Экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында Қазақстанның инновациялық дамуының теориялық моделін

КІРІСПЕ

1 ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Инновация теориясының мәндік ерекшеліктері мен даму эволюциясы
2.2 Индустриалық.инновациялық дамудың басым бағыттары
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Әлемдік экономиканың өнеркәсіптік өндіріс және қызмет көрсету салаларының қазіргі технологиялық өзгерістерге негізделген даму үрдістері уақыт талабынан туындайды. Экономикалық өсудің дәстүрлі бағыттарының мүмкіндіктері қанат жая бастаған шақта жаңа үрдістердің, инновациялық үдерістер жүйесінің басымдығы айқындалып отыр. Мұның өзі ХХІ ғасырдағы экономикалық өсу тағдыры ғылыми сана, инновациялық процестер, жаңа технологиялар, өнімдер мен қызмет көрсетулер үлесінде екендігін білдірсе керек. Инновациялық бағдар тек қана бүгінгі күннің емес, сонымен бірге кез келген сферадағы адамзат іс-әрекетінің болашағын да көрсетеді. Осы орайда экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыруда инновациялық фактордың маңыздылығын, негізгі мәселелерін, болашағын зерттеу қажеттілігі туындайды. Дипломдық жұмыста ұлттық экономиканы инновациялық даму жолына бағыттау мәселелерін теориялық және тәжірибелік тұрғыдан қарастыруға талпыныс жасалды.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Бүгінгі жаһандану жағдайында қатаң бәсекелестік күреске төтеп беру үшін бәсекеге қабілетті экономиканы қалыптастырып, оны модернизациялау және әртараптандыру, яғни инновациялық даму жолына бағыттау кез келген елдің алдында тұрған үлкен міндет. Себебі, инновациялық дамудың өзі ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін көтерудің ең маңызды факторы. Ал, инновациялық дамудың мақсаты – ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру негізінде сапалы экономикалық өсуге жету.
Қазақстанның қазіргі кезде инновациялық даму жолына бет бұруының өзі елдің әлемдік қатаң бәсекелік күресте экономикалық, әлеуметтік, саяси, экологиялық, жалпы алғанда ұлттық шаруашылықтың кез келген саласы жағынан мықты болу мақсатынан туындауда. Себебі елдің экономикалық жағдайы мен даму болашағын бейнелейтін негізгі көрсеткіштердің бірі – ұлттық бәсекеге қабілеттілік.
Ұлттық бәсекеге қабілеттілікті арттырудың маңыздылығын Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Жаңа әлемдегi жаңа Қазақстан» Қазақстан халқына Жолдауында «бәсекеге қабілеттілік  Қазақстанның әлемдік экономика мен қоғамдастыққа табысты кірігуінің кілті», – деп айтқан сөзі де дәлелдейді [1, 12 б.]. Ендеше, Қазақстан үшін өзінің бәсекелік арттықшылықтарын үйлесімді пайдалана отырып, тауарлар мен қызмет көрсетудің, техника мен технологиялардың әлемдік рыногының серпінді бөлігіне айналуы бүгін де, келешекте де өзекті мәселе болып қала бермек.
Ұлттық бәсекеге қабілеттілік ұғымы туралы қазақстандық ғалымдардың көзқарастарына тоқталар болсақ, ҚР ҰҒА академигі Я.Ә. Әубәкіровтың пікірінше, кейінгі жылдары бәсекелестік теориясында жаһандану аясының кеңеюіне байланысты жаңа аспектілер пайда болды. Егер бұрын экономикалық әдебиеттерде бәсеке тауар өндірушілер арасындағы қарым-қатынас ретінде қарастырылса, қазір бәсеке заңдылықтары қоғамдық қатынастар аясында кеңінен тарап, елдің, ұлттың, мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін толығымен қамтуда
[2, 10 б.].
1. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы: «Жаңа әлемдегi жаңа Қазақстан». – Астана, 2007. – 70 б.
2. Аубакиров Я.А. Конкуренция – закономерность рыночных отношений // «Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі: теориясы, тәжірибесі, болашағы». Қазақстан Республикасының 15 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, – Алматы: Қазақ университеті, 2006. – 2 бөлім. – 9–14 бб.
3. Кенжегузин М.Б., Днишев Ф.М., Альжанова Ф.Г. Наука и инновации в рыночной экономике: мировой опыт и Казахстан. – Алматы: ИЭ МОН РК, 2005. – 256 с.
4. Шумпетер Й.А. Теория экономического развития. – М.: Прогресс, 1982 – 453 с.
5. Бернал Дж. Наука в истории общества. – М.: ИЛ, 1956. – 735 с.
6. Кузнец С. Современный экономический рост: результаты исследований и размышлений. Нобелевская лекция // Нобелевские лауреаты по экономике: взгляд из России / под ред. Ю.В. Яковца. – СПб.: Гуманистика, 2003. – 20 с.
7. Глазьев С.Ю. Теория долгосрочного технико-экономического развития. – М.: ВлаДар, 1993. – 310 с.
8. Хайек Ф. Дорога к рабству. – М.: Экономика 1992. – 175 с.
9. Агеев А.И. Предпринимательство: проблемы собственности и культуры. – М.: Наука, 1991 – 106 с.
10. Твисс Б. Управление научно-техническим нововведениями. –
М.: Экономика, 1989. – 271 с.
11. Анчишкин А.И. Наука – техника – экономика. – М.: Экономика, 1986. – С. 24.
12. Яковец Ю.В. Эпохальные инновации ХХІ века. – М.: Экономика, 2004. – 444 с.
13. Санто Б. Инновация как средство экономического развития / пер.
с венг.; общ. ред. и вступ. ст. Б.В. Сазонова. – М.: Прогресс, 1990. – 296 с.
14. Богатырев А.Н., Андреев П.А. и др. АПК России: приоритеты развития инновационных процессов в условиях рыночной экономики (теория, методология, практика). – М.: Колос, 1994. – 210 с.
15. Фатхутдинов Р.А. Инновационный менеджмент: Учебник для вузов. −
5-е изд. – СПб.: Питер, 2006. – 448 с.
16. Барышева А. В., Балдин К.В., Галдицкая С.Н., Ищенко М.М., Передеряев И.И. Инновации: Учебное пособие. – М.: «Дашков и К», 2007. –
382 с.
17. «Инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 23 наурыздағы № 135 Заңы // Егемен Қазақстан. – 2006. – 31 наурыз.
18. Чулок А.А. Анализ эффективности инноваций на микро-
и макроуровне // Инновации. – СПб. – 2004. – № 5 (72). – С. 27–30.
19. Тодаро М.П. Экономическое развитие. – М.: «Юнити», 1997. – 671 с.
20. Жатканбаев Е.Б. Человеческие ресурсы как важнейший фактор конкурентоспособности страны // Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі: теориясы, тәжірибесі, болашағы. Қазақстан Республикасының 15 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конферен-циясының материалдары. – Алматы: «Қазақ университеті», 2006. – 4.2. – 23–25 бб.
21. Максимов Ю., Митяков С., Митякова О., Фалеева Т. Инновационный мультипликатор и экономический рост // Инновации. – СПб. – 2004. – № 5. – С. 23–27.
22. Буктуков Н.С. Место науки в индустриально-инновационном развитии экономики // Наука и высш. шк. Казахстана. – 2005. – 1 октября.
23. Янсен Ф. Эпоха инноваций / пер. с англ. - М.: Инфра-М, 2002.- 234 с.
24. Абишев А.А. Технологическая модернизация национальной экономики // Национальная экономика в векторе глобального развития. Материалы международной научно-практической конференции, 9-10 декабря 2006 года. – Алматы: «Қазақ университеті», 2006г. – C. – 18–22.
25. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының индустриалдық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы туралы» Жарлығының жобасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 3 сәуірдегі № 319 қаулысы // http://www.zakon.kz.
26. Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева «Стратегия вхождения Казахстана в число наиболее конкурентоспособных стран мира»: приоритеты и пути их релизации. – Алматы: КИСИ, 2006, –
С. 25
27. Жылжақсынова Ш.П. Білімге негізделген экономиканың ұлттық бәсекелік қабілеттілік артықшылықтарын қалыптастырудағы маңызы
// Социально-экономические и правовые проблемы в условиях вхождения Республики Казахстан в число 50-ти наиболее конкурентоспособных стран мира. Материалы научно-практической конференции, 11 мая 2007 года. – Алматы: «Status A.Ltd.», 2007. – C. – 395–398.
28. Михеев В. «Новая экономика» Восточной Азии // Федерализм. – 2005. – № 1. – С. 50–60.
29. Адам даму туралы есеп. Қазақстандағы адам дамуына арналған жаңа технологиялар. Қазақстан 2006 жыл. БҰҰ. – Алматы «S-Принт», 2007. –
158 б.
30. Алшанов Р.А. Новый экономический курс Казахстана: цифры и факты // Казахст. Правда. – 2008. – 15 февраля.
31. Отчет Министерство экономики и бюджетного планирования РК
«О диверсификации экономики Республики Казахстан». − Астана, 2007. –
51 с.
32. Тулембаева А.Н. Маркетинг и маркетинговые коммуникации в развитии предпринимательской деятельности Казахстана в современных условиях // Қазақстан және Орта Азия экономикасын жан-жақты жедел модернизациялау: қазіргі заман және болашағы. «Қазақстан - 2030» Стратегиясының 10 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары – Алматы: «Қазақ университеті», 2007. – 225–229 бб.
33. Сагадиев К. Экономика Казахстана: очерки актуальных проблем. – Алматы: Б. и., 2004. – 312 с.
34. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 28 желтоқсандағы
№ 1332 қаулысымен мақұлданған «Қазақстан Республикасы экономи-касының бәсекеге қабілеттілігі мен экспорттық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге жеткізудің 2008–2015 жылдарға арналған тұжырымдамасы». – Астана, 2007. – 54 б.
35. Доклад заместителя министра экономики и бюджетного планирования Кусаинова М.А. Региональные проекты // http://www.minplan.kz.
36. Алшанов Р. Казахстан на мировом минерально-сырьевом рынке: проблемы и их решения. – Алматы: Б. и., 2005. – 423 с.
37. Аубакиров Я.А. Конкурентные отношения в рыночной экономике. Национальные экономические интересы и отношения собствености в условиях глобализации. – Алматы: «Қазақ университеті», 2005. – С. 167–180.
38. Сасыкбаев К.А., Жолдасбаева А. Классификация и перспективы использования текстильных отходов для производства нетканых материалов
// Вестник им. Х. Дулати. Природопользование и проблемы антропосферы. − 2004. − №3. – C. 115 – 112.
39. Нысанбаев С.Н. Тенденция изменения некоторых социально-экономичесикх факторов инновационного развития // Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі: теориясы, тәжірибесі, болашағы. Қазақстан Республикасының 15 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, 7-8 желтоқсан 2006 ж. – Алматы: «Қазақ университеті», 2006. – 4.1. – 220–221 бб.
40. О состоянии перспективах развития науки и технологий в РК: Отчет НЦ НТИ РК и Национальной Академии наук США о проведенной государственной научно-технической экспертизе отечественного научно-технического потенциала и приоритетных направлений развития науки (аудит науки). – Алматы, 2006. – 160 с.
41. Елемесов Р.Е. Высшее образование и конкурентоспособность страны // Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі: теориясы, тәжірибесі, болашағы. Қазақстан Республикасының 15 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, 7-8 желтоқсан 2006 ж. – Алматы: «Қазақ университеті», 2006. – 4.1. – 482–484 бб.
42. Школьник В. Перспективы развития страны // Промышленность Казахстана. – Алматы. – 2006 – №1 (34).– С. 12–16.
43. Исследование влияния проектов АО «Банк Развития Казахстана» на экономику (по итогам первого полугодия 2008 года). – Астана, 2008 – 23 с.
44. Болысбекұлы Д. Шетелдiк инвестиция: ұлттық экономиканың барлық салаларына және республиканың барлық өңiрлерiне бiрдей бөлу үшiн не iстеу керек? // Страна и мир. – Алматы. – 2007. – 3 тамыз.
45. Проведение маркетинговых и технологических исследований для определения приоритетов технологического развития Казахстана на основе оценки текущего состояния национальной технологической и научно-технической базы с учетом тенденций мирового технологического развития
/ МИТ РК АО «ЦИТТ». – Астана, 2007. // http:// www.t2.kz.
46. Портер М. Конкуренция: Уч. пос. / пер. с англ.: – М. «Вильямс», 2000. – 495 с.
47. «Экономиканың басым секторларында пилоттық кластерлерді жасау мен дамыту жөнiндегi жоспарларды бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 25 маусымдағы № 633 қаулысы // http://www.zakon.kz.
48. Вальтер Ж. Конкурентоспособность: общий подход. – М.: Экономика, 2005. – 52 с.
49. Берденова К.А. Экономическая история Казахстана. – Алматы: Экономика, 1999. – 232 с.
50. История индустриализации казахской ССР (1926–1941 гг.). – Алма-Ата: Б. и., 1967. – Т. 2. – 433 с.
51. Нургалиев К. Экономика Казахстана. – Алматы: «Қазақ университеті», 1998. – 336 с.
52. Хусаинов Б.Д., Бердина А.Т. Глобализация и информационная интеграция государств // Экономика и статистика. – 2005. – № 1. – С. 41 – 45.
53. Тоффлер Э. Третья волна. – М.: ACT, 1999. – С. 75.
54. Сулейменов Е.З., Васильева Н.В. Инновационная деятельность
в Республике Казахстан: аналит. обзор. – Алматы: НЦ НТИ РК, 2006. – 112 с.
55. Исахметов Т.И. Инновационная деятельность в РК: состояние и перспективы // ҚазҰУ хабаршысы. Экономикалық сериясы. – 2006. – № 1 (53). – 85–88 бб.
56. Бектурганов Н.С., Пивоваров А.Н. Технологическая конкурентоспособность Казахстана: от иллюзий к «бизнесу, ориентированному на безграничное благо для каждого». – Алматы: Ғалым, 2005. – 272 б.
57. Алшанов Р., Әшімбаева Ә., Жаһандық экономика және Қазақстан
// Егемен Қазақстан. − 2007. − 28 ақпан.
58. Лекция Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева в Евразийском Национальном Университете имени Л.Н. Гумилева // Офиц. сайт Президента Республики Казахстан. – Астана, 2006. – 26 мая
// http://www.akorda.kz.
59. Жылжақсынова Ш.П. ҚР инновациялық инфрақұрылымды дамыту үрдістері // Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі: теориясы, тәжірибесі, болашағы. Қазақстан Республикасының 15 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, 7-8 желтоқсан 2006 ж. – Алматы: «Қазақ университеті», 2006. – 4.2. –
234–237 бб.
60. Выступление Назарбаева Н.А. на 12 съезде «Народно-демократической партии «Нур-Отан»: Индустриально-технологическое развитие Казахстана. // Офиц. сайт Президента Республики Казахстан. – Астана, 2009. – 15 мая // http://www.akorda.kz.
61. Назарбаев Н.А. Казахстан 2030 // http://www.kazembassy.com.ua.
62. Швецов Д. Роль и место России в инновационной сфере мирового хозяйства // Вестн. МГУ. Серия «География Мирового Хозяйства», Москва – 2003. – 19 сентября – C. 29 – 32.
63. Елемесов Р.Е. Глобализация и стратегии национального экономического развития // Қазақстан және Орта Азия экономикасын жан-жақты жедел модернизациялау: қазіргі заман және болашағы. «Қазақстан - 2030» Стратегиясының 10 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары – Алматы: «Қазақ университеті», 2007. – 20–21 бб.
64. Елешев Р.Е. Современное состояние производства и применения минеральных удобрений, основные направления агрохимических исследований в мире // О состоянии и тенденциях развития мировой и отечественной науки: нац. докл. по науке / отв. ред. Журинов М.Ж. – Астана; Алматы, 2005. – 480 с.
65. М.Д. Исқалиев. Өткен кезеңнің ойшыл экономистері және қазіргі көқарас: Монография. – Алматы: КазГосИНТИ, 2004. – 299 б.
66. «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытудың 2007-2012 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 жылғы 20 маусымдағы № 348 Жарлығы
// http://www.zakon.kz.
67. Доклад Председателя Правления АО «Фонд устойчивого развития «Казына» А. Дунаева на расширенном заседании Правительства – 14 февраля
2008 г. // http://www.khabar.kz.
68. Руденко Е. «Конкретная ниша» в глобальной экономике // Казахст. Правда. – 2006. – 9 сентября.
69. Раманқұлов Е. Биотехнология: бүгін және ертен // Егемен Қазақстан. – 2007. − 10 ақпан. // http://www.egemen.kz.
70. Атом энергетикасы: бүгіні мен болашағы // Егемен Қазақстан. – 2007. − 11 сәуір.
71. Тулегенова М.С. Социально-экономические факторы инновационного развития Казахстана // Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі: теориясы, тәжірибесі, болашағы. Қазақстан Республикасының 15 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, 7-8 желтоқсан 2006 ж. – Алматы: «Қазақ университеті», 2006. – 4.1. – 222–225 бб.
72. Развитие космической деятельности в Республике Казахстан на 2005-2007 годы. Утверждена Указом Президента Республики Казахстан от
25 января 2005 года №1513 // Справочная система «Юрист».
73. Туржанов С., Дюсенёв С. Развитие космической индустрии
в Казахстане // Диверсификация экономики Казахстана: проблемы и перспективы. Материалы междунар. конф., 19 октября 2005 г. / отв. ред.
Г. Смаилова. – Алматы: ИМЭП, 2005. – С. 72–76.
74. Сулейменов Е. Научное обеспечение диверсификации экономики Казахстана // Диверсификация экономики Казахстана: проблемы и перспективы. Материалы междунар. конф., 19 октября 2005 г. / отв. ред.
Г. Смаилова. – Алматы: ИМЭП, 2005. – С. 28–34.
75. Competing Through Innovation and Learning: Industrial Development Report 2002–2003 // UNIDO (United Nations Industrial Development Organization). – Vienna, 2002. – P. 125–200.
76. Инновационный путь развития для новой России / под ред.
В.П. Горегляда. – М.: НАУКА, 2005. – 343 с.
77. ҚР Үкіметінің 2005 жылғы 25 сәуірдегі № 387 Қаулысымен бекiтiлген ҚР ұлттық инновациялық жүйесiн қалыптастыру және дамыту жөнiндегi 2005–2015 жылдарға арналған бағдарлама. – Астана, 2005 // http://www.zakon.kz.
78. Яковлев А. Стимулирование экономического развития и инноваций: опыт Латинской Америки, Ближнего Востока и Юго-Восточной Азии // Аль-Пари. – 2005. – № 3. – С. 86–91.
79. Қазақстан 2007 жылы. Статистикалық жинақ / ред. басқарған
А.Е. Мешімбаева. – Астана, 2008. – 494 б.
80. ҚР Ғылым қоры // file:///C:/Documents and Settings/moti/
Local Settings/Temporary Internet Files/Content.IE5/IBQBE5E7/284,5
81. Бурханов А. Основные тенденции развития мировой наук // Казахстан в глобальных процессах. – 2005. – № 2 (4). – С. 142.
82. OECD Science, Technology and Industry Outlook 2004. – Paris: OECD Publishing, 2005 // http: //www.worldbank.org.kz/wbsite/external/countries/
ecaext/kazakhstanextn.
83. Роль науки в социально-экономическом прогрессе Казахстана и задачи Союза ученых. – Алматы: Союз ученых, 2006. – 62 с.
84. Рубе В.А. Малый бизнес: история, теория, практика. – М.: ТЕИС, 2000. – 231 с.
85. Жылжақсынова Ш.П. Инновациялық дамудың әлемдік тәжірибесі
// ҚазЭУ хабаршысы. – 2007. – № 3. – 122–125 бб.
86. Иванова Н.И. Национальная инновационная система // Вопр. экономики. – М., − 2001. – № 7. – С. 59–70.
87. Иванова Н.И. Сопоставление мировых и российских тенденций развития науки и инновационной деятельности // Инновации. – СПб. – 2003. – № 4. – С. 7–10.
88. Аметистов Е.А., Дмитриев А.С. Высокие технологии – путь к процветанию // Инновации. – СПб. – 2004. – № 5. – С. 46–51.
89. Константинов А., Скирка А. Шаг вперед, два шага вперед
// http://www.expert.ru/printissues/kazakhstan.
90. Барлыбаева Н.А. Национальная инновационная система Казахстана: перспективы и механизм развития. – Алматы: Экономика, 2006. – 199 с.
91. Важна интеллектуальная инфраструктура // Деловой мир. – 2007. – № 2 (29).– С. 34–35.
92. «Ұлттық инновациялық қор» акционерлік қоғамы // http://www.ifk.kz.
93. «Экспорттық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру бойынша мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» // http://www.kecic.kz.
        
        КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Әлемдік экономиканың өнеркәсіптік өндіріс
және қызмет көрсету ... ... ... ... даму ... уақыт талабынан туындайды. Экономикалық өсудің
дәстүрлі бағыттарының мүмкіндіктері қанат жая ... ... ... ... ... ... басымдығы айқындалып отыр.
Мұның өзі ХХІ ғасырдағы экономикалық өсу ... ... ... ... жаңа ... ... мен ... көрсетулер үлесінде
екендігін білдірсе керек. Инновациялық бағдар тек қана бүгінгі күннің емес,
сонымен ... кез ... ... ... іс-әрекетінің болашағын да
көрсетеді. Осы орайда ... ... ... ... ... маңыздылығын, негізгі мәселелерін, болашағын зерттеу
қажеттілігі туындайды. Дипломдық жұмыста ... ... ... ... бағыттау мәселелерін теориялық және тәжірибелік ... ... ... ... ... ... ... жағдайында қатаң
бәсекелестік күреске төтеп беру үшін бәсекеге қабілетті ... оны ... және ... яғни ... ... ... кез ... елдің алдында тұрған үлкен міндет. ... ... өзі ... экономиканың бәсекеге қабілеттілігін
көтерудің ең маңызды факторы. Ал, инновациялық дамудың ...... ... ... ... негізінде сапалы экономикалық
өсуге жету.
Қазақстанның қазіргі ... ... даму ... бет ... ... ... қатаң бәсекелік күресте экономикалық, әлеуметтік, саяси,
экологиялық, жалпы алғанда ұлттық шаруашылықтың кез ... ... ... болу ... ... ... елдің экономикалық жағдайы мен даму
болашағын бейнелейтін негізгі көрсеткіштердің бірі – ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Жаңа әлемдегi жаңа Қазақстан»
Қазақстан халқына Жолдауында «бәсекеге қабілеттілік ( Қазақстанның ... мен ... ... ... ... – деп айтқан сөзі де
дәлелдейді [1, 12 б.]. Ендеше, Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... мен ... техника мен технологиялардың әлемдік рыногының серпінді
бөлігіне ... ... де, ... де өзекті мәселе болып қала бермек.
Ұлттық бәсекеге қабілеттілік ұғымы туралы қазақстандық ... ... ... ҚР ҰҒА академигі Я.Ә. ... ... ... ... ... ... аясының
кеңеюіне байланысты жаңа аспектілер пайда болды. Егер ... ... ... тауар өндірушілер арасындағы қарым-қатынас ретінде
қарастырылса, қазір бәсеке заңдылықтары қоғамдық қатынастар аясында кеңінен
тарап, елдің, ұлттың, ... ... ... ... ... 10 ... ... 90-жылдарының соңынан бастап қазақстандық экономика қалыпты
деңгейде өсті. Экономиканың өсуін көптеген экономистер елдің ... ... ... ... ... яғни әлемдік рынокта осы
тау-кен, мұнай-газ салаларының өнімдеріне деген бағаның ... Бұл, ... ... ... даму ... ... ... Қазақстан ғалымдарының айтуы бойынша: «шикізаттық даму моделі
тек Қазақстанның ұлттық ... ғана ... ... даму үрдісіне де
сәйкес келмейді. Әлемдік экономикада білімді, инновацияны ... ... ... ... негізінде экономикалық өсудің жаңа
типі қалыптасты» [3, 5 б]. Яғни ... ... ... өту ... басталып кетті.
Қазақстанда ұлттық бәсекеге қабілеттілікті арттыру мақсатында бірқатар
іс-шаралар жүргізіліп ... ... ... ... 1997 ... ... қабылданған «Қазақстан – 2030» ұзақ мерзімді даму
стратегиясы, ҚР Индустриялық-инновациялық дамуының ... ... ... ... қатар мемлекет басшысының ағымдағы жылдың
мамырындағы «Нұр-Отан» ... ... ... 12 съезінде
ұсынған Қазақстан экономикасының дағдарыстан кейінгі серпінді ... ... ... және ... ... ... ... күреске төтеп беруге нық тұратын өнеркәсібі
дамыған елдерде заман талабына сай технологияларға негізделген және елдің
бәсекеге ... ... ... ... болып табылатын
салаларды, яғни биотехнология, нанотехнология, ядролық және ғарыштық
технологияларды ... ... ... ... ... үлкен зер салуда.
Себебі инновациялық экономикалық ... ... ету, ... ... ... ... ... экологиялық проблемаларды шешу, күннен күнге
артып келе жатқан әлем халқының қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... байыбына жетуде ... ... аса зор. ... үшін де ... ... ... экономиканың басқа да басым бағыттарын дамыту арқылы ... ... ... ... ең ... ... бірі. Сол себепті
экономика салаларын жаһандану ... ... ... ... экспортына тәуелділігін төмендетуге және әлемдік
рынокта сапалы бәсекеге ... өнім ... ... ... ... ... ... жасау қажет.
Жоғарыда келтірілген деректер мен дәйектер зерттеу тақырыбының
өзектілігіне ... ... ... деп ... ... ... ... әдебиеттерде инновацияның
мәні, оның қоғам ... ... орны мен рөлі ... ... және ... ... Бұл ұғымды сараптау және дәйектеу ХХ
ғасырда орын алған зерттеулерден бастап жүргізіліп ... Кез ... ... ... ... ... ... эволюциялық
кезеңдерден өтіп, олардың мән-мағынасы тұрақты түрде кеңейе түсуде.
Инновациялық даму мәселелерін зерттеушілердің алғашқы тобына
Й.А. ... Н.Д. ... Дж. ... С. ... Г. ... Ф. Хайек,
Б. Твисс, Б. Санто, М. Портер және т.б. ғалымдардың еңбектерін жатқызуға
болады.
Тәуелсіз мемлекеттер достастығы ... ... даму ... қосқан А.Н. Анчишкин, А.Н. Богатырьев, П.А. Андреев,
Г. Крутиков, Р.А. Фатхутдинов, А.В. Барышева, К.В. ... Ю.В. ... ... еңбектері бар.
Я.Ә. Әубәкіров, А.Қ. Қошанов, Д.Қ. Қабдиев, К. Сағадиев,
М.Б. ... С.Н. ... Р.Е. ... Ф.М. ... Ә.Ә ... ... М.С. ... Р.А. Алшанов, Ө.Қ. Шеденов, Е.Б.
Жатқанбаев, Б.А. Кембаев, Ф.Ғ. ... А.Н. ... Е.З. ... Берентаев және тағы басқа отандық зерттеуші-ғалымдар да инновациялық
даму туралы зерттеулерге айтарлықтай үлес қосып келеді. ... ... осы ... ... ... ... ... пікірімізше, Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін арттыру күн
тәртібіндегі маңызды мәселелердің бірі ... қала ... және ол ... ... зерттеу мен сараптау жүргізуді тұрақты түрде талап етеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... Қазақстанның инновациялық дамуының теориялық ... ... ... ... ... ... ... инновация ұғымы мен инновациялық даму туралы заманауи зерттеулердің
методологиялық ерекшеліктерін жүйелендіру және даму ... ... ... ... тәжірибесіне талдау жасау;
– инновациялық дамудың институционалдық-ұйымдастырушылық негізін
жетілдіру үшін жаңа ... ... ҚР ... ... ... ... моделін кеңінен талдау.
Ғылыми зерттеу нысаны Қазақстанның ұлттық экономикасы болып табылады.
Ғылыми зерттеудің пәні – ... ... ... ... туындайтын экономикалық қатынастар жүйесі.
Зерттеудің теориялық-әдістемелік негіздерін инновациялық даму, бәсекеге
қабілеттілік мәселелеріне ... ... ... классиктерінің
еңбектері, шетелдік және отандық ... ... ... ... ... ... ... оқулықтар, басылымдар құрайды.
Дипломдық нәтижелері мен тұжырымдары жүйелік-қызметтік, ... ... ... ... және басқа да зерттеу әдістеріне негізделеді.
Зерттеудің ақпараттық базасын «Қазақстан – 2030» даму ... ... ... ... ... ... ҚР индустриялық-инновациялық дамуының 2003–2015 ... даму ... ҚР ... ... ... ... ... жөнiндегi 2005-2015 жылдарға арналған бағдарламасы, ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау министрлігінің Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігі мен экспорттық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге жеткізудің
2008-2015 жылдарға арналған тұжырымдамасы, басқа да ... ... ... ... статистика агенттігінің ресми
мәліметтері құрайды.
Жұмыстың ғылыми-тәжірибелік маңыздылығы ұсынылған негізгі тұжырымдардың
ұлттық ... ... ... дамыту арқылы бәсекеге
қабілеттілігін ... ... әрі ... ... ... етуі
мүмкіндігінде болса керек.
Дипломдық жұмыстың ғылыми және тәжірибелік қорытындылары мен байламдары
экономика ғылымының дамуына ... ... ... және ... ... жүргізу барысында қолданбалы деңгейдегі әдістемелік негіз
ретінде ... ... даму ... ... ... ... жүзеге асыру мақсатындағы ұзақ және қысқа мерзімді тұжырымдамаларды,
нұсқаулықтарды, сонымен бірге инновациялық даму ... ... ... ... ... мен ... жоғары оқу орындарында
оқылатын «Экономикалық теория», «Экономиканы мемлекеттік реттеу» ... ... ... және ... құрылымдар»,
«Экономиканың инновациялық дамуының теориялық негіздері», «Инновациялық
экономика», «Жаһандану жүйесіндегі ... ... ... ... болады.
Дипломдық жұмыстың көлемі мен құрылымы. Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі
бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыстың
жалпы ... 90 ... оның ... 17 ... 21 ... ... әдебиеттер тізімі 93 мәліметтер атауын қамтиды.
1 ИННОВАЦИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... мен даму эволюциясы
Ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктері ... ... ... «Инновация» ұғымы алғашында белгілі бір ... ... ... ... ... Ол, әдетте, еуропалық
салт-дәстүрдің ерекшеліктері мен ұйымдастыру әдістерін дәстүрлі қоғамдарға
енгізу түрінде көрініс тапқан еді. ... ... ... ... аударғанда «жаңалық енгізу» ұғымын білдіреді. ... деп жаңа ... жаңа ... жаңа өнім мен ... жаңа
құбылысты айтамыз. Инновациялар тек техникалар мен технологияларға ғана
емес, сонымен бірге басқаруды және ... ... ... ... Олардың барлығы бір-бірімен өзара тығыз байланыста болып,
өндірістің тиімділігін арттыру мен ... ... ... ... ... ... туралы тәжірибе мыңдаған жылдарды қамтығанымен де, әлеуметтік
ғылыми ілім ретінде қарастырылуы тек XX ... ... ... ... ... ... өткен ғасырдың 10–40 жылдарын
қамтиды. Осы аралықта инновация теориясының қалыптасуына күш ... ... Н.Д. ... Й. ... С. Кузнец,
Г. Менш және басқа да ғалымдарды атауға болады.
Н.Д. Кондратьевтің және Й. ... ... ... ... қаланған. Бұл ғалымдар осы терминнің ... ... ... проблемасына бастау берген. Олардың
еңбектеріне кейінгі инновация теориясын зерттеушілердің көбісі ... ... ... ... ... ... аса зор.
XX ғасырдың бас кезінде Н.Д. Кондратьев капитализм кезіндегі ұзын ... ... ... сайыс жүргізді. Кондратьевтің әрбір ұзын ... ... ... ... ... ... яғни идеяның пайда
болуын, кәсіпкерлік белсенділікті, мамандардың біліктілігін арттыруды
қамтитын төрт ... ... ... ... ... ... ұзақ ... көрсеткіштерге (баға индексі, мемлекеттік бағалы қағаздар,
еңбек ақы, сыртқы сауда көрсеткіштері, ... ... ... ... ... ... негізделген. Осы талдаудың нәтижесінде ол ұзақ
мерзімді толқындар циклының өспелі және кемімелі ... әсер ... ... Ұзын ... ... ... ... ғылыми-
техникалық өнертабыстар мен жаңалықтар әсер ететінін ... ... ... ... ... ... бу ... пайда болуы,
қоғамның экономикалық және ... ... ... сияқты
жаңалықтар әсер берсе, екінші толқынға – жаңа аумақтарды игеруге және ... ... ... ... теміржол құрылысы және теміржол
көлігі мен металлургия ... ... ... ... – электр қуатының,
радио мен телефонның кең ауқымда ... ... және ... ... әсер ... Ал ... толқынның технологиялық
базасына электроника, мұнай химия, ұшқыштар жасау өнеркәсібі жатқызылды.
«Инновация» ... ... рет ... ұғым ... ... XX ғасырдың 30-жылдары австриялық экономист Йозеф Алоиз Шумпетер
енгізіп, өзінің «Экономикалық даму теориясы» (1912 жыл) және ... және ... (1942 жыл) атты ... қарастырған
болатын. Ол өз еңбектерінде қалыпты экономиканың «нормасы» мен экономикалық
теорияның негізгі ақиқаты ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесінде туындайтын «динамикалық ... ... соны ... ... дәстүрлі экономикадан бас
тартады. Содан бері «инновация» термині әлемдік экономикалық әдебиеттерде
жалпыға ... ұғым ... ... болатын. Техникалық инновациялардың
заңдылықтары экономикалық құбылыс ретінде тек ХХ ... ... ... ... ... ... ... енгізілген
өнертабыстар өздерінің техникалық ... ... ... ... ... жаңа тауарлар мен қызметтер түрлерін талап
етті.
Шумпетер инновацияны «өнертабыс – жаңалық ...... ... ... және ... факторларының «жаңа комбинациясы» ретінде
қарастырған, ал ... өзі ... бар ... ... мен ... бірігуін көрсетеді, яғни кәсіпкердің инновациялық қызметі болып
саналады. Ол ... ... ... ... ... ... ... өндірісін коммерциялық пайдаланудың жаңа әдістерін қолдану;
өткізудің жаңа ... ... ... ... ашу және ... ... ... (монополия құру немесе жою) [4, 159 б.].
Шумпетердің пайымдауынша, «жаңа комбинацияларды» жүзеге асыру үшін және
жаңа идеяларды тиімді ... ... ... үшін ...... ... ... қабілеті қажет. Себебі,
кәсіпкер – өнертапқыш емес, ол – жаңашыл-новатор.
Өнертабыс – бұл жаңа ... ... жаңа өнім ... ... ол
инновациялық үдеріс түпкі фазасына дейін жүзеге асырылған жағдайда, яғни
инновация өндіріске енгізіліп, ... ... ... ... ғана инновация
болып табылады. Өнертабыс пен новаторлықтың бір-бірімен өзара әрекеттесуі
негізінде инновацияны ... ... бір ... туындауына түрткі
болады, яғни, әрбір инновация өз циклына «қарама-қарсы» ... өзін ... ... ... үшін ... ... яғни жаңа ... білімді, ғылымды және басқаруды қажетсінеді. Сондықтан
инновациялық даму бұралым тектес формаға ие, ол ... және ... ... аралығында ғана өз кемеліне жетеді.
Шумпетердің пікірінше инновацияны енгізу ол – жаңа ... ... ... ... ... ал ... ... – осы
инновацияны әлеуметтік жүйе ... ... ... ... ... ... қатар, Шумпетер инновацияны пайданың негізгі көзі ретінде
қарастырады, яғни ... жаңа ... ... нәтижесінде туындап,
кәсіпкерлердің жаңа инновацияларды өндіріске енгізуін ынталандырады.
Шумпетер бойынша ... көзі тек ... ... немесе шығындарды
үнемдеуде ғана емес, сонымен бірге шығаратын өнімдерді түбегейлі өзгертуде
болса ... ... ... пайда, пайдасыз даму болмайды» [4, 160 б.].
Сонымен, инновациялар – ... ... ірі ... ... ... немесе инновациялық рентаны иелену және пайдалану ... ... ... ынталандырушы күші болып табылады.
Айта кету керек, Шумпетер теориясындағы ... даму ... ие, ал оның ... ұзақ мерзімді аралықты қамтиды және онда
үнемі ... ... ... орын алып ... Ол ... ... ұзақ мерзімді толқындарды техникалық ... ... ... ... ... үш ...... (1790–1842), темір жолды (1843–1897), ... ... ... (1898–1949) пайдалану мен оның кең таралуын байланыстыра
зерттеген ... ... 40-70 ... ... зерттеу еңбектері ҒТП-ның даму
заңдылықтарына, яғни жаңалықты өндіріске енгізу емес, тек жасау ... Бұл ... ... ... үшін ... ... ... екіншіден, ғылым мен өндіріс арасындағы тікелей
байланыстың жоқтығымен ... Бұл ... ... ... ... ... осы аралықта екінші дүниежүзілік соғыстың
көптеген ауыртпашылықтар әкелгені белгілі. Осы уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... жұмсалды.
Осы кезеңдегі инновация теориясының дамуындағы ерекшелік ретінде
инновация мен ... өсу ... ... ... көп көңіл
бөлінуін айтуға болады. Осы мәселеге әйгілі американдық экономист-статистик
– С. ... ... ... ... ... Бұл ... Й. ... мен
Дж. Берналдың идеяларын әрі қарай ... ... ... жаңа ... ... Дж. ... инновация теориясының
дамуына үлкен үлес қосқан ағылшын ғалымы. Оның ... ... ... атты ... ... даму ... ... кезеңдеріндегі
ғылыми, техникалық және әлеуметтік жаңалықтар енгізу арасындағы ... Оның ... ... ... ... ... – экономикалық
белсенділік пен техникалық прогрестің нығаю кезеңімен сәйкес келеді» [5, ... ... ... ... ... ... инновациялар» ұғымын енгізу. Ол ... ... ең ... рет ... айналымға енгізген Нобель
сыйлығының лауреаты болатын. Ол бұл ... ... ... ... ... дамуындағы, ұзақ мерзімді экономикалық
өсудің басты көзі болған және әлемге таралған негізгі ... ... ... ... [6, 105 ... ... ... кезеңдегі экономикалық өсу қарқынын жеделдету
дәуірлік инновацияларға байланысты. ... ... ... көзі ... қарқынды дамыту. Қазіргі экономикалық өсудің мәнін ашатын
технологиялық ... ... ... ... техникалық прогрестің
негізін қалайтын ғылыми прогреспен тығыз байланысты.
Жаңалықтарды пайдалану ұзақ мерзімді уақыт аралығын ... және ... ... ... ... ... ... және қолданбалы зерттеулер
үшін тек қосымша экономикалық ресурс болып қана ... ... ... ... және ... ... туындайтын табиғаттағы өзгерістер
жөнінде қосымша ақпарат алуға мүмкіндік береді» [6, 110 б.];
– үшіншіден, технологиялық жаңалықтар ... ... ... ... ... ... экономикалық өсуге тән сипат
технологиялық жаңалықтардың және ... ... ... әлеуметтік
жаңалықтардың үнемі пайда болуы экономика мен ... ... ... ... ... ... ... олар құқық саласында,
институционалдық құрылымдарда, ... ... да ... ... [6, 113 ... ... Шумпетер теориясын сынға ала отырып, оның ... ... ... ... ... ... ... зерттеген еді. Біріншіден, ұзақ мерзімді толқындар қалыптасуы
үшін макроэкономикалық ауытқулар туғызатын инновациялар өте маңызды ... ... ... көп ... ... ... бір шектеулі уақыт
аралығын қамтуы тиіс. Кішігірім ... саны ... ... көп
болғанымен, олардың ішінде экономикалық жүйенің тұрақсыздығына аса ... әсер ... ... аз. ... Шумпетер теориясы маңызды
инновациялар әсерінің не себепті бірнеше ондаған ... ... оны неге одан да ... ... аралығында қарастыруға болмайтындығына
жауап таппады. Үшіншіден, Шумпетер үнемі қайталанып ... ... және ... ... ... ... ... еместігіне
сенімді түсініктеме бере алмады [7, 41 б].
Шумпетердің шеше алмаған проблемаларын неміс экономисі Герхард Менш
шешуге күш ... Ол ... ... ... ... өнеркәсіптің жаңа
салалары мен мамандықтың жаңа ... ... және ... ... ... техникалық жетілдірулер) деп екіге
бөлді. Жақсартушы жаңалықтар базистік жаңалықтар арқылы қол жеткен ... ... ... іске ... мақсатынында пайда болады.
Менштің сипаттауы ... ... ... ... ... көп ... ұзақ ... толқынның тоқырау фазасында шоғырланады.
Ал келесі фазаларда базистік ... ... ... ... ... басталады және ол құлдырау фазасында жалған жаңалықтар
енгізумен аяқталады.
Осы фазада ҒТП-ның дәстүрлі ... ... ... оған қажеттіліктердің толық қанағаттандырылуы, жаңа
технологиялық ... ... ... ... ал ... ... тұтыну сұранысын жалған жаңалықтар арқылы белгілі бір деңгейде ғана
ұстап тұрады. Менштің айтуы бойынша жалған жаңалық – бұл ... ... сәл ғана ... жаңа өнім ... ... Тоқырау фазасында
базистік жаңалықтарды енгізу ең тиімді, пайдалы инвестиция жұмсаудың бірден-
бір мүмкіншілігі және «тоқырау ... ... ... ... теориясының дамуында ХХ ғасырдың көрнекті экономисі Фредерих
фон ... ... өте ... Ол ... дамуға тән, яғни
инновациялық үдерістің ... ... ... ерекшеліктерге – ақпараттың
айқынсыздығы, шектеулілігі, білімнің ... ... ... жасаған ғалым [8, 34 б.].
Хайектің пайымдауынша, ... ... ... ... ... пайда алу мақсатында қолданудың бірден-бір мүмкіндігі –
рынок болып ... ... ... ... ... ... жол ашатын алаң», бұл ... ...... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандырудың
жаңа құралдарын, әдістерін, жолдарын іздеп табу [9, 7 б.].
Технологиялық жаңалықтарды зерттеуде Б. Твисс зерттеулеріне де тоқталып
өткенді жөн ... Оның ... ... ... ... ... қарқындылығын қамтамасыз ететін жаңа салалардың ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы үнемі артып отырады»
[10, 25 б.]. Сонымен қатар оның ... ... ... ... рөлі ... «Ғылымды, техниканы, экономиканы, кәсіпкерлікті,
басқаруды біріктіретін бірден-бір үдеріс – ғылыми-техникалық жаңалықтар
үдерісі. Онда компетентті ... ... ... ... ғалым, ақылды
шенеунік және қоғамның білімді мүшесі қажет ететін білім бар» [10, 30 б.].
ХХ ғасырдың 70–90 жылдары ... ... ... ... ... ... ... көптеген ірі компаниялар,
фирмалар ... ... қол ... көзі ... әзірлемелерде
екеніне көз жеткізе бастады. Сол себепті зерттеуші ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... ішкі
құрылымдарында қолданбалы ұсыныстармен айналысатын зерттеу бөлімдері көптеп
құрыла бастады. Осы ... жеке ... ... ... белсенді
субъекті болып, ғылымды қаржыландыру бірте-бірте арта түседі.
Инновация негізі болып табылатын жаңа салалар мен жаңа кәсіпорындар
пайда ... Ол ... ... етуі ... инновация рөлінің сапалы
түрде өзгеруінің ... ... ... бұл ... ... ... ... техниканың, экономиканың дамуындағы іргелі зерттеулерді Ресей
академигі А.И. Анчишкиннің КСРО-ның ... ... ие ... ... атты ... де көруге болады. Ол ғылыми-техникалық
прогрестің тарихында базистік инновациялардың кластерлерін құраған ... ... ... атап ... Олар:
ХVІІ ғ. аяғы–ХІХ ғ. бас кезіндегі алғашқы өнеркәсіптік төңкеріс; ... ... ғ. бас ... ... ... төңкеріс; ХХғ. орта ... ... ... ... А.И. Анчишкиннің айтуы бойынша, ХХғ.
80 жылдары ҒТР-дың екінші толқынының белгілері көрініс таба ... ... ... – өндіріс технологиясын ... ... ... ... автоматтандыру, ақпараттық
жарылыс, ғылыми білімдерді материалдандырудың ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі болып табылады [11].
Инновация теориясындағы жаңа ... ХХғ. 70–80 ... ... ... ... ... ... деуге де болады.
Осы кезеңде ... ... ... беру үшін бесінші технологиялық
укладтың негізін қалайтын ... ... ... ... Осы ... ... ТУ-дың қалыптасуы кезінде экономикалық өсу
қарқыны салыстырмалы түрде арта бастады. Нәтижесінде әлемнің ЖІӨ ... ... ... ... 63%-ға ... [12, 34 б.].
Бүгінгі таңда экономикалық дамудың тиімділігін анықтайтын өлшемдер
туралы әлемдік ... да ... ... яғни экономикалық өсудің
негізгі факторы өндірісті интеллектуалдандыру болса, негізгі өлшемдерінің
бірі – адам капиталын ... ... ... ... ... ғалым Б. Санто өзінің еңбегінде ... ... ... ... ... яғни ... ... пайдалану арқылы сапалы ерекше заттар,
технологиялар жасап, оны рынокқа шығару арқылы ... ... ... ... ... ... ... − зерттеулер мен әзірлемелерден бастап,
рынокқа маркетингтік зерттеулер жүргізуді толық қамтитын ... ... іске ... ... мәселесін зерттеуде ТМД елдерінің зерттеуші ғалымдарының да
еңбектері зор.
Мәселен, А.Н. ... пен П.А. ... ... ... – бұл ... әсер алу мен ... ... дейін
жеткізілген идеяларды, жаңалықтарды және техникалық өнертабысты жүзеге
асыру кезінде орын ... ... ... ... ... Р.А. ... ... мен «жаңашылдық» ұғымдарын
жекелеп ... яғни ... – бұл ... ... ... мен ... ... нәтижесі. Олар:
жаңалықтар, өнертабыстар, патенттер, өнертапқыштық ұсыныстар. Ал инновация
– жаңашылдықты басқару нысанын ... және ... ... алу мақсатында енгізудің түпкі нәтижесі
[15, 15 б.].
Профессор А. В. ... К.В. ... С.Н. ... М.М. ... ... өздерінің «Инновациялар» атты еңбектерінде «инновация
адамның әрекет ету саласын жаңарту, ... ... ... ... нәтижесі» деп түсіндіреді. Инновацияның өндіріс саласына әсері
ұсынылатын тұтынушылық мүмкіндіктердің толығымен жойылған кезінде ... 29 б.]. Яғни ... ... ... ... ... көңіл бөліп, оның өндіріс саласында пайда әкелуіне ... ... ... ... зерттеулерінде де бір қатар
маңызды тұжырымдамалар бар. Мысалы, Ф.М. Днішев ... ... ... ... ақыл-ойының жетістіктерін (жаңа идеяларды,
өнертабысты, жаңалықтарды, т.б.), жаңа құралдар немесе жаңа ... ... ... тиімді технологияларды, энергия көздерін пайдаланудың,
халықаралық бірлестіктердің қаржы және ... ... ... формаларын жақсартудың тиімділіктерін арттыру үшін қолдану» [3,
54 б.].
Ф.Ғ. ... ... ... ... ... ... және ... тұрғыдан қарастыруға болады. Осы екі
аспекті бір-бірімен тығыз байланысты және олар бір ... ... ... Бірақ инновацияның экономикалық табиғаты рыноктық жаңалықтың
ғылыми-техникалық жаңалыққа қарағанда ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық идеяның бірегейлігі ... ... ... ... тартады. Ғылыми-техникалық аспекті инновация
жаңа өнімге сіңіп, оған рыноктық сұраныс болған жағдайда ғана экономикалық
фактор ... ... [3, 57 ... экономикалық жаһандану жағдайында инновация ұғымын
1992 жылы Норвегияның ...... ... ... ... және ... статистикасындағы халықаралық
стандарттар», яғни ... ... ... ... ... ... ... инновацияларға қатысты жасалған, яғни олар жаңа
өнім мен жаңа үдерісті және ... ... ... ... ... ... сәйкес «инновация» – тәжірибелік
қызметте қолданылатын жаңа ... ... ... ... және ... ... жаңа ... жетілдірілген өнім түрінде
көрінетін инновациялық қызметтің түпкі нәтижесі.
«Инновациялық ... ... ... ... ... 2006 жылғы 23 наурыздағы № 135 Заңында «инновация» – бұл
өндірістің және ... ... ... ... енгізілуі экономикалық
тұрғыдан тиімді және ... ... ... маңызды болып
табылатын, зияткерлік меншік объектісі болып ... ... және ... ... ... деген ұғым берілген [17].
Жоғарыда инновация теориясының дамуына үлкен үлес қосқан зерттеуші-
ғалымдардың, яғни ... ... ТМД ... мен ... пікірлерін қарастыра келе қысқаша қорытындыға келдік.
Инновация ұғымын ... ... ... сан алуан пікірлер ұсынды.
Көптеген зерттеуші ғалымдардың пайымдауларынша инновация ... жаңа ... жаңа ... ... ... өнімі немесе
жетілдірілген өнімді жүзеге асыратын инновациялық қызметтің ... ... ... ... зерттеуде бірқатар қайшылықтар туын-
дайды. Мәселен, соның бірі – ... ... жоқ жаңа өнім бола ... орта мен адам ... ... болса, оны инновацияға жатқызуға бола
ма?
Біздің пайымдауымызша, кез келген жаңа ... ... ... ... мен ... ... деп ... үшін қазіргі таңда оның
тек рыноктық аспектісіне ғана ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
мүмкіндігі ... ... ... Себебі әлемдік экономика дамуының жаңа
сатысында ұлттық экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... жолы ... даму ... болып табылады.
Қазақстандық ғалымдардың пікірінше бәсекелік-жаһандық рыноктық қаты-
настарға тән заңдылық, қозғаушы күш – ол әлі күнге дейін ... ... ... ... [2, 11 б.]. ... ... қорыта келгенде,
инновация түсінігіне келесідей анықтама туындап отыр: инновация – ... ... ... ... ... жағдай жасайтын, кәсіпкерді
жоғары пайда алуына ынталандыратын ғылыми-зерттеу ... ... ... нәтижесі.
Бүгінгі таңда инновацияның экономикалық өсудің қозғаушы күші екендігі
даусыз. Ол келесідей алғышарттармен негізделеді:
– инновациялар әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі ... ... ... ЖІӨ өсімінің 50%-дан 90%-на дейін инновациялармен және
технологиялық ... ... [18, 27 б.]. Ал ... өсу ... ... ... ... болып отыр.
– инновациялар тек бизнестің ғана емес, ұлттық экономиканы тұтас алғанда
бәсекеге қабілеттілікті арттырудың негізі ... ... ... ... ... ... арқылы тұтынушыларға әрі арзан,
әрі сапалы тауарлар мен ... ... ... ... ... кезде бүкіл әлемді мазалап отырған экологиялық ... жою және ... ... алу шараларын іске асырудың бірден-бір
тиімді жолы – ол жаңа технологиялар енгізу арқылы ... ... қосу ... ... инновациялар қазіргі ғылыми сыйымды әлемдік рынокқа кіруге ... Жаңа ... ... рыногының жылдық ... ... ... ... орайды.
Сонымен қазіргі жаһандану жағдайында инновацияларға негізделген
тауарлар мен қызметтер өндірісін қалыптастыру арқылы экономикалық ... ... ... ... өсудің түпкі мақсатына зер салар болсақ – ол
халықтың өмір сүру сапасын жақсарту. Бұл ...... ... ... және қызметтермен қамтамасыз етілуі, олардың
тұтыну қажеттіліктерінің қанағаттандырылуы, ... ... ... бар ... ... қамсыздандырылуы. Халықтың өмір сүру
деңгейін жоғарылату, әртүрлі ... және ... ... ету әрбір мемлекеттің мақсаты әрі міндеті болып саналады. Ал,
оған қол ... үшін жай ғана ... ... ... ... ... ... дамуға ұмтылуымыз қажет. Қазіргі таңда сапалы
экономикалық өсу ұғымы кең таралуда, ... оның ... ... ... ...... ... сүйене отырып, автормен
құрастырылды.
1-cурет – Сапалы ... өсу ... ... ... банктің «Әлемнің дамуы туралы» баяндамасында: «Даму
мақсаты... өмір сүру ... ... ... ... Өмір сүру сапасын
жақсарту, әсіресе кедей елдерде, ең алдымен табысты өсіру. Ол өз ... ... ... ... денсаулық сақтауды, кедейлік ауқымын
төмендетуді, қоршаған ортаны сауықтыруды, мүмкіншіліктерді теңестіруді,
жеке ... ... ... және ... ... ... өмір ... – делінген [19, 30 б.].
Ал американдық ғалым, профессор Дадли ... даму ... ... ... ... ... келе ... анықтау үшін алдымен келесідей
сұрақтарға жауап алу қажет: елдегі кедейшілік қандай деңгейде? Жұмыссыздық
деңгейі қалай өзгерді? ... ... ... Егер осы үш ... деңгейімен салыстырғанда белгілі бір ... ... ... даму ... Егер ... ... ... тіпті үшінші
көрсеткіштің жағдайы нашарлап кетсе, онда ... жан ... ... екі есе өссе де, даму туралы сөз қозғаудың өзі ... [19, 30 ... ... ... ... ол ... өмір сүрудің кепілі
деген емес. Байлық адам дамуының негізгі аспектілеріне, яғни ұзақ ... ... ... білім алу, жақсы өмір сүру үшін әртүрлі ресурстарға
қол жеткізу және т.б. үшін ... ... ... Ал ... ... экономикалық шығындар жұмсау арқылы жасау адамдардың өмір сүруінің
сапасын жақсартудың шарты болып ... [20, 24 б.]. ... да ... өсуді қамтамасыз ету үшін инновациялық даму жолына түсу ... ... ... ... ... даму ... ... жүргізген Ресей экономистерінің
бірі – И.Б. Гурков. Ол ... ... ... ... даму ... ... [21, 24 ... – Инновациялық даму моделі
И.Б. Гурков 2-суретте көрсетілген ... ... ... ұғымдары
арасындағы тұрақты байланыстың бар екендігін дәлелдеді. Өнімнің ... ... ... қабілеттілігін арттырады және оның
экономикалық ... ... Ол өз ... ... ... ... ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін жаңа деңгейге
көтереді.
Демек, біздің ойымызша, ... ... ... ... әсер беріп, кәсіпорынның жалпы экономикалық жағдайын
жақсартады. Сонымен бірге, бәсекеге ... өнім ... үшін ... ... жабдықтаушы кәсіпорынға да талаптар жоғарылайды.
Себебі, бәсекеге төзімді өнім шығару үшін де сапалы өңделген шикізат қажет.
Қазақстандық профессор Н.С. ... ... ... бұл – ... ... ... ... даму. Жаңа заманның ғылыми
сыйымды өнімі, біріншіден, өнімнің ... ... ... осы ... ... ... ... мен қызметтер құнынан басым
болуы, екіншіден, ... ... ... ... осыған ұқсас өнімдермен салыстырғанда бірнеше пайызға ғана
емес, одан еселеп жоғары болуы. ... ... ... және алдыңғы
қатарлы технологиялардың пайдаланылуы. Ендеше, жаһандану ... даму – бұл ... ... [22, 3 б.].
Соңғы кездері инновациялық даму туралы ... ... ... ... де ... ... бірі американдық ғалым Ф.
Янсеннің «Инновация дәуірі» атты еңбегінде зерттеген ТАМО ... ... ... ... ... ... сипатталған:
Т (жаңа технологиялар) → А (тауарлар мен ... жаңа ...... ... қалыптасуы) → О (жаңа ұйымдастырушылық нысандарды енгізу).
Ф. Янсен өсу стратегиясын инновациялық даму ... ... ... яғни ... ... ... қалыптасуымен
байланыстырады. Мысалы, «рынок үлесінің артуы» байламы → «ауқым арқылы
үнемдеу» → ... ...... ... ... ... ... құнды жасау мен басқа да мүдделі тұлғаларды
жақындастырады. Ол тізбектің құрамына: инновацияны ... → сату ...... ... ...... қойылымды төмендету →
инновациялық жобаларға инвестицияны өсіру → тағы да сату көлемін арттыру»
жатады [23, 9 ... ... Ф. ... ТАМО моделіне тағы бір элементті
-әлеуметтік инновацияларды ... ... ... ... ... 25 ...... моделі
Қазіргі жағдайда әлеуметтік инновациялардың маңыздылығы аса ... ол – ... ... ... ... сұранысты арттырудың
маңызды алғышартының бірі. Ал, мұның өзі кез ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Осы тектес тұжырымды
қазақстандық ғалым, профессор Ә.Ә. Әбішевтың зерттеулерінен де ... Оның ... ... ... ... қоғамды
қалыптастыру үшін индустиализация да, модернизация да ... және ... ... ... ... Олар ... ... жүріп, бірін-бірі
толықтырады. Себебі кез келген технологиялық қатынастар өндіргіш ... ... ... ... ... кезінде индустриализациялау үдерісіне көптеген мемлекеттік
ресурстар жұмсалғанымен де, экономика мен ... ... ... ... ... айтқанда, өндірісті дамыту мен өндіргіш
күштерді қалыптастыру рыноктық ... мен ... ... күштерін
ынталандыру шараларымен бірлікте жүзеге асырылмады. Яғни ... ... ... ... олар ... ... үшін еңбек етуде бар күштерін
салғанымен, соған сәйкес өмір сүру ... ... ... ... ... ... алмаймыз. Осы жерде Джон Мейнард Кейнстің 20 ғасырдың 30-жылдары
әлемде орын ... «Ұлы ... шығу ... бірі ... ... сұраныс моделін ескере отырып, өндірісті қазіргі заманғы
технологиялармен ... ... ... ... ... ... алға қояр болсақ, тек қана өндіргіш күштерді бір ... ғана ... ... қабілеті жоғары қоғамды қалыптастыруға да
көңіл бөлген жөн. Мұны ... ... ... және ... ... елдің экономикалық және әлеуметтік дамуда
көшбасшы болуына ұмтылыс жасауынан да көруге болды.
Профессор Ә.Ә. ... ... ... ... асырылып
жатқан индустриалық-инновациялық даму стратегиясы мен ... ... елді ... екі жеке ... та, ... те ... түп негізінде бірін-бірі алға тартатын, бірегей даму бағыттары [24].
Инновациялық дамудың ... және ... ... экономикалық өсу қағидаларына сай ... ... ие ... ... ... ... материалдық игіліктермен және
қызметтермен қамтамасыз етілуі, жұмыспен қамтылуы және ... ... ... ... орындалуы, адам құқықтарының қорғалуы, денсаулығы,
білім ... ... ... ... ... ... ... бос уақытының бар болуы және басқалары ... ... ... ... ... ... ... ресурстар қорының жылдан жылға азаюы, осы аталған ... ... және ... ... ... әдістерінің, тәсілдерінің
жеткіліксіздігі оның экологиялық құраушы бөлігінің маңызын анықтайды (4-
сурет)[.
Ескерту– Сызбанұсқа автор тарапынан құрастырылды.
4-сурет – ... ... ... ... жою, ... ... ... қорғау
талаптарының жыл өткен сайын қатаң қадағалануы ... ... ... сияқты ғылыми бағыттардың дамуын ... ... ... ... ... ... ... ететiн, сондай-
ақ мемлекеттің саяси және ... ... ... ... ... ... ... [25].
Олай болса, инновациялық дамудың аталмыш құраушылары экономикалық
дамудың тек ... ... ... ... ... мән беруге
жетелейді.
Әлемдік экономика дамуының жаңа сатысында ұлттық ... ... ... ... сара жолы инновациялық даму
бағыты болып табылады. Ал, инновациялық ... ... ...... ... ... экономиканың бәсекеге қабілеттілігін нығайту,
әлеуметтік-экономикалық және экологиялық мәселелерді шешу ... ... сүру ... жақсарту. Ендеше, инновациялық даму – бұл ... өмір сүру ... ... ... ... жаңа ... мен
қызметтер ұсынысының артуы. Нақтырақ айтқанда, инновациялық даму – ұлттық
бәсекеге қабілеттілікті арттыру негізінде ... өмір сүру ... ... жасайтын даму.
2.2 Индустриалық-инновациялық дамудың басым бағыттары
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың ағымдағы жылдың
мамыр ... ... ... демократиялық партиясының 12 съезінде
Қазақстан экономикасының ... ... ... даму ... ... ұсынып, 2010 жылдан бастап Қазақстанда бес жылдық
инновациялық индустриализациялаудың ... ... атап ... ... аса зер ... ... ететін маңызды жеті бағытты атады. Оның ішінде
агроөнеркәсіп кешені және ауыл ... ... ... ... мен құрылыс материалдарының өндірісін; мұнай өңдеу және ... ... ... ... және дайын металл өнім-дерінің
өндірісін; химия, фармацевтика және ... ... ... ... және ... ... дамыту көзделген [60].
Қазіргі таңда әлемдік экономикада аса ... үш ... ... Олар ... ... ... және ... ортаны
қорғау. Бұл аталған салалардың әрқайсысы, сарапшылардың бағалауы бойынша,
ХХІ ғ. экономикалық дамудың басты көзіне айналады.
Осы ... ... жаңа ... ... асырудың
мультипликаторлық әсері мен оның қоғам өмірінің ... ... ... ... Себебі, осы салалардың жоғары тұтыну ... ... ... зерттеулерді жүргізу үшін мүмкіндіктері мол.
Аталған салаларды жеткілікті дәрежеде дамыту экономикалық ... ... ... өмір сүру сапасын жақсарту мәселелесін шешудің сара жолы. Олай
болса, денсаулық сақтауды ... ... ... ... ... ... бірі ... қарастыруға болады.
Денсаулық сақтау саласы маңызды ... ... ... шешуге
көмектеседі. Біріншіден, демографиялық жағдайды. Егер ... ... ... ... ... қарағанда жоғары болуы, адам
өмірінің қысқалығы) қазірден бастап қолға алмаса, ертеңгі күні жұмысқа
қабілетті ... ... ... тапшылық туындайды.
Денсаулық сақтау саласының маңыздылығының артуы экономиканың негізі (
тұрақты төлем қабілеті бар ... ... ... ... ... бар ... ... ( зейнетақының, сақтандыру қорларындағы
қаражаттардың тұрақты дәрежеде болуының кепілі. ... ... ... ... өндіріс салаларына, ... және ... иек ... Бұл саланы жеке сектор да, ... ... ... та ... ... денсаулық сақтау осыдан 30 жыл
бұрын мемлекеттің басым саласы ретінде қарастырылмаған болса, қазіргі таңда
бұл ... ... ... ... ... ... ғылыми бюджетінен асып
түсіп, іргелі зерттеулері бойынша ғарыш және қорғаныс ... да ... ... Ғалымдардың айтуы бойынша, келешекте дамыған елдерде денсаулық
сақтау мәселесіне бағытталған ... ... өсе ... ... ... ... ... шиеленісуі сапалы экономикалық
өсу концепциясын қалыптастыруда қиындықтар ... ... ... ... ... өту және ... ... ынталандыру
сияқты екі ірі ғылыми-қолданбалы мәселелер ... ... ... ... туындау себебі, бір жағынан, экологиялық ... ... ... ... ... ... болса, екінші
жағынан, осы аталған проблемаларды шешудің теориялық және ... ... ... ... ... ... жою, қоршаған ортаны ластаудан қорғау
талаптарының ... ... ... ... энергетика, биотехнология,
химия, нанотехнология сияқты ... ... ... дамуын
жеделдетті. Осы бағыттарды дамыту барысында ... ... ... ... ... болады.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университетінің студенттеріне
оқыған дәрісінде Елбасы Н.Ә. ... ... ... «Біз жаңа ... тез ... және ... ... әзір болуымыз
керек. Қазақстанның әлем рыногында ... ... ... ... жинақы адамдық капитал, сондай-ақ ұдайы жаңашылдықты енгізу болып
табылады» [58]. Бұл қоғамның тұрақты ұстанымы болса керек.
Экономиканың ... ... ... таңдау жасау оңай іс емес.
Іріктелген басым ... ... ... ... ... ... укладтың құрылуына негіз болып, ортақ экономикалық кеңістікті,
іскерлік белсенділікті дамыту жағдайларын жақсартуы керек. Сонымен ... ... және ішкі ... ... ... ... арттыру, нақты жалақыны көбейту және мамандардың ... ... ... ... ... ... тигізуі қажет.
Қазақстанның технологиялық болашағы туралы сөз қозғаған кезде, оның
жаҺандану аясында технологиялық дамудың ... ... ... ... ... қате пікірден арылып, оның әлемдік ғылым мен технологиялар
рыногында ... ... және ... ... ... ... өз ... табуына әрекет жасауымыз тиіс.
Бәсекелік артықшылықтарына сүйене отырып, инвестиция салуда ұлттық
экономиканың ең тиімді ... ... ... ... ... ... 2007(2008 жылдарға арналған бағдарламасына сәйкес, өнеркәсіптік
саясат тек ... ... ... дамытуға ғана емес, сонымен қатар
жүйелі өндірісті және республиканың жекелеген аймақтарында ... ... ... ... ... ... эконо-
микасының барлық салаларындағы ұдайы өндірістік мәселелер ауқымын толық
қамтуға мемлекеттің мүмкіндіктері жеткіліксіз. Сол ... ... ... ... қол ... мақсатында ұлттық экономиканың барлық салала-рына
қозғаушы күш болатын және мультипликаторлық әсері басым экономи-калық өсу
нүктелері мен ... ... ... аса маңызды. Зерттеуші ғалым Қ.
Берентаевтың пікірі бойынша, мемлекеттің тікелей ... ... ... ... үшін ең алдымен келесі ерекшеліктерге зер салған жөн:
– ішкі және сыртқы рынокта ... ... бір ... ... ... ... ... қамтамасыз ету келешегінің болуы;
– бәсекелік артықшылықтарға ие болуы;
– келешекте ұдайы өндірістік үдерісті өз ... ... ете алу ... ... ... ... да ... немесе ұлттық шаруашылықтың
тұтастай дамуына мультипликаторлық әсерінің бар ... ... ... ... ... ... көптігіне байланысты, оның кез келген саласын басым ... ... ... Стратегиясында, ҚР 2003(2015 жылдарға арналған
индустриалық-инновациялық даму бағдарламасында және Елбасының жыл ... ... ... ... ... ... сәйкес
мультипликаторлық әсері басым салалардың экономиканы әртараптандыруға негіз
болатын, халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге ... ... ... артықшылыққа да ие болатын басым бағыттар анықталған. ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ішкі
саяси тұрақтылықты нығайту, экономикалық өсуге қол жеткізу, энергетикалық
ресурстарды тиімді пайдалану, ... ... ... ... ... ... денсаулықтарын қорғау, кәсіби мемлекет құру сияқты
стратегиялық бағыттары белгіанленген [61].
Әлемде «үлкен жетілік» елдерінің үлесіне ... ... ... пайызы және оның бүкіл экспорты тиесілі. Жалпы ... ... бар деп ... Оған ... бір ... ... барлық технологиялық үдерістердің (ҒЗТКЖ, өндірісті даярлау, жобаны
сервистік қолдау) жиынтығы жатады.
Бүгінгі таңда әлемнің өнеркәсібі ... ... ... ... Себебі, 10-15 жыл ішінде олардан түсетін табыс,
болжам бойынша, аса жоғары болады деп күтілуде. ... 1996 жылы ... ... 22,6 ... АҚШ ... ... алдын ала
болжауға байланысты 1996 жылмен салыстырғанда 2010 жылы ол 4,1 ... ... жылы 13,3 ... ... деп ... ... – Макротехнолиялардың әлемдік рыногының болжамдық көрсеткіштері
млрд. АҚШ долл.
|Технологиялар ... |
|1 |2 |3 |4 |
| |1996 |2010 |2015 ... |4,0 |18-22 |28 ... |0,9 |4 |8 ... |0,6 |6 |10 ... ... |0,4 |4 |10 ... ... |0,2 |2 |6-8 ... ... ... |0,6 |4 |8-12 ... ... ... |0,6 |3 |8-10 ... материалдар |7 |12 |14-18 ... ... және ... |6,4 |8 |14-22 ... ... және оны ... |0,6 |7 |21-28 ... машина жасау |0,5 |4 |12-14 ... және ... |0,05 |4 |7-9 ... және ... |0,05 |4,6 |7,8 ... және байланыс |0,2 |3,8 |12 ... |0,4 |6 |10 ... |22,6 ... ... ... – [62] ... таңда ғылыми сыйымды өнімдердің әлемдік рыногының көлемі ... АҚШ ... ... ... 700 млрд. АҚШ доллары АҚШтың, 530 млрд.-
Германияның, 400 ... ... ... [58].
Қазақстанның машина жасау, металл өңдеу салаларындағы күш-қуаттың ... ... ... ... ... ... бар болуының және қолайлы
геосаяси мүдделерінің арқасында ... ... ... ғарыштық технология, энергетикалық машина жасау, металлургия,
кеме жасау) саласында бірқатар ұлттық басымдықтарды қалыптастыруға ... осы ... ... ... ... онда ... әлемдік ғылыми
сыйымды өнімдер рыногында беделін бәсекелік сапа, баға, ... ... ... ... ... ... ... 2004-2005 жылдары Ғылым қорының гранттары бойынша байқауға
ұсынылған жобаларды көрсетпекпіз (7-кесте).
7-кесте – ... ... ... ... ... ұсынылған жобалар
|Басым бағыттар |2004 ж. |2005 ж. ... ... және жаңа ... |84 |117 ... ... жабдықтар және технологиялар |52 |107 ... |26 |76 ... ... және |12 |75 ... ... ғылыми қамтамасыз ету | | ... және ... ісі |45 |71 ... және ғарыштық технологиялар |35 |61 ... ... |10 |19 ... ... ... ... |264 |526 ... – Ғылым қорының мәліметтеріне сүйене отырып құрастырылды. |
7-кестеден 2005 жылы ... ... ... ... ... ... ... ішінде мұнайхимия, химия және жаңа материалдар
бағытында 117 жоба ... ол 2004 ... ... 1,4 ... ... техника, жабдықтар және технологиялар тиісінше – 107 және 2,1 есеге,
биотехнология – 76 және 2,9 есеге артқанын ... ... ... бойынша, жоғарыда анықталған басым бағыттармен
қатар өнеркәсiптi жаңғыртудың ... ... бірі ... елдің отын-
энергетикалық кешенінiң (ОЭК) және экономиканың ... да ... ... және ... әлуетiн тиімді пайдалануды ... ... ... ... ... ... – ұлттық
экономиканың ірі салаларының бірі. Қазақстанның ірі тау-кен металлургиялық
компаниялары Еуразиялық ... ... ... Стил ... АҚ, ... АҚ, ... байыту және металлургиялық өңдеу
бойынша кәсіпорын, ... және жылу ... ... ... өткізу, сыртқы экономикалық, ғылыми-зерттеу жұмыстарын қамтамасыз
етуге мүмкіндігі бар инфрақұрылымға ие. ... ... ... ... ... қажет ететін мәселелер бар. Мысалы, ... ... қоры көп ... ... құрамы жағынан, сонымен
қатар оларды ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілікті көтеруге кері әсер етуі мүмкін. Түсті және сирек кездесетін
металлдарды өндіру ... ... ... ... ... кешенді пайдаланудың топтарына толық сәйкес келмейді.
Металлургиялық зауыттардағы қолданыстағы технологиялар газ ... ... ... ... және улы ... көп ... ... Сонымен қатар улы қалдықтар шлак, шлам түріндегі өнеркәсіптік
өнімдер зауыттар маңында жылдан ... ... ... ... жыл
сайын пайда болатын қалдықтар ... жан ... ... 15 ... Ал ... бағыттағы экономикасы бар елдердегі қалдықтар 100
тоннаға дейін барады. Қазақстанда бұл сандар 60 ... ... ... 20 млрд. тоннадан астам қалдық көмілген, оның ішінде 230 млн.
тоннасы радиоактивті болып табылады [38].
Ол үшін, ... ... ... ... ... ... жоғары,
экологиялық таза, қалдықсыз технологиялармен алмастыруға бағытталған
зерттеулерді көбейтіп, минералды және ауыл ... ... ... қайта өңдеу үдерісін тереңдетуді, металлургияда түпкі пайдалануды
игеруді, мұнай және ... ... ... ... жою және қайталама
шикізатты қолдану мәселелерін шешу қажет.
Экономикада жоғары технологиялық салалар мен өндірісті дамыту негізінде
инновациялық-технологиялық және ... ... ... және ... ... ... ... жаңғыртуларсыз республика дамыған елдерге шикізаттық қосалқы
болып қалуы әбден мүмкін.
Үкіметтің экономиканы әртараптандыру жоспары ... ... ... бас ... ... ... себебі мұнайдың әлемдік тұтыну
көлемі кейінгі 30–35 жыл ішінде 1,5 есеге өссе, кейінгі жылдары ол ... Сол ... ... ... шикізат секторы мен өңдеуші
секторлары арасындағы теңсіздік өңдеуші салалар ... ... ... Сонымен қатар шикізатты сатудан ... ... ... өндірісті дамытуға жұмсау күн тәртібінде тұр.
Қалай дегенменде ... ... ... кестесіндегі барлық
элементтердің бар болуы және олардың ... ... ... ... ... Осы артықшылықсыз өнеркәсіптің негізгі салаларын
дамыту да мүмкін емес. Сол ... ... ... ... ... ... дамыта отырып, алдымен ішкі рынокқа кейін халықаралық ... ... ... ... экономикалық дамудың «локомотиві» жаңа
қызмет салаларындағы ... ... әрі ... технологиялы өндіріс
екендігінде дау жоқ. ... ... ... ... ... да ... отырады. Ендеше, біз технологиялық прогресті қай сала
бойынша салыстырмалы артықшылығымыз бар және ... ... ... ... бар сол ... «байластыруымызға» болады.
Сонымен қатар құрылымдық өзгерістерді де осы салаларды кешенді ... ... ... яғни жаңа технологиялар негізінде оларға
қызмет көрсетуші салаларды ... ... [63, 21 ... ... ... ... ... басымдықтарын нығайтып, мұнай-
газ, тау-кен ісі, металлургия кешендерін дамыта отырып, осы ... ... ... ... ... мысалы әртүрлі құрылғылар мен
машина жасау, мұнайды терең өңдеу ... ... ... ... және басқаларын жаңа технологияларды ... ... ... ... ... бар. ... қазіргі өнеркәсіп саласының құрылымы 2008 жылдың қорытындысына
сәйкес кен өндірісінің өңдеу өнеркәсібіне қарағанда әлі күнге дейін ... ... ... ...... ... түрлері бойынша өнеркәсіп және ауыл
шаруашылығы өндірісі
млрд. теңге
| |2008 жыл ... |
| | ... |
| | ... |
|ӨНЕРКӘСІП – БАРЛЫҒЫ: |10188,4 |100 ... ... ... о.і.: |6271,1 |61,6 ... ... |5748,5 |56,4 ... ... | | ... ... о.і.: |3378,4 |33,2 ... ... ... сусындарды қоса |692,4 |6,8 ... және ... ... |24,4 |0,2 ... ... ... |207,3 |2,0 ... ... |110,9 |1,1 ... ... |1408,3 |13,8 ... ... |297,5 |2,9 ... ... газ бен су ... және бөлу|538,9 |5,3 |
|АУЫЛ ... ... ... ... ... |100 ... шаруашылығы |679,7 |51,6 ... ... |636,7 |48,4 ...... ... негізініде автор тарапынан |
|құрастырылды. ... ... ... 2008 жыл ... ... елдің
өнеркәсіп құрылымында кен өндіру 61,6%, оның ішінде шикі мұнай және ... ... 52,6% ... ... ... Ал өңдеу өнеркәсібінің үлес салмағы
33,2%, оның ішінде тамақ өнімдерін өндіру, сусындар қоса – 6,8%, ... ... ... – 0,2%, ... ... өндіру – 2%, химия өнеркәсібі
– 1,1%, металлургия ... – 13,8%, ... ... – 2,9% құрайды.
Статистикалық мәліметтер Қазақстан ... ... ... кен ... ... қарағанда өнеркәсіп өндірісіндегі үлес
салмағының екі есеге төмен екендігін дәлелдейді.
Ауыл ... 2008 ... ... ... ... ... құрады. Демек ауыл шаруашылығы өнімдерінің өндірісі
өнеркәсіп өндірісімен ... 7,7 ... ... ішінде кен өндіру
өнеркәсібінен 4,8 есеге төмен. Бұл өз кезегінде ... ... ... көзі кен ... келетіндігін дәлелдейді және ішкі тұтыну
рыногын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... екендігін сипаттайды.
Минералдық ресурстар академиясының президенті, академик
Ғ. Бекжановтың пікірі бойынша, Қазақстанның жер қойнауындағы мол байлық ... ... ... ... жағдай туғызады. Табысты
реформалардың сенімді негізіне айналған осынау аса маңызды ... ... оны ... дамытуды жаңа тұрғыда қолға алу керек.
Тек ... ... ... ... мен ... ... ... жою үшін өңдеуші салалар жағына басымдық беруді
қалайды.
Келесі маңыздылығы жағынан кем ... ... бірі – ... ... халықтың күнделікті тұтыну тауарларын, яғни азық-
түлікке деген сұранысын елдің ... ... ... ... ... ... болады. Қазақстанның 47% халқы әлі ауылдық мекендерде өмір
сүреді. Қаламен салыстырғанда ... ... ... жағдайы, өмір
сүру сапасы, табыс деңгейі ... есе ... ... т.б. ... ... де аз екендігі баршаға мәлім.
Қазақстан Республикасы Кеңес Одағы кезінен бастап агро ... ... ... ... ауыл шаруашылығы – халықтың еңбек
бөлінісіндегі мамандандырылған салаларының бірі.
Кезінде Қазақстан жерінде 3 млн. ... ... бар ... ... ... ... Оның құрамында ауыл ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі, құрылыс,
ауыл шаруашылығы машиналарын жасау, химия және басқа да салалар болған.
Бұрынғы Кеңес Одағы елдерін ... ... ... ... ... тыңайтқыштары 1200 мың тонна, азот 450 мың ... ... мың ... ... Ал 500–600 мың тонна фосфат тыңайтқыштары басқа
республикаларға ... ... [64, 430 ... ... бойынша, қазіргі әлем халқының өсу қарқыны (дамыған
елдерде ... 0,4%, ал ... ... 1,6%) 2025 жылы 8 ... ... ... ... азық-түлік өнімдеріне деген қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін болжам бойынша 4000 млн. тонна бидай ... ... ... ... өнімділігі 4,5 т/га болуы тиіс. Астықтың қазіргі ... ол ... ... емес. Сол себепті қазірден бастап минералды
тыңайтқыштар өндірісін ... ... ... ... ... ... минералды тыңайтқыштардың әлемдік рыногын жаулап алуына
болады. ... ... ... ... ... ... ... тыңайтқыштар
өндірісі бойынша Қытай елі көптеген дамыған елдерді басып озып алға ... ... ... ... азиялық елдер негізгі өндірушілер болып
саналады. Олардың әлемдегі үлесі 2000 жылы ... ... [64, 430 ... М.Д. ... ... ... ауыл ... өндіру мен өңдеу, сатумен байланысты әлемдік рынок ... ... ... ... ... Өйткені, азық-түлік өнімдеріне деген сұраныс
көршілес алыс-жақын шетелдерде барған сайын өсіп ... ... ... ... ... өнім ... ... толық мүмкіндігі бар [65, 33
б.]. Атап айтқанда осы мүмкіндіктерді тиімді ... ... ... ауыр ... ... сауда ұйымына енуді алға мақсат етіп отыр. Бірақ
ДСҰ-ға ену барысында пайда болатын артықшылықтар мен ... ... ... Ол алдымен отандық өндірушілердің бәсекелік күреске төтеп беруі
және азық-түліктік қауіпсіздікті қамтамасыз ету. Агро өндірісінде бәсекеге
қабілетті ... бар ... ... дамытуға болады. Себебі
елімізде азық-түлік тауарлары (сүт, ет ... ... ... ... қымыз
және шұбатты экспортқа шығаруға болады) табиғи таза ... ... ... де ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілік мәселелері
едәуір. Қазақстанда «4–5 ... ... ... ... ... ... сауады. Ал егін түсімі елде гектарына 10 ... ... ... 40 центнер, Еуропа елдері 60–70 центнерден жинайды. Демек, осы
өнімдердің өзіндік құны отандық ... ... ... ... есе
арзан». Академик К. Сағадиевтің пікірі бойынша, ауыл мен ауыл шаруашылығын
ғылым, яғни ... ... ... ... кем дегенде
30 центнер түсім беретін астық тұқымын және ең аз дегенде 5 мың литр ... сиыр ... ... ... ... ... 300 ... транзиттік мүмкіндігін халықаралық сауда белсенділігін
арттыруда тиімді пайдалану керек. Қазақстан тоғыз жол ... ... жол ... ... ... Еуропа және Азия тасымалдау
көпірін қосатын ортада орналасқан. ҚР көлік және ... ... ... ... осы ... ... ... кем
дегенде жылына түсетін таза табыс 1 ... АҚШ ... ... екен.
Бүгінгі таңда тауарларды сақтау және жеткізуде логистикалық тізбектің,
инфрақұрылымдардың дамымауы ... ... ... ... ... Олай ... ... логистика» кластерінің
маңыздылығы жоғары. Себебі Қазақстан Қытайдан ... ... ... ... ... ... ... ие болып отыр.
Сонымен осы аталған және басқа да басым салаларды іске қосу негізінде
елдің инновацялық дамуға көшуін, халықтың өмір сүру ... ... ... ... сақтау және оқу-ағарту жүйелерін жаңғыртуды,
қоғамның экологиялық жауапкершілігінің жоғары деңгейін қамтамасыз ... ... ... және технологиялық сипаттарын жылдам дамыту
үшін институционалдық, инфрақұрылымдық және ... ... ... шешу де аса ... ... ... бойынша қысқаша ... ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешуге және келесідей ... ... ... даму және ... ... ... ... жүргізген
ғалымдардың еңбектерін, зерттеулерін зерделеу негізінде, атап айтқанда
инновация терминін айналымға ... ... бірі ... ... еңбектеріне, басқа да ... ... ... ... ... ... жүргізу барысы бойынша
инновация ұғымы туралы ... ... ... экономикалық ұғым ретіндегі мәні, біздің пайымдауымызша,
кез келген жаңа ... ... ... жаңа ... мен ... ... қарастыру үшін олардың рыноктық аспектісін ғана емес,
сапалы экономикалық дамуды, ... ... ... ету ... ... да ... керек. Себебі
әлемде теңдесі жоқ жаңа тауарды немесе ... ... оның ... және ... ... ... зиянына қарамастан, тек жоғары пайда
алу мақсатын көздейтін болсақ, онда оның сапалы ... өсу ... ... ... анық. Олай болса, инновация – бұл қоғамның әл-ауқатын
сапалы ... ... яғни ... ... ... ... ... кәсіпкердің жоғары пайда алуын
ынталандыратын инновациялық ... ... ... даму – бұл ... адамның өмір сүру сапасын
жақсартуға ... ... жаңа ... мен ... ... артуы.
Нақтырақ айтқанда, «инновациялық даму – ... ... ... қоғамның өмір сүру сапасын және ұлттық бәсекеге ... ... ... ... ... ... отандық және шетелдік тәжірибесін
сипаттай отырып, ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға оңды
және кері әсер етуші ... ... ... инновациялық жүйенің
қалыптасуы барысына талдау жасау арқылы қазіргі кезде ... ... ... асыру үшін мемлекеттің рөлі зор екендігіне
көз жеткізіп отырмыз. ... ... ... дамыту, оны қаржылық,
материалдық және т.б. ... ... ету ... ... да мемлекеттің ұйымдастырушылық, құқықтық және қаржылық
қолдауымен іске асырылада.
Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... құрылымы
жағынан экономикасы дамыған елдерден айтарлықтай айырмашылықта болып отыр.
Мәселен, өнеркәсібі дамыған елдерде ... ... ... ... ... Қазақстанда инновациялық технологиялар
өңдеуші ... ... енді ғана ... алып ... ... инновациялардың экономикалық ортасы да инновациялық қызметті
жүргізуге қолайлы инвестициялық ахуалмен, дамыған рыноктық институттармен,
ғылым мен жаңа ... ... ... ... деңгейімен
сипатталады.
Қазақстан ірі ғылыми әлуетке ие мемлекет. ... ... ... ғылым
саласы заман талаптарына ілесе алмай келеді және ғылым өндіріс саласынан
алшақ болғандықтан, ... ... ... ... отыр. Мұны
шетелдік және қазақстандық кәсіпорындардың инновациялық белсенділігін
салыстыру арқылы ... ... ... ... 2002 жылы ол ... – 25%, ... – 33%, Эстонияда – 36%, Венгрияда – 47%
құраса, дамыған елдерде 50%-дан асады, ал ... ол 5%-ға да ... ... ғылыми зерттеу жұмысында жүргізілген талдау ... ... ... жағдайы, яғни инновациялық өнімнің ЖІӨ-гі
үлесі, кәсіпорындардың инновациялық ... мен ... ... ... жұмсайтын шығындар көлемі, ғылым саласын қаржыландыруы
және елдегі ... ... әлі ... ... ... ... Ал білім және ғылым саласына бөлінетін қаржының ... ... ... ... ... ... сапасына кері әсер
ететіндігі де белгілі.
Жаңа индустриалды елдердің тәжірибесіне сүйене ... ... ... ... үшін ... ... іске ... тиіс:
– заңнамалық механизмдерді жетілдіру;
– мемлекет пен жеке бизнес арасындағы ... ... ... ... және жеке бизнес тарапынан қаржыландыру;
– «даму институттары» желісін ... жаңа ... ... ... ... сенімділікті арттыру
механизмін жақсарту;
– инновациялық дамуға кол жетізудегі басым бағыттарды іске ... ... ... ... ... қаржыландырудың және мелекеттік қолдаудың әлемдік
тәжірибесін зерттеу негізінде Қазақстан экономикасы үшін ең қолайлы және
тиімді ... ... ... ... ... сай ... тиіс.
Индустриалық-инновациялық даму стратегиясында анықталған ... ... ... ... ... қатарында даму
институттарымен қаржыландырылып жатқан жобалардың көп бөлігі сыртқы рынок
талаптарына ... ішкі ... ... ... Сол ... елде
күні бүгінге дейін дамымай отырған консалтингтік қызметтер ... ... ... ... ... ... ... қажет
етеді.
Қазақстанның инновациялық дамуын институционалдық және қаржылық
қамтамасыз ету бағыты ... ... және ... ... ететін құқықтық, қаржылық, әлеуметтік сипаттағы институттар
кешенінің іс-әрекетін жандандыру қажеттілігі туындап отыр.
Қазақстанның индустриалық-инновациялық ... ... ... ... ... жүйелі іс-әрекеттерді тиімді жүзеге асыру арқылы ғана
қазіргі, негізінен, экстенсивті даму тенденциясын интенсивті ... ... ... ... ... зерттеулеріміз көрсеткендей, инновациялық процесті мемлекеттік
реттеу және ... ... ішкі және ... ... ... ... өндіріс үшін қолайлы көлеміне, түрлеріне назар аудару
қажет. ... ... ... ... ие болу ... ... сапалық жағынан) өсу нүктелеріне «жасыл» бағдар
беруге, біз ұсынған және басқа да ... ... ... зер ... экономиканың болжау мүмкіндігі бар болашағы үшін үдемелі ұдайы
өндіріс ... ... ... ... ... қажетті
деңгейде ұстап тұру іс-әрекеттері мүдделі ...... ... ... ... ... болуы тиіс. Мультипликаторлық әсері
бар өндірістік кешендердің жұмысына, ... ... ... ... ... берілуі қажет. Мемлекеттің инновациялық
кәсіпкерлікті ынталандыру жөніндегі күш-жігері шоғырлануға тиіс ... ... ... ретінде төмендегілерді айта кету керек:
– барлық шаруашылық субъектілердің инновациялық қызмет ... ... ... ... мақсатында салық жүйесін жетілдіре түсу;
– білімнің мамандандырылған желілерін құру;
– инновациялық қызметтің тиімділігін ... үшін ... және ... ... жүйесін жетілдіру;
– шетелдік инвесторлармен бірлескен ... ... ... ... тәуекелдерді сақтандыру тетіктерін жасау және басқалары.
Сонымен, инновациялық ... ең ... ... ( әлеуметтік-
экономикалық даму бағытын ұстана отырып, қолға алынған ... ... ... ... ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін нығайтып,
халықтың әл-ауқаты деңгейін жақсартудағы ... ... ... ... дамуға бағыт алу негізінде Қазақстан-2030 Стратегиясында,
Елбасының жыл сайынғы Жолдауларында анықталған ... ... ... қол ... ... бәсекеге қабілетті елдер қатарына
қосылу мүмкіндіктерінің жылдан жылға арта беретіндігіне ... ... ... ... ... ... ... даму және инновация ұғымдары туралы қазіргі заманғы
зерттеулердің ... ... ... ... инновация ұғымын алғаш айналымға ... ... ... және отандық зерттеуші ғалымдардың ой-пікірлеріне
қысқаша сараптама жасалды.
2. ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру ... ... ... ... пайдаланудың әлемдік
тәжірибесіне талдау жасалды.
3. инновациялық дамудың институционалдық-ұйымдастырушылық ... ... ... ... даму ... мен ... ... қызметтеріне, елдің
экономикасын инновациялық өркендетуге қосатын үлестері жөнінде
сараптау жүргізілді;
4. ҚР ұлттық ... ... ... ... қатары
кеңейтіліп, оның маңыздылығы туралы қысқаша ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
экономиканың бәсекеге қабілеттілігін қалыптастыруға кері ... ... ... ... ... жою ... ... қолдануға байланысты ұсыныстарды ... ... ... ... ... ... экономиканың
бәсекеге қабілеттілігін арттыру бағытында инновациялық даму ... ... игі ... ... асыру мақсатындағы
ұзақ және қысқа мерзімді тұжырымдамаларды, ... ... ... даму ... ... талап етеді.
Орындалған жұмыстың ғылыми ... ... ... ... ... ... ... инновациялық даму бағытын
экономикалық, әлеуметтік және экологиялық қамсыздандыру ... ... ... айта кету ... Осы
диссертациялық жұмыс елдің әлемдік рынокта қатаң бәсекелік күреске ... үшін ... ... экологиялық қауіпсіздік мәселелерін шешу
негізінде қоғамның әл-ауқатын жақсарту мақсатынан туындап ... ... бірі ... ... ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына
жолдауы: «Жаңа әлемдегi жаңа ...... 2007. – 70 ... Я.А. ...... рыночных отношений //
«Қазақстанның ұлттық ... ... ... ... ... ... 15 ... арналған халықаралық
ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, – ... ... 2006. – 2 ... – 9–14 ... М.Б., ... Ф.М., Альжанова Ф.Г. Наука и инновации в рыночной
экономике: мировой опыт и Казахстан. – ... ИЭ МОН РК, 2005. – 256 ... Й.А. ... ... ... – М.: ... 1982 – 453 ... Дж. Наука в истории общества. – М.: ИЛ, 1956. – 735 ... С. ... ... ... ... исследований и
размышлений. Нобелевская лекция // ... ... по ... из ... / под ред. Ю.В. ... – СПб.: Гуманистика, 2003. – 20 с.
Глазьев С.Ю. Теория долгосрочного технико-экономического ...... 1993. – 310 ... Ф. ... к ... – М.: Экономика 1992. – 175 с.
Агеев А.И. Предпринимательство: проблемы собственности и культуры. – М.:
Наука, 1991 – 106 ... Б. ... ... ... ... ... 1989. – 271 с.
Анчишкин А.И. Наука – техника – экономика. – М.: ... 1986. – С. ... Ю.В. ... инновации ХХІ века. – М.: Экономика, 2004. – 444 с.
Санто Б. Инновация как средство экономического развития / ... ... общ. ред. и ... ст. Б.В. ... – М.: Прогресс, 1990. – ... А.Н., ... П.А. и др. АПК ... ... ... ... в условиях рыночной экономики (теория, методология,
практика). – М.: Колос, 1994. – 210 с.
Фатхутдинов Р.А. Инновационный менеджмент: Учебник для вузов. ... изд. – СПб.: ... 2006. – 448 ... А. В., ... К.В., ... С.Н., ... М.М., ... И.И.
Инновации: Учебное пособие. – М.: «Дашков и К», 2007. ... ... ... ... қолдау туралы» Қазақстан Республикасының
2006 жылғы 23 наурыздағы № 135 Заңы // ... ... – 2006. – ... А.А. ... ... инноваций на микро-
и макроуровне // Инновации. – СПб. – 2004. – № 5 (72). – С. ... М.П. ... ... – М.: ... 1997. – 671 ... Е.Б. Человеческие ресурсы как ... ... ... // Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі:
теориясы, тәжірибесі, болашағы. Қазақстан Республикасының 15 жылдығына
арналған халықаралық ... ... ... ... ... ... 2006. – 4.2. – 23–25 бб.
Максимов Ю., Митяков С., Митякова О., ... Т. ... и ... рост // Инновации. – СПб. – 2004. – № 5. ... ... Н.С. ... ... в ... развитии экономики
// Наука и высш. шк. Казахстана. – 2005. – 1 ... Ф. ... ... / пер. с ... - М.: ... 2002.- 234 ... А.А. Технологическая модернизация национальной экономики //
Национальная ... в ... ... развития. Материалы
международной научно-практической конференции, 9-10 декабря 2006 ... ... ... ... 2006г. – C. – ... Республикасы Президентінің «Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Жарлығының жобасы туралы Қазақстан ... 2003 ... 3 ... № 319 қаулысы // http://www.zakon.kz.
Послание Президента Республики ... Н.А. ... ... ... в ... наиболее конкурентоспособных стран мира»:
приоритеты и пути их релизации. – ... ... 2006, ... ... Ш.П. ... ... экономиканың ұлттық бәсекелік
қабілеттілік артықшылықтарын қалыптастырудағы маңызы
// Социально-экономические и правовые проблемы в ... ... ... в ... 50-ти ... ... ... мира.
Материалы научно-практической конференции, 11 мая 2007 ...... ... 2007. – C. – 395–398.
Михеев В. «Новая экономика» Восточной Азии // Федерализм. – 2005. – № 1. ... ... даму ... ... ... адам дамуына арналған ... ... 2006 жыл. БҰҰ. – ... «S-Принт», 2007. –
158 б.
Алшанов Р.А. Новый экономический курс Казахстана: цифры и факты // Казахст.
Правда. – 2008. – 15 ... ... ... и ... ... ... ... экономики Республики Казахстан». − Астана, 2007. –
51 с.
Тулембаева А.Н. Маркетинг и ... ... в ... ... Казахстана в современных условиях //
Қазақстан және Орта Азия экономикасын ... ... ... заман және болашағы. «Қазақстан - 2030» Стратегиясының 10 жылдығына
арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік ... ... ... ... ... 2007. – 225–229 бб.
Сагадиев К. Экономика Казахстана: очерки актуальных проблем. – ... ... 2004. – 312 ... ... ... 2007 жылғы 28 желтоқсандағы
№ 1332 қаулысымен мақұлданған ... ... ... ... мен экспорттық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге
жеткізудің ... ... ... ...... 2007. – 54
б.
Доклад заместителя министра экономики и бюджетного планирования Кусаинова
М.А. Региональные проекты // ... Р. ... на ... ... ... ... и ... – Алматы: Б. и., 2005. – 423 с.
Аубакиров Я.А. Конкурентные отношения в ... ... ... ... и ... ... в условиях глобализации. –
Алматы: «Қазақ университеті», 2005. – С. 167–180.
Сасыкбаев К.А., Жолдасбаева А. Классификация и ... ... ... для ... ... ... ... им. Х. Дулати. Природопользование и проблемы антропосферы. −
2004. − №3. – C. 115 – ... С.Н. ... ... ... ... ... развития // Қазақстанның ұлттық ... ... ... болашағы. Қазақстан Республикасының 15
жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік ... 7-8 ... 2006 ж. – ... ... университеті», 2006. –
4.1. – 220–221 бб.
О состоянии перспективах развития науки и технологий в РК: ... НЦ НТИ ... ... ... наук США о ... ... научно-
технической экспертизе отечественного научно-технического потенциала и
приоритетных ... ... ... ... ...... 2006. ... с.
Елемесов Р.Е. Высшее образование и конкурентоспособность ... ... ... ... ... ... тәжірибесі, болашағы.
Қазақстан Республикасының 15 жылдығына арналған ... ... ... ... 7-8 желтоқсан 2006 ж. – Алматы:
«Қазақ университеті», 2006. – 4.1. – 482–484 бб.
Школьник В. Перспективы развития ... // ... ... ... – 2006 – №1 (34).– С. ... влияния проектов АО «Банк Развития Казахстана» на ... ... ... ... 2008 года). – Астана, 2008 – 23 с.
Болысбекұлы Д. Шетелдiк инвестиция: ұлттық экономиканың барлық салаларына
және республиканың барлық ... ... бөлу үшiн не ... ... ... и мир. – ... – 2007. – 3 ... маркетинговых и технологических исследований для определения
приоритетов технологического развития Казахстана на основе оценки текущего
состояния ... ... и ... базы с ... мирового технологического развития
/ МИТ РК АО «ЦИТТ». – Астана, 2007. // http:// ... М. ... Уч. пос. / пер. с ... – М. ... 2000. – ... ... секторларында пилоттық кластерлерді жасау мен дамыту
жөнiндегi жоспарларды бекiту туралы» Қазақстан ... ... ... 25 ... № 633 қаулысы // http://www.zakon.kz.
Вальтер Ж. Конкурентоспособность: общий подход. – М.: Экономика, 2005. –
52 с.
Берденова К.А. ... ... ...... ... 1999.
– 232 с.
История индустриализации казахской ССР (1926–1941 гг.). – Алма-Ата: Б. ... – Т. 2. – 433 ... К. ... ...... «Қазақ университеті», 1998. –
336 с.
Хусаинов Б.Д., ... А.Т. ... и ... интеграция
государств // Экономика и статистика. – 2005. – № 1. – С. 41 – 45.
Тоффлер Э. Третья ... – М.: ACT, 1999. – С. ... Е.З., ... Н.В. ... ... ... ... аналит. обзор. – Алматы: НЦ НТИ РК, 2006. – 112 ... Т.И. ... ... в РК: ... и ... ... хабаршысы. Экономикалық сериясы. – 2006. – № 1 (53). – 85–88 бб.
Бектурганов Н.С., ... А.Н. ... ... от ... к ... ориентированному на безграничное благо
для каждого». – Алматы: Ғалым, 2005. – 272 ... Р., ... Ә., ... ... және Қазақстан
// Егемен Қазақстан. − 2007. − 28 ақпан.
Лекция ... ... ... Н.А. ... в ... ... ... Л.Н. Гумилева // Офиц. сайт Президента
Республики Казахстан. – Астана, 2006. – 26 ... ... Ш.П. ҚР ... инфрақұрылымды дамыту үрдістері //
Қазақстанның ұлттық бәсекеге қабілеттілігі: теориясы, тәжірибесі, болашағы.
Қазақстан Республикасының 15 ... ... ... ... конференциясының материалдары, 7-8 желтоқсан 2006 ж. – Алматы:
«Қазақ университеті», 2006. – 4.2. –
234–237 бб.
Выступление Назарбаева Н.А. на 12 ... ... ... ... ... ... // ... Президента Республики Казахстан. – Астана, 2009. – 15 мая ... Н.А. ... 2030 // ... Д. Роль и ... ... в ... сфере мирового хозяйства //
Вестн. МГУ. Серия «География Мирового ... ... – 2003. – ... – C. 29 – ... Р.Е. ... и ... национального экономического
развития // ... және Орта Азия ... ... ... ... ... және болашағы. «Қазақстан - 2030»
Стратегиясының 10 ... ... ... ... ...... «Қазақ университеті», 2007. – 20–21
бб.
Елешев Р.Е. Современное состояние ... и ... ... ... ... ... исследований в мире // О
состоянии и ... ... ... и ... ... нац. ... ... / отв. ред. Журинов М.Ж. – Астана; Алматы, 2005. – 480 с.
М.Д. Исқалиев. ... ... ... экономистері және қазіргі көқарас:
Монография. – Алматы: КазГосИНТИ, 2004. – 299 ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2007
жылғы 20 маусымдағы № 348 Жарлығы
// http://www.zakon.kz.
Доклад Председателя Правления АО ... ... ... «Казына» А.
Дунаева на расширенном заседании Правительства – 14 февраля
2008 г. // http://www.khabar.kz.
Руденко Е. «Конкретная ниша» в глобальной экономике // ... ... ... – 9 ... Е. ... бүгін және ертен // Егемен Қазақстан. – 2007.
− 10 ақпан. // http://www.egemen.kz.
Атом энергетикасы: бүгіні мен ... // ... ... – 2007. − ... М.С. ... факторы инновационного развития
Казахстана // Қазақстанның ұлттық ... ... ... ... ... ... 15 жылдығына арналған
халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, 7-8 ... ж. – ... ... университеті», 2006. – 4.1. ... ... ... деятельности в Республике Казахстан на 2005-2007 годы.
Утверждена Указом Президента Республики Казахстан от
25 января 2005 года №1513 // ... ... ... С., ... С. ... ... индустрии
в Казахстане // Диверсификация экономики Казахстана: ... ... ... ... конф., 19 октября 2005 г. / отв. ред.
Г. Смаилова. – ... ... 2005. – С. ... Е. ... ... диверсификации экономики Казахстана //
Диверсификация экономики Казахстана: проблемы и ... ... ... 19 октября 2005 г. / отв. ред.
Г. Смаилова. – Алматы: ИМЭП, 2005. – С. ... Through ... and ... ... ... ... // UNIDO (United Nations ... Development Organization). –
Vienna, 2002. – P. 125–200.
Инновационный путь развития для новой России / под ред.
В.П. Горегляда. – М.: ... 2005. – 343 ... ... 2005 ... 25 сәуірдегі № 387 Қаулысымен бекiтiлген ҚР ... ... ... және дамыту жөнiндегi 2005–2015 жылдарға
арналған бағдарлама. – Астана, 2005 // http://www.zakon.kz.
Яковлев А. ... ... ... и ... ... ... Ближнего Востока и Юго-Восточной Азии // ... ... – № 3. – С. ... 2007 ... ... ... / ред. ... Мешімбаева. – Астана, 2008. – 494 б.
ҚР Ғылым қоры // file:///C:/Documents%20and%20Settings/moti/
Local%20Settings/Temporary%20Internet%20Files/Content.IE5/IBQBE5E7/284,5
Бурханов А. ... ... ... ... наук // ... ... процессах. – 2005. – № 2 (4). – С. 142.
OECD Science, Technology and Industry Outlook 2004. – Paris: ... 2005 // http: ... ... в ... ... ... и задачи Союза
ученых. – Алматы: Союз ученых, 2006. – 62 ... В.А. ... ... ... ... ... – М.: ... 2000. – 231
с.
Жылжақсынова Ш.П. Инновациялық дамудың әлемдік тәжірибесі
// ... ... – 2007. – № 3. – ... бб.
Иванова Н.И. Национальная инновационная система // Вопр. экономики. – М., −
2001. – № 7. – С. ... Н.И. ... ... и ... ... ... ... и
инновационной деятельности // Инновации. – СПб. – 2003. – № 4. – С. ... Е.А., ... А.С. ... ... – путь к ... ... – СПб. – 2004. – № 5. – С. ... А., Скирка А. Шаг вперед, два шага вперед
// http://www.expert.ru/printissues/kazakhstan.
Барлыбаева Н.А. Национальная ... ... ... ... ... развития. – Алматы: Экономика, 2006. – 199 с.
Важна интеллектуальная инфраструктура // Деловой мир. – 2007. – № 2 ... ... ... қор» ... ... // ... ... мен инвестицияларды сақтандыру бойынша мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы» // http://www.kecic.kz.
-----------------------
Жұмыссыздар мен ... ... ... ... ... әл-ауқатын жақсарту
Әлеуметтік инфрақұрылымның даму деңгейін көтеру
Экологиялық таза ортада өмір сүруді қамтамасыз ... ... ... оған ... ... ... ... үйлесімді дамуының негізі ретінде бос уақытты көбейту
Адамдардың өмірі мен еңбек етуінің қауіпсіздік жағдайын қамтамасыз ету
Сапалы ... ... ... ... ... ... ... өсу
әлеуметтік-экономикалық
экологиялық
Қоғамның әл-
ауқатының артуы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын 2007-2009 жылдары iске асыру42 бет
Верификация инфрақұрылымының аналитикалық моделі5 бет
Деректер базасы дегеніміз не? Деректер базасын басқару жүйесі дегеніміз не? Деректер моделінің қандай негізгі типтері бар7 бет
Зерттеу процессі кезіндегі экспериментті жоспарлау әдістері жайлы9 бет
Леонтьев – тарихы, теориясы, экономика моделі13 бет
Математикалық модельдің құрылуы және таралу динамикасы10 бет
Модель және оның түрлері4 бет
Өткір ішек инфекциясының таралу динамикасының математикалық моделін құру12 бет
RDF моделінің синтаксисі33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь