Қорқытып алу қылмыстарын тергеу

КІРІСПЕ
3
1 ҚОРҚЫТЫП АЛУ ҚЫЛМЫСТАРЫН ТЕРГЕУДІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ 6
1. 1 Қорқытып алу қылмыстарының криминалистикалық сипаттамасы
6
1. 2 Тергеуші мен жедел.іздестіруші органдарының өзара іс.әрекеті
20
2 ҚОРҚЫТЫП АЛУ ҚЫЛМЫСТАРЫН ТЕРГЕУДІҢ АЛҒАШҚЫ КЕЗЕҢІ 24
2. 1 Тергеуді жоспарлау мен алғашқы кезеңдегі типтік тергеу ситуациялары 24
2. 2 Жәбірленуші мен куәлардан жауап алу 32
2. 3 Сезіктіні ұстау мен жауап алу 37
2.4 Тергеу қарауын жүргізудің ерекшеліктері 41
3 ҚОРҚЫТЫП АЛУ ҚЫЛМЫСТАРЫН ТЕРГЕУДІҢ КЕЙІНГІ КЕЗЕҢІ
46
3.1 Тінту тергеу әрекеті 46
3.2 Танытуға ұсынуды жүргізудің ерекшеліктері 51
3.3 Сараптамаларды тағайындау 54
ҚОРЫТЫНДЫ
57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
59
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Өтпелі кезеңнің кедергілерін жеңіп, жаңа экономикалық-әлеуметтік өзгерістерге бет бұра бастаған шақта, елімізде қылмыстың жекелеген түрлері белең алуда. Соның ішінде қорқытып алу қылмысын ерекше атап өтуге болады. Бұл қылмыс түрі тек жеке азаматтардың меншігіне, олардың өмірі мен бостандығына қауіп төндіріп қоймайды, сонымен қатар жаңадан дамып келе жатқан нарықтық экономика институттарына нұқсан келтіруде.
Қазақстан Республикасы құқықтық саясатының концепциясында, қылмыстық саясат ізгілік бағытында дамуы тиіс деп көрсетілген. Бірақ, аталған концепцияда ауыр және аса ауыр қылмыс жасаған, қылмыстық қудалаудан жасырынып қалған тұлғаларға және қайталап қылмыс жасағандарға қатысты қылмыстық жауаптылықты ауырлату қарастырылған.
Қорқытып алу қылмысы қолданыстағы қылмыстық заңға сәйкес, ауыр және аса ауыр санаттағы қылмыстардың қатарына жатады.
Қорқытып алушылықтың кең таралуы және әлеуметтік қауіптілігі, ешбір күмән тудырмайды, сондықтан осы қылмыс түрімен белсенді күресу, Қазақстан Республикасы құқық қорғау органдарының маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.
Осы жұмысты орындау барысында, қорқытып алу қылмысын зерттеумен айналысатын Қазақстан және шетел ғалым-заңгерлерінің еңбектері, құқыққорғау органдарының қызметкерлерінің ғылыми-тәжірибелік мақалалары және өзге де қылмыстық-құқықтық әдебиеттер пайдаланылды. Зерттеулер нәтижесінде, қорқытып алу қылмысы үшін тән келесі белгілер анықталды: 1) қорқытып алу латентті қылмыстар қатарына жатады, себебі жәбірленушілер қылмыскерлер тарабынан кек алушылықтың болуынан қорқып, өздеріне қатысты жасалған қылмыс туралы құқық қорғау органдарына хабарламайды; 2) қорқытып алушылықпен ұйымдасқан қылмыстық топтар (қылмыстық қауымдастықтар) айналысады, олардың заңсыз әрекеттері тек жеке тұлғаларға ғана емес, сонымен қатар, түрлі құқықтық-ұйымдастырушылық нысандағы заңды тұлғаларға қарсы бағытталады. Мұндай топтардың қылмыстық әрекеттері алдын-ала мұқият жоспарланады, жәбірленушілердің жеке бастары алдын-ала тексеріледі, оларға бақылау жүргізіледі, жемқорлық байланыстар пайдаланылады; 3) ашылған қорқытып алу қылмыстары бойынша, алдын-ала тергеу барысында куәлар жауап беруден жалтарады.
Бостандықта жүрген қылмыскерлер тарабынан куәлар мен жәбірленушілерге қатысты әр түрлі әсер ету әрекеттері жасалатындықтан, олар өздеріне белгілі мән-жайлар туралы мәлімет беруден, қылмыскерлерді танудан жалтарады. Сондай-ақ жәбірленушілер өздеріне қатысты жолданған қорқытушылықтар туралы хабарламайды. Аталған факторлардың барлығы, тұтас алғанда, қорқытып алу қылмыстарымен күрес жүргізумен айналысатын құқық қорғау органдарының қызметіне қиындықтар туғызады.
1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі, , 16 шілде 1997 жыл181 бап.
2. Латентті қылмыс – жасалған қылмыстар бойынша істерді қарайтын немесе тергейтін органдардан жасырылған, осы органдармен анықталмаған және қылмыстық есепке алынбаған, яғни тіркелмеген қылмыстар, Большой юридический словарь, под ред. А.Я.Сухарева, В.Е.Крутских, Москва 2000 г.
3. Суық қару - адамның бұлшық етінің күшімен басқа адамға немесе жануарға зақым келтіруге арналып жасалған құрал. Шәкенов А.О., Суық қарудың криминалистік зерттеуі, Астана. 2001. – 152 с.
4. Криминалистика: Учебник для вузов / Отв.ред. проф. Н.П. Яблоков. – М.: Изд-во БЕК, 1996. – 708 с.
5. Криминалистика: Учебник для вузов / А.Ф. Волынский, Т.В. Аверьянова, И.Л. Александрова и др; под ред. проф. А.Ф. Волынского. – М.: Закон и право, ЮНИТИ-ДАНА, 1999. – 615 с.
6. Иванов С.Н. Организация и тактические проблемы расследования вымогательства, совершённого преступными группами. – Ижевск, 1998. – 230с.
7. «Преодоление противодействия при расследовании вымогательства, совершенного преступными группами». Колесникова Т.В. Российский следователь. №1, 2001. С. 56-61.
8. Мозговых Г.А. Криминалистическая характеристика преступления. - Алматы: «Данекер», 2002. - 147 с.
9. Гурский В.П. Особенности расследования вымогательства. – М. 2004. – 262 с.
10 Криминалистика: Оқулық. – Алматы: Жеті Жарғы, 2006. – 520 б.
11 Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексі. - Алматы: Жеті жарғы, 1998.- 368 б.
12 Порубов Н.И. Допрос в советском уголовном судопроизводстве. – Минск: Вышэйшая школа, 1973. – 368 с.
13 Доспулов Г.Г. Психология допроса на предварительном следствии. – М.,1976. – 204с.
14 Расследование вымогательств (методические и тактические аспекты)/ Авт.-сост. О.Н. Коршунова, Е.Б. Серова. – СПб., 1995. – 184 с.
15 Бажанов С.В., Лацигин М.В., Ледащев С.В. Расследование вымогательства. – Владимир, 1997. – 268 с.
16 КлейменовМ.П. Деятельность органов внутренних дел по борьбе с вымогательством. Омск, 1995г. – 230 с.
17 Полищук Д.А. Методика расследования вымогательства. Прокурорская и следственная практика. №1-2. 2003. – 188 с.
18 Попов В.И. Осмотр места происшествия // В кн.: Тактические основы следственных действий. – Алма-Ата: 1974. – Вып. 1. С. 5-80.
19 Вандер М.Б. Работа с микрочастицами при производстве следственных действий. Ленинград, 1980. – 210 с.
20 Гинзбург А.Я., Поврезнюк Г.И., Калинин А.В. Справочник следователя. – Алматы: ТОО «Аян Эдет», 1998. – 400 с.
21 Криминалистика: Расследование преступлений в сфере экономики» Грабовский В.Д., Н.-Новгород, 1995. ВШМВД Рос.Федерации. – 562 с.
22 Криминалистическая тактика: Учебник  Под ред. А.Я. Гинзбург, Р.С. Белкин. - Алматы: Изд. Аян Әдет, 1998. - 478 с.
23 Справочник следователя / Под ред. Селиванова Н.А. и А.И.Дворкина, М. 1999. – 566 с.
24 Попов А.В. Выемка. Обыск // В кн.: Тактические основы следственных действий. – Алма-Ата: 1977. – Выпуск 3. – С. 41-110.
25 Леви А.А., Михайлов А.И. Обыск. Справочник следователя. М., 1983. – 430с.; Справочник следователя (практическая криминалистика) / Под ред. Н.А. Селиванова. М. 1981. – 362 с.
26 Еркенов С.Е., Сұлтанов С.И. Тергеу әрекеттерінің тактикасы. – Алматы: Дәнекер. 2002. – 227 б.
27 Шакиров К.Н. Судебная экспертиза: проблемы теории и практики. – Алматы: Аркаим, 2002. – 316 с.
28 Бычкова С.Ф. Организация назначения и производства судебной экспертизы: Учебное пособие. – Алматы: «Жеті Жарғы», 1999. – 272 с.
29 Поврезнюк Г.И. Судебная экспертиза (подготовка и назначение в уголовном и гражданском процессах). – Алматы: ТОО «Аян Эдет», 1999. – 208с.
30 Россинская Е.Р. Судебная экспертиза в уголовном, гражданском и арбитражном процессе. - М., 1996. – 224 с.
31 Балашов А.Н. Взаимодействие следователей и органов дознания при расследовании преступлений. – М.: Юрид.лит., 1979. – 111 с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Заң факультеті
Криминалистика және сот сараптамасы кафедрасы
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: «Қорқытып алу қылмыстарын тергеу»
Орындаған 4 курс ... А.Б. ... ... жетекші
м.ғ.к., доцент ______________________________ А.Ш. Айдаркулов
(қолы, күні)
Норма бақылаушы
з.ғ.к., аға оқытушы ... Н.С. ... ... ... қорғауға жіберілді
з.ғ.д., профессор ... ... ... ... А З М Ұ Н ... |3 |
|1 ... АЛУ ... ТЕРГЕУДІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ |6 ... 1 ... алу ... ... сипаттамасы | |
| | |6 ... 2 ... мен ... органдарының өзара іс-әрекеті| |
| | |20 |
| | | |
|2 ... АЛУ ... ... АЛҒАШҚЫ КЕЗЕҢІ |24 |
|2. 1 ... ... мен ... кезеңдегі типтік тергеу |24 |
| ... | ... 2 ... мен ... ... алу |32 ... 3 ... ұстау мен жауап алу |37 ... ... ... ... ... |41 |
| | | |
|3 ... АЛУ ... ТЕРГЕУДІҢ КЕЙІНГІ КЕЗЕҢІ | |
| | |46 ... ... ... әрекеті |46 ... ... ... ... ... |51 ... |Сараптамаларды тағайындау |54 |
| | | |
| | ... |57 ... ... ТІЗІМІ |59 ... ... ... ... ... кедергілерін жеңіп,
жаңа экономикалық-әлеуметтік өзгерістерге бет бұра бастаған шақта, елімізде
қылмыстың жекелеген түрлері белең алуда. ... ... ... алу ... атап ... болады. Бұл қылмыс түрі тек жеке азаматтардың меншігіне,
олардың өмірі мен бостандығына ... ... ... сонымен қатар
жаңадан дамып келе ... ... ... институттарына нұқсан
келтіруде.
Қазақстан Республикасы құқықтық саясатының концепциясында, ... ... ... ... тиіс деп көрсетілген. Бірақ, ... ауыр және аса ауыр ... ... ... ... қалған тұлғаларға және қайталап ... ... ... ... ... қарастырылған.
Қорқытып алу қылмысы қолданыстағы қылмыстық заңға сәйкес, ауыр және
аса ауыр санаттағы ... ... ... ... кең ... және ... ... ешбір
күмән тудырмайды, сондықтан осы қылмыс түрімен белсенді күресу, ... ... ... ... ... ... бірі ... жұмысты орындау барысында, қорқытып алу қылмысын ... ... және ... ... еңбектері, құқыққорғау
органдарының қызметкерлерінің ғылыми-тәжірибелік мақалалары және өзге де
қылмыстық-құқықтық әдебиеттер пайдаланылды. ... ... алу ... үшін тән келесі белгілер анықталды: 1) қорқытып алу
латентті қылмыстар қатарына жатады, ... ... ... кек ... ... ... өздеріне қатысты жасалған қылмыс
туралы құқық ... ... ... 2) ... ... қылмыстық топтар (қылмыстық қауымдастықтар) айналысады, олардың
заңсыз ... тек жеке ... ғана ... сонымен қатар, түрлі
құқықтық-ұйымдастырушылық нысандағы ... ... ... бағытталады.
Мұндай топтардың қылмыстық әрекеттері алдын-ала ... ... жеке ... ... тексеріледі, оларға ... ... ... ... 3) ашылған қорқытып алу
қылмыстары бойынша, ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерлер тарабынан куәлар мен жәбірленушілерге
қатысты әр түрлі әсер ету әрекеттері жасалатындықтан, олар өздеріне ... ... ... ... қылмыскерлерді танудан жалтарады. Сондай-
ақ жәбірленушілер өздеріне қатысты жолданған ... ... ... ... ... ... ... қорқытып алу
қылмыстарымен күрес жүргізумен айналысатын құқық қорғау ... ... ... ... ... дәрежесі. Жекелеген қылмыс түрлерін тергеу
әдістемесі ТМД және ... ... ... ... ... Р.С. ... А.Н. Васильев, А.В. Дулов, В.П. Колмаков, А.Р.
Ратинов, Н.В. Терзиев және т.б. Осы ... ... ... ... да ... Г.Г. ... В.И. Попов, А.Ф. Аубакиров, Л.В.
Виницкий, Е.Г. Жәкішев, А.А. Исаев және ... ... көбі (( ... ... ... ... ... Заман талаптарының өзгеруі, ... ... ... ... мен техника ... ... ... ... алу ... ... ... қайта қарауды
талап етіп отыр.
Сол сияқты, қоғамның жалпы дамуына байланысты криминалистика ғылымы да
бір ... ... жоқ. Олай ... ... ... ... зерттеуді қажет ететін проблемалары баршылық. Олардың ішінде,
мемлекеттің нарықтық ... ... ... және адамдардың осыған
қатысты психологиясының өзгеруі құқықтық сананың қалыптасуына ықпал ... ... ... ... ... оны жасаудың әдісі, механизімі
өзгеше және қылмыс жасаған тұлғалардың білім деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... болуы,
қылмысты ашуды және қылмыс жасаған ... ... ... ... ... ... күресу үшін тәжірибелік-теориялық
деңгейдегі зерттеулерді жетілдіру қажет.
Жұмыстың объектісі мен пәні. Зерттеу жұмысының объектісі - ... ... ... ... мен ... ретеу саласында
туындайтын қоғамдық қатынастар болып табылады. Зерттеу жұмысының ... ... алу ... ... байланысты туындайтын қоғамдық
құбылыстар танылады.
Жұмыстың мақсаты. «Қорқытып алу қылмыстарын тергеу» тақырыбына арналған
бұл ... ... ... ... – аса ... ... қатарына
жататын қылмыс – қорқытып алушылықпен күресудің тәсілдерін, мүмкіндіктерін
теория жүзінде жан-жақты зерттеу және ... ... ... әдістемелік
көмек көрсету болып табылады. Бұл ... ... ... үшін ... ... мына міндеттерді қояды:
1. Қорқытып алу қылмыстарының криминалистикалық сипаттамасын
айқындау;
2. Осы ... ... ... ... қалыптасатын тергеу
ситуацияларын жүйелеу;
3. Қорқытып алу қылмыстарын тергеудің алғашқы кезеңі мен кейінгі
кезеңінде ... ... ... тактикалық ерекшеліктерін
анықтау.
4. Тергеу әдістемесіне байланысты ұсыныстар жасау.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... әлеуметтік психологияда, қүқық тарихы және
теориясында, қылмыстық, қылмыстық іс ... ... ... ... ... криминологияда қалыптасқан ғылыми үстанымдар мен ... ... ... мен көлемі. Диплом кіріспеден, үш тараудан,
қорытынды мен пайдалынған ... ... ... ҚОРҚЫТЫП АЛУ ҚЫЛМЫСТАРЫН ТЕРГЕУДІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Қорқытып алу қылмыстарының криминалистикалық сипаттамасы
Қорқытып алу қылмыстары бойынша істерді алдын-ала тергеу және соттарда
қарау ... ... ... қылмысты саралауда бірқатар қиындықтар
туындайтынын көрсетеді. Мұндай қиындықтар ... да ... ... ... ... ... ... жиынтығы
бойынша саралаумен, қорқытып алушылықтардың бірнеше мәрте жасалуымен,
жәбірленушіге ірі мөлшерде зиян ... ... ... ... ... қылмыстық жауапқа тартылған тұлғалардың әрекеттерін ... әкеп ... ... алу ... ... ... ... мұндай мәселелердің көңілден тыс қалдыруға болмайтындығын талап
етеді.
Зерттеліп ... ... ... жағы - ... мүлікті немесе
мүлікке құқықты беруді немесе күш қолданумен не бөтен мүлікті жоюмен ... сол ... ... ... оның ... масқаралайтын
мәліметтерді таратумен не жәбірленушінің немесе оның ... ... зиян ... ... өзге де мәліметтерді ... ... ... ... басқа да әрекеттерді жасауды талап ... ... ... ... ... ... – өзара
байланысты талап ету және қорқыту деген екі ... ... ... ... ... қарастыру қажет.
Талап ету. Егер, бұрын қорқытып алушылар негізінен ақша ... ... ... ... ... ... ... қазіргі
кезде талап етудің сипаты ... ... ... Қылмыскерлер тек
ақшаны қолма-қол беруді талап етіумен шектелмейді, ... ... ... есеп шотқа аударуды немесе іс жүзінде жоқ тауар үшін ақы ... ... жоқ ... ... ... ... үшін жоғары мөлшерде ақы
төлеуді, сатып алған тауар үшін неғұрлым арзан ақы алуды не ... ... етуі ... ... ... және шын ... ... Жәбірленуші қылмыскер
қорқыту кезінде айтқан ойын жүзеге асырады деп сенуі тиіс.
Күш қолданып ... ... – оны ... жүзеге
асыратындығында, яғни айыпты өзінің мүлікті беру туралы талабы орындалмаса,
бірнеше ... ... күш ... айтады. Сонымен қатар, бұл қылмыста
табан астылық сипат та болады, яғни өз талабы орындалмаса, айыпты сол жерде
күш қолданатынын ... жеке ... ... алу ... күш ... деп ... кезіндегі психикалық қысыммен пара-пар.
Қорқытып алушылықтың қарақшылықтан айырмашылығы сол, қорқытып алу
кезінде айыпты күшті келешекте ... деп ... яғни ... ... іске асыру арасында қандай да бір уақыт болады. Қорқытып алу ... ... ... күзетінде мүлік бар адамға ғана қатысты емес, ... да ... күш ... деп ... ... қарақшылық
кезінде болмайды. Сонымен қатар, қорқытып алу кезінде ... ... ал ... оның табанасты берілуі талап етіледі.
Қорқытып алушылықтың тонаудан да айырмашылығы ... ... ... кінәлі тұлға жәбірленушіден мүлікті дереу беруді ... мен ... ... заты ... мүлік (ақша, материалдық
құндылықтар) болады, ал қорқытып алушылықтың заты – ... ... ... ... ... мен ... ... алу құрамынан айырмашылығын қол сұғу
заты мүлік болған жағдайда ғана анықтау қажет. Себебі, ... ... ... – күш ... деп ... ... ... немесе
бүлдіремін деп қорқытумен, масқаралайтын мәліметтерді ... ... ... күш ... ... Тонау және қарақшылық
кезіндегі зорлық – күш қолдану және күш қолданамын деп ... ... ... екі түрі ... ... ... бөлектеудің мына
критерийін пайдаланған жөн. Қорқытып алу кезіндегі мүлікті беру ... ... ал ... пен ... ... сол ... алынады.
Мүлікті беру талабын сол шартта орындайтын жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... нышаны бойынша жасау керек. Егер,
айыпты сол шақта күш қолданып мүліктің бір бөлігін келешекте беруді талап
етсе, ал бір ... сол ... ... онда ... алу пен ... ... ... қорқытып алу барысында жәбірленушінің қандай да болсын бір мүлкі
«кепіл» ... ... және ... ... ... ... ... қайтарылып
беретіндігі көзделсе, айыптының әрекеті тонау ... ... ... оның ... «кепіл» ретінде алынған мүлікті ... ... ... ... Соты ... 1995 жылғы ... ... алу ... ... бойынша сот практикасы туралы»
қаулысында мынадай түсініктеме берілген: «Жәбірленушінің ... ... үшін ... емес күш қолданып, не сондай зорлық жасаймын деп»
қорқытып алу жасаған ... ... ... ... жай түрі ... Бұл жерде өмір және денсаулық үшін қауіпті емес күш қолдануға
денсаулығының аз уақытта бұзылуына немесе еңбекке ... ... ... әкеп соғатын соққыларды, денсаулыққа келген жеңіл зиянды, сондай-
ақ жәбірленушінің жанына бататын немесе оның ... ... егер ... және ... ... ... өзге де ... әрекеттерді
жатқызуға болады.
Мүлікті жоямын немесе бүлдіремін деп ... ... ол ... ... ... не мүлік болудан қалады, не келген зақымнан кейін
оны қайта қалпына келтіру (жөндеу) қажет болады.
Жәбірленуші немесе оның ... ... ... ... ... оның жақындарының мүдделеріне жариалануы елеулі зиян
келтіретін өзге мәліметтерді таратамын деп қорқыту ... ... алу ... деп ... ... мүлікті иеленуші немесе сол
мүлікті күзетіндегі адамды масқаралайтын мәліметтерді таратамын деп қорқыту
дегеніміз – сол ... ... ... ... хабарлаймын деп
қорқыту. Бұлай қорқытқанда хабарланатын ... ... ... ... міндетті емес. Аяқталған қылмыстың құрамы үшін, егер ондай
хабарлаудың ... ... ... ондай мәліметтерді тым болмаса
бір адамға хабарлаймын деп қорқыту жеткілікті.
Қорқытып алушы жариялаймын деп ... ... ... ... ... оның жақындары үшін ... ... ... деп ... ... (немесе мүлікке құқықты) заңсыз беруге сол
адамды мәжбүр ететіндіктен қандай мәліметтерді масқаралайтын деп ... ... және ... ... ... зиян ... ... мәліметтер дегенді қалай түсіну керек ... ... ... ... мүлік иелігіндегі немесе күзетіндегі адамның пікіріне сай шешіледі.
Қорқытып алушылықтың сараланған түріне мынадай жолмен ... ... күш ... адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша;
- бірнеше рет жасалған қорқытып алу.
Өмір және денсаулық үшін қауіпті күш ... ... ... ... ... ... беру ... қорқытып алушылықтың сараланған түрі
болып табылады. Мұндағы қолданылатын күш адамның ... мен ... емес ... ... Яғни ... ... ... немесе айыру, ұрып-
соғу, денсаулыққа қасақана орташа ауырлықтағы немесе жеңіл зиян ... ... ... ... ... ауырлықтағы зиян деп –
адамның өміріне қауіпті емес және ауыр зардаптарға әкеп ... ... ұзақ ... ... ... ... ... қабілетінің кемінде
үштен бірін айтарлықтай тұрақты жоғалтуға әкеп ... ... ... ... қасақана жеңіл зиян деп – денсаулықтың ... ... ... жалпы еңбек қабілетін айтарлықтай емес ... әкеп ... ... ... Жасалған қорқытып алу қасақана
денсаулыққа ауыр зиян келтірумен немесе қасақана адам өлтірумен ... ... ... осы ... жиынтығы бойынша саралануға жатады.
Қылмысқа бірлесіп жасау туралы күні бұрын ... ... ... ... тобы ... қылмыс алдын ала сөз байласып жасаған қылмыс деп
танылады.
Қорқытып ... ... ... ... ... ... әрекеттер жатады:
- ұйымдасқан топтың;
- жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиян ... ... ірі ... мүлік алу мақсатында;
- ұрлық немесе қорқытып алу үшін бұрын екі немесе одан да көп ... адам ... ... ... ... қорқытып алу қылмыстарының саны күрт артып, кең таралды.
Қорқытып алушылықтың жаңа түрлері пайда болып, оның ... ... ... алу көп ... латентті [2] (жасарын) сипатта болады.
Оның себептері жалпыға ... ... ... кек ... ... қылмыспен күресуге байланысты құқық қорғау ... ... ... ... өздерінің құқыққа қайшы
әрекеттері әшкереленбеу үшін бұл ... ... ... ... ... деңгейде ұйымдасқандығы, бұл жағдай оларға ... ... ... ... ... ... органдары мен
мемлекеттік басқару және билік органдарының жемқор лауазымды тұлғаларымен
тығыз қарым ... ... алу ... зерттеумен айналысатын Қазақстан және шетел ғалым-
заңгерлерінің еңбектерін, құқыққорғау органдарының қызметкерлерінің ғылыми-
тәжірибелік мақалалары және өзге де ... ... ... ... бұл ... жеке ... адамдардың, алдын ала сөз
байласқан адамдар тобының, ұйымдасқан ... ... және ... ... анықталды. Қорқытып алушылықтың криминалистік
сипаттамасын осы аталған түрлеріне байланысты қарастырған тиімді ... ... ... ... ... жекелеген элементтерінің
мазмұндары өзгереді.
Жеке (жалғыз) адам жасайтын қорқытып ... ... ... бұл
қылмыс түрін жасауын зерттеу ... ... ... 24 ... ... ... алушылықтың бұл түрін жасаған кезде келесі
ерекшеліктерді байқауға болады: қылмысты жасаудан ... ... ... ... ... ақша ... мөлшерінің аз болуы;
құқық қорғау органдарының мұндай қылмыс жасаушыларды тез анықтауы, себебі
қылмыскерлер өз ... ... ... ... ... ... алу түрін жасаушылар жәбірленушілерді таңдағанда,
қарсылығын жеңе алатын, дене күші ... ... ... ... ... көп ... суық ... [3, 38 б.] қолданып жасайды.
Жәбірленушілер арасында ұсақ саудамен айналысатындар, шағын дүкендердің
иелері, ... ... ... ... ... жиі
кездеседі. Бұл жағдайларда қылмыскерлер жәбірленушілермен таныс болмаған
(80%).
Ал қалған жағдайлардың барлығында қылмыскерлер жәбірленушілермен таныс
болған және ... алу ... ... ... ... ... Мұндай жәбірленушілердің қатарында орта
және ... орта оқу ... ... ... оқу ... әскери қызметшілер, ... ... ... ... қызметтес болған адамдар жиі
кездеседі.
Жоғарыда ... ... ... ... бола ... ... колониясынан жазасын өтеп келген кәсіптік-техникалық
мектептің ... ... Т. ... ... өзі ... ... күш ... деп қорқыту арқылы бірнеше рет ақша талап
еткен. Жәбірленуші оқушылардың ... ... ... органдарына бұл
қылмыс туралы хабарлағаннан кейін Т. ақша алу ... ... ... ... бұрыннан қызмет етіп жүрген сержант атағы
бар П. есімді әскери қызметші, жаңадан әскер ... ... ... ... ... қорқытып ақша талап еткен. Мұндай жағдай
бірнеше рет қайталанған. Солдаттардың денесінде ... ... ... ... ... ... оның ... анықтап, П.-ны ұстайды
және әскери тергеу басқармасына береді.
Жоғарыда аталған мәліметтерден ... ... ... ... беруге болады: жәбірленушілердің жынысы – ер адамдар (100%);
жас мөлшері – 18 жас (10%), 18-25 жас (70%), 26-30 жас (18%), 31-35 ... 36-40 жас ... ... ... көп ... ... ... келеді, яғни
қорқытып алушылар дене күшін қолданамын деп немесе суық қару ... ... деп ... арқылы талап етеді.
Базарларды сатушыларға қатысты ақша талап ету ... ... үшін ақы ... деп ... және ... ... нәтижесінде -
тыныш сауда-саттықпен айналысуға кедергі жасамауға уәде беріледі.
Бұл жағдайлардың ... ... ... ... ... ... шараларды және жеке қауіпсіздігін қамтамасыз етпеген.
Сондықтан, қылмыскерлер жәбірленушілерге ашықтан-ашық ... рет ... іске ... ... ... полиция органдарына
хабарлап, қылмыскерлер оңай қолға түсіп отырған.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... басшыларына қатысты жасалған қорқытып
алушылықтың тәсілдері біршама өзгеше болып ... ... ... ... жәбірленушілердің мүліктік жағдайы, жасалған
мәмілелердің табысты екендігі туралы мәліметтерді алғаннан ... ... бұл ... ... мен ... бір ... қызмет ететін
немесе олардың қызметтері бір-бірімен тығыз болған кезде жиі орын ... ... да дене ... ... деп, қару ... ... мүлікті жоямын деп қорқыту түрінде болады. Кейде ... ... ... ... пәтерін өртеу арқылы іске асырылып отырған.
Ақшаны беруді талап ету ... ... есеп ... ... ... де ... мүмкін.
Қылмыс жасау орны. Жалғыз адам жасайтын қорқытып алушылықтар көп
жағдайларда әр-түрлі сатып алу ... ... ... ... Ақша ... орындарда талап етіледі және сол жерлерде алынады.
Қалған ... ... ... көшеде, орта, жоғарғы оқу
орындарының ішінде, ауласында, әскери бөлімдердің ... ... және ... ... ... жасау уақыты. Бұл уақытқа ақшаны немесе өзге де мүлікті беруді
талап ету уақыты және ... алу ... ... Аталған элементті жан жақты
білу қорқытып алушылықты қарақшылық пен тонаудан ажырату үшін қажет.
Қылмыс ... ... ... қорқытып алушылықтың бір рет жасалуы
және ... ... ... білу ... ... бұл ... ... белгісі болып табылатын қорқытып алушылықтың бірнеше рет
жасалуы сияқты ... ... ... ... ... тұлғалар. Жалғыз адам жасайтын қорқытып
алушылықтарды зерттеуде оларды жүз ... ер ... ... ... тек жас ... бойынша бөліп көрсетуге болады: 18-25 жас
(58%), 26-30 жас (25%), 36-40 жас (8,3%), 41-50 (8,3%). ... ... еш ... ... ... мен ... қалғандары
жұмысшылар, оқушылар, бұрын сотталғандар (негізінен пайдакүнемдік және
зорлық-пайдакүнемдік қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... алып жүргені үшін, бұзақылық үшін сотталғандар).
Алдын ала сөз ... ... тобы ... ... алушылықтар. Бұл
қылмыстардың 85 пайызға жуығы адамдар тобымен жасалады.
Нақтырақ айтқанда топ ... ... ... алушылықтардың 40
пайызын алдын ала сөз байласқан адамдар тобы, 60 пайызын ұйымдасқан топтар
және ... ... ... ала сөз ... ... тобы (ары қарай - жай қылмыстық топ)
жасаған қорқытып алушылықтарды ұйымдасушылық және тұрақтылық ... ... ... ... оның деңгейі ұйымдасқан қылмыстық топтар
мен қылмыстық ... ... ... ... ұйымдасушылық
алдын ала келісіп, сөз байласудан көрінеді, ол ыңғайына қарай табан астында
да орын алуы мүмкін. Жай қылмыстық топтар ... ... ... ... ... ... көп ... қатысушылардың
барлығы орындаушылар болып табылады, тапқан ... ... тең ... ... ала ұзақ ... және ... ... болғаннан кейін
іздерін жасырмайды. Әдетте олар бір ғана қорқытып алу жасаумен шектеледі,
оларға тұрақтылық тән емес, ... ... ... ұзақ өмір ... ... ... әрі осы қылмыс түрін жасауда тәжірибесінің
болмауына қатысты тез әшкереленді. Зерттеулер нәтижесінде мұндай ... ... 2-3 ... 20 ... 4-5 адамнан, 8 пайызы 6-7 адамнан
және 4 пайызы 8 адамнан ... ... ... ... ... деп танылған топтар ішінде барлық
қатысушылар толық анықтала бермейді және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылары да құқық қорғау органдарының назарынан тыс
қалып қоюы мүмкін. Осылайша жоғарыда ... ... ... жасаған
жай қылмыстық топтар іс жүзінде ұйымдасқан топтар болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ескеріп, мұндай болжамды
шығарып, оны жан жақты тексеруі тиіс.
Жай ... ... ... қорқытып алушылықтардың объектісі ретінде
қоғамдық тамақтандыру саласындағы (кафе, мейманхана, сырахана және ... ... ... саласындағы кәсіпкерлікпен айналысушылар және
жекелеген тұлғалар (стаушылар, адам, жүк тасымалдаумен айналысушылар).
Қоғамдық тамақтандыру, сауда-саттық және ... ... ... ... ... көп ... ... жұмыскерлерге
– сатушылар, даяшыларға, такси жүргізушілеріне, ал ...... ... ... ... адам ... ... алушылықтардың жәбірленушілері жүз пайыз
ер адамдар болса, жай қылмыстық топтар жасайтын қорқытып ... ... ... де ... ... ... айтылып кеткендей жай қылмыстық топтар жасайтын қорқытып
алушылықтар жәбірленушілерді алдын-ала мұқият тексере ... ... ... жәбірленушілерді таңдағанда, олардың атқаратын
жұмыс түрлеріне қарай, «материалды ... ... ... ... ... болжамды ғана басшылыққа алады. Сондай-ақ қылмыскерлер жәбірленушілер
туралы ақпаратты жәбірленушілердің таныстары арқылы, ... ... ... ... арқылы алуы мүмкін.
Қорқытып алушылықты жасау тәсілі. Қылмыскерлер жәбірленушілерден
негізінен ақша ... ... ... ... ... күнде немесе ай
сайын белгілі бір соманы төлеп тұру талап ... ... ... жеке
кәсіпкерлерден табыстың тең жартысын алып отырған. Сондай-ақ ... ... ... ... ... байланысты өз қызметтерін
ұсынады. Жай қылмыстық топтар жасайтын қорқытып алушылықтарда қылмыскерлер
жәбірленушілерді ұрып-соғамын немесе өлтіремін деп ... ... ақша ... Жәбірленушілер қылмыскерлердің талаптарына көнбеген жағдайда,
қылмыскерлер оларға әр ... ... дене ... ... ... ... ... қылмыскерлер қару (тапанша, пышақ) көрсетіп ... ... [4, 501 ... ... орны. Басым көпшілік жағдайда жәбірленушінің жұмыс орны
болып ... ... ... ... алушылар жәбірленушілердің
үйлеріне барып талап етуді жүргізуі ... ... ... ақша
тікелей олардың автокөлігі ішінде талап етіледі.
Қылмыс жасау уақыты. Әдетте ақша талап ету мен оны алудың арасында ұзақ
уақыт өтпейді (бір ... ... ... қорқытып алушылар өздеріне
нақты белгіленген бір ... ... ... етеді. Кейде мұндай талаптар бір
тұлғаға қатысты бірнеше рет қойылуы мүмкін (тікелей кездесу ... ... ... Жай ... ... ... алу қылмысын жасауын
зерттеу барысында, олардың бұл қылмысты 95 ... ... бір рет ... ал қалған 5 пайыз жағдайда бірнеше рет жасағаны анықталды.
Қорқытып алу жасаушы тұлғалар. Қорқытып ... бұл ... ... көпшілігі ер адамдар. Олардың жартысынан астамы бұрын
зорлық-пайдакүнемдік қылмыстары үшін соттылығы бар адамдар.
Қорқытып алушылардың көпшілігінің тұрақты ... бар ... ... еш ... ... істемейтіндер, орта және жоғары оқу орындарының
оқушылары мен студенттері, сондай-ақ олардың қатарында әр түрлі ... ... ... да ... ... ... мен қылмыстық сыбайластықтар (ұйымдар)
жасайтын қорқытып алушылықтар.
Мұндай топтардың жасайтын ... ... көп ... ... ... ... ... топтар мен қылмыстық сыбайластықтар қорқытып ... ... және ... сараланған (ауыр түрлерін) түрлерін
жасайды. Олар ірі мөлшерде ақша немесе қымбат заттарды ... ... ... ... ... ... ... алуы мүмкін. Сонымен
қатар, мұндай топтардың мемлекеттік басқару және ... ... ... жемқорлық байланыста болуы жоққа шығарылмайды.
Қылмыстық топтардың коммерциялық ... ... ... ... ... заңсыз банктік операцияларды және мәмілелерді жасауы
да кездеседі. Қылмыскерлер тұтас бір аудандарға немесе қызмет ... ... ... ... жүйелі түрде алынып тұратын табыс
көздеріне айналдыруы мүмкін.
Қорқытып алушылықты ... ... ... жасаса, жеке
қызмет ететін қылмыстық топтардың ... ... ... жоспарын жасауы мүмкін. Кейде мұндай жоспарға кедергі жасайтын
тұлғалардың өлтірілуі де кездеседі.
Қарастырылып отырған қылмыстық топтарға ... ... тән: ... ... мен ... бағыныштылар бар, қылмыстық топтың
әрбір мүшесінің атқаратын қызметі, өзінің ролі бар; ... ... ... ... ... ... іздерін жасыру жолдары да
қарастырылады; топтың тұрақтылығын ... ... ... ... ... бар; топтың әрбір мүшесі ... ... ... ... және сотта өздерін қалай ... ... ... ... ... етілген (автокөлік, қару-
жарақ, байланыс құралдары және т.б.) [5, 533 б.].
Аталғандардан басқа ... ... тағы бір тән ...... ... «кездесулерге» жиналып, жиын өткізуі.
Ұйымдасушылықтың жоғарыда аталған ... ... ... 1) ... ... қорқытып алушылырдың ұйымдасқан тобының
құрылымдық ...... ... шағын топтардан тұруы. Оларды
қылмыстық ... ... және оған ... ... белсенді мүшелері) басқарады. Бұл тұлғалар қылмыстық әрекеттердің
жоспарын жасайды, қылмыстық ... ... ... ... үшін міндетті
жүріс-тұрыс ережелерін орнатып, олардың орындалуын қадағалайды. Сондай-ақ
олар қылмыстық әрекеттерге тікелей араласпайды, қатардағы ... ... ... ... құқық қорғау органдарына ұсталып қалған
жағдайда, өздерінің ... ... ... ... ... топтың
жетекшілері тиісті жазаларын алмай, өздерінің қылмыстық ... ... ... да ... ... ... және рольдерді
бөлісу болады, олар ... ... ... ... атап ... ... ... кездесуге кімнің баратындығы туралы, қандай
қорқыту тәсілдерін қолдану және жәбірленуші талапты орындамаған жағдайда
қорқытуды іске асырудың жолдарын ... ... ол ... топтың жетекшісі жасаған жоспарды ... және ... ... ... ... ... қызметін
атқарады, әрі орындаушы бола отырып, талап етуді, қорқытуды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей болып бөлінеді:
ұйымдастырушы, ақпарат беруші, ... ... ... ... ... ... жеткізуді және оларды кейін алып ... ... ... қылмысты тікелей орындау барысында бақылау мен
қылмыскерлерді ... ... ... ... ... ... ... әрбір қылмыстық
ұйымның жетекшісі оны толық басқарады, және басқа ұйымдасқан ... ... ... ... жетекшілерімен тең жағдайда болады, әрі
бұл топтарды басқаруға араласпайды.
Мұндай қылмыстық топтардың бірігуі қылмыстық ... ... ... ... ... және ... жасыруды жоспарлау,
ұйымдасқан қылмыстық топтың техникалық қамтамасыз етілуі. Жай ... ... ... ... ... мен ... қол сұғу ... таңдамайды, тек оларды міндетті түрде
алдын ал зерттейді.
Қорқытып алушылықтардың жәбірленушілері көп ... ... ... ... қызметкерлері (басқарушылар жиірек кездеседі),
шағын кәсіпорын иелері, сондай ақ өзге де саудамен айналысатындар, жеке жүк
және адам ... ... ... алу объектілері туралы ақпаратты алудың тәсілдері
әралуан болып табылады. Көп жағдайда ... ... ... қызметі немесе жасаған мәмілелері туралы тікелей осы салада жүріп
немесе ортақ таныстары ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлерге лицензия беретін, оларды тіркейтін, салық
қызметі және құқық қорғау ... ... ... билік органдарында
қызмет істейтін өздерінің таныстары арқылы алып отырған. ... ... ... ... өз ... ... алу объектілерінің қызметі туралы жан ... ... алып ... ... сол ... құрылымдарға енгізіп отырған. Сондай ақ олар
өздеріне қажетті ақпаратты ... алу ... ... ... алуы ... ... ... беруші тұлғаларды анықтау қиын ... ... олар ... ... ... ... ал қатардағы
орындаушылар мұндай тұлғалар туралы ... ... ... ... олар ... ешқандай мәлімет бере алмайды.
«Барлаушылар» жәбірленуші туралы тек қаржылық сипаттағы ақпарат қана
емес, сонымен қатар ... ... ... ... да ... атап ... ... мәмілелер, салықтан жалтару, табысын жасыру
туралы мәліметтерді жинап, кейін ... деп ... ... ... [6, 29 ... алушылықты жасаудан бұрын қылмыскерлер қылмысты ... ... ... ... ... ... ... тұрмыс-
тіршілігі (кіммен бірге тұрады, жақын туыстары кімдер, ... ... ... күн тәртібі) туралы; қандай әлсіздіктері бар екендігі
туралы (мысалы, есірткі пайдалану, ішімдікке салыну, ... ... ... алушылыққа дайындалу әрекеттеріне қару сатып алу, автокөлікпен
қамтамасыз ... ... ... және өзге де байланыс құралдарын табу
жатады.
Қорқытып алушылықтың объектісінің ... ... ... ... және ... ... талаптарға мүмкін көқарасына қарай,
дайындық әрекеттері де әр түрлі болуы мүмкін. ... ... ... бағалап болғаннан кейін сыбайластық ... ... ... ақша ... ету ... ... қарсылығық көрсету мүмкіндігін қылмысқа қатысушыларды таңдау
түріндегі дайындық әрекеттері анықтайды. Яғни, дене күші көп, ... ... ... ... ... тікелей орындаушылар ретінде
таңдап ... ... ... ұрланған немесе кепілдікке алынған
жәбірленушіні ... ... оны ... және ... ... да ... ... алушылықтың тікелей актісін жоспарлау ... ... ... бұл ... ... ... ескереді. Бұл ретте
жәбірленушімен тіл табысу, ... бөлу ... яғни ... әңгімелесетіндігі, кімнің қорқытатындығы, не ... ... ... ... мен ... ... кімнің
атқаратындығы анықталады.
Жасалған қорқытып алушылықты жасыруды жоспарлау - ... ... ... ... ұсталып қалмау үшін ақша алу орнын дұрыс таңдауды,
сондай-ақ сырттай бақылауды, қауіпсіздік шараларын ... ... ... ... ... ... орнын жасыруды
(жәбірленушілердің көзін байлау арқылы тасымалдау) ... ... ... ... ... тағылған айыпты жоққа шығару мүмкін болмаған
жағдайда, жәбірленушіге ... ... ... ... ... ... Әдетте қорқытып алушылар құқық қорғау органдарына
жәбірленушіден ақша ... ... ... ... ... ... ... деп түсіндіреді.
Жасалған қылмыстарды жасыруға бағытталған шараларға қылмыскерлердің
құқық қорғау органдарының қызметкерлерімен жемқор байланыстарын орнату ... ... ... аталған органдардың қызметкерлерінен жедел-
іздестіру шаралары туралы хабар алып отырады. ... ... ... ... ... ... ... мен куәларды қорқытуды
немесе жалған жауап беруге мәжбүрлеуді қолданады, мысалы жәбірленушілер
қорқыту ... ... ... шындығында қылмыскерлерге өздері ақша
қарыз екендігі туралы жауап береді.
3) Топта, сыбайластықта жазылмаған мінез-құлық ... ... ... ... ... ... топты құруға және оның
қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған. Мұндай ережелерді ... ... ... және ... ... ... Атап айтқанда топтың қатардағы мүшелеріне жетекшілерге сөзсіз
бағыну, ережелерді жарияламау, алдын ала тергеу және сот ... ... ... ... ... Бұл ... бұзған жағдайда,
үлестен айырудан бастап, оларды өлтіруге дейінгі шаралар қолданылуы мүмкін.
Белгілі бір аудандарды ... ету ... ... ... ... ... топтардың жетекшілері, өзара шекараны бұзбау ... ... Бұл ... ... ... ... шекараны
бұзбай, тек өздеріне қарасты аудандарда қорқытып алушылықпен айналысуы
тиіс. Ұйымдасқан қылмыстық ... ... ... және сот ... бостандықта жүрген қылмысты бірге жасаған қатысушылары туралы
ақпарат бермейді және ... ... ... ... алу ... әрекеттер ретінде түсіндіреді (Мысалы, қарызын қайтару, іс
жүзінде болмаған делдалдық қызметі үшін ақысын алу және т.б.). ... ... ... ...... ... әдет-
ғұрыптарына бағынумен ғана емес, сонымен қатар қылмыстық ... ... де ... ... ... ... топтар мен қылмыстық сыбайластықтар
жасайтын қорқытып алушылықтардың криминалистік сипаттамасының басқа да
элементтері ... сөз ... ... ... ... ... ... туралы жоғарыда
қылмысты саралау бөлімінде атап кеткен болатынбыз. Осыған ... ... ... ... ерекшеліктеріне ғана тоқталамыз. Атап
айтқанда қорқытып алу қылмысының объективтік жағының талап ету және қорқыту
сияқты ... ... жеке ... қажет:
1) Мүлікті, мүлікке құқықты беруді, қорқытып алушылықтың пайдасы үшін
мүліктік сипаттағы әрекеттер жасауды талап ету. ... ... ... тәсілі жәбірленушіден ақша және әр түрлі құндылықтарды талап ... ... Бұл ... ... ең жиі ... тәсілі. Әдетте
қылмыскерлер ақшаны бір мезгілде және түгел беруді талап етеді. ... ... ірі ... ... алғандығы туралы қылмыскерлер білген
уақытта орын алады.
Қорқытып алушылар қолма-қол ақшаны жүйелі түрде – ... апта ... ай ... ... тұру ... ... да қоюы ... Бұл
талаптың түрі әр түрлі тауар сатумен айналысатын адамдарға жиірек қойылады.
Сондай ақ, жәбірленушілерден қылмыскерлердің банктік есеп ... ... ... ... қоюы да кең таралған тәсіл болып табылады.
Аталған қылмыстық бірлестіктердің қатысушылары қорқытып алушылықты
кәсіп түріне ... ... алу ... ... ... ... ... қаржыларды жасыру мүмкіндіктері туралы
біледі. Сондықтан қылмыскерлер ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, іс жүзінде жоқ тауар үшін ақыны банктік
шотқа аудару туралы ... ... ... ... ... белгілі бір
тауарларды жоғары ... ... ... керісінше қымбат тауарды
арзанға сатуды не тегін беруді де талап етуі ... ... ... және қылмыстық сыбайластықтардың
қатысушылары ... ... ... ... ... ... немесе «қол астына» алған
кәсіпорындарға қаржы ... ... ... үшін ... емес ... ... ету ... да кездеседі. Көп жағдайларда қылмыскерлер
жәбірленушілерден тұрақты түрде табысының бір бөлігін беріп ... ... ... ... ... ... ... алушыларға табысының
20-25 пайызын, кейде 50 пайызына дейін беріп тұрған.
Ұйымдасқан қылмыстық ... мен ... ... ... ... ... беру ... қылмыскерлердің
пайдасы үшін мүліктік сипаттағы өзге де әрекеттерді жасау туралы ... ... ... ... ету ... ... билік ету құқығын жүзеге
асыру түрінде болады, мысалы: қорқытып алушылар жәбірленушіден автокөлікті
сату құқығымен басқаруға ... ... ... ... (бұл ... аталған
мүлікті меншікке берумен бірдей болып табылады); қандай да ... ... ... ... тиімді мәміле жасау құқығын беруді талап ету
(қорқытып алушылар «қол астына» алған ұйымдардың пайдасы үшін шарт жасаудан
бас тарту); ... ... ... ... ... ... ... жасау
(қорқытып алушылар «қол астына» алған ұйымдар өндіретін бұйымдарға ұқсас
бұйымдар шығарудан бас ... ... ... ... қылмыстық топтар жәбірленушілерге қойылған ақша төлеу туралы
талаптарын, жәбірленушілер мәмілелерді бұзғаны немесе іскерлік міндеттерін
орындамағаны немесе ... ... ақы ... үшін ... өтеу деп ... ... топтар жасайтын қорқытып алушылықтар үшін жоғарыда
аталған талаптардан басқа, жәбірленушілер ... ... ... ... уәде беруі де тән болады. Мұндай уәделердің мазмұны
келесі ... ... ... ... қорқытып алушылардан қорғау;
бәсекелестердің қызметіне кедергі жасау; дайын өнімді ... ... ... көмектесу; құқық қорғау ... ... ... ... тарабынан жәбірленушінің қызметіне араласпауын кепілдеу. Барлық
жағдайларда қорқытып алушылар өз ... ... ... ... ... уәде ... Сондай-ақ қорқытып
алушылардың талаптарына көнген жәбірленушілерге ... ... шын ... ... атап өту қажет. Қорқытып алу қылмыстарын
тергеу барысында ... ... ... ... бұ ... ... ... мемлекеттік билік органдарымен жемқорлық байланысы бар
екендігі туралы жанама дәлелдеме болып табылады [7, 57 ... ... ... ... ... ету кезінде қолданатын
қорқытулар әр түрлі сипатта болады, ... күш ... ... ... деп ... бастап, оның өзін немесе
туыстарын өлтіруге, ... ... және ... ... дейінгі қорқыту
түрінде болуы мүмкін.
Көп жағдайларда қорқытып алулар қару және қинауға арналған құралдарды
көрсетумен ... ... ... ... ... ... ... бірақ
жәбірленушілер оларды шынайы қорқыту ... ... ... ... ... ету тәсілдері туралы хабары болады:
мысалы, талаптарына бағынбаған адамдарға ... ... ... ... тікелей көрген немесе естіген болады. Мұндай жағдайлар тұрақты
саудамен базарларда, қоғамдық орындарда сатумен айналысатындардан ... тән ... ... ... ... түрі ... ... тікелей күш
қолданумен қорқытпайды) қорқытып алушылардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... көндіру
болып табылады.
Сонымен қатар ұйымдасқан қылмыстық топтар ... ... деп ... ... да өз ... іске ... ... мүмкін. Мысалы,
жәбірленушінің автокөлігін, пәтерін, саяжайын өртеймін деп қорқыту арқылы.
Ұйымдасқан қылмыстық топтардың қатысушыларының жәбірленушіні ... ... ... ... ... деп ... арқылы ақша
талап ету жағдайлары да кездеседі. ... ... ... ... ... ... Дәлірек айтқанда, қорқытып алушылар
жәбірленушілердің жеке басын ... ... ... ... қызметтері
туралы алдын-ала біліп алады (жасалған заңсыз мәмілелер, салық төлеуден
жалтару). ... ... ... қорқытып алушылардың
айтқандарына көніп, ... іске ... ... ... талаптарын
орындайды. Кейде жәбірленушілер бас тартады, бірақ ... ... ... ... Ескеретін жағдай, жәбірленушілер ерте болсын
кеш болсын қорқытып алу фактілері ... ... ... органдарына
хабарлайды және бірқатар жедел-іздестіру шараларын жүргізгеннен кейін
қылмыскерлер ұсталады.
Күш ... ... ... іске ... әдетте қатыгездікпен
ұштасқан болады, атап айтқанда қылмыскерлер жәбірленушілерді ұрып-соғады,
қозғалыстағы автокөліктерге қолдарын байлап ... ... ... ... дем ... ... басын төмен қаратып аяқтарынан
байлап іліп қояды, күйдіргіш ... ... ... тән ... өзге де ... істеуі мүмкін.
Ұйымдасқан қылмыстық топтар қорқытып алушылықты жасағанда қару көрсетіп
қорқытуды жиі ... ... ... атыс қарулары және суық қару
қолданылады. ... ... ... ... тек ... ... кейде қолдануы да мүмкін. Мысалы, жәбірленушіге бағыттап, ... ату. ... ... ... ... ... ... кейде жалға алған үй-жайларда қамап ұстайды. Ақша
және өзге де құндылықтар жәбірленушілердің ... ... ғана ... ... ... ... туыстарына да қатысты қолданылуы мүмкін.
Қорқытып алушылар ақша алу үстінде ... ... ... ... ... алдын-ала мұқият дайындалады. Атап айтқанда,
жәбірленушілерге жасырын түрде сырттай бақылау ... ... ... іске мүлдем қатысы жоқ адамдарды да жіберуі мүмкін. Кейде олар
жәбірленушілерге ақшаны арнайы ... ... ... ... де ... ал өздері сырттай бақылап тұрады.
Қылмыс жасау орны. Қылмыстық-құқықтық тұрғыдан алғанада қорқытып
алушылықтың орны ретінде ... ... ... ... ... ... бұл ... талап қойылған сәттен бастап аяқталған қылмыс
деп ... ... ... ... ... ... жасауға басқа
орындарды да жатқызу қажет: қорқыту қолданылған орын (кейде қылмыскерлер
жәбірленушілерді қала сыртына немесе өзге де ... жоқ ... ... сол ... ... ... іске ... жәбірленушілерді
ұрлаған және оларды қамауда ұстаған орын; ақша алу орны; жәбірленушілердің
мүлкін жойған жер; ... ... ... ... ... ... ... барлығын зерттеу маңызды, себебі ол жерлерде іс үшін маңызды
қылмыстың іздері ... ... [8, 63 ... ... орны. Ұйымдасқан қылмыстық топтың қызметінің ерекшелігі
болып, олардың ұзақ уақыт бойы қылмыстар ... үшін ... ... қасиет қылмыстық сыбайластықтар үшін де тән болып келеді. Осыған
байланысты ұйымдасқан топтың, қылмыстық ... ... ... ету ... ... ... ... айналысатын ұйымдасқан топтардың, қылмыстық
сыбайластықтардың құрылуы, олардың сандық ... ... ... ... ... ... ... айналысу, бос
уақыттарын өткізу, қызметтес болу ... ... ... ... топқа тексерілген, сенімді адамдарды тартады.
Ұйымдасқан топтар мен қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... біршама ересек болып
келеді. Дәлірек айтқанда қылмыстық топтардың мүшелерінің жас ... ... ... ... ... ... еш ... жұмыс істемейтін және
оқымайтындар. Сондай-ақ студенттер, қарапайым жұмыскерлер мен коммерциялық
құрылымдарда жұмыс істейтіндер де кездеседі.
Қорқытып алушылардың ... ... ... ... ... Олар
тек қатыгездігімен ғана емес, адамға психикалық түрде әсер ету қабілетімен
де ерекшеленеді.
Топтың ұйымдастырушылары мен оларға ... ... ... интеллектісімен, ұйымдастырушылық қабілетімен, ерік ... ... ... ... ... ... топтардың мүшелері қорқытып алушылықтар, кепілге алумен
қатар, ... ... адам ... сияқты басқа да аса қауіпті
қылмыстарды жасайды.
Жәбірленушілер. Жас ерешеліктері бойынша ... ... ... ... ... адамдар көптеп кездеседі. Оның себебі
ұйымдасқан топтар ... ... ... ... ... ... мен ... органдарының өзара іс-әрекеті
Қорқытып алушылық қылмыстарының басым көпшілігі ... ... ... олар ... ... кім ... ... туралы мағлұмат бере алады. Сондықтан қылмыскерлердің
жеке бастарын анықтауға ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері сезіктінің
байланыстарын, оның белгілі бір қылмыстық топтың құрамына ... ... ... ... ... бар ... тұлғаларды анықтауға
бағытталуы тиіс.
Қорқытып алушылық қылмыстары бойынша жедел-іздестіру ... ... ... ... ... немесе өзге де мүлікті тікелей алушыны, қылмыс жасау үстінде
ұстап, ары қарай жедел-іздестіру әрекеттерін ... ... ... бар ... ... ... ... әрекеттері арқылы барлық қатысушыларды анықтап, тек
осыдан кейін, қорқытып алушыларды қылмыс жасау үстінде ... ... ... ... саны көп ... және
қылмыскерлер аз уақыттың ішінде мүлікті беруді талап еткен жағдайда, сондай-
ақ ... ... ... уақыт тығыз болған кезде
таңдап алуға болады.
Екінші бағытты қорқытып алушылықты ұйымдасқан топ ... ... ... ... және ... әрекеттерін ұйымдастыруға
уақыт жеткілікті болған кезде таңдап алуға болады.
Жедел-ідестіру шараларын жүргізу барысында келесі ұсыныстарды ескеру
қажет:
1) ... ... ... ақпаратты тәуліктік қылмыстар
тізіміне енгізбеу;
2) Бұл қылмыс туралы ақпарат ішкі ... ... және ... тек ауызша хабарлануы тиіс;
3) Жедел-іздестіру ... ... ... ... ... Қорқытып алушылық фактісіне қатысты ... аз ... ... ... ... ... ... қатысатын қызметкерлерге
өткізілетін операция туралы тек ішінара таныстыру;
6) Қорқытып алушыларды тікелей ұстайтын қызметкерлерге жалпы
міндеттерді ғана жүктеп, ... ... ... ... ... ... ... қажет;
7) Қамауға алынған сезіктілер мен айыпкерлердің бір-бірімен
хабар алмасу мүмкіндіктеріне жол бермеу, егер іс бойынша
5-6 ... одан да көп ... ... ... ... бөлек тергеу изоляторларында немесе
олардың бір бөлігін уақытша ұстау изоляторларында
қалдырған дұрыс болады;
8) ... ... ... іске ... ... ... ... ақпаратты ұстап қалуға
бағытталған ... ... ... ... ... Қамауда ұсталатын қорқытып алушылардың қорғаушыларына
ауызша не ... ... ... ... ... ... ... ескертулер жасау;
10) Жәбірленушілер мен куәларға, олардың ... ... ... ... тарабынан жасырын
тыңдалуы мүмкіндігін ескерту;
11) Тергеуші қылмыстық істің және қамауда ұстау мерзімдерін
ұзарту туралы прокурорға өтініш жасағанда, ... ... ... болмауға бағытталған шараларды
қамтамасыз етуі ... [9, 120 ... ... ... ... ... ... түрде сақтамау, тек қылмыскерлердің жауаптылықтан жалтаруына
мүмкіндік ... ... ... ... мен ... де ... ... мүмкін.
Ең күрделі жедел шаралардың қатарына қорқытып алушыларды қылмыс үстінде
ұстау болып табылады. Бұл ретте келесі тактикалық міндеттерді шешу қажет:
1) ... ... ... ақшаны немесе қылмыс заты болып
табылатын өзге де мүлікті алғаннан кейін ұстау; егер бұл заттар ... ... ... ... ... осы заттарды қолдарымен
алғаннан кейін ғана ұстау;
2) Қорқытып алушылардың ... ... ... арылу
мүмкіндіктеріне жол бермеу;
3) Қылмыскерлерге қорғану құралдарын қолдануға мүмкіндік бермейтін
жағдайда ұстау;
4) Ұстауды бейнекамераға ... ... ... егер ... ... ... алушылардың
жеке бастарын зерттеу қажет. Атап айтқанда, ... ... ... ... ... бар не жоқтығы анықталуға жатады.
Ұстау орны да ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін де сетен шығармау қажет.
Қорқытып алушыларды ұстағаудың алдында жасырын бейнекамераға түсірудің
маңызы зор. Себебі, оның нәтижесі кейіннен дәлелдеме ретінде пайдаланылады.
Қорқытып ... ... ... ақша ... ... көзбен
анықтау қиын «қуыршақ» ақшаны пайдалануға болады. Қандай ақшаны қолдануға
қарамастан, оны мықтап ... ... ... ... ... Себебі,
қорқытып алушылардың көңілі ақшаға ауған кезде (яғни, оны ашып, ... ... бір ... ... ... ... өздерінің
әрекеттерін үйлестіріп үлгереді.
Қорқытып алушыларға берілетін ақшаны ... ... ... ... оның ... арнайы қарындашпен шартты сөздер жазу керек.
Мысалы, ... ... ... сөз, ал ақшаның келесі бетіне жедел-
іздестіру органының атауын, сондай-ақ қылмыскерлерді ... ... ... Аталған әрекеттер арнайы хаттамамен рәсімделуі тиіс, сондай ақ ... ... ақша ... ... ... Мұндай ақшаны беру
қылмысқа итермелеу деп қарастырылмауы тиіс, себебі қылмыстық заңға сәйкес,
қорқытып алушылық жәбірленушіге талап ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың алдында жәбірленушіні ... ... ... Оған қорқытып алушылармен әңгімелесу барысында, қандай
сұрақтар қою ... ... ... ... ... ... дайындау қажет. Оны ... және ... ... ... ... ... ... астында болатынын түсіндірген жөн.
Жәбірленушілер қылмыскерлермен бірге олардың автокөліктеріне отырмауы
тиіс, сондай-ақ ... ... ... ... үшін ... ... да дұрыс болады.
Қорқытып алушылар кейде ақшаны ашық алаңдарда беруді ... ... ... тастап кетуді талап етеді. Сондықтан жасырын бақылау ... ... ... алушылар ұсталғаннан кейін, оларды қалталарына қолын салу, сол
сияқты алған ... мен ... ... ... ... ... ... қылмыскерлерден құжаттарын көрсетуді талап етуге болмайды.
Олар ұсталған жерде немесе құқық қорғау ... ... ... ... ... ... тұлғалардан дереу жауап алу тиімді ... ... ... ... ... ... ... барлық тұлғаларды
анықтау. Себебі, көп жағдайда қылмысты орындаушылар ғана ұсталады, ... мен ... ... ... ... Сезіктілерден жауап
алу қылмыстық іс жүргізу заңының талаптарын сақатай отырып және қорғаушының
қатысуымен жүргізілуі ... ... ... ... ... ... қылмыстары бойынша жедел-іздестіру ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларды беруі мүмкін:
1) Ұсталған тұлғалардың жеке бастарын, ... өмір сүру ... ... ... ... бір қылмыстық топтың құрамына
жататындығын анықтау;
2) Ұсталмай қалған қорқытып ... ... да ... ... ... және ұстау;
3) Ұсталғандарды бұрын ашылмай қалған ұқсас қылмыстарға қатыстылығын
анықтау;
4) Кепілге алынған ... ... ... ұстау орындарын анықтап, кепілден
босату;
5) Жәбірленушілер мен куәларға қатысты қорқыту әрекеттерін ... ... ... ... бостандықта жүрген сыбайластарымен хабар алмасуына
жол бермеу;
7) Куәлар мен жәбірленушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... тапсырмалармен қоса,
жекелеген тергеу әрекеттерін жүргізуді тапсыруы мүмкін. Мұндай тапсырмалар
жеке тапсырмалар ... және ... ... ... ... ... ... топтардың мүшелері жасаған және ірі
сомада ақша талап етумен ұштасқан болса, жедел-тергеу тобын құру ... ... ... ... қылмысын ашу мен тергеуі
құпиялылықты қамтамасыз ету мен тергеу әрекеттерін ... ... ... ҚОРҚЫТЫП АЛУ ҚЫЛМЫСТАРЫН ТЕРГЕУДІҢ АЛҒАШҚЫ КЕЗЕҢІ
2.1 Тергеуді жоспарлау мен алғашқы кезеңдегі ... ... ... ... ету ... ... көбінесе жәбірленушілердің
арызы, керек ... ... ... ... қылмыс белгілерін
тікелей өздерінің анықтауы себеп болады. ... ... ету ... ... арыздардың түсу мүмкіндігіне байланысты бұл мәліметтерді ҚІЖК-
ң баптарына сай ... ... ... ету ... ... ... ... тексеру кезінде
жәбірленуші мен барлық болуы мүмкін куәлардан сұрау әрекеттері (отбасы
мүшелері, қызметтестер және осы ... ... ... мүмкін өзге де
тұлғалардан), сонымен қатар, сәйкес жедел-іздестіру шаралары жүргізіледі.
Тексеру ... ... ... ... және ... ... қауіп тумайтындай (қылмыскер білмейтіндей) жағдайда жүргізілуі
тиіс. Тергеудің алғашқы кезеңінің типтік ... ... ... ... ... ету – бірақ рет жасалды ма, әлде жүйелі түрде
бола ма; ... ... ... ... мүлкі берілді ме және жәбірленуші
жаңа талап етушіні тани ма. Осыларды ескере отырып, мынандай екі ... ... ... ... ... ... қорқытып талап етуге ұшыраған, бірақ ... ... әлі ... ... арызданады. Ең алдымен тексеру
әрекеттерін жүргізіп, ... іс ... ... шешім қабылдағаннан кейін:
арызданушыдан егжей-тегжейлі жауап алу; қылмыскерді ұстағанға ... ... ... ету ... ... жүргізу; телефонмен сөйлесулеріне
тыңдау жүргізу және оны ... алу; ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Егер қылмыскер жәбірленушіге таныс болса, ... ... ... ... оның ... ... және де
қылмыс үстінде ұстауға бағытталған жедел-іздестіру ... ... ... етілген затты қылмыскерге ... ... ... Бұл ... үш нұсқасы болуы мүмкін. Бірінші нұсқа –
қылмыскерді жәбірленуші таниды және қорқытып ... ету ... ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген ситуациядағыдай, қылмыскерді
келесі қорқытып талап еткен ... ... ... ... ... [10, 466 ... нұсқа – қылмыскерді жәбірленуші таниды, бірақ қорқытып талап ету
қылмысы қайталанады деген мәлімет жоқ. ... ... ... ... ... ... алынғаннан кейін, жедел-іздестіру шараларын
жүргізу қажет. Олардың нәтижесіне байланысты ... ... ... ... алу, ... ұстау (басқа адамдардан қорқытып ... ... ... ... ... ... одан ... алу, сезіктінің тұрғылықты
жері мен жұмыс орнында тінту жүргізу, жәбірленуші мен куәлармен ... ... ... шешіледі. Үшінші нұсқада – қылмыскерді жәбірленуші
танымайды және оның қорқытып ... ету ... тағы ... ... ... жоқ. Мұндай жағдайда тергеуші тек қана ... ... ... ... етуші ұсталғаннан кейін тергеудің бастапқы кезеңінде
қылмыскерден жауап алынады, тінту, оқиға ... ... ... әрекеттері,
әртүрлі сараптамалар жүргізіледі, соның ішінде фоноскопиялық сараптама.
Тергеудің бастапқы кезеңінде, ... ... ... екі ... ... ... арызында көрсетілген жағдайларда қорқытып талап ету
қылмысы жасалған;
- жалған мәлімет беріліп отыр.
Сонымен ... жеке ... да ... Ең ... ... ... туралы: қылмыс бір адаммен; қылмыс тобымен; жәбірленушінің
табысы туралы хабардар тұлғамен; жәбірленушімен араздық қатынастағы адаммен
жасалған деп және т.б. ... ... алу ... ... ... істі қозғау барысында, аталған
қылмыс құрамының күрделілігімен және ... іс ... осы ... әр түрлі жағдайлармен байланысты бірқатар сұрақтар ... ... ... ... міндетті түрде тергеуге дейінгі ... ... ғана ... ... ... ... ала ... аталған
қиындықтарды келесі себептермен байланыстыруға болады:
а) полиция ... ... ... (жәбірленушінің немесе оның
туыстарының арыздарында) қорқытып алушылықтың белгілерінің болуымен;
б) ... ... ... ... ... үшін ... әрекеттерін мұқият ұйымдастырумен;
в) жасалған қылмыстың аумақтық тергелу ретін дұрыс анықтаумен.
Көп жағдайларда қарастырылып отырған ... түрі ... ... ... ... ... ... Мұндай арыздардың түсу
жағдайлары әр түрлі болып келеді, осыған ... ... ... ... ... ... әрекеттерінің де мазмұны әр түрлі
болады.
Кейде жәбірленушілер, қорқытып алушылардың талаптарына келісіп, оларға
ақша береді, тек ... ... ғана ... органдарына хабарлайды. Бұдан
соң қылмыскерлер арыз ... ... ... ... ... ұсталады.
Мұндай жағдайларда, ұстаудан бұрын жәбірленушілерден, куәлардан
қылмыскерлердің сыртқы белгілері, олар ... ... ... ... ... ... түсініктеме алу қажет.
Аталған әрекеттерден кейін ... ... ... ... ұстау тиімділігін арттырады: фоторобот ... ... ... ... ... ... ... анықталған жағдайда, оларды ұстап, қылмыстық істі ... ... ... білетін немесе білмейтін қорқытып
алушының талаптарына ... ... ... ... және орны ... ... ғана полиция органдарына хабарлайды. Бұл ... ... ... ... ... ... алу кезінде) ұстауға
қатысты шаралар жүзеге асырылуы тиіс.
Көп жағдайда мұндай іс-шаралардың, жедел-іздестіру қызметкерлерінің
тергеушімен бірігіп ... ... ... ... ... ... жағдайда тергеуші тергеудің кейінгі сатыларындағы анықталуға ... және ... ... ... ... пайдалану мүмкіндіктерін ескереді.
Мұндай тексерудің жоспары келесі мәселелерді көздейді: жәбірленушінің
жеке басын, оның ... ал ... ... ... ... ... жеке
бастарын және жәбірленушімен байланысын зерттеу; қорқытып алушылардың
қылмыстық әрекеттерін процессуалдық ... ... ... ... (бейне, дыбыс жазу, суретке түсіру, жәбірленушінің
қорқытып алушылармен телефон арқылы ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерлерді ұстауды жүзеге
асыратын жедел топтың мүшелерін дайындау, олардың арасында рольдерді бөлу
және техникалық құралдармен жабдықтау.
Қылмыстық ... ... және және ... ... ... ... ... ұйымдастырылуына және ... ... ... ... ... қызмет етуіне
байланысты.
Ұйымдасқан қылмыстық топтар мен қылмыстық сыбайластықтардың ... ... ... қылмыстық істі қозғау мәселесі біршама күрделі
болып келеді.
Мұндай қылмыстық бірлестіктердің ... ... ... ... ...... жүргізеді, жәбірленушінің жеке
басын зерттейді, ұсталған жағдайда тергеу және сот ... ... ... дайындалады.
Қорқытып алу фактілеріне қатысты берілген арыздар бойынша тексеру
әрекеттерін жүргізу ... ... ... ... олар өздеріне тиесілі қарыз ақшаны сұрағандары туралы ... ... да ... ... ... ... арызданушы қорқытып алушы ретінде көрсеткен тұлғадан, олардың туған-
туыстарынан, таныстарынан, қызметтес адамдардан сұрау алу ... ... ... ... ... байланысты берілген
түсініктеменің жалғандығы туралы, қорқытып алушылардың қарыз адамнан ... ... ... ... ... ... тыс күш қолданудан байқауға
болады.
Кейде тергеушілер қылмысты саралағанда, тергеуге ... ... ... ... ... ... ... шын мәнінде қарыз
алу фактісі орын алған деп санап, мұндай ... ... ... ... егер, шын мәнінде жәбірленуші алған қарызды талап ету ... ... күш ... ... күш қолданамын деп қорқытса, ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің 327 бабы
(өзінше билік ету) бойынша ... іс ... ... Мұндай шешім қабылдау
тек заң талаптарына сәйкес келіп қоймайды, сонымен ... ... ... себебі қылмыстық істі қозғау ... ... ... арқылы сезіктінің әрекетінде қандай қылмыс құрамы бар екендігін
анықтау әрқашан мүмкін бола бермейді. Яғни, ... ... ... ... ... қажет пе, әлде өзінше билік ету құрамы бойынша саралау
қажет пе деген мәселені шешу қиын болады.
Өзінше билік ету ... ... ... іс ... ... тек
заң талаптары бұзылып қоймайды, сонымен қатар қорқытып алу сияқты ауыр
қылмыспен күресу әлсірейді.
Қорқытып ... және ... да ... ... ... қылмыстық істерді қозғаудан бас тарту туралы қаулы ... алу ... ... істі ... ... ... анықтаудың
мүмкін болмауы кедергі бола алмайды. Себебі, қорқытып алу бірнеше орынмен
байланысты болуы мүмкін, атап айтқанда: талап ету ... ... ... ... ... ету ... қорқыту орны; талап етілген затты беру
орны.
Құқық қорғау органдарының ... ... істі ... ... ... ... ... орнының анықталмауын басшылыққа ала
отырып материалдарды бір ... ... ... ... Нәтижесінде
қылмыстық әрекеттерге дер кезінде әсер ету талабы бұзылып, кейіннен тергеу
жүргізуге кедергі болады.
Қылмыстық құқық бойынша қорқытып алу ... ... өзге де ... ... ... кезден бастап аяқталған қылмыс деп ... ... ... іс ... талаптар қойылған ауданның құқық қорғау
органымен қозғалуы тиіс.
Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу заңына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... [11]. Яғни мұндай
істерді қозғау үшін жәбірленушінің арыз беруі міндетті емес. ... ... ... ... осы ... ... ... айналысатын ішкі
істер органдарының ұйымдасқан ... ... ... ... ... анықтаған жағдайда, қылмыстық істің қозғалуына себеп болатын
барлық жедел-іздестіру және тергеуге дейінгі ... ... ... алу ... ... ... ... мән-жайлар:
Бұл мән жайлар қылмыстық іс жүргізу заңымен және қарастырылып отырған
қылмысты саралайтын ... ... ... ... ... ... тергеу барысында сол қылмыстардың ... ... ... ... анықтау қажеттілігі туындайды.
Осыған байланысты іс ... ... ... ... дәлелдеуге
жататын мән-жайларға қарағанда кең болып келеді.
Қорқытып алу ... ... ... ... ... ... алушылықты жасау уақыты. Бұл мән-жайды анықтау қорқытып
алушылықты ... мен ... ... үшін ... ... аталып
кеткендей, қорқытып алушылықта қылмыскер ... ... ... ... ... ... беруді талап етеді, ал тонау ... ... ... жасау кезінде дереу тартып алынады. Бұл
қылмыстың сараланған ... ... рет ... ... топтың жасайтын қорқытып алушылығынан қылмыстық сыбайластық
жасайтын қорқытып алушылықты ... ... ... байланысты келесі
мән-жайларды білу қажет: а) ... ... ... алғаш рет нақты
талап қойды; б) егер ... ... ... ... ... қай ... ... қылмыскерлерге берді немесе мүліктік
сипаттағы өзге де әрекеттерді жасады; в) ... ... ... ... ... ... ... г) егер қорқытып алушылар ... ... рет ... ... қашан, қанша рет талап қойылды,
бұл талаптар бір мүлікке қатысты болды ма, не басқа да ... ... ... ... ма; д) ... ... өз қорқытуларын нақты
іске асрыды ма, іске асырған болса қай уақытта; е) егре қорқытып
алушылар ... ... да ... ... ... ме, көрсетсе
қандай көмек, қанша рет және қашан; ж) ... ... ... ... ... туралы қашан келісімге келді; қорқытып ... ... ... ... орны: а) қорқытып алушылар жәбірленушіден ақша не мүлік
беруді қай жерде ... ... б) егер ... ... ... ... ... қай жерде ақшаны қылмыскерлерге берді; в)
жәбірленуші ... ... ... ... ... күш
қолдану қай жерде болды, жойылған не бүлінген ... ... г) ... ... қай ... ... ... жасау тәсілі: а) қорқытып алушылар жәбірленушіні қандай нысанда
қорқытты – телефон арқылы, жазбаша түрде не тікелей; б) ... ... ... ... ... ... қол ақша ... нақты бір
заттарды немесе құндылықтарды, қылмыскерлердің ... ақша ... ... ... ... үшін ... ... қарызды қайтару,
жәбірленушіден белгілі бір ... өте ... ... ... алу ... алу, жәбірленуші үшін тиімсіз ... ... ... ... ақша ... және ... ... заты: тек ақша немесе зат емес, сонымен қатар белгілі бір
құжаттармен рәсімделген мүлікке құқықтар да жатады. Тәжірибеде ... ... ... а) ... ... ... беретін сенімхат алу; б) ... ... ... ... ... ... ... алу; в) мұрагерлік
тәртіппен алған мүліктен бас тарту туралы жәбірленушіден қолхат алу;
г) жәбірленуші жалға ... ... ... ... ... Қорқытудың сипаты: Бұл мән-жайды анықтауда келесі сұрақтарға жауап
алынуы тиіс: жәбірленуші талапты ... ... ... ... жасаумен қорқытты: тікелей жәбірленушінің өзін, оның
туыстарын өлтіремін, олардың денсаулығына зиян ... ... ... болды ма; Мүлікті жоюмен не ... ... ... ... ... ... ... ма; мұндай мәліметтер шындыққа сәйкес келе ме не ... ... ... ... ... ... ... қорқытулар бір
рет болды ма не бірнеше рет болды ма; жәбірленуші талаптарды орындаған
жағдайда қорқытып алушылар оған көмек көрсетуге уәде ... ... ... алу басқа қылмыс жасаумен ұштасқан болса – кепілге алу,
адам ұрлау немесе оны ... ... онда ... ... ... кім, ... ... алынды, ұрланды немесе бас бостандығынан айрылды;
жәбірленушіні кепілге алу, ұрлау не бас бостандығынан айыруда қанша ... ... ... ... қандай болды; кепілге алу, ұрлау не
бас бостандығынан айыру барысында қару қолданылды ма, қолданылса олардың
түрлері, ... ... ... ... әрекеттерді істеу барысында
қылмыскерлер пайдаланған автокөліктердің маркасы, номері, түсі қандай; кім
автокөлікті ... ... ... ... ... ... ... алынған немесе жәбірленуші қай жерде және қандай
жағдайларды ... ... ... ... кімге тиесілі болды, ол
тұлға кепілге алынған тұлға туралы білді ме; кепілге алынған, ... ... ... ... ... кім ... күзетуші адамдарда
қару болды ма; қылмыскерлер есңрткі заттарды пайдаланды ма; қылмыскерлер
жәбірленушіге қатысты ... ... ... жасау, қинау,
азаптау қолданды ма; қолданса, оның ... ... ... ... ... қылмыскерлер қандай құралдарды қолданды; кепілге
алынған, ұрланған не бас ... ... ... қашуға
талпыныстар жасады ма, оның нәтижесі қандай болды.
Егер жәбірленушіні ... оның ... ... алу, ұрлау, бас
бостандығынан айыру, дене жарақаттарын келтіру барысында қару ... ... ... ... ... қару ... атыс ... ма
не суық қару ма; оны кім, қашан және қай жерде ... ... ... ... иесінің қаруды сақтауға, өзімен бірге алып жүруге рұқсаты
болды ма. Қару қылмыскерлерге қандай жолмен келген: а) ... ... ... ... ... б) ... ... алынған; в)
қылмыстық жолмен, атап айтқанда ... ... ... ... ... алынған; г) заңсыз қару-жарақ ... ... д) ... ... ... қаруды пайдалану және сақтауға құқығы
бар адамдардан ... ... е) ... өзге де ... ... топтың
барлық мүшелері топта қарудың бар ... және ... ... ... ... ме; ... қару басқа қылмыстарды жасауда
қолданылды ма. Егер қылмыскерлер ... ... ... іске асыру
барысында автокөлік қолданса, келесі мән-жайлар анықталуға ... ... ... ... а) ... ... үшін; б) жәбірленушіні ұрлау не кепілге алу үшін; в) қорқытып алу
нәтижесінде алынған мүлікті тасымалдау ... г) ақша алу ... жету ... ... ... ... ... түсі, номері, двигатель
номері, шыққан мерзімі); автокөлік кімнің меншігінде, оны жүргізуші қандай
негіз бойынша автокөлікті ... егер ... ... ... ... берген болса, ол тұлға автокөлік қандай ... ... ... ме; егер ... ... ... ... болса
(ұрланған, қарақшылықпен ... ... онда ... ... қамтамасыз етіп отырған (кузов номерін ... ... ... жаңа ... ... және т.б.); кім ... айналысқан; жәбірленушінің қорқытып алушылармен келіссөздер
жасауын жазып алуға қатысты ... ... ... ... ... әрбір мүшесінің әрекеттеріне қатысты келесі мән-
жайлар анықталуы тиіс: бұл қылмыстың ұйымдастырушысы кім болды, ол
осы ... өзі ... ма не ... ... ... ... ма; кім жәбірленушіге қатысты ақпарат беруші болды, ол
жәбірленушінің ... ... ... ... қайдан алды; кім
қылмысты орындаудың нақты жоспарын жасаумен айналысты; жоспар бойынша
қорқытып ... ... ... ... жоспар бойынша
топтың әрбір мүшесіне қатысты ... роль ... және бұл ... бөлді; қылмыс жасау барысында жоспар өзгертілді ме, ... ... ... алушылықты жасау барысында топтың әрбір
мүшесі нақты қандай әрекеттерді ... а) ... кім ... кім ... ... автокөлікпен
қамтамасыз етті; кім кепілге алуды, жәбірленушіні бас бостандығынан
айыруды және оларды күзетуді ... ... г) кім ... бақылауды іске асырды; қылмыс туралы ... ... ... ... ... асырылды, оларды кім іздеп
тапты; д) кім жәбірленушіден қорқытып алушылықтың ... ... е) ... ... ... техникалық құралдармен қамтамасыз
етті; ж) қойылған талаптарды орындаудан бас тартқан ... ... кім ... з) ... алу ... ... заттар
мен өзге де құныдылықтарды кім сатты; и) ... ... ... ... ... алдын-ала жасалған жоспарға сай
келді.
7. Қорқытып алушыларды сипаттайтын мәліметтер: жынысы; жасы; ... ... ... ... ... (Қылмыстық Кодекстің нақты қай
баптары бойынша); соттылығы жойылған ба, ... ... ... тасталған ба; тұрғылықты жері – қылмыс жасалған
жердің тұрғылықты тұрғыны ма, басқа жерден ... бе; ... ... орны және ... жері ... қалай мінезделеді; жасалған
қылмыстың ниеті, субъективтік жағы.
Қорқытып алу ... ... ... және тікелей қасақаналықпен
жасалады.
Қорқытып алушылықтың қатысушысының пайдакүнемдік ниетті көздегенін
білу үшін ... ... ... ақша ... қорқытып алу туралы
білмейтін адамдар да жіберілуі ... ... ... ... а) қылмыс нәтижесінде қандай зат (құндылық) алынды және ... ... ... ... б) ... қатысушы өз үлесін қалай жаратты;
в) қылмыс нәтижесінде алынған мүлік (автокөлік, қару және т.б.) ... ... ... ... ... сипаттайтын мән-жайлар: жасы, жынысы, қызметтік
жағдайы, соттылығы, мінездеуші материалдар; ... ... ... па не сол ... ... танысты ма; сол қылмыстық топ тарабынан
бұрын қорқытып алушылықтар болды ма, болса қашан, ... рет, ... ... қай ... ... бұл ... айтқан еді; қорқытып ... ... ... ... уәде беріп еді; қорқытып алушылардың
талап еткен жәбірленуші, қылмыскерлер тарабынан қандай көмек алды; ... ... ... ... ... ... жәбірленушілерге немесе олардың туыстарына
қатысты масқаралайтын мәліметтерді жариялаймын деп ... ... ... іс ... ... ... болды ма немесе
жалған, жала жабатын мәліметтер болды ма; ... ... ... ... ... ... ... сақтауды жөн көрді ме; қорқытып
алушылармен бұрын іскерлік байланыстары болды ма; ... ... ... алу ... туралы хабарлағанға дейін жәбірленуші: а) туыстарынан,
жолдастарынан, таныстарынан көмек сұрады ма, аталған тұлғалар ... ... ... ... ... ... б) ... алушыларға
қарсылық көрсету әрекеттерін жасады ма, нәтижесі қандай болды; в) ... ... ... ... ма, ... ... жерді қалай
анықтады, кімдерді көмек беруге шақырды, ... ... ... ... ... ... олардың сыбайластарымен ... ... ... ... ... д) қорқытып алушылықты тікелей
жасаған тұлғалардың сыбайластары не ... ... е) ... ... ... ... уәде ... орындамаған жағдайда қандай
қорқытулар айтылды; ж) жәбірленушінің денсаулығына қандай зиян ... ... ... және ... ... қандай; з) қылмыскерлер
жәбірленушінің нақты қандай мүлкін жойды немесе бүлдірді; и) ... ... ... к) ... ... ... немесе
бүлдірілген мүлікті қоса алғанда келтірілген барлық зиянның мөлшері қандай;
л) жәбірленушінің материалдық жағдайын ескере отырып, оған келтірілген ... ... ... ма, жәбірленушінің өзі бұл зиянды ірі деп ... ма; ... ... ... ... ... қосымша тағы қандай
зардап шекті.
9. Қылмыстық топ жасаған қорқытып алушылыққа қатысты ... ... ... ... ... дам ... қылмыс алдан ала сөз байласпай
жасалды ма не ... ала сөз ... ... ... ... топпен
(қылмыстық сыбайластықпен) жасалды ма;
Егер қылмыс ұйымдасқан топпен немесе қылмыстық сыбайластықпен жасалса,
келесі мән-жайлар анықталуы тиіс:
а) бұл қылмыстық топ қашан құрылған; б) кім бұл ... ... оның ... в) кім ... топтың белсенді мүшесі болды, кім үлестің ... алып ... г) ... ... ... ... ... қалай кірді; д)
кім топта қосалқы қызметті жасаумен ... е) ... ... ... қандай болды, бір-біріне қалай бағынды; ж) топта
көтермелеу және жазалау шараларының жүйесі болды ма; з) ... ... ... ... және сотта қандай жауап беруге қатысты жоспар жасалды ... кім ... и) бұл топ ... ... ... ма не ... бір ірі
қылмыстық ұйымның, сыбайластықтың құрамына кіре ме; к) топтың мүшелерінің
арасында міндеттер ... ... бе, ... ... атқаруға жол
беріле ме; л) осы қылмыстық топтың жасаған басқа да қылмыстық әрекеттері.
Қазақстан ... ... іс ... ... ... ... ... жатады: қылмыстық заңмен тыйым салынған
әрекетті ... ... ... ... ... ... мен
сипатына әсер ететін мән-жайлар.
Сонымен қатар, ... ... ... ... мән-жайлар да
анықталуға жатады.
2.2 ... мен ... ... ... алу ... бойынша алғашқы тергеу әрекеті әдетте құқық қорғау
органдарына келген арызданушылардан ... ... ... ... ... тергеуші арызданушыға оның құқық қорғау органдарына жүгіну фактісі
мен беретін көрсетпелері белгілі бір ... ... ... ... ... және өзі мен ... ... қамтамасыз
етуге кепілдік береді. Жауап алу кезінде талап ету жолдары қандай жағдайда
және қалай талап етілгендігі: ... ... ... ақша ... немесе қандай
құнды заттарды беруді талап еткендігі; арызданушыны ... ... ... ... ... ма, орындаған жағдайда қанша
көлемде ақша немесе құнды затты және оны қашан, ... ... ... жәбірленушінің талап етушіні білетіндігі, оның ... атап беру ... егер ... ... телефон
жүйесімен жүзеге асырылса, оның ... мен ... ... ... ... ... талап ету жағдайының болғандығы немесе
басқа адамдарға байланысты талап ету фактісін ... ... ... ... ... алатындығы анықталады [12, 123 б.].
Егер жәбірленуші талап ... ... ... жағдайда, олардың танысуы
қашан, қай жерде және қандай ... ... ... ... ... ... дейін қылмыскер мен жәбірленушінің қандай
қарым-қатынаста болғандығы қосымша ... ... ... оның
табыстары туралы, өмір сүру жағдайы туралы кім және қашан сұрастырғандығын,
арызданушыда ақшалар мен ... ... ... ... ... мәлім
екендігін міндетті түрде жауап алушы анықтауы тиіс. Мақсатты түрде
келесідей ... ... ... жәбірленуші қылмыскердің іс-әрекетін
бекітуге қандай да бір әрекеттер жасауға тырысты (талаптанды) ма.
Сондай-ақ жауап алу ... ... ... талап ету туралы
кімге, қашан және ... ... ... осы ... не ... жөнінде кіммен ақылдасқандығы, кімнен және қанша көлемде ақша
алғандығы, қарыз алу ... ... ... түсіндіргендігі жөнінде де
анықтау қажет.
Тергеліп отырған қылмыс бойынша айыпкерден кейінгі істің мән-жайлары
туралы ең көп ақпарат ... ... ... ... ... байланысты
жауап алу барысында жәбірленушіден жасалған қылмыс туралы барлық мән-
жайларды ... ... ... ... ... ... алушымен
қалай танысқандығынан бастаған жөн. Егер жәбірленуші ... ... ... онда кім ... ... ... ... деген мәселе
анықталады. Ал егер бұрыннан ... ... ... ... ... ... жағдайда танысқандығын анықтау керек, кім ... ... ... Қорқытып алушы қорқытып талап қойған кезде масқаралайтын
мәліметтерді қолданды ма, егер ... оны ... ... және ... ... сәйкес келе ме. Бірақ масқаралайтын мәліметтердің
шындыққа жанасу не жанаспауы қылмысты саралауға әсерін ... ... жала ... да ... ... тергеудің жан жақтылығы мен
объективтілігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... болмайды.
Сонымен қатар, жәбірленушіден келесі мән жайлар сұралуы ... ... ... немесе мүліктік сипаттағы өзге де әрекеттерді жасау
туралы талапты ... ... ... алғаш рет қойды ма не бұрын
да осындай талаптар қойылған ба еді. Егер бұрын да талаптар қойылған ... ... ... ... бұл ... орындады ма,
қылмыскерлер өз ойларын іске асырды ма. ... ... ... ... ма, егер сұраса кімнен және нәтижесі қандай ... ... ... ... органдарына қылмыс туралы хабарламады [13, 59 б.].
Қорқытып алушылар жәбірленушіден ақша, ... ... бір ... етті ме не ... ... ... тұрақты түрде ақы төлеп тұруды
талап етті ме. Қорқытып алушылар әрқашан бір мүлік түрін беріп тұруды ... ме ... әр ... мүлікті беріп тұруды талап етті ме. ... ... ... болды – кездесу немесе телефон арқылы ... ... ... ма. Егер ... жазбаша нысанда болып жәбірленуші
сақтаған болса, мұндай жазбаларды алып, іске тіркеу ... ... алу ... ... ... де көңіл бөлген
жөн: жәбірленушіден нақты қандай сомада ақша, нақты ... ... ... ... беру ... етілді; қандай қорқытулар қолданылды (дәлме
дәл жеткізілуі тиіс); бұл қорқытуларды кім айтты; ... ... ... ... ... ... дәл ... маңызды, себебі, қылмысыт топ
жасағанда олардың қатысушыларының ... ... ... ала ... қойған
болады.
Егер қылмыскерлерді ұстаудан бұрын жәбірленуші мен қорқытып
алушылардың келіссөздері ... ... ... таспасына жазылып алынған
болса, жәбірленушіден кім ... ... ... ... ... ... ... жасағанда қорқытып алушылар өзінің қорқытуды қолданбағанын және
басқа қатысушыға кінәні аударып салуға тырысады. Сондықтан, ... ... ... ... бойынша жауап алған дұрыс.
Жәбірленушіден жауап алғанда оған қатысты күш ... ... күш ... ... ... ... ... туралы да
анықталуы тиіс. Сондай-ақ қорқытып алушыларда қару болғандығы туралы
анықталады, егер қару ... онда ... ... ... (атыс қаруы немесе
суық қару) жатады.
Егер қылмыскерлер келіссөздер жүргізу үшін жәбірленушілерді белгілі
бір ... алып ... ... ол жерлерге қалай баруға болатынын
жәбірленуші толық сипаттап ... ... өз ... ... іске ... ... көп жағдайда
автокөлікті пайдаланады. Сондықтан жәбірленушіден қылмыскерлердің
автокөлігінің ... ... ... ... атап ... ... түсі, мемлекеттік номері, жеке белгілері. Егер
қорқытып алу барысында мүлік ... ... ... ... ... ... ... болса, олар да жәбірленуші ретінде танылуы тиіс. Бұл
тұлғалардан келесі мән-жайларды ... ... ... ... болды; кім тасымалдауды жүзеге асырда; қай жерден ұрланды; оларды
ұстайтын ... ... ... ... ... ... ... ретінде ұсталған
жердің сипаттамасы қандай; қылмыскерлерден ... тағы ... ... ... ... иелері және т.б.), олардың сыртқы бейнелері
қандай; олар нақты ... ... ... ... алу ... ... ... мәселелердің
қатарына мына аталғандар да жатады: кепілге алынған немесе ұрланған тұлға
өз туыстарына, таныстарына ... ... ... еткен кепіл ақшаны төлеу
туралы өтінішті беруге дереу келісті ме; дереу келіспесе, оны кім көндірді;
өз талаптарын көндіруде қинау ... ... ма; егер ... ақша ... ... өз туыстарын немесе таныстарына өтініші ... ... ... ... ... жазылды.
Кейде қорқытып алушылар талап еткен соманы, жәбірленушінің туыстары
немесе таныстары дереу таба алмайды, ... ... ... ... ... ... ... байланысты жәбірленушілерден жауап алғанда,
олардың қарызды кімнен алғанын да ... ... ... ... ... ... да анықтауға болады.
Куәлардан жауап алу. Қорқытып алу қылмысын ... ... ... қорқытып алушылардың қылмыстық әрекеттері туралы білетін тұлғалардың
шеңберін дұрыс және жеткілікті түрде толық ... алу ... Бұл ... ... жағдайларға байланысты. Осы қылмыс түрін жасаудың
жағдайларын ... ... куә ... ... ... ... ... болады. Оларға жататындар: қорқытып алу фактісін тікелей көрген
куәлар; айыпкерлердің және жәбірленушілердің ... ... ... ... ... ... ... өмір сүру
жағдайын білетін тұлғалар.
Аталған санаттардағы куәлардан анықталуға жататын сұрақтар кейде
қайталануы мүмкін. ... ... өмір сүру ... ... ... оның ... ғана ... соынмен қатар оның басқа да ... ... ... ақ, ... ... ... куәлардың қатарында
қылмысты тікелей көрген тұлғалардың да болуы жоққа шығарылмайды.
Қорқытып алу фактісін тікелей ... ... ... саны ... онша
көп болмайды. Олар өте маңызды куәлар, сондықтан мұндай тұлғалардан жауап
алу кейінге қалдырылмайтын тергеу әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... алу ... беру туралы талап қойылған сәттен
бастап, аяқталған деп саналады. Демек, қорқытып алу фактісін тікелей ... ... ... ... немесе жазбаша түрде қойылған талапты
оқыған, немесе қорқытып алушылықтың затын беру ... ... ... күш қолдануды көрген тұлғаларды жатқызуға болады. Көп
жағдайда мұндай тұлғалар жәбірленушінің туыстары мен ... ... ... кепілге алған немесе ... ... ... ... ... жерде тұратын, жұмыс істейтін адамдар да
болуы мүмкін [14, 107 б.].
Қорқытып ... ... ... ... ... алу барысында
қойылатын сұрақтар, жәбірленушіге қойылатын сұрақтарға ұқсас болып келеді,
атап айтқанда: қашан, қай ... және ... ... ... талап
қойылды, нақты не талап етілді; талап етілген мүлікті беру үшін ... ... ... ... саны қанша болды, олардың сыртқы
бейнесін суреттеп бере ала ма; кім не ... ... ... ... ... ... бірнеше мүлікті беру туралы талп бір рет қана қойылды ма
немесе бірнеше рет ... ма; ... ... ... ... жағдайда көмек беруге уәде берді ме, берсе уәде ... ... ... ... ... ақша ... өзге де мүлікті қорқытып
алушыларға бергенін және қылмыскерлердің бірнеше екендігін көрсе, олардың
әрқайсысының жасаған әрекеттері ... ... ... тиіс. Сондай ақ,
жауап алынатын ... ... ... әрекеттері келісілген болды
ма; олар бір ... ... ... ... ... ... тарабынан күш қолданылған болса, кім нақты қандай әрекеттер
жасағандығы; оларда қарудың ... ... ... ... да жауап алу барысында сұралуы тиіс.
Жәбірленушіні кепілге алуды немесе ұрлауды көрген ... ... ... ... саны қанша болды; кім нақты қандай
әрекеттер жасады; кепілге алынған ... ... ... ... ... ... ... бағытқа қарай кетті; ... ... ... бе. ... ... ... ... қылмыскерлер
жәбірленушілерді алдын-ала аңдып, оның күн тәртібін зерттейді.
Тәжірибеде қорқытып алушылардың куәларды қорқытуы, оларды жалған жауап
беруге ... ... де ... ... ... қатысты
Қазақтан Республикасының ... іс ... ... ... етуге арналған заңдарын басшылыққа ала отырып,
оларды қорғауды ... ... ... Тәжірибеде аталған заңдарға сәйкес
куәлардың қауіпсіздігін ... ... ... ... жиі ... жеке басы ... мәліметтер жауап алу хаттамасында жазылмайды.
Мұндай мәліметтер жеке жазылып, ... іске ... және ... болады, ал сотқа қылмыстық іспен бірге конвертке салынып
жіберіледі.
Сонымен ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында ... ... есім ... ... алу хаттамасында тек сол есім
қолданылады. Куәнің шын ... ... ... ... да, ... іс қарау
барысында жарияланбайды.
Жәбірленушінің және айыпкердің туыстарынан, жолдастарынан және
таныстарынан жауап алу. Егер ... ... ... ... ... ... олардан жауап алу барысында келесі сұрақтар қойылуы ... мен ... ... ... болды ма; таныс болса, олар қашан
және қалай танысты; олардың арасындағы ... ... ... ... ... өздерінің қорқытып алушылықпен айналыспағанын, тек
қарыздарын қайтару туралы заңды талаптар қойғанын ... ... ... ... ... осы ... ерекше назар аудару қажет. Себебі,
ірі мөлшерде қарыз бергені туралы олардың туыстары да білуі тиіс.
Жәбірленушінің бірге қызмет ... ... ... алу. ... ... алу үшін мұқият дайындалу қажет. Себебі тергеуші ... ... ... ... ... қаржылық жақтарын, оның
тарабынан заңбұзушылықтар болғанын не болмағанын жан-жақты ... ... бұл ... жәбірленушінің заңбұзушылықтары туралы білетін болса,
мұндай ақпараттың қорқытып алушылардың ... ... ... ... ... ... ... алу. Бұл тұлғалар ретінде жауап алуға
полиция органдарының қылмыскерлерді ұстауға қатысқан жедел ... ... ... ... алу қажеттілігі қылмыскерлер мен
жәбірленушілердің ... ... ... ... немесе
магнитофонға дұрыс жазылмаған жағдайларда, бейнетүсіруге ... ... ... ... ... ақ ... барысында кейбір қылмыскерлер
қашып құтылған жағдайларда туындайды.
Қылмыскерлер мен ... ... ... ... немесе магнитофонға дұрыс жазылмаған жағдайларда, ... ... ... ... ... барлық мән-
жайлары туралы жауап алынады. Соның ішінде аталған құралдар жәбірленушіге
қандай ... ... ... ... алуға не кедергі болды
(техникалық құралдың өздігінен істен шығуы, ... ... ... ... және т.б.) деген сұрақтарға жауап алынуы тиіс.
Егер дыбыс жазу аппараты жәбірленушінің қорқытып алушылармен телефон арқылы
келіссөздері ... ... ... және ... ... ... ... болса, олардан осы келіссөздердің мазмұны және
барлық мән-жайлары туралы сұралады. Егер ... ... ... барысында
қашып кеткен болса, олардың жеке сыртқы белгілері туралы ... ... ... ... байланысты жедел-іздестіру шараларының басқа да мән-
жайлары туралы полиция қызметкерлерінен жауап алынуы мүмкін.
2.3 Сезіктіні ұстау мен жауап алу
Қорқытып ... ... ... ... тән ... ... ... сөйлесуді тыңдау және басып алу жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... байланыс жасауға
әрекет ету жөнінде негіздер болған ... ... ... ... ... ... ... бұл тергеу әрекетінің мәні мен маңызын
түсіндіріп, одан ... орны ... ... ... ... ... ... және басып алуы жайында жазбаша түрде арызын ... ... ... жеке ... ... Жеке ... ... телефон
жүйесімен сөйлесуді тыңдау мен басып алу үшін міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... [15,
120 б.].
Тергеуші бұл тергеу әрекетін жүргізу ... ... ... және ... ... ... сақталуын талап етеді.
Тергеуші телефон ... ... ... мен ... алуға қатысушыларға
мәлім болған мәліметтерді жариялағаны үшін жауапқа тартылатындығы туралы
ескертіп, хаттамаға қол ... ... ... және ... ... ... кейін
тергеуші куәгерлердің қатысуымен фонограммаларды қарай отырып, оның түп-
нұсқалығын, ... ... ... ... мен сақталуын
тексереді. Фонаграмманы кассетасымен тыңдап және қарау жүргізілгеннен кейін
ол заттай дәлелдеме ретінде іске тіркеледі.
Тергеуші тергеу ... ... ... ... қылмыс
үстінде ұстау туралы шешім қабылдайды және жәбірленушіден қылмыскер талап
еткен затына алдын ала қарау ... ... ... зат ... ... ... (ақша купюраларының нөмірлері, әрбір купюралардың немесе
берілетін заттардың жеке ... ... ... ... және т.б.). Ақша ... ... да нәрселер арнайы химиялық
заттармен өңделіп, ол жөнінде хаттамада көрсетіледі; егер талап етілген зат
қағазға оралып ... ... ... ... ... екі ... бүтін екенін анықтау үшін ораған қағаздың бір бөлігін жыртып алады (бұл
да хаттамада көсетіледі).
Егер қорқытып талап ету жәбірленушіге күш ... ... ... ... түрде жәбірленушінің өзіне куәландыру, ал киімдеріне
қарау жүргізу ... Күш ... ... ... жәбірленуші мен
қылмыскердің киімдері бір-біріне үйкелсе, байланысқа түскен ... ... ... жіберіледі.
Қорқытып талап етушілерді ұстау үшін алдын ала дайындық ... ... ... ... әрекетіне дайындық кезінде жедел-іздестіру
қызметкерлерімен, бірігіп ... ... ... басқа да орган
қызметкерлері (Ерекше Бағытталған Милиция Жасағы – ОМОН, МАИ) ... ... ... жағдайдың және қылмыскердің жүріс-тұрысының өзгеруін
ескере отырып құрылады. ... ... ... ... ... ... орнымен таныстырып, мүмкіндігінше жоспарланған
операцияның жеке ... ... ... жұмыстары (қорқытып алушыларды
сескендірмеу үшін жаттығу жұмыстарын басқа жерде) жүргізіледі.
Сонымен қатар, ұстау әрекетіне қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз
ету мәселесі ... ала ... ... ... ... әрекет етіп, талап етілген
заттың көзін тез арада жойып жібермес үшін ... ... ... ... ... түрде жүргізілуі шарт.
Сезіктіден, айыпкерден жауап алудың жетістігі осы тергеу әрекетіне
дайындалуға және көп ... ... ... ... ... ... ... диплом жұмысын жазу барысында анықталғандай қорқытып алу
қылмыстары ... ... және ... ... ... ... жасау тиімді болып келеді. Себебі, тергеуші істің кейінгі
тағдырын және ... ... ... ... ... ... ... болжай алады. Сондай-ақ арнайы жедел тәсілдерді
қолданбай тергеу үшін маңызды ... ... ... ... ... ... кезінде тергеуші жедел-іздестіру ... жеке ... ... ... ... қарым-қатынастарын
сипаттайтын мәліметтерді анықтауды тапсырады. Бұл қылмысқа қатысушы ... ... үшін және ... ... тактикасын дұрыс жасау үшін
қажет. Сонымен қатар, ... ... ... ұсталған
сезіктілерді жедел есеп арқылы ашылмаған қылмыстарға ... ... ... жеке ... сипаттамасын, олардың өзара ... ... ... сезіктіден, айыпкерден жауап алу тергеушіге
бірқатар қиындықтар тудыруы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... бір-бірімен жүргізген
келіссөздеріне қатысты ақпарат беретін куәлар туралы мәліметтер, тергеушіге
дәлелдемелерді жүйелеп, ... ... ... ... ... айыпкерден жауап алғанда тиімділікті арттырады [16, 56
б.].
Тәжірибені зерттеу сезіктілерден (айыпкерлерден) жауап алу барысында
оларды қылмыс ... ... ... ... ... пайдалану жауап алудың нәтижелі болуына ықпалын тигізеді.
Қорқытып алушылықтардың ауыр түрлері ... ... ... ... ... ... байланысты аталған топтардың
мүшелерінен жауап алуға тоқталу қажет, себебі, жалғыз адам ... ... ... алу аса ... болып табылмайды.
Осы жұмыстың алдыңғы тарауларында айтылып кеткендей, ұйымдасқан топтар
мен қылмыстық ... өз ... ... дайындалады. Барлық
ұйымдастырушылық және дайындық мәселелерімен топтың жетекшісі ... ... ... ... ... оны ... ... тудырады.
Тергеу жемісті болу үшін, соның ішінде ... ... алу ... болу үшін ең ... ... қай ... ... шынайы жауап беретінін анықтау қажет. Көп жағдайда мұндай
тұлға ... ... ... жаңадан қосылған, қылмыстық тәжірибесі аз
қатысушылар болады.
Қылмыс ... ... ... ... ... ұсталғаннан кейін
дереу жауап алынуы тиіс. ... ... ... ... ... ... қолға түсуі және тергеушінің аяқ астынан ... ... ... ... ... мәліметтерді алуға мүмкіндік берді.
Қылмыскерлер бұл ретте бір-бірімен келісіп, немесе жалған жауап ... ... ... ... ... қатар, ұйымдасқан топтың
жетекшісімен бәсекелес немесе онымен ... ... не ... ... байланысты келіспей қалған қатысушы да ... ... ... ... ... ... ... да шынайы жауаптар алуға
болады.
Жауап алу барысында дыбыс немесе бейне жазуды қолдану да тиімді ... ... ... ... жауаптарды кінәсін мойындамаған
тұлғалардан жауап ... ... ... ... болады. Сонымен
қатар, бұл тәсілді қолдану беттестіруді ... ақ, ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Жауаптарды дыбыс немесе
бейне таспаға жазу - қылмыскерлердің «тергеу барысында күш қолданылып ... ... ... ... ... ... шығарады. Сондай-ақ, қылмыскерлер
өздерінің қорқытып алу әрекеттерін өзінше билік ету құрамына қайта саралау
үшін жауаптарын өзгертуге мүмкіндік бермейді [17, 102 ... ... жазу ... ... алуға қатысты келесі ойды
қорытындылауға болады: кінәсін мойындап, басқа қатысушыларды, соының ... ... ... мүшесін анықтауға көмектескен тұлғаға қатысты
бұлтартпау шарасы ретінде ешқайда кетпеу және өзін ... ... ... ... оған ... қылмыстық іс жүргізу заңында көзделген
қауіпсіздік ... ... ... ... тергеушіге сезіктімен және айыпкермен өзара байланысын
нығайтып, істің ары қарай дұрыс бағытта ... ... ... ... ... тұлғаға келесі сұрақтар қойылуы тиіс: қорқытып
алушылықтың ынталандырушысы (бастама берген) кім, қашан, қай жерде, қандай
жағдайларда бұл ... ... ... ... ... ... ... қандай жғдайларда танысты; жәбірленушінің табысы,
материалдық жағдайы туралы ... ... ... кім ... ... қатар келесі сұрақтар қойылуы тиіс: қорқытып алушылар бұрын
жәбірленушіден қандай да ... ... ... ... алды ма; ... ... жерде жасырылған, қорқытып алушылықтың қанша фактісі болды.
Егер осы қылмыс бойынша адамдар кепілге ... ... ... болса,
келесі сұрақтар қойылады: адамдар қашан кепілге алынды (күні, уақыты); олар
қай жерде кепілге алынды (үйден, жұмысынан және т.б.); ... ... қай ... кепілге алуды немесе ұрлауды жүзеге асырды; кепілге алынған
адамдарды босату үшін кімнен ақы ... ... ... қай телефон
арқылы және кім келіссөздерді жүргізді; кепілге алынған немесе ұрланған
тұлғағағ қатысты күш ... ма, ... ... қай ... ... ақы ... туралы талап дыбыс немесе бейне таспаға жазылған ... қай ... ... техникалық құралдар пайдаланылды, олар қазір қай
жерде, кім нақты талапты қойды.
Қылмыстық топ жасайтын қорқытып ... ... ... ... сұрақтар бойынша жауап алынуы тиіс: кім талап қоюды ... ... өз ... ... ... ... ... қару көрсетіп);
қару қолданылды ма; қолданылса қандай қару; кімнен ... ... ... ... ... топтың басқа мүшелері де білді ме.
Жауап алу барысында әрбір сезіктінің, ... ... ... ... ролі ... сұралуы тиіс. Сонымен қатар, қандай сомада
ақша немесе мүлік талап етілгенін де жауап алу барысында ... ... ... топтар қорқытып алушылықты жасау барысында әр
түрлі техникалық құралдармен ... ... ... ... ... және
т.б.) жабдықталған болады. Мұндай мән-жайлардың барлығын ... ... ... қажет, яғни техникалық құралдар қайдан алынды және қазір
қай жерде екендігі анықталуға жатады. Сонымен қатар ... ... ... заңды және заңсыз қаржылық-шаруашылық қызметі туралы да
сұралуы міндетті.
Ұйымдасқан топтың құрамына жататын қорқытып ... ... ... ... алу ... ... жататын мәліметтерге
келесілерді жатқызуға болады: топта кім ... ... ... ... ... ... жазылмаған ережелер бар; ... ... ... іске ... ... ... ... барысында әрбір
қатысушы қандай жауап беруі тиіс екендігі ... ... ме; ... ... ... ... ... кім қандай үлеске ие болды;
қылмысқа қатысушылардың арасында кімдердің ... ... ал ... ... ... Сонымен қатар, сезіктілер мен айыпкерлерден
олардың мемлекеттік органдардағы қызметте ... ... ... ... қажет, яғни қылмыстық топтың қай мүшесі нақты қай
органның және қандай лауазымды ... ... ... ... ... тек ... ... жасаумен
шектелмейді, олар басқа да ауыр және аса ауыр ... ... ... мен ... ... алу барысында осы мән-жайды ескеру
қажет. Жауап алу ... ... ... объективті түрде, жан жақты
тексеру үшін сезіктілердің болжамдарын детальды түрде ... ... ... қарауын жүргізудің ерекшеліктері
Оқиға болған жерді қарау. Қорқытып алу ... ... ... ... ... қорқытып алушылардың жәбірленушілерге өз талаптарын
қойған жер, қорқытып ... ... ... ... ... ... ... ұрланған тұлғаны ұстау орны, қорқытып алушылардың ақша беру кезінде
сырттай ... ... ... ... өз ... қою орны (қызметтік үй-жай немесе
пәтер) қараудың пәніне жатқызылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... Бұл
орындар қарауға жатады, егер қорқытып алушылар тек талаптарын қою үшін ғана
кездесетін ... ... және ... ала ... ... сол орындар туралы
толық мәлімет беретін болса. ... бұл ... ... ... үшін ... Қарау кезінде мұндай орындар әр түрлі өзгерістерге
ұшырауы мүмкін, бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... талап қойған орындары өзгеріске ұшырағанға дейінгі
жағдайы туралы білетін ... ... ... ... ... ... өз ... қойып, жәбірленушінің пәтерінен
кеткеннен кейін жәбірленуші құқық қорғау ... ... ... Бұл ... қарау қылмыскерлер қалдырған іздерді (қолдың ідері,
микробөлшектер, қалдырып кеткен заттары) табу және алу үшін ... ... ... нәтижесі қылмыскерлердің жәбірленушінің пәтерінде
болғанын дәлелдеу үшін және қылмыскерлер бұл ... ... ... ... ... ... бұл ... дереу жүргізілуі тиіс.
Арызданушы тұлғаға оқиға ... ... ... ... да ... ... туралы ескерту қажет. Себебі, заттай дәлелдемелер жойылып
кетуі мүмкін.
Қорқытып алушыларды қылмыс үстінде ұстау орнын ... ... ... ... ... Оның ... ... өздерін
әшкерелейтін заттардын арылуға байланысты әрекеттер жасауымен түсіндіруге
болады. Атап ... ... ... ... ... ... немесе
өзге де заттарды (қаруын) лақтырып ... ... ... ... түрде де, жасырын да болуы мүмкін. Сондықтан қорқытып алушыларды ұстау
орны, ұстап болғаннан кейін ... ... ... тиіс. Бұл жағдайда
қараудың шегі үй-жайдың көлемімен, көшенің бөлігімен ... ... ... ... анықталады.
Қараудың міндеті – қорқытып алушылар тастаған ... табу ... ... алушыларға тиесілі екендігін анықтау [18, 25 б.].
Ұсталған тұлғалардың ... ... ... ... үй-жайдың ішінен
табу қиындық тудырмайды. Қиындықтар автокөліктердің ... ... ... ... алу ... алынған ақша автокөліктің
орындықтарының қаптарының, кілемдердің, артқы орындықтардың астында, темекі
күлін ... ... ... қосалқы бөлшектердің ішінде жасырылуы
мүмкін.
Автокөлікті қажет болған жағдайда қарау ... үшін ... ... апару қажет, мысалы, ішкі істер бөлімінің ... ... ... жағдайда, іздерді жойып жібермеу үшін автокөлікті тиісті
орынға сүйреп жеткізу қажет. ... ... ... ... ... ... жерде болуы мүмкін, сондықтан автокөлікті қарау кезінде өте мұқият
болу міндетті.
Сонымен қатар, қарау барысында автокөліктің иесін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қажет, себебі Қазақстан
Республикасы Қылмыстық кодексінің 181 ... ... ... ... ... ... ... көзделген, екіншіден автокөліктің ұрлану
фактісін анықтау үшін қажет.
Қылмыстық топтың әрекеттерін дұрыс саралау үшін анықтау ... ... ... – маркасын, түсін, мемлекеттік номерін,
шыққан жылын, кузов номерін, ... ... ... ... ... ... ... – кузовтың, әйнектерінің, жарықтандырғыш
құралдарының, қосымша аксессуарлардың ақауларын;
3) Кузов және двигатель номерлеріндегі көзге ... ... бар ... мен сандарды;
4) Автокөліктің иесінің кім екендігін көрсететін қандай да болсын
құжаттарды, жазбаларды.
Егер қылмыскерлер ... ... ... ... ... болса,
автокөліктің ішінде қанның іздері, ату іздері: оқ, гильза, тығын және ... ... ... ... ... ретінде тіркелуі тиіс.
Кез-келген жағдайда, қылмыскерлер ... үшін ... ... ... ... ... ... киімнің және киім
қалталарының микробөлшектері сияқты ... ... ... ... 109 б.]. Бұл туралы әрқашан есте ... ... ... ... ... және ... іздердің жойылып кетпеуі
қамтамасыз етілуі тиіс.
Қылмыскерлерді ұстау дұрыс ... олар ... ... ... Бұл ... қараудың міндетіне оқиға болған жерде
қалған аяқ киімдердің немесе автокөлік дөңгелектерінің ... ... ... алу жатады. Қылмыскерлер ұсталғаннан кейін осы дәлелдемелер арқылы
олардың қылмысқа қатыстылығын дәлелдеуге ... ... ... ... болған
жерден топырақтың үлгісін де алу ұсынылады. ... ... ... және ... ... ... ... іздерімен
салыстыруға болады.
Қар бетіндегі іздерді де міндетті түрде су себу ... ... ... гипс құю ... алу қажет. Қылмыскерлерді ұстау кезінде олар қару
қолданса, ... ... ... ... ... және әр ... ... ату іздері де алынуға жатады.
Кепілге алынған немесе ұрланған тұлғаны ұстау жерін қарау келесі
мақсаттарды ... 1) ... ... ... ... ... қатысушылардың іздерін анықтау. Оларға қолдың іздері,
темекі қалдықтары, микробөлшектер, ... ... ... тастап
кеткен жеке заттары жатады; 2) кепілге алу ... ... ... ... ... ... қинауға арналған
құралдарды табу. Оларға жіптер, ... ... ... ... ... таяқтар және басқа да жаншу-тесу құралдары жатады.
Аталған құралдарда жәбірленушілердің ... ... ... ... ... ... ... 3) есірткі заттар, қаруларды табу;
4) жәбірленушінің туыстарына ... ... ... ... ... ... ... табу.
Жоғарыда айтылып кеткендей, қорқытып ... ... ... ... алу ... дер ... қашып кету үшін сырттай
бақылау орнатуы мүмкін.
Егер куәлардың жауаптарынан немесе ... да ... ... мұндай
бақылау орындары анықталса, олар ... ... ... ол жерлерде
бақылаушының жеке басын анықтауға мүмкіндік беретін іздер қалуы ... ... ... ... ... ... және ... оқиға болған жер көшенің бір бөлігі немесе өзге де ... ... жер ... онда ... ... адамдардың күшімен мұндай
жерлерді дереу күзетке алу қажет, себебі өтіп бара ... ... ... ... қылмыскерлердің сыбайластары әдейі ... ... ... құралдарды ұрлауы не жойып жіберуі мүмкін.
Оқиға болған жер ... ... ... ... ... ... түсірілуге жатады. Табылған іздер мен қорқытып
алушылар тастап кеткен ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Заттарды қарау. Оқиға болған болған жерден табылған, тінту, алу және
өз еркімен беру кезінде ... іске ... ... ... ... ... алу ... тергеу барысында жиі қаралатын заттар: ақша,
ақша оралған қағаз орамалар, ақша немесе өзге де қорқытып алушылықтың ... ... ... ... ... барысында қолданылған
дыбыс жазу құралы, қарулар, есірткі заттары.
Қарауды бастаудан ... осы ... ... ... нәтижесінде
қандай ақпаратты алу керек деген мәселені анықтау қажет. Егер ... тек ... ... ғана ... ... онда қарауды қылмыстық істі
тергейтін тұлғаның жүргізе беруіне болады. Ал егер алдын-ала заттан қолдың
ізін алу ... ... онда ... ... ... тиімді болады.
Қаралатын зат сараптамаға жіберілуге жататын ... оны ... ... тек ... ... мен қырларынан ұстаған жөн [20, 320 б.].
Егер қаралатын ... ... ... ... ... қолдың
іздерін табуға бағытталған әрекеттерді жасаудың қажеті жоқ. Мұндай зат таза
қағаздың бетіне қойылып қаралады және сол ... ... ... жіберілуге жатады. Қолдың іздерін табу үшін кешенді сараптама
тағайындау ... ... оған ... және ... анықтауға
машықтанған сарапшылар қатыстырылады.
Қорқытып алушыларды ұстаған немесе тінту кезінде алынған ақша салынған
орамаларды, пакеттерді және қораптарды қарау барысында ең ... ... ... ... ... ... ... неден
жасалғанына, буып-түю тәсіліне және тұтастығына назар аудару қажет. ... ... ... ... ақша ... оларды санап, әрбір ақша
банкнотының номерін жазып алу қажет. ... ... ... ... ұйымдастырған «қуыршақ» берілсе, ол алынғаннан кейін төменгі және
үстіндегі ақша банкноттарының номері жазып ... ... ... тиіс. Егер, буып-түйілген заттардың ішінен басқа заттар табылса,
олардың сыртқы пішіні, ... ... ... жатады. Қарау
барысында анықталған барлық деректер хаттамаға ... және оған ... зат ... тұрғандағы фотосуреті қоса тіркеледі.
Жәбірленушінің қорқытып алушылармен сөйлескен сөздері жазылған
магнитті ... мен ... ... ... ... келіссөздер барысында
айтылған деректерге дәлелдемелік сипат беру қажет [21, 363 б.].
Ең алдымен магнитті таспа мен ... ... ... ... және онда ... ... көңіл аудару керек. Содан
кейін, диктафонның маркасы, оның ішіндегі микротаспа, оның көлемі, ... түрі ... ... ... ... ... ... уақытқа дейін созылатындығы, зақымдардың, үзінділердің
болуы тексеріледі. Микротаспаларды үнемдеу үшін ... ... ... ... ... жазып алуға болады. Аталған ... ... ... ... ... қозғалыс жылдамдығы, жазылған
мәтіннің толық мазмұны, жазу ... ... ... Егер ... ... мәтін емес, тек оның бір бөлігі ғана ... ... ... сол ... ғана ... ... мәтін стандартты дыбыс таспасына жазылған болса,
онда хаттамада осы таспаның маркасы, жазу барысындағы ... ... ... ... ... ... алынған мәтін қайта тыңдалып,
бастапқы фонограммаға сәйкес келетіндігі туралы қарау хаттамасына жазба
енгізіледі.
Микротаспа немесе ... ... ... және ... ... ... ... «№... қылмыстық іс ... ... ... жазу ... ... аяқталғаннан кейін микротаспаны немесе
стандартты таспаны қылмыстық іске заттай ... ... ... ... ... ... болған жерде табылған қару алдымен табылған орнында сот-жедел
суретке түсіру тәсілдерін қолдана отырып, суретке түсіріліп алынады. Сондай-
ақ қарудың ... не ... ... ... ... ... қажет
[22, 201 б.].
Қаруды қолмен ұстағанда, ондағы қолдың іздерін, микробөлшектерді жойып
жібермеуді есте ... жөн. Бұл үшін ... ... ... ... тек
қырлы бөліктерінен ұстаған дұрыс. Қарудағы қол ... ... ... ... жарықты пайдалана отырып, үлкейтіп көрсету құралдарының көмегімен
көру арқылы табуға болады. ... ... ... ... ... микробөлшектер, майдың іздері жойылып кетуі мүмкін.
Осыдан кейін қарудың түрі (газды, атыс қаруы); жүйесі (тегіс оқпанды,
иірлі оқпанды ... ... ... ... ... ... (өндіруші кәсіпорынның белгісі, таңбасы, шығу жылы, номері);
көзге көрінетін ... ... ... ... жерлері); жеке
ерекшелік белгілері (металындағы, ... ... ... ... ... зауытта шыққанда жоқ болған, кейіннен әдейі өзгертілген
белгілері (оқпаны кесілген, ... ... ... ... және ... ... ... жанған оқ-дәрінің иісінің бар не жоқ екендігі
анықталады.
Егер ... ... ... ... ... олардың саны,
орналасқан жері, көлемі ... ... ... ... ... оқтың пішіні анықталады. Газды тапаншалар мен ... ... ... атыс ... ... қиын ... келеді.
Сондықтан қарау барысында олардың оқпандарының конструкциялық ерешеліктері
бар ... ... ... ... ... ... ... да атыс
қаруына қарағанда өзгеше болады.
Аэрозольді газ баллондарын қарағанда оның маркасына, фирмалық атауына,
заттың химиялық ... ... ... ... немесе атыс қаруын қарау хаттамасында қарудың түрі мен ... ... мен ... ... ... ... белгілері,
көзге көрінетін іздердің бар ... ... ... ... ... ... патронның бар екендігі, олардың саны және басқа да белгілері
толық көрсетілуі тиіс. Тергеу әрекеттерін ... ... ... қару
криминалистиканың ережелері бойынша буып-түйіліп, мөрленуге жатады.
Жәбірленушілердің тікелей өздерін немесе мүлкін жоямын деп ... ... ... ... ... атап ... қол гранаталарын
қолдануы мүмкін. Мұндай заттарды қарау кезінде қауіпсіздікті өте мұқият
сақтау қажеттігі туындайды. Жарылғыш құралды ... үшін ... ... маман шақырылуы тиіс.
Тәжірибеде байқалып отырғандай, қорқытып алу қылмыстарын тергеу
барысында қылмыскерлерден есірткі заттар да ... ... ... ... ... ... кепілге алынған және ұрланған адамдарды дәрменсіз
жағдайға ұшырату үшін ... Көп ... ... ... ... ... гашишті, героинді жатқызуға болады.
Сонымен қатар қылмыскерлер ақ кристалл, ... ... ... ... ... ... ... және уытқұмарлық заттарды да жиі
пайдаланады.
Басқа да аттарды қарау тәрізді есірткі заттарды да ... ... ... ... ақ ... ... ... шақырылуы мүмкін.
Есірткі заттардың түрі, пішіні, ... және ... және ... да ерекшелік
белгілері хаттамаға толық жазылады және суретке ... ... ... 152 б.]
3 ҚОРҚЫТЫП АЛУ ҚЫЛМЫСТАРЫН ТЕРГЕУДІҢ КЕЙІНГІ КЕЗЕҢІ
3.1 Тінту тергеу әрекеті
Қорқытып алу ... ... ... ... ... көп ... ... тергеу әрекеті болып табылады.
Қорқытып алу қылмыстарының басым көпшілігі ... ... ... Осылайша сезікті адам ұсталғанға дейін белгілі болады.
Осыған ... ... ... тұрғылықты жері және жұмыс орны
бойынша тінту жүргізуді алдын-ала жоспарлап, олар ... ... ... ... ... барысында қылмыстық топтың жаңадан анықталған
қатысушыларына қатысты тінту ... ... ... егер олар ... ... іс ... сезікті екенін білмеген болса. Аталған себепке
байланысты ... ... ... ... ... ... бостандықта
жүрген сыбайластарына хабар беру ... ... ... ... тергеу изоляторының басшылығына ескерту қажет.
Қазақстан Республикасы Конституциясына ... ... үйге ... Тұрғын үйге кіру, оған қарау және тінту жүргізу тек ... ... мен ... жол ... [24, 42 б.] Тінтуге
санкцияны прокурор және оның ... ... ... ... ... прокурордың санкциясынсыз да жүргізілуі мүмкін, бірақ бұл
туралы 24 сағаттың ішінде прокурорға хабарлануы тиіс.
Тінтуге қатысты келесі мән-жайларға ерекше ... ... ... Тінту жүргізілетіндігі немесе оған ... ... ... ... ... ... есірткі сияқты тыйым салынған заттардан
және жәбірленушіден алған ақша немесе өзге де құндылықтардан арылуы ... ... ... ... ... ... ... шараларды қолдану қажет. Атап айтқанда тінту жүргізілетіні туралы
тек істі ... ... ... бар ... ғана ескертіледі, ал
маманға, тінту орнын күзететін және тінту ... ... ... тек ... ... ... алдында ғана бұл туралы ескерту қажет.
2. Тінту ... ... ... және бөлек келу қажет, ал
автокөліктерді тінтілетін пәтер немесе үйдің терезесі ... ... ... жөн. ... үйдің немесе пәтердің терезелеріне, қосымша
есіктерге тінтуге дейін бақылау орнатып, ал тінту ... ... ... ... ... ... жерлер арқылы қашып кетуі немесе тінту
кезінде алынуға жататын ... ... ... ... Егер ... ... ... қызметкерлері тінтілетін үй
немесе пәтер туралы, оның ... ... ... ... ... ... олардың қаруланғандығы туралы алдын-ала ақпарат жинауы ... ... қару бар не жоқ ... ... ... ... ... тарабынан әрқашан қарулы қарсылық көрсетілуі мүмкін екендігін
есте сақтаған дұрыс.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... қызметкерін қатыстыру қажет. Олар тінтілетін үй-жайға
бірінші болып кіріп, қалған қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... кіргеннен кейін жедел-тергеу тобының
қызметкерлері өзара рольдерді бөліп, тінтуге тез кірісуі ... ... ... ... алдын-ала шолып шыққан дұрыс. ... ... ... дереу жеке тінту жүргізіп, ... ... ... ... ... ... ... қажет.
5. Тінтілетін үй-жай және ондағы тұлғалар толық бақылауға алынып
болғаннан кейін ғана ... ... ... ... және ... ... бақылауды тек тінту алынғаннан кейін ған ... алу ... ... тінту жүргізу барысында келесі
заттарды іздеу қажет: жәбірленушіден алынған ... өзге де ... және ... жазу ... жәбірленушіден алынған белгілі бір
мүліктік құқықтар беретін ... ... ... ... тарту
шарттары, қолхаттар, бағалы қағаздар, жалжымайтын мүлікті пайдалануға құқық
беретін құжаттар; жәбірленушіден ... алу ... ... ... ... шотқа ақша аударғаны туралы квитанция; ... ... өзге де ... ... ... сыртқы бейнені жасыруға
арналған құралдар: париктер, маскалар; жалған құжаттар; есірткі заттар;
құжаттардың толтырылмаған ... ... ... ... ұлттық
немесе шетел валюталары; өзге де жазба кітапшалары, блакноттар және т.б.
Егер қорқытып алушыларға қатысты айып ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің 181 бабының 2 (сараланған) және
3 ... (аса ... ... ... болса, тінту барысында
қылмыскерлерге тиесілі ақша, құндылықтар, ... есеп ... ақша ... ... ... да ... ... алынады. Тінтілетін үй-
жайда жоқ мүлікті қорқытып алушылардың ... ... сол ... ... ... табылуымен расталуы мүмкін. Тінту нәтижесінде ... ... ... қамауға алуға жатады. Тінту криминалистикалық
әдебиеттерде көрсетілген ... ... ... ... [25]
Тінту барысында қылмыстың материалдық іздерін анықтауға болады. Тінту
барысында болашақ ... ... мен ... ... ... ... ... және процессуалдық негіздерін ... ... ... ... пен тұлғалар жөнінде барынша мүмкін
мәліметтерді жинап алу қажет.
Тінтуді жүргізу үшін, заттай ... ... ... ... ... ... дәлелдей алатын негізді болжаулар болуы тиіс.
Тінту ерекшеліктері тінту барысындағы болжаулардың біртипті болуында
қамтылады, айырмашылық тек ... ... ... нақты заттай айғақтардың
табылуы мүмкіндігінде ғана болады;
мәйіт немесе мәйіт бөлшектері;
іздеудегі ... ... ... ... ... ... аяқ-киімі;
ұрланған заттар мен киімдер;
қылмыс құрал-жабдықтары;
құжат түрлері (айыпкер қолжазбасының еркін үлгілері, ... ... ... ... ... ... ... жазулары және т.б.);
қылмыс іздері бар заттар;
азаматтық айналымнан алынған заттар (есірткі, психотропты, ... улы ... атыс ... ... суық қарулар,
жарылғыш заттар мен қондырғылар және т.б.);
құндылықтар, валюта, асыл металдар, минералдар және т.б.
Тінту барысында ізделетін нысаналардың аясы ... ... және өте ... ... сипаты қылмыс түрімен, оның жасалу тәсілімен,
мақсаттарымен, ... ... ... жеке ... ... ... да факторлармен анықталады.
Тергеуші болжауын заттай айғақтарды анықтау арқылы жүзеге ... ... ... ... ... ... ... болжамдық болжаудың
оқиғаға қатыстылығын тексеру үшін;
- ... ... іске ... ... ... жеке ... немесе ұрланған заттардың және т.б.
табылуы).
Тінту нәтижелері ... ... ... оның ... ... ... растап, қылмыскерге қатысты белгілі бір
тактиканы қолдануда ... бере ... ... ... психологиялық
аспектілері жөнінде білуі оған ой-тұжырымдар құруға мүмкіндік береді:
қандай да бір нәрселерді, құндылықтарды сенімді ... ... ... мүмкін болатын тінтуді тәжірибелі тергеуші тінту құралдарының
көмегімен ... деп ... орны мен ... таңдау заттың көлемі мен сапасын ескерумен ғана
емес, негізінен, орынның, тәсілдің ерекшелігіне қарай, ... ... ... осында болатындығын болжай алмайтындай етіп, таңдалады;
көбіне қылмыскер орынды өзінің мамандығы, өмірлік ... ... ... сенімді болып көрінетін орынды таңдайды, яғни құпия
орын үшін үйреншікті орта таңдалады;
конструктивтілік пен ... ... ... орны ... ... ... ... қылмыскер тінтушілерді зорықтыру мақсатында, жалған жасырын орындарды
жасап, оларды жалған бүркеуі ... ... ... ... ... біле тұра, нысаналарды
сақтау үшін, металдан жасалған қаптамаларды пайдаланбайды десе де ... ... ... ... мен ... үшін, құпия орын
ретінде тірі, тіпті кейде өлі адам денесін кеңінен пайдалануға көшкен.
Криминалист ғалымдардың пікірі бойынша, тінту ... ... ... ... ... тінтілетін және басқа да оған қатысты тұлғалардың (бірге
қатысушылардың, туыстарының) келбетін модельдей алу қабілеті;
іздеуді ... ... ... ... талдаумен үйлестіре алу;
тінтілетін және оның жанұя мүшелерінің мінез-құлығын мақсатты, жоспарлы
түрде ... ... ... мен ... ... орны ... хабардар болу.
Криминалистика белгілі бір тактикалық нұсқауларды қалыптастырған,
оларды ... ... ... ... ... көз жеткізуге
көмектеседі. Іс материалдарын зерттеу: тап сол ... ... ... ... ... ... бере ... Оқиға орнын қарау хаттамасы,
жәбірленуші, куәгер, ... ... алу ... ... ... ... баяндамалар, жедел ... ... ... алу ... және ... ... құжаттар заттай айғақтар, қылмыс қаруы, қылмыстық
қолсұғушылық нысаналары, қылмыскер ... ... із ... мен сол іздердің иелері, олардың дайындалу, сақталуының мүмкін
орындары және т.б. жөнінде ... ... ... береді.
Тінтілетін адамның жеке тұлғасын ... ... адам ... ... сондай-ақ іс материалдарына сәйкес ... ... ... кез ... ... бола ... Аталған барлық
жағдайларда тінтілетін адам жөнінде толық анықтама ... ... ... оның ... ... ... ... оның
агрессивтілігінің, ептілігінің, барлағыштығының, қатігездігінің дәрежесін,
қаруының болуын, ... ... ... қару ... немесе өзін-өзі
өлтіруін, иә болмаса қашуын, оның өмір салтын, күн тәртібін, денсаулық
жағдайын, көлігінің, итінің ... оның ... ... ... т.б. ... тергеушінің міндеті болып табылады.
Ізделетін объектілерді модельдеу. Тінтудің басты шарты – не іздеп табу
қажет екенін білу. Тінту үшін ... ... ... бұл ... тергеуші
іс материалдарынан алады, бірақ тергеу ситуациясына байланысты, тергеушінің
ізделінетін объектілер жөніндегі білімдері нақты ... ... ... алу ... ... тергеуші ізделетін объектілердің белгілері
жөнінде дәл әрі анық ақпаратты жәбірленушінің, куәгерлердің көрсетулерінен
ала алады. ... ... ... мәлімет көп болған сайын, тінту барысын
жеңілдету мүмкіндіктері де ... ... ... ... ... ... ... үшін, тінту
жүргізілетін орынның дәл мекен-жайын білу ... Бұл, ... ... бұл ... ... ... оның қай ... қандай қабатта екендігін,
шығу орындарының қанша екендігін, «жасырын» есіктің болуын, бөлмелер санын,
олардың ... ... ... ... ... беру ... ... тесіктің болуын және т.б. білу қажет.
Тінту орны кеңсе, мекеме, ... және т.б. ... ... да, ... алу қажет.
Тінтілуі тиіс жер телімі жөнінде келесі ақпаратты ... ... ... жер ... ... дәл ... ... құрылыстардың сипаты,
өсіп жатқан өсімдіктердің, топырақтың ерекшеліктері, су айдындарының,
құдықтардың болуы, жер теліміне келу ... ... ... және ... ... ... тергеуші көрсетулерден, ... ... ... ... ... жоспарларынан,
жедел-іздестіру қызметінің материалдарынан, сондай-ақ, тінту жүргізілетін
жермен немесе бөлмемен жеке танысу немесе ... ... ... арқылы
алуға болады.
Тінту жүргізілетін орынды зерттеу табысты тінтудің міндетті шарты мен
кепілі болып табылады. ... ... білу ... кейін болжамданатын
жұмыс көлемін суреттеуге, іздеу жұмыстарын бағыттауға, қажет ... ... ... және ... ... ... ... береді.
Тінту жүргізілетін орында тұратын немесе сол ... бар ... ... Тінту орнындағы тұлғалар жөнінде мәлімет жинау алдыңғы
шарттармен бірдей маңызды. Адамдар саны, ... кім ... ... ... ... ... өмір салты, күн тәртібі, олардың негізгі
кәсіптері, қоршаған адамдармен қатынасы, әрбір тұрушының психологиялық
портреті, олардың агрессивтігінің, ... ... ... топ
мүшелеріне шабуыл жасау немесе басқа әрекеттерінің мүмкіндігі.
Тергеуші аталған ақпаратты іс материалдары мен ... ... ... ... ... ортаны зерттеу. Бұл ұғымға тікелей тінту ... ... ... ... тінту жүргізу болжамданатын үй
маңайында орманның болуы ғана емес, сондай-ақ тінту ... ... ... өмір ... жатқан көршілері, олармен қатынасатын
достары, ... ... да ... ... бір рол ... ... барысына әсер етуі мүмкін. Егер
тінту жүргізілетін бөлмеге келушілер жиі келетін болса, бұл ... ... ... ... ... ... ... орта сипаты бұл орындардың қай жерде, қашан, қанша болуы
керектігін және ... ... қою ... анықтау үшін үлкен маңызы
бар. ... ... ... ... білу ... ... келу ... мүмкіндік береді.
Жоғарыда айтылып кеткен барлық ... ... ... ... ҚР ҚІЖК ... ... ... көмегімен, сондай-ақ
түрлі ұйымдарға, мекемелерге сұрау жіберу арқылы және ... ... ... ... түрлі инспекцияларға тапсырыс беру
арқылы жиналады.
Тергеуші болжаулары ситуацияға байланысты ... ... ... ... ... ... Мысалы: пәтердегі барлық бөлмелер
қаралып шығуы тиіс. Бұл ... ... ...... ... үстел және т.б. тексерілуі керек, бұдан кейін, осы ... ... ... ... ... ... Сезікті адамды
жанұяның басқа мүшелерінен бөлек ұстау қажет.
Бөлмелерде тұсқағаздардың, қабырғалардың, едендердің түсіне, тақтайлар
немесе паркет ... ... ... ... ... ... ... басқа жерлерінде қандай да өзгерістердің бар-жоғына назар аударылады.
Жиһаз қабырғалардан әрі жылжытылып, қабырға мен жиһаз астындағы еден,
жиһаздың түбі, ... ... ... ... ... тексерілуі тиіс.
Шкаф пен үстелдегі тартпалы жәшіктер сыртқа шығарылып, барлық жағынан
қаралуы керек, олардың ... шкаф пен ... ... ... ... және т.б. қабырғадан алынып, мұқият қаралуы тиіс.
Кілем, алаша ... еден ... ... ... ... ... алып, олардың астындағы қатпарлардың тексерілуі қажет болуы
мүмкін.
Асхана, қосалқы бөлмелердегі қант, ұн салынған қаптар ... ... Ол үшін ... ... ... ыдыстарға төгілуі керек. Қияр,
капуста және т.б. ... ... ... салынған банкалар ішіндегісін
қарап, тексеру қажет.
Барлық кітаптардың ішкі парақтары мен мұқабалары да қаралып шығуы тиіс.
Есептен ... ... ... ... ... ... басқа бір
нәрсемен белгілеу қажет. Барлық анықталған қағаздардың ешбіреуін назарсыз
қалдырмау қажет.
Тұрғын үйді ... ... тек ... ғана ... сол ... ... қосалқы бөлмелері де тінтіледі, ал үйдің сыртында жақтаулар, терезе
қақпалары, су ... кіре ... ... ... ... ... және т.б. ... өтеді.
Қызметтік бөлмелерде іздеу. Ол ... ... сол ... ... ... Жұмыс орны, жазу үстелі, сейф, шкаф, орындықтар,
қоқыс және т.б. қаралады. Сезіктімен бір бөлмеде ... ... ... орны ... ... оларға бөгде заттарды анықтау мақсатымен,
жұмыс үстелін, қоқыс ... ... және т.б. ... ... арқылы сезіктінің біреулерге қандай да бір нәрселерді ... ... ... ... ... ... ... алу қылмыстары бойынша дәлелдемелердің бірден-бір көзі
болып, ... ... ... ... ... таныту үшін ұсыну
табылады. Бұл тергеу әрекетінің ... ... ... ... ... ... болмаған жағдайда артады.
Таныту үшін ұсынудың нәтижесін дәлелдеме ... тану ... ... ... іс ... ... 228-229 баптарының талаптары
қатаң сақталуы тиіс. ... ... ... танылатын тұлғаны қандай
жағдайларда көргені, оны қандай белгілері бойынша танитындығы туралы алдын
ал ... ... ... ... мен ... ... ... бас
тартқаны немесе жалтарғаны, сондай-ақ көрінеу ... ... ... үшін
қылмыстық жауаптылығы ескертіледі. Танылатын тұлғаға ... ... ... ... адамдардың арасынан өзі қалаған орын таңдауына мүмкіндік
беріледі. Танылатын тұлғалардың бір бірінен сыртқы белгілері бойынша ... ... ... Атап ... олардың бойлары, жастары, ұлттары
мүмкіндігінше бірдей болғаны жөн. ... ... ... ... ... ... аяқ ... баудың болмауы, қырынбай
келуі, арнайы киім киіп келуі сияқты мән-жайларды да ескеру ... ... ... орын ... ... ... мұндай тұлғаларға аталған
кемшіліктерді жоюға мүмкіндік жасалуы міндетті [26, 156 б.].
Таныту үшін ұсынудың ... ... ... Республикасы
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 203 бабына сәйкес ... ... ... ... ... өз ... ... алғаны және танитын
тұлғаның қылмыстық жауаптылығы ескертілгені туралы ... ... ... ... ... және куәлар) қорқытып алушылардың
тарабынан көп жағдайда қысымшылыққа ұшырайды. Сондықтан да ... ... ... үшін ... мұндай тұлғалар танудан бас тартуы
мүмкін. Бұл жағдайда танушыға танылатын тұлғаның танитын тұлғаны ... ... ... ұсыну қажет. Мысалы, танушының сыртқы бейнесін
өзгерту арқылы, сондай-ақ ... ... бір жағы ... ... ... ... ... болады.
Бейнетехниканы қолдану арқылы танытуға ұсыну келесі ... ... ... ... ... ... көрші
бөлмеде орналасқан монитор арқылы көрсетіледі немесе бейнетаспаға ... сол ... ... ... Бұл ... ... ... мезгілде барлық танытуға ұсынылған тұлғаларды бірдей көрсетуі тиіс,
яғни бейнекамераны ... бір ... ... тек бір ... ғана ... ... бейнесін өзгерту немесе жасыру арқылы танытуға
қатыстыру тек сол тұлғаның рұқсатымен жүргізілуі ... ... ... элементтеріне париктерді, жасанды мұрттар мен сақалдарды, қара
көзілдіріктерді жатқызуға болады. Сондай ақ ... ... ... бас ... және ... жүретін элементтерінде көзге тез түсетін
белгілері болмауы қажет. Шашты бас киім ... ... ... тәсілдерді қолданып танытуға ұсынуда танушының тегі, аты ... аты ... ... Оны ... деп ... жөн. Оған таныған
тұлғаға тек ... ... ... ұсынылады. Танылатын тұлғалардың
арасында түсініспеушіліктер болмауы үшін, олар бір бірінен кем дегенде ... ... ... ... ... ... әрекетіне қатысушы полиция
қызметкерлері ... ... ... ... ... ... көзілдірік, жасанды мұр немесе сақал) жұлып алмауын бақылап тұруы
тиіс. Бірақ бұл жағдайда полиция қызметкерлері ... ... ... тұруына болмайды.
Танушылардың жеке қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін келесі ... жөн: ... ... ... ... алу және таныту үшін
ұсыну хаттамаларына енгізілмейді. Мұндай мәліметтер жеке ... ол ... іске ... және жабық, мөрленген ... ... ... бірге жіберіледі.
Танылатын тұлға таныту үшін ұсыну тергеу әрекетіне кедергі жасау
немесе оны жүргізуді ... ... әр ... ... жасауы мүмкін
(мысалы, айқайлап немесе ымдап танушыны ... ... осы ... ... уақытын дұрыс таңдап алу қажет.
Бұл айтылғандарға қатысты нақты ұсыныстар беру тергеу жағдайларына
байланысты болады. ... ... үшін ... ... ... ... ... немесе өзге де таныс-туыстары тарабынан көмек ала
алмайтын ... ... ... танылатын тұлға тарабынан танушыға қатысты ешқандай қорқытулар
немесе өзге де ... ... ... ... үшін ... ... жүргізу қажет.
Егер қорқытып алушы жәбірленушіге өз талаптарын қойған ... ... ... ... ... ... танытуды өткізуге
болады. Бірақ, алдын ала жәбірленушіден айыпкердің (сезіктінің) ... ... ... тани ... туралы жауап алу міндетті. ... ... ... бар ма ... ... ... бір ... қолдану) және дауысының ерекшеліктері бар ма (айқайлап, ... ... ... ... алынуы тиіс.
Ары қарай тану өткізудің екі жолы бар:
1) Алдын ала ... ... ... ... мен ... ... ... беретін сөздер мен сөз тіркестері бар
мәтін дайындалады. Танылатын тұлға ... ... ... ... туралы ескертілмейді, оған қағазға жазылған мәтін дауыстап
оқуға беріледі.
Егер тану ... ... ... ... танылатын
айыпкерге немесе сезіктіге мәтінді дауыстап оқу, ақырын не сыбырлап оқу
ұсынылады.
Танылатын тұлға ... оқып ... ... дәл сол мәтінді басқа
танылатын екі тұлға оқып шығуы ... ... ... ... ... дауысын анық еститін жерде
орналасады. Бұл ретте куәгерлердің біреуі танушының, ал екіншісі танылатын
тұлғаның орналасқан жерінде тұруы ... ... ... ... ... танылатын тұлғалардың әрқайсысымен жеке-
жеке еркін тақырыпта әңгімелеседі. Бұл ... ... ... ... ... ... сұрақтар қойылуы мүмкін. Егер
қажет болса, танылатын тұлғаларға дауыстарын жоғарылатып немесе төмендетіп
жауап беру ... ... ... тұлғаларды көрмейтін жерде тұрып,
куәгердің қатысуымен олардың ... ... ... ... ... ... екі түрінде де, танушыға танытуға
ұсыну тергеу әрекетінің жүргізілгені туралы ... ... ... ... ... ... ... қойылады. Танушы куәлардың қатысуымен өзі
таныған дауыс туралы айтады. Мысалы, «Мен дауыс ... және ... ... мәтінді оқыған тұлғалардың ішінен үшіншісін танимын»
деп көрсетуі тиіс.
Осыдан кейін, тергеуші ... ... ... ... ... ... дауысы танылғаны туралы хабарлайды. Оқылған
мәтіндер тану ... ... ... ... ... ... ... келесі мүмкіндікті қолдануға болады: мәтінді оқу ... ... ала ... лентаға жазылып, танушыға тыңдауға беріледі.
Танушы куәгерлердің қатысуымен таспаны тыңдап шығып, өзінің қорытындысын
жасайды.
Жоғарыда аталып ... ... үшін ... ... бойынша
хаттама толтырылады. Егер тану үшін ұсыну ... ... ... ... танушының және қай куәгер танылатын тұлғалардың жанында тұрғаны
көрсетіледі. Танушы тұлғаның ... ... және ... ... бойынша
қорқытып алушыны танығаны туралы хаттамада жан-жақты жазылуы тиіс.
Танылатын ... ... ... ... ... ... қажет.
Дауыс бойынша тану барысында ең алдымен, ... ... ... ... онымен бірге болғаны, алдын ала ... ... ... ... өткізілгені, оны қай куәгердің ... ... ... ... оқу ... ... қорытындысы,
қандай белгілері бойынша танығандағы туралы сипатталады.
Тергеу әрекеті барысында ... ... ... ... ... ... тану үшін ұсыну хаттамасына қоса тіркеледі.
3.3 Сараптамаларды тағайындау
Қылмыстық істер бойынша тағайындалатын сараптамалардың түрлері ... ... ... қажеттіліктеріне және тергеу барысында алынған
заттай дәлелдемелерге байланысты болады [27, 23 б.].
Қорқытып алу қылмыстарын ... ... ... ... ... 1) сот-медициналық сараптама – негізінен ... ... ... бар не ... ауырлық дәрежесін,
сондай-ақ дене жарақаттарының қалыптасу ... ... ... 2) ... ...... алушылардың
жәбірленушілерден алған немесе жойған (бүлдірілген) мүліктің құнын анықтау
мен бағалау үшін ... 3) ... ... – қорқытып алу
барысында қорқытып алушылардың жәбірленушілерге жазған хаттары мен өзге де
жазбаларындағы мәтіннің орындаушысын анықтау ... ... ... ...... мен қорқытып алушылардың бір-
бірінің ... ... ... анықтау мақсатында
тағайындалады; 5) сот-химиялық сараптама – жәбірленуші ... ... ... ... ... ... ... жағдайда тағайындалады; 6)
құжаттардың сот-техникалық сараптамасы – қорқытып алушылар қорқытуларын
жазу құралдарын қолдана ... ... ... берген жағдайда және жалған
құжаттар жасаған жағдайда ... 7) сот ... және ... ... ... – қорқытып алушылардан әр түрлі атыс
және суық қарулар табылған, сондай ақ ... осы ... ... ... ... ... аса күрделі емес, мұндай
сараптамаларды ... ... ... және ... ... зерттелген [28].
Фоноскопиялық сараптама негізінен фонограммада жазылған дауыстардың
кімдерге тиесілі екендігін ... ... ... ... ... ... ... түпнұсқа екендігін
анықтау, сондай ақ ... ... ... ... ... ... анықтау мақсатында тағайындалады. ... ... ... алушылардың жәбірленушілермен жүргізген
келіссөздері, олардың жәбірленушілерге жіберген қорқыту сөздері бар
магниттік фонограммалар, ... ... ... ... ... фонограммалар [29, 152 б.].
Сарапшыларға келесі сұрақтарды қою қажет: ұсынылған ... ... ... ... осы ... ... эксперименталды
үлгілерде жазылған фонограммамен сәйкес келе ме; ... ... ... бар ма; ... фонограмма осы дыбыс жазу
аппаратында ... ба; (...) ... ... (...) сөздерінен
аяқталатын сөздер кімге тиесілі, аталған сөздерді жазу ... ... күйі ... ... ... ... қарай сарапшыға іс бойынша ... ... ... жүргізу барысында алынған фонограмма, сыртқы
әсерлерге ... және ... ... ... жазу ... ... микрофоны, салыстырмалы зерттеу үлгілері ұсынылады [30, 193 б.].
Бейнефоноскопиялық сараптама ... іс ... ... ... алынған бейнефонограмманың түпнұсқа екендігі туралы және
қылмыскерлерден алынған бейнежазу аппаратурасын идентификациялауға ... ... ... өткізілуге жатады.
Бейнефоноскопиялық сараптаманың объектілеріне жедел-ідестіру
шараларын жүргізу ... ... ... ... алынған тұлғалардың өз туыстарына қорқытып алушылардың талаптарын
орындау туралы ... ... ... сондай-ақ қорқытып
алушылардан алынған бейнеаппаратуралар жатады [31, 51 б.]. Бұлардан ... ... ... ... ... ... ... тергеу
әрекеттерінің (жауап алу, таныту үшін ұсыну, тінту, ... ... т.б.) ... да жатады.
Сараптаманың мақсатына қарай бейнефоноскопиялық сарапшыға ... ... ... ... жазу барысында немесе жазып
болғаннан ... ... ... бе; ... ... мен ... бір уақытта ... ба; ... ... ... ... ... белгілері бар
ма; зерттеуге ұсынылған бейнефонограмма түпнұсқа ма, не болмаса ... ... ма; ... бейнефонограмма түпнұсқа болып табылса, оны жазу
барысында үзілістер болған ба; егер көшірме болса, оны ... жазу ... ... бе; ... ... ... ... ба.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының Конституциясында жарияланған адамдар мен
азаматтардың ... мен ... ... ... ... ... және әлеуметтік мемлекетті құру белгілі
сатылар арқылы іске асырылуы тиіс.
Мұндай мемлекетті құрудың маңызды ... ... ... ... атап өту ... ... Президентінің жарлығымен бекітілген 2010 жылға
дейінгі Қазақстан Республикасының құқықтық саясат концепциясында келесі
мәселелер көзделген: 1) ... ... ... ... ... ... ... тиімді болуы - қоғамдық тұрақтылықтың,
адамдар және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуының, ... ... ... қол ... ... ... құқықтық
тәртіптің нығаюының кепілі болып табылады.
2) Қылмыстардың алдын алу басым бағытқа айналуы тиіс. Бұл ... тек ... ... ... ғана жүктелетін міндет емес, сонымен
қатар бүкіл қоғамның, барлық мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдар мен
әрбір азаматтың ... ... ... ... алу ... тұрғыдан зерттеудің маңызы зор.
Осы аталған мәселелерді шешудің бірден-бір жолы – кең таралған ... аса ауыр ... ... ... ... ... ... қылмыстардың қатарында қорқытып алушылық қылмысын атап өтуге болады.
Жұмысымызда қорқытып алу қылмыстарының криминалистикалық сипаттамасына
талдау жүргізіп, әр ... ... ... ... ... ... жасауы мен қылмыстық топпен, ұйымдасқан ... ... ... алу қылмысының криминалистикалық
сипаттамасының элементері: жасалу ... ... ... және қылмыс
іздерін жасыру тәсілін, әдеттегі қалатын ... ... ... ... ... ... ... қатар дәлелдеуге жататын
мән-жайларды зерттелінді.
Осы санаттағы істер бойынша қалыптасатын біртектес тергеу ситуацияларын
зерттеп, оған сәйкес жылжытылатын болжауларды жүйеледік. ... ... ... сатысында жүргізілетін тергеу әрекеттері қалыптасқан
ситуацияларға тікелей байланысты. ... алу ... ... тергеу әрекеттері мен жедел-іздестіру шараларының табысты өтуі
өзара бірлесіп әрекет етумен анықталады.
Жұмыс барысында ... ... ... ... ... ашу және ... ... мамандарды қатыстырып олардың арнаулы
білімін кеңінен қолданған тиімді.
Қорқытып алу қылмысын тергеу ... ... ... ... көбінесе жәбірленушілер қорқытып талап ету әрекеті жасалғаннан кейін
арызданып құқық ... ... ... Яғни ... ... жоспарлы түрде жедел-іздестіру ... ... ... ... Қылмыскердің ұсталуы осы әрекетке байланысты. Екіншіден,
осындай қылмыстарды дәлелдеу ... ... ... ... ... ... ... жазып алу арқылы жүргізіледі.
Тергеудің ... ... ... арыз бергеннен кейін қатар-қатар
жүргізілетін тергеу әрекеттерінің нәтижесіне дәлелдемелердің ... алу ... ... ... ... ... ... зор. Қорқытып талап етуші қылмыскерлердің ... ... ... ... ... ... тергеу әдістемесінің мәселелері»
тақырыбына арналған бұл ... жазу ... тек ... ... қойылған жоқ, сонымен қатар зерттеу объектісі ... ... ... де ... ... ... нәтижесінде, қорқытып алушылық қылмысымен
күресуге байланысты ... ... баға ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі, , 16 шілде 1997 жыл181
бап.
2. Латентті қылмыс – ... ... ... ... ... немесе
тергейтін органдардан жасырылған, осы органдармен анықталмаған ... ... ... яғни ... ... ... ... под ред. А.Я.Сухарева, В.Е.Крутских, Москва 2000 г.
3. Суық қару - адамның бұлшық етінің күшімен басқа адамға немесе ... ... ... ... ... Шәкенов А.О., Суық қарудың
криминалистік зерттеуі, Астана. 2001. – 152 ... ... ... для ... / Отв.ред. проф. Н.П. Яблоков. – М.:
Изд-во БЕК, 1996. – 708 ... ... ... для ... / А.Ф. ... Т.В. ... Александрова и др; под ред. проф. А.Ф. Волынского. – М.: Закон ... ... 1999. – 615 ... ... С.Н. ... и тактические проблемы расследования
вымогательства, совершённого преступными группами. – ... 1998. – ... ... ... при ... вымогательства,
совершенного преступными группами». ... Т.В. ... №1, 2001. С. ... ... Г.А. ... ... преступления. - Алматы:
«Данекер», 2002. - 147 с.
9. ... В.П. ... ... ... – М. 2004. – ... ... ... – Алматы: Жеті Жарғы, 2006. – 520 б.
11 Қазақстан ... ... іс ... ... - Алматы: Жеті
жарғы, 1998.- 368 б.
12 Порубов Н.И. Допрос в советском уголовном судопроизводстве. – ... ... 1973. – 368 ... Доспулов Г.Г. Психология допроса на предварительном следствии. –
М.,1976. – ... ... ... (методические и тактические аспекты)/ Авт.-
сост. О.Н. ... Е.Б. ... – СПб., 1995. – 184 ... ... С.В., Лацигин М.В., Ледащев С.В. Расследование вымогательства. –
Владимир, 1997. – 268 ... ... ... ... ... дел по ... с
вымогательством. Омск, 1995г. – 230 с.
17 Полищук Д.А. Методика ... ... ... ... практика. №1-2. 2003. – 188 с.
18 Попов В.И. Осмотр ... ... // В кн.: ... основы
следственных действий. – Алма-Ата: 1974. – Вып. 1. С. 5-80.
19 ... М.Б. ... с ... при ... следственных
действий. Ленинград, 1980. – 210 с.
20 Гинзбург А.Я., Поврезнюк Г.И., Калинин А.В. Справочник следователя. –
Алматы: ТОО «Аян ... 1998. – 400 ... ... Расследование преступлений в сфере экономики» Грабовский
В.Д., Н.-Новгород, 1995. ВШМВД Рос.Федерации. – 562 с.
22 Криминалистическая ... ... ( Под ред. А.Я. ... - ... Изд. Аян ... 1998. - 478 с.
23 Справочник следователя / Под ред. ... Н.А. и ... ... – 566 ... ... А.В. Выемка. Обыск // В кн.: Тактические основы ...... 1977. – ... 3. – С. ... Леви А.А., ... А.И. ... Справочник следователя. М., 1983. –
430с.; Справочник следователя (практическая криминалистика) / Под ред. ... М. 1981. – 362 ... ... С.Е., ... С.И. Тергеу әрекеттерінің тактикасы. – ... 2002. – 227 ... ... К.Н. ... ... ... теории и практики. – Алматы:
Аркаим, 2002. – 316 ... ... С.Ф. ... назначения и производства судебной экспертизы:
Учебное пособие. – Алматы: «Жеті Жарғы», 1999. – 272 с.
29 Поврезнюк Г.И. Судебная ... ... и ... в ... ... ...... ТОО «Аян Эдет», 1999. – 208с.
30 Россинская Е.Р. Судебная экспертиза в ... ... ... ... - М., 1996. – 224 ... ... А.Н. Взаимодействие следователей и органов дознания при
расследовании преступлений. – М.: Юрид.лит., 1979. – 111 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорқытып алу қылмыстары17 бет
Әйелдер қылмыстық әрекетінің психологиялық негізі туралы10 бет
Меншікке қарсы қылмыстарды тергеу әдістемесі52 бет
Сахналаумен жасырылған адам өлтіру қылмыстарын тергеуді криминалистік қамтамасыз ету және тергеуге қатысушылардың қызметін үйлестіру32 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
АІІБ-ның тергеу бөлімінде өткен өндірістік тәжірибе есебі4 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану туралы ақпарат59 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь