Қазақстан Республикасының инвестициялық климаты. Шетелдік инвестициялар, оларды тиімді пайдалану саясаты

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
I ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Инвестицияның мән.мағынасы, түрлері және қайнар көздері ... ... .5
1.2 Инвестициялық саясатты тиімді жүргізудің экономикалық маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ
КЛИМАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.1 Елiмiздiң инвестициялық жағдайы, мәселелерi және шешу
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.2 Шетелдік инвестициялар, оларды тиімді пайдалану саясаты (мұнай өнеркәсібі негізінде) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
“Қазақстан өз азаматтары үшiн өмiр сүрудiң жоғары стандартын жасай отырып, әлемнiң тиiмдi дамып келе жатқан елдерiнiң қатарына қосылуға тиiспiз. Бiз мұны ұлтымыз бен экономикамыз бәсекеге қабiлеттi болған жағдайда ғана iстей аламыз” деп Елбасымыздың “Қазақстан экономикалық, әлеуметтiк және саяси жедел жаңару жолында” атты Қазақстан халқына Жолдауында ерекше атап өттi.
Тарихта қандай мемлекет болмасын бүгінгі таңда халықаралық инвестициялық істесуге барады және шетелдік инвестицияларды тартуға ынталы болып келеді. Өйткені экономикалық заңдылық бойынша өздігімен тұйықталған экономика ешқашан тиімді экономикалық дамуды қамтамасыз ете алмайды.
“Қазақстан өз азаматтары үшiн өмiр сүрудiң жоғары стандартын жасай отырып, әлемнiң тиiмдi дамып келе жатқан елдерiнiң қатарына қосылуға тиiспiз. Бiз мұны ұлтымыз бен экономикамыз бәсекеге қабiлеттi болған жағдайда ғана iстей аламыз” деп Елбасымыздың “Қазақстан экономикалық, әлеуметтiк және саяси жедел жаңару жолында” атты Қазақстан халқына Жолдауында ерекше атап өттi.
Осындай бәсекеге қабiлеттi ұлттық тұрақты экономиканы қалыптастырудың негiзi экономиканың тиiмдi саясаттар мен стратегияларды жүргiзiп, оны iске асыруына байланысты. Осы экономикалық саясаттардың iшiнде инвестициялық саясатының орны айтарлықтай болып табылады. Өйткенi негiзгi капиталды инвестициялауда қаржылық және өнеркәсiптiк корпорациялар, инвестициялық және осының негiзiнде өндiрiске тiкелей инвестиция тартуды жүзеге асырады. Ал өз кезегiнде инвестиция экономиканың тиiмдi дамуының қайнар көзi болып табылады. Сонымен қатар, экономикадағы инвестицияларды ұтымды пайдалану, оларды өнеркәсiптiң өңдеушi саласына тартуда, отандық инвестициялардың көлемiн арттыруда, шетелге инвестиция шығаруда отандық корпорациялардың инвестициялық саясатының маңыздылығы жоғары екендiгi белгiлi.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын бүгiнгi таңда елiмiз үшiн маңызды болып отырған “Қазақстан Республикасының инвестициялық климаты” деп алдым. Бұл тақырыптың өзектiлiгi еліміз өз инвестициялық саясатын тиiмдi жүргiзiп оны экономикада iске асыра бiлсе, онда елiмiз алдағы уақытта экономиканың шикiзат бағытынан қол үзiп, дамудың индустриялы-инновациялы жолына түсер едi.
Қазақстан Республикасының инновациялық мәселелерге қызығуы XXI ғасырдың әлеуметтiк – экономикалық дамуында ең бiрiншi ғылыми техникалық дамумен байланысты болып отыр. Елдiң негiзгi экономикалық дамуына , яғни өндiрiс пен ғылыми-техникалық ресурстарды жоспарлау үшiн инновациялық қызмет ең қажеттiсi. Ал осы инновациялы өндiрiстi дамыту үшiн ең бiрiншi инвестициялық қолдау көрсету қажеттiгi туындайды.
1. Шарп У. Александр Г. Бейли Дж. Инвестиции – М: Инфра, 1998 г.
2. Оспанов М.Т. Иностранный капитал и инвестиции. – Алматы: 1997 г.
3. Хусанов Б.Д. Прямые иностранные инвестиции: глобальные и региональные тенденции 90-х годов. // Известия. Серия обественных наук, 2003, №3.
4. С.И. Шушкина «Инвестиционный проектирование» практические руководства по обоснованию инвест. проект – Москва, - 1995 г.
5. Экономика: Учебник / Под ред. А.С.Булатова. – М., 1995, гл. 12.
6. Экономическая теория (политэкономия). Учебник. Под общей ред. В.И. Видяпина, Г.П. Журавлевой. - М., 1997.
7. Экономическая теория./ А.И. Добрынина, Л.С. Тарасевича. Санк-Петербург – 2001г.
8. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
9. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – СПб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
10. Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы, 2003 ж.
11. Назарбаев Н.Ә. “Қазақстан экономикалық, әлеуметтiк және саяси жедел жаңару жолында”. Қазақстан халқына Жолдауы, Алматы: атамұра, 2005. – 48бет.
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2006г. №5.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
.......................................3
I ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ... ... ... ... ... және ... көздері .........5
2. Инвестициялық саясатты тиімді жүргізудің экономикалық маңыздылығы
...................................................................
.....................7
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ
КЛИМАТЫ
............................................................................
..............................13
1. Елiмiздiң инвестициялық жағдайы, ... және ... ... инвестициялар, оларды тиімді пайдалану саясаты (мұнай
өнеркәсібі ... ... өз ... үшiн өмiр ... ... ... жасай
отырып, әлемнiң тиiмдi дамып келе жатқан ... ... ... Бiз мұны ... бен ... ... ... болған
жағдайда ғана iстей аламыз” деп ... ... ... және ... ... жаңару жолында” атты Қазақстан халқына
Жолдауында ерекше атап ... ... ... ... ... таңда халықаралық
инвестициялық істесуге барады және ... ... ... ынталы
болып келеді. Өйткені экономикалық заңдылық бойынша өздігімен тұйықталған
экономика ешқашан тиімді экономикалық дамуды қамтамасыз ете ... өз ... үшiн өмiр ... жоғары стандартын жасай
отырып, әлемнiң тиiмдi дамып келе жатқан ... ... ... Бiз мұны ... бен ... ... қабiлеттi болған
жағдайда ғана iстей ... деп ... ... ... және ... жедел жаңару жолында” атты ... ... ... атап ... бәсекеге қабiлеттi ұлттық тұрақты экономиканы қалыптастырудың
негiзi экономиканың тиiмдi саясаттар мен стратегияларды жүргiзiп, оны iске
асыруына байланысты. Осы ... ... ... ... орны ... ... ... Өйткенi негiзгi капиталды
инвестициялауда қаржылық және өнеркәсiптiк корпорациялар, инвестициялық
және осының негiзiнде өндiрiске ... ... ... ... ... өз ... инвестиция экономиканың тиiмдi дамуының қайнар көзi ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсiптiң өңдеушi саласына тартуда, ... ... ... ... ... ... ... корпорациялардың
инвестициялық саясатының маңыздылығы жоғары екендiгi белгiлi.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын ... ... ... үшiн
маңызды болып отырған “Қазақстан Республикасының инвестициялық климаты” деп
алдым. Бұл тақырыптың ... ... өз ... ... тиiмдi
жүргiзiп оны экономикада iске асыра бiлсе, онда елiмiз ... ... ... бағытынан қол үзiп, дамудың индустриялы-инновациялы
жолына түсер едi.
Қазақстан Республикасының инновациялық ... ... ... ...... ... ең ... ғылыми техникалық
дамумен байланысты болып отыр. Елдiң негiзгi экономикалық дамуына , ... пен ... ... жоспарлау үшiн инновациялық
қызмет ең қажеттiсi. Ал осы ... ... ... үшiн ең ... қолдау көрсету қажеттiгi туындайды.
Осылайша мен, курстық жұмысты орындау барысында алдыма ... мен ... ... ... ... мәнiн және оның экономиканың тиiмдi
дамуындағы қажеттiлiгiн аанықтау;
• Инвестициялық саясаттың iске асу ... және оған әсер ... ... Осы инвестициялық саясатты iске асырудағы корпорациялырдың
инвестициялық iс-әрекетiнiң маңыздылығын ... ... ... ұлттық экономикада тиімді пайдалануды
қамтамасыз ету жолдарын анықтау қажеттіліктері.
• Қазақстандағы ... ... ... ... мен ... тоқталу;
• Елiмiздiң мұнай және газ саласы бойынша қызмет етiп ... ... ... ... болып отырған негiзгi
бағыттарын ұсыну болып табылады.
I ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛI
1.1 Инвестицияның мән-мағынасы, түрлері және қайнар ... ... ... табу ... ... ... мүлiктiк және интелектуалдық құндылықтардың барлық түрi.
Инвестициялық қызметтiң негiзгi мақсаты ... ... ... пен ... ... ... ... тиімді және тұрақты дамуындағы маңыздылығы
жоғары. Инвестиция негізінде бос капиталдардың, мемлекеттік қаржылардың
және шетелтік ... ... ... ... ... ... салаларға капитал ағымдары орын алады. Бұл әсіресе ұлттық маңызы
бар өнеркәсіп және өндіріс түрлерін дамыту үшін ... ... ... ... ... шетелдік инвестицияларды тиімді пайдалану,
оларды активті инвестицияларға бағыттау ... орны ... ... ... ... келесi үш түрiн көрсетуге
болады:
• Физикалық активтегi инвестициялар;
• Ақшалай ... ... ... емес ... ... ... ... жүргiзiлетiн инвестицияларды ... деп ... ... ...... ... ... шығарған акциялар, облигациялар және басқа да
бағалы ... ... ... ... ... ... активтегi инвестициялар нақты инвестициялар болып
табылады. Нақты инвестициялар бұл өндiрiстiк капиталға ( ... ... ... ... ... ... ... капиталдық
салымдар. Бұлардың барлығы экономикада қозғалмайтын мүлiктермен байланысты.
Сыртқы инвестициялар тiкелей және портфельдi болып бөлiнедi. ... тура ... ... ... қатысуға құқықтар бередi,
ал портфельдi инвестицияларда мұндай құқықтар болмайды.
Инвестициялар сондай-ақ пассивтi және ... ... ... ... - ... ескiрген құрылғыларын жаңарту
және қызметкерлер мен жұмысшыларды ... ... ... ...... ... ... деңгейін, инновациялық жаңашылдықтарға, осы заманғы талаптар
мен стандарттарға сай негізде арттыру мақсатында салынған инвестициялар.
Инвестициялық жобалау – бұл ... ... ... яғни ... ... ( ... түсiндiрме
жазбалар, инвестициялық жобаның және т.б. материалдардың бизнес-планы).
Инвестициялық жобалаудың ... ... ... жобаның құнын
анықтайтын смета құру ... ... ... ... ... және ... ... тұрады.
Инвестиция объектiлерi болып жаңа инновациялық өнiм ... ... ... ... ... ... техникалық қайта жабдықталушы
және өндiрiс көлемiн кеңейтушi кәсiпорындар, ғимараттар, негiзгi ... ... ... ... ... қарай келесiдей
ерекшеленуi мүмкiн: ... ... ... мемлекеттiк
маңызы бар салалар, инновациялық және т.б. ... ... ... ... ... ... ... немесе жекелеген жобалық-конструкторлық
жұмыстарға қатысу.
Инвестиция – экономикалық ... ... ... ... ... ... дамыту кезеңінде ішкі қаржылындыру ... ... ... да ... ... ... және ... пайдалану мәселелері өте маңызды орын алуда.
Жалпы экономикада ... ... ... ... көздеріне
келесі қаржылар мен капиталдарды жатқызуға болады:
• Экономикадағы бос қаражаттар;
• Ұлттық банк немесе ... ... ... шығарған қарыз
түріндегі бағалы қағаздары;
• Кәсіпорындардың акция шығару арқылы қаржы тартуы;
• Мемлекеттен арнайы берілетін немесе жеңілдікті инвестициялар;
• Халықтың әр ... ... ... ұзақ ... несиелері;
• Шетелдік инвестициялар.
Тікелей шетел инвестициялары қазіргі ... ... ... ... негізі – халықаралық өндіріс жүйесін дамыту.
Халықаралық инвестициялаудың әлемнің ... ... ... ... жинақталған елдерден осы капиталға мұқтаж болып ... ... ... Ал ... ... әлемдік қоғамның тұрақты әрі
біркелкі дамуы қамтамасыз етіледі.
Әлемде салымдарының көлемі бойынша ең ірі 100 ... ... ... ... ... ... шетелдерге инвестиция
салымдарының ... 1,4 трлн ... ... ... Осы ... ... АҚШ, ... Германия және Оңтүстік Корея елдері
жатады. Осы компаниялардың стратегиясы тікелей шетел инвестицияларының өсе
түсуін ... ... ... осы алашқы 100 компанияның үлесі 42%-ды
құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ал дамушы елден шыққан трансұлттық компаниялар Оңтүстік
Кореяның «Дэу», Сингапурдың «Крейтив технолджи» ... ... 60%-ын ... ... ... 10-20 жылда шетелдік инвестициялардың басым бөлігі қазіргі жаңа
индустриялы елдер аталып кеткен Оңтүстік Шығыс Азия елдеріне ... ... ... тиімді пайдалану және оларға қолайлы орта
қалыптастыруда шетелдік инвестициялардың алатын орны ерекше болды. Жоғарыда
атап өткен қазіргі шетелге ... ... ... ... ... ... ... Республикасының өзі кезінде ұлттық экономикасын шетелдік
инвестициялар арқылы дамытқан болатын. 1992 жылы осы аталған елдер ... ... ең көп ... ... ... ел болды. Осының
негізінде Азиялық инвестициялық бумға Қытай экономикасы үлкен әсер етті.
1.2 Инвестициялық саясатты тиімді ... ... ... саясат және инвестициялық жоба ұғымдапы тікелей
байланысты:
• Бiрiншi – белгiлi бiр нәтижелерге жету ... және ... да ... iске ... ... ... әрекеттер жиынтығы;
• Екiншi – қандай да бiр қызметтi iске ... ... ... және ... документтер жүйесi.
Жобаны әзiрлеудiң және iске асырудың кезеңдерi:
• Инвестициялық ойды қалыптастыру;
• Инвестициялық мүмкiншiлiктердi зерттеу мен талдау;
• Құрылыстың, ... ... ... қайта
жабдықталуының техника-экономикалық негiздемесi;
• Келiсiм-шарт документтерiн дайындау;
• Жобалық документтердi дайындау;
• Құрылыстық-монтаждық ... ... ... ... ... талдау жүргiзу.
Инвестициялық ойды қалыптастыру келесi жағдайларды қарастырады:
• Ойды таңдау және алдын-ала дәлелдеу;
• Техникалық шешiмнiң инновациялық, патенттiк және ... ... ... объектiлерi, ресурстар, қызметтер ), яғни жобаны iске асыруға
кедергi болатын ұйымдардың жағдайын ескеру;
• Сертификациялық қажеттiлiктердiң орындалуын ... ... ... ... ... ... ... және салалық басымдықтарын
алдын-ала көрсету;
• Жобаны iске асыруға ... бар ... ... ... ... ақпараттық меморандумын дайындау.
Әлемдік тәжірибеде кәсіпорынның дамуының негізін бизнес-жоспар құрап
және ол ... ... ... ... Егер жоба ... ... болса, онда бұндай жоба инвестициялық жобалар деп
аталады. Әдетте кәсіпорынның кез келген жаңа ... ... ... байланысты болады.
Экономикада жобалардың екі түрі болады:
• Тактикалық;
• Стратегиялық;
Тактикалық жобалар әдетте шығарылған өнім ... ... ... ... ... ... ... болады.
Стратегиялық жобалар – меншік нысанының өзгеруін немесе ... ... ... болады.
Жалпы инвестициялық саясатты іске асырғанда жобалар жобалық кезеңдер
арқылы іске асады. Оларға:
1. Жобаны ... Бұл ... ... ... жағдайы және
дамуының неғұрлым маңызды салаларын талдайды. Бұл таңдаудың негізі
көбінесе бизнес-ойлар түрінде болады. Егер бірнеше тиімді бизнес-ойлар
бар ... ... ... ... ... ... келесі кезеңге
өтеді;
2. Жобаны дайындау. Бұл кезеңде нақты шешім қабылдау үшін жобаны барлық
жағынан: ... ... ... экономикалық,
институционалдық талдау қажет. Бұл кезеңде маңызды шара болып жобаның
жекелеген есептерін ... ... ... табу және ... Жобаны экспертизиялау. Жобаны іске асырудан бұрынғы оны жүйеленген
сынақтан өткізу ... ... ... ... болып
саналады. Егер жоба стратегиялық инвестициялар арқылы ... онда ... өзі ... экспертиза жүргізеді. Ол сынақты
консалтингтік фирмалар арқылы жасауы ... ... іске ... Бұл ... ... ... ... іске асуымен
сипатталады. Мұнда кәсіпорынның инвестициялық жобасының ... ... ... іске ... ... ... және инвестордың қалауын
қамтамасыз етуді көздейді.
5. Иинестициялық жобаның ... ... Бұл ... ... іске асып, аяқталғанымен көрініс ... Яғни ... ... мен оның ... ... ... тиімділігін бағалау жүргізіледі.
Инвестициялық саясатта жобалардың түрлері олардың ... ... ... қызмет етуіне байланысты.
1. Ескірген өндірісті ... ... ... ... ... Масштабы өзгеріссіз деп есептеледі.
Инвестициялық жобаның бұл түрі ... ... әрі ұзақ ... ... ... ... ... немесе құрылғыларды ауыстыру, яғни ағымдағы
өндірістік шығындарды азайту мақсатында көрінеді.
3. ... ... ... ... ... ... ... байланысты
инвестициялық жобалар. Ол үшін өте күрделі шешімді және рынокты ... ... ... Сонымен қатар, өндіріс өсуімен қатар бірге
өсетін шығын мен пайданың өсу ... ... Жаңа өнім ... немесе қызмет көрсетуге байланысты инвестициялық
жобалар.
5. Экологиялық сипаттағы жобалар. Инвестициялық жобалауда экологиялық
талдау ... ... ... табылады. Егер инвестициялық жоба
экологиялық негізде қызмет етсе, ол қоршаған ортаны ... ... ... қажет етеді. Мұнда екі сұрақ туындайды: біріншісі,
бағасы арзан, бірақ қоршаған ортаны ластайтын технологиялармен ... ... ... ... және ... ... таза
технологияны қолдану болып табылады.
Инвестициялық ... құра ... мен оны iске ... мерзiмiн
инвестициялық цикл деп атайды. Инвестициялық цикл үш кезеңнен тұрады:
• Инвестициялауға дейiнгi кезең – алдын ала зерттеулер мен инвестициялық
жобаны ... ... ... ... ... ... ... – нақты түрде өндiрiске немесе қызмет көрсету
саласына, құрылысқа инвестиция ... ... ...... ... ... ... өндiрiс
мерзiм уақыты аралығы.
Осы кезеңдердiң әрқайсысының периодтары мен жекелеген мақсаттары бар.
Инвестициялау алдындағы кезеңде ... және ... ... ... ала әр ... ... жүргiзiп, тиiмдi варианттарды
қарастырады. Бұл жағдайды ... ... ... ... ... ... жаңа инновациялық өнiм немесе қызмет
түрiн өндiруге бағытталған ... ... ... ... ... ... ... кеңейтушi кәсiпорындар, ғимараттар, негiзгi қорлар
жатады. Инвестиция объектiлерi ... ... ... ... мүмкiн: коммерциялық, әлеуеттiк, экономикалық, мемлекеттiк
маңызы бар салалар, инновациялық және т.б. Сондай-ақ циклдық сипатына ... ... ... қатысу немесе жекелеген жобалық-конструкторлық
жұмыстарға қатысу.
Сурет-1 – Инвестициялық саясаттың жүзеге асу ... да ... ... ... ... болып ғылыми-
техникалық прогрестiң жаңа ... ... ... жаңа
сатыларына алып шығатын және өте тиiмдi ... ... ... мен оны
iске асыру болып табылады. Инвестицияның қарқынды мөлшерi әсiресе негiзгi
өндiрiс құрал-жабдықтарының 80% ескiрген, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы үшiн маңызы ерекше.
Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, ... ... ... ... ... деп атап ... Ал ол үшiн даму
жағынан артта ... және ... ... тән, ... ... ... ... экономикадан тұрақты экономикалық өсудi қамтамасыз
ететiн жоғары индустриялы-техникалық өндiрiстi ... етiп, ... ... мен ... ... ... Ол үшiн ... көп мөлшерде инвестиция тартылып және олар ... ... тиiс. ... ... үшiн ... ... ... өңдеушi салаларға
шетелдiк иныесторлар қаржы ... ... ... себебi олар үшiн
инвестицияны салып, одан жылдам пайда түсiретiн ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, негiзгi капиталды
инвестициялау негiзiнен шикiзаттық ... ... ... ... ... өнiм шығаруға ынталы емес, себебi олар дайын, сапалы өнiм
шығару арқылы өз елдерiне бәсекелес болуға ұмтылмайды. Оларға керегi бiздiң
шикiзатымыз ... ... ... ... ... 80% шикiзаттық
өндiрiске салынуда.
Инвестициялық стратегия ұзақ ... ... ... және шетелдік инвестициялардың тұрақты дамуын, оларды
тартудың және ... ... ... ... ... болашақтағы
инвестициялық бағдарларды айқындайды. Ал осы инвестициялық стратегияның
iске асуы үшiн ... ... ... ... және рынок
құрылымының өзгерiсiнде инвестициялық ... iске ... ... саясаттарды iске асырғанда келесi қағидаларды ескеру қажет:
• Қарастырылып ... ... ... ғылыми-техникалық,
экологиялық және әлеуметтiк тиiмдiлiктерiн максималдау;
• Шетелдік капитал ... ... ... ... ... ... емес ... iске асырғанда ақша ресурстарын тиiмдi
пайдалану;
• Шетелдік ... ... ... мемлекеттiк қолдауларды
қажет ету;
• Шетел инвесторларыннан несие және ... ... ... ... ие ... ... тәуекелдiлiктердi минималдауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... сақтандыру және ... ... ... ... ... ... ... сипаттағанда инвестициялық
жобаның техника-экономикалық негiздемесiн қалыптастыру болып табылады. Осы
техника-экономикалық ... ... оған ... ... және ... ... ... инвестициялық саясаттың жағдайын сипаттағанда инвестициялық
жобаның техника-экономикалық негiздемесiн қалыптастыру болып табылады. Осы
корпорацияның ... ... ... оған ... ... және тағы басқа қатысушы тұлғалар қатысады.
Инвестициялық саясаттың негiздемесiн талдағанда келесi iшкi ... ... ... ... ... ... көлемiн, номенклатурасын және сапасын талдау;
• мерзiм бойынша инвестиция негiзiнде iске қосылатын өндiрiстiң жалпы
шығындарын және капитал ... ... осы ... ... ... ... ... эксплуатациялық шығындар;
• ақысы төленiп, әлi құрылмаған құрылғыларды қолдану тиiмдiлiгi
мүмкiншiлiгiн ескеру;
• негiзгi және ... емес ... ... ... корпорацияның есеп саясаты бойынша ... ... ... ... ... ... асыру үшiн ең бiрiншi
корпорацияның инвестициялық ... ... Ал өз ... ... шешемi оның қаржылық шешiмiмен тығыз байланыста
болады. Оны келесi суреттерден көре аламыз:
Сурет-2 – Корпорацияның инвестициялық шешiм қабылдауындағы
қарастыратын құралдар
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... және шешу ... Республикасының бүгiнгi әлемнiң экономикалық ... ... ... ... ... ретiндегi орны оның рыноктық
қатынастағы дамушы ел деп танылуы болып табылады. Рыноктық ... ... ... ... өз егемендiгiн алғаннан бастап осы
уақытқа дейiн даму үстiнде. Рыноктық қатынастардың ... ... ... ... шаруашылық қызметтердiң тиiмдi қызмет етуiн ... ... ... Қазақстанда Республикасында инвестициялық
қызметтiң дереу тоқталуымен белең алды. 1991-1996 жылдар аралығында ... ... ... тұрақты түрде кемiп отырды. Осы аралықта негiзгi
капиталға салынған ... ... ... 10 есе ... ... инвестиция ағымы азаюымен ... ... ... ... ... ... ... экономикада өндiрiстер
құлдырап, көбiсi банкротқа ұшырады. Сондай-ақ бұрынғы құралдардың жаппай
тозуы басталды. ... ... ... ... ... ... өсе ... Республикасының егемендігін алған жылдардан кейінгі ... ... ... еліміз экономикасының инвестицияларға деген
мұқтаждығы өте жоғары болды. Ол жылдары отандық инвестициялардың әлі ... ... ... ... ... сол ... ... елдегі
тиімді ресурстық жағдайларды ескере отырып, шетелдік ... ... ... ... ... Осы ... шетелдік
инвестициялардың басым бөлігі шикізаттық салаларға ағыла бастады ... ... тыс ... ... Оның ... Қазсқатан Республикасы
бүгінгі таңда түсіне бастағанымен, шаралар қолдануға әлсіздік танытып отыр.
Оған ... ... ... ... ... ... ... бей-
берекет, сырапсыз қызмет етуде, сонымен қатар ірі, маңызды ... ... ... ... ... ... өтіп ... Оның
барлығы кезіндегі инвестициялық дағдарысты жылдардың ... ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану және
ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... ... көре аламыз. Оған мысал ретінде Оңтүстік Корея елінің шетелдік
инвестиция ... атап ... ... кейiнгi жылдары Оңтүстiк Корея елiнiң табиғи ресурстары
азайып, халықтың өмiр сүруiнiң деңгейi төмендеп, ұшқыр инфляция етек ... ... ... ... ... ... ... экономикалық реформаларды
1962 жылдан бастап 5 жылдық экономикалық даму ... ... ... Бұл ... ... инвестицияларының көптеп келуiне жағдай жасауға
бағытталды.
Шетел инвестицияларының басым көпшiлiгi алғашқы жылдары ... ... ... ... ерекше серпiн берген 60-80-шi
жылдардағы инвестициялардың көптеп ағылуы ... ... ... 46 ... доллары, оның iшiнде 39,2 млрд. (88%) сыртқы
қарыздар негiзiнде көрiнiс тапты. Шетелдiң ... ... ... ... мен жағдайлар негiзiнде берiлдi.
Бұл несиелердiң басым ... ... ... ... жол немесе автомобиль жолдарын, ... ... ... ... шаруашылық, денсаулық сақтау мен бiлiм беру салаларына
салынды. Жеке кәсiпкерлiкке несиелердi көп мөлшерде беру ... ... ... ... себепшi болды.
Капиталды салымдардың басым бөлiгi өңдеушi өнеркәсiпке және өндiрiстiк
инфрақұрылымға жұмсалды. Бұл салалардың ... ... жеке ... ... еттi.
Оңтүстiк Корея Республикасының экономиканы қайта құрудың 1-шi
кезеңiнде ... ... орны ... ... Осы ... ... қажеттi деген салаларын жоғары деңгейде дамыту көзделдi. Шетел
инвестициялары ... ... ... ... ... жарғылық
негiзде жұмыс iстедi.
Қаржы Министрлiгi шетел инвестцияларына ешбiр қарсы болмады, егер олар
келесi талаптарға жауап бере алса:
... ... ... ... ... ... керек (темiр
жол, байланыс, суқоймалары, ойын бизнестерi, радио және ... ... ... ... ... ... қордан аспауы керек (егер кәсiпорын
60%-дан жоғары өндiрiстiк өнiмдер экспортқа шығаратын болса);
• Шетел инвесторы елдегi салық жеңiлдiктерi туралы шараларға ... ... ... нақты ағылуы арнайы еркiн экономикалық
аймақтардың болуымен көрiнiс табады. ... ... ... ... ... ... аймақтар бар, яғни онда 500 мың жұмысшылар ... ... ... 80-шi ... ... инвестициялары түбiрлi өзгерiске ұшырады.
Елдегi капиталдың жинақталған көздерi керiсiнше инвестицияларды сыртқа
шығару ... ... ... ... ... ... өз
инвестицияларын сыртқа шығара бастады. Бүгiнде елiмiздiң сырттан ... ... ... осы ... инвестициялары екенi бәрiмiзге
белгiлi.
Мемлекетiмiз осы мәселеге тiкелей араласа ... Ол ... ... ... ... жүргiздi, шетлдiң тура
инвестициялар ... ... ... ... ... iшкi ... ... дамытты. Осылайша 1997 ... ... ... ... өсу бағытына бет алды. Оның өсiмi 1997 жылы ... жылы – 41,9%, 1999 жылы – 3,8%, 2000 жылы – 29,4%, 2001 жылы – ... ... ... ... ... басым көпшiлiгi
елiмiздiң шикiзаттық қорын игеруге салынып отыр. ... ... ... өзi осы ... ... ... ... мұнайға деген
бағаның өсуiмен байланысты ... ... Ал ... тұрақты өсуiн
қамтамасыз ету үшiн өндiрiстiң ... ... ... ... ... Ол үшiн осы салаларға инвестиция салуды ... ... ... ... алу ... ... оның ... 2005 жылы
негiзгi капиталға тартылған инвестиция мөлшерiмен анық көруге болады.
(сурет 3).
Қ.Р-ның ... ... ... ... ... ... ... салаларға тартылуда. Өйткенi шетелдiк
инвесторлар дайын өнiм ... ... ... ... олар ... сапалы өнiм
шығару арқылы өз елдерiне бәсекелес болуға ұмтылмайды. Оларға ... ... ... отыр. Бүгiнде шетел инвестицияларының 80% шикiзаттық
өндiрiске салынуда. Оны ... ... көре ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... жатқан шетел инвестициясының құрылымы
Бүгiнгi таңда Қазақстан экономикасының дамуы негiзiнен инвестицияның
көп ... ... ... байланысты. Өйткенi елiмiз өндiрiсiнiң
жалпы деңгейi мен оның даму ... ... ... ... ауқымынан
10 есеге артық болып табылады. Бұл ... жету үшiн ... ... ... ... инвестицияның да үлесiнiң артуын
басты орынға қойып, ұлттық инвесторлардың инвестициялық саясатын өндiрiстiң
өнеркәсiп және өңдеушi саласына ... ... ... ... iшкi ... ... бiрден-бiр көзi жағдайы
жақсарған отандық корпорациялардың, екiншi ... ... және ... ... инвестициялық саясатын дамыту
және оларды ұлттық экономиканы дамытуға деген ынталарын ... ... ... ... ... капиталды инвестициялауда әр түрлi
корпорациялардың алатын орны ерекше, ... ... ... ... ... ал ... және тағы басқа корпорациялар
өндiрiске тiкелей инвестиция ... ... ... ... ... қазiргi келiп жатқан ... ... ... әлемдiк тарнсұлттық корпорациялардың бiздiң
экономикамызға салған инвестициясында ... ... ... ... ... ... ... АҚШ, Ұлыбритания, Жапония және
Оңтүстiк Корея елдерi екенi ... Осы ... ... елiмiздегi басты
және кең көлемде қызмет етiп ... ... ... болады:
Шеврон, Бритиш Газ, Аджип, Сумимото Корпорейшн, Эльф ... БМВ, ... Оман Ойл ... ... ... ... LG және ... корпорациялар жатады.
Олардан тартылған инвестициялардың дерлiк бөлiгi өндiрiстiң ... ... және газ ... өндiруге салынуда. Инвестиция негiзiнен
экономика дамуына жақсы орай. Ол арқылы тек қана ақша ғана ... ... ... ... ... жақсы нарықтар
келедi. Бiрақ экономика дамуының сапалылығы сол инвестициялардың ... ... ... ... ... және отандық
корпорациялардың инвестициялық саясаттары ұлттық экономиканың ... ... ... және одан да ... ... мүмкiншiлiктердi iске
асыра алмай отыр. Әрине бiзге белгiлi шетелдiк трансұлттық компаниялар бұл
инвестициялық саясатқа ынталы емес, бұны ... ... жолы ... өз инвестициялық қызметтерiн өңдеушi өнеркәсiп саласына
бағытттау, сонымен қатар ... ... ... ... қолданудың тиiмдi жолдарын қарастыру қажеттiгi туындап
отыр. Мұндай тиiмдi инвестициялық саясаттың қажеттiгi 2005 жылы ... ... ... мұнай шикiзаты өндiрiлдi. Осының 52,6 млн. Сол ... ... ... Ал осы ... минералын шикiзат күйiнде емес мұнай-
химия өнiмдерi ретiнле өңдеп ... оның құны төрт есе ... ... екен.
Сонымен қатар, мұнайдың осындай өңделген өнiмдерiне әлемдiк рынокта жылдан-
жылға сұраныста артып келе жатыр. Мысалы, соңғы 30 ... ... ... 80%, ... өсiмi 300%, ал ... өсiмi 550% ... ... жағдайларды ескере отырып, елiмiздiң отандық ... ... ... ... ... корпорациялары (“КазМунайГаз”, ОАО “СНПС –
Актобемунайгаз”, “Карачаганак Петролеум Опереитинг”, ТОО ... ... ЗАО ... және т.б. компаниялар) өздерiнiң
инвестициялық саясатын жалпы түрде келесi бағыттарда құру ... ... ... мен ... ... және ... пайдалану;
• Корпорацияға инвестиция тартудың тиiмдi көлемiн және оның қажет
деңгейiн алдын-ала анықтау;
• Тартылған ... ... ... ... дамытуға немесе
өнеркәсiп саласын дамытуға ынталандыру;
• Инвестиция тартудың әр ... ... ... ... ... ... немесе мемлекеттiк гранттар) өздерiне ең
ұтымды көздерiн анықтау;
• Инвестициялық тәуекелдiлiктерiн барынша азайту немесе сақтандыру;
• Негiзгi ... ... баса ... ... ... ... өнеркәсiбiн дамытуды қолға алу;
• Мұнай саласында инновациялық жоғары технологияларды пайдалануды дамыту
және шетелдерден қажеттi жаңа технологияның ... ... ... және газ ... қызмет ететiн отандық және ... ... ... ... салаларын инвестициялауға
ынталы болуы керек;
• Корпорациялардың қаржы тарту мақсатындағы щығарған бағалы қағаздарының
қор биржасында өтiмдiлiгiн қамтамасыз ету;
• Осы мұнай-химия және ... ... ... ... мемлекеттiң
бөлген субсидиялары мен гранттарын ұтып алу болып табылады.
Сондай-ақ елiмiз көлемiнде және халықаралық деңгейде өз ... ... ... ... ... ... ААҚ халықаралық және
аймақаралық бесекелестiкте орнының ... ... ... ... ... ... және ол ... инвестициялық саясатын тиiмдi
ұйымдастыру арқылы бiз әлемдiк рыноктағы шетел компанияларына тойтарыс бере
аламыз. ... ... ... ... екi ... қызмет туындап отыр: өз
қызметiнiң тиiмдiлiгiн арттыру және ... ... ... ... ... ... ... телекомуникация саласында басты табиғи
монополия телекоммуникация жүйелерi мен ... ... ... ААҚ бәсекелестiк рынокта басты элементi бұл ... ... мен ... ... дәрежеде, халықаралық стандартарға
сәйкес дамыту болып табылады. Бұл шара бүгiнгi таңда iске ... ... ... ААҚ елiмiз аумағында жүргiзiп жатқан “Ұлттық
ақпараттық супермагистрал” торабынан ... ... жылы ... ААҚ ... ... аймағындағы байланыс
торабын жүргiзу қызметтерiн аяқтады, оның ұзындығы 2400 км ... ... ... ... мен ... ... ... торабын iске қосты, яғни ол: Петропавл – Көкшетау – ... ...... - ... – Талдықорған қалаларын жүйелендiрдi. Жобаның
құны 40,2 миллион евроны құрады және ... ... ... ... ... Алдағы жылдары Қазақстанның басқа аймақтарына ... ... ... ... ... қазiр 14 халықаралық автоматты станцияларды және 18 елмен
байланыс орнатуда. Яғни, елiмiз көлемiнде “цифровой” байланысты ... ... ... ААҚ ... ... ... толығымен iске асырса, 2006 жылы Азия мен ... ... ... iрi транзиттi орталыққа айналады. Бұл жоба
елiмiздiң 80% ... ... ... ... ... ... ... осы ұлттық компаниямыздың бiрi ААҚ ... ... ... ... iске асу ... деп айта ... Қазақстан Республикасы экономикасындағы инвестициялық қызметтiң
даму көлемiн келесi кестеден көре аламыз:
Кесте 1
Елiмiздегi ... ... ... ... (млн) |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... активтер |512332 |752645 |1158148 |1307249 ... ... ... |369084 |595663 |943398 |1099986 ... ... ... |21893 |43013 |85657 |146264 ... активтерiне инвестиция |140147 |153526 |207067 |202912 ... ... ... ... ... ... құрамында
негiзгi капиталға инвестицияның алатын үлесi айтарлықтай басым. Бұл әрине
жақсы көрсеткiш болып табылады. ... осы ... ... тартылған
инвестициялардың экономикалық қызмет түрi ... ... ... ... маңызы жоғары. Себебi, елiмiздегi негiзгi капиталға тартылған
инвестициялардың негiзгi бөлiгi тау-кен өндiрiсiне, яғни шикiзат саласының
капиталдарын дамытуға салынуды. Осы ... ... ... ... ... ... ... кестеден көре аламыз.
Кесте 2
Экономикалық қызметтер бойынша негiзгi ... ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... ... |369084 |595663 |943398 |1099986 |
|нбарлық ... | | | | ... ... ... |2471 |8179 |11986 |15972 ... өндiрiсi |155082 |296828 |417982 |457010 ... ... |44987 |71607 |104775 |103421 ... |13661 |21241 |40738 |50366 ... ... |6508 |9239 |12249 |9569 ... ... байланысты ендiгi жерде iшкi және сыртқы инвестициялардың
негiзгi бөлiгiн өңдеушi ... ... ... және ... ... ... ... Ол үшiн ондай салаға ... ... ... қолайлылықтар туғызуымыз қажет. Мысалы,
оларға салық жеңiлдiктерi, пайыз мөлшерлемесiнiң жоғары болуы және ... орта ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану саясаты (мұнай
өнеркәсібі негізінде)
Елге келеген шетелдiк инвестициялардың үлсi жылдан –жылға ... ... 1996 жылы оның ... 13%-ға, 1997 жылы – 22% және 1999-2000 жылдары
– 40%-ға өстi. ... ... ... ... ... ... 12,5 ... долларды құрады. Көрiп отырғанымыздай ... ... ... де ... ... көрсеттi. Сонымен
инвестициядағы дағдарыс экономикалық өсудегi ... ... ... деп ... ... ... 3-шi кестеден тiкелей шетел инвестицияларының өнеркәсiп
саласындағы үлесiн көре аламыз. Кестеден көретiнiмiз шетел инвесторларының
тiкелей инвестиция ... ... ... ... экономикасының тұрақты
дамуы емес, қайта бiздiң елдiң қойнауындағы шикiзат қорының молдығы ... Олар өз ... ... ... құю арқылы тез арада пайда
тауып, елiмiздiң шикiзат бағытындағы тұрақсыз экономикалы ел бола ... ... олар ... ... ... ... ол ... кейiн
дамып, сол елдердiң өздерiне бәсекелес болып табылады. Сондықтан, елiмiз
ұлттық ... ... ... қамтамасыз етуi үшiн ... осы ... ... ... ... салаларын басты орынға
қойып, оларға қолдау көрсетуi керек.
Кесте 3
2005 жыл бойынша тiкелей шетел инвестицияларының түсiмi
|Экономикалық қызметтiң түрi|Тiкелей шетел ... ... |
| ... ... ... ... | ... |
| |$ млн | |
| |% |$ млн ... | 4418,5 |3752,35 |
| |100 | ... ... | 3291,4 74,5 |2848,65 ... және газ ... | 3287,8 |2644,0 |
| |54,04 | ... ... | 301,1 |714,6 |
| |6,8 | ... ... ... | 136,6 |37,43 |
| |3,1 | ... ... ... ... ... өсу үрдiсi кейбiр
кәсiпорындардың қайта бас көтеруiне оң ... ... ... ... ААҚ мәлiметтерi бойынша 2004 жылы мұнай өндiрушiлердi ... ... ... 26 млн. АҚШ ... ... Сөйтiп, қазiргi
кездегi республикада машина жасау кешенiнiң үлесiне, статистика мәлiметтерi
бойынша, ... ... 3%-ы, ... ...... ... – 0,86%-ы келедi
екен. Мұның өзi бұл саланың перспективасы болашақта жоғары екенiн көрсетедi
Ендi елiмiздегi негiзгi капиталды инвестициялаудағы ... және ... ... ... 4-шi ... және 4-шi ... көре ... кестеден көретiнiмiз елiмiздiң негiзгi секторы болып табылатын
мұнай саласына инвестиция ... ... ... ... өсу ... Оның ... соңғы жылдары әлем рыногында мұнай бағасының құнының жоғары ... ... ... елiмiздiң iрi корпорациялары болып табылатын мұнай компаниялары
өздерiнiң инвестиция тарту саясатын негiзiнен өндiрiстiң шикiзат бағытына
бағыттап отыр. Ал бұл өз ... ... ... ... ... ұзақ
уақыт қамтамасыз етпейдi.
Кесте 4
Елiмiздiң мұнай саласын инвестициялаудың негiзгi капиталдағы үлесi
| |2000ж. |2002ж. |2003ж. |2004ж. |2005ж. ... ... |264204 |369084 |595664 |943398 |1099987 ... ... | | | | | ... млн | | | | | ... | | | | | ... ... млн |86166 |143359 |275387 |387952 |428826 ... | | | | | ... ... үлесi, % |32,6 |38,8 |46,2 |41,1 |38,9 ... ... ... үшiн ... сала ... табылатын өнеркәсiп
саласының өңдеушi секторына инвестиция тартудың жалпы инвестициялардағы
үлесi керiсiнше ... ... азаю ... Оның ... ... ... көзi болып табылатын шетелдiк ... ... ... ... ... салғанға қарағанда шикiзаттық салаға салуға
ынталы болып келедi. Сондықтан ендiгi жерде мемлекет пен ұлттыө компаниялар
өз ... ... ... ... ... ... салаға бағыттауы керек. Ол үшiн оған мемлекет тарапынан белгiлi бiр
экономикалық саясататр арқылы жеңiлдiктердi қалыптастыр керек.
Ендi осы жалпы инвестициядағы ... ... ... пен өңдеушi
өнеркәсiпке тартылған инвестициялардың үлесiн келесi сурететн көре аламыз:
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 5 - ... ... ... ... мұнай және
өңдеушi өнеркәсiпке салынған инвестицияның үлесi
5-шi суреттен ... ... ... ... саласына
инвестициялардың басым бөлiгi мұнай өнеркәсiбiне салынуды, ал ... ... ... ... ... ... көлемi өсудiң орнына жылдан жылға
төмендеу барысында.
Сонымен, бүгiнгi таңда басты ... бiрi ... ... ... ... кiру ... ... жұмыстары өнеркәсiп
салаларына жаңа мiндеттердi ... ... ... Ол ... және iшкi
нарықтарда бәсекеге төтеп бере алатын тауарлардың инновациялық деңгейiн
көтеру ... ... ... ... ... Сингапур, Тайвань елдерiнiң
өнеркәсiптiк тауарлары әлемдiк нарықта дәлелдеп шықты. Яғни, тауар ... кез ... ... ... ... ... көтеруi тиiс, сөйтiп инновациялық мәнi бар тауар өндiруде өз
бағыты мен механизмiн анықтап алуы керек.
Осы ... ... ... бөлiнген қаражаттардан
құралатын, Даму институттары арқылы iске асырылмақ. Әрине, ол қаражаттарды
бастапқы мақсатына қарай ... ... ... жол ... субъективтi
факторлардың орын алмауын қадағалауды кұшейткен жағдайда ғана ... ... ... ... тағы бiр ... ... ... өнеркәсiпте жаңа
салаларды Қазақстанның экономикалық, географиялық ерекшелiгiне қарай құру,
олардың құрылымын жетiлдiре түсу болып ... ... ... индустриялық деңгейiн көтеру үшiн:
• өнеркәсiп салаларында фирмааралық кооперациялар құру;
• әр түрлi дамыған елдердiң ... ... ... ... ... ... ресурстарды шоғырландыру арқылы шағын ғылыми-
техникалық кластерлер құру, экономикалық тиiмдi ғылыми ... ... ... ... мен ... ... ... ҒЗТКЖ-ның әр түрлi субъектiлерi арасындағы қауымдастықты ұйымдастыру;
• Тозығы жеткен құрал-жабдықтарды жаңарту үшiн ... ... ... ... ... ... ... Ұйымына кiру үшiн өнеркәсiптiң жоспарын құру, оның
басты мақсаты iшкi және сыртқы нарықтағы қатаң ... ... ... бейiм iрi өнеркәсiп кәсiпорындарын ұйымдастыру
қажет деп ойлаймыз.
2 Қазақстан Республикасындағы инвестициялық ... ... ... ... жалпы жағдайы.
Қазақстан, сөзсіз ел экономикасына шетел ... ... ... ... ... бірі ... тек шикізаттың стратегиялық түрлерінің экспортері
ретінде ғана емес, сонымен қатар инвестицияларды жүзеге асыру үшін ... база және ... орта ... де ... ... капиталын тарту және қорғау процедурасы, қазіргі
уақытта 20-дан астам заңдық және ... ... ... ... ... ... ... инвестициялары барлық ұйымдық – құқықтық
нысандарда рұқсат етілген кез келген обьектілер мен қызмет түрлеріне,соның
ішінде ... ... құру ... яғни ... ... ... оның филиалдарын өкілдіктерін, не бірлескен кәсіпорындар құру
арқылы салына алады.Шетел инвесторларына респуюликада ... ... ... сатып алу үшін және басқа да мақсаттар үшін табыстарды ... ... ... ... ... ... күрделі ауқымды инвестициялық ресурстарды
тартудың,оларды рационалды және тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ...... инвестиция жөнінднгі мемлекеттік комитеті ... ... ... ... ... инвестицияларды
тарту бойынша белгілі бір жарнамалық жұмыстар да жүргізілуде.
Шетел инвесторлары үшін ... ... ... |Негізгі қаражаттарға |Салық жеңілдіктерінің қызмет ету ... ... ... ... ... ... |
| ... көрсетілген |Жылдар саны) |
| ... | |
| ... ... | |
| ... | |
| | ... салығы |Мүлік салығы |Жер салығы |
| ... ... - | | | |
| |лым. | | | |
|1 ... |4 |5 |4 |
| ... қоса ... | | | |
| |10 ... |5 |5 |5 |
| | | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... қоса |2 |3 |3 |
|2 ... | | | |
| ... |3 |4 |4 |
| ... | | | |
| ... ... |5 |5 |5 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... қо- |3 |4 |4 |
| |са ... | | | |
| ... ... |5 |5 |5 |
| ... ... | | | |
| ... және ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... қо - |2 |3 |3 |
| |са ... | | | |
| ... |4 |4 |4 |
| ... ... | | | |
| ... ... |5 |5 |5 |
| ... ... | | | |
|5 ... қоса |3 |4 |5 |
| ... | | | |
| ... |5 |5 |5 |
| | |
* ... ... табыстар алу мезетіне 5 жыл мерзіміне, бірақ келісім
шарт ... ... 8 ... артық емес мерзімге табыс салығын төлеуден
босатылады
** -Салынған тұрғын үйлерді ... ... ... ... жүзеге
асыру жылында табыс салығынан босатылады.
Қабылданатын заң актілері мен ... ... ... ... инвестицияларының құйылуына әрекет жасайды.Оған, қазір 40
шақты елдер өз қаржылық ... ... ... ... ... өндірісі өеркәсіптерінің негізгі
қаражаттарын(75%)құруға бағытталады.Құрылыстағы ... ... ... ... ең көп ... ... және ... облыстарында
игерілуде.Қазақстан Республикасы экономика және сауда министірі Жақсыбек
Кулекеевтің мәліметтері бойынша 2002 жылы Қазақстан ... ... ... көлемі 4,5млрд.$ құрады. Ол алдынғы жылдан 1млрд.-
қа көп.Оның айтуы бойынша тікелей шетел инвестицияларының көлемі 2003 ... кем ... ... ... 10 ... ... Батыс Қазақстанның
мұнай инфрақұрылымын нығайтуға 65 млрд.$ көп салым салуға дайын.
Сарапшылардың бағалауы бойынша Қазақстан Орта ... ... ... ... 80%-н ... жылы Әлем банкі Қазақстанды
инвестицияның едәуір көлемін тартатын әлемнің 20 елінің қатарына ... ... ... ... ... Елдер ... млн.) ... ... үлес |
| | ... ... |994 |46,6 ... |252 |11,8 ... |232 |10,9 ... |191 |9,0 ... Федерациясы |81 |3,8 ... |79 |3,7 ... |96 |4,5 ... |16 |0,8 ... |47 |2,2 ... ... |25 |1,2 ... уақытта,Қазақстан дамуға ресми ... ... ... ... Қоры(ХВҚ), Халықаралық ... құру және ... даму ... ... ... құру және ... ... даму банкі (ИДБ) ... ... ... ... және ... АҚШ, ГФР және т.б. ... ... ынтымақтастықты дамытуда.Қазақстан Республикасының
сыртқы сауда айналымы(ұйымдастырылмаған саудадан басқа) кеден статистикалық
мәліметтері бойынша ... ... АҚШ ... ... ... ... ... долларды құрады,Қытаймен 1,5 млрд.доллардан асып
түсіпті,Қазақстан мен Иран арасында ... ... ... ... ... және мүлік салықтарына қатысты екі ретті салық салуды ... ... ... ... ... Украина, Белорусь Республикасы, Қырғыз Республикасы,
Өзбекістан Республикасы, Иран ... ... ... ... ... Республикасы, Эстон Республикасы, Румыния, Бельгия
Патшалығы, Чех Республикасы, Франция , Болгария, ... ... ... ... ... ... Канада, Азербайжан,
Нидерланды, Пәкістан, Венгрия, Италия, АҚШ, Норвегия,Латвия.
Құқықтық көмек, құқықтық ... ... және ... ... ынтымақтастық туралы келісімдер:Өзбекстан, ҚХДР,Түркменістан,
Грузия, Қырғыстан, ... ... ... ... ... ... ... өзара қорғау және оған әсер ету ... ... ... Федерациясы, Бельгиялық-Люксембургтік
Экономикалық Одақ,Франция, Кувейт, Өзбекстан, Қырғыстан, Индия, Чех
Республикасы, ... ... ... ... ... ... Сауд
Аравиясы, Польша, Украина, Литва, Швейцария, Египет,Финляндия, Қытай, АҚШ,
Туркия, Испания, ГФР, ... ... ... ... ... ... мәні инвестор (капитал иесі) көз қарасы бойынша
ертеңгі пайда үшін ... ... бас ... ... ... осындай операцияларға баламалы болып табылады.Сәйкесінше,капиталды
ұзақ мерзімге салу туралы шешім қабылдау үшін екі негізді болжамның ... ... ... ... қаражаттар толығымен өтілуі қажет;
2) Аталған операция нәтижесінде алынған ... ... ... бас ... ... ... ... айқынсыздығынан тундайтын
тәуекелді өтеу үшін айтарлықтай үлкен болуы тиіс.
Инвестициялаудан бұрын жүргізілетін зерттеулер.Жобаның ... ... даму ... ... ... ... .
Бұл кезеңде бірқатар зерттеулер жүргізіледі және ... ... ... ... жасалады.Әлемдік тәжірибеде инвестиция алды
деп аталатын(pre-investment) зерттеулер деңгейі инвестор талаптарына, оны
қаржыландыру уақыты мен ... ... ... ... ... ... ... 3 деңгейін бөліп
көрсетеді:
1) мүмкіндіктерді зерттеу
2) дайындық немесе жоба алдындағы зерттеулер
3) жүзеге асырылушылығын бағалау ... ... ... ... ... зерттеулер деңгейі арасындағы
айырмашылық айтарлықтай шартты. Әдетте, нәтижелік шешімнің ... жаңа ... ... ... жаңа ... ... типтес ірі жобалар кезіңде ғана қажет. Инвестициялық жобаны жүзеге
асырумен байланысты ... ... ... ... ... ... жетістік немесе сәтсіздік деңгейін анықтайды. ... ... ... жоба оны ... ... ... ... қыйындықтарға
ұшыратуы мүмкін.
Инвестициялау алдындағы зерттеулер жүргізудің құны ... ... ... ... ... даму жөніндегі БҰҰ-ң
(ЮНИДО) мәліметтері бойынша ол ірі ... үшін 0,8% , ... үшін 5% ... ... ... критерийлері.
Инвестициялық жобаны талдауда Әлем банкі сияқты ... ... ... ... ... уақытта әлеуметтік-саяси
және макроэкономикалық жағдайлардың тұрақсыздығы, инфляцияның жоғарғы
қарқындылығы, ... ... және ... пост кеңестік мемлекеттердің
заңнамалардың аяқталмағандығы инвестициялық қызметке жағымсыз әсер ... ... ... ... бір ... қажеттігі
туындайды.
Инвестициялық жобаның коммерциялық тартымдылығының 2 критерийі бар:
1.Қаржылық немесе қаржылық бағалау.
2.Тиімділік немесе экономикалық бағалау.
Аталған екі көрсеткіш ... ... ... ... жүзеге ... ... ... ... ... ... алу ... сақтау және олардың өсуінің жеткілікті
қарқындылығын қамтамасыз етуде ... ... ... ... ... коммерциялық мүмкіндігін бағалау әдістері.
|Инвестициялық жобаны коммерциялық бағалау. ... ... ... ... мүмкіндігі) ... Ақша қа – ... ... ... ... ... ... рының
қозғалы-
сы туралы
есеп
Пайданың Сатып ... алу ... ... ... ... ... іш-
кі нор-
масы
(IRR)
1.Жобаның қаржылық мүмкіндігін бағалау.
Өтімділік проблемасы.
Жобаның қаржылық мүмкіндігін анықтау кезінде шешілетін негізгі мәселе-
оның өтімділігін бағалау.Жобаның өз уақытында және толық көлемде ... ... ... деп ... жобаны жүзеге асырумен байланысты төлемдер жатады.
Инвестициялық жобаның өтімділігін бағалау ... ... яғни ... ... жоспарлауға негізделуі тиіс. Ол үшін жобаның
әрекет ету мерзімі бірнеше уақыттың бөліктерге- ... ... ... ... ... ақша ... ... мен ағылуы
тұрғысынан жеке-жеке қарастырылады. Жоспарлау интервалының ұзақтылығы
инвестициялау алдындағы зерттеулер деңгейімен, қорытынды ақпаратты дайындау
мүмкіндігімен және жобаның қызмет ету ... ... орта ... инвестициялық жобаларға бір айға, тоқсанға немесе жарты
жылға, ал ұзақ мерзімді және кең ауқымды жобалар 1 жылға ... ... ... ... ... ... ету мерзімі
кезінде түсімдер мен төлемдердің балансының оң сальдосын білдіреді.Ақша
қаражаттарының жинақталған сомасының теріс мәні оның тапшылығын
көрсетеді.Қандай да бір уақыттың интервалдарда ... ... ... үшін ... ... жетіспеуі жалпы, жобаның банкроттылығын
білдіреді және барлық күтілген “жетістіктерге” қол жету мүмкіндігінен
айырады.
Ақша ағымдарының құйылымы ретінде қарастырылады: өнімді өткізуден
түсетін түсімдер , өткізуден тыс ... ... ... ... есебінен
негізгі акционерлік капиталды ұлғайту, қайтарымды негізде ақшалай
ресурстарды(кредиттер және облигациялық қарыздар) тарту.
Ағымдар болып табылатындар: инвестициялық шығындар, соның ішінде;
айналым капиталын қалыптастыру ... ... ... ... ... мен аударымдар), сыртқы қарызға қызмет ету(пайыздар мен
қарыздарды өтеу), дивидендтік төлемдер. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей,
жобаның дамуының эксплуатациялық ... ... ... ... ... қалыптастыру үшін қаражаттарға
қажеттіліктің жеткілікті бағаланбауы. Жалпы кризистік жағдай өнімді
тұтынушыға жөнелту мен ... есеп ... ... жөнелтілген өнімдер
үшін ақша қаражаттарының түсуінің кешіктілуі ескерілмегенде туындауы
мүмкін. Меншікті қаражаттардың ... ... ... бірге
қарызды өтеу кестесін де келісіп жасау маңызды болып табылады.
Қаржылық бағалаудың базалық нысандары.
Инвестициялық жобаның қаржылық жағдайын бағалау қаржылық есептіліктің
3 нысанына негізделеді. Олар ... ... ... ... ... туралы есеп
2.ақша қаражаттардың қозғалысы туралы есеп
3.баланстық есеп
Аталған нысандар Ресейде және басқа да елдерде қолданылатын қаржылық
есептіліктің ... ... ... ... ... базалық
нысандарының есептілік нысанынын негізгі айырмашылығы- кәсіпорынның
(инвестициялық жобаның)болжанған жағдайын көрсетеді.Базалық нысандардың
құрылымы жобаның ... ету ... оның ... ... интервалы
бойынша жобаның даму динамикасын бақылаудың мүмкіндігін қамтамасыз
етеді.Сонымен қатар, қаржылық жағдайдың әртүрлі көрсеткіштері есептелуі,
өтімділікті бағалау жүргізілуі, жобаның қаржыландыру көздері талдануы
мүмкін.
Барлық үш ... ... ... ... ... ... ... түзетіліп отыруы тиіс. Нысанның әрбіреуі аяқталған түрдегі
жоба туралы ақпаратты береді. Инвестициялық жобаның соңғы нәтижесін әр ... ... ... ... болашақ кәсіпорынның иелері(акционерлері)
үшін ең маңыздысы- пайда туралы есеп , ал кредиторлар үшін ең ... ақша ... ... туралы есеп және баланстық есеп
табылады.
Пайда туралы есеп.,
Пайда туралы есеп (таза табыстардың ведомсты немесе пайда және залалы
туралы есеп ... ... ... туралы есеп) қаржылық бағалаудың ең
үйреншікті нысанын көрсетеді. Бұл нысанның ... ... бір ... ... өндірістік қызмет процессінде алынатын табыстардың
осы кезеңде табыс алумен байланысты шығыстарға ... ... ... ... ... есеп ... (шаруашылық) қызметтің
тиімділігін бағалау үшін қажет. Табыстардың шығыстарға қатынасын талдау
жобаның меншікті капиталын арттыру резерфтерін бағалауға мүмкіндік береді.
Осы нысанмен атқарылатын келесі функция - ... ... ... дивидендтердің көлемін есептеу.
1-кесте.Пайда туралы есеп.
| ... ... ... ... | |
| |1 2 |
| |3 4 |
| | | | | ... ... ... |0,0 |500,0 |1000,0 |2000,0 ... ... | |-160,0 |-320,0 |-640,0 ... ... |0,0 |340,0 |680,0 |1360,0 |
| |0,0 | | | ... ... | |-125,0 |-100,0 |-100,0 ... пайда |0,0 |215,0 |580,0 |1260,0 |
| |0,0 | | | ... үшін ... | |-48,0 |-512,0 |-27,8 ... ... дар |0,0 |-50,0 |-50,0 |-50,0 ... сату табыстары және |0,0 | | | ... ... | |0,0 |0,0 |0,0 ... ... |0,0 | | | |
| | |117,0 |117,0 |1184,2 ... салынатын салық |0,0 | | | ... ... | |-37,4 |-153,2 |-378,3 |
| |0,0 | |325,6 |803,9 ... |0,0 |79,6 | | ... ... | | |0,0 |-100,0 ... ... |0,0 |0,0 |325,6 |703,9 |
| |0,0 |79,6 |405,2 |1109,1 |
| |0,0 |79,6 | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... ... ... ... көрсетілген
қызметтің барлық көлемінің бағасы.
Кейде аталған жағдай бойынша “ ... сату ... “, ... ... ... “ Сату ... ... “ жеке көрсетілуі мүмкін.
Сату көлемін анықтағанда айналымға салынатын салық, кедендік және
акциздік ... ... ... ... “Сатудан түскен таза түсім “ болады.
Маржиналдық пайда-сатудан түскен түсім мен оны өндіруге кеткен
шығындар арасындағы айырмашылық. Маржиналдық ... ... ... ... көлемінарттыру кезінде мүмкін болатын пайданың жалпы
массасының өсуі. Бұдан мынандай қорытындыға келеміз: өндірістін мүмкін
болатын минималды көлемі (залалсыздық нүктесі) ... ... ... ... (тұрақты шығыстар) арасындағы теңдікке сай келуі ... ... ... “ таза өзгермелі “ және “ таза тұрақты “ деп
бөлу қиын ... ... ... ... әрқашан мүмкін бола
бермейді.
Операциялық пайда-сатудан түскен түсім мен операциялық
(функционалдық) шығындар, яғни тек өндірістік ... ... ... ... арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Аталған шығындар
тікелей шығындармен бірге, қосымша шығындарды да (әкімшілік және т.б.)
кірістіреді.Амортизациялық ... және ... ... ... ... шығындарға жатпайды.Операциялық пайданың
экономикалық мәні кәсіпорынның таза өндірістік тиімділігін бағалаудан
көрінеді.
“Басқа да өткізу табыстары және сатуға байланыссыз ... ... ... ... ... байланысты емес түсімдер мен
шығындар жатады.Олар, мысалы: пайдаланылмайтын құрал-жабдықтарды сатудан
түскен табыстар, дивидендтер және басқа да жобаларға қатысудан түскен
табыстар, бағалы қағаздар ... ... және ... ... ... ... пайда немесе жиынтық табыс)
салық салынғанға дейінгі пайда ... ... ... ... ол
“Салық төлегенге дейінгі пайда“ деп те аталады.
Пайдаға салынатын салық көлемі жеңілдіктерді ескере отырып
есептеледі. Сондықтан ... ... ... бұл ... ... ... қандай да бір ұсынылымдар талап етілуі мүмкін.
Кейде, пайданың бір бөлігі резервтер немесе арнайы қорлар
қалыптастыруға бағытталады.Таза пайда пайдаға ... ... ... пайдаға тең. Ол-қаржылық талдаудың басты түсінігі.
Тек осы ... ... ... ... ... көбірек
түсінік береді. Таза пайда жобаның меншікті капиталын арттыру көзі ... ... ... ... ... шарттарымен
анықталады.
Есептелген дивидендтерді шегергендегі таза пайда жобаның қосымша
капиталын құруы мүмкін болатын анықталмаған пайданы көрсетеді.
Пайда туралы есептің қарастырылған ... ... ... статусының, оның қызмет сферасының және тағы басқа ерекшеліктермен
байланысты барлық мүмкін болатын жағдайларды ескеруге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, бұл нысан жобаның қаржылық ... ... ... ... ... көмектеседі.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп – инвестициялық ... ... ... Тек осы ... ... ... ... көрсетеді.
2 – кесте. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп.
| ... ... ... ... | |
| |1 2 |
| |3 4 ... ... ... |400.0 |0.0 |0.0 |0.0 ... артуы | | | | ... ... ... |600.0 |40.0 |0.0 |0.0 ... түскен түсім |0.0 |30.0 |30.0 |60.0 ... да ... ... | | | | ... ... ... |0.0 |500.0 |1000.0 |2000.0 ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... |0.0 |0.0 |0.0 |0.0 ... активтердің артуы |1000.0 |570.0 |1030.0 |2060.0 ... ... |-1000.0 |0.0 |0.0 |0.0 ... ... ... |0.0 |-199.3 |-112.7 |-254.2 ... |0.0 |-285.0 |-420.0 |-740.0 ... | | | | ... барлығы |0.0 |-48.0 |-344.2 |-374.8 ... ... ... |0.0 |-37.4 |-153.2 |-373.3 ... |0.0 |0.0 |0.0 |-100.0 |
| |-1000.0 |-569.8 |-1030.1 |-1847.3 |
| | | | | |
| |0.0 |0.2 |-0.1 |212.7 |
| |0.0 |0.2 |0.1 |212.9 ... қаражаттарының қозғалысы туралы есеп біріншіден , қаржы ресурстары
көздерінің қалыптасымен және ... , осы ... ... ... ... ... ... қаржыландыру көздері:меншікті капиталдың артуы (жаңа акцияларды
эмиссиялау арқылы), қарыздың артуы ... ... алу ... ... ... ... ... және өзгеде табыстар.
Аталған нысанды дайыдау кезінде қаражаттардың ағымы ретінде ... ... ... ... тек операциялық шығыстар мен пайыздық
төлемдер қатысады. Амортизациялық аударымдар шығындардың бір бабы ... ... ақша ... азаюын білдірмейді. Керісінше, тұрақты
активтердің жинақталған тозуы – бұл жобаның дамуын қаржыландырудың бір
көзі. ... жоба ... ... жоқ болғанда жобаның бос ақша
қаражаттарының көлемін бағалаудың қарапайым әдістерінің бір шығады: ... бір ... ... таза ... мен ... аударымдар
сомасына тең.
Сыртқы қарызды өтеу пайдадан емес, бос ақша қаражаттары есебінен
жүргізілетінін айта кеткен жөн.
Пайданың болуы – инвестициялық жобаның ұтымды ... ... ... болып табылады.
Баланстық есеп.
Баланстық есеп – бұл дәстүрлі бухгалтерлік ... ... ... ... – ақ ... мен мүмкіндіктер
болмағанда агрегирленге, яғни ұлғайтылған нысанда баланс пайдаланылады.
Мұндай баланс аналитикалық немесе синтетикалық деп ... ... ... ... ... ... арналымы –
жоба мүлкінің (активтері) құрылымының және оны қаржыландыру көздерінің
(пассивтер) құрылымдарының өзгеру динамикасын көрсету. Осылайша, жалпы және
өткінші өтімділікті бағалау, ... ... ... және тағы ... ... ... ... қабылданған
көрсеткіштерді есептеу мүмкіндігі пайда болады.
3-сурет. Баланстың шартты құрылымы.
Активтер Пассивтер
Тұрақты активтер Қаржыландырудың
меншікті көздері
(акционерлік капитал)
Басқа да ағымдағы ТАК Ұзақ ... ... ... да ... Нормаланатын
ағымдағы пассивтер ... ... ИК- ... капитал, АП-ағымдағы
пассивтер, АКҚ –айналым капиталына қажеттілік, ТАК- таза айналым
капиталы(АА-АП).
Тұрақты активтер ... ... ... ... қорлары
(қаражаттары) деп аталады.
Қаржыландырудың меншікті көздері –акционерлік капитал. Ол кез келген
жағдайда негізгі (жарғылық немесе акционерлермен төленген) және қосымша
капиталға(жинақталған бөлінбеген пайда) бөлнеді.
Ұзақ ... ... ... тұрақты капиталға инвестицияларды
белгілеу үшін бухалтерлік есеп тәжірибесінде әлі ортақ қабылданған ... ... ... ... ... және ұзақ ... )облигациялық қарыздар, кредиттер) сомасын көрсетеді.
Ағымдағы пассивтер қысқа мерзімді пассивтерге немесе міндеттемелерге
сәйкес келеді. ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Кейде, айналым капиталы деп айналым қаражаттары, яғни кәсіпорынның
ағымдағы активтері түсіндіріледі. Қателікті болдырмау үшін, ... мен ... ... ... ... ретінде
анықталатын айналым капиталын атау үшін “таза айналым капиталы” терминін
қолдану ... ... ... ... және материал запастары “,
“Аяқталмаған өнім “, “Дайын өнім “,”Тауарлар”, “Алынуға тиіс шоттар” және
“Ақша қаражаттарының резерві “ баптары жатқызылуы мүмкін.
Нормалынатын ... ... ... тиіс ... “, “Бюджетпен
есеп айырысу”, “Персоналмен есеп айырысу “ және басқа баптар жатады.
3-кесте.Баланстық ... ... ... интервалының номері |
| | 1 |2 |3 |4 ... ... | | | | ... құн |1000,0 |1000,0 |1000,0 |1000,0 ... |0,0 |-50,0 |-100,0 |-150,0 ... құны |1000,0 |950,0 |900,0 |850,0 ... ... | | | | ... |0,0 |30,0 |60,0 |120,0 ... өнім |0,0 |12,4 |24,9 |49,8 ... өнім |0,0 |57,0 |84,0 |148,0 ... тиіс ... |0,0 |85,5 |126,0 |222,0 ... ... шығыстары |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... ... |0,0 |14,6 |17,3 |239,3 ... ... барлығы |0.0 |199,6 |312,1 |779,1 ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... ... |1000,0 |1149,6 |1212,1 |1629,1 ... ... ... | | | | ... ... |400,0 |400,0 |400,0 |400,0 ... ... |0,0 |79,6 |405,1 |1109,1 ... ... барл. |400,0 |479,6 |805,1 |1509,1 ... ... ... |600,0 |640,0 |365,0 |0,0 ... пассивтер: | | | | ... ... ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... тиіс шоттар |0,0 |30,0 |60,0 |120,0 ... есеп ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... ... ... |0,0 |30,0 |60,0 |120,0 ... ... | | | | |
| |1000,0 |1149,6 |1212,1 |629,1 ... ағымдағы активтер меннормаланатын ағымдағы пассивтер
арасындағы айырмашылық айналым капиталына минималды қажеттілікті көрсетеді.
Ол жобаны ... ... және ... ... ... Оны “нормаланатын айналым капиталы “ терминімен
атаған жөн.
Жобаны қаржылық бағалау көрсеткіштері.
Қаржылық бағалаудың базалық нысандарындағы ... ... ... ... 3 негізгі категорияларға бөлінеді:
1) Табыстылық(рентабельділік) көрсеткіштері.
2) Инвестицияны пайдалануды бағалау.
3) Қаржылық жағдайды бағалау.
4-кестеде ең көп ... ... ... Ол ... ... ... ... бағалау коэффициенттері.
| Жағдайлардың атауы | ... ... |
| ... ... |
| ... ... рентабельділігі | ( ТП + П * (1 – ПС )) : ЖА ... ... | ... |( ТП + П * ( 1 – ПС )) : ИК ... капиталдың | ... |ТП : АК ... ... | ... құны |ТП : СТ |
| |ӨҚ : СТ |
| | ... ... | СТ : ЖА ... капиталдың айналымдылығы |СТ : ТҚ ... ... ... ... ... ... |СТ : АК |
| | |
| |СТ : АйнК |
| ... ... ... ... өтімділік коэффициенті |АА : АП ... ... ... |ӨА : АП ... ... қабілеттілік |АК : ЖП ... | ... ТП- таза ... П- ... үшін %, ПС – ... ... ... ЖА – жалпы активтер, ИК – инвестицияланған капитал, АК
–акционерлік капитал , ӨҚ - ... ... құны , СТ – ... ... АА ... ... , АП – ... пассивтер , ӨТ – жоғары өтімді
активтер , ЖП – жалпы пассивтер , ... ... ... ... ... ... (ROA) ... уақыт
кезінде жобаға салынған жалпы капиталдардың қайтарылу деңгейін көрсетеді.
Аталған көрсеткіш әдетте ірі компаниялардың жекелеген құрылымдық
бөлімшелерінің қызметін бағалауда қолданылады. Себебі, аталған жағдайда ... ... ... ... ... бақылай алмайды
(бағалы қағаздарды эмиссиялау, кредит алу және тағы басқалары).
Екінші көрсеткіш –инвестицияланған капиталдың рентабельділігі-
бірінші ... ... және ROIC ... ... кезінде бөлімінде кредиттер
бойынша проценттік төлемдер сомасы алынады. Бұл аталған коэффициенттердің
жобадағы жұмыс жасаған барлық капиталдың құнымен өлшенетінін көрсетеді.
Себебі, проценттер ... бір ... бола тұра , ... болып табылады
(пайдадан шегеріледі), сондықтан алынатын пайданың көлемі жасанды түрде
азайтылады. Осы жағдайда түзету ... ... ... ... ... ... ... жатпайды, сондықтан (1 – ПС) көбейткіші қолданылады.
Акционерлік ... ... (ROE) ... ... ... ... үшін айтарлықтай жоғары қызығушылық
танытады.
Сату рентабельділігі ( ROC) кейбір еңбектерде пайда нормасы (оны
есептеу кезінде кейде жобаның баланстық пайдасы қолданылады) ... ... ... тобы – ... ... аталынатын инвестицияланған капиталды пайдалану көрсеткіштері.Мұнда да
айналымдылықтың 3 көрсекіш қолданылад ы: жалпы ... үшін , ... ... ... формаларынан, жалпы активтердің рентабельділігі (ROI) сату
рентабельділігінің(ROS) жалпы активтердің айналымдылығына қатынасы на тең.
Аталған қатынас ROI жақсартудың еі ... ... ... ... нормасын арттыра отырып , не капитал айналымдылығын арттыры отырып.
2.Инестицияның тиімділігін бағалау.
Жетілген бәсеке ... ... ... ... болып салынған капиталдан алынған пайда деңгейі табылады.
Осылайша , пайдалылық ,рентабнльділік , не табыстылық деп тек капитал
өсімін ғана емес , ал ... ... ... ... ... ... жалпы (инфляциялық ) өзгерістерді толық жабатын ,
екіншіден минималды кепілдендірілген табыстылық деңгейін қамтамасыз ететін,
және ... ... ... ... ... инвестор тәуекелін
жабатын табыстылықтың өсу қарқынын түсіну керек.
Мұнда “капитал құны “ жиі қолданылады. Бір жағынан ... үшін ... ... үшін ) ... құны ... бір ... ... қаржылық
ресурстарды пайдалану мүмкіндігі үшін төлеуге тиіс пайыздық ставка көлемі
болып табылады.Екінші ... ... алу ... ... отырып,
кәсіпке капитал әкелетін орташа қалыптасқан пайда деңгейін негізге алу
қажет.
Инвестиция туралы шешім қабылдауда капитал құнының ролін қарастыра
отырып инфляцияның әсерін ескеруі ... Оның ... ... жалпы сатып алу
қабілеттілігін көрсетеді. Қаржы ресурстары нарығының барлық қатысушылары
капитал құнына күтілетін инфляциялық ... ... Бұл ... ... ... проценттік ставка номиналды, жариаланған
немесе брутто-ставка деп аталады.
Экономикалық әдебиеттерде проценттің нақты ставкасын ... ... ... ... келесі формуланы қолдану ұсынылады:
| R = N - I |
Мұндағы: R – нақты ставка
N – ... ...... қарқыны
Жоғарыда айтылғаннан мынандай қорытындыға келуге болады: егер жобаның
табыстылығының нақты нормасы капитал салымының әдістерінен асса, онда ол
әлеуметті ... үшін ... ... ... ... жобаның тартымдылығын бағалау проблемалары –оның
табыстылық деңгейін (пайда нормасы) анықтауда.
Аталған проблеманы шешуде екі әдіс қолданылады:
1) Жай ... ) ... ... ... ... жай әдістері:
Инвестициялық жобаға капитал орналастырудың мақсаттылығынанықтауда жай
әдістердің 2 жиі қолданылады: пайданың жай нормасын есептеу,және сатып алу
мерзімін есептеу.
1.Пайданың жай нормасы ... ... ... көрсетеді. Пайданы жай номасының (ПЖН) рентабельділік
көрсеткіштеріне айырмашылығы :пайданың жай нормасы таза пайданың ... бір ... ... ... инвестициялық шығындардың (ИШ)
жалпы көлемімен анықталады:
|ПЖН = ТП : ИШ ... жай ... ... мәні-инвестициялық
шығындардың қандай бөлігі 1 жоспарлау интервалында пайда түрінде
қайтарылатындығын анықтау. ПЖН-ң есептік көлемін ... ... ... ... ... ... , әлеуметті инвестор аталған
инвестициялық жобаны талдауды жалғастыру мен тереңдетудің ... ... келе ... алу ... ... ... кезеңі әдісі) мақсаты- жобаның “өз-
өзіне “ жұмыс істеу кезеңінің ұзақтығын анықтау. Пайда мен амортизация
сомалары жататын жобаның ақша ... ... ... ... капиталдың қайтарылуы ретінде есепке алынады.
Есеп, жалпы капитал шығындары көлемінен жоспарлаудың кезекті
интервалына амортизациялықаударымдар мен таза пайданы бірте- ... ... ... ... Қалдық теріс болатын интервал “сатып алу “
мерзімін көрсетеді.
Сатып алу (орнын жабу) мерзімін анықтау кейде инвестициялық
тәуекелді бағалаудың жай ... ... де ... ... бұл ... дәлдігі жобаның жұмыс істеу
мерзімін жоспарлау интервалына бөлуге тәуелді.
Бұл әдістің кемшілігі- сатып алу мерзімінен тыс жобаның қызмет
етуін ... ... ... ... жобаның тартылымдылығын дұрыс бағалау
проблеласы – келешектегі түсімдер бүгінгі шығындарды қаншалықты ақтайтынын
анықтау. Шешімді бүгін қабылдау қажет болғандықтан , инвестициялық жобаның
болашақ ... ... ... ... ... алумен
байланысты операциялар алшақтығы шегінде ақша ресурстарының құндылығының
төмендеуін ескере отырып түзетілуі тиіс. Мұндай қайта есептеу операциясы-
дисконттау деп ... ... ... ... ... коэффициенттерін
есептеу салыстыру ставкасы (RD-дисконттау коэффициенті) негізінде
жүргізіледі. Бұл көрсеткіштің мәні-уақыт ... ақша ... ... ... ... ... ... мәні бірден аз болуы керек.
Салыстыру ставкасының(RD) көлемі 3 құрамадан тұрады:
|RD=IR + MRR * RI ... IR ... ... минималды нақты нормасы
RI-инвестициялық тәуекел деңгейін ескеретін
коэффициент (мультипликатор).
Инвестицияны жүзеге асыратын кәсіпорындар үшін дисконттау коэффициенті
ретінде дивидендтер иенпайыздық төлемдер ... ... ... капитал (акционерлік және ұзақ мерзімді қарыз капиталы)
орташа салмақталған құнын пайдалану ұсынылады.
Дисконттау әдістері инвестициялық жобаларды талдаудың стандартты
әдістеріне жатады. Бағалау тәжірибесінде ... ... ... ең көп ... ... таза ... құнын есептеу және пайданың
ішкі нормасы.
Ақша қаражаттарының таза ағымдарын дисконттау әдістерін қолдану
жобаның сатып алу мерзімін ... ... ... отырып айтарлықтай
дұрыс анықтауға мүмкіндік береді.
Жобаның таза ағымдағы құны.
Инвестицияның тиімділігін анықтауда ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... түсімдер түрінде) осы
нәтижелерге жету үшін қажет шығындарға қатынасымен анықталады.
Ақша қаражаттарының таза құйылымдары мен ... ... ... ... ... таза ... (ТТ) ... Ол
операциялық пайда (ОП) мен амартизациялық аударымдардан(АА) инвестициялық
шығындар (ИШ) мен салықтың төлемдері (С) шегергенге тең.
|ТТ= ОП +АА – ИЖ - С ... ... таза ... теріс болса, бұл жобаның залалдығын
көрсетеді.
Әлеуетті инвестор жалпы таза табыс толық инвестициялық шығындармен
келтіре отырып, ... ... ... ... мүмкін болатын
максималды деңгейін анықтайды.
5-кестеТаза табыстарды есептеу(инвестициялық залалдар үшін ) үшін үлгі
ретіндегі нысан.
| ... ... ... ... |
| | 1 | 2 | 3 | 4 ... ... ... |0,0 |500,0 |1000,0 |2000,0 ... ... |0,0 |500,0 |1000,0 |2000,0 ... ... |-1000,0 |-169,3 |-82,7 |-194,2 ... шығындар |0,0 |-285,0 |-420,0 |-740,0 ... |0,0 |-37,4 |-153,2 |-378,3 ... ... |-1000,0 |-491,8 |-655,9 |-1312,5 ... қаражаттарының таза ағымы |-1000,0 |8,2 |344,1 |687,5 ... ... | | | | |
| |-1000,0 |-991,8 |-647,1 |39,8 ... Таза ... есептеу (меншікті капитал үшін) үшін үлгі
ретіндегі нысан.
| Атау ... ... ... |
| | 1 | 2 | 3 | 4 ... ... түсім |0,0 |500,0 |1000,0 |2000,0 ... ... |0,0 |500,0 |1000,0 |2000,0 ... ... ... | | | | ... ... ұлғайту | | | | ... ... ... |-400,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... |0,0 |-48,0 |-344,2 |-374,8 ... ... |-400,0 |-48,0 |-344,2 |-374,8 ... |0,0 |-285,0 |-420,0 |-740,0 ... барлығы |0,0 |-37,4 |-153,2 |-378,3 ... ... таза ... |-400,0 |-370,4 |-917,4 |-1493,1 ... ... |-400,0 |129,6 |82,6 |506,9 |
| | | | | |
| |319,1 |-400,0 |-270,4 |-187,9 ... коэффициентеріне оралайық. Келтіру коэффициенттерінің (ДҒ-
дисконттау факторы) тобын жоспарлаудың әрбір интервалдары үшін мәні күрделі
проценттердің формуласын ... ... ... ... ... анықталады: 1
DF ... ... : у- ... интервалының реттік номері.( DF(0)=1).
Жобаның ақша қаражаттарының таза ағымдарының ... ... ... ... ... кейін олардың сомасы есептеледі.
Алынған сома таза ағымдағы ... ) ... (NPV) ... = NCF (0)+ NCF (1) DF(1) ... ... ... қаражаттарының таза алымы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, бүгiнгi таңда ... ... ... ... ... көп ... ... байланысты. Өйткенi елiмiз өндiрiсiнiң жалпы деңгейi мен оның даму
болашағының деңгейi ... ... ... 10 ... ... ... Бұл шамаға жету үшiн шетелдiк ... ... ... ... да ... артуын басты орынға қойып, ұлттық
инвесторлардың, яғни корпорациялардың ... ... ... және ... ... тартуына ынталандыруымыз керек.
Өз кезегiнде инвестиция дегенiмiз табыс табу ... ... ... ... және ... ... ... түрi.
Инвестициялық қызметтiң негiзгi мақсаты кәсiпкерлiк табыс табыс пен ... ... ... ... үшiн ... ... ... және өнеркәсiп салаларына
тiкелей шетел инвестицияларын, нақты инвестицияларды және экономикалық ... ... ... яғни ... қабiлеттi өндiрiске салынған
инвестициялар тартуды жалпы экономика және корпорациялар ... ... ... ... экономикасы әлемдiк бәсекедегi орны айтарлықтай
емес. Елiмiз шикiзат бағытындағы дамушы елдер ... ... ... ... ... экспорттаушы елдер даму жағынан артта қалған
немесе дамушы елдерге тән экономика болып табылады. Ал елбасымыз ... ... әлем ... ... қатарлы елдер қатарына
қосылуы керек” деп атап ... ... ... алдынғы қатарлы дамыған
елдер қатарына қосылуы үшiн ... ... ... ... ... қол үзiп, ... заманғы жоғары дамыған ғылыми-техникалық
экономикаға өтудi қажет етедi. Оның алғашқы қадамдары ұлттық ... ... яғни ... ... ... ... ... өтуi үшiн “2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын” қабылдап, оны iске ... Бұл ... ... ... ... оң нәтиже бере бастады.
Қорытындылай келе, отандық өнеркәсiптi дамыту шараларына нарықтық
тетiктердi тиiмдi пайдалану ... ... ... ... проблемаларды шешу, өндiрiстiк құрылымды дамыту, өнеркәсiп
салаларының құрылымын жетiлдiру, бәсекеге қабiлеттi ... ... ... мүмкiндiгi бар өңдеу ... ... ... ... мәнi зор және ... ... ... салаларды
ынталандыру және ең бастысы өнеркәсiп саласының бәсекеге қабiлеттiлiгiн
арттыратын, сапалы өнiмдер шығару үшiн, осы ... ... iске ... инвестицялық саясатты тиімді іске ... оны ... ... ... дамыған, индустриялы ел болуымызға тiкелей жол ашпақ.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Шарп У. ... Г. ... Дж. ... – М: ... 1998 ... ... М.Т. ... капитал и инвестиции. – Алматы: 1997 г.
3. Хусанов Б.Д. ... ... ... глобальные и региональные
тенденции 90-х годов. // ... ... ... наук, 2003, №3.
4. С.И. Шушкина «Инвестиционный проектирование» практические руководства по
обоснованию ... ...... - 1995 ... Экономика: Учебник / Под ред. А.С.Булатова. – М., 1995, гл. 12.
6. Экономическая теория ... ... Под ... ред. ... Г.П. ... - М., ... ... теория./ А.И. Добрынина, Л.С. Тарасевича. Санк-Петербург –
2001г.
8. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 ... ... Н.Г. ... ... – СПб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының
2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы, 2003 ж.
11. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... және саяси жедел
жаңару жолында”. Қазақстан халқына Жолдауы, Алматы: атамұра, 2005. ... ... ... ... – 2006г. ... ... ... негiздеудегi дайындақ кезең
Инвестиция туралы жобаны бағалау және шешiм қабылдау
Жобаны iске ... ... ... бар ... ... ... ... бекiтуде жобаны әлеуметтiк-экономикалық бағалау
Инвестициялар мен потенцияалды инвесторлардың қажеттi көлемi
Жобаны iске асырудағы iшкi және сыртқы жағдайларды салыстырмалы бағалау
Жобаны функционалды зертеулер
Инвестициялаудың тиiмдi ... ... ... және микро деңгейлерiнде жобаны iске асырудың
мүмкiншiлiктерiн талдау
Техника-экономикалық негiздемесi
Инвестициялау шараларының органдарын құру және әзiрлеу
Жобаны әзiрлеу, оған келiсу және бекiту
Инвестициялық ... ... ... және ... ... мерзiмдi депозиттi және жинақ сертификаттары
Мемлекеттiк облигация
Коммерциялық вексель
Корперативтi облигация
Банктiк вексель
Акция
Аккредетив
Капитал рыногының басқа да ... ... тағы ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Инвестициялық жоба,оның құрылымы және өмірлік циклі24 бет
Инвестициялық жобалаудың теориялық және ғылыми-практикалық проблемаларын және оның Қазақстан экономикасының экономикалық өсуі жағдайындағы ролін зерттеп, соның негізінде инвестициялық жобалаудың басқару тиімділігін жетілдіруге байланысты ұсыныстар жасау76 бет
Еуропа туралы29 бет
Кавказ таулары3 бет
Тайланд корольдігі11 бет
Топырақтар географиясы6 бет
Тянь - Шань таулы өлкесі14 бет
Қазақстандағы ірі физикалық – географиялық аудандар26 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь