Құрылыстағы шығыстардың есебі және аудиті

Кіріспе
1.тарау. Кәсіпорынның технико.экономикалық сипаттамасы
.1. Кәсіпорынның технико.экономикалық сипаттамасы
.2. Есеп саясаты
1.3.Шығындардың жіктелуі (классификация) және тәртібі
2.тарау. Құрылыстағы шығындар есебі
2.1. Құрылыстағы ұйымдастырудағы келесім шарт жасау тәртібі, сметалық құқжат және құрылыс қызметін лицензиялау
2.2. Құрылысты ұйымдастыру формалары және өндіріс түрлері
2.3. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу есебі
3. тарау. Шығындар есебінің аудиті және бухгалтерлік есепті жақсарту жолдары
3.1. Шығындар есебінің аудиті
3.2. Кәсіпорында бухгалтерлік есепті жақсарту жолдары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
Ел басымыздың Қазақстан халқына 2007 жылғы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» жолдауында: Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғаш¬қы күннен бастап сіздер мен біздер бар¬лық қажыр-қайратымызды жұмсап, ең¬сесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған сайын нық сеніммен алға басып келеді. Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр.
Біз экономикамыз бен мемлекет¬тігі¬міздің берік іргетасын қаладық. Қазақ¬станның алдағы дамуы, кемел келешегі экономикалық, әлеуметтік, саяси және әкімшілік тұрғыда жан-жақты сараланып, түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам бастық.
Қазіргі кезде отандық және шетелдік тәжірибенің оңды жақтарын кеңірек пайдалануға бағытталған қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына (ҚЕХС) көшуге байланысты бухгалтерлік есеп жүйесіне қойылатын талаптар өте жоғары. Бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастырмайынша экономикалық тиімділікке қол жеткізу мүмкін емес. Сондықтан Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есепті реттейтін 2007 жылы 28 ақпанда «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» заңы және 2006 жылы 16 мамырда «Аудиторлық қызмет туралы» заңы (өзгертулер мен толықтырулар) қабылданған.
Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық зандылықтарымен анықтау және ол зандылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын, әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Қолжетімді тұрғын үй сатып алу мен жылжымайтын мүлік рыногын дамыту мәселелері өте маңызды. Мемлекеттік тұрғын үй салуды дамыту бағдарламасын іске асырудың екі жылында 11 млн. шаршы метрден астам тұрғын үй іске қосылды. 2007 жылы 7 млн. шаршы метр іске қосылады. Қазірдің өзінде 100 мың отбасы пәтер алды, 60 мыңы биыл алады, осылайша жарты миллионнан астам қазақстандық жаңа қоныстанушылар атанады.
1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептеме жөніндегі» заңы № 329-1 24 маусым 06 ж / Қаржы, салықтар, бухгалтерлік есеп сақтандыру бойынша нормативтік актілер «Қаржы қаражат» арнайы материалдар/ Қаржы қаражат 2002ж № 7.
2. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана: Елорда, 2006. – 44 бет.
3. Бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспарын жасау жөніндегі нусқау және 2006 жылдан бастап қолданылынатын бухгалтерлік есеп счеттарының жүмыс жоспары. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлінің 22 желтоқсан 2005 жылғы № 426, 427 ші бүйрықтары.
4. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» заңы 2003 жыл 13 мамыр № 415-ІІ ҚРЗ.
5. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы: (оқу құралы). -Алматы, 1992.
6. Әбдіқалықов Т.Ә. Аудит және бухгалтерлік есеп, Алматы. 2000.
7. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру: (оку құралы). - Алматы, 1992.
8. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері (халықаралық стандарт). Алматы, 2006.
9. Әбленов Д.О. Аудит негіздері. Алматы, 2005.
10. Балапанова А.Ж.. Аудиттің теориялық негіздері. Алматы, 2003.
11. Байболтаева Н.Ә. Бухгалтерлік есеп принциптері. -Алматы, 2002.
12. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп, -Алматы,.2005.
13. .Байдаулетов М.Б. Аудит. – Алматы, 2004.
14. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру және бухгалтерлер қауымдастығы // Бухгалтерлік есеп және аудит. -1999. -№ 2.
15. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж..Г., Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы, 2001.
16. Ержанов М.С. Аудит1. – Алматы, 2005.
17. Кеулімжанов Қ.К., Әжібаева З.Н. т.б. Қаржылық есеп. Алматы, 2001.
18. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. - Алматы, 2005.
19. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ.,т.б., Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Алматы, 2003.
20. Сәтмырзаев А, Укашев Б. Аудит теориясы6 – Алматы, 2000.
21. Тасмағамбетов Т.А., Әбленов Д.О. Бизнестегі есеп пен талдау., Алматы, 2002.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1-тарау. Кәсіпорынның технико-экономикалық сипаттамасы
1. Кәсіпорынның технико-экономикалық сипаттамасы
2. Есеп саясаты
1.3.Шығындардың жіктелуі (классификация) және тәртібі
2-тарау. ... ... ... ... ұйымдастырудағы келесім шарт жасау тәртібі, сметалық
құқжат және құрылыс қызметін лицензиялау
2.2. Құрылысты ұйымдастыру формалары және өндіріс түрлері
2.3. Жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... ... ... есебінің аудиті және бухгалтерлік есепті жақсарту
жолдары
3.1. Шығындар есебінің аудиті
3.2. Кәсіпорында бухгалтерлік есепті жақсарту жолдары
Қорытынды
Пайдаланған ... ... ... ... және ... ... ... атындағы Қазақ ұлттық университеті
«Есеп және аудит» кафедрасы
Д И П Л О М Ж Ұ М Ы С ... ... ... есебі және аудиті
орындаушы:
4 курс студенті
Керимкулова Б.Е.
ғылыми жетекшісі
аға ... ... ... жіберілді
«Есеп және аудит» кафедрасының меңгерушісі
э.ғ.к., ... ... ... жоспар
|№ |Дипломдық жұмыс кезеңдерінің аталуы ... ... |
| | ... мерзімі |
|1 |Дипломдық жұмыстың кіріспе бөлімін дайындау |26 наурыз- 31 ... |
|2 ... ... ... ... ... |1 сәуір- 10 сәуір |
|3 ... ... ... ... дайындау |10 сәуір- 20 сәуір |
|4 ... ... ... ... дайындау |24 сәуір- 30 сәуір |
|5 ... ... ... |1 мамыр- 10 ... |
| ... және есеп ... ... | |
|6 ... жұмыстың қорытынды бөлімін |10 ... ... |
| ... | ... ... ... ... басымыздың Қазақстан халқына 2007 ... ... ... ... ... ... ... жеткен алғашқы күннен бастап
сіздер мен біздер ... ... ... ... ... барған сайын нық сеніммен алға басып келеді.
Дамудың өзі таңдаған даңғылына ... ... ... ... ... қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр.
Біз ... бен ... ... ... қаладық.
Қазақстанның алдағы дамуы, кемел келешегі экономикалық, әлеуметтік, саяси
және әкімшілік тұрғыда жан-жақты сараланып, түбегейлі жаңа ... ... ... ... отандық және шетелдік тәжірибенің оңды жақтарын кеңірек
пайдалануға бағытталған қаржылық есептіліктің ... ... ... ... ... есеп жүйесіне қойылатын талаптар өте
жоғары. Бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастырмайынша ... қол ... ... ... Сондықтан Қазақстан Республикасында
бухгалтерлік есепті реттейтін 2007 жылы 28 ақпанда «Бухгалтерлік есеп және
қаржылық есептілік туралы» заңы және 2006 жылы 16 ... ... ... заңы ... мен ... ... даму кезеңдерінің қай сатыларында ... ... ... ... анықтау және ол зандылықтарды
пайдалану ... ... ... үшін есеп ... ... есеп ... дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Қолжетімді тұрғын үй сатып алу мен жылжымайтын мүлік ... ... өте ... ... ... үй салуды дамыту бағдарламасын
іске асырудың екі жылында 11 млн. ... ... ... тұрғын үй іске
қосылды. 2007 жылы 7 млн. шаршы метр іске ... ... ... 100 ... ... ... 60 мыңы биыл ... осылайша жарты миллионнан ... жаңа ... ... ... ... – бүгінгі де, сол секілді ықтимал мүмкін
болатын нақты да ... ... ... әрі ... ... және ... тура келеді.
Ел басымыздың Қазақстан халқына 2006 жылғы «Қазақстан өз дамуының жаңа
серпіліс жасау қарсаңында» жолдауында: Қазақстан көп ... ... ... ... ... алады және қатысуға тиіс, мұның өзі
біздің жаһандық экономикаға кірігуімізге жәрдемдеседі әрі ... ... ... ... келгенде, біз ЕурАзЭҚ шеңберінде өзара тиімді
ынтымақтастықты кеңейтуге және Біртұтас ... ... одан әрі ... беру ... ... ... ... банк, Еуропа Қайта құру және даму
банкі, Азия даму ... және ... ... ... даму ... баса ... аудару керек.
Қазақстанның БСҰ-ға кіруі жолындағы келіссөз ... ... ... ... ... сауда режимін реттейтін заңдарының
едәуір бөлігі қазірдің өзінде БСҰ ... ... ... ... талқылану үстінде.
Нарықтық экономиканың қалыптасуы Республикамыздағы бухгалтерлік есеп
жүйесіне елеулі өзгерістер енгізді. Экономиканы ... ... ... ... бухгалтерлік есеп нарықтық экономиканың
талаптарын қанағатандыра алмайтындығын көрсетті.
Елімізде мемлекеттік меншікке негізделген ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілердің табысты қызмет етуі мақсатында тиісті экономикалық ... ... ... ... кең ... халықаралық
байланыстары, қаржы рыногына шығуы, шетелдік инвесторлардың көптеп тартылуы
бухгалтерлік есеп жүйесін реформалауды талап етті.
Шаруашылық субъектілерде ... және ... ... ... ... ... біршама тән ерекшеліктерге
ие. Диплом жұмысының тақырыбы нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ... ... орындау барысында ЖШС “AGS-3” шағын
кәсіпорын материалдары ... ... ... үш ... тараудан, қорытындыдан,
қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады және осы ... ... ... тіркелді.
І. Шағын кәсіпорынның техника экономикалық сипаттамасы және
бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
1.1. Шаруашылықтың техникалық -экономикалық сипаттамасы
«AGS-3» жауапкершілігі шектеулі ... 2001 жылы ... ... ... ... ... ... құрылып
отыр, Қазақстан Республикасының заңы негізінде ... ... ... субъектісі болып табылады. Кәсіпорынның қызметкерлерінің
орташа жылдық саны 250 ... ... және ... ... құны үш ... бес мың есе айлық есептік көрсеткіштен аса ірі ... ... ... ЖШС-гі күрделі жөндеу және құрылыс жұмыстарымен, сонымен қатар
құрылыс материалдарын өндірумен айналысады.
Серіктестіктің әрекетінің негізгі мақсаты болып ... және ... , ... ... ... ... құру және ... жобалау.
Серіктестік қызметінің негізгі түрлері келесідей:
- Полиуританды өндіру;
- Жылу, гидро, дыбыстыантикорозиялық изоляция ... ... ... ... ... газ жылу ... жағу;
- Жаңа технолгияларды сатып алу жасап шығару, жобалау, құрастыру
және ... ... шет ... ... ... Шет елдік арнайы өнімі мен құрал жабдықтарын сатып алу;
- әр түрлі құрамдарды сатып алу және ... сол ... ... жеке және ... ... есебінен нысандарды түбірлі құру және
оларды сату;
- құрылыстық жобалар жұмыстарын өндіру;
- құрылыс материалдарын ... ... ... ... ... ... ... сумен жабдықтаудың ішкі және
сыртқы тораптарын, канализациялық тораптарды желдеткіш жүйелерді
салу жұмыстарын орындау;
- санитарлық техникалық жабдықтарды ... ... ... және ... ... ... радио және телебейне байланыстарды жасау;
- әр түрлі объектілерді құрған жағдайды төсеу жұмыстарды орындау;
- тереторияларды ... және ... ... егу жұмыстарын
орындау;
- инженер техникалық және ... ... ... ... ... ... ... тұрғызу және дайындау;
- халық тұтынатын тауарлар өндіру;
- жалпы коммерциялық іс-әрекет;
- құрылыс, жөндеу құрылыс, құрастыру, қалпына келтіру ... ... I ... II және III ... жауапкершіліктегі ғимараттар және
қоршау құрастырмаларын тұрғызу;
- металл құрастырмаларын ... ... ... ... резервуарлар мен дейінгі ыдыстар;
- негіздері мен ірге тастарын салу;
- тіректерді қадау жұмыстары;
- жиналмалы бетон және темір бетон құрастырмаларын жинау;
- тас ... ... ... және ... ... орнату;
- техникалық қызмет көрсету және ... ... ... ашу;
- автобөлшектер мен автомобильдер сату,
- автомобильдерге техникалық қызмет көрсету және жөндеу;
- машина жасау өнімдерін және ... ... ... өндіру
және өткізу;
- автомобиль бөлшектері мен жабдықтарын астып алу және ... ... ... ... және т.б. қызметтер көрсету.
Серістестік қызметін қамтамасыз ету үшін қатысушы 77500 ... ... ... ... ... капиталын қатысушы толығымен 100 %
пайыз мөлшерінде енгізген.
Серіктестік ... ... иесі ... ... ... ... капиталына енгізген ақша және материалдық
салымдарының (соның ішінде интеллектуальды меншік нәтижелеріне
құқық);
- серіктестіктің шаруашылық қызмет нәтижесінде ... ... ... ... ... ақ заңдармен рұқсат етілген өзгеде
негіздер бойынша сатып алынған мүліктің.
Серіктестіктің мүлкі оның балансында есепке алынады.
Серістестіктің бір жылға ... ... ... таза ... бөлу
серіктестіктің сәйкес жылғы қызметінің нәтижелерін бекітуге ... ... ... ... ... мен ... ... есебі 30 БЕС-ына сай
жасалып түсіндірме хатымен баяндалады. Бұл есеп ... ... ... нәтижесін бейнелейді. Кірістер мен шығыстар туралы есеп
мына баптардан құралады:
... ... ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің) өзіндік құны;
жалпы табыс;
кезең шығындары (өткізу шығындары, әкімшілік шығысдар, сыйақы ... ... ... ... емес қызметтен табыс (шығын);
негізгі қызметтен салық салуға дейінгі табыс (шығын);
корпоративтік табыс салығы;
негізгі қызметтен ... ... ... ... ... ... ... (шығын);
таза табыс (шығын).
Кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштерін
төмендегі бірінші ... 1 ... ... ... отырғанымыздай есепті жылды өткен жылмен салыстырғанды
өнімді өткізуден түскен табыс 8730434 теңгеге өскен. ... ... құны 6820652 ... ... ... ... табыс 1909782 теңгеге
көбейген. Кезең шығындары 1400365 теңгеге артқан. ... ... ... 509417 теңгеге зиян шекті.
Кесте 1
Кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері
|№ ... ... ... жыл ... ... |
| | ... | | |
| | | | | ... ... |
|1 ... ... ... ... |16528696 |25259130 |8730443 |152,8 |
|2 |Өнімнің өзіндік құны ... ... ... |6820652 |152,8 |
|3 ... ... |тенге |3615652 |5525434 |1909782 |152,8 |
|4 ... ... ... |4554679 |5955044 |1400365 |139,8 |
|5 ... ... ... ... |-939027 |-429610 |509417 |45,8 |
| |табыс | | | | | |
|6 ... ... ... | | | | |
|7 ... ... ... |-939027 |-429610 |509417 |45,8 |
|8 ... құралдардың |тенге |1832258 |1893026 |60768 |103 |
| ... құны | | | | | |
|9 ... ... |тенге |-234756,75|-107402,5 ... ... |Қор ... ... |9,0209 |13,3432 |4,3223 |147,9 ... |Қор ... ... |0,1108 |0,0749 |0,1059 |67,5 ... ... ... ... |15192 |103 |
| | | |5 | | | ... ... ... |0,1108 |0,0749 |0,1059 |67,5 |
| ... | | | | | ... ... рентабельділігі | |0,0568 |0,017 |0,0398 |29,9 ... ... | |51,2497 |22,6943 |28,5554 |44,28 |
| ... | | | | | ... ... кәсіпорынның есеп саясаты және бухгалтерлік есепті
ұйымдастыру
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру - субъектінің шаруашылық іс-әрекеті
туралы күмәнсіз сенімді және ... ... алу мен ... дайын
өнімді тиімді пайдалануды бақылауды жүзеге асыру мақсатымен есеп ... ... және ... (қосылатын) жүйесі. Негізті қосылғыштар
мыналар: алғашқы есеп пен ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жоспары, бухгалтерлік есеп формалары,
есеп және есептен ... ... ... ... есеп ... ... ... кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру 23 ... ... ... мен есептілігі» бухгалтерлік есеп
стандартына сәйкес жүргізіледі.
Бухгалтерлік есептің негізгі принциптері мен ... ... ... ... бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... есепті
реттеу жүйесінің бес деңгейі бар:
1. «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» ... ... ... мен ҚР ... ... Бухгалтерлік есеп стандарттары мен оларға әдістемелік ұсыныстар.
4. Шоттардың типтік ... мен ... ... ... ... ... есеп ... есеп пен қаржылық есеп беру ... ... ... ... және ... есеп беру туралы ұсыныс» 30 Бухгалтерлік ... ... есеп ... ... талаптары мен қызмет
ерекшеліктеріне сай, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен есеп
шоттарының үлгі ... ... ... ... ... ... ... мен қаржылық есеп беруді жасау үшін қабылданған принциптер,
негіздер, шарттар, ережелер мен практика».
Бухгалтерлік есеп пен ... есеп беру ... мен ... ... ... ... орынды, сенімді және салыстырмалы сапалық
сипаттамаларға сәйкес атқарылуы ... ... бұл бұл ... есеп ... және ... аумағындағы
ұзақ мерзімді саясат. Оны әрбір құрылыс мекемесі өз бетінше ... ... және ... ... ... ... халықаралық
стандарттарының негіздері мен қағидаларына ... ... ... ... ... ... жиынтығын құрайды.
«AGS-3» ЖШС-дегі есеп саясатының құрылымы төмендегідей бекітілген:
1. Жалпы ережелері.
2. Басқару, ұйымдастыру құрылымы.
3. Бухгалтерлік есеп және ішкі ... ... ... ... және ... сақтау мерзімі
5. Түгендеу.
6. Негізгі құралдар есебі, негізгі құралдардың есептен шығу және
тозу есебі.
7. Материалдық емес активтер есебі.
8. Ақша ... ... Есеп ... ... ... ... ... Тауарлы-материалдық құндылықтар есебі.
11. Еңбек және еңбекке ақы төлеу ... ... және ... берешектермен басқа да активтердің
есебі.
13. Меншікті капитал есебі.
14. Өндірістік шығындар және өнімнің өзіндік ... ... ... ... және бағалар.
16. Есептілік.
«AGS-3» ЖШС-і өз қызметін мына құжаттар негізінде жүзеге асырады:
«AGS-3» ЖШС-інің жарғысы;
«AGS-3» ЖШС-інің құрылтай құжаттары;
№409-1 1999-ж. ... ... ... ... ... мен қосымшаларын
ескере отырып) ҚР Азаматтық Кодексі;
1998 ж. 22-сәуірде шықкан №220-1 ... және ... ... ... ҚР ... ... ... мен
қосымшаларын ескере отыра);
ҚР-дағы қаржылық-шаруашылық әрекеттегі ұйымдардың қызметін реттейтін өзге
де заңдар, ... ... ... мен ... ... ... екі ... тұрады:
Ұйымның ұйымдастырушылық, басқару бөлімі және әдістемелік бөлім.
«AGS-3» ЖШС-інің ... ... ... ... ... ал ... органы болып директор саналады.
Жалпы жиналыс қатысушылары мен атқарушы директордың өкілдігі ҚР
Заңымен және «AGS-3» ЖШС-інің ... ... есеп және ішкі ... ... ... ... ... есеп мына нормативтік ... ... ... 2007ж. ... ... №234 ... есеп және ... туралы" заңы;
* Бухгалтерлік есеп стандарттары (өзгертулер мен қосымшаларын ескеру);
* Бухгалтерлік есеп стандарттарына әдістемелік нұсқаулықтар;
* 2002-ж. ... ... №438 ... ... ... ... ... қоса алғанда);
* «AGS-3» ЖШС-інің есеп саясаты;
* бухгалтерлік есепті ұйымдастыру бойынша ... ... ... ... ЖШС-інің бухгалтерлік және қаржылық есебін құрастыру мақсаты
—қызығушылық танытқан серіктестікке қатысты тұлғаларды ... ... ... ... ... есеп мына ... негізделеді:
* есептілік - табыс нақты алынғанда, шығыс жабылғанда танылуы;
* әрекеттің үздіксіздігі - онда қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... алғышартпен жүргізу.
4. Қаржылық есептің өткен кезеңдеріндегі жіберілген ... ... ... ... таза ... не залалды түзетуде ескерілуі тиіс.
5. ЖШС қаржылық есебі сипаттамасының негізгі қасиеттері түсініктілік,
орындылық, ... және ... ... ... ... ЖШС-інің есеп саясатындагы өзгерістер ҚР ... ... ... қаржылық есебін тапсыруда өзгерістер болған кезде
ғана жасалады.
Бухгалтерлік құжаттама:
Бухгалтерлік жазбалар алғашқы құжат негізінде ... ... ... ... ... да ... ... табыстар мен
шығыстар көрсетілуі тиісті. Алғашқы құжаттар сол операцияларды ... ... ... ... ол ... ... есепті тұлға есеп
өткізуіне байланысты сол ... ... ... ... ... ... қолмен сонымен қатар компьютерлік есеп жүйесі арқылы
жасалады.
Біртекті ... ... ... ... ... ... ... бекітілсе ғана дәлелдеу күшіне ие.
Серіктестіктің алғашқы құжаттарын, бухгалтерлік есеп ... ... ... ... оған тек ... ... берген
тұлғалар ғана ұсынылсын.
Операция мәніне қарай басшылық бухгалтерлік құжаттарға қол қоятын тұлғалар
бұйрық бойынша анықталады.
«AGS-3» ЖШС-інің бухгалтерлік ... ҚР ... (ҚР ... 66-бабы) бекіткен мерзімдерге сақталады. Құжаттарды сақтау құжат
қатысты ... ... ... ... ... ... (классификация) және тәртібі
Кез келген өнімді (жұмыс, қызмет) өндіру ... бір ... ... келуі немесе пайда болған өндіріс шығындарымен
байланысты міндеттердің артуы.
Ақшалай формадағы субъект шығынына ... ... құны ... ... ... ұйымдастыру үшін оның ғылыми-негізделген
жіктелімі аса ... ... ... №7 «Тауарлы-материалдық қор
есебі» стандартына сәйкес шығын ... ... болу орны ... - ... цех, ... ... ... Мұндай
жіктеу өндірістік өнімнің өзіндік құнын анықтау үшін аса қажет;
өнім (жұмыс, қызмет) түрлері бойынша - оның ... ... ... ... ... бойынша немесе өнімнің өзіндік кұнына көшіру тәсілі бойынша
экономикалық элементтер бойынша және калькуляциялау баптарымен.
Сонымен бірге:
а) экономикалық ... ... - өнім ... үшін ... ... көрсетеді. БЕС 7-ге сәйкес мына ... ... ... ... ... ... калькуляция баптары бойынша - өнімнің жекелеген түрлерінің өзіндік
құнын есептеу үшін ... 7-ге ... оған ... ... ... элемент және бап бойынша шығынды есепте топтастыру
өзара байланысты, өйткені олар ... ... және ... ... бабы) бойынша субъектінің бір ғана ... ... кету ... Бұл ... ... ... жүргізуші субъектінің
тұтас шығынын өнім (жұмыс, қызмет) ... ... ... шығынның пайда болу орнына қарай бөлшектеп (детализировать),
элементтік қимада (поэлементном разрезе) қалыптастыруға мүмкіндік тудырады,
өнімнің ... ... ... дұрыс есептелуіне және ... ... ... жағдай жасайды.
Экономикалық элемент бойынша топтастыру онын ... ... ... ... ... ... ... және талдау
үшін қолданылады. Бап бойынша ... ... ... ... ұйымдастыру, калькуляциялау және өнімнің өзіндік құнын бакылау үшін
пайдаланылады. Екі топтастыру бірін-бірі ... және ... ... ... есептеу және өзіндік құнды талдау есебін ұтымды ... ... ... ... ... белгілердің қатары бойынша жіктелуі
мүмкін (кесте 2).
Негізгі - ... ... ... тікелей байланысты:
шикізат және материалдар, қосалқы материалдар мен басқа шығындар.
Үстеме -- өндірісті ұйымдастыру, оған ... ету және ... ... ... ... ... - бір элементтен тұрады (еңбекақы, материалдар,
аударым).
Кешенді - бірнеше элементтен тұрады (құрамына қызметкердің еңбекақысы
кіретін цех ... ... ... ... және басқа да бір
элементті шығындар).
Кесте 2
Өндіріске арналған шығындардың белгілері бойынша жіктелуі
|№ р/с |Жіктеу тобы ... |
|1 ... ... ... рөл ... |
| ... ... |
|2 ... ... ... салу ... ... |• ... |
| | |• ... |
|3 ... ... ... |• бір ... |
| | |• ... |
|4 ... ... ... ... ... |
| | ... |
|5 ... болу ... ... ... |
| | ... |
|6 ... ... ... ... |•өндірістік |
| ... ... ... ... |
| | ... |
|7 ... ... ... |
| | ... |
|8 ... ... ... ... |
| | ... |
|9 |Орташалау деңгейі бойынша |• ... |
| | |• ... ... ... ... ... шығынды рет-|•өнімге |
| ... ... ... ... - ... ... бір түрін өндіретін өндіріспен байланысты және
оның өзіндік құнына тікелей салынуы мүмкін (шикізат, негізгі ... ... ... кететін шығын бөлімше шығындары деп
аталады (авто-механиктың еңбекақысы бұл ... ... ... ... ... ... автомобильдердегі сырлауда пайдаланылатын
сырдың құны - сырлау цехының тікелей шығыны болып табылады).
Жанама - өнімнің жеке ... ... ... ... ... жеке шығын жанама (шартты) бөлінеді. Жекелеген бөлімшелерге
салынбаған шығын ... деп ... ... ... ... бұл
субъект бөлімшелерінің жанама шығыны болып табылады).
Шығындар бір бөлімшеде тікелей, екінші бір бөлімшеде жанама ... ... ... ... - бұл жеке ... ... ... зауыттың тікелей шығыны болып табылады).
Шығындардын тікелей және жанама болып бөлінуі салалық ерекшеліктерге,
өндірістің ұйымдастырылуына, өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... ... қуатын
өндіруде - барлық шығындар тікелей болып табылады).
Өзгермелі - оның ... ... ... ... ... ... (пропорционально) болады (өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы,
технологиялық энергия, отын және т.б.) және бүл ... өнім ... ... бөледі.
Тұрақты өнім өндірісі көлемінің өзгеруіне тәуелді емес (жылу, өндіріс
ғимаратын жарықтандыру, ... жал ... ... ... ... ... 10%-ке ... немесе кемісе, онда жалпы тұрақты шығын
өзгеріссіз қалады, ... бір ... ... ... отырады.
Ағымдағы - жиі қайталанатын кезеңдік шығын (шикізат, материалдар
шығыны).
Бір жолғы - демалыс ... ... ... және т.б. Ол сметаның
бекітуімен белгіленген тәртіпте және мерзімде ... ... ... ... - ... өнімді дайындаумен және оның өндірістік ... ... ... ... ... жатады (тауарлық өнім өз
материалымен де, техникалық бақылаумен ... ... ... ... ... де ... ... бұйымдардың құны;
тараптарға босатылған өз өндірісінің жартылай дайындалған өнімнің ... ... ... ... ... толтыруға бағытталған өнім).
Әкімшілік жалпы басқарумен байланысты шығындар және жалпы ... ... ... (өндірістен тыс) - өнімді сатып ... ... ... ... - ұтымды технология мен ... ... ... ... сапада өндіруге кететін шығын.
Өндірушілік емес (жоспарланбаған) -- технологияның жетіспеуішілігінен
және өндірістің дұрыс ұйымдастырылмауынан ... ... яғни ... бос тұрып қалудың шығыны, ақау, мерзімнен тыс еңбекақы).
Реттелетін - атқарушы шығын ... ... ... оған ... ... ... ... өндіруде пайдаланылатын шикізат шығыны, оны цех бақылаушысы
реттейді).
Реттелмейтін - қызметкер оньң деңгейіне елеулі ықпал ете алмайтын шығын
(дайындау учаскесінің ... ... ... ... ... ... ... жүргізе алмайды).
Жалпы - өндірілетін өнімнің барлық көлеміне кететін шығынды білдіреді.
Орташа - есепте бір өнім бірлігіне кететін шығын.
Өнімге - ... ... ... ... шығын (тікелей шығын).
Кезеңге - кезең шығындары: әкімшілік шығысдар, тауарды сату ... ... ... ... ... ... ... ақпарат алу, өндірілген өнімді
бағалау, экономикалық шешімдерді ... ... ... және ... ... жіктеулерінің көмегімен болады:
1. Өндірілген өнімді калькуляциялау және бағалау үшін ... - ... ... ... ... ... - ... ұйымдастыруда пайда болады;
тікелей - өнімнің нақты бір түрін ... ... және оның ... ... ... - ... өнім ... өзіндік құнына тікелей емес, жанама
(шартты) бөлінеді;
кірістік ... ... ... ... ие болу және оның қолда бар
болуы);
• біткен (шығынға ... ... ... ... және ... үшін ... топтастыру:
«өзгермелі -оның көлемі өндіріс ... ... ... өзгереді;
тұрақты - өнім өндіру колемінің өзгеруіне тәуелді ... - ... ... ... мен ... (временные) - ресурстар шектеулі болған ... ... ... оны ... ... ... ... (өсетін) - қандай да бір өнім партиясын дайындауда қосымша пайда
болады (өнім ... ... үшін ... ... ... -- ... ... бірақ есепте өнім бірлігіне
келеді;
релеванттық - тапсырыстардың (заказ) сақталуы мен орындалуына байланысты.
3. Шығындарды басқару мақсатында бақылау және ... ... ... үшін ... ... ... яғни ... (өндірілмейтін);
бақыланатын;
бақыланбайтын.
Сатылған тауарлардың (қызметтердің, жұмыстардың) өзіндік құнының есебі.
Сатылған тауарлардың, жұмыстардың және ... ... ... ... 7000 ... "Сатылған тауарлардың (жұмыстардың,
қызметтердің) өзіндік құны" деп аталатын 7000 ... ... ... - ... ... (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік құны"
шоты. Бұл шот өнім өндіретін, жұмыстар ... және ... ... өндіріс салаларында қолданылады және босатылған ... ... ... ... қызметтердің нақты өзіндік
құнын есепке алуға арналған.
7010 шотқа сатылатын дайын өнім түрі бойынша субшоттар ашылуы ... ... ... есеп саясатында көрініс табуы тиіс.
Төменде 7010 "Сатылған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік
құны" шоты бойынша жасалатын ... ... ... келтіріліп
отыр.
7010-шоттың дебетінде сатылған ... ... ... өзіндік құны есепке алынады да, ал есепті кезеңнің аяғында осы
шоттың кредитінен 5410 "Жиынтық табыс (залал)" шотының ... ... ... ... ... жабылады.
7010/1 "Сату үшін алынып, сатылған тауарлардың өзіндік құны"шоты. Бұл
шот негізінен сауда, ... ... және ... ... ... ... алған тауарларлы сатуды жүзеге асыратын
экономиканың басқа салаларындағы кәсіпорында да пайдаланылуы ... ... ... ... ... ... дебеттеліп, 1330 -
"Сатып алынған тауарлар" шоты ... ... ... аяғында 7010/1-
шоттың дебетінде есепке алынған сома, осы шоттың кредитінен 5410 - ... ... ... есепті кезеңнін аяғында жабылады.
Кесте 3
«AGS-3» ЖШС-да сатылған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік
құны шоты бойынша жасалатын шоттар қорреспонденциясы
|Катар |Шаруашылық операцияларының мазмұны ... ... | ... |
| | ... |кредит |
|1 |Бұйрык-накладнойларының ... |7010 |1320 |
| ... ... өзіндік құны бойынша | | |
| ... ... ... ... | | |
|2 ... ... орындалған жұмыстар |7010 |8010, 8030|
| |мен ... ... ... ... | | |
|3 ... тауарларға, орындалған |1210 |701 |
| ... және ... ... | | |
| ... ... ... және | | |
| ... ... ... сатып | | |
| ... ... - ... ... | | |
| ... | | |
| |- ҚҚС ... 14 % |1210 |3130 ... - "Көлік ұйымдарының жұктер мен жолаушыларды тасымалдау
жөнінде керсеткен қызметінің өзіндік құны шоты. 8010 - ... ... - ... ... шоттарында орындалған жұмыстардың ... ... ... құны ... ... сол жұмыстар мен
қызметтердің сатылуына (тапсырыс берушілердің қабылдауларына) қарай 7010/1,
7010/2-шоттардың ... ... ... ... ... ... ... мен қызметтердің сатылуы бойынша жұмсалған нақты
шығындардың ... ... ... ... ... ... кейін 7010-шоты жабылады.
7010/3 - "Жалға байланысты қызметтің өзіндік құны" ... Бұл ... ... ... ... қолданылады. Бұл шотгың
дебетінде жалға байланысты келісім-шарт талаптары бойынша жалға ... ... ... да ... ... ... ... объектілерді құрастыру және іске қосу шығындары, қызметкерлердің
іссапарларының шығындары т.б.) есепке алынады.
Есепті кезеңнің аяғында 7010/3-шотта есепке ... ... ... ... ... ... да, 7010/3 шоты ... бойынша жасалатын ... ... ... ... ... және ... атаулары, не түрлері (топтары)
бойынша ұйымдастырылады, ал бұл сату нәтижелерін талдау үшін қажет. Талдау
есебі үшін тізімдемелер (ведомостар) пайдаланылады, ... ай ... ... ... бері ... ... ... өнімнін, жұмыстардың
және қызметгердің саны мен озіндік құны керсетілуі тиіс.
Негізгі емес ... ... ... ... Негізгі емес
қызметтердің шығысын есептеу үшін 7400 ... емес ... ... деп ... ... шоттары арналған.
Бұл бөлімшенің шоттары өткізілген активтердің барлық тұрлерінің өзіндік
құны, сондай-ақ бағам айырмашылықтарынан алынған сомалар ... ... ... -"Материалдық, емес активтерді сату бойынша шығыстар"шоты сатылған
материалдық емес активтердің құны туралы ақпаратты жинақтауға ... шоты ... ... ... ... ... ... 4 ) кейін, 7410 шоты жабылуы тиіс.
7410 -"Негізгі құралдарды сату бойынша шығысы" шоты - бұл шот ... ... ... ... ... ... ... құралдарды
коспағанда) құны туралы ақпараттарды жинақтау үшін пайдаланады.
Кесте 4
«AGS-3» ЖШС-дегі «Материалдық емес активтерді сату бойынша ... ... ... қорреспонденциясы
| №р/с |Шаруашылық оперцияларының мазмұны |Шотгар |
| | ... ... |
|1 ... ... емес ... |2740 ... |
| ... үшін, есептелген тозу | |2730 |
|2 ... ... ... ... бастапқы құнынан |7410 |2730 |
| ... ... | | |
|3 ... емес ... ... ... |5410 |7410 |
| ... (зиян) шотына көшіріліп | | ... ... ... сату бойынша шығыстар" шоты — сатылған бағалы
кағаздар құнын есептен шығару туралы ақпаратты жинақтауға ... - ... ... ... шығысы" шоты бағам айырмасы (теріс)
бойынша ... ... ... ... ... ... бұл ... валюталарына теңгенің қатынасы бойынша өзгерістер кезінде
пайда болады.
Бағам ... ... ... ... ... ... ... төменде келтірілген.
7470 - "Басқа да " шоты басқа да ... ... ... ... туралы ақпаратты жинақтауға арналған. 7470-шотта қысқа мерзімді
қаржылық инвестицияларының күдікті құнының өзгеруінен ... ... ... ... және номиналдық құндарының айырмасы, әртүрлі
валютаны пайдаланудан болған, теріс сомалық ... ... ... ... ... кезде болатын амортизациялық аударымдар және т.б.
негізгі емес ... ... ... ... ... есепке алынған бағам айырмашылығы бойынша шыққан шығындар
есептен шығарынғаннан кейін, бұл шот жабылады (кесте 5).
Кесте ... ... ... ... шоты ... ... ... |Шаруашылық операцияларының мазмұны ... ... | |
| | ... |кредит |
|1 ... және ақша ... |7410 ... |
| |шоттары бойынша бағамдық айырмасы бойынша | | |
| ... ... - ... жане | | |
| ... ... | | |
| |-бас ... серіктестіктермен |7410 ... |
| |- ... ... ... |7410 |1610 |
| |- акша ... ... ... |7410 |1050, 1020 |
|2 ... ... ... ... ... |7410 ... |
| ... айырмасы бойынша шығы стары: - бас | | |
| ... ... | | |
| |- ... аванстар бойынша |7410 |3510 |
| |- ... және ... |7410 |3310 |
| ... ... | | |
|3 |Жыл ... ... ... бойынша шыкқан|5410 |7410 |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... көшіріліп жазылады | | ... ... ... ... ... ... ... баптарына қарай жүргізіледі, ондай шығындардын, номенклатурасын
кәсіпорынның өзі әзірлейді. Сол ... ... ... ... Құрылыстағы шығындар есебі
2.1. Құрылыстағы ұйымдастырудағы келесім шарт жасау тәртібі, сметалық
құқжат және құрылыс қызметін ... ... ... ... және адамдардың ресурстарын
бір шаруашылық субьектісіне біріктіру мүмкін еместігі құрылыс мекемелерін
мамандыруға, олардың қызыметін ... бір іске ... ... ... бар бас ... ... әкеліп соғады. Орындалатын
жұмыстың түрімен байланысты ... ... ... және ... деп ... ... берушімен келісім шарт қатысының сипатына байланысты
құрылыс мантажды ... бас ... және ... ... ... мердігермен өндіріс байласының ұзақтығына қарай мекемелер тұрақты
және қозғалмалы болып ... ... ұзақ ... ... ... қозғалмалы
мекемелер ірі құрылыс өндірісінің құрамында ... ... ... ... ... бір ... ... орындау үшін құрылд.
Құрылыс монтажды мекемелер қызметіне ... ... ... ... ... бөлінеді:
1. монтажды жұмысты орындаушылар
2. жобалау құрылыс фирмалары
3. ғылым жобалау құрылыс фирмалары
4. барлық жұмыстарды құрайтын және ... ... ... ... түрін біріктіруге тән ... ... ... ... ... ... қосымша өндіріс
3. өндіріс пен шаруашылыққа қызмет ететін әлеуметтік сфера
Бұл мақсат үшін қаржы-шаруашылық ... ... ... шот ... 8 бөлімнің шоттары белгіленген Шығындардаң деңгейін
бақылау және ... үшін ... ... бөлімдеріне бөлімшелерге жұмыс
пен операциялар түріне байланысты топтастырып отырады.
Құрылыс ... ... ... ... ... ... сәйкес жазбаша түрде келісім шарт жасай отырып
төмендегідей тәртіпте құжат ... ... шарт ... датасы, тапсырыс беруші және міндеті
2. жұмыс түрі
3. орындалатын материалдар
4. тапсырмана орындау ... ... ... ... ... ... ... шарттар
8. орындалған жұмыстың нәтижесін тапсыру
9. құпиялық
10. жауапкершілік
11. басқа да шарттар
12. екі жақты реквизиттары.
Сонымен қатар ... ... ... материл тіркеледі:
- құрылыс нысандары
- ерекше талаптар
- құрылыс мантажының жұмыс орындайтын кестесі
Құрылыс шығындарының есебін дұрыс ұйымдастыру үшін және негізгі
құрылыс ... және ... ... ... ... ... бухгалтерия жұмысшыларына сметаны ... ... және ... орындалуын білу қажет, соның ... ... ... және ... құны анықталады.
Құрылыстың құны сметалық құжаттауда жай ... екі ... 1991 ... 1 ... ... кірістірілген нормативтік- сметалық
базалық негізгі ... ... ... ... ... ... ... асырылу кезеңіне жоспарланатын немесе сметалық
құрылу уақытына ... ... ... ... және болжамды
деңгейіне.
Сметаны құру кезінде құрылыстың құнын анықтауда ресурстық ... ... ... ... ... құрылымына қарай және құрылыс мантаждау жұмыстарының
жүргізу тәртібіне қарай сметалық құны келесі элементтер бойынша анықталады:
құрылыс жұмысы
1. құрал жабдықтарды мантаждау
2. ... және ... ... ... ... алу шығындары.
3. әртүрлі қызмет көрсету шығындары
Құрылыс мантаждау жұмыстарының сметалық құны ... ... ... ... қарай 3 бөлікке бөлінеді:
1. тура шығындар
2. үстеме шығындар
3. жоспарлы жинақтау немесе сметалық табыс
Жалпы сметалық құн осы ... ... ... ... еңбеккерлердің еңбек ақысы құны ... ... ... ... және ... кеткен шығындары. Тура
үстеме шығындарға нармативтык құжатта көрсетілмеген құрылыстағы жалпы
жағдайды жақсарту үшін ... ... ... ... ... құрылыс мантаж жұмыстарындағы шығындарды
жабу үшін бірақ өзіндік құнды анықтау кезінде ... ... ... жеке бір ... ... ... қалыптастыру кезінде бір уақытта ... ... және ... қатысады. Нарықтық жағдайда бағалау және
сметалық нормалау төмендегідей міндеттер қояды:
1. құрылыс өнімдеріне бос немесе ... баға ... ... ... ... ... ... инвестицияны тарту және
сметалық құжаттар толақтыруды қамтамасыз ету;
3. әртүрлі кезендегі бағаның ... ... ... ... ... бағаны анықтаудың төмендегідей әдістерін қолданамыз:
1. Ресурстық әдіс- бұләдіс құрылыс ... ... баға ... құрылыс
өніміне ағымдағы баға бойынша құрылыс жұмысының ... ... ... және ... ... ... ... еңбекақы шығынның қосындысын бағалау.
2. Индекстік ресерстық әдіс- бұл әдісте ресурстық әдістегі ... ... ... ... ... ... ... әдіс болжаулық индекстік коэфицентке көбейтеміз
4. Базистік компенсациялық әдіс- бұл әдісте базистік деңгейдегі сметалық
бағадан, бағаның тарифтік құрылыстағы ... ... ... ... ... ... құжаттау аймақтық сметалау болып табылады,
жұмыс жобаларын және ... ... ... ... ... ... жұмысқа жалпы алаң бойынша немесе үйлер ... ... ... және жеке жұмыс түрлеріне ... ... ... Аймақтық смета бойынша анықталған ... құны ... ... ... шығындарды, үстеме шығындарды,
сметалық пайданы қосады.
Бағаның базистік деңгейіндегі тікелей ... ... ақы ... ... және ... құрылыс машиналарын пайдалану
құнын есептейді.
Ресурстық әдіс - ... ... ... ... жеткізу тәсілдерінің және арақашықтығы туралы
мәліметтердің, ... ... және ... ... уақытша пайдалану
, қызметкерлердің енбек ақы шығындарын және т.с.с. қажетсінуін ... ... ... және ағымдағы ... ... ... ... ... ж ... ... базистік
деңгейде есептелінген сметалық бағаның құнын жинақтау және тапсырыс
беруші ... мен ... ... ... ... ... , құрылыс процесінде ... ... және ... ... ... ... әрі ... процесінде бағалар мен тарифтердің нақты өзгерулерімен байланысты
осы есептеулерді анықтауды көрсетеді.
Құрылыс қызметі лицензиялауды ... ... яғни ... ... ... ... құру ... емес белгілі бір дайындығын талап
ету
Сондықтан ... ... ... ... ... ... жыл ... лицензияларын қайта тіркеуден өтіп отырады.
Лицензияны алу үшін ... ... ... ... құжаттарды тапсырады:
- лицензияны (қайта аудару) куәләндіру үшін ... ... ... ... хат;
- қалалық лицензиялау орталығына өтініш;
- кәсіпорынның құрылғаны жөніндегі ... ... ... ... тіркеу карточкасының көшірмесі;
- заң Министрлігінде заңды тұлғалардың мемлекеттік ... ... ... ... жоқ құрылыс-монтаж жұмыстарының тізімі;
- салынатын, қайта құрылатын және жоспарланған объектілердің тізімі,
олардың мекен жайы и ... ... ... жұмыстарының
тізімі;
- өткен жылдағы орындалған құрылыс-монтаж жұмыстарының көлемі;
- мамандандырылған мамандар құрамы жөнінде ... ... ... ... ... ақпараттар;
- техникалық – жарақтандыру жөнінде ақпараттар;
- сейсмика жөнінде ... ... ... өндіріс жұмыстарын қауіпсіздендіруін қамтамасыз ету жүйесі;
- экспорттық қорытынды.
Құрылыс монтаж жұмыстарында лицензия ... емес ... ... , яғни оның қызмет ету мерзімі бір ... ... ... ... және ... ... құрылыста өндіріс жұмыстарының негізгі ұйымдастыру формасы
болып ... ... ... құрылыс салалары — түрлі өндірістерден және шаруашылыктардан
(негізгі, көмекші, косымша, ... және ... ... ... құрылыстың жекелеген өндірістік буындары бойынша жоспарлау және
шығындарды ... алу ... ... ... ... кызметіне
қарай барлык өндірістер негізгі және қосымша ... ... ... ... қызмет түрін біріктіруге тән ... ... ... ... негізгі өндіріс
5. қосымша өндіріс
6. өндіріс пен шаруашылыққа қызмет ететін әлеуметтік сфера
Негізгі ендіріске кәсіпорын ... ... ... ... сатуға
және зауыт ішінде тұтынуға (желілік, ұсталық, престеу — ... ... ... шалафабрикаттарды дайындайтын өндірістер жатады.
Көмекші өндіріс негізгі өндірістің ... ... ... бірақ
өнім өндіруге, қызмет керсетуге, жұмыс жасауға тікелей ықпал етеді (жөндеу-
механикалық және аспаптық цехтар, электр-көліктік, ... ... ... ... ... мен ... ... дайындаумен
айналысатын цехтар) негізгі материалдардан емес, бірақ негізгі және кемекші
ендірістерде пайдаланатын материалдардан енім өндіреді.
Эксперименттік (тәжірибелік) цехтар ... ... ... ... ... ... атқарады.
Бұдан басқа кәсіпорында қызмет көрсететін өндірістер мен кәсіпорын
ұжымының ... ... ... ... ... ... ... кір жуатын орындар) болады. Бұл
кәсіпорындар енімді дайындауға, ... ... да ... ... ... қызмет керсетуге өз септігін тигізеді.
Өндірістік есепті дұрыс ұйымдастырдың кез-келген кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Өндіріс жеке-дара, сериялық және жаппай өндіріс
болып үш топқа (тұрпатка) ... ... ... — өнім ... ... ... ... шағын тапсырыстарымен дайындалатын өндіріс. Бүл ауыр
машина жасауға, кеме ... ... ... мен ... ... Оның мынадай ерекшеліктері бар: ондағы цехтар нақты бір ... ... пен ... ... ... бұйымдар
мен олардың бөлімдерінің көп мелшерде ... ... ... ... кететін шығындардың деңгейі салыстырмалы жағдайда
алғанда біршама үлкен болады; өндірістің басқа да түрпаттарына ... цикл үзақ ... ... Жеке-дара өндірісте, әдетте, шығындарды
есепке алу үшін және енімнің өзіндік кұнын калькуляциялау үшін тапсырыстық
әдіс ... бұл ... ... әрбір бұйым (тапсырыс) бойынша есепке
алынады.
Сериялық өдіріс біркелкі ... ... ... оқтын-оқтын
қайталанып отыруымен сипатталады және оған мынадай ерекшеліктер тән:
шығарылатын өнім ... ... ... орындарының
салыстырмалы түрде алғанда кең мамандануы; ... ... мен ... ... ... ... өндіріс
машина жасау өнеркәсібінде және металл өндеуде неғұрлым кең тараған. ... ... ... ... алу сериялы бұйымдарға тән етіп
қолданылады, бірақ ол бұйымдарды құрастыратын партияларға қолданылмайды.
Сериялардың ... ... ... ... үш түрге бөлінеді: ірі
сериялық ... ... жыл бойы ... ... ... (мамандану
анағұрлым тар, ал өңдірістік желілер мен цехтар бойынша және технологиялық
жағынан ... ұсақ ... ... ... өндірістен ұсақ
сериямен өнім шығаруға арналған).
Сериялық ... ... ... ... және ... ... ... нормативтік немесе қайта жасау әдістерін қолданады.
Жаппай өндіріс — ұзақ уақыт бойы бірдей өнімді үздіксіз ... ... ... Шығарылатын өнімдердің ассортимент! (түрлері) кеп
болмағанымен олардың шығарылатын ... ... кеп ... ... бір ... ыңғайланған жабдықтардың жоғары деңгейі және өндірістің
жұмыс ырғағының жоғары болуы өндірістің осы ... тән ... ... Бұл ... әдеттегідей өнімнің және онын негізгі элементтерінің
өзіндік құнын ... ... және ... ... ... ... типі ... тек шығындарды есепке алуға және
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауға ғана әсер етіп қоймайды, ... ... ... ... ... есепке де әсер етеді.
Мәселен, ірі сериялық және жаппай өндірістерде шығарылатын өнім мен жалақы
ауысым ... ... ... өнім ... ал ... және ... ... - жасалған жүмыстар нарядтарымен ... ... ... жазылады.
Кез келген өнімді өндіру, жұмыстарды атқару және ... ... бір ... ... ... есеп ... қамтамасыз етуі
керек: жалпы өнім көлемін, әрбір өнім түрлерінің нақты ... ... ... ... ... ... орындау, өндірілген
өнімнің нақты шығысын толық, дер ... және ... ... сондай-ақ
жалпы бизнесті ұйымдастыру және басқарушылық шешімді қабылдау мен ... ... ... және ... ... ... үшін ақпараттарды жинаған кезде белгілі бір шешім
типтерін қабылдау үшін белгілі бір ... ... ... болуы, ал
кейбіреулері үшін сол шығындар ескерілмеуі мүмкін. Шын мәнінде, өндірістік
шығындар көптеген ... ... ... ... ... туындайтын (пайда болатын) орындары (өндірістер, цехтар,
учаскелер) бойынша; ... ... ... ... ... ... ал ... есепке алу мен жоспарлау кезінде субъектінің есеп саясатында
анықталғандай етіп ... ... ... және өнім ... бойынша; өндіріс шығындары
жекелеген өнім түрлерінің өзіндік құнына немесе біртектес өнім топтарына
енеді;
... ... ... ... ену ... ... тікелей — өнімнің
өзіндік құнына тікелей жатқызылатын, яғни жекелеген өнім түрлерін өндірумен
байланысты болып; жанама - өнімнің өзіндік құнына таратылып бөлінетін, ... өнім ... ... ... ... ... өндіріс шығындары өнімнің көлеміне қатысты екіге бөлінеді: айнымалы —
шығарылған өнімнің көлемі өзгеруімен шығынның да өсуі ... ... ... ... мен шикі ... ... ... энергия мен
отын, өндіріс жұмысшыларының жалақысы және т.б.); ...... ... өзгерген кезде, деңгейі өзгермейтін шығындар (өндіріс ғимараттарын
жарыктандыру мен ... ... ... негізгі құралдардың
амортизациясы);
... түрі ... ... және ... ... элементтер бойынша шығындарға: материалдық шығындар; еңбек ақы
шығындары; еңбек ... ... ... ... кұралдардың
амортизациясы (тозуы); басқа да шығыстар кіреді.
Шығындар басқару ... ... ... ... (өндіріс процесінің барысында пайда болады);
— коммерциялық (сатумен ... ... ... ... байланысты).
Күрделі құрылыс өндіріс шығындарын есепке алу үшін жұмыс шоттарының
кешенді жүйесі пайдаланады, оған 8010 - ... ... 8030 - ... 8040 - ... ... ... ... кіреді.
Шығындарды және өнімнің шығарылуын есепке алу мен ... ... ету ушін ... есеп ... ... ... шығындар" ведомосы, онда 8010, 8030, 8040 бөлімшелер
шоттары бойынша шығындар есепке алынады. 8010, 8030, 8040 шоттарының ... ... олар ... ... машинограмм қолданылады. Ай
соңында бухгалтерия өндіріс шығындарын жинақтауды жүзеге ... ... ... ... жазу үшін ... ... болып
табылады:
— "Материалдар (жалақы) шығындарын белу (тарату)" кестесін әзірлеу,
онда шикізат, материалдар, сатып ... ... және ... да ... запастары көрсетіледі (1300 - "Қорлар" бөлімшесі
шотгарының кредиті); өндіріс персоналдарына ... ... ақы ... ... ақы бойынша қысқа мерзімді берешек" шотының кредиті); еңбек
ақыдан аударылатын аударымдар ( 3190- ... де ... ... ... "Негізгі құрал-жабдықтар амортизациясының (тозуының) есебі" кестесін
әзірлеу, онда өндіріс ... ... ... ... ... сомасы көрсетіледі (2420 - "Негізгі құралдың амортизациясы
және құнсыздануы" бөлімшесі шоттарының кредиті);
— "Материалдық емес активтер амортизациясының есебін" ... ... ... ... енгізілуге жататын амортизацияның сомасы
көрсетіледі ( 2740- ... ... емес ... ... ... бөлімшесі шотгарының кредиті);
— "Көмекші (қызмет көрсетуші) өндірістер мен шаруашылықтардың
көрсеткен ... ... ... әзірлеу, онда өндірістер мен
шаруашылықтардьщ өнім ... ... және ... ... ... ... (8030 - ... өндірістер" шотынын
кредиті).
Өндіріс шығындарының талдамалық (аналитикалық) есебі калькуляция (есеп)
объектілерінің және ... мен ... ... ... баптарының
белгіленген номенклатурасы бойынша калькуляциялық ... ... ... ... ... олардын құжаттары бойынша қандай калькуляциялау ... ... ... есеп ... ... ... ... және
үстеме шығыстарын ажыратады. Ал бұл үстеме шығыстарды баптары бойынша және
шығындарды калькуляциялау ... ... ... ... ... және ірі ... ... шығындарын есепке алу және
өнімнің өзіндік құнын ... үшін ... ... ... ... ... екі бухгалтерия, яғни қаржылық және
басқару бухгалтериясы болуы мүмкін.
Қаржылық бухгалтерия ... ... ... ... ... жүргізіп, есептің Бас кітабын, кәсіпорынның балансын және қаржылық
есеп беруін жасайды.
Басқару бухгалтериясы жұмыс шоттар жоспарының ... ... ... Ол ... ... ... ... қорытып,
өзіндік құнды калькуляциялайды, өндіріс шығындарының ... ... ... және олардың орындалуын бақылайды, өндірістегі
шалафабрикаттардың қозғалысын есепке ... ... ... ... ... және талдамалық жұмыстарын атқарады. Басқару
бухгалтериясы жабық (құпия) болып келеді. Бұл өз ... ... ... бір ... және өндірісті басқарудың озық деңгейін
ұйымдастыруды, "жаңалықтарды" өз ... ... ... ... ... ... Сондықтан баскару бухгалтериясы ақпаратының
сыртқы тұтынушылар үшін ғана ... ... ... осы кәсіпорынның
қызметкерлері үшін де "жабық" болуы мүмкін.
Кәсіпорынның қаржылык бухгалтериясында аяқталмаған ... ... 1340 - ... ... шоты ... Бұл ... транзиттік болып табылады, онда бір-екі күнде аяқталмаған
өндіріс ... ... яғни ... ... ... өндірістік
бухгалтериядан қаржылық бухгалтерияға ... ... 1340 ... 8000 ... ... ... соң ... жылдың басында
қайтадан ... ... ... ... (демек, 8010 шоты дебеттеліп, 1340 ... ... 1340 ... "бір ... ... ... ... жене оның
қалдыктары осы шоттар бойынша ... ... есеп ... ... арналған.
Өндіріске кеткен шығындарды есептеуте арналған шотгардың бөлімшесі бір
шолушы және бірнеше ... ... ... онда ... ... ... ... және басқа да ... ... ... ... ... ... ... жасалған шығындар
туралы белгілі бір ақпараттардың бөлігін көрсетеді, оны шолып (белгіленген
қағидалар мен ... ... ... ... ... ... ... құны туралы мәліметтерді алуға болады, сондай-ақ өнім
бірлігі де есептелінеді. Әрбір бөлімше өз кезегі ... үш ... ... ... ... ... шығындарға кеткен тікелей жұмыс кұші;
— үстеме шығыстар.
Өндірістік есептің мақсаты - өнімнің (жұмыс, ... ... ... ... ... ... альшған ақпаратты менеджерлер
сату бағасын белгілеу, қорларды бағалау, пайданы ... және т.б. ... Сол ... ... есеп - бұл ... есеп қосу (плюс)
қаржылық есептің бір бөлігі.
Кәсіпорынды басқаруға қажетті барлық акпаратты бухгалтерлер дайындайды,
осыған байланыстырылған кәсіби қызмет ... деп ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдау, жоспарлау
жүмысы, субъект қызметін бақылауға байланыстының барлығы қатысты болады.
Басқарушылық ... ... - бұл ... ... ... оның ... қызмет нәтижелері мен шығындары, баға ... және ішкі есеп ... ... ... тапсырмалары (міндеттері) - есеп,
жоспарлау, бақылау, талдау және субъект пен оның ... ... ... ... мен ... ... ... бағалау; аса
қажетті басқарушылық шешімді жедел (оперативті) ... үшін ... ... ... ... - ... ... қызмет етуі;
жоспарлау мен есепте өлшеудің ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелерінің қызметтік нәтижелері мен шығынды
бағалау және ... ... және ... деректерді жинау, өңдеу, тапсыру
процесінде оларды сабақтастырып жиі ... ... ... ... ... ақпараттардың жеткіліктігі ... ... және ... ... бейнелейтін кезендігі;
субъект қызметінің нәтижелері мен шығындарын сметалық ... ... ... ... ... ... ... заңды және экономикалық дербестік алады. Бұл олардың
өзіндік және әлеуметтік даму ... мен ... ... баға ... ... анықтаудан, ... ... ... ... ... жауапкершілікпен
қарауынан байқалады. Өндірістік қызметті тиімді басқару үшін ... мен ... ... бір ақпараттармен қамтамасыз ету аса
қажет.
Тәжірибе көрсеткендей, күрделі өндірістік құрылымға ие ... ... ... нәтижелер мен шығьшдарды оңтайландыруға және орнықты
экономикалық шешім қабылдауға септігін тигізетін экономикалық және каржылық
ақпараттарды жедел ... ... ... ... қызметті
дамыту мен ұйымдастыру бойынша басшылық қабылдаған шешім ... ... ... және арнайы өндірістік есепсіз қабылдаудың салдары субъект
қызметін жағымсыз нәтижелерге жиі ұрындырады.
Қазақстан ... есеп ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік-басқарушылық есептің біртұтас жүйесіндегі ... ... ... Әр түрлі оперативті экономикалык шешімдерді
қабылдау үшін менеджерлер мен басшыларға кәсіпорынның ... ... ... туралы шындыққа жанасымды мәліметтер керек.
Қазіргі заманның экономикалық әдебиеттерінде «өндірістік» ... есеп ... ... ... жиі ... ... ... дұрыс өйткені тарихи қалыптасуы бойынша өндірістік есеп - ... ... ... ... ... ... ... заман жағдайында өндірістік есепке үлкен
талап қойылады, өйткені ол өндіріс шығындарын қадағалайды, ... ... ... ... ... ... ... шығынның себебін талдап,
оны кемітудің жолдарын іздестіреді.
Өндірістік есептің ... ... ... ... ... есебі - өнімді өндіру процесінде кәсіпорьшның қай
тобында шығын шыққанын көрсетеді;
пайда болу орны ... ... ... - ... пайда болған орны бойынша
оны жекелеген бөлімшелерге таратуға мүмкіндік береді;
шығын шегушілер бойынша ... ... - ... да бір ... ... ... нақты тапсырыстың өндірістік ... ... ... ... ұйғарды.
Жоғарыдағы айтылғандардан мынадай қорытынды ... ... есеп ... ғана оған келетін табыс және ... өнім ... ... ... ... ... Алайда
өндірістік есеп - бұл субъектінің тек жеке өзінің ғана мақсаты ... ... ... ... өндірістік шешім қабылдау үшін керек.
Ағымдағы жондеуге кеткен шығындарды субъект өндіріс ... ... ... ... ... ... субъектінің өз күшімен (шаруашылық тәсілімен), басқа
жақтағы ұйымды (мердігерлік тәсілмен) таратып және аралас ... ... ... қосалқы өндіріс (шаруашылық тәсілмен) жұмысшыларының
күшімен, яғни жөндеу цехымен ... ... 8030 ... ... ... ... ... орындалған жұмыста келісімшарт негізінде
мердігерлер жөндеу орнына ... ... ... жоне ... ... ... да кіретін, орындалған жұмыстың сметалық құнына шоттар
ұсынады. Күрделі жөндеуден негізгі ... ... ... және ... ... (№ НҚ-2 ф.) актілері бойынша
жасалады.
Жөндеу жұмыстары біткен соң объектілер «Жөнделген, қайта құрылған және
жаңғыртып, жетілдірілген объектілерді ... ... (№ НҚ-2 ... берушілерге беріледі.
2.3. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу есебі
Құрылыс өндірісінің технологиялық субъектілерінің аналитикалық және
синтетикалық есебін ... әсер ... ... ... Құрылыс өндірісі жермен тікелей байланысты. Құрылыс ... өнім сол ... ... ... ... мен ... объектілерге ауысып отырады. Жұмыс күші мен құрылыс
техникасын басқа ... ... ... талап етеді.
Кейбір шығындар есепте алдын алды ... одан ... ... есеп обьектісіне бөлінеді. Құрылыстағы ... ... ... айырмашылық ол қндіріс процесінің басталуына дейін пайда
болады. Бұл ... ... ... ... мекемелерінің өндіріс
кқрсеткенде оның ішінде, әсіресе ... ... ... бағаның
өсу жағдайында мердігерлер үшін үлкен тәуекелмен байланысқан. Құрылыс
өндірісінде өнімді өндіру ұзақ мерзімді ... ... ... ол ... ... ... ... өндіріске қарағанда құрылыста өндіріс
мерзімінің ұзақтығына ... және ... бір ... ... ... ... ... өндірістің қалдықтары үлкен
болады. Өзгертіп отыратын метрологиялық жағдайда ашық жерде жұмыс жүргізу
құрылыс процесіне үлкен әсер ... ... ... қыс мерзімінде жүргізу
кезінде еңбек, материалдар,жылу және ... көп ... ... ... міндетті түрде болады. Оларға бухгалтериада
жеке есептеулер жүргізілуі қажет. Құрылыс алаңында көптеген ... ... ... ... ... құнына әсер етеді. Ашық жерде сақталған
құрылыс материалдарына түгендеу жүргізіліп отырады.
Бұл ай сайын ... ... ... үшін және ... ... үшін ... ... еңбек уақытының шығындарын есептеу үшін
шығарылады.
Құрылыс сонымен қатар өндірістік ... ... ... ... бірмезгілде мамандырылған және басқа да
жұмыстың жүргізілуі мүмкін. Өндірістің технологиялық ... бас ... ... ... Ол тапсырыс берушімен барлық жұмысты
орындауға келісім ... ... Одан ... басқа құрылыс монтаждық
жұмыстарды жүргізу үшін ... ... ... ... ... субмедігерлер деп аталады.
Капиталдық құрылыста өндірістік жұмысты ... ... ... ... тәсіл болып саналады. ... ... ... және жеке ... ... бір шаруашылық субьектісіне
біріктіру мүмкін ... ... ... мамандырылуға олардың
қызметін белгілі бір іске ... ... ... лицензиясы
бар мердігерді бөлуге талап етеді.
Құрылыс саласында келісім шарт екі түрге бөлінеді:
1. Мердігерлік құрылыстағы шектелген бағамен жасалынған келісім шарт ... ... ... екі жақ ... бір ... келесі отырып сол бағадан
ауытқымай мерзімнің соңына дейінгі ... ... ... бір ғана
шектелген бағамен аяқтауды талап етеді.
2. Мердігерлік әдісті ашық бағамен сатуға келісім шартты – бүл ... ... ... ... кез ... шығын және проценттік үстеме еңбек
ақы төлеу шығындардың барлығы ... ... Бұл екі ... да
тиімді.
Қазақстан Бухгалтерлік стандарттың және халықаралық есеп ... ... ... ... мен шығысын анықтайды.
Белгілі бір кіріс көлемі ұлғайюы ... ... ... Тапсырыс беруші мен мердігердің арасында келісім шарттың өзгертілуі
бойынша.
2. Кіріс көлемі ... ... ... ... төленуі
3. Құрылыс жұмысын мерзімді уақытында өткізбеуіне байланысты
4. Жасалған құрылыс жұмысының ұлғаюына байланысты.
Барлық шығындар есебі тек келісім ... ... ... ... ... қол ... ... бастап құрылыс жұмысының
толық аяқталуына дейін барлық ... ... ... өз құнына
кірістеледі. Өз құнға шығындарды кірістіру бірнеше тәсілмен жасалынады.
Шығындар түрі:1
1. тура
2. қосалқы
3. басқа да шығындар
Құрылыста ... ... ... ... ... ... көрсетілген шығындар көлемінен түскен ... ... ... сол ... ... пайда деп танылады. Егер шыққан шығын көлемі
үлкен болса, оны ... ... ... бөліп шығындар қатарына
кіргізіледі.
Мердігер уақытында жұмысты ... ... күні ... ... күні ... беруші төлемді толық аяқтау керек. Егер ... ... ... сол сома ... ... ұлғайтып тұруы керек. Әрбір
келісім шартта тұрған объектінің шығындары мен түскен ... жеке ... ... ... ... ... ... жұмыстың пайыздық
көлемі танылады.
Пайыздық көлемі 2 түрлі тәсілмен есептелінеді:
1. Сметалық ... ... ... ... ... = шығын көлемі /сметалық құн * 100
2. Физикалық
% орындалған = құрылыс өнімінің ... бір ... ... ... ... өз ... тиімді және ырғақты жұмысын қамтамасыз ету
үшін өзінің материалдық - техникалық базасын жасайды , яғни өндіріске ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік даму
жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын ... ... ... ету үшін өнім шығарушы кәсіпорындармен немесе ... ... - ... ... , кәсіпорын жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу үшін
3310 « Жабдықтаушылар мен ... ... ... ... ... »
, 4110 « Жабдықтаушылар мен мердігерлерге берілетін ұзақ мерзімді берешек »
шоттарын пайдаланады , онда есеп ... ... ... ... ( ... - ала ... , ... , аккредитивтер , чектер )
қарамастан , жабдыктаушылардан алынған материалдық , ... ... ... ... мен ... үшін есеп айырысу жүргізіледі. 3310 -
шоттың кредиті бойынша жабдықтаушылардың акцептелген шот - ... ... ... - есеп ... , ... және ... ... кредитінен
олардың төлемақысы жазылады.
Өнім жеткізушілермен есеп айырысулар есебі арнайы ... ... ... немесе тізімдемеде әрбір шот - фактурасы немесе ... ... ... ... ... , ал бұл өз ... әрбір құжат
бойынша есеп айырысуларды бақылап отыруға мүмкіндік ... ... шот - ... ... « Келіп түскен жүктер есебі
журналына » ... ... ... ... қарай журналда
кіріс құжаттары бойынша есепке ... да , ... ... ... ... ... іздестірумен байланысты сұрау салудың нәтижесінде
алынған ... ... ... ... күнін жазып кояды. Журналдың
деректерін 3310 шотының деректерімен мезгіл - ... ... ... ... сондай - ақ жол үстіндегі материалдық құндылықтардың сомасы
бақыланады. Журналға жабдықтау бөлімінің тауарлы - ... ... , ... ... , ... ... туралы актілері
негізінде кәсіпорын ... ... ... түсуіне қарай
жазып отырады. « Ескерту » бағасына шоттың ... , ... бас ... ... ... сомасы және басқалары жөніндегі мағлұматтар
жазылады. Журналға тек акцептгелген шот - ... ғана ... ... ... ... ... көрсете отырып , ... ... ... ... беріледі. Осында олардың деректерін
жабдықтаушылар және ... есеп ... ... ... ... , ал ол үш ... ... жүреді.
Бірінші кезеңде журналға акцептелген шот - фактура және басқа ... ... ... ... ... кездегі жазулары жазылады. Бұл ретте
тіркеу нөмірі мен төлем - тапсырмаларының ( шот – ... ) ( ... ... , ... атауы , шот - ... ... ... Содан соң жабдықтаушының шот-фактурасын жергілікті жабдықтаушыдан
немесе станциядан ( айлақтан ) өзге қалалардан түскен ... ... ... шот - ... ... ... ... қоймадан бухгалтерияға келіп түскен кіріс
құжаттары ( кіріс ордерлері , тауарлы - көліктік ... ( ... , ... ( ... туралы актілері ) ( тіркеме ) негізінде
жазылады. Журналда осы құжаттардың ... ... ... ... ... ... - шартта көрсетілген бағасы бойынша алынған ... ... - ... ... ... ... ... есебі
бойынша жекелеген шоттар шегінде төлем талап - тапсырмаларына ( шот ... ) ... ... нақты құны бойынша көрсетіледі.
Кіріс құжаттары мұқият тексерілуі және төлем - тапсырмаларындағы (
шот-фактурадағы ) материалдық кұндылықтар санына ... ... ... ... ... ... ... немесе көлік ұйымының кінәсінен
құндылықтардың жетіспейтіні немесе бұзылуы анықталса , актінің негізінде
талап сомасын 3310 - ... ... 2180 - ... дебетіне есептен
шығарады. Егер материалдық құндылықтардың жетіспеуін есеп айырысуға дейін ,
яғни төлем құжаттарын акцептеуге ... ... ... онда оның ... есеп - ... ... құжаттарында акцепті азайтады.
Сондай - ақ журналда жұмыстар мен қызметтер ( негізгі құрал - жабдықтарды
жөндеу , жүктерді тасымалдау , су , ... ... ) ... ... ... ... операциялар да көрсетіледі. Жұмысты орындағаны
немесе қызметті ... үшін ... шот - ... мәліметтері журналға
жазылған кезде , оның не үшін берілгені көрсетіледі.
Үшінші кезенде журналда шот - фактурасының төленгені корсетіледі. ... ... ... есеп ... және ... да ... ... ( көшірмелері ) бойынша расталады. Бұл орайда , шоттың қай күні
төленгені және ... қай ... ... ( 1040 , 1010 ) ... ... журналдың жиынтығы есептелінеді және ... ... ... ... ... төрт ... бойынша шығарылады ; ай ішіндегі жиынтығы
, айдың басындағы , жол үстіндегі материалдар шегеріліп тасталынады; айдың
аяғындағы жол үстіндегі материалдар және ... ... ... рет ... көрініс табады.
Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... ... ... ... қарастырайық, сонымен қатар 3310 шот бойынша
карточкасы тіркемеде көрсетіледі:
Кесте ... мен ... ... ... ... ... шоты
бойынша корреспонденция
|Реттік |Шаруашылық операцияларының мазмұны ... ... ... | | | |
|1 ... ... ... |1310 |3310 |
| ... ... шот-фактураларына | | |
|2 |ҚҚС |3130 |3310 |
|3 ... ... үшін есеп ... |3310 |1040 |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... ... есеп беруге |3310 |1250 |
| ... ... ... ... | | |
|5 ... ... ... ... ... |7210 |3310 |
| ... | | ... есеп ... есебі жөніндегі журналда ай ... - шоты ... ... калдыктар көрсетіледі. Талдама есептің
құрылымы ... ... және ... есеп ... ... туралы мағлұмат алуды камтамасыз ету үшін және есеп
айырысуын жедел бақылау үшін мына ... ... ... , атап
айтсақ : төлеу мерзімі келмеген есеп айырысулар жөніндегі жабдыкгаушылардың
құжаттарынан ; фактураланбаған қалған ... ... ... ... ... бойынша жабдыктаушылардан.
Талдамалык деректер вексельдер бойынша берешектерді ... ... : ... ... келмеген , төлеу мерзімі өткен вексельдер ... ... ... ( ... ішінде жүк айналымының нормативтен тыс
мерзімі)
III- тарау. Шығындар есебінің аудиті және бухгалтерлік есепті ... ... ... ... ... 26 ... №2732 Заң күші бар «Бух-галтерлік есеп
туралы» Қазақстан ... ... ... және 1996 жылғы
12 қарашада №2 Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық
комиссиясының Қаулысымен бекітілген ... ... ... ... ... үшін ... ... табыс — бұл есепті кезеңде ... ... ... ... ... ал ... - бүл ... кезеңде
активтің төмендеп немесе міндеттеменің өсуі (артуы) деп ... ... ... көздеген табысты алу мүмкін емес. Өз кезегінде табыс
алмай, шаруашылықтың дамуын ... ... және ... ... шешу ... емес.
Шығынның анықтамасы меншікті, өндірісті және тауарлы- материалдық
қорларды сатуға, жұмысты орындауға, қызмет ... және ... ... ... ... ... ол ақша ... материалды
қорлар, қозғалмайтын мүліктер, қүрылғылар және жабдықтар сияқты активтердің
тұрақтамау немесе пайдалану нысанында болады.
Шаруашылықтың ... ... ... ... ... бірі жалпы шығында едәуір үлесі бар ... және ... ... сату ... оньң ... қүны.
Өзіндік қүнның және оның өсу деңгейі базистік және ... ... және ... ... ... тиімді пайдаланылғандығын,
тиімділік дәрежесін, еңбекті ұйымдастыру және үнемдеу режимін сақтауды
көрсетеді. ... құн, ... ... ... ... болумен қатар, сондай-
ақ өндріс шығындарының көлемін сипаттайтын басты көрсеткіш, ... ... ... үшін ... базалық қызмет атқарады.
Баға қоғамдық қажетті еңбек шығындарын мүмкіндігінше дәлірек ... Бұл ... ... ... ... өйткені өзіндік қүн, бұл
шығындардың құралы ретінде қолданылады.
Баға белгілеуге, өзіндік қүн, ... ... ... ... өндіріс
резервтерін жұмылдыруда ынталандыру қызметін атқарады. ... ... ... қырсыздықты тиімді шаруашылықты жүргізу деп
көрсетумен айналысып, өзін-өзі алдаудың қажеті жоқ.
Өзіндік қүн, бағаның ... және ... ... ... ... ретінде қызметін толық жүзеге асырады. Еңбек үжымдары,
әкімшілік, билігі жүйесінде орын алған ... ғана ... ... ... ... ... ... деңгейі шаруашылықтың экономикалық
жағдайын, бәсекелестік ... ... қүн, ... ... көрсеткіштер, табыс және рента
белділікпен тығыз байланысты. Әдетте, өзіндік қүнды төмендету ... ... ... ... ол үжым үшін өте ... ... қүралы болып табылады. Өзіндік ... ... ... ... ... және меншік иелеріне девиденттерін
төлеуге әсер етеді.
Шығынды дұрыс анықтау, табыстан салық алу ... ... ... ... жол ... ... жүргізуші субъектілерге айып
санкциясын қолдануға кеңінен құқық берілген салық қызметкерлері ... ... ... тексеру жүргізудің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, өндіріс
шығындарының есебіне аудит жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік туады:
-аяқталмаған өндірістегі енбек ақы материалдық қорлар ж.т.б. негізсіз
көлемі ... ... ... ... заң актілеріне сәйкес арнайы көздердің есебіне
жатқызылған негізсіз енгізілген шығындарға;
-калькуляциялау объектісіне ... ... ... ... ... ... өндірілген сатылмаған
тауардың қалдықтарына тасымалдау шығындарына,
-өндіріс шығындарына ... ... ... ... күрделі
қаржыға;
-өндірістік сипаты жоқ өзіндік қүнға негізсіз өндірілген шығындарға;
-негізгі құжаттары жасалмаған және растаушы ... ... ... ... өндірілген шығындарға;
-құжаттары мен расталмаған материалдық емес активтердің өзіндік қүнға
өндірілген амортизациялану сомасына;
-жеке түлғаларға жалға ... ... ... өзіндік құнға
өндірілген шығындарына;
-өзіндік құнға өндірілген өндірістік емес, негізгі қүралдарды ... ... ... ... ... кіріспей түрып,
алдымен аудитордың қабылданған есеп саясатымен, шаруашылықтың ұйымдастыру
және технологиялық ... ... ... ... ... мен пайдаланылған реурстарымен танысуы қажет.
Есеп саясатының сақталуына байланысты ... ... ... ... ... ... белгіленген шығындар есебінің әдісінің
тұрақтылығын, оның нормативтік құжаттарға сөйкестігін;
-есепті кезеңдер бойынша өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... ... өзіндік құнына дұрыс таратылып
жатқызылғандығын;
-негізгі құралдарға дұрыс тозу есептелгендігін;
-өндіріс шығындарына ендірілген материалды емес активтерге ... ... ... ... ... ... бойынша таратылу әдістерінің
негізділігін.
Өнім (жұмыс қызмет) ... ... ... ... ... ... ... аудитор жылдың басында белгіленген
өндіріс шығындар есебінің және өінімнің ... ... ... ... және оның шаруашылықтың салалық және ... ... ... ... ... ... шығындарының есебінің әдістері мынандай
топтарға сыныпталатыны белгілі:
-технологиялық үрдіске қатынасы бойынша - ... және ... ... ... - ... ... бұйымдарға,
біртекті бұйымдар топтарына, үрдіске, іс-әрекеттерге, ... ... ... ... ететін ақпараттарын жинау әдісі
бойынша;
-алдын ала бақылау әдісі бойынша - нормативтік әдіске және күнделікті
бақылаудағы ... ... ... ... ... есеп теориясы және практикасы
үшін нарықтық ... ... ... ... ... ... тапқан,
әсіресе АҚШ және Германияда ... ... ... ... өндіріс
шығындарының есебін ұйымдастыру тәжірибесі ерекше ықыласқа ие. Оның ... ... - бұл жүйе ... ... баяндалған өндіріс
шығындарының есебінің әдістеріндегіге қарағанда толық ... ... ... ... ... ғана ... қысқартылған (бөлшектеп)
өзіндік қүны есептеледі. Өндіріс көлемі өскенімен, өзгермейтін, ... ... ... ... бақылауды күшейтуді талап
етеді. Сондықтан өндірістің өсуі -тұрақты шығындарын қысқартатын бастапқы
резерві. ... ... ... ... өнім ... үлесі кеми
түседі.
Аудитор қолданылған өндіріс шығындарының есебінің ... және оның ... ... ... ... анықтауға әсерін
бағалауға міндетті.
Өнімнің өзіндік қүнына ... ... ... ... әдістері
көпшілігінде өнімнің өзіндік қүнын калькуляциялауға қолданылған ... ... ... ... қысқартылған өзіндік қүн есептеуге, сондай-
ақ шығындарының топтарына да.
Бухгалтерлік есептің 7 ... ... ... ... ... жоспарлау және талдау кезінде өнімнің
өзіндік қүнының өндірістік ... ... ... топтау түрлері
қолданылады:
1) шығынның пайда болу орны бойынша (өндіріс, цех, бөлімше ... ... ... және ... ... бойынша;
3) шығындарын өнімнің өзіндік қүнына жатқызу әдістері бойынша.
Бұл аталған топтаулармен ... ... ... ... шығындарының топталу тәртіптерін басшылыққа ала отырып, өндіріс
шығындарын жіктеуді мынандай топтар ... ... ... ... ... ... ... шығындарын:
- жауапкершілік орталығы бойынша;
- қүрамы бойынша;
- өндіріс үрдісіндегі экономикалық рөлі бойынша;
- өндіріс көлеміне байланысты сипаттамасы бойынша;
- ... болу ... және ... құнға шығысқа шығарылу немесе есепті
кезеңдері бойынша;
- тиімділігі бойынша;
-шығындарының түрі бойынша топталатынын ескерсек, жоғарыдағы аталған
топтаулардың жеткіліксіз ... ... ... тексерген кезде өндірістік бөлімшелер (қай цехта немесе
қай учаскіде жетілдірілгендігін) және өндіріс түрлері (негізгі, қосалқы)
бойынша ... ... ... көз ... ... Өндірістік
бөлімшелер және өндіріс түрлері бойынша есеп және ... ... ... ... өзі үшін ... ... ... құнын
бақылауды күшейту мақсатында ресурстардың өз мақсатына ... ... ... орталығы» бойынша бақылау қажет.
Жауапкершілік орталығы шығынның пайда болу орнымен сәйкес келмеуі де
мүмкін. Егер құрылымдық бөлімшелердің ... ... ... ... ... ... үшін ... берген жағдайда, шығынның пайда болу
орнымен жауапкершілікті орталығы ... ... ... ... ... және ... ... аумағы шығынның пайда болу
орны бойынша тиісті ... кең. ... ету ... өндіріс
белімшелеріне тарайтын болғандықтан, жауапкершілік орталығы бірнеше шы-
ғынның пайда болу орнын ... ... ... өндірістік өзіндік құнын құрайтын ... ... ... ... ... ... ... материалдық шығындары;
2) еңбек ақы төлеу шығындары;
3) еңбек ақы қорынан аударылатын аударымдар;
4) негізгі құралдардың тозуы;
5) үстеме шығындары.
Бухгалтерлік есептің 7 ... ... ... ... ... ... ... калькуляция баптары
бойынша келтіріліп, мынадай баптарды камтыған:
1) материалдар, қайтарылған қалдықтарын шығарып тастап;
2) ... ... ... ақы ... ... ... шығындар баптары өнімнің өзіндік қүнын қалыптастыратын негізгі
көрсеткіш ... ... ... тоқталуды талап етеді.
Материалдық шығындардың өнімнің өзіндік құнына дұрыс жатқызылғандығын
тексерген кезде, ... ... ... ... аударуын талап етеді:
- өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құнына енетін шикізаттың және
материалдардың ... ... ... қабылданған есеп саясатына байланысты бухгалтерлік
есепте материалдарды сатып алу және ... ... ... ... ... материалдарға ешқандай қатынасы жоқ
шығындардың өзіндік ... ... ... фактілердің орын
алмағандығына, сондай-ақ өндіріс шоттарына ҚҚС қүнын шығысқа ... ... ... ж.т.б. босатылған, бірақ нақты ... ... ... ... ... (жұмыс, қызмет)
өзіндік қүнына ендіру фактілерінің орын алмағандығына;
- құрылыс, ... ... ... қоса) кезінде бөлінбеген
табысқа немесе басқа да қаржыландыру көздерін ... ... ... ... ... сақтауға жұмсалған
материалдардың құны негізгі қызмет шығындарына ... ... ... ... ... көмек көрсету мақсатында
орындалған шығындар осындай тәртіп бойынша көрсетілгендігіне;
- ... ... және өнім ... ... ... ... және ... жүмсау нормасының дұрыс
белгіленгендігіне;
- қайтарылған қалдықтарының дұрыс бағаланып, шығысқа ... ... ... ... ... ... ... қоса, тауар
биржаларының қызметін төлеу, ... және ... ... ... ... ... негізділігіне;
- өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік қүнына, қоймадағы және өндірістегі
кем шыққан қүндылықтардың қүнының. ... ... ... ... ... сот органдары бас тартқан жағдайда ... ... ... ... ... ... ... алынған
сыйымдылықтар және құндақтау, орау ... ... ... ... ... егер ... қүны ... бағасына
енсе, онда материалдардың нақты өзіндік қүнын, сыйымдылықтың қүнын, мүмкін
болған жағдайда ... ... және сату ... ... ... ... да ... қатысты шығын-дарын ескеріп) кемітудің қажет
екендігін есте ... ... Егер ... ... ... қүны
материалдық ресурстардың бағасынан жоғары бағаланып ... ... ... сатып алу шығындарына сыйым-дылықтардың қүнын
олардың мүмкін болған пайдалану ... ... ... ендірілгендігіне;
- табиғи кему нормасының негізінде кем шыққан және ... ... ... ... ... ... ... нақты өзіндік құнының, олардың есептік
бағасы бойынша шығысқа шығарылған күнынан ауытқудың ... ... ... ... қатар өзіндік қүнның едәуір
бөлігін, кейбір материалдық өндіріс салаларында барлық ... ... ... ... ақы ... ... ... Сондықтан өзіндік қүнға
шығынның бүл түрінің дұрыс жатқызылуына ... баса ... ... Өнімнің өзіндік қүнына енбек ақы төлеу шығындарын, материалдар
шығындары сияқты, яғни ... бөлу орны ... ... ... ақы ... ... ... негізгі өндіріс жұмыскерлеріне
есептелген еңбек ақы, өндірістік нәтижелері үшін жұмысшы, қызметкерлерге
сыйақы, ынталандыру және ... ... орны ... ... ... ... үйымның штатында тұрмайтын негізгі ... ... ... есептелген еңбек ақы төлеу ... ... ақы ... ... ... отырып, ( анықталған тиісті
құжаттары бойынша мерзімді еңбек ... ... ... тарифтік
қойылымға, лауазымдық мөлшерлі ақыға қарай есептелініп, нақты орындалған
жұмыс үшін , ... ... ақы ... ... ... ақы ... және жүйесіне сәйкес толық сомада, ал ... ... ... ... заң ... ... тәртіптегі нормада өзіндік қүнға
ендірілетінін назарынан тыс қалдырмауы қажет.
Аудитор еңбек ақы төлеу шығындарын ... ... оның ... ... натуралды төлем ретінде берілген өнімдердің қүндарының
жұмыскердің ... ... ... ... ... (арнайы
киімдер, әскери киімдер) қүны, еңбекті реттеуге байланысты төлемдер (аудан-
дық коэффициенттер, ... ... ... және биік ... жерлердегі
табиғат, ауа райы жағдайы ауыр аудандарда үздіксіз ... ... ... ... ... ақы және ... төлемдері) енетінін естен
шығармауы қажет.
Аудитордың еңбек туралы заң ... ... ... және
басқадай жұмыс істемеген (шықпаған) уақытына төленуге ... ... ... ... ... Бұл шығындардың елеулі үлесін жасеспірімдер
үшін женілдетілген сағаттарға, ... ... ... ... үзіліске, мемлекетгік міндетті орындаған уақыты үшін
ж.т.б. төлемдер, сіңірген еңбек стажы үшін төленген сыйақы, кезекті ... ... ... қүрайды.
Тексерген кезде есепті жылдың ... ... ... ... ... ... аударымдарды қоса) ендірілуінің
негізділіғіне ... ... ... Жұмыскерлердің кезекті демалысқа
жылдық кесте бойынша бірқалыпты шыққан кезінде демалысты төлеуге жұмсалған
нақты ... ... ... ... оның пайда болуына қарай шығарылады.
Егер кезекті демалыс жыл бойы өндірістің ... ... ... ... ... бір мезгілде жұмыскерлердің көпшілігі шыққан
жағдайда жоспардағы еңбек ақы төлеу ... ... ... ... ... ақы ... резерв жасау тиімді. Шаруашылықтың
таңдаған демалыс ақы төлеу тәртіптері есеп ... ... ... ... алда тұрған кезекті және қосымша демалысқа, сіңірген
енбек стажына, сыйақы төлеу ... ... ... онда ... ... бойынша есептелген борыштар» шоты ... ... ... ... ... шығындар есепті айдың еңбек ақы төлеу
қорына есепті ... ... ... ... сомада ғана ендірілетінін естен
шығармаған абзал. Егер демалыс кезеңінің бөлігі келесі (есептіден) айға
өтсе, жұмыскерге осы ... үшін ... ... берілген аванс ретінде
(3350 шотының дебетінде) өндіріс шығындарына тек қана келесі айда шығысқа
шығарылады.
Өнімнің ... ... ... ... ... тексерген кезде аудитор
өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік үнына ... ... ... және ... ... ... ... ерекше назар аударуы
қажет. Мысалы, өнімнің өзіндік ... ... ... қызмет)
жұмыскерлерге босатылған немесе қосалқы шаруашылықтың сол ұйымның қоғамдық
тамақтандыру орындарына босатқан, сондай-ақ ... және ... ... ... ... енбейді.
Өзіндік құнға бөлінбеген табысты және басқа да ... ... ... ... ... ... ... төлемдер енбейді: акциялар, облигациялар ... ... ... ... да үлестері ... ... және ... да ... ... ... ... байланысты емес сыйақы (кіршіксіз көп жыл-дық қызметі ... ... ... ... және ... да ... ... үшін),
жұмыскерлерге ұжымдық шарт бойынша қосымша берілген ... ... ... зейнет ақыға үстеме, есесі қайтарылатын көлемнен жоғары
жүргізілетін асханада ... ... ... байланысты, есесі
қайтарылатын төлемдер, көпшілік пайдаланылатын ... пен ... ... және басқа да тікелей еңбек ақы төлеумен ... емес ... ... ... ақы қоры мен ... ... ... аудару операцияларына баса назар аударып, олардың негізділігіне
көз жеткізуге тиісті. Салық кодексінде ... ... ... ... ... ... көздеріне қарамастан тиісті салықтарды
ұстанғанға дейін есептелгендігін, заңды түлғалардың ... ... ... ... ... белгіленгендігін анықтауға тиісті. Сондай-
ақ, салық алынатын базасы анықталған әлеуметтік ... ... ... және жеке ... ... ... олардың түрған жергілікті
орындары бойынша салықты төлеуі жүзеге асырылғандығына көз жеткізу ... ... ... ... ... ендірілетін өндірістік кешенді
шығындар жиынтығы «Үстеме шығындар» бабы. Аудитор бүл бапта жинақталған
шығындарды мұқият ... ... ... нақты өнімнің түрлерінің өзіндік
құнына таратылу әдістерінің негізділігін анықтауға міндетті.
Негізгі және қосалқы өндіріс, сондай-ақ өз ... ... ... ... ... жинақтау үшін 93 «Үстеме
шығындар» бөлімінің шоттары қаралған.
Аудитор бұл бөлімшенің шоттарында шаруашылық ... ... ... және олардың негізділігіне, ... ... ... ... ... ... кезендік шығындарға мұқият тексеру жүргізіп,
олардың ... ... ... ... құнына таратылмағандығын анықтайды.
Кезеңдік шығындардың ақпаратгарын жинақтау үшін ... ... 7110 ... ... ... сату ... шығындары», 7210
«Әкімшілік шығысдар», 7310 «Сыйақылар бойынша шығысдар» шоттары қаралған.
Бұл шығындар өнім өндіру ... ... ... ... емес және ... ... ... немесе қызметтің түріне қатысы
жоқ, тұрақты шығындары ретінде анықталған, сондықтан ... ... ... ... ... кезеңдері бойынша есептеген орынды.
Шаруашылық жүргізуші шаруашылық, кезеңдік шығындары, тіпті белгілі ... ... өнім ... ... ... ... өзінде де
шегеді. Оларды есепте және қорытынды есепте көрсетілу ... ... ... ... ... ... құнынан негізгі өзгешілігі
;ол - ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында оларды көрсетудің бұндай жолы
абайлау сәйкестік қағидалармен байланысты.
Кезеңдік шығындар бұл қорытынды ... ... ... қызметінің
нәтижесі туралы көрсеткіші болса, өндіріс шығындарының ... ... ... ... ... ... жүргізуші шаруашылықтың активінің бөлігі ретінде көрсетіліп,
содан кейін ғана қорытынды есептің ... ... ... ... шығындар келесі кезеңдердің сатылмаған өнімнің және
аяқталмаған өндірістің ... ... сол ... ... ғана шығысқа шығарылады.
Бұл мәселелердің шаруашылық жүргізуші шаруашылықтың баға саясатында
негізді шешім қабылдау үшін ... өте ... және ... ... - бүл өндірісті басқаруға және
ұйымдастыруға байланысты шығындар.
Пайыздарын ... ... ... банк ... ... ... төлемі;
- жабдықтаушылардың несиелері бойынша сыйақы төлемі;
- жалпы мүліктер, шығарылған құнды қағаздар және ... ... ... ... ... ... 7310 ... бойынша шығындар» шотында көрсетіледі. Бұл
шоттың дебетінде 3200 «Басқа да несиелік борыштар және ... ... ... ... ... ... пайыздарын төлеу шығындары көрсетіледі, ал жылдың соңында
5410 «Есепті ... ... ... ... ... ... шығысқа
шығарады.
Аудитор пайыздары бойынша шығындарды ... ... ... ... дұрыс берілгендігін, пайыздарын
есептеу, төлеу тәртіптерінің сақталғандығын, сонымен қатар Бас ... 7310 ... ... ... ... кредиті бойынша
есеп регистрларындағы мәліметтерімен сәйкестігін тексеруге тиісті.
Аудитордан тауарларды (жұмыс, қызмет) ... ... ... баса ... ... талап етеді. Аудитор тауарларды (жұмыс,
қызмет) сатуға байланысты туындаған шығындардың қүрамымен танысып, ... ... ... ... өзіндік қүнына енетін есесі қайтары-латын
және есесі ... ... ... ... ... ... кез жеткізуге тиісті. Аудитор тексеру ... ... ... сату ... қатарына жатқызылған
шығындарына, олардың қүрамына назар аударуы қажет:
- сату (сауда) ... ... ... ... ... ... өнімді сақтандыру іссапар шығындарына, есептелген
тозу сомаларына, өнімді орау ... ... ... жөнелту пункттеріне
дейін жүкті жеткізу шығындарына, сату және ... да ... ... ... төленетін комиссиондық төлемдерге, коммуналдық
қызметтерге, тауарларды сату және ... ... ... ... ... каналдарын, тауарлардың өтімділігін зерттеу және басқа да
маркетинг шығындарына, жарнама ... ... және ... ... қатысу шығындарына, шартта қаралған тармаққа
сәйкес берілген тауар ... ... ... ... ... ... да құжаттары бойынша немесе ... ... ... ... ... ... және басқа да осы сияқты шығындарына.
Өнімді ... ... ... ... ... ... өнімді сатуға жасалған шығындары есебінің тізімдемесінде немесе
машина ... ... ... ... ... ... есеп
регистрларында жинақталған мәліметтерінің 7110 «Тауарларды (қызмет, жұмыс-
ты) сату шығындары» шотындағы Бас кітаптағы және ... ... ... тауарларды (жұмыс, қызмет) сату шығындарын . тексеруді есепті
жылы орын алған басқа да ... ... ... ... ... жалғастырады. Ондай операциялардың ... емес ... ... ... қүнды қағаздарды, сатуға
және бағамдық ... ... ... емес ... ... ... емес қызметтерді сату шығындарының ақпараттарын жинақтау үшін
бухгалтерлік есеп шоттарының Бас жоспарында 7400 ... емес ... ... ... 7410 «Материалдық емес ... ... ... 7410 ... ... сату бойынша шығындар», 7410
«Бағалы қағаздарды сату бойынша шығындар» 7430 ... ... ... және 7450 ... ... шоттары каралған.
Аудитор 7400 «Негізгі емес ... ... ... ... ... ... ... операцияларының аналитикалық
есептерінің ... ... есеп ... ... Бас ... және ... көрсеткіштерімен сәйкестігін
салыстырып тексереді.
Аудитор шығындардың есебін тексеруді шаруашылықтың табыс салық бойынша
шығындарын тексерумен сабақтай отырып, олардың туындау ... ... ... ... аударады. Заңды түлғалардың есепті
кезеңдегі ... ... ... шығындарының бухгал-терлік есеп
шоттарының типтік жоспарында ... 7710 ... ... ... шығындар» шотында ақпараттарының жинақталып, олардың есеп
регистрларындағы ... Бас ... және ... ... ... тексереді. Есепті жылда есептелген
ағымдары табыс ... ... және ... ... ... ... табыс салық шығындары 3110 «Төленуге тиісті корпоративтік табыс
салық» және 4310 «Кейінге қалдырылған корпоративтік табыс ... ... 7710 ... ... ... ... ... дебетінде таза табыс есептелген кезде есептелген табыс салық
сомаларына реттеулер енгізіліп көрсетіледі. Ал ... ... ... бойынша үнемделген сомасы таза ... ... ... ... ... 4310 ... қалдырылған корпоративтік табыс
салық" шотымен корреспонденцияда көрсетеді.
Шаруашылықтың таза табысына төтенше жағдайлардан және ... ... ... ... ... ... ... зияны
кері әсерін тигізеді.
Бухгалтерлік есептің № 3 стандартында төтенше ... ... ... ... ... ... ... деп заңды түлғаның
қызметінің әдеттегі қалпының ауытқуына әкеліп соқтырған оқиғаларды ... ... ... оқиғалар мен операциялар үнемі жиі немесе
тұракты қайталанбайды (қар көшкіні, сең жүру, жер ... ... ... ... және өрт, соғыс, т.с.с. оқиғалар).
Тоқтатылған операциялар деп шаруашылықтың жеке ... ... ... сатуды немесе жоюды айтамыз.
Аудитор табиғат апаттарының салдарынан шаруашылықтың шеккен зияндарын
заңды тұлғаның мүлкін, кәсіпкерлік қаупін ... және ... шарт ... және ... ... ... ... барлық
талаптарын орындамаған жағдайда пайда болған зияндардың тиісті шоттарға
жазылу тәртіптерінің сақталғандығын және олардың ... ... ... №3 ... ... ... есепке
алуға байланысты мынадай түсініктеме берілген. Тоқтатылған операциялардың
нәтижелері әдеттегі ... ... ... ... келген залалды
айқындау кезінде енгізіледі. Ұйымның әдеттегі қызметінен өзгеше оқиғалардың
салдарынан тоқтатылған операцияларды жоне бүл ... ... ... ... бұған қосылмайды. Мұндай жағдайда тоқтатылған
операциялардан алынған табыс немесе ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Әрбір төтенше жағдайдың нәтижесінде тоқтатылған операциялардың мазмұны
және сомасы түсініктеме жазуларымен ашылуы қажет.
Әрбір тоқтатылған операциялардан ... ... ... ... ... жинақталып ашылып көрсетілуі керек:
- тоқтатылған операциялардың мәнісі;
- қаржылық қорытынды есепті әзірлеу мақсатында ... ... ... құрылымдар мен жағрапиялық аудандар;
- есептің мақсатында операцияның нақты токтатылу уақыты;
- тоқталу тәсілі (сату, тарату, жою және ... ... ... ... ... ... ... келген зиян және осының алдындағы ... ... ... ... ... і ... бірге.
2. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есепті жақсарту жолдары
Нарықтық экономика мен ... ... ... ... ... есеп ... ... стандарттарға біртіндеп
көшіріліп келеді. Еліміздегі бухгалтерлік есеп процесін ... ... ... ... ... XX ... 90-шы ... басталады.
Мүның ішінде біздің еліміздегі қызмет атқарушы бухгалтерлер мен студенттер
қауымына ... ... ... оқу ... оқытушылары 1994 жылдан бастап
халықаралық бухгалтерлік есеп принциптері мен стандарттар жүйесін шетелдік
маман эксперттердің дәріс беру негізінде оқи ... ... ... ... ... ... мамандар мен оқытушылар Британ Кеңесі
(Шотландияның ант ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп мамандарын халықаралық
стандарттарға сәйкес даярлау шараларына арнайы ... ... ... ... қалаларында «есеп және аудит өрісіндегі оқытушылар мен
кәсіпкерлерді қайта даярлау» ... ... Бүл жоба үш ... ... ... Қазақстандық бухгалтерлік есеп мамандары қайта даярланды.
Шетелдік ... ... ... күні ... ... келеді. Қазіргі таңда біздің еліміздің есеп жүйесін халықаралық
стандартқа ... ... ... ... мен ... ... көтеру мақсатында Карана, Прагма, ... атты ... ... ... ... ... ... есеп жүйесі халықаралық бухгалтерлік
есеп принциптері мен стандарттарына сай ары ... ... ... және ... керек. Мүның өзі созылмалы үзақ процеске айналуы да
мүмкін.
Шетелдік капитал және инвестициялар тарту процесіне орай ... ... ... ... ... және ... бермек.
Мүндай бірлескен кәсіпорындар өрісіндегі, сондай-ақ өз елімізде жүргізіліп
келе жатқан бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... үлттық есеп жүргізу тәжірибесіне енуі керек.
Сонымен қатар ... ... ... атқару мен пайда табуды
мақсат түтқан ... ... ... ... ... және саяси-әлеуметтік процестерге байланысты біздің, ... есеп ... ... стандарттар талабына сай жетілдіріліп
дамуы керек.
Отандық бухгалтерлік есеп жүйесі ары ... ... ... ... инвесторлар, несиелендірушілер, басқа да заңды және жеке түлғалар
үйымдардың ... ... ... ... ... ... ... сөнімділік
білдіре алады.
Біздің пайымдауымызша Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесі төмендегі
негізгі бағыттарға сәйкес жетілдірілуі керек:
Біріншіден, заңдастырылған негізде арнайы сараптаушылардың ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеушілер
тартылып, бүл топтың қүзырына әлемдік бухгалтерлік есеп тәжірибесін ... ... мен ... және ... ... ... есеп ... шаралары жүктелуі керек.
Сараптаушылардың мүндай жұмыс тобы ... ... ... ... атқарғаны жөн. Әлемдік бухгалтерлік есеп тәжірибесін үйрену ... және ... ... ... есеп жүйесіне біртіндеп енгізу - бүгін
бар, ертең жоқ ... ... ... керек.
Екіншіден, Қазақстанның есеп жүйесінде ... ... ... есеп ... тән ... ... ... үрдісіне кәсіби мамандығы жоғары және осы саланың
білімді ғалым-зерттеушілері қатыстырылып, ... ... ... бір үйым ... өтуі керек. Егер сараптаушылар тобы өндіріс
ерекшеліктеріне ... ... және ... ... ... ... ... енгізу мәселесі орын алған
жағдайда, сараптаушылар тобы басқа да ... ... ... ... жөн. ... есеп ... күні бүгінге
дейін қолданылып келе жатқан үлттық түжырымдама (концепция) және ... мен ... ... ХҚЕС ... ... ... ... қаралып, барлық жағымды тәжірибелер мен есеп
жүргізудің үйымдастырушылық ... ... ... ... ... есеп және аудит мамандығы ... ... ... ... арналған, халықаралық бухгалтерлік есеп
принциптері мен стандарттары талабына сай ... ... ... ... ... ... ететін сапалы оқулықтар шығару
мәселесі жылдан-жылға тиісті жоғарғы деңгейде мемлекеттік басшы ... ... ... ... бухгалтерлік және қаржылық қорытынды есеп мазмүнын
толық және сөнімді ... мен ... ... ... ... қанағатттандыру мақсатында тиісті заңнамалар және нормативтік
актілер, нүсқау - ережелер ... ... ... ... қарай
қайта қаралып, жаңаланып отыруы керек.
Бесіншіден, Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесін алдағы кезеңдерде
халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... үшін ... күні ... дейін қолданылып келе жатқан
бухгалтерлік есеп счеттарының Типтік жоспары қайта жасалынып, бүл ... ... ... дәрежесін төменнен жоғарыға қарай сипаттап
көрсетуі керек. Мүндай сабақтастық бағыт ... ... ... және ... ... ... тәжірибесінде қаралған.
Бухгалтерлік есеп счеттарының Типтік жоспарын жаңадан ... мүны ... үшін ... ... нүсқау-ережелер, салалық нормативтік
актілер мазмүны қайта қаралып, әр ... ... ... ... керек. Мүндай шаралар бір күндік немесе бір жылдық мәселе емес.
Алтыншыдан, Қазақстанда қызмет ... ... ... ... бухгалтерлер мектебін ... ... ... ... ... ... мен ... өте зор.
Жетіншіден, халықаралық ынтымақтастық немесе ... ... ... қоғамдық бухгалтерлік есеп үйымдарының ... ... ... мүше болып енуі, басқа да ұлттық ұйымдармен ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттарын
жасауға қатысуының рөлі зор.
Сегізіншіден, ... есеп ... ... ... тән электрондык бағдарламалар мазмүнын қайта қарап, бүларды есеп
талабына сәйкес жетілдіру және ақпараттарды ЭЕМ ... ... ... және ... да ... рөлі ... жоғарыда айтылған мәселелер іс жүзіне асқан жағдайда, біздің
пайымдауымызша, қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... Ең ... ... ... ... есептің ары қарай жетілдірілуі
үшін қызмет пен міндет атқарушы бухгалтерлер қауымы ... ... ... ... ... есеп ... принциптерін,
әдіснамалық және нормативтік материалдар маңызын ... ... және ... ... ... атқарып отыруы керек.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп станрдарттары мен ХБЕС арасындағы
барабар үғымның сәйкес келмейтін ... ... ... ... бір ... салу үшін мынандай шараларды іске асыру керек:
а) Қаржылық, басқарушылық және салық есебін ... ... және ... бүл түрлеріне тән нормативтік актілер мен әдіснамалык
үсыныстар енгізіп, елімізде қолданылып келе жатқан «Бухгалтерлік есеп және
қаржылык ... ... Заң» ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп жүйесінің беделін арттыру және ары қарай
жетілдіру ... ... ... мен ... фирмалар тарапынан талап
етілетін кейбір төрешілдік (бюрократтық) элементтерді болдырмау;
в) Өнеркәсібі дамыған елдердің және ... ірі ... ... ... ... өндіруінен мол пайдаға ие болушылық
мақсатын заңдастыру арқылы шектеп отыру;
Ескерту: Отандык бухгалтерлік есеп жүйесін ары ... ... ... қана ... және бұл ... кәсіби мамандары, сондай-ак
ресми мемлекеттік органдарға ғана тән емес. ... ... ... есеп және аудит ерісінің болашактағы мамапы және зерттеушісі,
сондай-ақ осы саланың жанашыр - патриоты болатындыктарығызды терең түсініп,
өздеріңізді ... ... ... мен ... ... ... Өзін өзі реттейтін бухгалтерлік есепке тән қазақстандық қоғамдық
үйымдардың беделін заңды түрде көтеріп, ... ... тән ... мен ... ... ... ... түлғаларды бухгалтерлік есеп
қызметіне жақындатпау т.б.
Кейінгі жылдары Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп жүйесін
халықаралық стандартка ... ... ... ... ... ... ... қарасақ, қазақстандық нормативтік актілер үсыныс түрінде
емес міндетті түрде қатаң тәртіппен қолданылатын материалдар ... ... ... ... ... ... келе ... қазақстандық
стандарттар маңызы мен мәні жағынан ХБЕС сәйкес келе бермейді.
ХҚЕС-ке көшу мәселелерінің ... ... ... ... ... қаралған. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды есеп»
жөніндегі ... ... ҚР ... ... ... «Бухгалтерлік есеп
және аудит әдіснамасы жөніндегі департаменті» халықаралық бухгалтерлік ... ... ... және ... ... ... жаңа ... жасап, мүны бекітуге қүқылы
деп танылған.
Сонымен қатар аталмыш ... ... есеп ... ... жасап, оны бекітуге міндетті деп ... Осы ... ... ... есеп пен ... ... есеп
жасауға міндетті өкілетті түлғалар Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік
есеп және ... ... ... есеп стандарттары және
бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспарының ... мен ... ... деп ... (Заңның 7-ші бабының 3-ші тармағы).
Біздің мақсатымыз елімізде қабылданған заң актілерінің әрбір тараулары
мен тармақтарына талдау ... ... ... және ... жақтарын ашып
көрсету емес. Мәселе үлттық бухгалтерлік есеп жүйесін ары ... ... ... ... осы ... міндет атқарушы мамандар мен ғалым-
зерттеушілерді еліміздегі бухгалтерлік есеп мәселелерін ары қарай ... ... ... ... ... есеп жүйесін жетілдіру тек қана ... ... ғана ... ... еліміздегі нарықтық
қатынастардың тұрақты дамуымен тығыз байланыста ... жөн. ... ... ... ... есеп стандарттары мазмүнын екінші жақтан
қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары мазмүнын терең түсініп, отандық
бухгалтерлік есеп мәселелеріне баса ... ... ... ... есеп ... ... отандық бухгалтерлік
есеп жүйесін ары қарай жетілдірудің негізгі мәселелерінің бірі - үйымдарда
күні бүгінге ... екі ... ... келе ... ... және ... ... үндестіру, сондай-ақ есептің жаңа қаржылық моделін қүру
болып табылады. Егер қаржылық есептің үндестірілген жаңа ... ... есеп ... еңбек шығындары біршама азаяды. Сонымен қатар екі
түрлі есептің орнына көп мағыналы қаржылық есеп қүрылып, мүның өзі ... тән ... ... ... ... да ... етеді.
Отандық бухгалтерлік есепті жетілдіру мен ары қарай дамыту және ХҚЕС
негізіне қарай қолайлы үйлесімді бағытқа салу үшін ... ... ... ... ... қаржылық нәтижесін барынша қарапайым және сөнімді
түрде көрсету;
—мүмкіндікке қарай ... ... ... жағдайын шетелдік
компаниялардың каржылық жағдайы мен салыстыру негізінде үзақ мерзімді
нарықтық қатынастарды ... ... ... ... ... ... қүру ... қолайлы шешім қабылдау.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру мәселелерін талдау
барысында тек қана ... ... ... тән ... ... ... ... басқарушылық есепті ары қарай жетілдірудің
жолдарын зерттеу қажет. Қазіргі ... ... есеп ... ... ... мүның көптеген проблемалары әлі күнге дейін
зерттелмей келеді. Алайда басқарушылық есептің қолайлы ... қүру ... ... ... ... қүрайтындығын білген жөн.
Осы параграфта қаралған мәселелер іске асқан ... ... ... ... есеп ... ... ... болып,
нарықтық қатынастар принциптерінің дамуына өз әсерін тигізбек деп ойлаймыз.
Қорытынды
Республиканың экономикалық даму кезіндегі ел ... алға ... және ... ... ... ... күні құрылыс
өндірістің ауқымын кеңейтіп, көлемін ұлғайтуда. Осы ... ... ... ... ... заиан талабына сай орындалуы шарт.
Талапта орындау мақсатында оның және дұрыс ... ... ... ... ... ... көлемін дұрыс бағалауға жол береді.
Құрылыс өндірістің технологиясын ... ... және ... ... ... ... тән ... Құрылыс өндірісі жермен тікелей байланысты . ... ... өнім сол ... ... ... ... мен құрылыс
техникасымен жаңа обьектіге ауыстырылады. ... күші және ... ... жнрге ауыстыру қосымша шығындарды ... ... ... ... ... жиналып одан кейін ... ... ... бөлінеді.
Құрылыстағы тауардың қатынастар оның өндірістен айырмашылығы ол
өндіріс процесінің басталуына дейін пайда болады. Бұл ... ... ... мекемелердің өндіріс шығндарын көрсеткенде және
инфляциямен өндіріс құралдарына бағаның өсу ... бас ... ... ... ... ... ... елдердің қолданып жүрген халықаралық
бухгалтерлік есеп ... ... және ... ... ... толық
пайдалануға талпыныс жасауда. Демек, нарықтық қатынастарға, барлық меншік
түрін дамытуға және ... ... ... ... ... ... ... басқарудың тиімді механизмін (тетігін)
жасауға біртіндеп өолайлы ... туып ... ... ... ... ... ... де, аудит, талдау жүйесіне де жаңаша
талаптар қойылып отыр.
Қорыта келгенде, ... ... ... ... ... ... ... ЖШС– ның мысалында біз мынадай ұсыныстар
жасаймыз:
Біріншіден, Қазақстан Республикасының ХҚЕС – на ... ... ... өз ... ... бухгалтерлерді ХҚЕС мен
ХБЕС жөніндегі дайындық курстарына бағыттағаны жөн. Себебі, қазақстандық
бухгалтерлік есеп стандарттары мен ХБЕС ... ... ... ... ... ... ... қаржылық эксперт мамандарын жұмысқа алғаны
жөн. Себебі, бұл мамандардың жұмысының шаруашылық қызметіне әсері зор. ... ... ... ...... ... ... мен жеткізушілермен есеп айырысу мәселелерін талдай келе,
кәсіпорынның ... ... ... ... ... Ал осы мәліметтер
шаруашылық басшыларына дұрыс шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Дұрыс
шешімдер ... өз ... ... ... ... арттырады.
Үшіншіден, шаруашылыққа мемлекеттік тілде білім алған мамандар қажет.
Себебі, ... өз ... ... ... жүргізбейді, сондықтанда
бұл мамандардың шаруашылық қызметіне әсері зор.
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... есеп және ... ... заңы № 329-1 24 ... 06 ж / Қаржы, салықтар, бухгалтерлік
есеп сақтандыру бойынша нормативтік актілер ... ... ... Қаржы қаражат 2002ж № 7.
2. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан халқына
Жолдауы. – Астана: Елорда, 2006. – 44 бет.
3. Бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс ... ... ... ... 2006 ... ... қолданылынатын бухгалтерлік есеп счеттарының
жүмыс жоспары. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлінің 22 желтоқсан
2005 жылғы № 426, 427 ші ... ... ... ... ... ... заңы 2003 жыл
13 мамыр № 415-ІІ ҚРЗ.
5. ... Ә. ... есеп ... (оқу ... -Алматы,
1992.
6. Әбдіқалықов Т.Ә. Аудит және бухгалтерлік есеп, Алматы. 2000.
7. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру: (оку ... ... ... ... Ә. ... және қаржылық есеп ... ... ... ... ... Д.О. Аудит негіздері. Алматы, 2005.
10. Балапанова А.Ж.. Аудиттің теориялық негіздері. Алматы, 2003.
11. Байболтаева Н.Ә. ... есеп ... ... ... ... С.Б. ... есеп, -Алматы,.2005.
13. .Байдаулетов М.Б. Аудит. – Алматы, 2004.
14. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп ... ... және ... // ... есеп және ... -1999. -№ ... Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж..Г., Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау. Алматы, 2001.
16. Ержанов М.С. ...... ... Кеулімжанов Қ.К., Әжібаева З.Н. т.б. Қаржылық есеп. Алматы, 2001.
18. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік ... ... ... ... В.К., Ғабдуллин Т.Ғ.,т.б., Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп.
Алматы, 2003.
20. Сәтмырзаев А, Укашев Б. Аудит теориясы6 – Алматы, 2000.
21. Тасмағамбетов Т.А., Әбленов Д.О. ... есеп пен ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудит кезіндегі есеп беру3 бет
Коммерциялық ұйымдардағы шығындар есебі мен аудиті57 бет
Нақты бір ұйымдағы өнім өндірісі шығындарының есебін, оған әсер ететін факторларды анықтап, талдау жүргізу70 бет
Шығындар аудитінің экономикалық сипаттамасы23 бет
Шығындар есебінің аудиті37 бет
Әкімшілік шығындардың есебі және аудиті71 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру туралы31 бет
Макроэкономикалық тепе-теңдіктер7 бет
Құрылыстағы бухгалтерлік есепті ұйымдастыру22 бет
Құрылыстағы бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың теориялық аспектісі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь