Дүние жүзінің этностары

І. Кіріспе
Дүние жүзінің нәсілдері
ІІ. Негізгі бөлім
1. Этнос және ұлт түсінігі
2. Халықтардың тілдік семьялары
3. Ұлттар арасындағы мәселелер
ІІІ. Қорытынды
Қазақстандағы этностар мен ұлттар
Нәсілдер — адамдардың сыртқы бет-бейнесінің ұқсас белгілері (түсі, шашының сипаты, бет өлпеті, бас сүйегінің пішіні, дене тұрқы және т.б.) бойынша біріктірілетін топтары. Антропологиялык белгілер ұзак уақыт бойы белгілі бір табиғат жағдайларына бейімделу нәтижесінде қалыптасқан. Нәсілдік белгілерге әлеуметтік-экономикалық жағдайлар да әсер етуі мүмкін, соңғы 30 жыл ішінде халықтың әл-ауқатының жақсаруы нөтижесінде жапондыктардың бойы орташа есеппен 10 см-ге ұзарған.
Халықтың этникалық құрамы – ол этностар мен нәсіл өкілдерінің ұзақ тарихи процесс нәтижесі мен араласу және көшіп қону салдарынан қалыптасқан. Антропологиялык белгілер ұзак уақыт бойы белгілі бір табиғат жағдайларына бейімделу нөтижесінде қалыптасқан.
Адамзатты үш нәсілге қарастырады:
1. Еуропеидтер (Еуропа мемлекеттері, Америка, Оңтүстік Батыс Азия, Солтүстік Африка)
2. Монголоидтар (Орталық және Шығыс Азия мемлекеттері, Америка)
3. Негроидтар (Африка мемлекеттерінің көпшігі)
Сонымен қатар австралидтік нәсілді бөліп қарастырады, олар оңтүстік –шығыс Азия, мұхиттық аралдар және Автралияны мекен етеді.
Дүние жүзінің 30% халқы аралық нәсілдер тобына жатады (эфиопиялықтар, малагаситтер, полинезиялықтар және т.б.). нәсілдердің араласуы ерекше топтардың метистердің, мулаттардың және самолардың Америкада қалыптасуына алып келді.
Тарихи-географиялық жағдайларға байланысты нәсілдер арасында араласу болған. Ұзақ уақыт бойы нәсілдердің қарқынды байланыс жасауы нәтижесінде айрықша аралық және аралас нәсіл топтары қалыптасқан. Олар дүниежүзі халқының 30%-ын құрайды. Аралық нәсіл топтары ертеректе үлкен нәсілдердің түйісу аймақтарында қалыптасқан. Мысалы, еуропалық нәсілдің оңтүстік тармағы мен африкалықтардың аралығында бет-әлпеті мен бас сүйегі еуропалықтарға, ал түсі мен шашы қара нәсіл өкілдеріне ұқсайтын эфиоптар пайда болған. Мадагаскарлықтар, полинезиялықтар мен меланезиялықтар да аралық нәсіл тобының өкілдері болып табылады. Кейбір зерттеушілер қазақтарда еуропалық және моңғол тектес нәсілдердің белгілері қатар кездесетінін атап көрсетеді.
Аралас нәсіл топтары әртүрлі нәсілдердің кейінгі уақытта (XVI—XVIII ғғ. және одан кейін) араласуы нәтижесінде қалыптасқан. Аралас нәсіл топтары, әсіресе Латын Америкасында кеңінен таралған. Мысалы, азиялық нәсіл өкілдері болып табылатын жергілікті үндістер мен келімсек еуропалықтардың некесінен метистер, Африкадан зорлықпен құлдыққа әкелінген қара нәсіл өкілдерінің еуропалықтармен араласуынан мулаттар, ал үндістермен араласуынан самболар қалыптасқан.
1. Нүсіпова Г.Н. халықтар географиясы. Алматы, «Қазақ университеті», 2005. 39-41б
2. Максаковский В.П. Дүние жүзінің экономикалық және әлеуметтік географиясы. Алматы, «Просвещение-Қазақстан», 2003. 58-59 б
3. Енгибарян Р.В. Этнос в современном мире. Право и управление. XXI век. – 2008. – №2(7) . 5-8 б
4. Қазақ ұлттық энцеклопедиясы. 9-том. Алматы, 2007 жыл
5. Интернет желісі: www.google.kz
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
География және табиғатты пайдалану ... ... ... ... ... ... А. ... 2011
Жоспар
І. Кіріспе
Дүние жүзінің нәсілдері
ІІ. Негізгі бөлім
1. Этнос және ұлт ... ... ... ... ... ... мәселелер
ІІІ. Қорытынды
Қазақстандағы этностар мен ұлттар
Нәсілдер — адамдардың сыртқы бет-бейнесінің ұқсас белгілері (түсі,
шашының сипаты, бет ... бас ... ... дене ... және ... біріктірілетін топтары. Антропологиялык белгілер ұзак уақыт бойы
белгілі бір табиғат жағдайларына бейімделу нәтижесінде қалыптасқан.
Нәсілдік ... ... әсер етуі ... 30 жыл ... ... әл-ауқатының жақсаруы нөтижесінде
жапондыктардың бойы орташа есеппен 10 см-ге ұзарған.
Халықтың этникалық құрамы – ол этностар мен ... ... ... ... нәтижесі мен араласу және көшіп қону салдарынан қалыптасқан.
Антропологиялык ... ұзак ... бойы ... бір ... ... ... қалыптасқан.
Адамзатты үш нәсілге қарастырады:
1. Еуропеидтер (Еуропа мемлекеттері, Америка, Оңтүстік ... ... ... ... (Орталық және Шығыс Азия мемлекеттері, Америка)
3. Негроидтар (Африка мемлекеттерінің көпшігі)
Сонымен қатар австралидтік нәсілді ... ... олар ... ... ... ... және ... мекен етеді.
Дүние жүзінің 30% халқы аралық нәсілдер тобына жатады (эфиопиялықтар,
малагаситтер, ... және т.б.). ... ... ... ... мулаттардың және самолардың Америкада қалыптасуына
алып келді.
Тарихи-географиялық жағдайларға байланысты нәсілдер арасында араласу
болған. Ұзақ уақыт бойы ... ... ... жасауы нәтижесінде
айрықша аралық және ... ... ... ... Олар ... 30%-ын құрайды. Аралық нәсіл топтары ертеректе үлкен нәсілдердің
түйісу аймақтарында ... ... ... ... оңтүстік
тармағы мен африкалықтардың аралығында бет-әлпеті мен бас ... ал түсі мен шашы қара ... ... ... ... ... Мадагаскарлықтар, полинезиялықтар мен меланезиялықтар да
аралық нәсіл тобының өкілдері болып ... ... ... еуропалық және моңғол тектес нәсілдердің ... ... атап ... ... топтары әртүрлі нәсілдердің кейінгі уақытта (XVI—XVIII
ғғ. және одан кейін) араласуы нәтижесінде ... ... ... ... ... Америкасында кеңінен таралған. Мысалы, азиялық нәсіл
өкілдері болып табылатын жергілікті үндістер мен келімсек еуропалықтардың
некесінен ... ... ... ... ... қара ... ... араласуынан мулаттар, ал ... ... ... Осының нәтижесінде Латын ... ... ... ... ... ... ... 54%-ын
еуропалықтар, 22%-ын мулаттар, 12%-ын метистер, 11%-ын қара нәсіл өкілдері
құрайды. Қазіргі ... ... мен ... ... ... ... мулаттар көп тұрады. Сыртқы айырмашылықтары болганымен, нәсілдердің
биологиялық жөне әлеуметтік-мәдени тұрғыдан алғанда тең екендігі ... ... ... ... ... немесе төмен нөсілдер
болатындыры жөніндегі нәсілиіілдік көзқарастар негізсіз болып ... өлі ... ... ... елдерде нөсілдік кемсітушілік жағдайлары
кездеседі.
Этнос (халық) – бұл ... тілі бар, ... ... ... ... ... ... тұрақты адамдар тобы.
Дүние жүзінде этностардың саны 3-4 мыңға жуық деп ... ... ... ... ал ... ... мен ... Этностарды классификациясы әр түрлі ерекшеліктер, бастысы ... тілі ... ... жүзі халқының саны әр түрлі. Этностардың көпшілігі саны жағынан
аз болып келеді. 1млн адамнан астам халқы бар ... 310 , ... ... жер ... 96% ... келеді.
Дүние жүзінде әлеуметтік және экономикалық, мәдени дамып ... ... мен ... орналасқан. Алғашқы ... ... жаңа түрі – ұлт ... ... Бірінші ұлт өкілдері құл
иеленушілік заманда өмір сүрген. ... ... ... ... ... ... қатынастардың дамуымен әртүрлі топтар жойылып,
олардың ұлтқа айналу процесі ... ... ... ... ... ... келетінболса, онда бірұлтты мемлекет болып саналады.
Ұлт - ортақ тілі, ... ... ... салт ... діні бар ... әлеуметтік бірлестігі.Сонымен бірге ұлттардың
көптеген ортақ аумағы, ортақ экономикасы, сол ұлт ... ... ... Ұлт ... ... бірлігінің бастауы болатын
ортақ этногенетик,тек те маңызды рол ... ... ... ... және ... ... ... өте жақын, екіншісі біріншісінен
туып, қалыптасуына негіз ... ... ... ... ... қоса ... экономикалық және әлеуметтік белгілерге ие болады.
Дегенмен, философиялық және ... ... ой – ... ... ... ... бір арнаға тоғысқан түсінік қалаптаспаған.
Жер шарында 2 мыңнан астам ұлттар мен ... бар. Олар 5 ... ... сөйлейді. 330-ға жуық этностың 1млн. Және одан ... бар. Ал ... 1700- ден ... ... ... ... бар аз
санды этностар қатарына жатады. Осыншама көп ... ... мен ... ... ... ... ... Сондықтан әлем мемлекеттерінің 90%-
ы көп ұлтты немесе көп этносты мемлекет болып табылады.
Дүние жүзіндегі ұлттардың саны жағынан ірілеріне:
... (1 120 млн ... ... (219 ... Американдықтар АҚШ (187 адам)
• Бенгалдықтар (176 млн ... ... (146 млн ... ... (137 млн ... Жапондықтар (123 млн адам)
Халық саны қ саны 30 млн адамнан ... ... ... ... ... ... ... Кәрістер
... ... ... ... ... ... ... т.б
Халықтар тілі бойынша тілдік семьяларға бірігеді, олар өз ... ... ... Дүние жүзі бойынша 20 ... ... бар. ... ірілеріне :
• Үндіеуропалық, ,бұл тілде 150-ге жуық халық сөйлейді (2.5 млрд адам).
Оларға романдық ... ... ... ... италян тілдері),
германдық тіл (неміс, ... ... ... ... ... (орыс.
Поляк, украин тілдері), индоариттық тілдер ... ... ... тіл ... ... ... ) және ... Қытай-тибет, көбінде Қытайда , Непалда, Бутанда (1 млрд ... ... ... классификациясы ұлттық тілден ерекшелінеді, өйткені тілдің
таралу аумағы этникалық ... ... ... ... Францияның Африка. Азия, Латын Америкасындағы болған
отарларындағы ... ... ... ... ұлтты және көп ұлтты мемлекеттер олардың этникалық және ... ... ... ... ... жуығы бір ұлтты ... ... ... ... мен ... ... үлесі 90% болуымен
сипатталады. Олардың көпшілігі Еуропада, Латын ... Таяу ... ... ... қатарына Дания, Швеция, Германия , Польша,
Италия, ... Сауд ... ... және Латын Америка мемлекеттерінің
көпшіліген ... ... – бұл ... тік ... ... ... өмір сүруімен сипатталады. Оларды төрт ... ... Бір ... ... ... ... Франция, Испания, Қытай,
Моңғолия, Түркия, Алжир, ... АҚШ, ... ... ... ... ... ... бірақ этникалық бірдей ұлт өкілдерінен құралады (Иран,
Ауғаныстан, Пакистан, Лаос)
... және әр ... ... ... ... ... Швейцария, Индонезия)
Көптеген көп миллионды халқы бар этностардың жеке-жеке, тәуелсіз
мемлекеттері жоқ. Ұлттық өмір мен ... ... өте ... осы ... ... ... ... арасында жерге,
қазынаға, билікке,тілге байланысты этникалық ... ... ... ... Таяу ... еврейлер мен арабтардың жер үшін ... ... ... ... т.б. ... ұзақ ... бойы ... жалғасауда. XIX- XX ғасырларда аз
санды этникалық топтар аса жылдам ассимиляциялана бастады. Мысалы, ... ... ... ... ... 193 ... ал 1959 ж. 135 ұлт ... ... ... ... 20 жыл ... 60-қа жуық саны аз ... ... ассимиляцияланып кеткен. Жаһандану заманында көп этникалық
мемлекеттерге ірі титулды этностардың аз ... ... ... жұту ... ... ... Өркениетті, дамыған мемлекеттерде аз
санды ... ... ... талаптарына сәйкес, көп санды, басқа
ұлттың мәдениетін, тілін, дінін еріксіз қабылдауға ... ... ... өзі аз ... топтардың этникалық мұқтаждықтарынан гөрі,
титулдық этностың мұқтаждықтарын бірінші кезекке қойып отыр. Соңғы ... ... ... ... ... ... қытынастарға
түбегейлі өзгерістер енгізді. Сондықтан қазіргі кезде ұлт ұғымына беретін
анықтаманы жаңа ... ... ... ... ... қайтадан қарастыру міндеті, яғни «ұлт», «этнос», ... ... ... ... ... «этнопатриотизм»,
«ұлт мәселесі», «этникалық мәселе», «ұлтаралық қатынастар», «этносаралық
қатынастар», «ұлттардың өз ... өзі ... «ұлт ... ... ... ... қоғам талабына сәйкес қайтадан зерттеу
міндеттері туды. Қазіргі ұлттық ... ... ... ұлт ... ... түрде «ұлттың өзін өзі билеуі» ұғымымен байланыстарады.
Сол ... ... ... ... ... ... ... мемлекет құру болып есептеледі. Ұлттардың өзін өзі билеу
принципі ұлы Француз революциясынан бері ... ... да ... доктринасының негізі болып келеді. Этностық қайшылықтарда өзара
қарсылас жақтар осы принципке сүйенеді. Әділетке жүгінсек, ... ... ... ... ешқандай объективті мүмкіндіктер жоқ. Мемлекет
жасаушы аса ірі, көп ... ... ... ... заңды, әлем
мойындаған аумағы шеңберінде аз санды этностардың жаңа ... ... ... Ресейдегі, Канададағы, Түркиядағы, Қытайдағы,
Үндістандағы т.б мемлекеттердегі этностық қайшылықтардың саяси тәжірибесі
үнемі ... ... ... этностық үрдістерде «ұлттардың өзін ... ... ... ... қою аса ... екендігі белгілі болып отыр.
Кезінде марксшілдердің “ұлттардың өзін-өзі билеуі құқын” отар ... ... ... үшін ... ... Әлем халықтары социалистік
революциядан бас тартқан болса, оның ұлттық өмірге ... ... бас ... ... ... ... Одағының ыдырау себептерінің бірі
ұлттық өмірдің жандануы. Алайда КСРО сөз жүзінде болса да тең ... бар ... ... құрылды. Қрі империяның дағдарысы
жағдайында заң жүзінде жеке статусы бар ... іс ... оңай алып ... Сол ... ... Одағы күйрегенде
“ұлттардың өзін-өзі билеу құқы” белгілі рөл атқарды деп ... ... ... ... мен ... өмір ... ... Қазақстан үшін
ел халықтарының “ұлттардың өзін-өзі билеу құқын” талап етуі ... ... ... Ұлт ... ... ... ... тараған тұжырымның бірі “қайнатушы қазан” тұжырымдамасы. Бұл идеяны
іске асырушы ... ... ... ... ... ... ... шығу тегі маңызды емес, оның Америка азаматы болуы маңызды. Ұлт
мәселесін ... ... ... ... ... ... тән
ұлттық ерекшеліктерін дамытуға ешқандай мүмкіндік бермейді. ... ол ... ... ... ғана ... бір ... ... Ұлт
мәселесін шешудің келесі жолы “мәдени-ұлттық автономия” тұжырымдамасы. Ол
19 ғ-дағы австриялық-венгриялық социалистердің ... ... ... ... доктринасы бойынша әрбір этностың жеке мемлекет құруға
ұмтылуы мүмкін ... ... ... ... мәдени талаптарының
орындалуына жағдай жасау қажет. Қазақстан Республикасының жүргізіп отырған
этносаясатының ... ... осы ... ... сүйенген деп айтуға болады. Дегенмен, осы тұжырымдамалардың
әрқайсысының осал тұстары бар. “Қайнатушы ... ... ... бір Ұлт ... ... Мысалы, америка ұлты. Францияға ... да ... ... ... бас ... ... ... Мұндай елдерде аз ... ... ... өте ... ... “Мәдени ұлттық автономия” доктриналары да
шектеулі. Өздерінің этномәдениеттерін, тілдерін ... ... ... ... ... ... ... басып кетеді. Сөйтіп, этностық
жандану жалпы ... ... ... Әділетті дамуды “ұлттардың
өзін-өзі билеу құқы” тұжырымдамасы да шеше ... жоқ. ... ... ... ... бұл идея революциялық ахуал жағдайында
ғана ... ете ... Көп ... көп дінді мемлекеттер жағдайында
Ұлттарға өзін-өзі билеу құқығын беру елдің ... ... ... Осыған байланысты әлемдік ғылымда өткен ғасырдан күні бүгінге дейін
қызу пікірталастар өтуде. Әлемдік философиялық, әлеуметтік-саяси ойда ... әр ... ... Себебі, әр мемлекетте Ұлт ұғымы ... және ... ... ... ... Дегенмен, Ұлт
дегеніміз “этнос” негізінде пайда болатын ... ... ... ... ... туындайды. Халықтарды әлеуметтік-экон.
формациялар теориясына сүйеніп Ұлтқа, ... ... ... ... ... ... пайда болған. “Ұлт” пен ... ... ... ... Бір ... байланысты ұлт, этнос ұғымдарын
алмастырып қолдану объективті ... ... ... ... қазақ
ұлты — қазақ этносы, орыс ұлты — орыс ... деп ... ... ... ... ... бірге әлемдегі түрлі этностардың
қалыптасу процесі әр ... өте ... Әр ... тарихи тағдырға, ішкі
саяси ахуалға, ... даму ... ... Ұлт ... ... ... қалыптасуында шешуші рөлді ортақ ... ... ... ... атқарса, келесі этностың өмірге келуінде ортақ тіл, ортақ
тағдыр, ортақ психология мен діл (менталитет) шешуші ... ие. Ал ... ... ... жаңа ... ... жаңа жер іздеуі
барысында болғаны хақ. Осы уақытқа дейін Қазақстандағы қоғамдық ойда үстем
болған “ұлт белгілері” ортақ ... ... ... ... мемлекет болуы
қаншама маңызды болғанымен, әлемдегі барлық елдерге тән әмбебап белгі емес.
Этнос жасаушы белгілер әр Ұлттың ... ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда белең алып тұр. Бұл
төмендегі себептермен байланысты:
... ... ... ... және әлеуметтік
теңсіздігі, аз ұлттардың мәдениетінің ескерілмеуі (Испаниядағы ... ... ... шотландықтар, Канададағы франко-
канадлықтар)
• Дамушы мемлекеттердегі ... ... ... ал ... ... ... ... (Үндістан, Индонезия, Нигерия, Заир,
Судан)
• Еуропа отарлау нәтижесіндегі жергілікті ... ... ... ... ... ... ... Нәсілдік дискриминация (ОАР, АҚШ)
• КСРО мен Шығыс Еуропа социалистік ... ... ... пайда болуы.
Екінші дүние жүзілік соғыстан бергі Таяу Шығыстағы араб ... ... ... ... де негізделген. Оған ... ... ... ... және ... ... жанжал.
Қазақстанда негізгі автохтонды бір ұлт, бір этнос бар. Ол — ... ... 130-ға ... елдегі этностық топтар мен диаспоралар. Қазақ
ұлтын қалыптастырған ... ... ... белгілер ретінде қазақтың ортақ
аумағын, ортақ мемлекетін, ортақ тілін, діні мен ділін, ... ... мен ... ерекшелігін, ортақ этногенет. тегі болуын атау керек.
Қазақ ұлтының кейбір белгілері өте ... ... ... ... әлі ... мен ... ... басым көпшілігі өзінің ана тілінде жетік ... ... ... ... біртұтас халықты айтамыз.
Тілінің тұтастығы ғана ... ... ... ... сол ... өзі ... ... және материалдық құндылықтарын келешек ұрпақтарына жеткізіп,
ары қарай ... ... ... халық «бір этнос – бір ел» принципі
бойынша ғана біртұтас ұлт боп тез  ... ... ... ... ... Ресейдің отарлау саясаты мен 20-ыншы ... ... ... осы «бір этнос – бір ел» ... ... ... екінші жартысынан бастап өзінше жеке-дара халық та ұлт та болып 
қалыптаса алған қазақ ... ... ... оның ... ... ғасырға кейін шегіндіріп тастады. Соның салдарынан қазақ халқы ... ... ... ұлт боп ... ... ... ... тағдыры оның тума тіліне ғана тәуелді. Өз тілін ұмытып
мәңгүрттікке ұрынған ... ... ... басқа бір үлкен халық өзінің
қалпына оңай түсіріп, діні мен діліне сіңіріп, ... ... ... ... жайындай жалмай салады. Осындай қасіреттен қазақ ... ғана ... ... ... қандастарымыздың басым көпшілігі ана тілімізде еркін, немесе
қанағаттандырарлық деңгейде сөйлейді. Десек те, тағдыр тәлкегіне көп түскен
тіліміз алдында  бәріміз де ... ... ... қайнар көзі
– осы қазақ тілінде сайрай сөйлеп, оны  көзіміздің қарашығындай сақтай ... ... ... ... Тілімен ғана қазақ халқы өзгелерден өзгеше ұлт ... ... ... ... ... жеткізген халқымызға ендігі
жетіспей ... тек ... ... тәуелсіздігі ғана.
Тілімізді білмейтін қандастарымыз үшін тіл ... ... ... ала ... да ... ... ана ... ұмытып күнәкар
болған пенделер. Осы күнәкар  қандастарымыз туған тілін білмейтіндігі үшін
халқының  алдында шын ... ... ... ... бет бұрса ғана  тіл
тәуелсіздігіне жол ашылады. Ол үшін ... ... ... өмірін тек
қазақ тіліне тәуелді болдыратын экономикалық және әлеуметтік жағдайлар
мемлекет ... ... ... ... ... Г.Н. ... ... Алматы, «Қазақ университеті»,
2005. 39-41б
2. ... В.П. ... ... ... және ... Алматы, «Просвещение-Қазақстан», 2003. 58-59 б
3. Енгибарян Р.В. Этнос в современном мире. ... и ... XXI ... 2008. – №2(7) . 5-8 ... Қазақ ұлттық энцеклопедиясы. 9-том. Алматы, 2007 жыл
5. Интернет желісі: www.google.kz

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Папуасия халықтары10 бет
Түрік және монғол тайпаларының қалыптасуына байланысты зерттеушілердің ұстанымдары9 бет
Қарқаралы петициясы92 бет
Қазiргi дүние жүзiнiң этникалық мiнездемесi17 бет
Қазақстан 1941-1945 ж. Ұлы отан соғысы дәуірінде6 бет
Географиялық оқытудағы практикалық жұмыстардың орны, олардың білім алудағы маңызы23 бет
Дүние жүзінің ауыл шаруашылық географиясы9 бет
Дүние жүзінің саяси картасының қалыптасуы және мазмұны20 бет
Дүние жүзінің аймақтарында мұнай тасымалдаудан туындайтын мәселелер3 бет
Дүние жүзінің ауыл шаруашылығы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь