Кәсіпорынның шығыны және оның формалары

Жоспар:

1 тарау. Шығындар есебінің негізі.
1.1. Шығындар есебінің жалпы сипаттамасы.
1.2. Өндірістік шығындардың жіктелуі.
1.3. Өндірістік шығындардың есебін ұйымдастыру.

2 тарау. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау.
2.1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың өндірісті басқарудағы ролі.
2.2. Калькуляциялаудың принциптері және оның объектісі.
2.3. Калькуляциялаудың әдістері.
1 тарау. Шығындар есебінің негізі.

1.1. Шығындар есебінің жалпы сипаттамасы.
Шығын – тауарға және жұмысқа төленетін ақша.
« Шығындар қолдағы бардың сатып алуға жұмсалғанын және оны шаруашылық субьектінің балансында актив ретінде көрсетілген, келешекте табыс әкелуге қабілетті қаражаттар » - бұл Г. М. Лисович пен И.Ю.Ткаченконың шығынға берген түсініктемелері. Осымен қатар кәсіби әдебиеттерде осы ұғымның басқалай да трактовкасы ( түсіндірулері ) кездеседі. Мәселен, проффессор Ч.Т. Хорнгерн, Дж. Фостер келесідей түрде тұжырымдайды: « Шығындар – тауарларға немесе қызметтерге төленуі қажет болатын, тұтынылатын ресурстар ( ақшалар )». Тура осындай мазмұндағы анықтаманы кейінірек проф. А.Д.Шеремет және басқа да авторлар берді. Бұл ұғымдардан «шығындар» тұжырымдамасының абстрактілі екені көрінеді. Сондықтан да осы күнге дейін экономикалық әдебиеттерде шығынның анықтамасы бойынша көзқарастардың біртұтастығы жоқ. Отандық тәжірибеде ұқсастығына байланысты «шығындар», «шығыстар», «жұмсалған қаражат» бірдей деп теңдестіріледі және «өндіріс шығындары» немесе «өндіріске жұмсалған шығын» терминдері бір мағынада қолданылады. Соған қарағанда шығын сөзінің табиғаты әр қилы ахуалға байланысты түрлі мәеге ие болатын сияқты. Басқару есебінде шығындар әр түрлі мақсаттар үшін бірнеше әдістермен жіктеледі, яғни шығын бір мағыналы ғана емес. Шығын факторы – шығындардың пайда болуына әкелетін кез-келген оқиғалар не жағдайлар, олар әр түрлі мақсатқа байланысты топтастырылады.
Өндірісті тиімді басқару үшін басшыларға шыққан шығын жайлы ақпарат керек. Шығындарды есептеу жүйесін тиімді құру дегеніміз – шешімдердің типтес топтарын айқындау және оларға сәйкес келетін шығындарды есептеу обьектілерін таңдау.Өндірістік шығындарды әр түрлі негіздер бойынша классификациялауға болады. Кейбір шығындарды өнімнің белгілі бір түріне жатқызса, кейбіреуін білгілі бір өнімге жатқызу мүмкін емес. Шешім қабылдау үшін ақпарат жинау кезінде есепші шығындардың кей түрі шешімнің бір типіне керек болса, екінші типі үшін маңызы жоұ екенін ескеруі тиіс. Өндірістік шығындарды тексеру мақсатына қарай әр түрлі белгілері бойынша классификациялауға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1. «Экономикалық теория курстары». Проффессор М. Н. Чепурин мен
проффессор А.Е. Киселевтың редакциясымен. М: Киров – 1994-ж; 2000-ж.
2. «Саяси экономия». Оқытушыларға арналған оқу-әдістемелік құрал.
А.В. Сидорович, М. Волковтың редакциясымен.
М: МГУ баспасы – 1993 жыл.
3. «Жалпы экономикалық теория (политэкономия)» Оқулық. В.И. Видяпин,
Г. П. Журавлевтің редакциясымен. М: Жоғары мектеп – 1997 жыл.
4. Теориялық экономия. Политэкономия. Жоғары Оқу орындарына арналған
оқулық. Г.П.Журавлев, Н.Н. Мильчаковтың редакциясымен. М: Банктер
мен Биржалар, ЮНИТИ - 1998 жыл.
5. «Жалпы экономикалық теория (политэкономия)» Оқулық. В.И. Видяпин,
Г. П. Журавлевтің редакциясымен. М: ИНФРА – 1999 жыл.
6. «Экономика» С. Фишер, Р. Дорнбуш, Р. Шмалензи.
М: Делодан аударма – 1995 жыл.
7. «Экономикс: проблемы, принципы и политика» (2-том)
К.Р.Макконелл, С.Л.Брю. М: «Республика» - 1992 жыл.
8. «Саяси экономика» Жоғары Оқу орындарына арналған оқулық.
В.А. Медведов, Л.И. Абалкин, О,И, Ожерельев және т.б.
М: Политиздат. – 1990 жыл.
9. «Экономика» оқулық. А.С.Булатовтың редакциясымен.
М: Юрист – 2001 жыл.
10. «Экономика» оқулық. А.И. Архипов, А.Н.Нестеренко, А.К. Большакова.
М: Проспект – 1998 жыл.
11. «Экономикалық теория курстары. Экономикалық теория,
микроэкономика, макроэкономика, айнылыстағы экономика»
Әдістемелік оқулық. Авторлық құрамның жетекшісі – проффессор,
ғылыми қызметкер А.В. Сидорович.
М: М.В.Ломоносов атындағы МГУ. ДИС баспасы – 1997 жыл.
12. «Экономикалық теория» оқулық. В.Д. Камаев. М: ВЛАДОС – 1998 жыл.
13. «Экономикалық теория» А.И.Добрынин, Л.С.Тарасевич. Жоғары Оқу
орындарына арналған оқулық.
М: СПб ГУЕФ және «Питер Паблишинг» баспалары – 1997 жыл.
14. «Экономикалық теория» оқулық. Е. Ф. Борисов. М: Юрист – 1997 жыл.
15. «Политэкономия» Жоғары Оқу орындарына арналған оқулық.
Д.В.Валовтың редакциясымен.
М: ЖАҚ « Бизнес-школа Интел – Синтез» баспасы – 2000 жыл.
16. «Экономикалық теория негіздері» М.А.Сажин, Г.П.Чибриков. 1996 жыл.
17. «Жаңа экономика. Экономикалық білімдер негізі».
С.М.Меньшиков 1999 жыл.
18. «Экономика» ағылшын тілінен аударма.
П.Самуэльсон, В. Нордхауз. 1998 жыл.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі.
Тақырыбы:
Дайындаған:
Тексерген:
Жоспар:
1 тарау. Шығындар есебінің негізі.
1.1. Шығындар есебінің жалпы сипаттамасы.
1.2. Өндірістік шығындардың ... ... ... ... ... тарау. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау.
2.1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың өндірісті басқарудағы ролі.
2.2. Калькуляциялаудың принциптері және оның ... ... ... ... Шығындар есебінің негізі.
1.1. Шығындар есебінің жалпы сипаттамасы.
Шығын – тауарға және жұмысқа төленетін ақша.
« Шығындар қолдағы бардың сатып ... ... және оны ... ... актив ретінде көрсетілген, келешекте табыс әкелуге
қабілетті қаражаттар » - бұл Г. М. ... пен ... ... ... ... ... кәсіби әдебиеттерде осы ұғымның
басқалай да трактовкасы ( түсіндірулері ) ... ... ... ... Дж. ... келесідей түрде тұжырымдайды: « Шығындар –
тауарларға немесе қызметтерге төленуі қажет болатын, ... ... ... )». Тура ... ... анықтаманы кейінірек проф.
А.Д.Шеремет және басқа да авторлар берді. Бұл ... ... ... ... ... ... да осы күнге дейін
экономикалық әдебиеттерде шығынның анықтамасы бойынша ... жоқ. ... ... ... ... «шығындар»,
«шығыстар», «жұмсалған қаражат» бірдей деп теңдестіріледі және ... ... ... жұмсалған шығын» терминдері бір мағынада
қолданылады. Соған ... ... ... ... әр қилы ... ... мәеге ие болатын сияқты. Басқару ... ... ... ... үшін ... ... ... яғни шығын бір мағыналы
ғана емес. Шығын факторы – шығындардың пайда болуына әкелетін кез-келген
оқиғалар не ... олар әр ... ... байланысты топтастырылады.
Өндірісті тиімді басқару үшін басшыларға шыққан шығын ... ... ... ... ... ... құру ... – шешімдердің типтес
топтарын айқындау және ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі негіздер ... ... ... шығындарды өнімнің белгілі бір түріне
жатқызса, кейбіреуін білгілі бір ... ... ... ... ... үшін ... жинау кезінде есепші шығындардың кей түрі ... ... ... ... ... типі үшін маңызы жоұ екенін ... ... ... ... мақсатына қарай әр түрлі белгілері ... ... ... бойынша:
Нақтылай.
Жоспарлы немесе болжамды.
2. Өндірістің көлеміне байланысты:
Ауыспалы.
Тұрақты,т.б.
3. Орташаландыру дәрежесі бойынша:
Жалпы.
Орташа.
4. Басқару тәсілдері бойынша:
Өндірістік.
Коммерциялық.
Әкімшілік.
5. Өзіндік ... ... ... ... ... ... кезеңге шығындарды реттеу және жинақтау.
Өнімге.
Кезеңге.
«Шығындар» ұғымына өндіріс шығындарының пайда ... ... ... ( материалдар, ақшалай қаражаттар ) ... ... ( ... ... ) енеді. «Шығындар» ... ... ... ... ... ... Қаржы саласындағы
стандарттары бойынша «Шығыстар» - ... ... ... ... ... ... жағдайында табыстың азаюы, сондай-ақ капиталдың
кемуіне әкелетін және соған сәйкес қосымша міндеттемелердің пайда болуы.
«Шығындардың» ... ... ... үшін , оны үш ... ... Біріншіден, шығындар ресурстардыпайдаланумен анықталады.
Екіншіден, шығындар ақшалай өлшеммен көрсетіледі, сөйтіп ... ... ... ... шығындар кез-келген бөлімшенің
қызметі, өнімді өндіру, түрлі қызметтердің іске асырылу жайын (мақсатын)
салыстырады. Осыдан ... ... ... ... ... бір ... мақсаттарға ақшалай (кейде натуралды не материалды емес) көріністе
ресурстарды пайдалану деңгейін көрсетеді. «Шығындарды» есепте көрсету соңғы
өнім ... ... ол ... жету ... ретінде көрінеді. Икемді
шығындар әр түрлі өндіріс көлемінде «өздерін ... алып ... ... ... ... шығын – пропорционалды, прогрессивті немесе
дегрессивті түрде ... ... ... ... көре тұра ... ... еңбектерде «шығынның әрекеті (қылығы)» деген
термин өте жиі ... ... ... ... динамикасы
(қарқыны) туралы айту қабылданғанмен, «шығынның әрекеті (қылығы)» термині
тек қарқынды ғана емес, сондай-ақ осы ... ... ... ... ... қалыпты жағдайын көрсететін өте ... ұғым ... ... ... үшін іскерлік белсенділік пен өндірістік қызметтің
деңгейлеріне тәуелді ... ... ... ... өзгеретінін
көрсету өте маңызды роль ... ... ... ... ... келесідей мәселелер туады:
- Келесі жылға өндірістік қызметтің қандай түрін жоспарлау керек?
- Сатылатын тауарлардың көлемінің өсуіне байланысты сату ... ... ... Өнімді сатумен айналысатын қызметкерлердің еңбегіне ақы ... ... ... ... комиссиондық сыйақы, жалақы немесе ... Өнім ... ... ... үшін ... құрал-жабдықтар сатып алу
керек пе?
Мұндай құбылыстарды (обьектілерді) ұғыну үшін осы немесе басқа белгілері
бойынша ... ... ... ... ... ... көп ... сайын оның зерттелу деңгейі де
жоғары болады. Бұл өз кезегінде объектінің басқарушылық ... ... ... ... көптігіне байланысты эталон
ретінде олардың қандай да бір түрін бөліп алу қиындық ... ... ... ... ... ... ... шығындар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін оларды ғылыми негізде
жіктеудің үлкен мағыналық мәні бар.(1-кесте)
1.Кесте.
Топтастырылатын белгілеріне байланысты ... ... ... ... ).
|№ | Жіктеу белгілері ... ... |
|1 ... ... ... ... және ... |
|2 |Өнімнің өзіндік құнына енгізу (қосылу) әдісі|Тікелей және жанама |
| ... | |
|3 ... ... өзгерісіне қатысы бойынша |Айнымалы және тұрақты ... ... ... және ... ... ... ... үшін
басқарушы есебінде реттелетін және реттелмейтін шығындар тобы да ажыратылып
көрсетіледі.
1.2. Өндірістік шығындардың ... ... ... ... ... ... ретінде шешімді
қабылдайтын және оның зардаптарын анықтайтын процеске қатысады. Дұрыс ... үшін оның ... ... мен олжаға жетелейтінін білу қажет.
Шығындарды жіктеудің мақсаты – жалпы массадан тек релевантты шығындарды
бөліп ... ... ... ықпал етуге болатын бөлігіне ... ... ... деп – тек ... ... барысында ғана өзгеретін
болашақ шығындарды ... ... ... ... ... ... басшының алдында тұрған нақты мәселелерге тәуелді болып келеді.
- Бірінші бағыт – жай өндірістік есеп, оның ... ... ... ... табыс (қызметтерден, тасымалдаудан, сатудан) және
өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік ... ... үшін ... ... және ... ... есептік мәліметтерді алу;
- Екінші бағыт - өзіндік құн туралы есеп берулер мен ... ... ... ... ... ... шығындар деңгейімен айналысатын
(цехтардың, өндірістердің, шектеулі серіктестіктердің) басшыларды
керекті ақпараттармен қамтамасыз ... ... ... – шығу ... ... ... ... мен реттеу
мақсатында шығындар және жауапкершілік орталықтары ... ... ... сай жасалынған шығындардың жіктемесі (мүмкін ... ... | ... ... ... ... ... ... | ... және шығатын; тікелей және|
|есептеу, қорлардың құнын және ... ... ... ... ... ... бағалау |(өндірістік) және есептік кезең |
| ... бір ... және |
| ... ... және бір жолғы. |
|Шешім қабылдау және жоспарлау | ... ... ... және |
| ... бағалау кезінде есепке |
| ... және ... ... |
| |жоқ ... ... |
| ... ... ... және |
| ... ... және жоспарланбаған|
|Бақылау және реттеу ... және ... ... ... ... сәйкес есепті жүргізу – отандық
өндірістік ... ... жаңа ... ... ... ... және ... өндірісті басқару жүйесінде басқарушы
есебінің (оның ... ... ... ролі ... ... ... шығындарды топтау «Негізгі өндіріс» шотында аяқталған
көрініс бойынша бейнеленеді, ... осы ... ... ... әрбір өнім (қызмет пен жұмыс) түрлерінің өтеуі жөнінде,
оларда қабылданған шешімнің тиімділігі және қабылданатын шешімнің табыс пен
шығыс деңгейіне ... ... ... ... болмайды. Көп жағдайда осы
мәселелерді шешу –
Қолданылған шығындарды топтастырумен анықталады. ... ... ... ... өндірістік шығындар туралы
ақпараттарды талдау және ... ...... қызметте есепті
ұйымдастырудың басты қағидасы болып табылады.
1.3. Өндірістік шығындардың есебін ұйымдастыру.
Өндірістік шығындар есебінің ... ... ... шығындар туралы
ақпараттардың қозғалысы көрсетілген.
|Материалдар шоты. |Негізгі ... ... ... өнімнің өзіндік |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... |Нақты |Нормативтік |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... құны |бойынша |өзіндік құны |
| | ... ... ... |бойынша |
| | ... ... ... ... |
| | ... | ... ... (тауар).|
| | | | | ... ... | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | ... ... төлеу бойынша есеп айыру |Көмекші өндіріс шоты. ... | ... ... ... |Өзіндік құны |
| | ... ... ... негізгі |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | | ... |
| | ... Есеп |
|Зейнетақы қоры. ... ... ... 930, ... ... ... бойынша есеп |904, 924,т.б. ... т.б. ... ... | ... ... |
| | ... |
| ... ... ... ... |Шығындарды ... ... ... |(статьялар) |бөлу (тарату).|жұмсалған ... ... ... | ... ... ... |ағымдағы | ... |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... ... туралы қызу пікірталастың арқасында
шығындарды анықтаумен қатар, онық ... ... да ... ... есеп тәжірибесінде Шаруашылық Серіктестіктерінің шығындарын
тиімді басқаруға жаңа тәсірдерді тағайындау мен ... ... және ... ... ... ... ... жатыр.
« Шығындар есебінің жалпы қабылданған мәнін анықтау – белгілі бір ... ... ... ... ... (натуралды және құндық
көрсеткіштер) арқылы жабдықтау, ... ... ... өнімін сату,
дайын өнімдердің өзіндік құндарын қалыптастыру, ... ... ... ... талдау бойынша Шаруашылық Серіктестігіндегі өтіп жатқан
процестерді ... ... ... іс - ... ... ... көрініс ШС басқаруға қажет толық ақпаратты алуды және ... ... ... ... ... ... ... дамыған өндірістік есеп теориясы мен басқару және бастапқы даму
жағдайында ... ... ... ... ... ... ... бойынша, техникалық жағынан бәрі өндіріс шығындарының есептік
мәнін анықтау ... ... ... ... ұйымдастыруға немесе
өндіріс шығындарын есе трансформациялау әдістерінің түрлі бағыттарын қамтуы
керек. ... ... ... ... ... ... ... нақты алғышартын жасайды. Басқару процесіне кері ақпараттық
ағын ретінде есеп тек шындықты (нақтылықты) ғана көрсетіп ... ... ... үшін ақпаратты дайындайды, демек мұндай есептеу жүйесі
өзіндік құнды басқарудың ... ... ... ... ... тарау. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау.
2.1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың өндірісті
басқарудағы ролі.
Калькуляцияның мәнін ... біз оның ... ... ...... ... басшының бағдарламасын дайындау мен жетілдіру және де
қолданыстағы ... ... ... ... ... мен ... өткізу болып табылады.
Қазіргі кезде келькуляциялаудың (немесе калькуляциялық ... ... ... ... ... орталықтарында
қабылданған жоспарлардың орындалуын бақылауда жатыр. Ол өзіндік құн бойынша
жоспарлы тапсырмалардан ауытқулардың себептерін талдау үшін ... ... ... ... ... ... ... кезектегі
жоспарлау үшін: жаңа техниканы енгізудің экономикалық тиімділігін негіздеу,
қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жүргізу, кәсіпорынның реконструкциясын және ... ... ... Калькуляциялау нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... да ... қызметтерін пайдалану
тұрады деп шешім қабылдауға ... ... ... ... мен шығындар есебінің техникасы мен
әдістемесінің барлық айырмашылықтарына қарамастан, ... ... ... ... «шығындар-өндіру-табыстар» қағидасын жүйелі түрде
жүзеге асыруға негізделген. Бұл процес өзіндік ... ... ... яғни өндірістің тиімділігін анықтауға, ... ... ... ... ... үнемдеу резервтерін іздестіруге
бағытталған.
ШС ... ... ... ... процесі негізінен келесі
кезеңдерден тұрады:
• калькуляциялау мен ... ... ... ... ... ... бастапқы шығындарды ... және ... ... ... ... өзіндік құнын анықтау;
• Жанама өнім мен өндіріс қалдықтарын бағалау;
• Аяқталмаған өндірісті бағалау;
• Дайын өнім мен аяқталмаған өндіріс шығындарының арасын ... өнім ... ... ... есептеу.
Шаруашылық субъектілерінде калькуляциялау процесі өнімді сату мен
өндіріс шығындарының есебін және жоспарлаудың жалпы әдістемесін ... ... Ол ... өзіндік құнын есептеудің әдістемелі
біртұтастығын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... үшін бар мүмкіндіктерді
пайдалануды, сондай-ақ кәсіпорынның да және оның ... ... ... да ... да бағалауды талап етеді.
Ондай қағидалар болып мыналар саналады:
• ғылыми негізделген өндіріс шығындарының жіктемесі;
• шығындар ... ... ... және ... ... Жанама шығындарды тарату әдістерін таңдау;
• Кезеңдер бойынша шығындарды айыру;
• өзіндік ... ... ... ... әдістерін
таңдау.
Бұл қағидалар жекелеген кәсіпорындарда өндірістің ерекшелігі мен ... ... ... отырып айқындалады.
ШС-де болатын калькуляциялау процесінің негізгі міндеттері:
• жекелеген өнім (жұмыс, қызмет) ... ... ... ... анық есептеу;
• шығындар нормативтері мен әрекет етуші нормаларды сақтау және өзіндік
құнның деңгейіне бақылау жасау;
• Өнімдердің ... және оның ... әсер ... ... ... алынған нәтижемен салыстыру жолымен, кәсіпорынның ... ішкі ... ... да (өндіріс, цех, бөлімше,
бригадалар ) жұмыс ... ... ... ... ... төмендететін резервтерді анықтау және
пайдалану.
Өнімнің өзіндік құнын ... мен ... ... ... деп ... ... бірлігін есептеу үшін қолданылатын
әдістер жүйесін айтады.
Шығындар есебі әдістерінің жіктелуі:
1) Өндірістік процеске қатысуы бойынша:
- тапсырыстық;
- процестік ... жай ... ... жай, көпсатылы жай);
- баптары бойынша; кешенді.
2) калькуляциялау объектілері бойынша:
- өнім (бұйым, тауар, қызмет, жұмыс);
- процесс;
- бөлініс;
- тапсырыс.
3) ... ... ... ... нақты;
- нормативті;
- жоспары (болжамды).
Экономикалық әдебиеттерде, «Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың толық
әдісі» ... ... ... ... бар. Сонымен бірге шын мәнінде,
«калькуляциялаудың нақты әдісі» ... де ұғым жоқ, ол ... ... Ал типтік әдіс үшеу- тапсырыстық, процестік, нормативтік. Толық
сөзі тек шығындарды сіңіруді (тарату) білдіреді, бірақ ол да ... ... ... ... әдісі не нақты, не ... ... де бір ... ... ... осы «будандастырылған» әдіс
басшының ұсынысымен ғана жасалынады. ... ... ... сөз ... қағида ғана, яғни ол өзіндік құнның толық есебі, шығындарды ұтымды
басқару үшін және ақпараттық деңгейін ... үшін ... ... келгенде, калькуляциялау трансферттік бағаны жасаудың негізі болып
табылады. Трансферттік бағаны қалыптастыру мәселесінің айрықша өзекті екені
баршаға белгілі, ол тек ШС ... өз ... ... ... ... бар ... ғана іске ... Бұл жағдайда дұрыс трансферттік бағаны
қалыптастыру ұйымның жалпы қаржылық ... ... ... ... Егер ... ШС ішінде толығымен өз қажетіне жұмсалса, онда трансферттік баға ШС
ішкі бөлімшелерінің арасындағы шаруашылық байланыстарын қамтамасыз ету ... ... баға ... ... табылады, демек бұл кезде ол ұйымның
түпкі нәтижелеріне әсер етпейді.
Өнімнің (жұмыстың, қызметтің)өзіндік құнын калкуляциялауды шартты түрде ... ... ... ... кезеңде жалпы шығарылған барлық өнімнің
өзіндік құны есептелінеді, екіншісінде - әрбір өнім бойынша ... ... ... ... тарату») , үшіншіде - өнім (орындалған жұмыс не
көрсетілген қызметтің) бірлігінің өзіндік ... ... ... ... ... деді Ф.П.Васин – ол жалпы шаруашылық субьектісі
бойынша да , ... ... мен оның ... ... да ... ... ... байланысты шығындарды есептеп шығару» деп түсінджіреді.
Шын мәнінде калькуляциялау процесі күрделі болып ... ... ... ... Осыдан келіп, шығындар есебі мен өнімнің ... ... ... калькуляциялау әдісінің бөлінбейтіндігін және
ажыратылмайтындығын ... ... ... ... негізгі өндірістің
шығындары таратылады, ... соң ... ... ... Бұл ... ... ... түседі, өйткені өзара
көрсеткен қызметтерді ескере отырып есептеу қажет.
Шығындар есебі мен ... ... ... ... ... өндірісте
де алмасуы мүмкін. Мысалы қайта өңдеу ... ... ... ... ... (өңделеді) жартылай фабрикаттардың өзіндік құны
калькуляцияланады, сосын бұл екінші ... ... ... ... ... және ... кейін екінші бөліністе жартылай
фабрикаттардың өзіндік құны калькуляциялануы ... ... ... ... ... мен ... бұл кезде өндірістік есептің мәліметтері қолданылады, сосын
алынған ... саны ... ... ... соң ғана өнімді нақтылы
өзіндік құны бойынша бағалау аяқталады. Яғни калькуляциялаудың ... ... ... ... ... ... ... қойылған
шаралары бойынша жүргізіледі.
Сөйтіп, калькуляциялаудың түпкі нәтижесі калькуляцияны жасау ... ... ... ... халықаралық тәжірибеде :
сметалық, нақты (қорытынды) және жоспарлы ... ... ... ... тапсырысты алғанға дейін және өндірісті бастамай тұрып
жасалады. Бұл шығындарды бағалау ... ... ... ... ... ... ... клиенттердің
сұранысы бойынша немесе жекелеген тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін өндірістерде
сметалық калькуляциясы ұсыныс бағаларын анықтау үшін, сондай-ақ ... ... бас ... ... ... үшін ... Келісім-шарттар
бойынша тиісті дайындықтар жасау үшін, яғни жиыфнтық шығындарсыз – ... ... ... ... ... және оның негізінде бағаның төменгі
шегін есептеуге болады.
Қорытында калькуляциясы негізінен өндіріс процесі аяқталған соң жасалады
және онда өнім ... ... ... барлық нақты шығындар
көрсетіледі. Бірлі – ... жеке ... ... ... ... қорытынды калькуляциясы сметалық пен орындаудан ... ... үшін ... Одан ... ... ... – болашықта ұқсас тапсырыстар бойынша сметаларды жасау үшін
нысана ретінде пайдаланылады.
Жоспарлы калькуляция ... ... ... ... өнім ... ... ... (тура) келетіндер алдын-ала есептелінеді.
Қажетті ақпараттар ШС –дегі жоспарлы шығындар жүйесінің ... ... ... ... ... ... өнімнің
спецификациясы, қажет материалдар саны (көлемі, мөлшері) , технологиялық
процестердің графигі және т.б. ... ... ... ... ... ... ... калькуляцияны жасау стандартты, сериялық
өндірісте іске асырылады. Бірлі –жарым ... ... ... істейтін
өндірісте мұндай калькуляциялар қолданылмайды, өйткені қажетті мәліметтер
белгілі-бір жоспарлы кезеңге емес, жекелеген ... ... ... ... ... ... жоспарлыдан айырмашылығы
көрінеді.
Жекелеген тапсырыстың сметалық калькуляциясы белгілі-бір кезге жасалады,
ал жоспарлы калькуляцияда белгілі-бір кезеңде ... өнім ... ... ... ... ... калькуляция мәліметтері
бойынша мезгіл ішінде ... және ... ... ... өнім ... ... ... шығындардың қорытынды
калькуляциясы әрбір өнім түрлеріне жасалынады.
Сөйтіп, өзіндік құнды калькуляциялау өндіріс шығындарын шоғырландыру мен
оларды дайын ... ... ... ... принциптері және оның обьектісі.
«Триумф - Ач» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі қолданымдағы Қазақстан
Республикасы Азаматтық Кодексіне (жалпы ... және 22 ... 1998 ... ... және ... ... бар серіктестіктер
туралы» Қазақстан Республикасы Заңының негізінде коммерциялық қызметтен
табыс алу үшін ұйымдастырылады.
«Триумф-Ач» ... саны ... ... және бір ... құны 60 мың рет ... ... ... шағын
кәсіпкерлік субьектісі болып табылады.
Серіктестіктің құрылтайшылары:
1. ҚР ...... ... ... жеке куәлік № 011554433, ҚР
ІШ-де 09.10.2000 ж. Берілген. Тұратын ... ... ... ауданы, Тараз қаласы, Ташкентская көшесі 324.
2. Ресей Федерациясының азаматы – Чжен ... ... ... ... ... Андижан облысы, Бозск акиматының ішкі істер бөлімінен 1993
ж. 16.07. берілген. ... ... ... ... ... Локомотивная көшесі, 1-а үй.
Серіктестіктің мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, ... ... ... 273 үй, 52 пәтер. «Триумф-Ач» өзінің аты жазылған
дөңгелек мөрі мен ... ... ... ... ... ... ... тауарлармен және қызмет
көрсетумен толықтыру және пайда табу.
Серіктестік қызметінің негізгі түрі:
➢ Көтерме және бөлшек сауда.
... ... ... ... ... ... Халық тұтынатын тауарларды өндіру, сатып алу, сақтау және ... ... ... ... ашу, сондай-ақ делдалдық сауданы
ұйымдастыру.
➢ Заңдарға сәйкес келетін ... ... ... ... ... тауарлар және тамақ өнімдерін өндіру және сату.
➢ ҚР заңдарында тиым салынған қызметпен: ойын және шоу ... ... ... ... ... калькуляциясы – өнімді арнайы тапсырыс бойынша
орындау немесе уникальды (өте сирек) ... ... ... ... ... бірлігінің орташа емес, тек қана дербес (индивидуальды) өнім
бірлігінің өзіндік құны туралы ... ... ... Шығындардың бұл
тәсілінде өндірістік материалдар (1), ... ... (2), ... (жанама) шығыстар (3) әрбір индивидуалды
тапсырысқа (П) немесе өнімнің ... (І) ... / (1+2+3) – П ... Бұйымның өзіндік құнын анықтау кезінде ... ... ... ... осы тапсырыс бойынша дайындалған өнім бірлігінің
санына бөледі.
Осы тәсілдің кейбір ерекшеліктері:
➢ Барлық шығарылған шығындар туралы ... ... ... жеке ... ... мен дайын өнім партияларына жатқызу;
➢ Уақыт аралығындағы ... ... ... ... ... шығындарды
шоғырландыру;
➢ Тек бір ғана шоттарды жүргізу «аяқталмаған өндіріс» (батыс есебінде
барлық өндірістік шығындарды жинақтау «аяқталмаған өндіріс» ... Осы шот ... ... тапсырыс бойынша шығындар
есебінің жекелеген карточкаларын енгізуді ұғындырады.
Тапсырыс бойынша ... ... ... ... тапсырысты
калькуляциясы) өте жай процедура болып табылады, өйткені ол нақты физикалық
өндірістік процеспен салыстыруға ... ... ... бойынша
шығындар калькуляциясы ... ... ... ... мәліметтерді өңдеу, нәтижелерді салыстыру және бақылау бойынша
жұмыстарының едәуір үлкен көлемін талап ... ... ... мынадай әр түрлі ... кең ... ... ... ... Автокөліктерді жөндеу шеберханаларында;
❖ Тапсырыс бойынша жиһаз өндіруде;
❖ Кітаптар шығаратын басылымдық, ... ... ... ... ... барлық келтірілген процестерді дискретті жұмыс деп санауға ... олар ... ... ... ... ... мен аяқталуы
белгіленіп қойылған. Осыдан әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... ал ол өнімді шығаруға
кететін шығындарды топтастыру мен локализациялау арқылы анықталады.
Тапсырыстар ... ... ... ... ... (құжаты)
болып, белгілі бір өндірісте немесе ... ... ... ... әрбір жұмыс түрі үшін арналған карточкасы (немесе
тапсырысты ашу, наряд-тапсырыс) саналады. ... ... ... ... ... ... ... элементтері жазылады: запастан
(қордан) алынған материалдар, пайдаланылған жұмыс күштері, басқа топтардың
жұмыстары және көп ... ... мен ... да ... құрал-жабдықтары
пайдылынуға кеткен тұрақты шығындар. Жұмыс ... ... олар ... ... ... ... онда оның әрбір құн бойынша
жасалған шығындардың әр ... ... ... беріледі.
Сонымен кез-келген өндірістік жүйеде белгілі бір физикалық ... ... олар ... ... жүйеге келіп түседі. Шығындарды калькуляциялау
кезінде бұл ... ... ... деп ... ... де ... ... әрқашан табыс әкелмесе де, ол міндетті түрде анықталуы
және тіркелуі тиіс, демек ... ... ... ... ... жоспарлау міндетті түрде шығындардың
негізгі ... атап ... ... ... ... ... ... білімін, бухгалтерлік қабілетін, әр түрлі айнымалы мен тұрақты
шығындарын ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болады (материалдардың белгілі
бір күндерінің шығындары, жұмыс күшінің біліктілік деңгейі және т.б.) ... ШС ... әр ... ... ... жұмсалады.
Шығындардың осы типін суреттеуде үлкен бір ... ... ... ... шеберханаға келіп түскенде оған бірнеше данада ... ... Осы ... ... бір ... ... болады, ал екінші бөлігі жұмыстардың
дың ... ... ... ... ... ... ... келіп түссе, механик қажетті диагностикалық
тексерулерді орындайды, сосын жөндеуді немесе техникалық қызмет көрсетуді
бастайды. Осы ... ... ... ... ... қосалқы
бөлшектерді, майлау материалдарын және т.б. заттарды алады. ... ... екі жазу ... ... ... ) карточкасына кредиттік жазулар жазылады, онда осы
субьектінің қорлар есебінің ... ... ... қосалқы
материалдар мен басқа да нақты деректер ... ... ... ... ... жазылады, онда осы жұмыс барысында
қолданылған элементтер саны көрсетіледі (сөйтіп ... ... ... инженердің осы жұмысқа жіберген уақыты да екі жазу түрінде: біреуі —
оның күнделікті жұмыс карточкасына, екіншісі — ... бір ... ... ... ... ... жұмыс карточкасында көрсетіледі.
Шығындардың тапсырысты калькуляциялау процедурасы жұмыс ... ... ... ... есептік жүйеде шығындар элементтерін
де, жұмыс ... да ... ... және ... ... ... енгізуге болады — яғни ... ... ... ... ... ... терминалы
арқылы да іске асырылуы мүмкін.
Бірақ, ақпаратты енгізу әдісіне қарамастан, «интелектуалды» ... ... және ол ... ... ... ... ... Мұндай арнайы дайындалған картойка ... ... ... ... ... ... бақылау үшін қажет. Сонымен
идеалды ... ... ... ... ... ... тізімдерін және
шығындардың жіктелуін көрсетеді.
Демек, бұл әдістің мәні мынада: өндірістің ... ... ... тәуелді болып келеді, яғни тапсырыстың түсуімен анықталады,
содан соң ... ... ... ... ... ... ... (негізгі материалдар шығындары және ... ... ... ... ... тапсырыстарын жекелеген
калькуляциялық баптары бойынша белгіленген кескінде ... ... ... ... ... болу ... ... ескеріледі және белгіленген
бөлу (тарату) базасына (ставкасына) сәйкес жекелеген тапсырыстардың өзіндік
құнына енгізіледі.
Осы әдіс ... ... ... ... ... ... ... обьектісі болып табылады, оның нақты ... ... ... деңгейімен анықталады.
Тапсырыс әдісі бойынша материалдарға, еңбекақы және үстеме шығындарға
байланысты нақты ... ... ... ... Осыф
жазулардың бухгалтерлік регистрлерде жазылуы мен мәнін ШС — ... ... ... да, ... ... да есептеу үшін, ШС-нің
активті «Материалдар» шоты ... Бұл ... ... бойынша
материалдардың қоймаға келіп түсуі мен сатып алынғандары, ал кредит бойынша-
өндіріске босатылған материалдардың шығысы көрсетіледі.
ШС 45600 ақша ... (а.б.) тең ... ... ... ... ... материалдар алды делік.Өзіндік құн ... ... ... ... ... алынады.
«Материалдар»
45600.
«Төленуі тиісті шот немесе касса» ... ... ... ... шот немесе касса» ... ... ... ... ... ... талап бойынша
94000 а.б-не негізгі материалдар және 4800 а.б-не көмекші материалдар
босатылады. Босатылған негізгі материалдар құнын ... ... ... ... ... ... және осы заматта тапсырыс
карточкаларына 16 Ғ - 51900 а.б. және 23 Н - 42100 а.б. ... ... ... ... ... шотына жатқызады.
«Негізгі өндіріс» немесе «Аяқталмаған өндіріс» 94000.
«Үстеме ... ... және ... әкімшілік персоналдарына
есептелген еңбекақы үш ... ... ... Ең ... ... және оған ... салықтардың жалпы мөлшерін, яғни берешегі
мен борышын жазады.
«Еңбекақы»
120000.
«Салық бойынша ... ... ... ... ... ... ... берешегі» 120000 – (6360 + 16000) 97640.
Тиісті еңбекақы чек бойынша төленсе:
«Еңбекақы» бойынша берешегі ... ... ... да есебі «Материалдар» ... ... ... ... ... ... ... жатқызылады.
Цехтардың және басқа да бөлімшелердің басқару персоналының еңбекақылары
сияқты шығындардың ... ... ... ... ... шығыстар»
шотына ... ... ... «Аяқталмаған өндіріс» ... ... ... ... ... ... ... ... карточкаларына ІБР – 66000 а.б.
және 23 Н – 16000 а.б. тіркейді. ... ... ... ... ... ... мынадай болды делік: электр энергиясына
төленген ақы – 9100 а.б, құрал-жабдықтарды ұстау мен ... 8400 ... ... ... ... – 1600 ... төленген шығындар:
«Үстеме шығыстар» ... ... шот ... ... ... ... нормативтік коэфициенттердің көмегімен есептен
шығарылады. Үстеме шығыстарын негізгі өндіріске жатқызу үшін, өндірістің
жұмысшыларының тікелей ... 85 % ... (шын ... ол 84,39 ... (26400 + 3800 + 4800 ) / ... ... ... «Аяқталмаған өндіріс» 69700 (69200).
«Үстеме шығыстар» (есептеп шығарылып
«Негізгі өндіріске жатқызылғаны) 69700 ... ... үш ... ... ... 16 Ғ – 56100 а.б.
(0,85*66000 а.б.) және 23 Н -13600 а.б. ... а.б.) ... ... өнім ... өнім ретінде қоймаға түседі де, ол «Дайын
өнім» шотының дебетінде көрсетіледі. Тапсырыс орындалғаннан кейін тапсырыс
карточкасы ... ... оның ... ... ... ... ... аяқталды, оның құны 194000:
«Дайын ... ... ... ... ... ... жүргізуші субьект сатып алуға 16 Ғ тапсырыстағы 11 бұйымнан
10 бұйымды ғана тиеп жөнелтті. Оларды өндірудің өзіндік құны – 176364 ... ал ... ... ... 260000 а.б. құрады.
«Алынуы тиісті шот немесе касса» ... ... ... ... ... құны ... ... беру кезеңінің аяғында «Үстеме шығыстар» және «Есептен шығарылған
үстеме шығыстар» шоттары бойынша түпкі нәтижесі (қалдығы) ... ... ... соң жабылады ( ҮШ – нормативті коэффициенттеріне сәйкес
есептеу мәліметтері бойынша).
Оның ... 500 а.б. ( ... ) ... ал бұл ... ... ... шығындары «Өткізілген өнімнің өзіндік құны» шотының
кредитіне жатқызылады, яғни өзіндік құн осы ... ... ... ... де үстеме шығындар ... емес ... ... ... ... ... ... шотындағы қалдық «Үстеме шығынтар»
шотындағы қалдықтан аз болған жағдайда) онда айырманы «Өткізілген ... ... ... ... ... жазу ... бұл таратылған айырма (500 а.б.), ... ... ... айтарлықтай болса, онда ол ... ... ... ... » ... және
сатылған өнімнің өзіндік құнына 173598х0,0018855369 = 327 ... ... ... әдіс кезінде өнім бірлігінің өзіндік құнын анықтаудың
өзіндік біршама ... бар. ... ... ... ... ... жинақталады. 16 Ғ тапсырысқа жұмсалған шығынның ... құны 194000. Ал ол 11 ... ... ондағы өндірген өнім
бірлігінің ... құны 17636,36 а.б – не тең (194000 ... ... ... байланысты болғандықтан, оған
түзетулер (корректировкалар), яғни өндірілген өнім бірлігі ... ... (500:11) ... ... сөйтіп сатылған өнімнің біраз өзіндік
құны 17590,91 а.б – ін ... ... ... ... ... ол ... ... орындалған
жекелеген өндірістік тапсырыстар арасында жанама шығындардың (амортизация,
жал алу ақысы, жарақтандыру және ... ... т.б.) ... ... ... пайда болады. Атап айтсақ, тапсырыстың
бағасын жоспарлау, ... ... мен ... ... ... келісім-шарттың орындалуы туралы шаралар, жұмыс барысында жаңадан
пайда болған мәселелермен толықтырылып отырылуы керек.
Осы мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... ... күтуді орынды деп есептейді және сосын, есепті кезеңдегі
жанама ... ... ... ... соң, оны ... ... ... Бірақ, мұндай шешім қазіргі басшыны және тіптен тапсырыс
берушінің өзін ... екі ... ... ол үшін ... ... ... (бюджет ставкаларын ... ... ... ... ... ... тарату керек деп есептейді.
Бірақ, арнайы әдебиеттерде ... ... ... ... қатысты теріс ... де жоқ ... ... ... ... ... ... М. Н. Чепурин мен
проффессор А.Е. Киселевтың редакциясымен. М: Киров – 1994-ж; ... ... ... ... ... ... құрал.
А.В. Сидорович, М. Волковтың редакциясымен.
М: МГУ баспасы – 1993 ... ... ... ... ... ... В.И. Видяпин,
Г. П. Журавлевтің редакциясымен. М: Жоғары мектеп – 1997 жыл.
4. Теориялық экономия. Политэкономия. Жоғары Оқу орындарына ... ... Н.Н. ... ... М: ... Биржалар, ЮНИТИ - 1998 жыл.
5. «Жалпы экономикалық теория (политэкономия)» Оқулық. В.И. Видяпин,
Г. П. Журавлевтің редакциясымен. М: ... – 1999 ... ... С. Фишер, Р. Дорнбуш, Р. Шмалензи.
М: Делодан ... – 1995 ... ... ... ... и ... ... С.Л.Брю. М: «Республика» - 1992 жыл.
8. «Саяси экономика» Жоғары Оқу орындарына арналған ... ... Л.И. ... О,И, ... және ... ... – 1990 ... «Экономика» оқулық. А.С.Булатовтың редакциясымен.
М: Юрист – 2001 жыл.
10. «Экономика» оқулық. А.И. Архипов, А.Н.Нестеренко, А.К. Большакова.
М: Проспект – 1998 ... ... ... ... Экономикалық теория,
микроэкономика, макроэкономика, айнылыстағы экономика»
Әдістемелік оқулық. Авторлық ... ...... ... А.В. ... ... ... МГУ. ДИС баспасы – 1997 жыл.
12. «Экономикалық теория» оқулық. В.Д. Камаев. М: ВЛАДОС – 1998 ... ... ... ... ... ... ... арналған оқулық.
М: СПб ГУЕФ және «Питер Паблишинг» баспалары – 1997 ... ... ... оқулық. Е. Ф. Борисов. М: Юрист – 1997 жыл.
15. «Политэкономия» Жоғары Оқу орындарына арналған оқулық.
Д.В.Валовтың редакциясымен.
М: ЖАҚ « Бизнес-школа ...... ... – 2000 ... «Экономикалық теория негіздері» М.А.Сажин, Г.П.Чибриков. 1996 жыл.
17. «Жаңа экономика. Экономикалық ... ... 1999 ... ... ... ... аударма.
П.Самуэльсон, В. Нордхауз. 1998 жыл.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Фирманың маркетингтік жүйесінің программалық жабдығын құру80 бет
Тауарларды қажетті орнына жеткізіп беруші шағын фирма үшін автоматтандырылған есептік жүйе құру74 бет
Цех бөлімінің өндірістік қуатын есептеу14 бет
Автокөлік тасымалдаудың техникалық сенімділігін қамтамасыздандыру48 бет
Автокөлікпен тасымалдау жүйесі54 бет
Азияның өзендеріне жалпы сипаттама21 бет
Активті қуаттың минимум шығыны бойынша АО «ЖРЭК» 220-220 кВ Қарағанды тораптарындағы режимдерді оңтайландырудың есептеулері47 бет
Алдын ала қыздырылған мұнай және мұнай өнімдерін айдау10 бет
Алматы қаласы, Бостандық ауданында орналасқан автотұрағы бар 9 қабатты бизнес орталығының ғимараты14 бет
Араластыру әсерін есептеу әдістері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь