Қазақстан Республикасында зейнетақы жүйесінің дамуы, мәселелері

КІРІСПЕ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУЫ, МӘСЕЛЕЛЕРІ.
1. Қазақстан Республикасында зейнетақы жүйесінің даму
тәжірибесі.
2. Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз ету мәселелері
ҚОРЫТЫНДЫ
Тәуелсіздік туы желбіреп, ата-бабамыз армандаған егемендігімізге ие болдық. Олар ғасырлар бойы тәуелсіздік үшін жанын пида етіп күресіп өткені тарихымыздан белгілі. Халқымыздың тарихының жаңа белестері, яғни бұқпасыз тарихы осы бостандығымен бірге десек қателеспейміз. Қазақстан жеке ел ретінде қалыптасқаннан кейін ендігі кезекте ел өмірін жандандыру мақсатында түрлі жұмыстар атқарып, экономикалық және стратегиялық бағыттарда жұмыстар атқарып отырғандығы белгілі. Оған дәлел, Қазақстанның болашағы мен дамуына арналынып жасалынған "Қазақстан 2030" деп аталынатын бағдарламасын атап айта аламыз.
Тақырыбымызға арқау болып отырған іс-шаралардың ішіндегі маңыздыларының бірі Қазақстан Республикасындағы зейнетақы қорларының дамуы барысы мен реформалау жүйелері болып отыр. Осыған орай, жоғарыда аталған Қазақстанның 2030 жылғы даму стратегиясында да жинақтау зейнетақы мәселесі де сөз болады.
Онда Қазақстанның 2030 жылғы даму стратегиясына сәйкес жинақтау зейнетақы жүйесі зейнетақы активтерінің айналымын арттыру, халықаралық бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес зейнетақы қорлары мен қолданылатын мадақтау және зейнетақы қорларына жоғарғы сапалы шетел қаржы активтеріне инвестициялауды еркіне беру арқылы нығайту жолдары ұсынылған болатын.
Зейнетақы қорларының және зейнетақы активтерін басқару кампанияларының қызметін дамыту үшін ішкі нарықта оларға зейнетақы активтерін инвестициялайтын қаржы инструменттерінің тізімін ұлғайту қажеттілігі де керсетілген.
Ал жалпы зейнетақы мәселесіне келер болсақ, Қазақстан егемендігін алғаннан кейін көп өтпей-ақ бұл мәселе қарастырылып, белгілі дәрежеде іс-шаралар атқарылды. Яғни, 1997 жылы 20 маусымда "Қазақстан Республикасыңда зейнетақымен қамтамасыз ету туралы" Қазақстан Республикасының Заңы қабылданған, сонымен бірге 1998 жылдың 1 қаңтарында нарық экономикасының барлық талаптарына сай жаңа зейнетақы жүйесі енгізілген.
        
        ЖОСПАР
| |КІРІСПЕ | |
| ... ... ... ... ДАМУЫ, | |
| ... | ... ... ... зейнетақы жүйесінің даму | |
| ... | ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету мәселелері| |
| |ҚОРЫТЫНДЫ | ... туы ... ... ... ... ие
болдық. Олар ғасырлар бойы тәуелсіздік үшін жанын пида етіп күресіп өткені
тарихымыздан белгілі. Халқымыздың тарихының жаңа ... яғни ... осы ... ... ... ... Қазақстан жеке ел
ретінде қалыптасқаннан кейін ендігі ... ел ... ... мақсатында
түрлі жұмыстар атқарып, экономикалық және стратегиялық бағыттарда жұмыстар
атқарып отырғандығы белгілі. Оған ... ... ... мен ... ... ... 2030" деп аталынатын бағдарламасын атап
айта аламыз.
Тақырыбымызға арқау болып отырған іс-шаралардың ішіндегі ... ... ... зейнетақы қорларының дамуы барысы мен
реформалау жүйелері ... ... ... ... жоғарыда аталған Қазақстанның
2030 жылғы даму стратегиясында да ... ... ... де ... ... 2030 ... даму стратегиясына сәйкес жинақтау
зейнетақы жүйесі зейнетақы ... ... ... ... есеп ... сәйкес зейнетақы қорлары мен қолданылатын
мадақтау және зейнетақы қорларына жоғарғы ... ... ... ... еркіне беру арқылы нығайту жолдары ұсынылған болатын.
Зейнетақы қорларының және зейнетақы ... ... ... ... үшін ішкі ... оларға зейнетақы активтерін
инвестициялайтын ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы мәселесіне келер болсақ, ... ... ... көп ... бұл мәселе қарастырылып, белгілі дәрежеде іс-
шаралар атқарылды. Яғни, 1997 жылы 20 ... ... ... ... ету ... Қазақстан Республикасының Заңы
қабылданған, сонымен бірге 1998 ... ... ... экономикасының барлық талаптарына сай жаңа зейнетақы
жүйесі енгізілген.
Соған сәйкес ... ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз етудің сферасында негізгі субъектісі
ретінде мемлекеттік емес жинақтау зейнетақы қорларын, зейнетақы ... ... және ... пайда болуына, дамуына
жағдай жасады.
Олай болса, Қазақстан жағдайында ел экономикасын ... ... ... қатарында болып отырған жинақтаушы ... ... оны ... реформалау істерінің жүргізілуі және ... ... ... баға беру ... өзекті мәселесі
болып отыр.
Елде зейнетақы қорларының дамуы үшін зейнетақы жүйесіне қатысушылардың
жұмысын қадағалап, зейнетақы көлемі мен оған ... ... ... ету ... мемлекет жеке тұлғалар үшін міндетті зейнетақы
жарналарын бекітті.
Мемлекеттік емес жинақтау зейнетақы қорларының инвестициялық қызметінің
ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ел экономикасы үшін өте ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда да ел экономикасының дамуында зейнетақы қорларын
қамтамасыз ету ... ... ... отырылғандығын байқаймыз.
Үстіміздегі жылғы (2005 жылы) ... ... ... ... ... ... халқына Жолдауында жинақтаушы
зейнетақы қорлары мәселесі де ... тыс ... ... ... 1 ... ... біз ... зейнеткерлерге, еңбек өтеміне,
жалақысымен тағайындалған ... ... ... үш мың ... қосымша негізгі зейнетақылық төлем жасайтын боламыз. Осылайша ең
төменгі зейнетақының ... ... ... ... бірге 9200
теңгені құрайтын, ал зейнетақының орташа мөлшері 12 мың ... ... ... ... тақырыбымыздың өзектілігіне айналған зейнетақы мәселесін
жан-жақты қарастырып, баға беру негізгі мақсатымыз болып отыр. Осы ... орай ... ... ... зейнетақы жүйесінің теориялық негіздерін қарастыру;
- ... ... ... ... реформалау
ерекшеліктеріне баға беру;
- Қазақстан Республикасында зейнетақы ... даму ... ... ... ... ... ету мәселелерін
қарастырып өз бетімізше пайымдау болып ... ... - ... екі ... және ... ... ... тізімінен тұрады.
1997 жылы 12-ші мамырда Қазақстанда зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін
реформалаудың тұжырымдамасын бекітті. ... ... ... ... негізделген зейнетақымен қамсыздандыру
жүйесі іс жүзінде өзінің мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... түбегейлі өзгерістерді және ... ... ... ... жүргізуді талап етеді /13/.
Зейнетақымен қамсыздандырудың ұрпақтардың ынтымағы принципіне
негізделген ... ... ... ... зейнетақыны жұмыс
істеушілердің міндетті зейнетақы жарналары ... ... ... зейнетақы жүйесінің сипаттамалары мыналар болып табылады:
- ... ... ... ... қартайғанда өзін-өзі материалдық қамсыздандыру үшін азаматтардың жеке
жауапкершілігінің болмауынан міндетті зейнетақы ... ... жүйе ... ... экономика, еңбекке қабілетті халықтың
іш жүзінде ... ... ... ... ... мүлтіксіз
бақылауы және зейнеткерлермен жұмыс беруші азаматтардың қалыптасқан ... ... ғана ... ... Сондықтан зейнетақы жүйесі
зейнетақының ... ... ... ... етті - оның ... ... ... жылдары алынған жалақыға еңбек стажы мен ... ... ал ... ... зейнеткерлікке шығуға қызықтырды.
Экономикалық жағдайдың өзгеруі қалыптасқан зейнетақы жүйесінің жұмыс
істеуін бұзды. Зейнетақы жүйесі, бір ... ... ... ... ... ... ... ете алмайтын болды. Екінші жағынан
экономикалық ауыртпалық заңды зейнетақымен қамсыздандыру қолданылып жүрген
жүйесінің түбірлі кемшіліктері айқын ... ... ... ... ... ... тікелей
байланыстың жоқтығы байқалады. Зейнетақы қорларына жарналар негіздікпен
төленеді, бірақ жұмыс берушісінің зейнетақы қорына жарналарды ... ... ... ... ... әрбір қызметкердің зейнетақы алуға
құқығы бар. Мемлекет өз тарапынан жұмыс беруші мемлекеттік зейнетақы ... ... ... жалтаратын азаматтың алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің төмендеуі жалпы
экономикалық ... де, ... ... жарналарының
түсуін бақылаудың тиісті ... ... және ... зейнетақымен қамсыздандыруды қолдауға мүдделі еместігіне де
байланысты болып отыр.
3) Зейнетақы ... ... ... өндіріс шығынын
көбейтеді.
4) Зейнетақы ... ... ... ... ... ... қорына айтарлықтай салмақ түсіреді.
5) Қызметкерлердің ... ... ... ... ... көбейтуге және азаматтардың жеке ... ... ... ... ... ... Зейнетақымен қамсыздандыруды басқарудың тиімсіз жүйесі түрлі ұйымдық
құрылымдар бойынша ... ... ... мен ... ... ... мақсатқа сай жұмсалмауына жол ашық елеулі қаржы
ысырабына әкеліп соғады /14/.
Ұрпақтардың ... ... ... ... ... кешу реформаны жүргізудің негізгі принципі болуы тиіс. Басқа
принциптер мыналар болып табылады:
- зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... жинақтау немесе
мемлекеттік емес зейнетақы ... ... ... таңдап алу құқығын
қамтамасыз ету.
Зейнетақы қорларын қалыптастыруға жасына қарай зейнеткерлікке шығуға
құқық ... ... ... кем ... ... ... ... үшін
белгіленген ең төмен зейнетақы күнкөрісін минимум ... ету ... ... ... ... ... ... қартайғанда өзінің зейнетақымен
қамсыздандыруы үшін жеке жауыпкершілігі;
- зейнетақы салымының қауіпсіздігімен ұштастыра отырып инвестициялауды
тиімді ету;
- азаматтардың ... және ... емес ... ... ... ... алу ... қамтамасыз ету;
әрбір ... ... ... ... құқығы;
- азаматтардың зейнетақы салымын инвестициялау арқылы экономикаға
үлес қосу;
Есепте тұрған зейнеткерлердің ... алу ... іске ... ... ... реформасы басталғанға дейін еңбек стажы
болған азаматтардың алдында міндеттеріне байланысты туып ... ... ... ... зейнеткерлерге мемлекет зейнетақы төлеу жөніндегі
мемлекеттік орталықтан алынатын зейнетақы ... ... ... ... ... ... отырып, оны индекстеуге кепілдік береді.
Зейнетақы реформасы басталғаннан кейін зейнеткерлікке ... ... ... ... мөлшері зейнетақы
реформасы басталған сәттегі еңбек стажына ... ... Бұл ... зейнетақы қорларында объективті себептермен жергілікті зейнетақы
жинақтауларын қалыптастыруға үлгермей жатқан ... ... ... ... ... ... зейнетақы төлеу жөніндегі
мемлекеттік орталықтан толық ... ... ... ... ... үшін ... және ... үшін 25 жылдық еңбек стажының сақталуы есебінен нұқсан
келтірілмейді.
Азаматтардың ... ... ішкі ... органдарымен мемлекеттік
тергеу комитетінің реформа басталған ... он ... аз ... ... ... ... ... қызметке жаңадан кірген
қызметкерлерін қоса ... ... ... ... ... ... ... болашақтағы зейнетақымен қамсыздандыруға негіз
болды. Бұл зейнетақының ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін өзі белгілейтіндігінде. Зейнетақы
шамасы нақты адамның зейнетақы ... ... ... және
мөлшеріне, сондай-ақ зейнетақы активтерін инвестициялаудан қосымша
аударымдарға ... ... ... ... Бұл ... ... негізделді, мұның өзі азаматтардың жекеленген
санаттарына қандай да болсын ... ... ... шығарады
/15/.
Қосымша зейнетақы азаматтардың өз пайдасына және үшінші адамдардың
пайдасына, сондай-ақ берушілердің мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мүмкін.
Азаматтарддың жалақысының олардың міндетті жарналарының сомасына ... ... ... ... ... ... ... және
есепке алуға тиісті өзгерістер енгізу арқылы есептелген жалақыны көбейтудің
нәтижесінде ... ... ... ... ... реформа басталған кезде
есепте тұрған зейнеткерлердің, сондай-ақ реформа басталарда ... ... ... ... ... ... болды.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры мен мемлекеттік емес зейнетақы
қорлары қызметінің саласы ресурстары - ... ... ... ... үшін ... 10 процент есептелген міндетті сақтандыру
жарналарының есебінен құрылатын зейнетақылар ... ... ... ... өз ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларына
немесе кез-келген мемлекеттік емес зейнетақы қорына аударылатын болды.
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... ... ... ... принциптері негізінде құрылып отырады.
Мемлекеттік емес зейнетақы қорлары қызметінің ... ... ... ... жеке ... және ... қорды еркін таңдау мүмкіндігі;
қарапайымдылық және ашықтық;
Уәкілетті мемлекеттік органдардың тарапынан қатаң реттеу және сенімді
қадағалау; операциялық тиімділік;
Азаматтарға олардың зейнетақы ... ... ... ... ... (құпия түрде) беріп тұру;
Қор активтерін зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... жүйесіне реформа жасауға мемлекет және
мемлекеттік мекемелер: Қазақстан ... ... және ... ... Министрлігі Ұлттық зейнетақы агенттігі, бағалы қағаздар
бойынша ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі, зейнетақыны төлеу бойынша Мемлекеттік Орталық
және Мемлекеттік Жинақтаушы қоры ... ... ... және мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы
қорлары, зейнетақы ... ... ... ... және ... ... болды. Азаматтарға зейнетақы қорын таңдауға еркіндік
берілді. Сонымен қатар жинақтаушы ... ... ... ... ... Ол ... зейнетақы қорларының зейнетақы активтерінің
басқаруы бойынша кампаниялардың және банк-кастодиандардың қызметін әрдайым
бақылайды және салымшылардың мүдделерін қорғайды.
Бақылау ... ... ... ... қағаздар бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық коммиссиясы ... ... ... ... жүйесін тікелей және жанама реттеу жатады.
Ұлттық комиссияның зейнетақы жүйесін тікелей реттеу қызметтеріне
келісімдер жатады:
1. ... ... ... ... ... ... лицензия беру;
2. кастодиандық қызметті іске ... үшін ... ... ... ... зейнетақы активтерін басқару бойынша кампаниялар мен ... ... ... ... ... басқару бойынша кампаниялар мен банк-
кастодиандардың қызметтерін ... ... ... ... ... ... қызметіне зейнетақы активтерін басқару ... ... ... тиімді және тәуекелсіз болуына
қажетті инвестициялық мүмкіндіктерді құру арқылы бағалы қағаздар рыногының
инфрақұрылымын дамыту арқылы ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің құрылуы мен қалыптасу
процесін ... ... ... ... жүйесінің институттарының құрылуы;
жинақтаушы зейнетақы қорлары, зейнетақы ... ... ... ... ... және ... емес жинақтаушы жүйесіне зейнетақы
салымдарын тарту;
- Тартылған ... ... ... ... ... кезеңінде қажетті нормативтік-
құқықтық база құрылды және мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры қызметін
бастады. Ұлттық зейнетақы ... бес ... емес ... ... ... ... ЖАҚ ... "Үміт" корпоративті
жинақтаушы зейнетақы қоры, ЖАҚ ... емес ашық ... ... қоры", ЖАҚ "Мемлекеттік емес
Д. Қонаев атындағы ашық зейнетақы қоры", ЖТАҚ ... ... қоры ... зейнетақы қоры", ЖТАҚ "Ашық жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... ... ... қызметті атқару үшін лицензияны екінші
деңгейдегі төрт ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан банкі", ААҚ "Казкоммерцбанк", ЖАҚ "АлматыСауда-Қаржы банкі",
ЖТАҚ "Қазақстанның акционерлік Жинақтаушы Халық банкі").
1998 жылдың 6 ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін басқару бойынша қызметті іске асыру үшін
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... Осыған сәйкес ол
Мемлекеттік Жинақтаушы Зейнетақы қорының зейнетақы активтерін инвестициялық
басқару құқығына ие болды. Басқа ... ... ... бойынша
кампаниялар бұл кезде болған жоқ. Өйткені Ұлттық комиссияның заңнамасы және
нормативтік ... ... ... ... ... өте ... ... қатаң болуы дұрыс, өйткені зейнетақы реформасының
консепциясының негізі - салымшылардың ... ... ... ... ... жылдың 6 ақпанында алғашқы екі кампанияға зейнетақы активтерін
басқару бойынша қызметті атқару үшін лицензия ... - ЖАҚ ... ... ЖАҚ ... "ABN AMRO Asset Management".
1998 жылдың 8 сәуірінде Ұлттық коммиссияның директорының шешімімен
лицензия ЖТАҚ "КУПА "Жетісу", 5 ... ЖТАҚ ... ... ... ... ... банкінің кампаниясына берілді".
Сонымен қатар Ұлттық комиссия кастодиандық қызметті атқару үшін
банктерге ... ... ... -на ... ... көрсету үшін), ААҚ
"Темір банк" және ЖААҚ "Евразиялық банк".
Бірақ лицензия алған банктердің барлығы кастодиандық қызметті атқарған
жоқ. ... ... ... ... мен ... ... ... кампанияларға үш кастодиан банктер қызмет көрсетті: ... (бір ... ... басқару бойынша кампаниялармен
бір ... ғана ... ... ААҚ ... Сауда-Қаржы банкі (екі
активтердің басқаруы бойынша кампаниямен төрт қорға қызмет керсетеді), ЖТАҚ
"Қазақстанның акционерлік Жинақтаушы Халық ... (үш ... ... ... кампаниямен алты қорға қызмет көрсетеді.
Лицензия алған барлық банктердің кастодиандық қызмет атқару себебі,
біріншіден, кәсіби қызметтің бұл түрі жаңа ... ... ... ... жылы ... ... рыногы туралы" заң қабылданғаннан кейін пайда
болды), екіншіден, ол ... іске асу үшін ... көп ... ... ... көп ... ... Қазақстандық бағалы қағаздар
рыногындағы қызметтің бұл түріне сұраныс шектелген, өйткені кастодиандардың
негізгі клиентурасы - институционалды ... саны ... жылы ... айында жоғарыда айтылған бес ... ... ... ... тағы да ... ... ЖАҚ "Қазақстан"
мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қоры, ЖАҚ ... ... ... ... ... қоры ",ЖАҚ "Қазақмыс" корпоративті
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... кампанияларға берілді "Валют-Транзит қоры", "Жердем" Д.Қонаев
атындағы зейнетақы ... ... ... "АТК"-ға берілді, ал "Халық
зейнетақы қоры", "Қазақтелеком-Үміт" және "Қазақстанның Жинақтаушы Халық
Банкінің" қорларының активтері - "ABN AMRO Asset ... ... ... ... үш бөлімі бар: зейнетақы қоры-банк-
кастодиан ... ... ... ... ... Бұл үшеуі
реформаның бас кезінде бірден үш жақты ... ... ... ... ... ... қорлары ең алғашқы айдағы салымдарын жоғалтып,
яғни алғашқы шығындарға кездесті. Сонымен ... ... ... беру ... да ... әрі ауыр ... ... кезеңнің қиындықтарына
мыналарды жатқызуға болады:
- жұмыстың ... ... ... ... ... ... қорларды қамтамасыз ететін біркелкі және ... ... ... өте аз ... тәжірибенің жоқтығы, кадрлардың жетіспеушілігі;
- зейнетақы реформасына ... ... ... пен ... ... ... мен ... ... ... ... бөлуге болар
еді. Біріншісіне зейнетақы реформасының кәсіби ... ішкі ... ... ... ... ... мен зейнетақы активтерін
өңдеу, бағдарламамен қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... мен есепке алу, филиалдар мен агенттік жүйесімен
жұмыс істеу және тағы ... ... ... ... ... өздері жасаған "нау-хау"-ды қолдана алатын барлық ... ... ... мақсаттағы бәсекелестікке қолданулары керек/17/.
Екінші бөлігіне барлығы үшін жалпы сұрақтардың барлығы кіреді, яғни:
мемлекеттік органдар мен ... ... ... пен ... байланысты жұмыстар, тәжрибе мен алмасу, мамандандыруды
жоғарылатуға арналған семинарлар мен ... ... ... ... құру және зейнетақы реформасына қатысуларының мәліметтер
банкін ... ... ... ... кәсіби және этикалық
нормалардың сақталуы жақын және шетелдегі осыған ұқсас ұйымдармен ... және тағы ... ... ... Олай болса жинақтаушы зейнетақы
қорларының реформалануы мәселесін қарастырып, оған баға беру ... ... ... ... ... ЖҮЙЕСІНІҢ
ДАМУЫ, МӘСЕЛЕЛЕРІ.
1. Қазақстан Республикасында зейнетақы жүйесінің даму
тәжірибесі.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің (Бұдан ... ЖЗЖ) ... ... ... ... жеті жыл ... отыр. Осы аталынып отырған қысқа
мерзім аралығында ЖЗЖ айтарлықтай салымдық және сапалық жағынан дамып ... ... ... ... ... ішкі ұзақ мерзімді инвестициялық
кездердің ең негізгілерінің бірі ... яғни ... ... ... ЖЗҚ ең көп инвестициялық ресурстармен және ... ... ... ... ... отыр.
Алғашқы бес жылдықта (1998-2002жж.) ЖЗЖ-ның құрылымы қалыптасты, бұл
кезде отандық ірі қаржы және өнеркәсіп топтары зейнетақы ... ... ... анықталды, ЖЗҚ-ның бүкіл техникалық инфрақұрылымы,
мемлекеттік бақылау мен ... ... ... ... қалыптасты. Жалпы қаржы рыногының және зейнетақы рыногының жеке
экстенцивті өсуі және басқа да факторлардың ... ... ... ... ең ... және ... ... болып табылды.
Бірақ 2003 жылдың басында ЖЗЖ-де тоқырау кезеңін басынан өткерді және
бұл процесс қазіргі күнге дейін жалғасын ... ... Ал ЖЗЖ- нің ... ... сомасы сияқты қарқынмен өсуде. ЖЗЖ-нің сапалық жағы
қатты төмендеген. Қаржы рыногындағы табыстарының ... және 3 ... ... ... ... долларға қатынасының бекітілуіне
байланысты зейнетақы активтерінің нақты табыстылығы теріс болып отыр. ... ... ... ... айтпағанда инфиляция деңгейінің өзін таба ... ... ... ... ... ... ... мұнда
теңгелік инструменттер мен мемлекеттік бағалы қағаздар алға ... ... және ... ... ... ... ... /18/.
Үкіметтің МЖЗ қорын жекешелендіру туралы ... ... ... ... ... ... ... проблемаларын көре тұра
инвестициялық ұсыныстарды ... ... ... ... ... және пруденциялдық нормативтерді либерализациялау бойынша
ешқандай шара қолданбады. ... және ... ... жеке ... ... ... бастады. Олар жинақтаушы зейнетақы ... ... ... араласпаса бірнеше айлар ғана өмір сүруі ғажап
еместігі болжанып отыр.
Екі жылдық таныстықтан кейін ... ... ... ... ... ... басынан бастап зейнетақы рыногындағы инвестициялық объектілерді
кеңейту мен инвестициялау ережесіне ... ... ... ... ... ... ... қатар жинақтаушы зейнетақы жүйесінің
өмір сүруі де ... ... ... ... 2005 ... ... қаржы министирлігі 10 жылдық айналу ... бар ұзақ ... ... ... (МЕУЖКАМ) міндеттемелерінің инфляция
деңгейлеріне индекстелген мемлекеттік бағалы ... жаңа ... ... ... ... 2005 ... ... Қазақстанның
гидроэнергетикасының даму ... ... ... ... облысындағы Кербұлақ және Мойнақ ГЭС-і) құрлысын
қаржыландыру мүмкіндіктерін қарастыра ... ... ... ... ... ... ... активтерінің есебінен агенттік
облигацияларды сатып алу мүмкіндігінің негізі жасалды.
Сонымен қатар зейнетақы активтерін Чаркек-Өскемен темір жол желісінің
құрлысы ... ... ... ... та аз ... бұрын қаржы министрлігі жинақтаушы ... ... ... шешу үшін ... ... ... қараған болатын. Бұл сенімділіктің себебі мұндай
облигацияларға берілетін мемлекеттік кепілдеме болып отыр. Егер 2004 жылы
мемлекеттік ... ... 50 млн ... ... 2005 ... ... млн ... құрады.
ЖЗҚ-лары үшін тағы бір инвестициялық маңызды мәселе мемлекеттік бағалы
қағаздарды эммиссиялау көлемінің өсу және олардың ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорлары барлық
мемлекеттік бағалы қағаздарға міндетті лимит бойынша салым жасаулары қажет.
Үкімет 2005 ... ... ... ... ... көлемі былтырғы
жылдан төмен болмауына барлық ... ... ... алды /19/.
Әрине зейнетақы рыногының дамуына ұлттық ... мен ... ... кәсіпорындардың акциялары қаржы рыногына шыға алған
жағдайда айтарлықтай тиімді әсерін тигізетін еді. ... ... ... ... ... акция рыногы зейнетақы рыногына
сәйкес ... ... 2004 ... ... ... 2,8 мың ... тіркелген. Бірақ Қазақстандық қор биржасына тек 76 акционерлік ... яғни ... ... ... ... 3% жіберілген. Қор
рыногының ... ол ... ... ... ... ... ... рыногының стагнациясының негізгі себебі ретінде ... ... ... ... ... ... ... халықаралық аудиттің қымбаттығын айтады. Бірақ акция рыногының
дамуын ... ең ... ... ... құрылымында, яғни акциялардың
негізгі тобы акционерлердің қолында жинақталғандығында ... ... ... және ... көрсеткіштеріне әсер ететін жүйелі
факторлардың бірі соңғы 2 жыл қатарынан ұлттық валютаның әлемдік ... ... ... ... ... ... ... Аз ғана уақыт
ішінде Қазақстандық теңгенің бағамы 2003 ... ... ... 2004 ... аяғында 1ЗО;ОО тенге/долларға дейін бекітілді.
Яғни оның екінші жылдағы номиналды бекітілуі (2003-2004) 25,85 ... ... ... ... 8,3 % құрады. 2004 жылы револьвация жоғары ... ... ... ... ... түрдегі тенге долларға қатынасы
бойынша 9,3% ... Ал оның ... ... ... құрады. Алғаш
қарағанда ұлттық валютаның бекітілуі тенгенің сатып алу ... ... ... жағдай сияқты. Бірақ зейнетақы рыногының
қатысушыларымен ... ... ... үшін тенгенің ревальвациясы
жағымсыз жағдай. Ол ЖЗҚ-ның инвестициялық портфельдеріндегі ... ... ... алып ... және ... ... ... төмендетеді. Сонымен барлық ЖЗҚ-ры екі жылдың ... ... ... ол өз ... ... ... максималды төмендеуіне алып келді, яғни ... ... ... ... ... ... өзгеріп, әлемдік валюталарға қатысты доллар
бекітіле бастаса барлық жинақтаушы ... ... ... ... ... шығынға ұшырады. 2004 жылдың басынан бастап мемлекеттік
зейнетақы жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... қатысуымен 2004 жылдың 1-ші кварталында
жекешелендіру туралы шешімді қабылдауы керек болатын. ... ... ... бұл ... ... ... оның орнына мемлекеттік
жинақтаушы зейнетақы қорын жекешелендірудің болашақ схемасы анықталды. 2004
жылдың сәуір айында үкімет ... ... ... ... ... құру және ... даму банкіне (IBRD) және халықаралық қаржы
корпарациясына (IFC) сататындығы туралы, одан кейін олардың қатысуымен ... ... ... сатуды ұйымдастыратындығы жайлы
жариялана бастады. Сонымен қатар МЖЗқ-ның капиталындағы қалған акциялардың
пакетін ... ... ... МЖЗҚ ... ... схемасы
жекешелендіруден кейін, келесідей ... ... ... ... ... (25% +1 ... стратегиялық инвестор (50%+ 1 акция),
ІВRDжәне IFC (25% + 2 акция).
2004 жылдың күзінде МЖЗҚ халықаралық стандарттардың ... ... ... ... ... ... жүйесі сай
келетіндігі туралы сертификат алды. Бұл сертификацияның ... ... ... ... стандарттағы максималды жақындату болып
табылады, ... ... ... басшыларының сөзіне қарағанда
қандай сертификацияны енгізу жекешелендіру ... оның ... ... әсер етуі ... яғни ... ... жүруі байқалынады /20/.
2005 жылдың наурыз айында ... банк және ... ... ... Европалық қайта құру және Даму ... ... ... ... IBRD ... ... туралы жариялады. Оларының жарғысының өзгеруіне келісім ... ... ... 500 млн ... 555 млн ... өсті.
Эмиссияланған акцияларды IBRD сатып алады, содан кейін ... ... ... ... және қорға стратегиялық инвестордың
келуіне көмектесуі мүмкін. МЖЗҚ-ын ... ... ... ... ... IBRD және басқаларының назары МЖЗқ-ның акцияларының бақылау
пакетін иеленетін стратегиялық ... ... ... ... ... ешкім болжай алмайды. Жекешелендірудің әрбір
қадамы үкіметтің қаулысымен жүруі тиіс.
Келесі болатын шаралар IBRD, ... ... ... және ... арасындағы мимориандумға қол қоюы, сонымен қатар ... ... ... алуы және IBRD ... 10% сатып алуға рұқсат алуы
болып отыр. Егер МЖЗҚ ... ... сату ... ... ... онда
шешімнің өзі (үкіметтің қаулысы) екі-үш айдың ішінде нарыққа шығуы ... ... ... МЖЗҚ ... сату ... байқау өтілуі мүмкін.
Бұл мәселенің 2006 жылға дейін МЖЗҚ-ның кейбір ... ... ... ... ... кезде МЖЗҚ халық банкінің ЖЗҚ-
нан активтері ... ... ... ал табыстылық бойынша соңғы орында.
2004 жылдың зейнетақы рыногында айтарлықтай құрылымдық өзгерістер ... Ал ... ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесінің
дамуына әсерін тигізетін бірнеше маңызды өзгерістер болды.
Мысалы: 2004 жылдың 4 ... ... ... қоғам "ДАВ АВТ AMRO
Қазақстан банкі " еншілес шетел банкінің прессрелизінде ЖШС ... ... ЖАҚ ЖЗҚ ... ... ... ... 100%-
тік сатып алғаны туралы және ... ... ЖАҚ ЖЗҚ ... ... ... құрып, оның біріккен түрде Акционерлік қоғам "ABN AMRO
КаспийМұнайГаз ЖЗҚ" ... ... ... ... 2004 ... айтылған қайта құру болды. Ол өз кезегінде ең кішкентай, бірақ ең
жақсы қорлардың бірі болып табылатын ЖЗҚ ... ... ... ... ... ... құрылымнан кейін рынокта бір ғана корпоративті
зейнетақы қоры - ЖЗҚ ... ... Ол ... ... ... ... (2004 ... қорытындысы бойынша бұл қордың рыноктық үлесі 2,7 %
болатын).
Ал 2004 жылдың аяғында ЖЗҚ "Қазақстан" ... ... өз ... ... ... ол ... ... бері "Испат -КАРМЕТ" ірі
өндірістік бірлестігінің корпаративтік зейнетақы қорының ... ... Бұл қор ... ... ... ... ... зейнетақы
активтерін өз бетінше басқаруға лицензия алған Мемлекеттік емес ЖЗҚ-дың
арасынан екінші болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... ортасында алған. Сонымен 2005 ... ... ... өз бетінше басқаратын ЖЗҚ үлесі рыноктың ... ... ал ЖЗҚ ... және ЖЗҚ ... ... ... 2005 жылдың
басында 54 %-ке дейін өсуі мүмкін деген болжамдар туындап отыр. Егер барлық
ЖЗҚ Қазақстанның Халық Банкі және ЖЗҚ ... ... ... жүретін
болса, онда ООИУПА/КУПА рыногы 20-25% қысқаруы мүмкін немесе зейнетақы
рыногының сегментті ретінде жойылып кетуі ... ... жылы ... тағы бір ... ол 2-ші деңгейдегі ірі банктердің
бірі АҚ "Банк Туран Алем ... және ... ... ... ... ... ... табылады, өйткені бұл қорлардың бақылау
пакетін осы банк иеленген. Бұл ... "RESMI Group" ... ... ЖЗҚ "Құрмет" үлгісіндегі өзінің ... ... Алем ... кейін мүмкін болды.
ЖЗҚ "Қазақстан" зейнетақы активтерін өз бетінше басқаруға ... және ЖЗҚ "БТА ... ... ... бұл ... қолданғанын
ескерсек "RESMI Group" компаниясының рыноктық жағдайы минимумға өзгеруі
мүмкін. "RESMI Group" ... тек ЖЗҚ ... ... ... ... ... ... үлесі 8,8%-тен 1,5 пайызға дейін қысқарып
отыр.
2005 жылдың 1 ... ... ... 15 ЖЗҚ қызмет істеді, оның
ішінде 1 мемлекеттік, 1 карпаративтік және 13 ашық ... ... ... 2001 жылдың басымен салыстырғанда ... ... ... ... ... керсететініміздей ЖЗҚ "Филип Моррис
Казахстан" жазылмаған, яғни ол 2004 ... ... "ABN ... ЖЗҚ" ... қосылған.
1 – кесте. 2005 жылдың 1 қаңтарындағы ЖЗҚ – ның толық инфрақұрылымдық
жағдайы.
|№ |ЖЗҚ ... ... ... |ООИУПА (КУПА) |2004ж. Құрылымдық |
| | ... | | ... |
| | ... | | |
|1 |АҚ "ЖЗҚ" |17 |АҚ «АТФ ... |Өз ... | |
| ... | | ... | |
| ... ... | | | |
|2 |Ақ |18 ... |Өз бетінше |Жекешеленуге |
| ... ... ... ... ... |
| |жинақтаушы | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|3 |ЖАО "ЖЗҚ |15 |АҚ ... |АҚ ... | |
| ... | ... ... |"Жетicy" | |
|4 |АҚ "ABN AMRO|8 |ЖАҚ "ДБ" ... ... ... |
| ... ... |НSВС ... |BNAMRO Asset |"ЖЗҚ |
| |Газ ЖЗҚ" | ... ... ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... алды |
|5 |Ақ ... |16 |АҚ |АҚ ... ... ... |
| ... | ... ... Asset ... ... |
| | | | ... | |
|6 |АҚ ... |16 |АҚ |АҚ ... | |
| ... | |"Евразиялық ... Asset | |
| | | ... ... | |
|7 |АҚ "ЖҚ |33 |АҚ |АҚ ... | |
| ... ... |"Актив-Инвест" | |
| |т ... | | | | |
|8 |АҚ ... |4 |АҚ |Өз ... ... |
| ... | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |өз ... ... |
| | | | | ... |
|9 |АҚ "ЖЗҚ | - |АҚ ... |АҚ ... | |
| ... | ... Банкі" |"АЛЬФА ТРАСТ" | ... |ЖАҚ ... |3 |АҚ ... |АҚ "ООИУПА | |
| ... | ... ... |"Bailyk | |
| ... | | |Asset | |
| | | | ... | ... |АҚ ... |14 |АҚ ... |АҚ "ООИУПА | |
| ... | ... ... ... | |
| ... | | | | |
| ... " | | | | ... |АҚ ... |2 |АҚ ... Кредит|АҚ "ООИУПА |АҚ "АТФ Банк"-тің |
| ... | ... ... Asset ... қызметіне |
| | | | ... ... ... |АҚ "ЖЗҚ |2 |АҚ ... |АҚ ... | |
| ... | |Банк" |"Bailyk Asset | |
| | | | ... | ... |АҚ "ЖЗҚ | - |АҚ "АТФ ... |АҚ "ООИУПА"АВN | |
| ... | | |AMRO Asset| |
| | | | ... | ... |Ақ | - |АҚ "АТФ ... ... |-ТРАСТ"-тан |
| ... | | |"Bailyk Asset ... |
| ... | | ... ... өтті |
| ... " | | | | ... ... ... ... қоғам түрінде тек екі ЖЗҚ
-"ҰларҮміт" және "НефтеГаз-Дем" қызмет атқаратыны көрсетілген.
Арнайы мәліметтер бойынша 2005 ... ... ... ... ... бойынша жинақтаушы зейнетақы ... ... 974 437 ... ... 2004 ... ішінде міндетті зейнетақы салымдарын
салушылардың саны 810121 адамға көбейді (өсімі+13,1%). Ал ... ... ... ... саны 2004 ... ... 2 793 адамға
өсіп, 2005 жылдың бірінші қаңтарында 30157 адам болды. Олардың индивидуалды
шоттарындағы ... ... 0,4 млрд ... құрады.
2005 жылдың басында таза зейнетақы активтерінің жалпы сомасы 483,990
млрд. теңге немесе 3,723 млрд. ... ... мына ... ... ... ЖЗҚ ... ... |
| |4 ... | |
| |млн |млн долл |млн ... ... % млн |
| ... ... ... ... ... |
1. ЖЗҚ ... ... банкі |88950 |621 |24,1 |121174 |932 |25,0
+32224 +36,2 +312 | |2. МЖЗҚ |90321 |630 |24,5 |105717 ... +15296 +17,0 +183 | |3. ... |63036 |440 ... |659 |17,7 +22649 +35,9 +219 | |4.ABN ... |26282 |183 |7,1 |35426 |273 |7,3 +9144 ... | ... |15590 |109 |4,2 |20823 |160 |4,3 ... +51 | |6. ... |16347 |114 |4,4 |20725 |159 ... +26,8 +45 | |7.Валют-ТранзитҚоры |13812 |96 |3,7 ... |4,3 +6888 +49,9 +63 | |8. ... |10582 |74 ... |110 |3,0 +3769 +35,6 +37 | ... ... |2,9 |12929 |99 |2,7 +2272 +21,3 +25 ... |9284 |65 |2,5 |12464 |96 |2,6 +3170 ... | |11 . ... ... қоры |7812 |55 |2,1 |11296 |87 ... +44,6 +32 | |12. Отан |5807 |41 |1,6 |8844 |68 ... +52,3 +28 | |13. ... |5581 |39 |1,5 |7214 ... +1633 +29,13 +17 | |14. ... |2392 |17 |0,6 ... |1,1% +2923 +122,2 +24 | |15. ... ... |1039 ... |1327 |10 |0,3% +288 +27,7 +3 | |16. ... ... |845 |6 |0,2 |0 |0 |0,0% -845 -100,0 -6 ... |368347 |2570 |100,0 |483990 |3723 |100,0% +115643 ... | ... ... |23022 |161 |6,25 |32266 |284 ... +77 | ... ... ... 2004 ... басында таза зейнетақы
активтері 368,347 млрд. теңгені (2,570 млрд. доллар) құраған, яғни 12 ... таза ... ... 115,643 млрд. теңгені (1,153 млрд ... ... ... есімі 2004 жылдың басынан бастап теңгемен
есептегенде 31,4 процент.доллармен есептегенде 44,4 процентке өскен /22/.
2005 жылдың басынан зейнетақы ... 380,1 млрд ... ... ... ... қарағанда 37,6 процентке өскен. Таза инвестициялық табыс 2005
жылдың бірінші қаңтарында 114,7 млрд ... ... бір ... млрд теңгеге өскен. Жалпы зейнетақы жинақтарындағы үлесі 2005 жылдың
басында 23,7 ... ... ... және ... ... ... байланысты
доллармен шектелетін зейнетақы активтері екі еселенген жылдамдықпен өсуде.
Егер 3,723 млрд. ... ЖЗҚ жеті ... ... ... бөліп қарасақ
онда жыл сайынғы өсім 532 млн. долларды құрайды, ал 2004 ... ... ... өзі 1,150 млрд ... құрайтынын көрсетеді. Теңгелік
есеппен жалпы зейнетақы активтері жылына 100 ... ... ... ... ... көрсеткіш 7-8 млрд теңгенің шегінде ... ... ... ... орта ... ... 9,6 млрд теңгені құрап, мұндай өсудің
қарқыны жалғаса беретін болса, ЖЗҚ зейнетақы активтері 2005 ... 4 ... ... ... ... ... басында таза зейнетақы активтерінің жинақталу көлемі
бойынша ЖЗҚ Қазақстанның Халық ... ... ... ... Ал ... МЖЗҚ ... ЖЗҚ ... Халық Банкі" 2004 жылдың ... ... 25% ... оның ... ... ... 1% өсіп ... "Қазақстан Халық Банкі" дамуы басқа ЖЗҚ үшін жақсы үлгі болып табылады.
Рынокта қандай жағдай ... да ... ... сол ... қайталағысы
келеді. Мысалы; ЖЗҚ "Қазақстан" зейнетақы активтерімен өз бетінше басқаруға
өтуі, ал оған ЖЗҚ "Құрмет" зейнетақы активтерінің қосылуы оның ... ... ЖЗҚ ... ... ... қалды, 5 ЖЗҚ сақтай алмады. 2004
жылы ... ... ... ең көп ... МЖЗҚ ... -2,68 ... дейін), ол бірінші орыннан екінші орынға түсті. Қазақмыс қарастырылып
жатқан кезеңде өзінің рыноктық үлесін 0,21% жоғалтты, 8-ші ... ... ... 2004 жылы өз үлесінің "Сенім" 0,16% жоғалтты, ол 5-ші ... ... ... ... ... 0,02% ... ... да, 13 орынын сақтап
қалды, қалған ЖЗҚ-ның барлығының ... ... аз ғана ... да ... лидер рыноктағы ең ірі қор- ЖЗҚ "Қазақстанның Халық Банкі" болып
табылады, оның 2004 ... ... ... 0,89% ... ... ... бұл ЖЗҚ ең ... дамып келе жатқан қорға да жатады,
оның 2004 жылғы зейнетақы активтері 32,224 млн. теңгеге (312 млн. ... және ... ... өсу ... (+36,2% -ға теңгемен
көрсеткенде) орта рыноктық көрсеткіштен 5 пайызға жоғарылаған.
2004 жылы келесідей қарқынды дамып келе ... ... ең ... ие ... - ... ... және "Валют
Транзит Қоры" (49,9%) ал зейнетақы активтерінің ең аз өсімі ... ... ... ... ... екі есеге аз), теңгемен ... ... ... ... 2004 жылдың басында зейнетақы ... орта ... 23 млрд ... ... 2004 ... ... ... ол
(32,3 млрд) теңгеге дейін артқан. Алғашқы төрт ЖЗҚ ғана зейнетақы
активтерінің ... орта ... ... ... зейнетақы активтері ірі ЖЗҚ-
ның қолында жинақталған. Қазіргі кезде рынокта ... ... ... ... ... ", "МЖЗҚ" және "ҰларҮміт" жатады, бұлардың әр
қайсысының зейнетақы активтерінің көлемі 500 млн. ... ... ал ... 2,4 ... ... ... яғни ... 65%-ке жуығын алып жатыр.
Рыноктың 3,1 бөлігін он орта ЖЗҚ ... ... (ABN ... ЖЗҚ", ... ... "Қазақстан", "Қазақмыс", "Қорғау",
"Отан", "Валют Транзит Қоры", "НефтеГазДем", "Халықтық Зейнетақы Қоры").
Олардың активтерінің көлемі 50-ден 250 млн. ... ... Ал ... ... ... ... атындағы ЖЗҚ") активтері 50 млн. доллардан аз,
екеуі бірігіп рыноктың 1,4 пайызын алады. "Құрмет" және ... ... ... ... олар "ABN AMRO ... ЖЗҚ-на"
жақындап келеді, шамасы 300 мың долларға ғана артта қалған.
2004 ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай өзгерістер болған жоқ, тек зейнетақы
активтерін Бір ... -дан ... ... ... ... ЖЗҚ ... активтерінің 11,238 млрд.теңге сомасында КУПА "BESITINBEST-тен"
рыноктан қайта құрылған ООИПУА "Альфа Трансқа" берілді.
2004 жылдың ортасында ... КУПА ... ... ретінде қайта тіркеуден
өтті; олар ұйымдық құқықтық формасын жабық ЖАҚ-дан АҚ-ға өтті және ... ... ... ... ... ... ... активтерін инвестициялауды жүзеге асыратын ұйым) ауыстырылды. Ал
кейбір КУПА-лардың брендтері де өзгерді. Мысалы, ... ... Asset ... ... ал КУПА "ВТА Asset ... ... "Premier Asset management-ке ауыстырылды. 2004 жылдың аяғында "ЖЗҚ
Қазақстан " ... "Premier Asset ... ... зейнетақы
активтерін өз бетінше басқаратын болды. ... ... ... ... ... ... ... "BAILYK
ASSET Management-ке ауыстырылды.
КУПА "Ақниет" зейнетақы рыногынан кетуі мүмкін Бұл жағдай КУПА ... ... ... ... табылады. Ал КУПА Қазақстанның "Халық
Банкінің" ... ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... құрамында өз бетінше заңды тұлға құрмай жұмыс істеуде.
2004 жылдың қорытындалары бойынша зейнетақы активтерін инвестициялық
басқару рыногында ЖЗҚ ... ... ... ... ... ... үлесі 25,0 пайыз), ол өзінің жақын бәсекелесі "МЖЗҚ" ... ... ... бәсекелесінен озып отыр. Өз бетінше зейнетақы
активтерін басқаратын және ... ... да ... бұл екі ... "ООИУПА"Жетісу" (17,7% үлесі) ғана бәсеке тудыра алады. "ООИУПА"Жетісу"
тек бір ғана ЖЗҚ ... ... ... ... Осы ... ... 2/3 ... (6,5% -ке жуық) алып отыр және ... ... ... ... ірі ... деуге болады.
Одан кейінгі орта тапты құрайтын үш ... бар, олар ... ... ... ... және ... ... түсіп келеді -"BAILYK ASSET Management" (рыноктық үлесі
8,6%), "ABN AMRO Asset Management"(8,4%) және "Premier Asset ... ... ... ... бөлігін алады (23,2%).
Ал майда ООИУПА топтарын "Актив-Инвест" (4,3%), ЖЗҚ ... ... - ... және ... (2,3%) құрайды. Олар бірге рыноктың
12% алып отыр. ( Ол бір ... -ның орта ... ... өзі 10%
құрайды).
Зейнетақы активтерін өз бетінше басқаратын ЖЗҚ-на қарағанда ООИУПА-ның
жағдайы тұрақты емес - ... ... ... кетуі ООИУПА-ның
рыноктағы үлесін күрт төмендетуі мүмкін. Мысалы, 2005 жылдың басында ООИУПА
"Premier Asset ... екі ... ... оның үлесін
5 есеге азайтуы мүмкін. ... ... ... ... ... яғни ... ... мен басқарушыларының субъективті
жағдайымен байланысты. ... ... ... рыногында бәсеке
дами түспекші, сондықтан жаңа ООИУПА-ның пайда бола қоюы мүмкін емес. Ал
ЖЗҚ-дың өз ... ... өтуі ... мүмкін: теориялық тұрғыдан мұндай
әрекетке 11 ЖЗҚ-ры баруы мүмкін. Өз ... ... ... көбеюі
ООИУПа-ның азаюына алып келді. ООИУПа-лар біртектес ЖЗҚ-мен бір ... ... ... немесе зейнетақы рыногынан кетуге мәжбүр
болады. Мамандардың ... ... 2005 ... ... ... зейнетақы
активтерін өз бетінше басқаруға лицензияны тағы екі-үш ЖЖЗҚ-лары алулары
тиіс /23/.
Сонымен 2004 ... ... (5-6) ... ... ... жоғарылануы және қаржы рыногының сарапшылары болжаған олардың
арасындағы бәсекенің күшею процесі басталды. Корпаративті ЖЗҚ-лар ... ... ... ... ... ... негізінен екі
факторға байланысты - қор рыногында ... ... ... ... табыстылығының төмендеуі және теңгенің долларға қатысты бекітілуі.
Егер жинақтаушы зейнетақы жүйесі таза теңгемен жұмыс істесе де, бұл ... ... ... ... ... ... - бұл қаржы
ресурстарының арзандауының жалғасуы және барлық ЖЗҚ үлкен ... ... ... уақыттың өткендігіне үйрене бастау керек.
Қазіргі кезде зейнетақы заңнамасына өзгерту қажеттілігі туып ... ... ... ... ... және ЖЗҚ-ның инвестициялық қызметі мен оларды басқаратын
компаниялардың қызметінің либерализациясына байланысты.
Зейнетақы рыногының негізгі проблемасы ... ... ... оны шешудің жолдары өте кеп. Олар кесте механизмімен инструменттер
түрінде берілген. Зейнетақы ... ... ... ... ... әдіс ... ... болады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесін өзгерту қажеттілігі ... ... ... ... ... ... орган Қазақстанның
қаржылық бақылауы бойынша агенттігі 2004 ... ... ... жүйесін одан ары дамыту бағдарламасын шығарды. Агенттіктің
басшылығының айтуынша бұл ой Халықаралық ... ... ... Банктің
біріккен ұсынысының негізінде пайда болған, олар Қазақстанның қаржы
жүйесіне ... ... ... бұл бастаманың мәні өкінішке орай
зейнетақы активтерінің табыстылығын жоғарылатумен ... ... ... ... табыстылығының себебін түсіну мен ... ... ... үшін ... ... құрылуы туралы болып отыр.
2. Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз ету мәселелері
Қазақстан ... ... ... ету ... ... ... ... негізгі субъекті ретінде
мемлекеттік емес жинақтаушы ... ... ... ... ... және ... банктердің пайда болуына, дамуына
жағдай жасалды.
Зейнетақы 1-2 жылдың ішінде жинақтаушы зейнетақы қорларының қажетті
талаптарымен ... ... ... байланысты экономикаға қажетті
инвестиция мен қамтамасыз ету мүмкіншілігі бар екендігін көрсетті.
Осы уақыттарда зейнетақы реформасының мақсаты ... ... ... ... және ... дамуға әсер ету. Осы уақытқа
дейінгі зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесінің қарттарды, жұмыс істемейтін
халықты қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... қабылдаған
концепциясы үш деңгейлі зейнетақы жүйесінің даму қажеттілігін айқындайды.
Оның ішінде мемлекеттік емес зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесі де бар: ... және ... ... ... ... - мемлекеттік емес
зейнетақы қорлары арқылы жүзеге асырылады /24/.
Мемлекеттік емес зейнетақы қорлары халықтың қартайған ... ... ... кезде материалдық негізін қалауға қажетті қаражатты
жинауға мұқтаждығын қамтамасыз етеді.
Зейнетақы қорларының активтері ... мен ... ... ... ... жеке жарнамаларынан және де осы
төлемдерді инвестициялаудан түсетін ... ... ... ... - ұзақ ... ... көп ... есебі бойынша
төленді, сондықтан жарнаның төлеу мерзімі ... ... ... ету жүйесінің жинақтау мерзімін ұзаққа болжамдау осы факторға
байланысты. Сондықтан қаражатты инфляциядан қорғау мақсатында олар ... ... ұзақ ... ... ... ... да ... болады.
Жинақтау зейнетақы қорлары қызметінің ерекшелігіне байланысты ... ... ... ... ... жинақтау зейнетақы
қорлары қаржы нарығының ұзақ мерзімді ... ... ... табылады.
Нарық экономикасы дамыған зейнетақы қорлары ең қуатты, сенімді және
тұрақты жұмыстар жасайтын әлеуметтік қаржы ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының активтерінің мөлшерінде
салмақшы. Мысалы, Еуропа мемлекеттері одағының жинақтаушы зейнетақы
қорларының ... 1993 жылы 1,2 млн ... ... Ал ... жинақтау қоры 1995 жылы 12,6 млрд. доллар сомасында
болған.
Мемлекеттік емес ... ... ... ретіндегі қаржы
нарығындағы үлес салмағына байланысты активтердің қарқынды өсуіне ... ... емес ... ... ... салудан
жеңілдік беріледі:
- Ол енгізілген активтерге қалай әсер етсе, инвестициялардан ... да ... әсер ... Бұны ... үшін ... зейнетақымен
қамтамасыз ету жүйесі дамыған болуы керек, ол мемлекеттік ... жол ... Ел ... ... емес ... қорларының қаражаттарын
қатыстыру қордың өсуіне және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес зейнетақы қорларының
инвестициялық шегі 40-60 жыл. Ал ... ... ... ... ... ұзақ ... инвестициялар 12-15 жылға дейін ғана жоспарланады /25/.
Мемлекеттік емес жинақтау зейнетақы қорларының активтері ұзақ ... ... да, ... ... ... және ... алынып тасталынады. Зейнетақы қорларының активтері елдің ... өзге де ... ... ... ... ... ... жасауға болады: зейнетақы қорлары
қаржыны жинақтауға және біздің елімізде оны реттеуге жағдай жасай ... ... ... дамытуға арналған мемлекеттік емес зейнетақы
қорларының активтері ... ... ең ... ... дартуға және де Қазақстанның қор нарығының өзгеше стаблизаторы
бола алады.
Осы жүйедегі зейнетақы жүйесі ары қарай осындай ... қала ... ол ... ... және ... әсер ... Бұл ... айналып өту үшін 1997 жылы 20-шы ... ... ... қамтамасыз ету туралы" ... заңы ... ... ... 1998 ... ... ... экономикасынң барлық талаптарына сай жаңа зейнетақы жүйесі
енгізілген. Зейнетақы ... ары ... ... үшін осы ... ... ... зейнетақы көлемімен оған түскен ақшаның
сақталуын қамтамасыз ету мақсатында, мемлекеттік жеке ... ... ... ... ... ... тағы бір ерекшелігі зейнетақының жиналуы тек қана
жарна берушінің есебінен ғана ... әр ... ... ... да ... ... ... қағаздарға инвестициялауға зейнетақы
активтерін басқару компаниялары жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... Ұлттық комиссиясы реттейді. Қазіргі
кезде зейнетақы жарналарын жинақтау және ... ... ... ... ... тәртіп бойынша бір мемлекеттік, 15 мемлекеттік
емес зейнетақы қорларына лицензия беріледі /26/.
Мемлекеттік емес жинақтау қорлары мен ... ... ... ... ... ... нысанында құрылды. Сондай-ақ ашық немесе
корпоративті болулары мүмкін.
Ашық зейнетақы қорының құрылтайшылары заңды және жеке ... бола ... емес ... ... ... қызметін реттеуші комиссия
қорларының әр бір түріне жарғылық қордың төменгі мөлшерін, лицензия беру,
реттеу және ... ... ... зейнетақы жинақтарының ... және ... ... ... ... ... ... әр қор зейнетақы тәртібін бекітуі қажет. Тікелей қызметі
бойынша зейнетақы жарналарына бір пайыздық және ... ... ... ... шығындарын қамтамасыз етуге комиссиондық алым ... ... ... ... ... акционерлік қоғам
нысанасында құрылады. Құрылтайшылар резидент және резидент емес ... ... бола ... емес зейнетақы қоры - коммерциялық ұйым, оның қызметі
кәсіпорындардың, ұйымдардың және азаматтардың ерікті ... ... ... ... ... ... ... арқылы
инвестициялау және зейнетақы жүйесінің қатысушыларына зейнетақылық төлемді
беруі қамтамасыз ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларынан мемлекеттік емес жинақтау
зейнетақы қорының айырмашылығы - мемлекет зейнетақы төлемдерінің ... ... ... ... аз және біршама табысы аз
тетіктерді инвестициялайды.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларының активтерінің негізгі
бөлігі ... ... ... ... ... ... қағаздарды
және банк депозиттеріне инвестициялау ... ... ... ... қор ... "А" ... бар ... халықаралық аудит
стандартына өткеніне екі жылдан асқан кәсіпорындар жатады.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларын ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінде табыс
беріп отыр.
Мемлекеттік емес зейнетақы қорларында зейнетақы жинағының ... ... ... ... ... ... маңызды сақтау деңгейі зейнетақы активтерінен бөлек заңды ... ... ... басқару компанияларының инвестициялауды жүзеге асыруын
айтуға болады. Одан басқа, барлық инвестициялау ... ... бар ... ... ... ... өз ... кастодиан банктер және зейнетақы активтерін басқару
компаниялар қызметін бақылауға жүзеге ... ... және ... ... ... зейнетақы қорларының қызметін реттеу қызметі
Бағалы қағаздар бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ең ... ... ... ... етеді. Бірақ сонымен
қатар жинақтаушы зейнетақы жүйесінде орын алып отырған ... да ... ... - ... қорларға сенімнің бірден қалыптаспауы. 2000
жылдан бастап қана жинақтаушы зейнетақы ... ... ... 2000 ... ... ... салушылардың саны 3359 мыңға дейін
жетті. Бұл көрсеткіш 1999 ... ... 12,2 ... көп. Ерікті
зейнетақы жарналарын салушылардың да саны өсуі байқалады: он мың жеке тұлға
және 43 заңды тұлға.
Жалпы зейнетақы ... ... 77,7 млрд ... ... ... ішінде
2000 жылдың бірінші жартысында 21,1 млрд теңге салынды.
Қазақстанның 2030 жылғы даму стратегиясына ... ... ... ... ... айналымын арттыру, халықаралық бухгалтерлік
есеп стандарттарына сәйкес зейнетақы қорларымен ... ... ... ... ... ... ... қаржы активтеріне инвестициялауды
еркіне беру арқылы нығайтылады.
Зейнетақы қорларының және зейнетақы активтерін басқару ... ... үшін ішкі ... ... ... ... ... ... тізімін ұлғайту қажет /27/.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық қызметін зерттеу оның
ерешеліктерімен маңызды белгілерін айқындауға ... ... ... ... ... ... нарығының жеткіліксіз
дамуы инвестициялаудың жоғарғы денгейіндегі тәуекелділігі және заңдылық
базасының жетілмегендігінен ... ... ... ... зейнетақы қорының инвестициялық қызметі ... ... ... ... ... ... ... инструменттерін таңдау олардың сенімділігіне байланысты
жүргізіледі. Қаражатты ... ... ... тәуекелді өзі табысты
инструменттерге салуға ұмтылады.
Және де, зейнетақы қорларының инвестициялық мүмкіншілігінің ... ... тағы бір ... ... нарығындағы мемлекеттің тұрақты саясатына
бағынуы. Мұндай жағдайда инвестицияның қандай инструменттеріне ... ... ... жоғарылайды.
Қазіргі кезде мұндай жағдайдан шығу үшін портфель құрылымын тез өзгерту
қажет. Бірақ бұл қазір қиынға түседі. Зейнетақыларынң активтері өз ... ал ... ... ... ... ... ... асырылады және кампания инвесторларды инвестициялау ... ... ... ... ... дамыту қазір
орынды және инвестициялық саясатты басқару ... ... ... және оның ... бақылау мерзімінен қайта-қайта қарастырылуы
қажет.
Мемлекеттік емес жинақтау зейнетақы қорларының инвестициялық қызметінің
ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... қорларының
қаражатын ел экономикасы үшін өте маңызды инвестициялық бағдарламаларға
орналастырған орынды болады. Зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... құжаттардың зейнетақы қорларының ... ... ... ... жасалмағанын көрсетеді. Мұндай жүйенің
артықшылығы ... ... ... ... ... ... беру
немесе инвестициялық тәуекелділіктен сақтандыруды қарастыруға болады.
Мемлекеттік немесе жинақтаушы ... ... ... ... және ... ... ... арасынан жағдайға
байланысты мына факторларды бөліп көрсетуге болады:
- Әр ... ... ... ... ... ... емес ... зейнетақы қорларының жылжымайтын
мүлік және ... ... ... ... ... ... ... оларды жарғылық қормен
байланыстыру;
Белгілі бір мемлекеттік емес ... ... ... ... қандай түрлі сәйкес келетіні осы қордың мүмкіншілігі ... ... ... және де ... ... ... тексеру керек/28/.
Зейнетақы қорлары клиенттерінің сенімділігін көбейту үшін ірі қаражатты
институтпен келісім жасап, ол институт ... ... ... ... беруі қажет.Осыған байланысты зейнетақы ... ... ... ... ... үміттену ғана қалды. Мемлекеттік емес жинақтау қоры нарықтың
негізгі қатысушысы ретінде қабілетін арттыру үшін ... ... ... ... ... кампаниялары қызметін тек қана мемлекеттік
шаралар икемдей алады.
Қазақстандағы зейнетақы ... ... ... ... ... кез ... жатты. Бастапқыда мемлекеттік емес зейнетақы
қорларын құру жоспарланды. Ал іс ... ... ... қоғам ретінде
мемлекеттік зейнетақы қорын құрды. Ол ... ... ... ... Ал ... өздері салымдарының мемлекеттік жинақтаушы
қорында жатқандығын білмеген. Өйткені зейнетақы ... ... ... әлі ... ... емес ... қорлары
өздерінің зейнетақы салымдарын мемлекеттік зейнетақы қорына жіберуге мәжбүр
болған.
Кейін бұл суммаларды қайтару ... ... ... және
ақпарат құралдарында айтылынып жүрді. Бірақ ол ақшалар ... ... ... қала ... Өйткені мемлекет ... ... ... ... ... ... шараларға қолданған
болатын. Демек салымшы зейнетақы шарттарына бір ... ... ... емес ... ... ... ол оның зейнетақы ... ... ... (Мемлекеттік зейнетақы қоры) басқарған жағдайда орын
алған.
Ол кездегі орын алған тағы бір мәселе ол әртүрлі ... ... ... ... алу ... пайда болуы еді. Бұл құқыққа
Қазақстаннан қоныс аударған азаматтар және ... ... ... ие ... ... ... аз ... бұл мәселені шешу қажет
болды. Салымшылар ... жеке ... ... зейнетақы
салымдарының неліктен жоғалғандығын түсінгісі келді. Өздерінің зейнетақы
салымдарын еңбек ... ... ... ... ... алуды
талап етті.
Бұл жағдай мемлекеттік емес зейнетақы қорларының мәртебесін төмендете
түсті. Ал бұл мәселеге жауапты мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... тағы бір ... қиындық ол зейнетақы салымдарының
транзитті түрде зейнетақы төлеу бойынша мемлекеттік орталық арқылы ... ... ... ... алып ... ... зейнетақы
қорлары қалыптаса бастағанда зейнетақы қызметінің ... ... және ... ... ... ... Соның ішінде ең ірісі
Халық Банкінің зейнетақы қоры болды, бұл қор әлі күнге дейін өз ... ... емес ... ... ... ... негізінен
келесі көздерден құрылуы мүмкін: ... ... ... мен ... ... сол ... түскен табыстар /29/.
Құрылтайшылардың кіргенде төлейтін салымдар есебінен жинақтаушы
зейнетақы қорының жарғылық қоры ... Ол ... ... құруға
кеткен бір жолғы шығындарды ... ... ... ... немесе
төлеуге, қордың ағымдағы істерін жүргізуге кететін және оның ... ... ... шығындарды төлеу үшін резервті құруға
бағытталады. ... ... егер ... ... ... ... ... қарастырғанда жарғылық қордың белгілі бір бөлігі ... құру үшін ... ... ... бұл резервтің мақсаты -
коммерциялық тәуекел ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Онда жиналған ақша қаражаттары ликвиттілігі жоғарғы ... және ұзақ ... ... үшін қолданылмайды.
Құрылтайшылардың жыл сайын телейтін салымдары ... ... ... ... ... инвестицияланатын ресурстардың
қалыптасуында жеке қаражаттармен қызмет істеудің ... ... ... ... ... мүмкін. Бұдан әрі бұл қаржылар жойыла бастайды.
Сақтандыру ... ... жеке ... ... ... ... жарғылық капиталдың бастапқы инвестицияланған ... ... ... ... ... ... ... өтеуге кетеді.
Сондықтан рынокта айтарлықтай ұзақ қызмет еткен ... ... ... ... көзі ... қатысушылардың
салымдары және оларды инвестициялаудан түскен табыс болып табылады.
Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... кезі қордың салымдары болып табылады. Зейнетақымен
қамтамасыз етуде жинақтаушы зейнетақы қорының инвестициялық бағдарламамен
қамтамасыз ету тұрғысынан қарағанда ... ... ... қатынасы айтарлықтай ерекшеленбейді, ал зейнетақымен
қамтамасыз ... ... ... қарағанда қатысушылардың
салымдарымен кәсіпорын салымшыларының қатынасы айтарлықтай ерекшеленбеді,
ал ... ... ... ... ... ... бұл
салымдар айтарлықтай ерекшеленеді. Салымдардың бірінші түрінің көлемі
бойынша ... жеке ... ... ... ... ал
екіншісінен жұмысшыларды зейнетақымен қамсыздандыруда жұмыс берушілердің
ролінің ... ... ... ... ... олар ... ... жеке тұлғаларға қарағанда салымдарды көп салады.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін әсіресе қызмет етудің ... яғни ... бөлу ... ... жатқанда ірі кәсіпорындармен
шарт жасасу маңызды орын ... ... ол ... ... ... береді. Зейнетақы қорларында жұмысшылар мен ... ара ... әр ... ... ... ... өз ... типтегі қорларға салады, ал ашық типтегі қорларда олардың көлемі аз
болып келеді.
Инвестициялық қорларды қалыптастыру әдісі дегеніміз - яғни ... ... ... ... қорларында зейнетақы резервтерінің
қалыптасу ... ... ... ... ... бұл ... алдындағы таза міндеттемелерінің суммасы, яғни ... ... ... қазіргі құны. Салымдардың түсуі мен оларды
төлеудегі уақыт ... ... ... ... ... ... ... үшін оларды қолдануға мүмкіндік
береді. Сондықтан зейнетақы резерві тартылған ақша ... ... ... ... ... ... ... түрде Жинақтаушы зейнетақы қорларының ... үш ... ... бар: ... әдіс ... ... ... толық резервтеу әдісі және резервті кейінірек құру әдісі.
Бұл әдістердің бірінші зейнетақы ... ... ... ... түсуін білдірмейді. Бұл салымдардың негізгі бөлігі
зейнетақы салымдарын төлемейтін, зейнеткерлік жасқа ... ... ... үшін ... Бұл ... ... ... "Ұрпақтардың ынтымағы" принципіне сүйенеді. Қорлар құрған
резерв қатысушыларға зейнетақы төлеу үшін, жабу үшін қолданылады. ... ... ... бұл ... ... ... өте ... мерзімде қолданылады.
Бұл әдіс зейнетақымен қамсыздандырудың мемлекеттік жүйесіне тән. ... ... ... ең ... қаржы институттары болып
табылғандықтан бұл әдісті қолданбайды. Қазақстанда бұл әдіс ... ... ... ... ... ... бұл ... Халықаралық ұйымдар қолданады. Олар
өздерінің қызметкерлерін зейнетақымен қамтамасыз ету үшін қорлар құрады.
Толық резервтеу әдісін қолданғанда қатысушылар мен ... ... ... ... ... жұмысын жүргізу бойынша шығындарды алып
тастағанда). Құрылған ... ... ... ... үшін ... ал ... ... табыс «зейнетақы
келісім-шартында алдын-ала белгіленген) автоматты ... әр ... ... резервіне жіберіледі (қатысушылардың жеке
зейнетақы шоттарына түседі). Зейнетақы жасына ... ... ... ... ... ... рет ... қатысушыға төленеді.
Келісім-шартта анықталатын инвестициялық табыс көлемі пайыз қойылымымен
реттеледі. Сонымен қордың барлық қатысушылары мен салымшылары өздерінің
болашақ ... ... ... ... ... ал ... ... ағымдағы тұтынуды кейінге қалдырғаны үшін төленетін төлем ... ... ... суммасынан салымдардың номиналды құнын алып
тастағанда инвестициялық ... ... Ол ... ақша ... ... ... ... мүмкіндіктерін жабу үшін төленеді.
Осылайша, жалпы қорға қатысу мерзімінде әр бір қатысушы бойынша
міндеттемелердің ... ... ... ... ... ... ... әр уақытта ерекшеліктер байқалынып отырады. Ол
еркшелік қор ... ... ... ... ... жағдайда
жеке зейнетақы резервін анықтау үшін келесі формула қолданылады:
ТУх =Рх * ах + т-Ах + ... ТУх - ... ... кейін моменті кезінде жеке келісім-
шарт бойынша зейнетақы резерві;
Рх* ах+т - қатысушының шотындағы зейнетақының қазіргі құны;
Рх - қатысушының шотына түсетін ... ... ... ... ... ... ... - қатысушы аннуитетінің қазіргі құны, х + т ... ... ... - т- ... ... ... ... х -т жастан кейін іске
асатын.
Белгілі бір уақыт ... ... ... ... зейнетақы
резервінің суммалық келемі қордың тартылған қаржы ... ... ... ... ... құру ... индивидуалды келісім-шартқа отырған кезде
маңызды ... ... ... ... ... ... жеке ... шоттарына аударылады /30/.
Толық резерв құру әдісін қолданғанда қордың инвестициялық потенциялы
ретіндегі резервтің ... ... ... қорларының қызметіне
баыланысты езгеріп отырады. Бірінші кезеңде ... ... ... болып, резерв өте тез көбейе ... Бұл ... және ... табыстың құрылымымен түсіндіріледі.
Салымдардың түсімі тоқтағаннан кейін жағдай өзгеруі мүмкін. Егер
төлемдер ... және бір ... ... ... онда ... ... ... жойылады. Бірнеше жылдар бойы төлемдерді ... ... ... ... ... ... азаяды. Егер зейнетақы келісім шартында
төлемдер кейінге қалтырылса, онда ол ... ... ... табыстың
өсуінің нәтижесінде көбейіп отырады, ал кейін төмендейді. Бірақ кез-келген
жағдайда төлемдерді өтеу мерзімінің соңында бұл деңгей ... ... ... құру ... ... типтегі Жинақтаушы зейнетақы қорлары
қолданады. Бұл әдістің мәні ... ... ... үшін ... ... құрылады. Жинақтаушы зейнетақы қоры осы резервтен
зейнетақы төлеуге міндеттеме береді, ол ... ... ... салған салымдарға тең емес. Қатысушылардың салымдарынан бөлек
басқа да факторлар зейнетақы төлемдерін анықтайды: ... ... ... оның ... ... көлемі т.б. Осындай ерекшеліктердің арқасында
алынған инвестициялық табыс қатысушылардың жеке ... ... ... да (бұл ... ... жеке ... ... алатын
құрал ретінде қызмет атқарады), ол Жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы
резервінің ... ... ... ... және ... ... толықтырады. Әрбір қатысушыға төленетін зейнетақы
төлемдері жалпы жинақтаушы зейнетақы қоры жинақталған суммадан келіп түседі
және ... ... ... ... құн бойынша асып түскен
кезде ғана ... ... ... ... ... ... қатысушылары екі топқа бөлінеді дейік: белсенділер ... ... және ... тұрақты салым төлейтіндер және белсенді емес
топ - зейнеткерлер. Бұл күнде Жинақтаушы зейнетақы қорларының өмір ... ... ... ... қатысушылардың құрамының өзгеруі болып
табылады. Қорды құру кезінде кәсіпорын ... ... ... ... қызмет істеудің бірінші кезеңінде қордың барлық қатысушылары белсенді
топқа жатады. Белгілі бір уақыт ... ... ... ... ... ... және ... алу құқығын иеленеді. Олардың орнын
ұйымның жаңа қызметкерлері басады. Олар қордың ... ... ... бір және ұзақ ... ... ... құрамы
сақтандырылады, яғни белсенді немесе белсенді емес ... ... бір ... ... ... аталынып өткен толық резервтеу және кейінірек құру әдістерінің
негізгі еркшеліктері теориялық түрде көрсетілген. Ал оларды ... ... ... болады. Тәжірибеде міндеттемелердің эквивалентті
принципі көптеген объективтік және субъективтік факторлардың ... ... Бұл ... ... инвестициялау процесінде қаржылық
тәуекелге алып келуі мүмкін, яғни күтілген инвестициялық табыстан түскен
инвестициялық табыстан өзгеше болады ... ... ... ... табыстан асып түссе, Жинақтаушы зейнетақы
қорлары ... ... ... ... ... Ал ... ... резервті қаржылар қатысушылардың ... ... ... Егер ... ... ... табыстан тұрақты түрде асып
отырса (Сақтандыру қоры нормативтік ... ... ... ... артық
бөлігі Жинақтаушы зейнетақы қорларының ережелеріне ... ... ... үшін ... қордың қызметін кеңейту үшін
жұмсалынады. Міне осылайша Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... мен ... бар ... ... болып отыр.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда, Қазақстан Республикасында жайсыз жағдайлардан айналып
өту үшін 1997 жылы 20 ... ... ... зейнетақымен
қамтамасыз ету туралы" Қазақстан Республикасының заңы қабылданған. Міне осы
тұстан бастап-ақ жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... жүйесі - бұл еңбекке жарамсыз жасы ... ... ... ... ол жүйе ... және ... ... төлемдерінің эквиваленттілік, яғни,
сақтандыру қағидасына негізделеді. Бұл жүйе ... ... ... ... жиналған азаматтардың ақшалай қаражаттарының ... ... ... ... ... жаңа экономикалық қатынастардың қалыптасуы
әлеуметтік қамсыздандырудың мемлекеттік жүйесінен ... ... ... ... өтуге алып келді. Зейнетақы реформасын
жүргізуге елдегі демографиялық жағдай әсер етті. Өмір сүру ... ... және ... ... ... ... қарт адамдар
көбейіп отырғаны байқалады.
Зейнетақы реформасы туралы мәселе әлемнің көптеген елдері үшін актуалды
болып отырғаны белгілі. Көптеген мемлекеттерде ... ... ... ... ... жүргізіліп отыр. Тіпті біршама мемлекеттерде
зейнетақы жүйесіне нақтылы өзгерістер енгізілген. ... атап бұл ... бірі ... Чилиде 1981 жылы мемлекеттің зейнетақы реформасы
болып табылды. Бұл ... ел ... да орын ... атап ... ... заңына сәйкес міндетті зейнетақы салымдарын
төлейтін агент Қазақстан Республикасында ... ұйым ... ... шет ... ... ... бөлімшелерін қосқанда заңды тұлға
немесе жеке тұлға ... олар ... ... ... ... ... салымдарын төлейді.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің біздің мемлекетте ... ... жеті жыл ... отыр. Осы аталынып отырған қысқа мерзім
аралығында ЖЗЖ ... ... және ... жағынан дамып отыр. ... ... ... ... ішкі ұзақ ... ... ең ... бірі болды, яғни ... ... ... ЖЗҚ ең көп ... ресурстармен және ең
мықты инвестициялық потенцияларды иемденгендігін байқатып отыр.
Қазақстан Республикасында зейнетақыменен ... ету ... ... етудің сферасында негізгі субъекті ретінде
мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... және кастодиан банктердің пайда болуына, дамуына
жағдай жасалды.
Міне, осылайша Жинақтаушы зейнетақы қорларының өзіне тән ... ... бар ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында арнайы мәліметтер бойынша 2005
жылдың бірінші қаңтарында міндетті зейнетақы төлемдері бойынша ... ... саны 6 974 437 ... ... Бұл алдағы
жылдармен салыстырғанда біршама ... де ... ... 1 ... ... ... 15 ЖЗҚ қызмет істеді, оның ішінде
1 мемлекеттік, 1 корпаративтік және 13 ашық мемлекеттік емес қорлары болды.
2001 ... ... ... ... саны ... ... Жұмыс
барысында көрсететініміздей ЖЗҚ "Филип Моррис Казахстан" қысқарған, яғни ол
2004 жылдың желтоқсанында "ABN AMRO ... ЖЗҚ" ... ... ... ... ... ... жағдайында елдегі жинақтаушы
зейнетақы қорларының дамуын, ... ... ... ... ... мәселелердің қатарында тұр. Сол себепті оған
арнайы баға беріп, зерттеу болашақтың ісі екендігі мәлім болып отыр.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізуді ұйымдастыру19 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
Қазақ хандығы құрылуы мен нығаюы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь