады.
Адамның аты мен абыройын қорлаған әр адам қоғаммен айыпталуға жатады.
Қылмыстық ... ... әділ ... жүзеге асыратын сот «абыройдың» – азамат
не адамның жағымды, ... ... оның ... аты ... сананы ұстанады.
Әділ сотты жүзеге асыра отырып, сот тұлғаның – абстрактілі ... ... адам ... оның ... ... тағдыры шешіліп жатқанын түсінуі
тиіс.
1.2. Үкімге қойылатын талаптар.
Үкім - әділ ... ... ... ... істі ... ... және маңызды актісі болып табылады. Үкім арқылы сот тек қана бір
белгілі қылмыстық істі ... қана ... ... қатар, құқық бұзушылықтың
алдын – алып, азаматтардың құқықтық ... ... ... сот актісі ретінде сот отырысы аяқталғаннан кейін шығарылады. ... ... шеше ... ... жасаған адам осы ма, ол кінәлі
ма және оған қандай жаза қолдану керек деген сұрақтарға ... ... ... ... бірі – ол ... тек қана ... ... қағидасын ұстануы. Бұл жерден шығатын мәселе, ол ... ... ... бір үкім ... ... ықпал ете алмауы.
Сонымен қатар, ... ... ... соттың өзге мемлекеттік органдар мен
мекемелердің шешімдерін ұстануы міндетті емес. Ешқандай дәлелдер сот ... – ала ... ... ... ... Заңмен анықталған
осындай судьялардың тәуелсіздігі, оның тек қана заңға ... ... сана – ... ... ... ... ... қояды.
Әділ сотты жүзеге асыруды қамтамасыз ететін тағы бір жайт – ол ... ... ... ... ... ... алқалы түрде
судьялардың қатысуы міндетті болатындықтан (мысалы адамды өлім жазасына
кесу мәселесін ... ... ... ... маңызды болып табылады.
Сот құрамы өзгерген жағдайлар туындағанда істі ... ... ... ... сот ... ... жүзеге асырылып, келесі негізгі
қағидаттарды ұстанады :жариялылық, сот ... ... ... ... ... ... ол әлеуметтік, әділдік
талаптарына сай болуы тиіс. Үкім жарияланғаннан кейін сот ... сот ... ... ... өзге де ... ... әділдік ұстанымдарымен бағалайды..
Кәсіби заңгерлер үкімді міндетті түрде әділдік тарапынан және де ... ... ... ... ... ... ... айтқандай: «Әділдік құқықтық шешімнің құрылымдық элементі
ретінде адамға ... ... ... ... ... Ең ... ... юрисдикциялық қызметіндегі актісіне қатысты айтылған пікір.
Сонымен үкімге қойылатын талаптар мынадай:
1. Соттың үкімі заңды және ... ... ... Сот ... әділ және ... ... тиіс.
3. Қылмыстық іс жүргізу заңдылығының негізгі талабы – үкімнің
дәлелділігінде.
4. Сот ... ... ... негізінде үкімнің
шығарылуы.
Соттың үкімі заңды және негізді болуы тиіс. Бұл ... ... ... іс ... заңдылығында да, бұрынғы Кеңестік заңдылықтарда
да айқындалған.
Заңдылық пен негізділік арқылы үкімнің әділеттілігі айқындалады. ... үкім ... біз әділ ... ... ... ... ... аламыз.
Үкімнің негізділігін дұрыс анықтау теориялық және ... ... ... ... ... негізділігін теориялық мағынада
қарау, оны өзге салалас түсініктерден бөлуді көрсетеді.
Қабылданған шешімнің ... ... ... ... шешім шығару туралы міндеттеме - заңдағы бұлтартпау шарасын қолдану
үшін шығарылған қаулысы мен ұйғарымына, айыпталушы ретінде тану ... ... ... қаулыға, алдын – ала ... ... ... ... Кеңестік және қазіргі қылмыстық іс жүргізушілік заңдылықта да
дәлелді шешімге ... ... ... ... Шешімге қатысты
дәлелділік толық көлемде үкімге ғана ... ... ... ... тұжырымдары сипаттама бөліміндегі сияқты қорытынды
бөлімінде де дәлелді болуы ... Бұл ... ... ... не ... жайлы себебі немесе «айыптауды өзгерту» себебі, «бұлтартпау
шарасын таңдау» себебінің дәлелдері көрсетілуі тиіс.
Шешімдердегі себептердің әрқилы болуы, заңмен шешімге ... бір ... ... және ... ... жасауға міндеттейді ме, әлде
міндеттемейді ме соған байланысты болады. Үкім өзге шешімдерге ... ... ... заң міндетті түрде осы үкімге қатысты ... ... ... ... ... ... дәлелдердің бірнеше анықтамасын
көрсетуге болады. Осыған орай, кей ... ... ... ... ... ... - іс ... жиналған дәлелдемелердің
анализіне және анықталған мән – жайларға сілтеме ... ал ... ... ... ... мен ... ... отырып, неге осы шешімді
қабылдағанын тұжырымдайды.
Заңмен шешімнің мазмұнына қатысты талап қоюды ... ... ... ... ... ... қандай тәртіп ережелерін
ұстануына байланысты екенін көрдім. Шешімнің дәлелділігі - ... ... ... ... кіргізеді. Осы фактілердің гносеологиялық
маңызы олардың тұжырым шығару үшін негізгі материал ... ... ... ... ... ... ... топтастырумен,
олардың құқықтық түсініктермен байланысын анықтаумен ерекшеленеді. Бұл ... ... ... ... ... табиғатын дұрыс түсінуге
көмектеседі. Жалпы осы ... ... ... – бұл осы ... ... ... себепті, заңдылық байланыстыру болып табылады. ... осы ... ... объективтік шындық тілімен сөйлетуге болады.
Фактілер құбылысты түсіндірулері тиіс. Егер де ... әр ... ... ... ... олар тек қана ойдың иллюстрациясын көрсетіп, оның
шындығын дәлелдей алмайды.
Жалпы негіз бойынша ... ... ең ... ... – ол
судьялардың белгілі бір іс бойынша анықтаған факті ... бір ... ... ой – ... ... ... ... қатысты белгілеріне сай
қарау, соның ... ... ... қоса ... ... ... ... маңызын және мазмұнын толық көлемде ашуға өз ... ... ... ... ... ... ... бүкіл іс бойынша туындаған сұрақтарын тек заң негізінде шешуін
көрсетеді.
Шешімнің, әсіресе үкімнің ... ... жағы ... ... себебіне байланысты. Осылар заңдағы белгілі бір
мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... күш ... ... Үкімді
таңдау актісі – бұл мүдде нысанындағы мұқтаждықты ... ... мен ... ... мен ... анықтау болып табылады.
Заңның дәлелді шешім шығару туралы талабы белгілі бір құжаттағы
қозғаушы күштердің қабылданған шешімге ... ... ... тұрғысынан шешімнің дәлелдігін қарай отырып, әрине, біз
заң нормаларынан ... ... ... таңдаудың шектеулерін де есте
сақтауларымыз керек. Заң ... ... ... талаптарды
анықтайды. Сондықтан да, шешім шығарған тұлғаның осы ... ... деп ... оның заң ... сай ... етуіне себепші болады.
Сонымен, үкімнің дәлелді болуы – шешу қызметінің ... ... оның ... сай келу – ... ... бір ... ... әкеледі. Үкім бойынша дәлелдердің
нандырушылық ... ... және ... маңызын көрсетеді. Толық
мағынада – ... ... өз ... ... ... логикалық, құқықтық көзқарастағы түсінігінің іс бойынша белгілі
бір қорытынды тұжырымға келу жүйесін білдіреді.
Сот ... ... және ... ... мен ... бір – ... тығыз байланысты, олар
әділдік актісінің әртүрлі жақтарын көрсетеді.Үкімнің заңдылығы – бұл ... және ... іс ... ... ... ... тура ... Заңды үкім ретінде біз тек қана Қылмыстық кодекстің Жалпы ... ... және өзге де ... ... ... ... ... Сондықтан да заңсыз үкім болып, мысалы, қоғамдық ... ... ... үшін ... ... үкімін айта аламыз. Сонымен
қатар, үкім заңсыз деп ... егер де ... іс ... ... бұзылуы сотпен емес, алдынғы сатыдағы алдын – ала ... ... ... ... ... бұзылуы салдарынан болса.
Үкімнің заңдылығының талабы жалпы ... ... ... туындайды. Бұл қағидаға барлық ... ... ... Жалпы, осы үкім заңдылығы жоғарыда айтылғандармен қатар, барлық
тергеу ... ... ... ... мен ... барлық сот өндірісі этаптарында барлық құқық нормалары орындалып,
барлық мән – ... ... және ... ... қаралғанда ғана орын
алады.
М.С. Строгович үкімнің негізділігі ... ... ... ... – ол ... ... мән – жайына сәйкестігі, яғни негізі
бойынша шындыққа, ... ... Бұл ... ... ... мақсаты сотталушының кінәлі, кінәсіздігін айқындау
еді. [4, 155-б]
Сот үкімінің әділ және сендірерлік болуы ... ... тек қана ... ғана ... ... қатар, әділ де болуы
тиіс. Үкімнің әділдігі дегеніміз – ... ... ... анықталып,
оның істеген қылмысының түріне және тұлғасына байланысты жазаның шығарылуы.
Қылмыстық істі қарау барысында сот ... ... ... ... ... мен кінәсін анықтайды, ауырлатылатын және
жеңілдетілетін мән – жайларды да қарастырып, ең ... ... ... ... ... деп ... егер де, ... іс бойынша барлық қатысушылар
анықталмай, олардың кінәсі анықталған сотталушыларға жүктелсе.Әділ ... ... ... ... – оның ... ... ... да,
соттар жаза тағайындағанда заңда көзделген жекелілік ... ... ... ... ... барлық ауырлатылатын және
жеңілдетілетін мән – ... ... ... ... ... рет ... ... және кәмелетке толмағандардаң ... ... ... көп ... ... ... ... қатар, жазаның тиімділігі – оның
тәрбиелік және ... ... ... ... ... ... ... осының бәрі тиімді іске асуы үшін «әділдік» қағидасын да ... ... тән ... ...... ... болып табылады.
Яғни, бұл дегеніміз – шығарылған үкімнің қоғаммен дұрыс, әділ шешім ретінде
қабылдануы.
Үкімнің дәлелділігі, әділдігі сияқты оның ... әсер ету ... де ... ... ... ... ... тигізеді.
Сот отырысында қаралған дәлелдемелердің негізінде үкімнің шығарылуы.
Бұл талап ҚР ҚІЖК – де орын алған ... және ... ... Осы ... талап етуіне байланысты сот
отырысында қаралмаған дәлелдемелерді үкімде негіздеуге жол берілмейді. Сот
үкімде көрсетіп, ... ... ... ... өзі ... Осы ... ... орындап қана біз әділ, негізді, дұрыс шешімді
шығара аламыз.
2 . СОТ ... ... ... ... ҚОЛДАНЫЛМАУЫ ЖӘНЕ БҰЗЫЛУЫ
2.1. Сот үкімін бұзу мен өзгертудің негіздері.
Қылмыстық істер бойынша заң ... табу және оны ... және ... ... негізгі мақсаты болып табылады. Осы
жоғарыда айтылған қылмыстық процестің ... ... ... ... ... ... деп ... Олардың
процессуалдық нормаларын реттеуші жиынтығы, әрине, процестің алдыңғы
сатысына қарағанда құқық қорғаушы ... ... әділ ... ... - сатыдағы сот актілерін тексеріп, бағалау- барлық сот ... ... ... ... ... көздейді.
Қылмыстық процессуалдық процедураны бағалау процесі заңда көрсетілген
процессуалдық қызмет үлгілерін ... және ... ... ... ... ... ... Осындай салыстыру барысында
атқарылған қылмыстық процессуалдық қызметтің тек заң нормаларына ... ... ... ... әділ сот ... - ... осы заң ... тексеріледі.
В. Н. Кудрявцев осы сот тәжірибесіндегі дұрыс және қате шешім бұзылған
және өзгертілген шешім деген түсініктердің болуын әділ деп ... [5, ... ... - ... іс ... бүкіл өндірістің қортындысы
шығарылатын құқықты қолданудың аса ... ... ... ... ... ... үкім Қазақстан Республикасының атынан
шығарылады, әрі заңды және негізді болуға тиіс.
Үкімдерді дайындау ... ... ... ... ... ... ... көрсетті. Сонымен қатар, кейбір ... ... ... ... ... мен ... ... қойылатын заң
талаптарын әрдайым сақтай бермейді. Оның өзі үкімдердің өзгертілуіне ... әкеп ... ... ... ... үкім- Қазақстан Республикасы
Конституциясының 77- ... 3 - ... және ... ... іс ... ... 2 - тарауында көрсетілген әділ сот
принциптерін сақтай отырып, сотталушыға ... оның ... ... ... ... ... оған ... немесе қолданбау туралы I-
сатыдағы соттың сот мәжілісінде Қазақстан ... ... ... іс бойынша шешімі болып табылады.
Үкімнің мемлекет атынан шығарылуы, оның маңыздылығы ... ... мен ... үшін ... ... сезінуді талап етеді.
Үкім, егер ол оның сотқа қарастылығы ережелері сақталып, тараптарға
дәлелдемелерді тең ... ... ... беру қамтамасыз етіле
отырып, ... ... және тең ... ... сот талқылауын жүргізу туралы қылмыстық іс жүргізу заңының
талаптарына сәйкес, ... ... ... ... ... ... заңды
құрамымен шығарылса заңды болып табылатынын соттардың ескергені жөн.
Заң талаптары сақтала отырып жиналған және тікелей сот ... жан- ... және ... ... ... тиісті баға
берілген дәлелдемелерге негізделген, тұжырымдары дәлелденген үкім негізді
болып табылады.
Сот қабылдаған шешімдердің мазмұнын неғұрлым толық ... әсер ... ... нысанын сақтау маңыздылығына соттардың назары
аударылуы қажет. Ол ... мен ... ... ... іс ... 377-383- баптарына сәйкес келуі тиіс.
Егер де осы айтқан талаптар судъялармен орындалмаса, онда I- ... ... бұзу мен ... негіздерін жүзеге асыруға тура келеді.
Үкімді бұзу мен өзгертудің апелляциялық ... ... бұл ... іс ... ... ... мен ... көрсететін және
оны өзгерту мен бұзуға міндеттейтін негіздер ... ... ... ... ... өндірістің мазмұны мен шегін анықтайды.
Жоғарыда айтылған сот үкіміне қойылатын талаптармен бірге Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс ... ... 412- бабы ... бұзу ... ... ... бес ... белгілейді:
1) сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместігі;
2) ... ... ... ... тұжырымдарының істің нақты мән
жайына сәйкес келмеуі;
3) қылмыстық іс жүргізу заңының едәуір бұзылуы;
4) қылмыстық заңның ... ... ... ... және ... жеке ... ... I- сатыдағы сот үкімінің күшін жоюға не оны өзгертуге ... ... [6, ... осы ... бес ... ... ... жеке талдап өтейін.
2.2. Сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместігі.
Сот тергеуі- бұл сот ... ... ... болып табылады,
осында сот қылмыстық процестің қағидаларын толық көлемде ... ... ... мән- ... ... мақсатында іске қатысты қолда бар
дәлелдемелерді зерттейді.
Сот пен тараптардың дәлелдемелерді зерттеудегі ... сот ... ... ... сот жарыссөздері мен сот үкіміне, ықпалын тигізеді.
Сондықтан да үкімнің заңдылығы мен негізділігі ... ... ... ... анықталады.
Сот тергеуі алдын- ала тергеудің қайталамасы болып табылмайды. Ол
істің фактілік деректерін өзіндік зерттеп, ... ала ... ... іс ... ... ... ... Сонымен қатар, алдын-
ала тергеудің сот тергеуінен айырмашылығы - оны, ... ... сот ... тараптардың белсенді қатысуын және өзге де процеске
қатысушылар мен сотпен жүзеге асырылады.
Сот ... ... ... ... ... ауызшалылық,
тікелейлілік, дәлелдемелерді зерттеуде үзілмелілікпен ерекшеленеді. Сонымен
қатар, сот ... мен ... және олар ... ... мен келісуге міндетті емес. Сот тергеуіндегі дәлелдеу
процесінде оқиғаның ... ... ... ... ... сот айыптау
қорытындысында көрсетілген мән- жайларға ермей-ақ, өзіндік сот отырысында
қаралып ... ... өз ... ... ... [7, 55-
б]
Дәлелдемелерді сот тергеуінде зерттеудің алдын-ала тергеуде зерттеуден
айырмашылығы бар. Заң сот тергеуінде әрбір тергеу ... ... ... ... ... сот тергеуінде тінту, алу және
мәйітке эксгумация өткізу көп дамымаған. Сот процесінде тану мен ... ... ... сотта беттестірудің орнына анықталған
тұлғалардан жауап алынады. Сот ... тән ... ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу заңдылығы сотталушыдан, ... ... ... сараптама өндірісін, заттай дәлелдемелерді қарауды,
құжаттарды жариялап, іс болған орынды және ... ... ... ... ... ... жүргізу, куәландыру, зерттеу үшін үлгілер
алу сияқты әрекеттердің орын алуы да ... ... осы сот ... ... ... ... мәнісін баяндаудан, ал жеке
айыптау ... ... арыз ... ... ... оның ... ал олар
болмағанда сот отырысы хатшысының шағымды баяндауымен басталады.
Сот тергеуінде дәлелдемелерді ... ... ... ... ... қатар дәлелдемелерді зерттеу тәртібін анықтап,
талқылаудан өтеді. Айыптау қорытындысын жариялау- сот ... ... пәні ... ... белгілейді. Судъямен айыптау
өзгертілсе, сот ... ... ... шешу барысында судъяның
қаулысында жарияланады.
Егер іс бойынша ... ала ... ... ... жүргізілмеген жағдайда
сот тергеуі жәбірленушінің арызын жариялаудан басталады. Егер іс ... ... ... онда ... ... та қоса ... ... Қылмыстық іс жүргізу кодексі осы жоғарыдағы
құжаттардың кіммен жарияланатыны ... ... ... тәжірибеде
көбінесе, ол төрағалық етушімен жүзеге асырылады.
Айыптау қортындысы жарияланғаннан кейін сот айыпталушының айыпқа деген
қатынасын анықтайды. Ал, оны ... үшін істі ... ... ... ... ... ... түсінгендігін сұрап, қажет болған
жағдайда айыптаудың негізін түсіндіріп, одан ... ... ... ... ... Сотталушының өтініші бойынша сот оған өз
жауабын дәлелдеуге мүмкіндік беріп, оның ... ... не ... ... ... рұқсат береді.
Кейін дәлелдерді зерттеу тәртібін анықтау мен ... ... ... сот пен және іске ... мен істе бар ... және
жаңадан келіп түскен дәлелдерді қарау кезектілігі ... ... ... ... ... ... ... заң олардың қаралу
керектігін белгілейді. Ол тек қана сотқа сот тергеуі басында дәлелдемелерді
зерттеудің және ... ең ... ... ... ... Осы ... айыптаушының, сотталушының, қорғаушының, ... ... мен ... және ... өкілдерінің сотталушылардан,
жәбірленушілерден, куәлардан, сарапшылардан жауап алу кезектілігі туралы
ұсыныстарын ... ... ... ... ... ұйғарым шығарады.
Сот тергеуінің кез келген уақытында сот басында таңдап ... ... ол ... шешім шығаруға құқылы.
Сот әртүрлі дәлелдеме қайнар көздерінің кезектілігін ... ... ... ... ... ... алу керек, сонымен
қатар, сотталушыларды қандай кезектілікте сұрау ... де ... ... сот ... ... айыпқа қатыстылығын ескеріп, оның
көрсетпелерінің өзге жауап алынатын тұлғаларға әсерін, бір ... ... ... жиі ... ... бұл ең алдымен айыпталушыдан жауап
алынып, кейін жәбірленуші, куәлардан жауап алынады. Сот және өзге де ... ... ... ... кіріп, сотталушы өзін қорғау
құқығын жүзеге асырады. Егер де ... саны көп ... ең ... ... ... ... алынып, кейін қалғандары сұралынады.
Қылмыстық іс жүргізу заңының нормаларына сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... аяқталуына мүдделі
тұлға табылып, өзге куәлардан жауап алынғанда ол сот ... ... ... мән-жайды тыңдап, өз ұсыныстарын жасап, өтініштерін келтіре
алады. Куәлардан жауап алу реті олардың ... ... ... ... қатар қылмыстың және оның эпизодтарының дамуының
хронологиялық ретіне байланысты болады.
Сотта сараптама өзге дәлелдемелердің зерттелуіне негізделуі ... оның ... ... бос ... ... жоқ, өйткені ол оның
тұжырымдарының нәтижелеріне әсер етуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... өз бастамасымен тағайындалады. Оны алдын- ала
тергеу кезінде жүргізген не сот тағайындаған өзге сарапшы жүргізуі мүмкін.
Тараптар сараптамалық зерттеу ... ... ... ... ... Мәселені қарап және ол бойынша тараптардың пікірін тыңдап, сот өз
қаулысымен олардың ішінен іске ... жоқ ... ... құзіретіне
жатпайтындарын алып тастайды, жаңа мәселелерді тұжырымдайды.
Заттай ... іс ... ... және үй-жайды қарау,сот
тергеуінің аяғына қалдыратын құжаттарды жариалау іс ... ... және ... ... алу ... ... болады.
Күрделі, үлкен көлемді істердің әр эпизодына байланысты арнайы тәртіп
анықтаған жөн. Бұл сот пен өзге де іске қатысушыларға ... әр ... ... мен ... ... өзге мән-жайларды толық көлемде
анықтауға септігін тигізеді. Кейде істің ауырлық деңгейіне байланысты ... ... орай ... түрде тек қана айыптаушылардың немесе
айыптаушылар мен ... ... ... ... ал өзге дәлелдемелер
барлық эпизодқа қатысты зерттеледі.
Міне, егер де осы ... ... ... ... ... сот ... ... және толық емес қаралған болып табылады.
Жан- жақтылылық, толықтылылық және объективтік қағидалары іс бойынша
барлық дәлелдемелердің жиынтығын ... ... ... ... бір
мақсатқа жетуді белгілейді.
Сот тергеуінің біржақтылығы мен ... ... ... ... ... істің дұрыс шешілуі үшін елеулі мәні болуы мүмкін мән-
жайлардың ашылмаған күйде қалуын білдіреді.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... 2-ші ... ... сот ... біржақтылығы келесі төмендегі
мән-жайлар арқылы орын алады: ... ... ... ... ... ... Жоғарыда өзім айтып өткен арнайы және қажетті сараптама
түрін тағайындамау, ... бір мән- ... ... ... ... ... құжаттар немесе заттай дәлелдемелер
сұратып алынбағанда іс біржақты қаралды деп саналады.
Жалпы, осы ... ... ... өзі ... ... ... ... “жан-жақтылық” қағидасына қарама-қайшылылықты
білдіргендіктен қылмыстық іс жүргізу нормасында жағымды ... орын ... Осы ... ... ... іске ... істің мән-жайы бойынша
жан-жақты және толық зерттеудің есігін жауып, шығарылған үкімнің ... ... ... бойынша сот тергеуіндегі кез- келген біржақтылылық пен
толық еместілік үкімді бұзудың ... бола ... бұл ... ... ... ... құрайтын, соның негізін салушысы ғана үкімді
бұзу мен өзгертудің негізі болып табылады.
Үкімді бұзу- істің қайта сот ... ... ... тергеуге
кетуімен ерекшеленеді.
Енді, осы сот тергеуінің біржақтылығына байланысты үкімнің бұзылуына
мысал келтіре кетейін.
Жамбыл облыстық сотының 2005 жылы 6 –мамырдағы ... ... ... ... сотталмаған) ҚР ҚК – нің 96 – бабы 2 ... ... ... ... ... ... Бас
шарасы қамауда қалдырылған.
Апелляциялық наразылықта бірінші сатыдағы сот ... ... ... - ... баға ... ... қатар, куә
А.Мусаев, Ж.Әбдіқалықов сот айыпкердің әкесінің ... ... ... оны ... ... деп, ... ... істі қайтадан басқа сот
құрамында қарау керектігін ... Сот ... іс ... ... ... ... ... қолдаған пікірін тыңдап, іс құжаттарымен танысқан
алқа сот үкімі төмендегі негіздерге байланысты ... ... ... ҚІЖК – нің 24 – бабының талабына сай сот, прокурор, ... істі ... ... ... және жеткілікті мән – жайларды жан –
жақты толық және ... ... үшін ... ... ... ... міндетті.
Бірақ, осы іс бойынша сот тарапынан аталған заңның талаптары толық
сақталмаған. 2004 жылы 30-қарашада ... ... ... ... ... үкімі Жоғарғы соттың қылмыстық істер қарайтын алқасының 2005 жылғы
30-қаңтардағы ... ... ... орын ... ... және ... мән – ... жан – жақты зеттелмегендіктен
бұзылған.
Ал, істі қайта ... сот, иек қана ... ... ... ... ... ... жауабы бейне таспаға түсірілген.
Оқиға болған жерді өз еркімен көрсеткендігін бірінші ... сот ... осы ... ... қабылдағышқа (спецприемник) енгізгенде, қысым
арқылы еріксіз берді деп тұжырымдап, аталған дәлелдерді назарға ... ... осы ... тек қана ... сөзіне негізделіп, сот
барысында объективті дәлелін таппаған.
Сот – психиатриялық сараптама ... ... ... ... ... ... тағы да мойындаған. Бірақ, осы жағдай
соттың назарынан тыс қалған.
Алдын – ала ... ... ... ... ... берген куәлар
Ж.Әбдіқалықов пен А.Мусаевтың Ж.Жарасовты әшкерелейтін жауаптары соттан өз
бағасын алмаған. Оның себептері де анық ...... ... ... ... ... ... жарақаттар қатты, доғал затпен салынған. Яғни,
арматурамен салынуы ... ... де ... ... ... берген жауаптарына назар аударсақ, ол
жәбірленушіні арматурамен басынан ... Оның осы ... ... ... Бірақ, сот оған да баға бермеген.
Сонымен қатар, сот тергеуі біржақты жүргізіліп, іс бойынша жинақталған
көп фактілер өз бағасын ... ... ... ... деп тануға
болмайды.
Жоғарыдағы көрсетілгендердің негізінде және ҚР ҚІЖК – нің 419 ... 1 – ... 420- ... 2 – ... 422,423 – баптарын
басшылыққа алған Жоғарға Соттың қылмыстық істер жөніндегі алқасы ... ... 2005 ... 6- мамырдағы Ж.А.Жарасов жөнінде шығарған
үкімін бұзып, істі сот сотқа ... сот ... ... ... ... ... айтылған тұжырымдарының істің нақты мән- жайына
сәйкес келмеуі.
Жоғарыда мен үкімнің күшін жоюға немесе оны ... әсер ... бес ... атап ... ... Сол негіздердің екіншісі- соттың
үкімде айтылған тұжырымдарының істің нақты мән- жайына сәйкес ... бұзу мен ... ... үш ... ... іс ... бұзуды көрсетсе, соңғы екеуі қылмыстық заңдылықты ... ... ... ... ... ... ... мән- жайына
сәйкес келмеуі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Іс Жүргізу ... ... ... орын алғанда жүзеге асырылады.
Оған мыналар жатады, егер:
1. сот тұжырымдары сот отырысында қаралған ... сот өз ... ... ... ете алатын мән- жайларды
ескермесе;
3. сот ... үшін ... мәні бар ... қайшы дәлелдемелер
болған жағдайда, үкімде (қаулыда) ... бұл ... ... екіншілерін қабылдамай тастауына қандай
негіздер болғаны көрсетілмесе;
4. ... ... ... ... ... ... болып, олар істің ... ... ... ... кінәлілігі немесе кінәсіздігі туралы
мәселені соттың шешуіне, қылмыстық заңды қолданудың ... ... ... ... ... еткен немесе ықпал етуі
мүмкін болса үкімде (қаулы) істің нақты мән- ... ... деп ... осы ... төрт ... әрқайсысына жеке- жеке тоқтала өтейін.
Сот тұжырымдарының сот ... ... ... ... ... сот ... ... фактілік мән- жайларына сәйкес
келмей, тұжырымның сот отырысында қаралған ... ... ... ... да сот сот ... барлық дәлелдемелерді қарап,
айыптардың негізін немесе ақтау негіздерін көрсетуі тиіс.
Заң талаптары сақтала отырып жиналған және ... сот ... жан- ... және ... тексеріліп, талданған, тиісті баға
берілген ... ... ... ... үкім ... ... тұжырымдарының істің нақты мән- жайларына сәйкес келмеуі сонымен
қатар, егер, ... ... ... ... ... ... да орын ... нақты қылмыс үшін жаза тағайындағанда соттар қылмыстың қоғамға
қауіптілігінің ... және ... ... үшін жауаптылықты жеңілдететін
немесе ауырлататын мән- жайларды анықтауға ... ... ... мен ... ... ... істің мән- жайын, кінәлінің жеке
басын және оның жауаптылығын жеңілдететін немесе ауырлататын жағдайларды
ескере отырып, жаза ... ... ... оған жеке тұрғыдан қарау
жөнінде Заң талаптарын бұлжытпай орындауға тиісті. Сондықтан да жаза ... және әділ ... үшін ... кодекстің 53, 54- баптарында
көрсетілген ... ... де, ... да мән- жайлар толық
есепке алынуы ... ... ... ... мән- ... ... заң
арқылы белгіленеді. Қылмыстық заңда (53-бап) жауаптылықты жеңілдететін мән-
жайлар үлгі тізбегі берілген, ... үкім ... ... заңда көрсетілген басқа мән- жайларды да соттың еске алуына
болады. Ал, жауаптылықты ... мән- ... ... ... ... тұжырымды, сот осы заңда көрсетілген мән- ... ... ... мән- жай деп ... ... емес.
Сот тұжырымдарының үкім шығарғанда істің нақты мән- ... ... ... ... егер сот қайшылықты дәлелдемелер болғанда қандай
негіздерге байланысты сот бір ... ... ... алып
тастау негіздері көрсетілмегенде де орын ... ... ... бойынша,
дәлелдемелердің іс үшін ... ... ... ... ... ... орын алады.
Ақырғысы, соттың үкімінің істің нақты мән- жайларына сәйкес ... ... ... ... қайшылықтар көрініс бергенде
көрсетіледі.
Үкімнің дәлелдеу бөлігінде дәлелдерді келтіре отырып, сот тек ... және ... ... ... ... бірге оларды жан- жақты
талдауға, сотталушыны кінәлайтын және ... ... ... және осы ... ... ... барлық дәлелдерге баға беруге
міндетті.
Бірнеше сотталушыға қатысты істі ... ... не ... ... ... деп ... онда сот әр сотталушыға және әрбір
айыптауға ... ... ... ... ... ... отырып,
олардың қандай мән- жайларды ... ... ... ... ... бір ... дұрыс деп танылып, ... ... ... ... ... ... 77-бабы 3-тармағының 9)-
тармақшасында ... Іс ... ... 116 және 128 ... ... ... ... және олардың заңды бұза отырып
алынған ... ... ... болмайтынын, сол себепті оларды айыптау
үкімінің негізіне алуға, сондай-ақ Қылмыстық Іс ... ... ... ... кез- ... ... дәлелдеу кезінде қолдануға
болмайтынын ескергендері жөн.
Дәлелдер заңды бұзушылықпен ... деп ... ... сот қандай
заң бұзушылығы орын алғанын көрсетіп, оны іс жөніндегі ... алып ... ... өз ... үкімде негіздеуге тиіс.
Қылмыстық істерді қараған кезде соттар сот ... ... ... ... қажет. Қылмыстық Іс Жүргізу кодексінің 311- бабына
сәйкес, үкім тікелей басты сот ... ... ... ... Егер іс ... ... дәлелдер тараптардың қатысуымен
зерттелмеген болса, сот өз тұжырымдарын растау үшін үкімде оларға сілтеме
жасауға құқылы емес ... ... ... сотқа дейінгі
өндіріс барысында іс жөнінде ... ... ... ... ... алу ... қоса тіркелген олардың жауаптарының дыбыстық
жазбасын, бейне ... ... ... ... ... ... ... сілтеме жасауға Қылмыстық Іс Жүргізу кодексінің 349 және 353-
баптарында көрсетілген жағдайларда ғана жол ... іс ... ... ... әзірлік барысында берген
айғақтарын жария етуге, сондай-ақ жауап алу хаттамасына қоса ... ... ... ... ... ... немесе киноға түсірілімін
жаңғыртуға мынадай жағдайларда:
1) сотталушы ... ... ... бас ... кезде;
2) іс сотталушы болмаған кезде қаралғанда;
3) сот талқылауымен, алдын- ала тергеу барысында берілген айғақтардың
арасында елеулі қайшылықтар ... жол ... ... алу ... немесе сот отырысы хаттамасындағы
айғақтарды алдын-ала ... ... ... ... ... және ... жаңғыртуға жол берілмейді.
Бұл жауаптардағы нақты мәліметтер басты сот ... ... ... және ... ... ғана сот ... алынуы мүмкін.
Сот тергеуі қысқартылған тәртіпте жүргізілсе, үкім анықтау ... ... және ... ... дауламаған дәлелдемелерге негізделуі
мүмкін. Анықтау өндірісі кезінде алынған дәлелдемелер туралы дау туындаған
жағдайда, олар тікелей сот ... ... және ... қажет.
Сотталушының жұбайы немесе жақын туысқаны болып табылатын жәбірленуші,
куә ... ... бас ... ... ... өзі ... діни
қызметші жауап беруден бас тартса, сот, егер іс жөніндегі ... ... ... ... алар ... ... ... 77-бабы, 3-ші
тармағының 7)-тармақшасындағы, Қылмыстық Іс ... ... 27 және ... ешкімнің өзіне, жұбайына (зайыбына) және ... ... діни ... ... ... сырын ашқан адамдарға қарсы ... ... емес ... ... ... ... жағдайда ғана өз
үкімінде осы адамдардың бұрын берген жауаптарына сілтеме ... ... істі ... ... ғана қатысты жүргізілетінін ескере
отырып, сот үкімде ... ... ... адамдардың қылмыс жасаудағы
кінәсін дәлелдейтін тұжырымдардың келтірілуіне жол бермеуге тиіс.
Сот тұжырымдарының ... ... ... және қорытынды бөлімінің тұжырымына қайшылықтарынан, яғни
екі ... ... ... қайшылықтардан көрініс табуы мүмкін.
Ұйғарымда (қаулыда) көрсетілген істің мән- жайларындағы тұжырымдардың
қайшылықтары үкімдегі қайшылықты ... ... ... ... қатар, I- сатыдағы сотпен қылмыстық істі қарау мен іс бойынша
сот шешімін қайта қарайтын соттың айырмашылығы соңғысының ... ... ... ... сәйкес келмеуінен көзге түседі. ... I- ... ... үкімді шығару барысында тек ... ... ... ... ... ... өз шешімін I-
сатыдағы қаралған дәлелдемелерге және қосымша материалдарға негіздейтінін
білдіреді. Сондықтан да жоғары ... ... ... мен ... мен ... егер де оның ... I- сатыдағы соттың сот отырысында қаралған дәлелдемелерімен;
2) Қосымша құжаттармен;
3) Жаңадан ашылған мән- жайларға байланысты ... ... орын ... ... (қаулыда) айтылған тұжырымдардың істің нақты мән-жайына
сәйкес келмеуіне қатысты үкімді бұзуға мысал келтіре ... ... ҚР ҚК – нің 262 – бабы 2 – ... «а, в»
тармақтарымен, ҚК – нің 251 – бабының 3 – бөлігімен 4 – ... ... ... ҚК – нің 259- бабы 4 – ... «а, ... ... тәркілеп 11 жылға бас бостандығынан айыру белгіленген.
ҚР ҚК – нің 58 – ... ... сай ... ... ішінара
қосу жолымен түпкілікті мүлкін тәркілеп 12 жылға бас ... ... ... колониясының қатаң режимінде өтегу сотталған.
Сот үкімімен Б.Оразбеков 2004 жылы ... ... ... ала ... топ ... ұйымдасқан қылмыстық топта ірі мөлшерде өсіруге тиым
салынған, құрамында ... ... бар ... ... өсіріп, заңсыз
сату мақсатында көп мөлшерде дайындап, сақтап, тасымалдағаны және ...... оқ – ... жарылғаш заттарды сақтап тасымалдағаны
үшін айыпты деп танылған.
Сотталған Б.Оразбеков шағымында жасаған қылмысына қынжылатындығын,
өзінің ... ... сату ойы ... тек ... ... өтеу үшін ... ... өзі қару – жарақтарды сақтамағанын
айтып, сот үкімін қайта қарап, әділ шешім қабылдауды сұраған.
Іс ... ... ... және ... ... ... ... сатыдағы соттың осы іс бойынша шығарған үкімін төмендегі негіздерге
байланысты өзгертуге жатады деп санайды.
Сотталған Б.Оразбековтың ... ... ҚР ҚК ... 262 – ... ... ... «а, в» тармақтарымен ... ... ... ... ... ақшасын өтеу үшін Мың жылқы деген ... ... ... ... ... ... бар марихуана өсімдігін баптап, күтіп жұмыс
істегені ... ... ... толық өз дәлелін тауып,
бекітілген.
Сонымен қатар, бірінші ... сот ... ... ... топ ... заңсыз сату мақсатында көп мөлшерде дайындап, аөтап,
тасымалдап ... және ... қару – ... оқ – ... ... қылмыстарының ізін жасыру ... ... ... қол ... ... ... ... бірнеше рет
оқ атып, өмірлеріне қастандық жасаған деген Б.Оразбековтың қылмыстық
әрекеті ... сот ... ... ... дәлелдемелермен
дәлелденетіндігі көрсетілмеген. Ол жөнінде оған тергеу орнымен де ... ... және оның бұл ... ... ... ... сот
үкімінде теріске шығарылмаған. Үкімде көрсеткен тұжырымдары істің нақты мән
– жайларына сәйкес келмейді.
Сотта сотталған Б.Оразбеков өзіне тағылған айыбын ... ... ... ... өтеу ... ... ... күтіп А.Исмаилв,
К.Рашидов, Е.Ташимовпен жұмыс істеп ... С. ... пен Н. ... ... 29 – ... 2005 жылы ... ... жағына бір топ
адамдар келіп, оқ ата бастағанын айтады. Ал өзі қашып бара ... ... оқ ... орта дәрежелі дене жарақатын алғанын, қолында ешқандай
қару – жарақтың болмағанын, полиция қызметкеріне ... ... оқ ... ... ... ... ... бойынша жиналған материалдарға қарағанда оның соттағы жауабын
теріске ... сот ... ... ... ... және іс
бойынша Б.Оразбеков ҚР ҚК – нің 251 – бабының 3 – бөлігімен және ҚК – ... – бабы 4 – ... «а, б» ... ... деп, тек ... қатар, оның атыс қаруын заңсыз сақтағаны жөнінде де ... ... ... ... көрсетілмеген.
Б.Оразбековтың өзіне таққан айыптары жөнінде ... ... сот ... ... бұндай тұрғысында Б.Оразбековтың қылмыстық әрекетінде ҚР ҚК ... 251 - ... 3 – ... және 259 – ... 4 – бөлігінің «а, б»
тармақтарындағы қылмыстық ... сот ... ... ... ... осы ... ... жатады.
Жоғарыдағы айтылған негіздерді басшылыққа ... ... ... ... жөніндегі алқасы Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының 2006
жылғы наурыз ... 31 күні ... Б. ... ... ... Б. ... қылмыстық әрекетінен ҚР ҚК – нің 251 – бабының 3
– бөлігі және 259 – бабының 4 – ... «а, б» ... ... ... ... істің осы баптары қысқартылып,
үкімнің өзге бөлігі өзгеріссіз қалдырылды.[8, 150-б ]
2.3. Қылмыстық іс жүргізу заңының ... ... және ... ... ... Іс ... кодексінің 415-бабына
сәйкес, істі сот қарауы кезінде жалпы қағидалар мен өзге де ... ... олар ... ... ... заңда кепілдік берілген құқықтарынан
айыру немесе оларға қысым көрсету, сот ісін ... ... ... ... ... жолмен істің мән- жайын жан-жақты толық ... ... ... ... ... ... әділ ... немесе
өзге де шешіміне ықпал етсе немесе ықпал етуі мүмкін ... бұл ... ... ... ... бұзушылық болып табылады.
Яғни, қылмыстық іс жүргізу заңдылығын бұзу қате шешім орын ... ... ... ... ... заң ... ... сот шешімінің
дұрыстығына күмән туғанда да орын алады.
Қылмыстық іс жүргізу заңын бұзудың мысалы болып сотталушыға тән ... ... яғни оған аса ауыр не ... ... жазаны
белгілегенде орын алады.
Сот тергеуінің біржақтылығы немесе толық еместігі істі ... ... ... ... алып ... немесе бір тараптың ... ... ... мүмкін дәлелдемелерін зерттеуден негізсіз бас тартудың не
міндетті түрде зерттелуге тиіс дәлелдемелерді зерттеудің салдарынан ... ... күші ... ... Сот ... Іс ... ... 37-бабында көзделген негіздер
болғанда қылмыстық істі қысқартпаса;
2. Үкімді ... ... ... шығарған болса;
3. Қылмыстық Іс Жүргізу кодексінің 315-бабы, 2-ші ... ... ... іс ... ... қаралса;
4. Заң бойынша қорғаушының қатысуы міндетті болғанда, іс оның
қатысуынсыз ... ... ... қорғаушыға ие болу құқығы
өзгедей жолмен бұзылса;
5. Сотта сотталушының ана тілін ... өзі ... ... ... қызметін пайдалану құқығы бұзылса;
6. Сотталушыға сот жарыс- ... ... ... ... ... ... сөз берілмесе;
8. Үкім шығарған кезде судъялар кеңесінің құпиясы бұзылса;
9. Үкімге ... бірі қол ... Істе сот ... ... ... кез- ... ... үкімнің
күші жойылуға тиіс;
Қылмыстық іс жүргізу заңының бұзылуы Қылмыстық Іс Жүргізу кодексіндегі
қағидалардың және өзге де ... ... әкеп ... ... ... заңға кепілдік берілген құқықтарынан айыру
немесе оларға ... ... ... ... ... ... зиян келтіруді білдіреді. Яғни бұл дегеніміз қылмыстық іс ... ... ... ... іс ... іс ... ... құқықтары мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз етпеу қайта
соттауға және қылмыстық ізге түсуге жол беру, сот ... заң мен ... ... ... сай жүзеге асырмаудан, сот ісін ... ... мен тең ... орын ... ... ең ... ... мән-жайын жан-жақты, толық және ... орын алуы ... ... ... ... және ... ... соттың іс
үшін маңызы бар барлық мән- жайларды мұқият зерттеу, сол мән- жайлардың ... жоқ ... ... ... дұрыстығына кепілдік беретін дәлелдер
жиынтығын тарту, пайдалану, тексеру және бағалау ... ... ... ... заң ... ... мән- жайларды, өздеріне тән
барлық қасиеттерімен, сапаларымен және ... ... ... ... және бір- ... тәуелділігінің, жасаған қылмысқа,
оның зардаптарына қатысты ... мен ... ... болып табылады.
Жан- жақтылықтың маңызы мынада: ол іс матреиалдарынан туындайтын
барлық ықтимал болжамдарды ... және ... ... ... ... пен ... жол бермейді және барлық мән-
жайлар мен дәлелдерді жан- ... ... ... ... және ... ... қол ... қамтамасыз етеді.
Толықтық- қылмыстық іс бойынша анықталуға тиісті барлық мән- жайларды
айыпталушы мен оның сыбайластарының қылмысты әрекетінің барлық ... ... ... және осы ... ... ... беретін дәлелдер
жиынтығын іске тарту.
Толықтық мәні мынада: ол дәлелдеудің көлемі мен ... ... мән- ... және ... ... белгіленуге тиіс екенін, заңды және
дәлелді шешім қабылдау үшін жеткілікті қандай дәлелдер жиынтығы ... ... тиіс ... ... ... ... болмыс құбылыстарын санада дұрыс бейнелеу,
зерттелуге айыпталушыны «жақтайтын» да оған «қарсы» да барлық мән- ... ... жол ... ... ... ... және бағалауға
қатысты көзқарас білдіру, сондай-ақ іс ... ... ... өзім ... айтып өткен он негіздің әрқайсысына келетін болсам:
1. сот Қылмыстық Іс ... ... ... ... ... ... істі қысқартпауына ... ... орын ... ... ... ... әрекетте қылмыс құрамы болмаса;
б) рақымшылық ету актісінің салдарынан жасаған әрекет үшін жаза
қолдануды жойса;
в) мерзімнің ескіруі орын алса;
г) өзі ... ... бір ... бойынша соттың заңды күшіне
енген үкімі не қылмыстық ізге түсудің мүмкін еместігін белгілейтін ... ... ... бар адамға қатысты;
д) қылмыстық іс қозғау оған ... ... ... ... үшін ... жағдайларды қоспағанда, қылмыстық заңмен тыйым
салынған әрекетті есі кіресілі- шығасылы ... ... ... ... әрекет жасаған кезде заңға сәйкес қылмыстық жауаптылық мүмкін
болатын жасқа толмаған адамға қатысты;
з) іс бойынша іс жүргізу қайтыс болған ... ... ... ... адамға қатысты тергеу үшін қажет жағдайларды қоспағанда, қайтыс
болған адамға ... егер ... не өзге де ... жағдайдағы адамды
қоспағанда жәбірленуші шағымы болмағанда;
м) дәрменсіз не өзге де ... ... ... қоспағанда
айыптаудан бас тартылса;
н) Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ... ... ... босатылуға жататын адамға қатысты
қылмыстық іс қозғалмайтын және ... іс ... ... мән- ... алуы ... ... осы мән- ... үкім шығарғанда ескермеуі, үкімнің
бұзылуына әкеледі.
Қылмыстық Іс Жүргізу заңының ... ... ... орын алатын 2-ші
негіз- бұл үкімді соттың заңсыз құрамының шығаруы болып табылады. Қазақстан
Республикасының Қылмыстық Іс ... ... ... ... ... ... ... бөлмесінде осы іс бойынша соттың құрамына енетін
судъялар ғана болады. Яғни, өзге ... ... ... ... ... жол ... ... да үкімді, егер оны ... жоқ сот ... ... ... ... ... негіз пайда болады.
Келесі негіз мынадай, егер ауырлығы шағын қылмыс ... ... ... істі оның ... ... туралы өтініш бергенде
және сотталушы Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде болған және ... ... ... ... іс ... жоқта қаралса,
үкімнің күшін жоюға негіз пайда ... Осы ... екі ... ... ... қатысуы міндетті болып келеді.
Келесі негіз сотталушының ... ... ... ... ... қорғаушының қатысуы міндетті болғанда, іс оның қатысуынсыз қаралса
не сотталушының қорғаушыға ие болу ... ... ... ... орын
алады.
Қорғаушының міндетті түрде процеске қатысуы мына төмендегі жағдайларда
орын алады:
1) егер қорғаушыны қажет етуі ... ... не ... ... кәмелетке толмаған сезікті не айыпталушы болса;
3) өзінің дене не психикалық кемістігінен өзін қорғауға мүкіндігі жоқ
сезікті не айыпталушы болса;
4) сотталушы сот ісі ... ... ... жаза ... 10 ... ... мерзімге бас бостандығынан айыру
немесе өмір бойы бас ... ... ... өлім ... ... ... жасағаны үшін айыпталса;
6) айыпталушыға бұлтартпау шарасы ... ... алу ... оны ... ... ... сот- ... жіберілсе;
7) сезіктілердің не айыптаушылардың мүдделері арасында қайшылық болып,
олардың біреуінің қорғаушысы болғанда;
8) іс сотта қаралған ... ... ... ... ... іс ... іс жүргізуге жәбірленушінің не ... ... ... ... ... міндетті болып
табылады. Міне, осындай ... орын ... ... ... қамтамасыз етілмегенде үкім бұзылады.
Келесі негіз тіл мәселесін қамтиды. Яғни, сотта сотталушының ана ... өзі ... ... не ... қызметін пайдалану құқығы бұзылғанда
орын ... ... ... сот ... ... ... берілмегенде
де шығарылған үкім бұзылуға жатады. Сот жарыссөзіне сотталушының ... өзін ... яғни жаңа ... ... ... білдіруден
көрініс табады. Осы құқықтардың жүзеге асуына жол ... де ... ... ... тудырады.
Сол сияқты сотталушыға соңғы сөз бермеу, яғни оның осы ... ... ... шек ... да үкім бұзылуға тиіс.
Жоғарыда мен үкімнің кеңесу бөлмесінде шығарылатыны жайлы айтқан ... ... ... ... ... ... ... бөтен адам
болмауы тиіс. Қандай да бір мәселені шешу ... ... ... ... ... қалмауы тиіс. өздерінің шешімдерін ... қол ... ... ... ... ... ... бұзуға әкеледі.
Осы жоғарыда айтылған барлық негіздер қандай да бір ... ... Бұл ... сот ... ... деп ... Осы хаттаманың
болмауы да үкімнің күшін жояды. Яғни сот отырысында айтылған тұжырымдар,
процеске қатысушылардың ... ... ... негізгі бас құжаттың,
орын алмауы шығарылған үкімге күмән туғызады.Енді, осы қылмыстық іс ... ... ... ... мысал келтіре кетейін.
ҚР Жоғарғы Сотының қылмысытқ істер қарайтын алқа 2002 ... ... 19 күні ... ... ... ... ... 2002 жылғы 24
ақпандағы үкіміне келтірген ҚР Бас Прокурорының наразылығы мен сотталғандар
Н.Козырев, А.Мырзалиевтың және ... ... ... ... ... үкіммен Н.Козырев ҚР ҚК – нің 308 – бабы 1 – бөлігімен 1 жылға бас
бостандығынан, 346 – баптың 1 – ... 3 ... ... ... атқару
құқығынан айыра отырып, 1 ... бас ... 347 – ... 2 ... 3 ... бас бостандығынан айырылған.
ҚР ҚК – нің 58 – бабының негізінде тағайындалған жазаларды ішінара
қосу жолымен, ... ... ... ... 3 жыл ... айыра
отырып, түпкілікті 4 жылға бас бостандығынан ... ... ... ... режимінде өтеуге сотталған.
А.Мырзалиев ҚР ҚК – нің 308 – бабы 1 – ... 1 ... ... 347 – баптың 2 – ... 3 ... бас ... ҚК – нің 58 – бабының негізінде жазаларды толық қосу ... 4 ... бас ... ... жазаны түзеу колониясының
жалпы режимінде өтеге сотталған.
Сотталғандар Н.Козырев пен ... ... АІБ – де ... және
аға – тергеуші, яғни олар лауазымды адамдар бола тұра, ... ... ... асыра пайдаланған. Өздерінің құқықтары мен
өкілеттіктері шегінен ... асып ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін елеулі түрде бұзып, топ ... күш ... ... түрдегі дене жарақатын түсірген.
Сонымен қатар, сотталған Н.Козырев сезікті ретінде жәбірленуші
А.Үсеновты 14 –16 ... ... ... бөлмесіне отырғызып, заңсыз
ұстағаны үшін кінәлі деп танылған.
Жамбыл облыстық сотының қылмыстық істер қарау алқасының 2002 жылғы ... ... ... үкімі өзгеріссіз қалдырылған.
Сотталған Н.Козырев оған тағылған айыптағы оқиғаның қалай болғандығын
шағымында айта келе, ... ... да ... ... ешкім
қорқытпағанын, А.Үсеновтың денесіндегі жарақаттар ол алдым деген күндері
түспегенін, А.Үсеновты заңсыз ... ... істі ... қарағанын
көрсете келіп, оған тағылған айыптар бойынша ақтауды сұраған.
Сотталған А.Мырзалиев өзінің ... ... ... ... ... оған ... қысым жасамағандарын, оны ұрып – соқпағандарын,
жәбірленуші А.Үсеновтың ... ...... толы ... Дәрігердің жәбірленушінің ауруы ... ... ... ... тергеу орындары бұл жағдайларға назар аудармағанын,
өздеріне қатысты қылмыстық істің ... ... ... айта ... ... ... көрсетіп, өзіне қатысты сот қаулылырын қайта
қарап, әділ шешім шығаруды сұраған.
ҚР Бас Прокуроры өзінің ... сот ... ... ... оның ... ҚР ҚК – нің 347 – бабы 2 – ... ... алып тастап, А.Мырзалиевке рақымшылық заңын ... ... ... наразылықтың және сотталушылардың
шағымдарындағы уәждерімен танысқан сот ... ... ... ... ... ... төменде келтірілген мән – жайлардың негізінде
өзгертілуге жатады деп есептейді.
Сотталғандардың соттың үкімінде анықталған қылмыстарды жасағаны ... ... ... ... іс бойынша сұралған
жәбірленушілер мен куәлардың жауаптарымен сот – ... ... ... ... және ... да құжаттармен толық
дәлелін тапқан.
Атап айтқанда, жәбірленуші А.Үсенбаев алдын ала және сот тергеуінде,
сотталғандардың өзін ұрып – ... ... ... мойында деп қиянат
көрсетіп, оны заңсыз қамап ұстағандықтарын көрсеткен.
Жәбірленушінің осы берген ... іс ... ... ... ... С.Үсенбаеваның жауаптарымен және сот – дәрігерлік
сараптаманың ... ... ... ... А.Мырзалиев пен Н.Козыревтың сот ... ... ... ... баға ... – тің 347 – бабы ... тек ... істі қозғаған және өз
өндірісіне қабылдаған ... ... ... ... ... ... қорқыту, бопсалау немесе өзге де ... іс - ... ... ... тергеуші немесе анықтауды жүргізген адам ... ... ... ... ... ... А.Үсенбаевқа
байланысты қылмыстық істі ол қозғамаған және тағылған айып ... ... ... ... ... А.Мырзалиев ҚК – тің 347 –
бабында ... ... ... ... табылмайды.
Сондықтан, сот алқасы сотталған А.Мырзалиевтың қылмыстық әрекеті ҚК ... 308- ... 1 – ... ... ... деп тұжырымдайды. Себебі,
ол өзінің өндірісіне алмаған іске өз бетімен қатысып, қызметтік өкілеттігі
шегінен асып, ... ... ... мен ... ... ... ... оған қол жұмсап, күш көрсеткен.
Сот алқасы сотталған Н.Козыревке тағылған айыптың заңдылығын ... ол ... ... ... ... ... істі ҚК – тің
187 – бабының 2 – бөлігімен қозғап, өз ... ... және ... айып ... ... ... оған күш ... , қорқытқан,
сөйтіп, оны жауап беруге ... және ... ... ... ... сотта тексерілген дәлелдерге және заңға негізделіп,
жасалғанын тұжырымдайды.
Оның қылмыстық әрекеттері ҚР ҚК – нің 346 – ... 1 және 347 ... 2 – ... ... ... ... сотталған Н.Козырев өзінің қызметтік өкілеттігін асыра
пайдаланып, А.Үсенбаевтың құқығы мен заңды мүдделерін елеулі түрде ... оны ҚК – тің 308- ... 1 – ... ... деп ... ... ... Н.Козыревтың жәбірленуші А.Үсенбаевты қорқытып, жауап беруге ... ... оның ... мен ... ... ... ... бұзылуына
әкеп соқтырған.
Сот алқасы Н.Козыревтың бұл қылмыстық әрекеттері ҚК – тің 347 ... 2 – ... ... қамтылады деп тұжырымдайды.
Сот алқасы А.Мырзалиев бұрын сотты болмағандықтан және ... ... ... ... жататындықтан, оған ҚР 1999 ... 13 ... ... мен ... жылына байланысты рақымшылық жасау
туралы” Заңының 3 – бабының күші тарайды деп ... ... мән – ... ... және ҚР ҚІЖК – нің ... ... ... алған сот алқасы Н.Козырев және ... ... ... ... ... ... 2002 жылғы 24 ақпандағы үкімі мен
Жамбыл облыстық сотының ... ... ... ... 2002 жылғы 25
сәуірдегі қаулысын өзгертті.
Үкімнің А.Мырзалиевті ҚР ҚК – нің 347 - ... 2 – ... ... ... оның ... ... құрамы болмағандықтан істі
қысқартты.
Сотталған Н.Козыревтың айыбынан артық тағылған жазаларды ішінара қосу
жолымен ... жаза ... ... ... ... құқығынан 3 жыл
мерзімге айыра отырып, 4 жыл 6 айға бас ... ... ... – ның 1999 ... 13 ... “Ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығы
жылына байланысьы рақымшылық ... ... ... 3 – ... сай А.
Мырзалиев ҚР ҚК – нің 308 – ... 1 – ... ... ... ... етті.[8, 180-б]
Міне, осы айтылған негіздер орын алғанда, яғни бұл ... ... іс ... заңы ... ... ... күші жойылады.
Қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы.
Қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы Қылмыстық Іс Жүргізу кодексінің
416-бабында жеке бап ретінде қарастырылып, онда мына ... ... ... ... ... Іс Жүргізу кодексінің
жалпы бөлімі талаптарының бұзылуы;
2) ... ... ... Іс ... ... ... қолданылуға тиістісінен басқа баптың, бап
бөлігінің, бап бөлігі тармағының қолданылуы;
3) Қазақстан Республикасының ... Іс ... ... ... ... бабының санкциясында көзделгендегіден
неғұрлым қатаң жазаның белгіленуі қылмыстық ... ... ... табылады.
Жалпы, қылмыстық заңды дұрыс қолданбау- бұл әрбір нақты іс ... ... ... ... ... алуы тиіс ... бекітілген
белгілерін басшылыққа алмауы. Өзге сөзбен айтқанда, қандай қылмыстық іс
қарастырылмасын, ... ... ... жаза ... сот осы ... ... міндетті.
Сот жазаны Қылмыстық Кодекстің ... ... ... шекте
тағайындайды. Бұл талап сот жазаны Қылмыстық Кодекстің Ерекше бөлімінің
сотталушының ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Нақты бір жағдайға қатысты жаза тағайындауда
санкция ... ... бар. ... кодекстің санкцияларының көпшілігі
өзінің түрі бойынша біршама анық, яғни оларда жазаның түрі, оның ең төменгі
және ең жоғарғы шегі ... ... ... ... ... жеке-
даралау үшін мол мүмкіншіліктер береді.
Сот, жаза қылмыстар жиынтығы бойынша немесе үкімдер жиынтығы бойынша
тағайындалуы тиіс ... ... ... ... ... ... көрсетілген ең жоғарғы мөлшерден асатын мөлшерде жаза
тағайындай ... Ал, ... ... ... бөлімі баптары
санкциясында көзделген ең ... ... де ... ... сот ... ... ... белгілі бір қылмыс үшін көзделген
жазадан гөрі ... ... жаза ... орын ... ... ... Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі тиісті бапта белгіленген
шекте ... ... ... не ... бір дәрежеде анықталған не баламалы
болып табылады.
Салыстырмалы анықталған санкцияларда не ... ... бір ... ... және ең ... ... ... Соңғы жағдайда тиісті жазаның
ең төменгі мөлшері Қылмыстық кодекстің жалпы ... ... сол ... ... анықтайтын баптарды пайдалану жолымен анықталады.
Балама санкция белгілеген кезде заң шығарушы, сот жаза ... ... ... ... ете ... ... Осыған
байланысты, Қылмыстық кодексте жасалған ... үшін ... ең ауыр түрі тек оның ... түрі ... ... ... ете ... жағдайда ғана тағайындалатыны жөнінде айтылған.
Сөйтіп, бұл жағдайларда әрбір қылмыс ... жаза ... ... ... яғни ... ... ... Ал бұл шектен шығу, ... ... үшін ... жаза ... ... ғана ... сот ... Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің ережелерін
ескере отырып тағайындайды. Бұл сот Қылмыстық кодекстің ... ... жеке ... шарттарына, түрлеріне, мақсаттарына және ... ... ... ... басшылыққа алуы керек дегенді
білдіреді.
Мысалы, Қылмыстық кодекстің 359-бабында екі ... ... ... ... түріндегі жаза қарастырылған. Аталған бап бойынша ... ... ең ... ... ... кодекстің 48-бабының
ережелерін ескере отырғанда- алты ай деп анықталған. Сонда, сот ... ... ... ... ... кезде алты айдан 2-жылға
дейінгі ... жаза ... ... ... ... ... жаза
анықтауда сот Қылмыстық кодекстің 56-бабының ... ... ... ... жасаған қылмыс үшін жаза ... сот ... ... ... ... алуы ... тағайындай отыра сот оның ... ... ... ... ... керек. Егер, қылмыстар жиынтығы немесе
үкімдер жиынтығы орын ... сот ... ... ... 58, 60, ... ... ... ал қылмыстың қайталануында Қылмыстық
кодекстің 59-бабының ережелері бойынша ... Сот ... ... ... өзге ... де ... ... Мысалы,
шартты соттау институтын қолдану немесе жазаны өтеуді кейінге шегеру
мүмкіндігін талқылау ... ... ... да ... мысал келтіруге болады: Н.Наметов бұрын 22.01.2002
жылы Тараз қалалық сотымен ҚР ҚК – нің 175 – ... 2 - ... ... 2 ... бас ... айыруға сотты болып, 29.01.2002 жылы
Жамбыл облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының қаулысымен
ҚР ҚК - нің 63 - бабы ... ... жаза ... ... 2 жыл ... ... белгіленген. Ал 18.03.2002 жылы Жамбыл
облысы Қордай аудандық сотының қаулысымен “ҚР – ның ... ... ... ... ... ... 19.02.2002 жылғы Заңына
сәйкес жазадан босатылған.
Тараз қалалық сотының 2002 жылғы 16 шілдедегі үкімімен, ҚР – ның ҚК ... 175 – ... 2 – ... “б” ... 4 ... бас бостандығынан
айыруға, жазаны жалпы режимдегі түзеу колониясыненда өтеуге сотталған.
Сот үкімімен Н.Наметов 28 наурыз 2002 жылы ... ... ... ... ... ... құны 6000 теңгелік ВЦН – 1 2ТОО149
“Агидел” маркалы моторын жасырын түрде ұрланғаны үшін айыпталған.
Қылмыстық істер ... ... 2002 ... 6 ... ... үкімі өзгеріссіз қалдырылған.
Қылмыстық іс қадағалау тәртібімен Жамбыл ... ... ... Жамбыл облыстық сотының қадағалау ... ... 12 ... ... ... сот ... ... қанағаттандырусыз қалдырылған.
Наразылықта сотталған Н.Наметовтың әрекетінде бірнеше рет ... ... жоқ деп, оның ... ҚК – тің 175 – бабы 1 ... ... ... мәселе қойылған.
Іс материалдарымен танысқан Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі
алқасы наразылық төмендегі жағдайларға байланысты ... ... ... іс бойынша сотталушы Н.Наметв 2002 жылы 22 ... ... ... ... ҚР ҚК – нің 175 – ... 2 – ... ... 2 ... бас бостандығынан айыруға сотты болып, 29 қаңтар 2002
жылы Жамбыл облыстық сотының ... ... ... сот ... ҚР ҚК – нің 63 – бабы қолданылып, тағайындалған жаза шартты деп
есептелініп, 2 жыл ... ... ... ... Ал 2002 жылы ... Жамбыл облысы Қордай аудандық сотының қаулысымен ҚР – ... 10 ... ... ... ... ... 19.02.2002
жылғы Заңына сәйкес жазадан босатылған.
Сот Н.Наметов жөнінде күші жойылмаған алдыңғы үкім бойынша жазадан
босату туралы сот ... бар ... ... оның ... ... ... бұрынғы сотталғандығын есепке алып, бірнеше
рет ұрлық жасаудың белгілері бар деп ... – ның ҚК – нің 77 - ... 3 – ... “а” ... ... ... ... сотталған адамдар жөніндегі сынақ мерзімінің өтеуі
бойынша жойылады. Яғни, сотталушы ... ... ... ... ... жоқ деп ... ... ҚР Жоғарғы Сотының 19 ... 2001 ... №15 ... ... ... ... кейбір мәселелері туралы”
нормативтік қаулысының 7 – бөлігіне сәйкес, заңда ... ... ... ескеру қажет. Соттың үкімі бойынша жазаны өтеуден босатылуына
байланысты оны ... ... ... алу ... ... шарасының
таңдалып алынуына байланысты қамауда болуының мерзіміне қарамастан, ҚР ҚК ... 77 – ... 2 – ... ... оны ... босатқан сот актісі заңды
күшіне енген сәттен бастап соттылығы жоқ деп танылады.
Сотта заң талаптары ... ... ... ... жаза тағайындағанда ҚК – тің 59 – ... 2 – ... ... ... ... іс - әрекеттерінде бірнеше рет ұрлық жасаудың
қылмыстық белгілері жоқ, сондықтан оның қылмыстық әрекеті ҚР ҚК – нің 175 ... 1 – ... ... ... ... Н.Наметовқа осы заңмен жаза
белгіленгенде сот алқасы оның аурлығы ... ... ... жеке ... екенін, жастығын және ұрланған зат қайтарылғанын ескеру керек деп
санайды.
ҚР ҚІЖК – нің 467 – бабы 2 – ... ... ... ... ... ... жөніндегі алқасы Н.Наметов жөніндегі Тараз қалалық ... ... 16 ... ... ... ... соты ... істер
жөніндегі алқасының 2002 жылғы 12 қыркүйектегі ... ... ... ... ҚР ҚК – нің 175 – бабының 1 – бөлігімен
қайта дәрежелеп, оған 1 жыл бас ... ... ... ... өтеу үшін ... режимдегі түзеу колониясын белгіледі.[8, 200-б]
Міне, осы айтылғандардан біз қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауының
үкімді бұзуға негіз болатынын ... ... ... ауырлығына және сотталғанның жеке басына сәйкес
келмеуі.
Жоғарыда өзім айтып өткендей, жазаны тағайындау ... сот ... ... ... жан- ... ... ... тиіс. Яғни, жаза
тағайындау кезінде сот қылмыстың түрі мен қоғамдық қауіптілігінің деңгейін,
айыпкердің жеке басын, сол ... ... пен ... ... ... мән- ... ... міндетті.
Жаңадан қабылданған қылмыстық заң бұл аталған жағдайлардан басқа
айыпкердің ... ... ... және одан ... мінезін, сондай-ақ
жазаның сотталған адамның түзелуіне, оның ... мен ... ... ... ... да ескеруді міндеттейді.
Кәмелетке толмаған адамға жаза тағайындау кезінде сот осы ... ... ... оның ... мен ... жағдайларын психикалық даму
деңгейін, жеке басының өзге де ерекшеліктерін, ... оған жасы ... ... ... ... ... бұл ... өте орынды, себебі
кәмелетке толмаған адамнаң жеке басының қалыптасуына оның ... бар. ... мән- ... ... ... алуы ... ... ауырлығына, оның қоғамдық қауіптілігінің деңгейіне
байланысты тағайындалуы тиіс. Неғұрлым ауыр ... ... ... ... ... ... мән-жайлармен қосылатын кішігірім ауыр қылмыс жасағандық
үшін жазаның неғұрлым жеңілдеу түрі қолданылуы тиіс. Яғни, жаза ... сот ... ... ... ... ... ... осы қылмыстық әрекеттің жеке ерекшеліктеріне байланыстырады.
Мысалы: Қылмыстық кодекстің ... 1-ші ... ... ... ... үлкен мөлшердегі ұрлыққа қарағанда қауіпсіздеу. Қару
қолданылған теңіз ... ... ... 240-бабының 1-бөлігі
бойынша жауаптылық қарастыратын теңіз қарақшыларынан анағұрлым ... ... ... жағдайда істің барлық мән- жайларының жиынтығы,
қылмыстың түрі мен ауырлық деңгейі, ... ... жеке ... ... ескеріліп, отыратын болса, үкімнің жекелік
қағидатының мүлтіксіз және бір ізді ... ... қол ... ... ... ... үкімнің бұзылуына мысал келтіре кетейін.
Оңтүстік Қазақстан (ОҚ) облыстық сотының 2001 жылғы 17 сәуірдегі
үкімімен А. ... ҚР ҚК – нің 120 – бабы 3 – ... в ... 7
жылға бас бостандығынан айыруға, ҚР ҚК – нің 96 – бабы 2 – бөлігінің в, ... 10 жыл бас ... ... ҚР ҚК – нің 58 – ... ... қосу ... түпкілікті 11 жылға бас бостандығынан айыруға
сотталған. Жазаны ... ... ... ... ... іс апелляциялық сатыда қаралмаған.
Сот үкімімен А.Өтешов 2000 жылдың 17 қазан күні сағат шамамен 16 – 17
кезінде Таукехан ... 1 ... ... ... ... ... жылы ... өспірім қызды кездестіріп, қасақана жәбірленушіге күш ... ... ... яғни ... ... ... ЖШС мекемесі ауласының
сыртындағы автокөліктердің темір қаңқалары жатқан ... ... алып ... ... ойын іске ... ... еркінен тыс зорлықпен
жыныс қатынасын жасаған.
Осыдан кейін, А.Өтешов қылмыстық әрекетін одан әрі ... ... ... ... ... ... мақсатында аяғындағы пластмасс тағалары бар ... аяқ ... ... ... сол жақ ... ... тепкілеген. Соның
салдарынан жәбірленуші сол жерде қайтыс болған.
ҚР Бас ... ... ... ... ... ОҚ ... ... 2001 жылғы 17 сәуірдегі ... ... ... өзгертіп, соңғы жазаны 11 жылдан 10 жылға бас
бостандығынан ... ... ... ... ... тексеріп, наразылықтағы деректерді қараған сот алқасы ОҚ
облыстық ... ... ... ... қылмыстық әрекеті дұрыс
дәлелденген, сондықтан бұл мәселе дау тудырмайды деген қорытындыға келді.
Бірақ, сот ... ... жаза ... ... ... көрсетілген негіздермен өзгертуге жатады.
ҚР ҚК – нің 79 - бабы 7 –б бөлігі және Жоғарғы Соттың 2001 ... ... Бас ... ... жазасын тағайындаудағы кейбір мәселелері
туралы 15 нормативтік қаулысы бойынша, егер де бас ... ... ... ең ... түрі ... кәмелетке толмағандарға бас
бостандығынан айыру мерзімі бір қылмыс үшін де, ... – ақ ... мен ... ... ... да 10 ... ... қажет. Кәмелетке
жасы толмағандарды ... ... ... 12 ... дейін бас
бостандығынан айыру жазасы, тек қылмысты ауырлататын жағдайда кісі өлтіру
үшін тағайындалуы ... Бұл ... ... ... мен ... ... тағайындалған бас бостандығынан айыру ... ... ... кісі ... үшін ... ... ... сот үкімімен А.Өтешов ҚР ҚК – нің 96 - бабы 2 – бөлігінің в, к
тармақтарымен 100 жыл бас ... ... ... ... ... жиынтығы бойынша сот қасақана кісі ... ... мән – ... ... тағайындалған жазадан жоғары жаза
тағайындауға құқылы емес.
Сондықтан, ... ... ... ... ... ... ... мерзімі 10 жылдан аспауы керек.
Жоғарыда айтылған жағдайларға байланысты ҚІЖК – нің 467 – бабы 6 ... 2 – ... ... ... ... ... қылмыстық істер
жөніндегі алқасы ОҚ облыстық сотының 2001 жылғы 17 сәуірдегі ... ... ... тағайындалған жазасын 11 жылдан 10 жылға дейін
төмендетті.
Сонымен, өзімнің осы негізгі тарауымды ... келе ... ... мен ... ... соттың заң талаптарын сақтамай, қателіктер
жіберуінен орын алады.
Сот қателігі- ең ... ... ... ... ... ... әрбір істің артында нақты адамның тағдыры жатқанына
терең ... ... Бұл ... мен сотқа тартылғандардың бәріне бірдей
жалпақ- шешейлік таныту керек деген пиғылдан аулақпын. Жоқ, ... ... ... ... керек. Менің айтайын дегенім, ... ... ... қарауда иеленген құдық қазғандай тірлік жасау
керек екендігі. Іс қарау барысында мүлт кеткен болмашы қадам, көп жағдайда
орны ... ... ... ... Сот тәжірибесінде мұндай
жағдайлар жиі кездеседі. Жоғарғы ... ... ... ... сот
алқасы мұндай жөнсіздіктердің алдын алуға тырысады. Мысал келтірер болсам,
Шымкент қалалық соты Ж.Амировты Оңтүстік Қазақстан облыстық соты ... ... ... ... соты И.Аратин мен В.Пакты ең ауыр жаза- өлім
жазасына ... ... ... олар ... ... іс- ... жазасын шығару баптарына сәйкес келмейтіндігі анықталды. Артынша қатал
үкім өзгертіліп, қылмыстарына қарап, ... ... ... [9, ... жағдайларда жергілікті сот органдары ... ... онша ... ... шамадан тыс қатаң жазалар
қолданып жібереді. Немесе, қылмыс жасауға ... ... ... жете
сараланбайды. Соның салдарынан бұзақылық іс- әрекеттерге әдейі барған деген
айыппен кінәсіз адамдар пәлен жылға кесіліп барады. ... ... ... да, ... отырады. Айталық, Жамбыл облыстық соты әдейі кісі
өлтірді деген айыптаумен Н. деген азаматты қамауға ... Ал куә ... ... ... ... бала ... Тексере келгенде, баланың куә
ретінде айтқан ... ... ... еш ... анықталды. Іс
қайта тергеуге жіберілді.
Сот істеріндегі осындай олқылықтардың нәтижесінде жыл сайын ... ... ... ... ... ... ... бәрі
алдын-ала тергеу жұмыстарының жауапсыз, атүсті жүргізілуі мен Қылмыстық Іс
Жүргізу кодексінің тиісінше сақталмауынан болып жататын ... ... ақ ... қылмыскерлерді негізсіз ақтап жіберетін оқиғалары да
кездеседі. Ары таза емес, ... ... ... ... ... жағдайларда ондайлар қызметтерімен қоштасады. Бірақ мұнымен істі
бітті деп санамаймыз.
Жанға бататыны сол, қылмыстық ... ... ... әсіресе,
ауыр және қауіпті қылмыс түрлерін қайта қарау ... ... ... қақ ... тиіс сот ... ... келтіріп, жұртшылық арасында сот
қызметкерлерінің сыбайластығы туралы пікір қалыптастырады.
Тағы да ... жыл ... ... ... ... ... бұзылуы көбейді. Мұның бәрі неден болып жатыр? Жаза ... ... ... ... ... қылмыстық жауапкершілікке тарту- адам құқығын көпе-
көрінеу, аяққа басу болып табылады. ... Сот ... ... ... ... ... қойды. Қателіктер түзетілді. Бірақ қанша адамның
тағдырына таңба түуті, ... ... ... күйі ... ... алдын алуға, адам тағдырына селқостық танытпауға тиіс
облыстық және аудандық соттар жұмыстарында кемшіліктердің орын алу ... ... ... ... ... ... жыл ... сәл бір кемшіліктің басы көрінсе, оны
өзіміздің іс- әрекетімізден іздемей, өткен ... ... ... өте
шығатын әдет пайда болған еді. Сол кертартпа ... ... ... ... ... өзімізден басқа ешкім кінәлі емес.
Егер ... жан ... істі ... ұзақ ... кесіліп кете барса,
артындағы бала шағасының көз- жасы да ... ... ... ... үкім
шығарған судъяның орнында. Осындай өрескел қателіктерге жол бермес ... Сот, ... ... ... ... ... тарапынан
жіберілген үлкенді- кішілі олқылықтарға егжей-тегжейлі ... ... ... ... алқасы Президент Н. Ә. Назарбаевтың арнайы
Жарлығымен дүниеге келгені баршамызға мәлім. Алқа ... ... ... іріктеліп, жасырын дауыспен екі жылға сайланады.
Олардың міндеті- әрбір судъяның ... ... ... ... ... сәйкес сот төрелігін әділ атқаруына ықпал ету.
Әділ қазылықтың ... ... ұлы ... ... ... ... орын ... Төле би, Қазыбек би және Әйтеке би ... Төле би ... ... биде ... жоқ, ... биде иман жоқ» ... сөзі ... күнге қаратып айтылғандай!
3. ЗАҢДЫ КҮШІНЕ ЕНБЕГЕН СОТТЫҢ ҮКІМДЕРІН ... – СОТ ... БІР ТҮРІ ... ... ... енбеген соттың үкімдерін қайта қарау ұғымы.
Заңды күшіне енбеген соттың үкімдері мен қаулыларын қайта
қарау – ... ... ... сатысы ретінде адамды, қоғамда сот
қателіктерінен қорғай отырып, барлық қылмыстық – құқықтық ... заң ... ... әділ ,демократиялық, гуманизмге
бағытталған әділ сотты жүзеге асыруды мақсат етеді.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабы адамға өз ... ... сот ... ... ... ... Өйткені,
азаматтардың ұқықтары заңсыз, негізсіз сот өндірісі ... ... ... ... да ... ықтимал.
ҚР – ның ҚІЖК –сі бірінші сатыдағы сот үкіміне шағымданып, ... ... - ... ... ... және әділ ... кепілі
ретінде қарауда.
Апелляциялық сатыдағы өндіріс – қазіргі ... ... ... табылады. Жаңа ҚІЖК – сін қабылдағаннан кейін ... ... ... және мазмұнды жағынан осынедай кординалды трансформацияға
ұшыраған емес. ... ... ... нұсқасы заң шығарушымен сот
талқылауы арқылы ... сот ... ... әдісі ретінде
қарастырылған. Бұл процедураның өмір сүрушілігі мен ... ... ... ... ҚІЖК – не ... ... енгізу сондықтан да
кейінге қалдырылып отырды.
Сот қаулылырына апелляциялық шағымдану, ... ... және ... қарау тәртібі, ҚР – ның 2001 жыл 11- шілдедегі Заңында анықталып,
онда ... ... мен ... ... ... ... орын ... Бұл жерден жаңа процедураның дүниеге келуін
байқаймыз.
Істі мәні ... ... ... сот ...... жауаптылыққа
тартылған тұлға, мемлекет, қоғам және өзге де сол ... сот ... ... үшін ... ... ... ... ол ең негізгі
әлеуметтік қатынастарды, ... ... мен заң ... Сот ... тек қана адам ... шешіп қана қоймай, сонымен
қатар, адам бостандығын, осы іске ... оның ... ... ... әділ ... ... ... жүзеге асыра отырып, әрбір азамат,
қоғам алдында әділ, гуманизмге бағытталған, уақытылы ... ... ... ... ... заңи және ... ... жол берілмейді.
Бірақ қателіктерден, құқық қолдану қызметіндегі процессуалдық нысанды
бұзушылықтардан сот әлгі ... ... ... келе ... Оған ... ... ... жетіспеуі, судьялардың қателесуі,
коррупция, қылмыстық қудалау органдарының ... ... ... және ... ... ... ... жағдайлардың алдын –
алу үшін заңдылық бірінші сатыдағы сот шешімдері мен үкімдерінің қорытынды
емес ... ... ... ... ... келтіру құқықтарын
ұсынады.
ҚР –ның ҚІЖК – гі апеляциялық өндіріс - ... ... ... ... мен ... қайта қарауды жүзеге асырады. Ал, үкімнің заңды
күшіне енуі дегеніміз – осы ... іс ... ... ... білдіреді. Өзге сөзбен айтқанда , осы сәттен бастап, ... еркі ... ... барлық жеке, заңды тұлғалармен мемлекеттік
органдардың оны бұлжытпай орындауын міндеттейді.
Заң шығарушы арнайы әділ ... ... ... он ... ... ҚІЖК – гі ... сот ... шағымдану құқығын береді.
Сонымен, апелляциялық шағымдану институты – сот ... ... ... бірі ... ... ҚІЖК – нің 31 – бабы 2- бөлігіне сәйкес, сотталушы ... ... ... ... ... ... ҚІЖК – нің бұл ... процестің бір қағидасы ретінде де ... ... ... сот ... ... ... келтиіру тәртібі ҚІЖК – нің 8-
тарауында көзделген.
ҚІЖК – нің 396 – бабы бірінші сатыдағы сот үкіміне шағымдануға ... ... ... ғана ... ... ... өзге де қылмыстық сот
өндірісінің қатысушыларына мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... өкіл, жәбірленуші мен оның өкілі, азаматтық талапкер,
азаматтық жауапкер мен олардың ... ... ... ... - әр ... бөлінбес құқы болып табылады.
Үкімге наразылық келтіру мен шағымдануда ... ... ... сот
шешімімен келіспейтіндігін, өз бағытын түсіндіріп, өз өтінішін ... ... – нің 7 – ... 38- ... ... - анықтау органының,
тергеудің, прокурордың немесе соттың әрекеттеріне заң тәртібіне сәйкес
жауап ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз - белгілі бір тұлғамен
берілетін, кіріспе ... сол ... ... ... ...... туган жылы, жері , ... ... ... ... – жайы,
отбасылық жағдайы, , тұлғаны анықтайтын құжатының нөмірі мемлекеттік орган
қызметкерінің аты – ... ... ... ... ... ... бөлімінде іс фабуласы мен осы щағымданушы келіспейтін жағдайлары
көрсетіледі. Қорытынды бөлімінде ... іс ... ... ... мен ... орын ... ... сот өндірісінде шағымдардың іс жүргізушілік нысанына
қатаң талаптар қоймайды. ҚР ҚІЖК – де осы ... ... ... ... жоқ. ҚР ҚІЖК – нің 103- ... ... ауызша шағым
ауызша арызда қабылдау хаттамасының жалпы ережелері негізінде жасалып, ал
жазбаша шағым өз кезегінде жазбаша шағымда ... ... ... ... ... ... ... азаматқа өз конституциялық құқығын қорғау үшін жасаған жағдайы
ретінде қарастырылуда.
Ал, апелляциялық ... ... ... шағымға заң қатаң талаптар
белгілейді. Апеляциялық шағымда арнайы ... ... ... ... оның
нысаны мен мазмұнының ерекше құқықтық табиғатына сай келетінін байқаймыз.
Апелляциялық шағым құрылымында негізгі құқықтық құжат – ... яғни ... ... ... шығарылған сот үкіміне наразылық
келтіреді. Яғни, осы шағыммен әділ соттың актісі ... ... ... ... мен бұзуға бағытталған әрекеттер тек қана заңмен көзделген
тәртіпте және тек қана ... ... ғана ... асуы тиіс.
Соттың үкімді және сот шешімдерін қайта қарау ... тек ... ... ... ғана ... ... қатар, материалдық тұрғыда да
шығынды іс. Апелляциялық талқылау іс құжаттарын қайта зерттеумен, куәларды
шақырумен, дәлелдемелерді қайта қараумен және өзге де ... және ... ... ... ... заң ... ... шағымдарға тікелей
талаптар қоя отырып, сот шешімдері мен үкіміне негізсіз ... ... ... өз ... ... ... оны растайтын құжаттарды
беруді көздейді.
Наразылық ... ... заң ... ... ... ... ҚР – ның ... туралы заңына сәйкес, наразылық
прокурормен Конституцияға, ҚР – сы Президентінің ... мен ... өзге де ... ... ... ... мн ... тұлғалардың
әрекеттері мен шешімдеріне беріледі.
Наразылық оны қабылдаған органға ... ... ... ... ... ... заңсыз шешімдер мен әрекеттерге наразылық
беріледі.
Прокурордың наразылығы арнайы уәкілетті органмен он күн ... ... ... ... сотта қарау мерзімі заңдылықпен анықталады.
Наразылықта прокурор заңсық актіні бұзады немесе Конституция мен өзге
заңдарға ... ... ... бұзылған құқықты қалпына келтіруді
жүктейді.
Наразылық бойынша шешім шыққанға ... ... ... ... ... тоқтата алады.
ҚР ҚІЖК – нің 396 – бабы 3 – бөлігіне сәйкес, апелляциялық наразылық
келтіру құқығы мемлекеттік айыптаушы ... ... ... прокурорға, ҚР
Бас прокуроры мен оның ... ... және оған ... мен ... ... аудан және оған теңестірілген
прокурорлармен олардың орынбасарларына істі қарауға қатысуына ... ... ... ... ... ... ... да тура нақтыланған прокурордың
наразылығына түсінік бермейді, ... заң ... ... ... ... наразылық келтіруі деп – біз алғашқы шешім шығарған
сот арқылы жоғары тұрған сотқа бірінші сатыдағы соттың ... ... не және өзге де ... ... ... келетін шешіміне жазбаша
нысанда өз талаптарын көрсетіп, соның ішінде үкімді толық ... ... және ... ... қабылдануы негізіндегі заң бұзушылықты жоюын
талап ... ... іс ... нысаны заңдылықта
реттелмеген, бірақ жалпы тәртіп бойынша осы құқықтық құжатта ... ... ... ... ... мен ... келтіретін шешімнің
негізіне, прокурордың арнайы ... ... ... ... ... мен ... ... көрсету қажет.
Осы жерде айта кететін жайт, шағым мен ... ... ... ... ... ... ақталған адам, олардың
қорғаушылары , заңды өкілдері, жәбірленуші мен олардың өкілдері , ... мен ... ... ... бола ... Ал, наразылықтың
бастамасшысы ретінде тек қана мемлекеттің уәкілетті тұлғасы – прокурор ғана
болады. Сонымен қатар, шағымданушылар ... ... жеке ... ... ... ... ... ерекше құқықтық мәртебесімен
жалпы қоғамдық мүддені қорғауға атсалысады.
ҚІЖК – нің 398 – бабына сәйкес, ... ... ... ... ... беріледі. Апелляциялық сатыларға тікелей келіп ... ... үкім ... ... ... ... , ... мен оның өкіліне хабарлау үшін ... ... ... ... адамдарға беру мерзімі көрсетіле отырып,
оларға жазбаша түрде қарсылық беру мүмкіндігі түсіндіріле ... ... ... ... ... ... соттың кеңсесі
арқылы беріледі. Бір көшірмесі кеңседе қалып, кейін ... ... ... ... мөр ... онда осы ... кірісі мен
қабылдау мерзімдері көрсетілді. Осы соңғы көшірмесі ... ... ... оның ... беруінің куәсі бола алады. Үшініші көшірме осы
актімен ... мен ... ... ... жіберіледі. Прокурордың
наразылығы жалпы тәртіп бойынша прокуратура кеңсесінде тіркеліп, жалпы
жөнелтім немесе ... ... ... ... ... шағым берудің өзге тәсіліне қарсылық
білдірмейді. Шағымды жіберу заказдық хат немесе ... ... ... ... Осы ... орын ... ... үшін жіберу мерзімі
мен уақытын көрсететін арнайы құжатты немесе квитанцияны байланыс ... ... ... ... ... ... жіберушінің кейін өз тағдырын білуде
ешқандай әрекеттер жасамауын білдірмейді. Жөнелтім уақыты ... ... сот ... ... ... түсу не түспеуін анықтап
біле алады.
ҚР ҚІЖК – нің 399 – ... ... ... ... ... ... мен ... келтіру мерзімі он күн деп көрсетілген. Барлық
іске қатысушылар үшін ... ... үкім ... ... ... ал
қамауда ұсталған сотталушыларға оларға үкім көшірмесі табыс етілген ... нақ сол ... ... мүмкін. Үкімге шағым жасау үшін белгіленген
мерзім ішінде . іс соттан талап етіле ... ... ... кейін
берілген шағым, қарсылық қараусыз қалдырылады.
Апелляциялық шағым немесе наразылық келтіру мерзімін есептеу ҚІЖК –
гі жалпы ... ... ... асырылады. Жоғарыда айтылған он күндік
шағымдану ... үкім ... ... ... ... қамауда отырған
сотталушыға берілген күннен кейін оның мерзімі басталады. Шағым беруге,
наразылық ... ... ... дәлелді себептермен өтіп кеткен
жағдайда шағым беруге, наразылық білдіруге құқығы бар ... ... ... өтіп ... ... ... ... туралы өтініш
жасайды. Мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішті істі сот ... ... ... ... ал ол ұзақ ... бойы ... ... осы
соттың басқа судьясы сот мәжілісінде қарайды, ол өтінішті қозғаған адамды
түсінік беру үшін шақыртуға құқылы. ... ... ... ... ... ... ... өтініш білдіруші тұлға жайлы мәліметті қамтып, қысқаша
іс фабуласы мен өз уақытында бере ... ... ... ... ... ... жайларды растайтын құжаттар ұсынылуы тиіс. Осындай өткен мерзімге дәлелді
себептер ретінде денсаулығының ... ... ... ... ... ... қамау орнында әкімшіліктің немесе соттың кінәсінен үкім
көшірмесін уақытында алмаған жағдай, ... ... ... мен ... ... ... ... әсер еткен жағдайлар орын
алды дегенде мерзім ... ... ... ... ... ... істі сот ... кезінде төрағалық етуші судья, ал ол ұзақ уақыт
болмаған кезде осы ... ... ... сот ... ... ... ... адамды түсінік беру үшін шақыртуға құқылы.
Заңның осы ережесі мерзімді қалпына келтіруді әділ ... ... ... Бірінші сатыда істі мәні бойынша қарап, шешім шығарған
судья өзі қаулы еткен үкімге ... ... ... ... ... егер
шағымданушының әрекеттері қорытында берсе, онда осы үкім шығарған тұлғаның
қызмет жағдайы бойынша көтерілуіне ... ... оның ... ... ... ... адам ... оның пікірін күмәнға салып,
дауласқанды ұнатпайды. Әрине, ... ... ... ... бас ... жол берілмейді, өйткені заң осындай шағымдардың
орын ... ... оның ... ... әрекеттерін белгілеген.
Бірақ, мерзімді ұзарту мәселесін менің ... ... ... ... ... беру, өз ісіне әділ көзқараспен қарамайтын судьялар үшін ... мен ... ... асыруына қосымша кедергі болады деп
санаймын. Сондықтан да осы ... ... ... ... ... ... беру жөн ... Заң, сонымен қатар, осындай өтінішті
қарау мерзімін белгілемейді. Бірақ, ол мерзім үлкен болмауы ... ... сот ... әділ ... ... әсер ... Осы өтінішті қарай
отырып, судья қаулы ... ... ... ... ... ... жөніндегі қаулысы жоғары тұрған сотқа шағым, нарзылық келтіруге
кедергі ... Ол сот ... ... ... істі ... бойынша
заңдылық ережелерін сақтай отырып, қарауға құқылы.
Шағым беру немесе наразылық келтіру үкімнің орындалуын тоқтата тұрады.
Ал, кешігіп ... ... егер ... мерзімі кейін сотпен келтірілген
жағдайда да алғашқы үкімнің орындалуын тоқтатады.
Заңның тағы бір кемшілігі ол осы ... ... ... тура
анықтамайды, яғни үкім толық көлемде немесе оның шағымданған бөлігі ғана
тоқтатылуы тиіс пе? ... ... ... ... ... отырып,
егер де үкімнің ... ... ... ... ... жататын үкім толық көлемде тоқтатылуы тиіс деген ... ... сот ... ... ... келтіру үшін
белгіленген мерзім біткеннен кейін бір тәуліктен кешіктірмей шағымға қатысы
бар тұлғаларға шағымның, наразылықтың ... ... ... ... беру ... түсіндіріп жібереді.
Анықталған мерзім судьямен дұрыс, осы ... ... ... ... ... не ... ... қайтара
алатындай болуы тиіс.
Шағымға, наразылыққа келіп түскен қарсылық іске тігілуі тиіс. Тараптар
шағым, наразылық негіздерін не ... ... ... ... қарсы
жазылған қарсылық негіздерін растау үшін сотқа жаңа материалдар ... ... егер іс ... ... ... болса, өздері атаған
куәгерлер мен сарапшыларды сотқа шақыру туралы өтініш жасауға құқылы.
Қосымша құжаттар ... кез – ... ... құжаттар, фактілік
деректер бола алады. Осы материалдарды сот талқылауында қарап, ... ... ... ... жіберілуін, қатыстылығын анықтаймыз.
Куәлар ретінде бұрынғы процес сатысында қатысқан жауап алынғандар да,
жауап алынбаған жаңа ... да ... ... ... ... алу сотта
жауап алудың жалпы ережелеріне сәйкес орындалады.
Үкімге шағымданған, ... ... адам ... апелляциялық сатыларда сот отырысы басталғанға дейін
қайтарып алуға ... ... ... ... ... ... ... қайтарып алуы мүмкін
Заң шығарушының тағы бір осалдығы, ол осы жоғарыдағы жағдайда айыптау
тарабынан шағымның ... ... ... ... яғни ... ... ... прокурордың тұжырымымен танысып, шағымданушының өз пікірін
білдіруден айырады. ... ... ... ... ... ... оның ... нашарлап, соның салдарынан процестің инквизициялық
бастаулары күшейіп, демократиялық құқықтық мемлекеттің құндылықтарына кері
әсер етеді.
Жоғарыда айтылғандарға ... бере келе ... заң ... ... ... қозғалған субъектілерге ерікті түрде шағымдануға
кепіл береді. Оны ... ... ... ережелермен шектелмеген, қорғау
тарабына да ... ... да ... Сот өндірісінің барлық
субъектілері қосымша ... ... ... және өзге де
материалдарды өз ... ... үшін ... ... ... ... наразылық
беру қарама – қарсы тараптың құқығын шектеуді көздемейді, сонымен қатар,
қылмыстық процестің қағидаларын, адам ... мен ... ... бірінші сатыдағы сот үкімдері мен шешімдеріне шағымдану
нысаны мен мазмұны қылмыстық сот өндірісінің мақсаттары мен міндеттерінің
қолайлы жүзеге асуына, істі мәні ... ... әділ ... ... ... Заңды күшіне енбеген соттың үкімдерін қайта қараудың
мәні мен маңызы.
Апелляциялық өндіріс өз алдына ... ... сот ... ... ... мен наразылықтарды қарайтын сот қателіктерін анықтап,
заңдылықты ... ... ... сонымен қатар, азаматтардың,
қоғамның, мемлекеттің ... іс ... өзге ... ... заңсыз әрекеттерінен қорғайтын қылмыстық процестің
жекелеген ... ... ... ... ... ... ... фактілік негізі болып
негізгі сот ... сот ... ... және ... емес ... ... сот үкімінің істің мән – жайларына сай ... ... іс ... өндіріс кезінде қылмыстық – процессуалдық заңның бұзылуы,
қылмыстық ... ... ... ... ... ауырлығына және
сотталғанның тұлғасына сай келмеуі негіз болып ... ... ... ... ...... ... наразылық табылады. Бұл сатыдағы өндірістің басталуы жоғарыда айтылған
заң талаптарына сай шағымдары мен ... ... ... ... ... мен наразылық келтіру мазмұны ҚР ҚІЖК – нің 407 ... ... Осы ... ... ... түрде келесі пунктілер
көрсетілуі тиіс.
Шағым немесе наразылық жіберіп ... ... ... ... сатыдағы
істі қарауға уәкілетті сот ҚР ҚІЖК – нің соттылық туралы жалпы ережелеріне
сай анықталады. Аудандық және оған ... ... ... ... үкімдеріне апелляциялық шағым немесе наразылықтарын облыстық және
оған ... ... ... істер жөніндегі алқасы қарайды.
Ал, облыстық және оған теңестірілген сотардың заңды күшіне енбеген
үкімдеріне ... ... мен ... ҚР ... ... істер жөніндегі алқасы қарайды.
Апелляциялық шағымда соттың толық атауы, кімге жіберілгені нұсқалуы
тиіс. Мысалы, Шығыс Қазақстан ... ... ... ... ... немесе наразылық білдіруші тұлға жайлы мән – ... ... ... тұрғылықты жері немесе тұрған жері көрсетілуі тиіс.
Бұл мәліметтер толық және жан – ... ... ... Оның аты – ... ... ... белгілеп, нақты тұратын мекен – жайы,
фактілік мекен орны, ... шені ... ... Сонымен қатар,
контактілі телефон нөмірін көрсету де артық ... Осы ... ... ... шешуде, тексеру кезінде жаңа мәліметтер алып,
кейбір дәлелдемелерді нақтыландыру үшін қажет.
Шағымдануға ... үкім ... ... ... ... осы ... ... атауы көрсетілуі тиіс. Шағымданған үкімге істің фабуласын
да көрсеткен жөн.
Үкімге берілген шағым ... ... ... ... ... шағымдануы көрсетілуі тиіс. Бұл пункт осы іс бойынша апелляциялық
өндірістің пәні мен шегін анықтауға көмектесіп, істің ... ... ... ... ... ... ... қосымша куәларды
шақыртып, сараптама тағайындау туралы істерді шешеді.
Шағым, наразылық келтірген адамның пікірінше сот үкімнің, ... ... неде ... ... ... және оның ... мәні
көрсетіледі.
Шағымға, наразылыққа қоса тіркеліп ... ... ... ... Бұл тізімде шағымның анықтама, мінездеме, тексеру және
ревизия актілерінің, ... ... ...... жауап
алынбаған адамдардың жауаптарының көшірмелерінің саны ... ... ... ... шағымға немесе наразылыққа қандай да бір
құжаттың көшірмесін ұсынуға ... ... ... талқылау кезінде
көшірмені ұсынған тұлға бұл құжаттың түпнұсқасын көрсету арқылы оның шын
негізде бар екендігін ... ... күн және ... ... ... ... ... тиіс.
Егер де берілген шағым немесе наразылық жоғарыда айтылған ... ... онда ... оны шағымданушыға немесе прокурорға белгіленген
мерзімде оқаулықтарды жою үшін қайтарады. Егер де көзделген ... ... ... онда ... ... наразылық мүлдем ұсынылмаған деп
есептелдінеді.
ҚР ҚІЖК – нің 405 – бабына сәйкес, апелляциялық қараудың мәні ... ... ... сот ... шағымдар, наразылықтар бойынша істің
нақты мән – жайын анықтаудың және қылмыстық заңды ... ... ... ... асыру кезінде қылмыстық іс жүргізу заңы ... істе бар ... ... ... ... бойынша бірінші
сатыдағы сот үкімінің немесе қаулысының ... мен ... ... тексереді.
Апелляциялық тәртіптегі сот тұжырымдарының нақты істің мән – жайларына
тура келуі сотталушы әрекеттерінің қылмыстық ... ... оны ... ... ... ... кіреді.
Сонымен, апелляциялық өндіріс сатысындағы тексеру объектісі болып -
наразылық ... ... ... сот ... ... және заңи ... аппеляциялық сатыдағы талқылаудың шегі көрсетілген. ҚР ҚІЖК –
нің 404 – бабына сәйкес, апелляциялық тәртіпте істі қарайтын сот ... ... ... тек ... ... ... немесе
наразылық білдірген бөлігінде және тек ... не ... ... ... ғана ... істі ... ... заңсыз үкімнің қабылдануына алып келген
сотталушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуы белгілі болса, сот
ҚІЖК – де ... ... ... ... сондай – ақ шағым
білдірілмеген, наразылық берілмеген бөлімінде және ... ... ... ... да ... жоюға не өзгертуге құқылы.
Өзге сөзбен жеткізгенде, апелляция өндірісі сатысында сот төменгі
соттың үкімін ... ... ... ... ... істі зерттеуге
міндетті емес. Заң бойынша ол тек қана шағым немесе наразылық ... іс ... ... ... тек қана шағымда көрсетілген
тұлғаларға қатысты ... ... ... ... тек қана осы іс ... сақтауды тексеру өндірісі жатады. Бірақ та, ... ... ... көлемдегі шегі қылмыстық жауаптылыққа тартылған
тұлғалардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаудағы сот ... ... Егер де сот, ... са тыдағы сот үкімінің азаматтар
мен адамдардың құқықтары мен бостандықтарына зиян келтіру арқылы ... ... ... әділ емес ... анықтаса, ол яғни,
апелляциялық сот шағым немесе наразылықтың шегінен ... өз ... ... бұзу мен ... ... ... ... заңда құқықтар мен міндеттердің бұзылуы тек ... ғана ... ... және өзге ... процестің субъектілері
аталмаса ( жәбірленуші, азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер және т.б.)
бізге заң ... ... ... ... қағидасының бұзылуы мен
қорғау тарабының мүдделерін қамтамасыз етуде көп көңіл бөлумен ... ... орын алуы ... ойымша, мүлдем қате жағдай, сондықтан
да қылмыстық іс ... ... ... енгізгені жөн болар еді.
ҚР ҚІЖК – нің 406 - бабына сәйкес, апелляциялық ... іс ... ... ... бір ... ... қаралуға тиіс. Дәлелді
себептер болған жағдайда ( істің ерекше ауырлығы, тараптардың ... ... ... ... ... ... қорғалу шараларын
қамтамасыз ету, денсаулық жағдайына байланысты, қызметтік іс – сапар және
өзге де ... ... ... бұл ... іс жүргізіліп жатқан
апелляциялық сатыдағы ... ... ... бір айға ... ... ... ... істі апелляциялық сатыда қарау ... одан ... ... ... жөніндегі тиісті сот төрағасының қаулысымен жүзеге
асырылуы мүмкін.
Апелляциялық ... ... ... ... ... ... ... наразылық келтірген үкімді ... ... ... іс – ... ... ... сатыдағы сот апелляциялық шағым мен наразылық келтіруге
арналған мерзім ... соң және іске ... ... ... және
наразылық келтіру міндеттері түсіндірілгеннен кейін істі ... ... ... ... отырып, белгіленетін уақыты мен орнын көрсетіп, істі
тиісті апелляциялық сатыға жібереді.
Бірінші сатыдағы сот істің қаралатын уақыты мен орны ... ... ... тәсілі кәдімгідей – барлық ... ... ... ... ... Қамауда отырған сотталғанды сот
отырысына шақыру туралы мәселені апелляциялық сатыдағы сот ... ... ... ... наразылығында сотталған адам
жағдайының нашарлауы туралы мәселе қойылса, оның ... ... ... ... ... тиіс.
Бұл ережемен заң айыпталушының өз құқықтарын қорғауға қажетті кепіл
береді. Айыпталушыға істі апелляциялық талқылауда қатысуға мүмкіндік беру ... ... ... өз ... мен ... ... ... рұқсат береді.
Апелляциялық өндірістің орны мен уақыты туралы уақытылы хабарланған
адамдардың келмеуі істі қарауға ... ... ... істі ... ... ... көлемде қылмыстық іс
жүргізу заңында реттелген.
Заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен қаулыларын қайта қарау ... және өзге де ... ... ... және дұрыс қызмет
етуін қамтамасыз еткен жағдайда жүзеге асуы тиіс.
Апелляциялық ... ... ... басты сот талқылауының процедурасын
қайталайды. Бірінші сатыдағы сияқты судьялардың сот отырысы залына кірер
алдында сот ... ... сот ... ... «сот келе жатыр» деп
хабарлайды. Сот залындағы барлық адамдар ... ... ... ... өз ... отырады.
Он алты жастан кіші тұлға, егер ол не тарап не куә болмаса ... ... ... ... орын алуы балалардың өмірдің
жағымсыз ... яғни ... ... мән – ... ... ... өмірімен, сот саласындағы тараптар арасындағы
эксцестерге, кейбір қатысушылардың орынсыз тәртібіне ... ... ... он ... ... ... ... толоық жетілмей,
психикасы тез ашуға, түсінбейтін жағдайлардың орын алуына әкелуі мүмкін.
Залға сонымен бірге мас ... ... ... Жалпы, осындай
құқық қорғау органына мас күйінде келу адам абыройы мен қоғамдық игілікті
аяққа басып, мемлекеттік мекемені ... үшін ... ... отырысы залында суретке түсіруге, дыбыс бейнежазбаларды қолдануға
және ... ... ... ... ... ғана жол ... ... сот отырысын ашық деп жариялап, қандай апелляциялық
шағым немесе наразылық және кімнің ісі бойынша іс ... ... ... төрағалық етуші сот құрамын, іс бойынша ... ... ... аты – ... ... ... отырысқа қатысушы тұлғаларға апелляциялық сатыда
істі қарауда іс – жүргізушілік ... ... ... ... ... ... ... бірінші сатыдағы сот
өндірісіндегі құқықтармен тең ... ... ... ... бас ... мен ... бар –
жоғын сұрайды. Ал, егер олар мәлімделсе оларды қараудың ... ... ... ... ... ... ... мәнін, апелляциялық шағымдардың
мазмұнын баяндауымен ... ... ... ... ... прокурор баяндап береді. Осыдан кейін сот тараптардың шағымдарда
келтірілген өз дәлелдерін негіздеп, ... ... ... қарсылықтарын
айтып, сөйлеген сөздерін тыңдайды. Сөз ... ... іске ... ... ... отырып, сот белгілейді.
ҚІЖК – нің 409 - бабын басшылыққа ала ... ... ... мәні ... ... ... жан – жақты талқылауды жүргізбейтінін
байқадық, тек қана іс ... ... ... ... ... де қосымша материалдарды толық және жан – жақты зерттеу осындай
апелляциялық өндірісте жүзеге ... ... ... ... сот ... ... тыс ... істі бірінші сатыдағы сотқа жаңа сот қарауына
жіберуге міндетті. Осындай жағдаймен, дәлелдемелерді жан – ... ... ... ... орын ... сот ... тікелейлігі жүзеге
асырылады.
Апелляциялық соттың өкілеттіктері істің фактілік жағын қарауда бірінші
сатыдағы сотқа қарағанда кемірек ... ... ҚР ҚІЖК – нің 410 – ... осы ... сот өз ... ... тараптардың
өтініштерімен мынадай әрекеттерді жасауға құқылы:
- сот – психиатриялық сараптама тағайындауға;
- егер істе бар және ... ... ... ... ... жүргізу
мүмкін болса, өзге де сараптама тағайындауға;
- сотталғанның, жәбірленушінің және өзге іске ... ... ... ... жағдайына байланысты құжаттарды сұратуға;
- сот отырысы хаттамасындағы куәлердің жауаптарын ұсыну әртүрлі
мағынада болған жағдайда және ... ... ... сот ... ... ... мен ... көрсетпелері сот жауап алу тәртібіне
сәйкес болады. Оларға ... ... бас ... ... ... ... үшін жауаптылыққа тартылатыны туралы ескертіледі.
ҚР ҚІЖК – нің 410 - ... ... аша келе ... ... ... дәлелдемелерді жинау мүмкіндігінің шектеулі екенін
байқаймыз. Заң шығарушы осы сот ... ... ... ... ... оны тексеру мен қатыстылығын анықтау үшін қайта қарауды
ұсынады. ... ... ... сот ... көрсетпелердің
арқасында анықталған мән – жайлардың нақтылығы мен заңдылығын тексереді.
Сондықтан да заң ... ... ... сараптама
тағайындау, құжаттарды талап ету сияқты әрекеттердің құжаттарын талап ете
алады.
Істі ... ... ... ... сот өз ... ... ... дәлелдердің және толықтырушы материалдардың негізінде
шешім шығарады.
Қаулы шығару судьялардың кеңесуі негізінде ... ... ... бірінші сатыдағы сотта сияқты ... ... ... ... ... ... әрекеті дәлелденді ме;
- бұл әрекет қылмыс болып табыла ма, табылса қай заңмен көрсетілген,
яғни бапты, бөлікті көрсету керек;
- бұл ... ... ... дәлелденді ме;
- сотталушы осы қылмыс жасағаны үшін кінәлі ме;
- оның жауаптылығын ауырлататын немесе жеңілдететін мән – жайлар бар
ма;
- ... өзі ... ... үшін ... ... жата ма;
- сотталушыға қандай жаза тағайындау керек;
- жаза тағайындамай үкім ... ... ... ... , оны ... ... бар ма ;
- ... түзету немесе тәрбиелеу мекемесінің түрінде бас бостандығынан
айыруға сотталған жазасын өтеуі керек;
- азаматтық талап қанағаттандыруға жата ма, ... ... ... ... ... сонымен қатар, зиян келтірген мүліктің орнын толтыру
азаматтық талап ... ... ... ... талапты қамтамасыз ету үшін қамауға алынған мүлікпен не
істеу керек;
- заттай дәлелдемелерді ... ... ... ... және ... мөлшерде процессуалдық шығындар жүктеледі;
- сот сотталушының әскери арнайы немесе өзге де ... ... ... ... мемлекеттік наградаларынан
айыру үшін ҚР Президентіне ұсыныс жасауы керек пе;
- қылмыстың ... ... ... мән – ... ... ҚР ҚК – де ... медициналық сипаттағы мәжбүрлік шараларын
қолдану керек ... ... ... ... ... жайлы;
- Алғашқы үкім бойынша шартты соттылықты ... ... ... ... апелляциялық сатының судьялары іс ... ... ... осы ... ... ... ... шешім шығаруы тиіс.
Апелляциялық соттың тұжырымдары жоғарыда айтылғандар бойынша ... ... ... ... анализін өзінде қамтуы қажет.
Бірақ, осы жоғарыда келтірген сұрақтарды қарау келтірілген ... ... ... ... ғана ... ... егер ... құқықтық
жағынан кате кетпесе.
Әр сұрақты шешу барысында сотталушыны ақтауға дауыс ... ... ... ... ... қалмаулары тиіс. Шешім көпшілік дауыс беру
арқылы шешіледі. Төрағалық етуші ... өз ... ... ... ... иеленген судья кеңесу бөлмесінде өзінің ерекше ойын
жазбаша көрсетуі тиіс. Бұл ... ой ... ... беріліп, іс
материалдарына конвертке салынып, тігіледі. Бұл оймен қадағалау сатысындағы
сот таныса ... осы ... ойы сот ... ... ... ... ... пікірлерді, ой – бөлісулерді
жариялауға құқықтары жоқ.
ҚР ҚІЖК – нің 411 – ... ... ... ... сот ... ... қабылдауға құқылы:
-үкімді өзгеріссіз қалдырып, шағым мен наразылықты қанағаттандырмауға;
- ... ... істі ... ... өзгертуге;
-үкімді бұзып, істі бірінші сатыдағы сотқа қайта жіберуге;
- үкімді бұзып, істі қайта тергеуге жіберуге;
- азаматтардың құқықтары мен ... ... ...... ... сот ... бұзылса жеке қаулы шығару мәселелерін
шешеді.
Осы жоғарғы шешімдердің апелляциялық сатыдағы соттың қабылдауы ... ... ... апелляциялық негіздердің жоқтығымен, өзге сөзбен
айтқанда, ... ... сот ... ... ... ... мән – жайларға байланысты болады.
Жоғарыда айтылған, апелляциялық сатыдағы сот шешімі ... ... ... ... процесс төңірегіндегі кез – келген қаулы ... ол ... ...... ... ... тұрады.
Сонымен, апелляциялық өндіріс заңмен көзделген шағымдану мәселелерін,
іс материалдарын зерттеуді , мәні бойынша негізді және әділ ... ... ... қылмыстық – процессуалдық әрекеттердің бірнеше этаптарын
қамтиды.
Бірінші саты ретінде, тікелей ... ... ... ... наразылық келтіруді айтуға болады. ... ... ... қызметінің негізін заң талаптарына сай ... ... ... ... саты– шағымды, наразылықты қабылдап, апелляциялық сатының сот
отырысын тағайындап, соттың ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. Сонымен қатар, екінші сатыда – істі ... ... ... да ... саты – істі тікелей қарап, шағымның мәні бойынша шешім шығару
болып табылады. Осы бөліктегі апелляциялық ... ... ... ... ... ... ... және жан – жақты қарау ұсынылған дәлелдемелерді
зерттеу тараптардың пікірлерін тыңдау соңында әділ, ... және ... ... ... ... ... ... енбеген сот үкімдері мен қаулыларын қайта қарау
туралы ... бұл ... ... мен ... ... ... айта кеткен жөн.
Біріншіден, 2001 жылдың 11 – шілдесіндегі ҚР ҚІЖК – не тұзетулер
енгізу ... ... ... кеңейтті. Енді, соттың шешімдері мен
үкімдері осы процедура шеңберінде қайта қарала алады.
Екіншіден, заң ... ... ... іс материаларын
зерттеудегі өкілеттіктерін шектеді.. ... тек қана ... ... ... ... ... тұлғаның дәлелдері қаралады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... ... кіріспе бөлімінде:
1) қаулының шығарған уақыты мен орны;
2) ... ... ... ... мен ... алқа ... ... шағым немесе наразылық білдіретін тұлғалар;
4) апелляциялық сатыдағы істі қарауға қатысқан тұлғалар;
Сипаттама-дәлелдеу бөлімінде апелляциялық шағым, наразылық және ... ... ... ... сатыда қатысатын тұлғалардың
ойлары, сонымен қатар қабылданған шешімнің дәлелдері көрсетіледі.
Егер ... ... ... қанағаттандырылмаса, онда сипаттама-
дәлелдеу бөлігінде осы шағым, наразылықты дәлелсіз және мағынасыз екендігін
көрсететін негіздер ... ... ... бұзған кезде қаулыда қарсылық және Қылмыстық іс
жүргізу кодексі ... қай ... ... ... ... ... көрсетеді.
Қаулының қорытынды бөлімінде апелляциялық сатыдағы соттың шағым және
наразылық бойынша шешімі көрсетіледі.
Апелляциялық қаулы кеңесу ... ... сот ... ... ... сатының қаулысы үш күннен кешіктірілмей ... ... ... іс ... ... ... іс ... кодексінің 303-
ші бабына сәйкес қайта тергеуге жіберілсе, осы ... іс ... ... жіберіледі. Осындай жағдайда I- ші сатыдағы сотқа
апелляциялық сатының ... ... ... де ... бойынша сотталған адамды босату мәселесі шешілсе, ... ... ... тиіс. Осы жағдайда апелляциялық қаулының көшірмесі немесе
оның қорьынды бөлімінің үзіндісі қамаудағы сотталған адамның әкімшілігіне
бұл адамды ... ... ... ... ... ... ... заңмен көзделген шағымдану мәселесін, іс
материалдарын зерттеуді, мәні бойынша негізді және әділ шешім ... ... ... ... ... бірнеше этаптарын қамтиды.
Бірінші саты ретінде тікелей шағымданады, ... ... ... ... ... ... ... Қатысушының қылмыстық іс
жүргізу қызметінің негізін заң ... сай ... ... ... құрайды.
Екінші саты- шағымды (наразылықты) қабылдап апелляциялық сатының сот
отырысын ... ... ... ... ... құқ ... ... ету. Сонымен қатар, екінші сатыда істі қарау ... ... ... саты- істі тікелей қарап, шағымның мәні бойынша шешім шығару
болып табылады.
Осы ... ... ... ... бағыты болып-
келтірілген шағымды толық және жан- жақты ... ... ... ... пікірлерін тыңдау, соңында әділ, заңды және объективті
шешім шығару болып табылады.
Осы заңды күшіне ... сот ... ... қайта қарау туралы
айтқанда бұл өңдеулердің ... мен ... ... ... айта ... ... 2001- ші жылдың 11- ші шілдесіндегі Қазақстан
Республикасының ... іс ... ... ... енгізу
апелляциялық өңдеулердің мәнін кеңейтті. Енді соттың шешімдері мен үкімдері
осы процедура шеңберінде қайта қарала ... заң ... ... ... іс ... өкілеттігін шектейді. Зерттеуді тек қана шағымда ... ... ... ... ... ... қаралады.
Үшіншіден, апелляціиялық саты қайта қаралған іс бойынша үкім
шығармайды, ол ... ... ... ... ... ... негіздердің тізімі кеңейтілген. Қылмыстық іс
жүргізу кодексінің 412- ... ... және сот ... ... ... айтылған толықтырулар заңды күшіне енбеген сот ... ... ... ... ... нысанының унификациясына әкелді.
Бұл қылмыстық сот өндірісінің осы ... ары ... ... ... және ... ... мен ... одан да жақсы
сақталуына әкеледі деген сенімді арттырады.
Жалпы, істі апелляциялық талқылау процедурасы қылмыстық процестердің
фундаменталды ... ... ... ... ... ... алға ... мақсаттар мен міндеттердің рационалды
жетістіктерін қамтамасыз етіп, қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... апелляциялық өндірісіндегі жай құқығы өзге елдердегі
сияқты заңды ... ... ... ... ... ... Би соттарының шешімдері билердің съезіне және хан ... Егер де хан ... ... ... онда ... ... етуге ақталғаны үшін дене жазасына тартылған. Ал, егер де хан
бидің шешімімен келіспесе, онда іс ... ... ... ... ... де бұл ... ... 1864 жылы
Ресей империясының қылмыстық сот ... ... ... I- ші
сатысы сот үкімдеріне апелляциялық шағымдану ... ... ... ... қазақтарға таратылмады.
1854 жылы «Сібір ведомстволарындағы қазақтарға ... ... ... ... ... ... ... ережесінің қабылдауымен және
1867жылы «Жетісу және Сырдария ... ... ... Уақытша ереже»
бекітілгеннен кейін би соттарының шешіміне разы болмағандар орыс номиналды
сот жүйесіне хабарласа алды. ... сол ... ... сот шешімдерін
қайта қарау қазіргі таңдағы өндірістен алыс ... аса ... ... ... ... ... процесс заңдарының сот ... ... ... ... ... осы институтты қолданудан
бас тартты.
1-ші сатыдағы сот қаулылары мен ... ... ... ... 1864 жылы ... ... ... сот өндірісі Жарғысының
890, 891, 168 және өзге де баптарында қарастырылды. Осы ... ... ... ... мен ... сатыдағы сот үкімдері
прокурормен шағымдалып немесе ... ... ... ... ... ... қатысуынсыз
шығарылған округтік соттың үкімдері апелляциялық тәртіппен ... ... ... ... ... ... ... Қалалық судъяның үкімдері- уездік съездге шағымдалды.
Ерекше жағдайларда, кейбір қызмет бабындағы ... I- ... сот ... ... ... ... ... Сенаттың кассаңдық
департаментінің жалпы жиналысына шағымдалды.
Апелляциялық шағымның пәні ретінде ... ... және ... ... ... қатар, шағымданушы қылмыстық- заңи сұрақтармен қатар
толықтырушы мәселелерді де дауға салды. ... ... ... ... ... ... ... шағымданушының шағымы көлемінде немесе
прокурордың наразылығы шенінде ғана болды.
Ресей Федерациясының апелляциялық ... ... мен оған аса көп ... ... ... ... заңды
күшіне Ресей Федерациясының жаңа Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... осы ... ... ... ... қылмыстық апелляция туралы заң 1907 ... ... ... Оған ... присяжныйлардың үкімі соңғы шешім
болып, шағымдануға жатпады. Присяжныйлар өзге де судъялар ... ... ... ... ... ... әділетсіз шешімдерден қорғау
және оларға қосымша кепіл беру үшін осы ... ... ... ... үкімі құқықтың әртүрлі сұрағы бойынша сотталушымен шағымдануға
берілді. Өзге ... ... ... ... тек қана сотталушыға
берілді.
Ағылшындық сот өндірісіне шағым беру тәртібі бойынша ... ... 10 күн ... ... ... хабарлауы тиіс. Егер
сотталған кедей ортадан шыққан ... оған ... ... ... ... апелляциялық сот лорд құрамымен, яғни, Англияның Бас
судъясымен апелляциялық тәртіппен, істі апеллянттың және ... ... ... айыптаушы) қатысуымен қарады. Апелляциялық сот
дәлелді ... ... I- ... ... ... ... қайта жауап алуға
құқылы. Қажет болған жағдайда ол іске маман, сарапшыларды таррты.
Қылмыстық апелляциялық соттың шешімі ... ... ... ... бойанша апелляцияға ... ... ... болып
апелляциялық өндіріс кезінде қамауда болу жаза ... ... ... ... ... ... ... негізгі ережелері ағылшын
заңдылығында осындай. Осындай институт АҚШ- тың ... ... ... ... тың әділ сот ... ... сот билігі жағынан да
процессуалдық нысаны жағынан да дифференциялды ... ... ... ... жеке ... тәртібімен белгіленеді, сондықтан да бүкіл
мемлекетке тән қылмыстық процессуалдық жүйедегі апелляциялық ... ... айту ... ... сот ... ... ... апелляциялық сот- жоғары
тұрған сатыдағы сот ретінде саналып, көптеген жағдайларда істі ... ... ... іс ... қателіктерді тауып, қадағалауды
жүргізеді.
Апелляциялық сот отырысы хаттамаға негізделеді. Тәртіп ... ... ... I- ... ... ... ... алқалы түрде жүзеге асырылады. Апелляциялық соттар I- ... ... ... ... ... соттың жалғыз бір функциясы ол I-
сатыдағы сот шешімін қалдыру, бұзу, өзгерту болып ... ... сот ... сот ... ... деп ... онда ол
төменгі тұрған соттың шешімін бұзады. Ал, бұзбайтын жағдайы ... ... ... егер де ... тұрған сот төменгі соттың шешімінде іске әсер
етпейтін, ұсақ ... ... ... апелляциялық шағымдануға төменгі сатыдағы соттардың үкімдері
жатады. Француз заңдарының апелляциялық талқылауы- бұл II-сатыдағы соттың
тараптардың заңды күшіне ... ... ... Екінші рет
зерттелуге үкімнің фактілік және заңдылық жақтары жатады. ... ... ... жаңа ... жаңа ... ... ... енгізуді сұрай алады. ... сот ... ... I-сатыдағы соттың шешіміне баға береді.
Апелляциялық сот тараптардың ... ... ... істі ... ... ... ... ғана қарастырады. Сотталғанның шағымын қарап,
апелляциялық сот жазаны тек қана жеңілдете ... Егер де ... ... ... ... сот ... заң шегінде
қылмыстық заң шегінде жазаны ауырлата алады.
Апелляциялық соттың үкімі заңды күшіне енгенге дейін жоғары тұрған ... ... ... ... ... ... тұжырым жасауға болады:
1. қылмыстық процестегі ... ... ... Еуропа
мемлекеттерінде сот процедурасының жеке сатысы ретінде XIX-XX
ғасырларда қалыптасып, адамзат пен қоғамды сот ... ... ... ... ... ... ... өндірістің пәні болып-
төменгі, сатыдағы соттардың үкімдері мен шешімдері табылады.
3. Апелляциялық саты апелляциялық шағым шеңберінде қаралады.
4. ... ... іс ... толық көлемде қаралмай,
істің фактілік жағы қайта қаралмайды.
5. Апелляциялық сатыдағы сот ... ... ... сатыны алып отырғандықтан, оның шешімі жоғары тұрған
сатыға ... ... iс мәнi ... ... ... ... ... үкiм
шығарылатыны баршамызға мәлiм. Ал, егер де осы заңды күшiне енбеген ... ... ... сот ... iстi ... ... осы II-
сатыда апелляциялық қаулы шығарады.
Жалпы, ... ... бұл ...... орын ... бiрi ... ... "Қаулыны кең көлемде көптеген қылмыстық iс
жүргiзушiлiк әдебиеттерде – соттың кез ... ... өзге ... ... судьяның жеке-дара шешiмi дейдi. Ал, ендi осы
қарастырылып отырған мәселем, ... ... ... ... бұл ... сатыдағы сот шығарған заңды күшiне енбеген ... сот ... ... ... болып табылады.
Апелляциялық қаулының мазмұны – сот үкiмiне ... ... ... қарар бөлiмiн қамтиды. Яғни, ол кiрiспе, сипаттамалы-
дәлелдi және қарар бөлiмдерiнен тұрады. Ендi, осы үш ... ... ... өткендi жөн көрiп отырмын.
ҚР ҚIЖК-нiң 422-бабына сәйкес, қаулының Кiрiспе бөлiмiнде мыналар
көрсетiлуi тиiс:
1. қаулы шығарылған уақыт пен ... ... ... ... ... және ... ... құрамы;
3. апелляциялық наразылық немесе апелляциялық шағым ... iстi ... ... ... ... ... көрсетiлуге
тиiс.
Қаулының сипаттамалы-дәлелдi бөлiгiнде ... ... ... ... ... ... апелляциялық
сатыдағы сотқа қатысқан адамдардың пiкiрлерi, ... ... ... ... баяндалуға тиiс.
Егер шағымдар, наразылықтар қанағаттандырылмай қалдырылса, ... ... ... наразылықтардың дәлелдерi
негiзсiз немесе елеулi емес деп танылған негiздеме көрсетiлуi тиiс.
Үкiмнiң күшi жойылған немесе ол ... ... ... ... ...... заңының қандай баптарының талаптары бұзылғаны,
бұл бұзушылық неден көрiнетiнi, ... ... ... ... ... ... ... апелляциялық сатыдағы, сот ҚР ҚIЖК-нiң 421-бабының 1-шi бөлiгiнде
көзделген шешiмдердi, яғни, сот, белгiлеген жазаны немесе түзеу ... ... онша ауыр емес ... ауыр емес ... туралы заңды
қолдануға және қылмыс дәрежесiнiң өзгеруiне сәйкес жаза белгiлеуге, сондай-
ақ түзеу мекемесiнiң неғұрлым ... ... ... тағылған айып шегiнен
немесе соттың басты талқылауы кезiнде мемлекеттiк ... жеке ... ... ... ... неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды
қолдануға және осыған байланысты неғұрлым қатаң жаза ... ... ... сот ... ... ... онда ... бөлiгiнде бiрiншi сатыдағы соттың шешiмi дұрыс емес деп
танылған себептер, сондай-ақ сотталған адам жағдайының нашарлауы негiздерi
келтiрiлуге тиiс.
Апелляциялық сатыдағы сот ... ... ... ... қоса ... мынадай шешiмдер қабылдау мүмкiн:
- егер жаза мөлшерiн ұлғайту арифметикалық қателердi немесе алдын ала
қамауда ұстауды есептеу ... ... ... ... ... ... бойынша немесе үкiмдер жиынтығы бойынша, сондай-ақ
қылмыстардың кiнәлiлiгi кезiнде жаза белгiлеудi реттейтiн ... ... ... жол ... жаза мөлшерiн ұлғайта алады;
- егер бiрiншi сатыдағы сот қолданбаған болса, қылмыстық заң бабының
санкциясына сәйкес қосымша жаза қолдана ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым
жұмсақ түрiн тағайындаудың күшiн жоюға және түзеу мекемесiнiң ... ... ... ... алады;
- ҚР ҚК-нiң 64-бабының 5-бөлiгiне сәйкес, бұрынғы үкiм бойынша шартты
соттаудың күшiн жоюға және осыған ... егер ... ... ... ... ҚР ҚК-нiң 60-бабының ережелерi бойынша жаза белгiлеуге
құқылы.
Осы айтылған негiздер бойынша шешiмдi сот, егер ... ... ... жеке ... ... олардың өкiлдерi шағым
жасаған жағдайда ғана қабылдауға құқылы.
Ал, егер де iс соттың жаңадан туындаған талқылауына жәберiлсе ... ... ... кезде қандай заң бұзушылық жойылуы керек екенi
көрсетiлуге тиiс. Бұл ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемелердiң анықтығы туралы немесе бiр
дәлелдемелердiң басқаларынан басымдығы туралы, бiрiншi ... ... ... ... ... және ... шарасы туралы мәселелердi
алдын ала шешiп қоюға құқығы жоқ.
Апелляциялық қаулының қарар ... ... ... соттың
шағым немесе наразылық бойынша шешiмi көрсетiледi.
Апелляциялық қаулы сот үкiмi тәрiздi кеңесу бөлмесiнде шығарылып, оған
судьялардың бүкiл құралы қол ... олар ... ... келгеннен кейiн
жарияланады. Сот жоғарыда аталған талаптарды сақтай отырып, қаулының ... ... ... Бұл ... ... ... ... iс қаралған күннен
бастап жетi күн мерзiмiнде жасалып, оған ... ... қол ... ... ... толық мәтiнi дайындалған күннен бастап iспен бiрге үкiм
шығарған сотқа ... Ал, ... ... сатының қаулысы ол
шығарылған күннен бастап үш ... ... үкiм ... ... ... ... жаңадан орын алған бап нормаларына сәйкес, егер де iс
қосымша тергеуге қайтарылса, яғни iсте ... ... айып ... ... не өзге ... қылмыстық жауаптылыққа тартуға негiздер
болғанда және айыптау актiсiнде көрсетiлген ... ... ... ... ауыр ... ... түрде өзгеше айыптауға өзгерту
қажеттiгi болған жағдайлар орын алса ... ... ... ... ... прокурорға жiберiледi. Осындай жағдай орын алғанда ... ... ... саты ... ... ... ... осы
апелляциялық қаулы негiзiнде сотталған адам қамаудан ... тиiс ... егер бұл адам осы ... сот отырысына қатысса, осы бөлiгiнде қаулы
дереу орындалуға жатады. Ал, өзге ... орын ... ... көшiрмесi немесе оның қарар бөлiгiнен үзiндi сотталған адамды
қамаудан босату туралы ... ... үшiн ... ... ... жiберiледi.
Жаңадан енгiзiлген бап нормаларына сәйкес, iстi апелляциялық ... ... жол ... ... ... ... ... қатысты белгiленген мерзiмде берiлген
апелляциялық шағымдар, наразылық ... ... ... ... адамдарға қатысты iстер қаралғаннан кейiн келiп түссе;
2) шағымданудың, наразылық келтiрудiң өтiп кеткен ... ... ... қатысты iс қаралғаннан кейiн ҚIЖК-мен көзделген
тәртiппен сот қалпына келтiрсе, апелляциялық қаулының күшi ... iстi ... ... ... ... жол берiледi.
Апелляциялық сатыдағы сот сотталғанның оның қорғаушысының не өкiлiнiң
шағымдарын осы адамға қатысты iс ... ... ... да ... шағымдары, наразылығы бойынша қаралған жағдайда да қарауға
мiндеттi. Егер қайтадан шығарылған ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, тиiсiнше Жоғарғы Соттың не
облыстық сот пен соған теңестiрiлген ... ... ... ... қаулылардың бiрiнiң күшiн жою туралы ұсыным жасайды.
Өзiм ... ... ... ... ... өзiнiң сипаттамалы-
дәлелдi бөлiгiнде бастапқы үкiмнiң күшiн жойса, онда iс ... ... ... ... Егер ... ... ... шағымында,
наразылығында осындай өтiнiш жасалса және сот бастапқы үкiмнiң күшiн жоюдың
негiзi ретiнде көрсетсе, iстi жаңадан қараған кезде жазаны күшейтуге ... ауыр ... ... ... ... жол ... жалпы тәртiппен жаңадан қаралған кезде, бiрiншi сатыдағы соттың:
1) егер айыптаушы тараптың шағымы, наразылығы ... ... ... күшi ... ... ... айыптаудың бастапқы
үкiмде алып тасталған бөлiгiнде кiнәлi деп тануға;
2) егер ... ... күшi осы ... бойынша емес, айыптаушы
тараптың шағымы, ... ... ... болса да, жазаны
күшейтуге, бас бостандығынан айыру мерзiмiнiң бiр бөлiгiн өткiзудi
немесе неғұрлым қатаң режимдегi колонияларда өткiзудi ... жаза ... ... неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды
қолдануға құқығы жоқ.
Iстi жаңадан қараған кезде бiрiншi ... сот ... ... ... ... наразылық бiлдiруге болады. Бұл ретте, егер бiрiншi
сатыдағы сот үкiмiнiң күшi сотталғанды қорғаған ... ... ... ал ... ... күшi ... жеңiлдiгiне немесе неғұрлым ... ... ... ... ... орай ... iстi ... мәрте,
қарап жатқан сот екiншi үкiммге қарағанда неғұрлым ... жаза ... ... ауыр қылмыс туралы заңды қолдануы мүмкiн, бiрақ оның бiрiншi
үкiммен салыстырғанда жазаны ... ... ... ауыр ... ... қолдануға құқығы жоқ.
Апелляциялық сатыдағы соңғы нүкте апелляциялық сот ... ... ... ... ... ... күшiне енген соттың қаулысы
мемлекеттiк органдардың, жергiлiктi ... ... ... ... лауазымды адамдардың, азаматтардың бәрi үшiн бiрдей мiндеттi
және Қазақстан Республикасының бүкiл ... ... ... жатады.
Осы соттың қаулысын орындамау қылмыстық жауапкершiлiкке әкеледi.
Жоғарыда айтып өткенiмдей, апелляциялық қаулыны ... ... саты ... iстi қараған сотқа жүктеледi. Қаулыны орындау туралы
өкiмдi судья қаулының ... ... ... орындау мiндетi жүктелген
органға жiберiледi.
Сонымен апелляциялық сатыдағы соттың қаулысы жарияланған сәттен бастап
өз заңды күшiне енiп, тек мына ... ғана ... ... ... ... ... ... қарағанда;
2) жаңадан ашылған мән-жайларға байланысты қайта қаралған кездерде.
Сонымен, өз тарауымды қорыта келе айтарым, ... сот ... – бұл осы ... ең ... ... ... ... болып
табылады. Қылмыстық iс жүргiзу ... ... өзге де ... ... сот ... қаулысы да барша халық үшiн мiндеттi
болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Үкім – сот төрелігінің ... ... да, ... ... оның ... пәрменді орны бар. Өйткені, ол, бір жағынан
мемлекеттік билік түрінің ... ... ... ... ... азаматтарды кінәлі деп танитын ерекше мәні бар акті ... ... ... ... ол әлеуметтік әділеттіліктің
талаптарына сай келуі керек.
Үкім шығару ... ... ... ... ... түзелуіне, сотталғанның да, басқа адамдардың да жаңа қылмыс жасауын
болдырмауға көмегін тигізеді.Үкім шығарғанда жаза ... сот ... ... сәт. Сот жасалған қылмыстың тек қоғамға қауіптілік сипатын
ғана емес, оның қоғамға қауіптілік дәрежесін де ескеруге тиіс, егер ... ... - ... ... болса, қоғамға қауіптілік дәрежесі-
сандық көрсеткіш.
Үкім ... ... бір ... негізделеді, олар қылмыстық заңның
жалпы құқықтық және салалық арнаулы принциптерінің нақты ... ... ... ... көлемінде әлеуметтік әділеттілік қалпына келу үшін
сот әділ үкім шығаруы ... сот ... ... қылмыстың заңды бұзған
адамды мемлекеттің жазалайтындығын, жазалай отырып ... ... ... ... ... жалпы халық денсаулығын, басқа да
игіліктерді қорғайтындығын білдіреді. Заң үкім ... ... ... ... сот тек қана әділ үкім шығару үшін
өте ұқыптылық танытуы тиіс.
Сонымен қатар ... ... ... ... да ... Сот ... тек қылмыстық жауапкершілікті көтере ... ... ... ғана ... ... белгілі бір мүшесі, адам ретінде
қарастыру керек. Сот нақты жағдайларға ... әр ... да ... ... сипаттайтын әлеуметтік мәні бар барлық жайттарды анықтау қажет.
Оның ... ... ... ... ... немесе одан кейінгі мінез-
құлқы, өзін қоршаған ортаға ... оны ... оң ... ... мән-
жайлардың бәрі де ескерілуге ... ... ... ... ... ... ... бұзушыларға, қатігездікпен
немесе сыбайласып қылмыс жасағандарға шектен тыс жеңіл жаза тағайындап,
үкім шығаруға болмайды. Керісінше ... ... ... ... ... адал ... жүрген, өндірісте, тұрмыста жағымды мінездермен
сипатталатын адамдардың бірінші рет қылмыс ... олар үшін ... ... үкім ... ... бола алады.
Сот айыпкердің қоғамға қауіптілік дәрежесінің жоғары ... ... ... оның ... қасиеттерін ашуға тиіс.Үкім шығаруда
сот сотталушының мынадай әлеуметтік ерекшеліктерін ескеругс ... ... ... ... ... ... мен этикалық
ережелерді сақтауын, тұрмыстағы мінез-құлқын, т.б. Айыпкердің жеке басын
сипаттайтын мән-жайларды үкім шығару ... ... ... немқұрайлы
шығарылуына жол береді.Үкім мемлекеттің атынан шығарылатындықтан ол
әлеуметтік ... ... сай ... ... ... ие болғаннан бергі кезеңде қабылданған сот
реформасы ... ... ... мен сот өндiрiсiне, ... ... ... ... да Сот әдiлдiгiн барынша қамтамасыз
етуге бағытталғаны ... Оған Ата ... - ... ... ... ... ... көпшiлiгi дәлел бола алады.
Алайда, сот реформасы аяқталды, толыққанды өз мақсаттарына жетті деп
санауға болмайды.
Уақыт бір орында ... ... ... қылмыстың да түрлері көбейді.
Сондықтан да, мемлекеттің серпінді дамуы, оның әлемдік экономикалық ... ... енуі жаңа ... қойып отыр. Егер өткен ғасырдың 90-
шы жылдары соттар ... ... ... және ... ... ... ... қараған болса, бүгінгі таңда әлдеқайда
өзекті және күрделі істер – ... ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың шешімдері мен әрекеттеріне
шағымдануна, технологияның даму қарқынына ... да ... ... компьютерлік-хакердің және банкоматтық карталарға байланысты айла-
амалдар, дамыған технологиялармен жалған банкноттар ... ... ... ... ... қаралуда.
Бүгінгі күні экономикалық қатынастардың өрістеуі соттардың қарайтын
азаматтық істердің санының бірден арта түсуіне әкелді. Ал бұл өз ... ... ... ... ... ... ... 2008ж. 1-
сатыдағы соттармен 13661 іс қаралып, ал 2009 ж. ол 13640 істі құрады.
Осыған байланысты, Қазақстанның қазіргі ... даму ... ... сот жүйесін одан әрі ... ... ... ... ... сәйкестендіріп қана қоймай, сот, өз
тарапынан ... ... ... ... ... ... сот төрелігін әділ және заң талаптарына, жаңа сот ... ... ... ... Бұл – ... ... бар қажеттілік және өз
алдына құқықтық және демократиялық мемлекет ... ... етіп ... ... үшін ... ... бірі.
Сот үкім шығару кезінде, олар тек қана ... ... ... ... қана қоймай, сонымен ... оның ... ... де ... әкеледі. Осының өзінен біз қозғалып
отырған мәселенің көкейтестілігін байқаймыз. Жоғарыда ... ... ... ... біз үшін ең ... қазына. Адам тағдырын шешу оңай
іс емес. Қылмыстық істі жан – жақты ... ... ... ... көз ... кейін ғана, біз бір шешімге ... ... да ... үкім ... ... ... ... ететін, аса
күрделі де маңызды әрекет.
Қылмыстық іс жүргізу қүқығының адамгершілік принципін басшылыққа ала
отырып, сот жаза ... ... ... ... еңбекке қабілеттілігі мен оған деген ... ... ... уындағы адамдардың санын, тағы да басқа мәліметтерді жан-
жақты ескереді.Мемлекет қылмыстык заң нормаларын ... ... ... етеді, себебі бұл нормалардың бұзылуы заңның басқа салаларындағы
нормалардың бұзылуына ... ... ... ... ... ... азаматтар мүддесіне, үлкен зиян келтіреді. Қабырғасы жаңа қаланып
отырған қоғамымыздың ерекшелігі -мемлекет пен қоғам ... жеке ... ... - ... реформасының басты нәтижесі - адамдардың сотқа сенім
артуы және өз құқықтарын қорғау үшін ... ... ... ... дер едім.
Атақты ғалым-ойшылдардың бірі Пифагор: «Заңнама – парасаттың үні, ...... үні ... ... - десе, мен судья - әділдік пен
заңдылықтың айнасы ... ... ... адамзат үшін сот әділдігінен
маңызды ештеңе жоқ. Өйткені адамдардың және заңды тұлғалардың құқықтары ... ... ... үшін соттан гөрі сенімді құрал жоқ. Сол себепті
Республика ... сай, ... сот ... іске ... ... өзінің
конституциялық міндетін орындай отырып судья әдебін сақтауы және сыбайлас
жемқорлықтың кез ... ... ... ... ... ... көздері:
1. Фаткуллин Ф. Н. Общие проблемы процессуального доказывания. ... – С. ... Е.О., ... Е.Ш.. ... ... ... 1999. – С.180.
3. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995ж.- ... ... М.С. ... ... на ... и презумпция
невиновности.// Москва,1984
5. Кудрявцев В.Н. "О ... и ... ... ... право", 1994 №3.- С.101.
6. Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексі. А.1998.-
С.246
7. Нүралиева А.С. Роль ... ... во ... полном,
объективном исследований доказательств по ... ... 1999. – ... Архив городского суда г.Тараз. Уголовное дело № 2- 167/00
9. Архив городского суда г.Шымкент. Уголовное дело № 3- ... ... ... по ... ... в РК. ...... әдебиеттер тізімі
Кітаптар мен монографиялар:
1. Абиль Е.История государства и права РК с древнейших времен до начало ... ... Е.О.., ... Е.Ш.. ... ... ... 1999. – С.180.
3.Альперт С.А. Постановление приговора. ... ... ... ... В.Ф. ... ... суда Минск, 1973
5.Викторский С.И.Русский уголовный процесс М., 1997
6.Дорохов В.Я., Николаев В.С. ... ... М., ... А.С. Роль ... ... во всестороннем,
полном,объективном исследований доказательств по ... ... ... Р.М. ... ... в ... уголовном процессе
Ереван, 1972
9."Проверка законности и обоснованности приговоров" под ред. А.Я.Светлова,
Г.И.Чангули. Киев, 1991
10.Строгович М.С. ... ... и ... ... М.,
1996
11.Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса Т.2. М., 1970
12.Төлеубекова Б.Х.Қазақстан Республикасының ...... ... бөлiм. Алматы, 2002
13.Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., ... ... ... ... Казахстан. Часть Общая:
Академический курс Книга первая. Алматы: ТОО Издательская компания
“НАS”, 2004.
14.Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., ... ... ... Республики Казахстан. Часть Общая:
Академический курс Книга вторая Алматы: ТОО Издательская компания
“НАS”, ... Ф. Н. ... ... ... ...... Л. ... в американское право (перевод с англ. под ред. М.
Калантаровой). М., ... И.Я. Курс ... ... Санкт-Петербург, 1996.
18.Халиков К.Х. Проблемы судебной власти в РК. Автореферат ... ... М.А. Курс ... ... ... ... суда и уголовного процесса в рабовладельческих, феодальных и
буржуазных ... ... ... ... ... в ... судопроизводстве: их виды, содержание
и формы // ... ... ... П.М. ... ... ... ... //
Киев, 1980
3. Надь Л. Приговор в уголовном процессе// Москва.1982.
4. Маликов М.Ф. Эффективность ... в ... ... //Саратов, 1982
5. Маликов М.Ф. Методология изучения судебного
приговора // ... ... ... 1990
6. Строгович М.С. Право обвиняемого на защиту и
презумпция невиновности.// ... ... Г.И. ... ... по ... делу ... ... А.С. Судебный приговор // Москва,1966
9. Кудрявцев В.Н. О правопонимании и законности // Журнал ... ... 1994. - № ... ... С. ... роль ... Журнал "Государство и
право", 1999 №3.
11. Канафин ... ... по ... ... в РК ... ... ... гордского суда г.Тараз. Уголовное дело № 2- 167/00
2. Архив ... суда ... ... дело № 3- ...... ... ... Республикасының Конституциясы 1995ж.
2. ҚР Президентінің 1994 жылы 12 ... ... ... ... ... бағдарламасы. Қазақстан кеңесі,1994 ... ҚР ... ... ҚР заңы 21 желтоқсан 1995ж.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексi 1997ж.
5. ... ... ... iс жүргiзу кодексi 1997ж.
6. Послание Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева народу
Казахстана «Казахстан на ... ... ... ... в своем
развитии». Казахстанская правда от ... ... Указ ... РК № 80 от 30 ... 2006 г. “О дальнейших мерах по
реализации стратегии Казахстана до 2030 г”.
8. ... ... ... Республики Казахстан», одобренная
9. Указом Президента РК от 20 ... 2002 ...... ҚР-ы ... қазақстан халқына жолдауы “ Қазақстан
азаматтарының әл.ауқатын арттыру-мемлекеттік
саясаттың басты мақсаты”. Егемен қазақстан.7 ақпан 2008 ж.
11. ... іс ... ... ... 13.12.97 ... ... Республикасының Жоғарғы Сотының "Сот үкiмi ... ... 15 ... 2002 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сот төрелігіне және жазалардың орындалу тәртібіне қарсы қылмыстар туралы26 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Экономикалық әлеуметтану4 бет
Сот26 бет
Сот әділдігіне қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және жүйесі56 бет
Қазақстан Республикасының сот билігі статусы4 бет
Қылмыстық жауаптылықтан босату22 бет
Құнарлы жерлер3 бет
Құқық нормаларын іc жүзіне асыру9 бет
Құқықты қолдану сатылары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь