Химия пәнінен зертханалық жұмыстар жинағы

1. Кіріспе 4
2. Қауіпсіздік техника ережелері 4
3. Жұмысты орындау және есеп беру реті 5
4. Зертханалық жұмыстардың мазмұны 6
№1 зертханалық жұмыс. Бейорганикалық қосылыстардың
негізгі кластары 6
№ 2 зертханалық жұмыс. Химиялық кинетика және химиялық
тепе.теңдік 10
№ 3 зертханалық жұмыс. Ерітінділердің қасиеттері 15
№ 4 зертханалық жұмыс. Электролиттік диссоциация 18
№ 5 зертханалық жұмыс. Металдар коррозиясы 22
№ 6 зертханалық жұмыс. Көмірсутектер.Алкандар және
алкендер 27
№ 7 зертханалық жұмыс. Спирттер. Бір және көп атомды
спирттер 32
№ 8 зертханалық жұмыс. Карбон қышқылдары. Бір негізді карбон
қышқылдары 37
5. Әдебиеттер тізімі 40
6. Қосымшалар 42
Химия пәні – жаратылыстану ғылымын құрайтын жүйенің маңызды бір бөлігі. Басқа жаратылыстану ғылымдары сияқты, ол тек табиғатты зерттеп қана қоймайды, сонымен бірге студенттерді тәжирибелік іс-әрекетке үйретіп, өз елінің материалдық дамуының ғылыми негіздерімен де таныстырады.
Барлық мамандық студенттеріне арналған бұл құралда химия курсын меңгеруге арналған оқу жоспарының ерекшеліктері есепке алынған.

1 Қауіпсіздік техника ережелері
1.1 Реактивтерді пайдалану ережелері
1.1.1 Ерітінділер мен құрғақ реактивтерді пластмасса немесе шыны ыдыстарда сақтау керек.
1.1.2 Егер реактивтің мөлшері көрсетілмесе, онда оны аз мөлшерде алу керек.
1.1.3 Реактивтің артығын сол реактив сақталған ыдысқа қайтадан құюға болмайды.
1.1.4 Реактивті пайдаланып болған соң ыдыстың аузын жауып, орнына қойып қою керек.
1.1.5 Құрғақ реактивті арнайы шпательмен алып, пайдаланып болған соң оны сүртіп қою керек.
1.1.6 Егер реактив сұйық болса, онда оны таза пипеткамен алу керек.
1.1.7 Реактивтің дәмін көруге болмайды.

1.2 Химиялық зертханада жұмыс жасаған кездегі қауіпсіздік техникасы ережесі
1.2.1 Зертханалық жұмыстарды opындaғaндa оқытушы берген нұсқауларды қатал caқтay керек.
1.2.2 Тұтанғыш, жанғыш заттармен жұмыс iстегенде, оларды от көзiнен алыс ұстау керек.
1.2.3 Сұйық және қатты заттар салынған сынауықтардың аузын өзiңе немесе жанында тұpғaн жолдасыңа қаратып қыздырмау керек.
1.2.4 Ыстық заттарды қысқышпен ұстау керек.
1.2.5 Уландырғыш және иiсi бар заттармен жұмысты тартпа шкафтарда жасау керек.
1.2.6 Концентрленген кышқылдар және сiлтiлермен жұмыс iстеген кезде ұқыпты және өте сақ болу керек. Концентрлi қышқылдарды сұйылтқанда, әрқашан суға қышқылды бiртiндеп кұю керек, керiсiнше жасауға болмайды.
1.2.7 Тәжiрибе жасап жатқан кезде зертханада орынсыз қозғалыс жасау, тамақ жеу, су iшу, тeмекi шегу және сырт киiммен отыруға болмайды.
1.2.8 Зертханалық жұмыстарды бiтіргеннен кейiн әрбiр студенттің жұмыс орнын тазалап, пайдаланған ыдыстарды жуып, жауапты лаборантқа өткiзiп кeтyi керек.
Негізгі әдебиет:
1. Аханбаев К.А. Химия. Алматы, 1993
2. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия. Алматы, 2003
3. Насиров Р. Жалпы және анорганикалық химия. Алматы, «Ғылым», 2003
4. Бегалиева Д. У., Шоқыбаев Ж. Жалпы химия практикумы. Алматы, «Рауан», 1994
5. Бегалиева Ж., Самыратов С., Колушпаева Л. Химия курсы. Алматы, 2001
6. Бірімжанов Б. А. Жалпы химия. Алматы, 1991
7. Бірімжанов Б. А., Нұрахметов Н. Н. Жалпы химия. Алматы,«Мектеп», 1993
8. Қоқанбаев Ә.Физикалық химияның қысқаша курсы.Алматы, «Рауан»,1996
9. Ысқақова Р. А., Алдамжарова С. Х. Химия. Тәжірибелік дәріске арналған әдістемелік нұсқаулар мен тапсырмалар. Алматы. ААА. 2010 ж.
10. Ысқақова Р. А. Алдамжарова С. Х.Химия. Әдістемелік нұсқаулар және бақылау тапсырмалары. Алматы. ААА. 2010
11. Әлібекова Р.А. Органикалық химия. Алматы, 2012 ж.
12. Нейланд О.Я. Органическая химия. М.: Высшая школа, 1990
13. Грандберг И.И. Органическая химия. М.: Дрофа, 2001
14. Белобродов В.Л. Органическая химия. В 2-х кн. М.: Дрофа, 2001
15. Артеменко А.И . Органическая химия. М.: Высшая школа, 2007
16. Степаненко Б.Н. Курс органической химий. М.: Высшая школа, 1981
17. Моррисон Р., Бойд Р. Органическая химия. М.: Мир, 1974
18. Глинка Н.Л. Общая химия. М.: Интеграл-Пресс, 2003

Қосымша әдебиет:
19. Хомченко Г.П. Неорганическая химия. М.: Высшая школа, 1998
20. Фролов В.В. Химия. М.: Высшая школа, 1999
21. Ахметов Н.С. Химия.Общая и неорганическая химия. М.: Высшая школа 2000
22. Зайцев О.С. Химия. Современный краткий курс. М.: Агар, 1997
23. Гузей Л.С., Кузнецов В.Н., Гузей А.С. Общая химия.М.: Изд-во МГУ,1999
24. Дробашева Т.И.Общая химия. Ростов-на-Дому, 2004
25. Коровин Н.В. Курс общей химии. М.: Высшая школа, 1990
26. Алябьев М.С., Горбачевская Л.А., Лернер М.И. Основы строения и реакционной способности авиационных материалов. К. 1987
27. Горбачевская Л.А., Применко В.И. Коррозия авиационной техники и методы защиты от нее. К. 1977
28. Горбачевская Л.А., Лернер М.Е. Химические источники электрической энергии. К. 1971
29. Киреев В.А. Курс общей химии. М.: Высшая школа, 1972
30. Вульф Б.К., Романдин К.П. Авиационное материаловедение. М.: Машиностроение, 1967
31. Базелин С.А. От чего и как разрушаются металлы.М.:Просвещение.1976
32. Пальм В.А. Введение в теоретическую органическую химию. – Москва, ВШ,1974
33. Робертс Д, Касерио М. Основы органической химии. Т.1,2. – М.: Мир, 1978
34. Васильева Н.В., Смолина Т.А. Органический синтез. М.: Просвещение, 1986
35. Кульман А.Г. Общая химия.М.: Химия,1979
36. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия.М.: Высшая школа, 2000
37. Глинка Н.Л. Задачи и упражнения по общей химии.М.: Высшая школа,1984
38.Гольдбрайх З.Е. Сборник задач и упражнения по химии.М.Л.:1984
        
        Мазмұны
* Кіріспе 4
* Қауіпсіздік техника ережелері 4
* Жұмысты орындау және есеп беру реті 5
* Зертханалық жұмыстардың мазмұны 6
№1 зертханалық жұмыс. ... ... ... кластары 6
№ 2 зертханалық жұмыс. Химиялық кинетика және химиялық
тепе-теңдік 10
№ 3 ... ... ... ... 4 зертханалық жұмыс. Электролиттік диссоциация 18
№ 5 зертханалық жұмыс. Металдар коррозиясы 22
№ 6 зертханалық жұмыс. Көмірсутектер.Алкандар және
алкендер 27
№ 7 зертханалық ... ... Бір және көп ... ... 8 зертханалық жұмыс. Карбон қышқылдары. Бір негізді карбон
қышқылдары 37
* Әдебиеттер тізімі 40
* Қосымшалар 42
КІРІСПЕ
Химия пәні - ... ... ... ... ... бір бөлігі. Басқа жаратылыстану ғылымдары сияқты, ол тек табиғатты зерттеп қана ... ... ... студенттерді тәжирибелік іс-әрекетке үйретіп, өз елінің материалдық дамуының ғылыми негіздерімен де таныстырады.
Барлық мамандық студенттеріне ... бұл ... ... курсын меңгеруге арналған оқу жоспарының ерекшеліктері есепке алынған.
1 Қауіпсіздік ... ... ... пайдалану ережелері
1.1.1 Ерітінділер мен құрғақ реактивтерді пластмасса немесе шыны ыдыстарда сақтау керек.
1.1.2 Егер ... ... ... онда оны аз ... алу керек.
1.1.3 Реактивтің артығын сол реактив сақталған ыдысқа қайтадан құюға болмайды.
1.1.4 Реактивті пайдаланып болған соң ыдыстың аузын ... ... ... қою ... ... ... арнайы шпательмен алып, пайдаланып болған соң оны сүртіп қою керек.
1.1.6 Егер реактив сұйық болса, онда оны таза пипеткамен алу ... ... ... ... болмайды.
1.2 Химиялық зертханада жұмыс жасаған кездегі қауіпсіздік техникасы ережесі
1.2.1 ... ... ... ... ... ... ... caқтay керек.
1.2.2 Тұтанғыш, жанғыш заттармен жұмыс iстегенде, оларды от көзiнен алыс ұстау керек.
1.2.3 Сұйық және қатты заттар салынған ... ... ... ... ... ... жолдасыңа қаратып қыздырмау керек.
1.2.4 Ыстық заттарды қысқышпен ұстау керек.
1.2.5 Уландырғыш және иiсi бар заттармен жұмысты тартпа ... ... ... ... ... және ... ... iстеген кезде ұқыпты және өте сақ болу керек. Концентрлi қышқылдарды сұйылтқанда, әрқашан суға ... ... кұю ... керiсiнше жасауға болмайды.
1.2.7 Тәжiрибе жасап жатқан кезде зертханада орынсыз қозғалыс жасау, ... жеу, су iшу, ... шегу және сырт ... ... ... ... жұмыстарды бiтіргеннен кейiн әрбiр студенттің жұмыс орнын тазалап, пайдаланған ... ... ... ... ... кeтyi ... ... жағдайларда бiрiншi дәрiгерлiк жәрдем көрсету
1.3.1 Қышқылмен күйгенде, күйген жердi сумен көп қайтара жуып, 3 % ас ... ... ... ... жағады.
1.3.2 Сiлтiлермен күйгенде, күйген жердi сумен көп қайтара ... бiр ... cipкe ... ... шайып, вазелин жағады.
1.3.3 Отқа күйгенде глицерин немесе этил спиртiне батырылған таза мaқтaны пайдаланады. Аса қaтты ... ... ... ... ерiтiндiciн қолданады.
1.3.4 Егер уландырғыш заттар әcepiнeн тыныс органдары қабынып, адам улана ... онда оны тез ... ... ... дем ... керек.
2 Жұмысты орындау және есеп беру реті
2.1 ... ... ... ... ... жұмысты орындауға қажетті бөлімдерін, дәріс конспектілерін қарап, жұмыстың мазмұнымен ... ... ... ... ... оған ... ... бар жоғын тексеру керек.
2.1.3 Жұмыс кезінде осы нұсқауда көрсетілген операциялардың тәртібін және ... ... ... ... ... ... ... жанғыш затарды сақтықпен қолдану керек.
2.1.5 Тәжірибе барысын мұқият бақылау және оның барлық детальдарын байқау керек.
2.1.6 Жұмысты орындап болғаннан ... ... ... ... келтіру керек.
2.2 Есеп беру реті
Тәжірибені орындау барысында бақылау нәтижелерін және өтіп ... ... ... ... ... ... соң ... арнайы дәптерге жазу керек:
1. Жұмыстың мақсаты
2. Жұмысты жүргізу реті
3. ... ... ... ... мен ... ... сұрақтарына жауаптар
3. Зертханалық жұмыстардың мазмұны
№ 1 зертханалық жұмыс
Бейорганикалық қосылыстардың ... ... ... бейорганикалық қосылыстарды жіктеу, олардың арасындағы генетикалық байланыс және құрамы мен қасиеттері жайлы алған білімді ... ... ... мен ... ... сынауықтар, газ шығаратын түтігі бар сынауықтар, мәрмәр, CaO, Zn (түйіршіктері), H2O ... ... (0,1 н): HCl, Ca(OH)2, NaOH, H2SO4, CuSO4, ZnCl2, NaCl, Na2CO3, AlCl3, Na2SO4, BaCl2, ... ... әмбебап индикаторлық қағаз.
Жай заттар. Молекулалары бір элементтің атомдарынан ... ... ... басқа заттардың түзілуімен ыдырай алмайды.
Күрделі заттар (немесе химиялық қосылыстар). ... әр ... ... ... ... Химиялық реакцияларда бірнеше басқа заттардың түзілуімен ыдырайды.
Оксидтер (негіздік, қышқылдық, амфотерлік)
Негіздік оксидтер деп ... ... ... оксидтермен әрекеттескенде тұздар түзетін оксидтерді атайды. Негіздік ... ... ... ... ... СаО ... оксидіне Са(ОН)2 кальций гидроксиді сәйкес келеді.
Қышқылдық оксидтер деп ... ... ... ... ... ... ... оксидтерді атайды. Олар сумен әрекеттескенде қышқылдар түзіледі. Мысалы, көміртек (ІV) оксиді - СО2 көмір қышқылын - ... азот (V) ... - N2O5 азот ... - HNO3 ... ... ... ... суды бөлу жолымен де алынуы мүмкін, сондықтан оларды қышқылдық ангидридтер деп те ... ... деп ... де, ... де ... тұздар түзетін оксидтерді атайды. Амфотерлі оксидтерге ZnO, Al2O3 , SnO , SnO2 ,PbO2, Cr2O3 жатады.
Қышқылдар деп ерітіндіде ... ... ... түзе ... ... ... ... тән қасиеттер олардың негіздермен, негіздік және амфотерлі оксидтермен әрекеттесіп тұз түзе алулары. Мысалы:
2HNO3+Cu(OH)2=Cu(NO3)2+2H2O
2HCl+CaO=CaCl2+H2O
H2SO4+ZnO=ZnSO4+H2O
Құрамында оттектің бар ... ... ... ... (H2CO3, HNO3) және ... (HCl, HBr, H2S) ... бөлінеді. Қышқыл молекуласында металл атомдарымен алмаса алатын сутек атомдарының санына байланысты қышқылдар бір негізді (HCl, HNO3), екі негізді (H2SO3, H2CO3), ... (H3PO4) және т.б ... ... - ерітіндіде диссоциацияланып гидроксид-иондарын (ОН[-]) түзе алатын заттар. ... ... ... немесе амфотерлік оксидтермен әрекеттесіп, тұз түзе алады:
KOH+HCl=KCl+H2O
Ba(OH)2+CO2=BaCO3+H2O
2NaOH+Al2O3=2NaAlO2+H2O
Негізге қосыла алатын протондар (Н[+]) санына байланысты негіздер бір қышқылды (LiOH, KOH, NH4OH), екі ... ... Fe(OH)2) және т.б ... ... ... - сулы ... ... де, негіздермен де әрекеттесе алады.
Zn(OH)2+2HCl=ZnCl2+2H2O
Zn(OH)2=H2ZnO2
H2ZnO2+2NaOH=Na2ZnO2+2H2O
Амфотерлі гидроксидтерге Zn(OH)2, Al(OH)3, Pb(OH)2, Sn(OH)2, Cr(OH)3 жатады.
Тұздар қышқыл молекуласындағы ... ... ... ... ... немесе жартылай алмасу нәтижесінде түзілетін өнімдер немесе металл гидроксиді молекуласындағы гидроксо топтардың қышқыл қалдықтарымен толық ... ... ... нәтижесінде түзілетін өнімдер. Қышқыл молекуласындағы сутек атомы толық алмастырылса орта тұздар, ал жартылай алмастырылғанда қышқыл тұздар (гидротұздар) ... ... ... көп ... ... алынады.
Негіздер молекуласындағы гидроксотоптар қышқыл қалдықтарымен жартылай алмастырылғанда негіздік тұздар (гидроксотұздар) түзіледі. Мысалы:
Н2SO4+NaOH=NaHSO4+H2O
Fe(OH)3+H2SO4=FeOHSO4+2H2O
Жұмысты орындау ... ... ... ... ... ... сынауыққа кальций оксидін салыңыз. Бірінші сынауыққа су, содан кейін фенолфталеиннің бір тамшысын тамызыңыз, ал ... тұз ... ... ... ... ... өтіп ... белгілеп, химиялық реакция теңдеулерін жазыңыз. Бірінші сынауықта фенолфталеин неге қызылдау ... ... ... ... ... оксидтердің қасиеттерін зерттеу
Қышқылдық оксид алу үшін сынауыққа мәрмәрдің бірнеше ... ... тұз ... ... ... кейін сынауықты газ шығаратын түтігі бар тығынмен жауып, түтіктің ұшын дистилденген су құйылған сынауыққа салып біраз уақытқа ... ... ... ... соң, ... ... ... бар сынауыққа салыңыз. Не байқадыңыз?
Суы бар сынауықта реакцияның өткеніне көз жеткізу үшін оған әмбебап индикатор кағазын салыңыз, ал тағы бір ... ... ... ... су құйып, оған да индикатор қағазын салып, түстерін салыстырыңыз. Бақылағанқ ұбылыстарға ... ... ... ... ... теңдеулерін жазыңыз.
3 тәжірибе. Сілтілер және қышқылдар ерітінділерінің ортасынанықтау
Бір сынауыққа натрий гидроксидінің ерітіндісін, ал екіншісіне күкірт қышқылын ... ... ... ... көмегімен ортасын анықтаңыз. Электролиттік диссоциация теңдеуін жазыңыз.
4 тәжірибе.Қышқылдардың қасиеттерін зерттеу
а) Сынауыққа күкірт қышқылының ерітіндісін құйып, әмбебап ... ... ... ортасын анықтаңыз. Осы сынауыққа қышқылдың мөлшеріндей мөлшерде сілті ерітіндісін құйып, ... ... ... ... Неге ... ... ... түсін өзгертті? Химиялық реакция теңдеуін жазыңыз.
б) Сынауыққа металл ... ... ... күкірт қышқылының ерітіндісін құйыңыз. Не байқадыңыз? Химиялық реакция теңдеуін жазыңыз.
5 тәжірибе. Негіздерді алу және олардың қасиеттерін зерттеу
Сынауықтағы мыс сульфатының ... ... ... ... ... ... ... құйыңыз. Түзілген тұнбаны екіге бөліңіз. Бір бөлігіне натрий гидроксидінің ерітіндісін, екінші бөлігіне күкірт ... ... ... ... қажетті реакция теңдеулерін жазыңыз және бұл реакция нәтижесінде пайда болған өзгерістерді белгілеңіз.
6 тәжірибе. Амфотерлік гидроксидті алу және ... ... ... алу үшін ... ... ... ... натрий гидроксидін тамшылатып тұнба пайда болғанша құйыңыз. Алынған тұнбаны екі ... ... бір ... сілті, ал екінші бөлігіне қышқыл қосыңыз. Не байқадыңыз? Химиялық ... ... ... ... ... ... әрекеттесуі
Сынауыққа мыс сульфатының ерітіндісін құйып, оған мырыш металының түйіршігін салыңыз. Не ... ... ... ... ... тәжірибе. Тұздардың бір-бірімен өзара әрекеттесуі
2 сынауыққа натрий сульфатының ерітіндісін құйыңыз. Біріншісіне натрий хлоридінің, ал екіншісіне барий хлоридінің ерітіндісін қосыңыз. Неге ... тек 2-ші ... ғана өтіп ... ... реакция теңдеуін жазыңыз.
Бақылау сұрақтары:
* Қандай оксидтер негіздік, ... және ... деп ... ... қышқылдық және амфотерлік оксидтерге қандай жалпы қасиеттер тән?
* Қандай заттар негіздер, ... деп ... ... ... ... ... реакциясы деп аталады?
* Кальций және мыс сұйылтылған күкірт қышқылымен қалай әрекеттеседі?
* Kелесі тұздардың диссоциация теңдеулерін ... K2SO4, KHSO4, ... ... ... ... ... барлық мүмкін химиялық реакция теңдеулерін жазыңыз.
* Неге күміс нитраты тұз қышқылымен де, ... ... де ... ... ... ... және иондық түрде жазыңыз.
№2зертханалық жұмыс
Химиялық кинетика және химиялық тепе-теңдік
Жұмыстың мақсаты: әрекеттесуші заттардың концентрацияларының, температураның химиялық реакция ... ... ... ... ... ... әсер ... зерттеу.
Құралдар мен реактивтер: зертханалық сынауықтар, химиялық стакан, пипеткалар (5мл), термометр(50-100[0]С-ға дейін), ... ... ... Na2S2O3 (5% ерітіндісі), KCl (құрғақ тұз), ерітінділер (0,1 н): H2SO4, FeCl3, KCNS ... ... ... ... ... уақыт ішінде (секунд, сағат, жыл) реакцияласушы заттардың концентрацияларының өзгеруімен өлшейді.
Концентрация дегеніміз көлем бірлігіндегі заттың мөлшері.
Реакция жылдамдығы ... ... ... ... ... ... және жүйедегі катализатордыңқатысуына тәуелді.
Әрекеттесуші массалар заңы)
Химиялық реакциялардың жылдамдығы әрекеттесуші заттар концентрацияларының көбейтіндісіне тура ... ... ... үшін, әрекеттесуші массалар заңы келесі түрде өрнектеледі:
v=k[A]·[B2]
Бұл теңдеуде [A] және [B2] - реакцияға ... ... ... ал ... ... - k реакция жылдамдығыныңтұрақтысы.Жылдамдық ... - k ... ... ... ... ... ... массалар заңының математикалық өрнегі, яғни кинетикалық теңдеуі А+2В=АВ2 реакциясы үшін келесі түрде ... ... ... ... ... концентрациялары реакция барысында өзгермейді, сондықтан әрекеттесуші массалар заңыныңкинетикалық теңдеуіне қосылмайды.
Химиялық реакция жылдамдығының температураға тәуелділігі Вант-Гофф ережесіменанықталады:температура әрбір 10[0]С-қа өзгергенде реакция ... 2 - 4 есе ... γ - ... ... ... ... ... заттардың концентрациялары азаяды, бұл тура реакция жылдамдығының кемуіне алып келеді. Егер ... ... ... онда ... тура және кері ... да жүре ... Тура және кері ... жылдамдықтары бірдей болғанда химиялық тепе-теңдік күйі пайда болады және реакцияға қатысушы заттардың концентрациялары ары қарай өзгермейді.
А + В С + Д ... ... ... ... ... v=к[А]·[В]
кері реакция жылдамдығы v СО2 + Н2О + СО + С + Н2 + Q
* ... ... ... - ... ... катализатор қатысуында (каталитикалық крекинг) және катализаторсыз (термиялық крекинг) жүргізеді.
Термиялық крекинг кезінде жоғары ... ... ... ... ... ... ... және 45-50 кгс/см2 қысымда жеңіл фракциялар (бензин, лигроин, керосин) түзіп ыдырайды және қаныққан, қанықпаған көмірсутектер (олефиндер, диолефиндер) түзіледі.Крекинг ... ... ... мен ... ... қос ... болуына байланысты қосылу, тотығу реакцияларына өте бейім келеді. Сондықтан авиациялық жанар майлардың ... ... ... ... ... ... олар ... майлардың сапасын төмендетеді.
Крекинг кезіндегі негізгі үрдіс - көміртек тізбегінің үзілуі:
C18H38 --> C9H20 + ... ... ... ... және ... (2-3 ... ... атмосфералық қысымдакатализатор қатысуында жүргізіледі. Крекинг барысында тұрақты изопарафиндер және ароматты көмірсутектер түзіледі. Бұл көмірсутектерді ... және ... ... алу үшін ... ... ... С - Нбайланысының үзілуі нәтижесіндеосыжағдайда тұрақты болып келетін ... ... ары ... ... ... ... ... CH ≡ CH + 3H2
700[0]С-тан ... ... ... ... ... деп ... қанықпаған көмірсутектергежатады.Алкендер деп құрамында бір қос байланысы бар көмірсутектерді айтады. Алкендердің жалпы формуласы - ... ... ... ... ... түзеді:
С2Н4немесе СН2 ═ СН2 - этен ... СН2═ СН - СН3 - ... ... СН2 ═ СН - СН2 - СН3 - ... - СН ═ СН - СН3 - ... ... ═ С - СН3 - ...
|
СН3
Алкендердегі изомерия құбылысы 1) көміртек тізбегінің құрылысына; 2) тізбектегі қос байланыстың орнына; 3) орынбасарлардың (радикалдардың) кеңістіктегі ... ... ... тотығу және полимерлену реакциялары тән.
* Қосылу реакциясы. Алкендерқос ... ... ... күкірт қышқылымен, сутекпен, галогенсутектермен қосылу реакцияларына түседі. Этилендібром суы арқылы өткізгенде этиленге бром қосылып 1,2-дибромэтан түзіледі:
СН2 ═ СН2+ Br2 --> СН2Br - ... ... ... оңай ... перманганатының сулы ерітіндісі арқылы өткізгенде тотығу реакциясы жүріп, нәтижесінде екіатомды спирт- этиленгликоль түзіледі. Алкендердің ... ... сулы ... ... ... ... деп ... реакция қос байланысты анықтайтын сапалық реакцияға жатады:
СН2 ═ СН2 + [О] + Н2O--> СН2 ОН - ... ... ... алкен құрамындағы қос байланыс толық үзіледі. Себебі, озон алдымен алкенге қос байланыс арқылы қосылып моль-озонид түзеді. Тұрақты емес ... ... ... ... зат - ... ... ... - СН3 + О3-->(СН3)2С - О - CН - ... - - - ... ... алкендердің құрылысын анықтау үшін қолданады.
* Полимерлену реакциясы.Молекулалық массаларыаз болатын төменгі молекулалық қосылыстардыңбір-бірімен байланысып молекулалық массаларыкөп болатын үлкен ... ... түзу ... ... ... деп ... ... реакциясының нәтижесінде тек қана бір өнім - полимер түзіледі:
пСН2 ═ СН2 --> ( - СН2 - СН2 - ... ... ... реті
1 тәжірибе.Сұйық алкандардың реакциялары
а) Сынауыққа1 мл гексанқұйып, оған калийперманганатыныңерітіндісін тамшылатып қосады. Сынауық ішіндегі ... 2 ... ... араластырады. Неге сынауықта ешқандай өзгеріс байқалмайды?
ә) Фарфор табақшаға гексанның 2-3 тамшысын тамызып ... ... ... ... жану ... ... ... тәжірибе.Сұйық алкендердің қасиеттері
а) Сынауыққа1 мл керосин құяды. Оғанйод суын ... ... ... ... ... ... түсі түссізденіп, су бетіне қалқып шыққан керосинкүлгін-қызғылт түске боялады. Бұл құбылысты түсіндіріңіз.
б) Фарфор табақшаға керосиннің 2-3 тамшысын ... ... ... ... ... сұрақтары:
* Қандай заттар көмірсутектер деп аталады?
* Қаныққан және ... ... ... беріңіз.
* Алкан және алкендердің жалпы формулалары қандай?
* Алкандарға қандай реакция тән?
* Қандай алкандар сұйық алкандарға жатады?
* Молекулалық массасы үлкен ... және ... ... кіші ... ... қалай жанады?
* Метан және пентанның жану реакциясының теңдеуін жазыңыз.
* Метан мен гексан құрамындағы көміртек пен ... ... (%) ... ... ... қасиеттерін сипаттаңыз.
* Пентеннің сілтілік ортада калий перманганатымен әрекеттесу реакциясының теңдеуін жазыңыз. Тотықтырғыш пен ... ... ... және ... көмірсутектердің бір-бірінен қандай айырмашылықтары бар?
№ 7зертханалық жұмыс
Спирттер. Бір және көп атомды спирттер
Жұмыстың мақсаты:Бір және көп ... ... ... және химиялық қасиеттерімен танысу.
Құралдар мен реактивтер:этил, пропил, бутил, амил спирттері, глицерин, дистилденген су, мыс купоросы, 2%-ды мыс ... ... 10%-ды ... ... ерітіндісі, 1%-ды фенолфталеиннің спирттіерітіндісі, көк және қызыл лакмус қағазы, сынауықтар, фарфор табақша, спирт ... ... ... туындылары спирттер немесе алкогольдер деп аталады. Гидроксил тобының санына байланысты спирттер бір атомды, ек ... және көп ... ... ... - СН2 - ОН ... - ... ... - СН(ОН) - СН2(ОН)
біратомды спиртекіатомдыспирт үш ... ... ... бір атомды спирттердің жалпы формуласы - СпН2п+1ОН немесе R-OH
Спирттер барлық көмірсутектерсияқты гомологтық қатар түзеді:
СН3 - ОН - ... - СН2 - ОН - ... - СН2 - СН2 - ОН - ... - СН2 - СН2 - СН - ОН - ... - СН - СН2 - ОН - ... ... ... саласында - медицинада, тамақ өндірісінде, химиялық синтезжасауда, техникалық өнеркәсіптерде, сонымен қатар, авиация саласында қолданылады. Спирт - ... ... және ... ... зат. ... саласында спирттерді жанар майлар құрамындағы судың кристалл түзуіне қарсы присадка ретінде жиі пайдаланады.
Спиртті сахаридтерді (көмірсуларды) ... ... Бұл әдіс ескі ... ... ... қарамастан этил спиртін қазіргі күнге дейін осы әдіспен алады. Ашыту үрдісін ... үшін ... зат ... ... ... (картоп, крахмал, сұлы, ағаш және т.б.) қолданады. Крахмал ақуыз-фермент әсерінен глюкозаға айналады. Глюкоза көмір қышқыл газ және этил ... ... ... --> 2С2Н5 - ОН + ... ... ... алғашқы он спирттің агрегатты күйі сұйық, С11 - ші спирттен бастап барлық спирттер қатты ... С1 - С3 ... ... ... ... араласады. Қатты спирттер суда ерімейді.
Спирттер бейтарап заттар, бірақ кейбір жағдайда амфотерлі болады, яғни екідайлы қасиеткөрсетеді.
Спирттер (R - OH)металл натриймен ... ... ... ... Реакция нәтижесінде натрий алкоголяты (R - ONa)түзіледі:
2С2Н5 - ОН + 2Na--> 2С2Н5 - ОNa + ... ... ... - ОН + 2Na--> 2СН3 - ОNa + ... ... ... ... қасиет көрсетіп, минералды және органикалыққышқылдармен әрекеттесіп күрделі эфир және су ... ОН + НОSO3H ═ С2Н5 ОSO3Н + Н2О ... ... ОН + ... ═ С2Н5 ... + Н2О
сірке қышқылыэтилацетат
Спирттер салқындатқанда күшті қышқылдармен әрекеттесіп алкилоксоний тұзын түзеді:
С2Н5 ОН + НВr --> С2Н5 ... - ... өз ... тартатын заттармен спирттерге әсер еткенде су бөлініп шығады. Бұл үрдісті дегидраттау деп ... ... ... және ... ... екіге бөлінеді. Молекулааралықдегидраттау нәтижесінде жәй эфир түзіледі:
С2Н5ОН + С2Н5ОН --> ... + ... ... ... ... ... түзіледі:
С2Н5ОН -->СН2 ═ СН2 + Н2О
этилен
Бұл екі реакция да су тартқыш күкірт қышқылының қатысуында жүреді.
Жәй ... ... ... R - O - ... ... ... ... Эфирлер бейтарап және белсенділігі төмен болатын заттар.
Металлнатрий қыздыру барысында жәй эфирді ... ОС2Н5 + Na --> ... + ... ... этилаты этилнатрий
Көп атомды спирттердеолардың атомдылығыгидроксил тобының санымен анықталады.
Екі гидроксил тобы бар ... ... ... деп ... ... ... ... Гликольдер:
1 2 31 2 1 2 ... - СН - СН3 СН2 - СН2 СН2 - СН2 - ... || | | ... ОН ОН ОН ОН ОН
1,2 - ... 1,2 - ... 1,3 - ... ... өкіліглицерин:
СН2 - СН - СН2
|||1,2,3 - пропантриол (глицерин)
ОН ОН ... ... ... дәмі ... ... зат. ... барлық қатынаста араласады, яғни суда өте жақсы ериді.
Көп атомды спирттердіңхимиялық қасиеттері бір ... ... ... келеді.Бірақ олардың бір ерекшелігі құрамындағы гидроксил топтар жеке-жеке немесе түгелдей реакцияға қатыса алады.
Мыс (II) сульфатына ... әсер ... көк ... мыс (II) ... ... Бұл тұнба бір атомды спирттерде ерімейді, бірақ салқын жердекөп атомды спирттердеөте жеңіл ериді. Реакция нәтижесінде кешенді мыс тұзы ... - ОН СН2 - О О - ... ... --> |Сu|+ ... - ОН СН2 - О О - ...
этандиол-1,2 ... ... ... ... Спирттердің судағы ерігіштігі, индикаторларға әсері, жануы
а)Спирттердің судағы ерігіштігі
Бес сынауыққа 1 ... су ... ... ... этил ... 5 тамшы, екінші сынауыққа пропил спиртінен 5 тамшы, үшінші сынауыққабутил спиртінен 5 тамшы, төртінші сынауыққа амил ... 5 ... ал ... ... ... 5 ... ... Пайда болған қоспаларды жақсылап шайқап араластырады да біраз уақытқа қалдырып қояды. Бұл спирт ерітінділерін келесі тәжірибеге қолданыңыз. Неге спирттердің ... ... әр ... ...
ә)Спирттердіңиндикаторларға әсері
Көк және қызыл лакмус қағаздарына а) тәжірибеде ... ... ... ... ... қағаздарының түсі өзгермейді.
Жоғарыда дайындалған бес сынауықтағы спирттерге бір тамшыдан фенолфталеин тамызады. Неге барлық жағдайда индикаторлардың түстері ... ... ... табақша алады. Бірінші табақшаға 5 тамшы этил спиртінен, екіншітабақшаға5 тамшы пропил спиртінен,үшінші табақшаға 5 тамшыбутил спиртінен ... ... ... жану ... ... ... жану реакцияларының теңдеулерін жазыңыз.
2 тәжірибе. Этил спиртіндегі суды анықтаужәне спиртті сусыздандыру
Мыс купоросын қыздырып сусыз мыс сульфатын алады. Сынауыққа 1 мл ... ... ... мыс ... ... ... болған қоспаны жақсылап араластырады. Егер спирттің құрамында су болса, онда мыс сульфаты көк түске боялады. Көк түстің пайда болуы мыс ... ... ... Реакция теңдеулерін жазыңыз.
3 тәжірибе. Мыс глицератын алу
Сынауыққа 4 тамшымыс сульфатының ... ... оған ... ... ... ... құяды. Пайда болған көк түсті тұнбаға бірнеше тамшы глицерин қосады. Қоспаны жақсылап араластырғанда тұнба жойылып көк ... ... ... Бұл мыс ... түзілгенін дәлелдейді.
Бақылау сұрақтары:
* Қандай заттар спирттер деп аталады? ... ... ... ... Бутил спиртінің изомерлерін жазыңыз.
* Пентанолдың барлық мүмкін болатын изомерлерін көрсетіңіз.
* Этил спиртінің химиялық қасиеттерін сипаттаңыз.
* ... ... ... деп ... ... ... Бір ... және көп атомды спирттердіңфизикалық қасиеттерін сипаттаңыз.
* Бір атомды спирттердің көп атомды спирттерден қандай айырмашылығы бар? ... ... ... Жәй ... жалпы формуласын келтіріңіз.
* Метилэтил эфирінің, пропилэтилэфирінің формулаларын жазыңыз.
* Глицериннің формуласын жазып, халықаралық номенклатура бойынша атын атаңыз.
№ 8 ... ... ... Бір ... карбон қышқылдары
Жұмыстың мақсаты: Карбон қышқылдарының қасиеттерімен танысу.
Құралдар мен реактивтер:құмырысқа, сірке, май, стеарин қышқылдары ... ... ... ... ... карбонаты, натрийгидроксидінің ерітіндісі, дистилденген су, әмбебаб индикатор қағазы, фенолфталеиннің спирттіерітіндісі, сынауықтар, спирт шамы.
Молекула құрамында бір ... ... ... - СООН тобы ... ... қосылыстар карбон қышқылдары деп аталады.Карбоксил тобының санына байланысты карбон қышқылдары бір негізді және көп негізді болып бөлінеді. Радикал табиғатына байланысты ... ... және ... ... ... ... ... қышқылдарының жалпы формуласы СпН2п+1СООН немесе R - COOH.
Бір негізді карбон қышқылдарының гомологтық қатарының бірінші мүшесі - ... ... - Н - ... Бұл ... радикал жоқ, яғни R-дың орнында сутек - Н тұр.
Халықаралық ... ... ... атау үшін ... тобы бар ең ұзын ... ... таңдап алып, оған сәйкес келетін көмірсутектің атына қышқыл деген сөзді қосады. Мысалы:сірке қышқылын - СН3 - СООН этан ... деп ... ... ... гомологтық қатар түзеді:
Н - СООН - метанқышқылы (құмырсқа қышқылы)
СН3 - СООН - ... ... ... - СН2 - СООН - ... - СН2 - СН2 - СООН - ... - CH2 - CH2 - CH2 - СООН ... - (CH2)4 - СООН ... молекулалы карбон қышқылдары суда жақсы еритін, өткір ... ... ... Құрамында С4- С9көміртек атомдарыбарқышқылдар жағымсыз иісі бар май тәрізді сұйықтықтар. Қатты карбон ... суда ... және ... иісі ... қышқылдары өздерінің қышқылдық қасиеттері бойынша күкірт,тұз қышқылдарынан кейін тұрады. Тек ... ... ... ... ... ... ... Карбон қышқылдары минералды қышқылдар сияқты металдармен, металл оксидтерімен, гидроксидтерімен және тұздармен әрекеттеседі:
2СН3 - СООН +Zn -->(СН3 - СОО)2Zn + ... ... ... - СООН + ZnO -->(СН3 - ... + ... - СООН + NaOH -->СН3 - СООNa ... - СООН + NaHCO3 --> СН3 - СООNa + CO2 + ... ... ... әрекеттесіп күрделі эфирлер түзеді. Күрделі эфир түзу реакциясын этерификация реакциясы ... эфир түзу ... деп ... - СООН + ... --> СН3 - ... + Н2О
сірке қышқылыэтил спиртісірке қышқылының этил
эфирі (этилацетат)
Глицерин және ... ... ... қышқылдарының күрделі эфирлері сұйық және қатты майларға жатады:
СН2 - ОН СН2 - ... - ОН + ... --> CH - ... ... қышқылы|
СН2 - ОН СН2 - ... ... ... ... реакцияларына олардың гидролизденуі жатады:
СН2 - ОСОС17Н35СН2 - ... - ... + 3НОН --> CH - ОН ... - ... - ... ... ... жүргенде реакция нәтижесінде сабын түзіледі:
СН2 - ОСОС17Н35СН2 - ... - ... + 3NaОН --> CH - ОН ... стеараты
СН2 - ОСС17Н35СН2 - ОН ... ... ... ... ... ... сабындар деп аталады.
Жұмысты орындау реті
1 тәжірибе.Қаныққан карбон қышқылдарының судағы ерігіштігі
Төрт сынауыққа 0,5 ... ... ... май және ... қышқылдарынан салып, 2 мл-ден су құяды. Сынауық ішіндегі қоспаны жақсылап араластырады. Егер, карбон қышқылы суда ... онда ... ... ... ... судағы ерігіштігі молекулалық массалары артқан сайын төмендей береді.
2 тәжірибе. Минералды және ... ... ... ... ... ... 1-ші тәжірибеде дайындалған құмырсқа, сірке, май және тұз қышқылдарынан бір-бір тамшыдан тамызып сутектік (рН) ... ... ... анықтайды.
3 тәжірибе.Сірке қышқылының қасиеттері
а)Сірке қышқылының ... ... ... ... бар сынауыққа 1 мл мұзды сірке қышқылын құяды. Не байқалады? Реакция ... ... ... ... ... ... ... ерітіндісін құйып, фенолфталейіннің спиртті ерітіндісінен 1 тамшы тамызып, оған сірке қышқылын қосады.Байқалған ... ... ... теңдеуін жазыңыз.
Бақылау сұрақтары :
* Қандай заттар карбон қышқылдары деп аталады?
* Карбон қышқылдары қалай жіктеледі?
* Карбон қышқылдарының физикалық қасиеттерін ... ... ... мыс (II) оксидімен әрекеттесу реакциясының теңдеуін жазыңыз.
* Карбон қышқылдарының минералды ... ... ... ... айырмашылығы бар ма? Мысалдар келтіріп түсіндіріңіз.
* ... ... ... деп аталады?
* Пропан қышқылының химиялық қасиеттерін сипаттаңыз.
* Қандай ... ... ... деп ... ... ... жалпы формуласын жазыңыз.
* Метилацетаттың түзілу реакциясының теңдеуін келтіріңіз.
* Қай қышқылдың ... ... деп ... ... ... К.А. ... ... 1993
2. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия. Алматы, ... ... Р. ... және ... ... ... , 2003
4. ... Д. У., Шоқыбаев Ж. Жалпы химия практикумы. Алматы, , ... ... Ж., ... С., ... Л. ... курсы. Алматы, 2001
* Бірімжанов Б. А. Жалпы химия. Алматы, 1991
* Бірімжанов Б. А., ... Н. Н. ... ... ... ... ... Ә.Физикалық химияның қысқаша курсы.Алматы, ,1996
9. Ысқақова Р. А., Алдамжарова С. Х. Химия. Тәжірибелік дәріске ... ... ... мен ... ... ААА. 2010 ... Ысқақова Р. А. Алдамжарова С. Х.Химия. Әдістемелік нұсқаулар және бақылау тапсырмалары. Алматы. ААА. 2010
11. Әлібекова Р.А. Органикалық химия. Алматы, 2012 ... ... О.Я. ... химия. М.: Высшая школа, 1990
13. Грандберг И.И. Органическая ... М.: ... ... ... В.Л. Органическая химия. В 2-х кн. М.: Дрофа, 2001
15. Артеменко А.И . Органическая химия. М.: Высшая школа, ... ... Б.Н. Курс ... ... М.: Высшая школа, 1981
17. Моррисон Р., Бойд Р. ... ... М.: Мир, ... ... Н.Л. ... химия. М.: Интеграл-Пресс, 2003
Қосымша әдебиет:
19. Хомченко Г.П. Неорганическая химия. М.: ... ... ... ... В.В. ... М.: ... ... 1999
21. Ахметов Н.С. Химия.Общая и неорганическая химия. М.: Высшая школа 2000
22. Зайцев О.С. Химия. Современный краткий курс. М.: ... ... ... Л.С., ... В.Н., Гузей А.С. Общая химия.М.: Изд-во МГУ,1999
24. Дробашева Т.И.Общая химия. ... ... ... Н.В. Курс ... ... М.: ... школа, 1990
26. Алябьев М.С., Горбачевская Л.А., Лернер М.И. Основы строения и реакционной способности авиационных материалов. К. ... ... Л.А., ... В.И. ... ... ... и ... защиты от нее. К. 1977
28. Горбачевская Л.А., Лернер М.Е. Химические ... ... ... К. ... ... В.А. Курс ... ... М.: Высшая школа, 1972
30. Вульф Б.К., Романдин К.П. Авиационное материаловедение. М.: ... ... ... С.А. От чего и как ... металлы.М.:Просвещение.1976
32. Пальм В.А. Введение в теоретическую органическую химию. - ... ... ... Д, ... М. ... ... ... Т.1,2. - М.: Мир, 1978
34. Васильева Н.В., Смолина Т.А. Органический синтез. М.: ... ... ... А.Г. Общая химия.М.: Химия,1979
36. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая ... ... ... ... Глинка Н.Л. Задачи и упражнения по общей химии.М.: Высшая школа,1984
38.Гольдбрайх З.Е. Сборник задач и ... по ... ... және ... ... ... ... Е- ерігіш зат
АЕ- аз еритін зат
Н- қиын еритін зат
2 кесте
Күшті және әлсіз электролиттер
Күшті электролиттер - ... ... ... ... - аз диссоциаланатын қосылыстар
Қышқылдар:
HJ, HBr, HCl, HNO3, H2SO4, HClO4
Қышқылдар:
H2S, H2SO3, HNO2, H3PO4, H2CO3, H2SiO3, СH3COOH
Негіздер-сілтілер:
LiOH, NaOH, KOH, RbOH, Ba(OH)2 ... NH4OH және суда аз ... ... (1 ... суда ... ... ... (1 кестеніқараңыз)
Тұздар: суда аз еритін және қиын еритін тұздар(1 кестеніқараңыз)
3-кесте
Металдарбелсенділігініңқатары
K,Ba,Ca,Na,Mg,Al,Mn,Zn,Cr,Fe,Ni,Sn,Pb,H,Cu,Hg,Ag,Pt,Au.
4-кесте
298К-дағы әлсіз электролиттердің ... ... ... ... H3PO4
4,9·10-3
5,6·10-7
4,5·10-12
Аммоний гидроксиді
1,8·10-5
5 кесте
150С-дағы қышқылдар, сілтілер және тұздардың әртүрлі концентрлі ерітінділерінің тығыздығы (г/см[3])
Концен-трация,%
Тығыздық (г/см[3])
H2SO4
HNO3
HCl
NaOH
KOH
NaCl
4
1,027
1,022
1,019
1,046
1,033
1,029
8
1,055
1,044
1,039
1,092
1,065
1,059
12
1,083
1,068
1,059
1,137
1,100
1,089
16
1,113
1,093
1,079
1,181
1,137
1,119
20
1,143
1,119
1,100
1,225
1,176
1,151
24
1,174
1,145
1,121
1,268
1,218
1,184
28
1,206
1,171
1,142
1,310
1,263
-
32
1,239
1,198
1,163
1,352
1,310
-
36
1,273
1,225
1,183
1,395
1,358
-
40
1,307
1,251
-
1,437
1,409
-
44
1,342
1,277
-
1,478
1,480
-
48
1,380
1,308
-
1,519
1,511
-
52
1,419
1,328
-
1,560
1,564
-
56
1,460
1,351
-
1,601
1,616
-
60
1,503
1,373
-
-1,643
-
-
64
1,547
1,394
-
-
-
-
68
1,593
1,412
-
-
-
-
72
1,640
1,429
-
-
-
-
76
1,687
1,445
-
-
-
-
80
1,732
1,460
-
-
-
-
84
1,776
1,474
-
-
-
-
88
1,808
1,486
-
-
-
-
92
1,830
1,496
-
-
-
-
96
1,840
1,504
-
-
-
-
100
1,838
1,552
-
-
-
-
6 ... ... ... ... ... ... ... +
-2,84
Na=Na+
Na=Na++
-2,713
Mg=Mg2+
Mg=Mg2++
-2,38
Al=Al3+
Al=Al3++3
-1,66
Zn=Zn2+
Zn=Zn2++
-0,763
Cr=Cr3+
Cr=Cr3++3
-0,71
Fe=Fe2+
Fe=Fe2++
-0,44
Cd=Cd2+
Cd=Cd2++
-0,402
Ni=Ni2+
Ni=Ni2++
-0,23
Sn=Sn2+
Sn=Sn2++
-0,14
Pb=Pb2+
Pb=Pb2++
-0,126
Fe=Fe3+
Fe=Fe3++3
-0,036
H2=2H+
H2=2H++
0,000
Bi=Bi3+
Bi=Bi3++3
+0,2
Cu=Cu2+
Cu=Cu2++
+0,34
Ag=Ag+
Ag=Ag++
+0,80
Au=Au3+
Au=Au3++3
+1,50
7 кесте
ЖүйелікемесбірліктержәнеСИжүйесібірліктерінің
арасындағықатынас
Шама
Бірлік
СИ жүйесіндегіэквиваленті
Ұзындығы
Микрон және микрометр (мкм)
1·10-6м
Ангстрем Å
1·10-10м
Қысым
Физикалық атмосфера (атм)
1,01325·105Па
Сынап бағанасының миллиметрі (с.б.мм.)
133,322Па
Энергия, жұмыс және жылу мөлшері
Электронвольт (эВ)
1,60219·10-19Дж
Калория (кал)
4,1868Дж
Килокалория ... ... ... ... ... ... ... бірліктері
Шама
Бірлік
аты
белгіленуі
Негізгі бірліктер
Ұзындығы
метр
м
Масса
килограмм
кг
Уақыт
секунда
с
Электрлік ток күші
ампер
А
Температура
кельвин
К
Зат мөлшері
моль
моль
Туынды бірліктер
Көлем
метр куб
м3
Тығыздық
Бірметр ... ... ... ... және жылу ... мөлшері
Кулон
Кл
Электр мөлшері, потенциал, электрқозғаушы күш
Вольт
В
9 кесте
Кейбір негізгі физикалық тұрақтылар
электрон заряды
(1,60218020,0000046).10-19Кл
электрон тыныштығының массасы
(1,1095340,000047).10-37кг
массаның атомдық бірлігі(м.а.б)
(1,6605650,0000086).10-37кг
температураның абсолютті ... ... ... газ ... ... ... ... газдың молярлық көлемі (0[0]С температура және 101325 Па қысымдағы)
(22,413830,0070).м3моль-1
10 кесте
Физикалық шамалардың ... ... және ... ... шама ... ... шығымы
%
l
ұзындығы
м
q
заряд (электрлік)
Кл
H
энтальпия өзгерісі
Дж

судың иондық туындысы
-
(n)
зат мөлшері
моль
k
реакция жылдамдығының тұрақтысы
с-1
m
масса
кг, г
массалық үлес
%
C
молярлық концентрация
моль/л
M
молярлық масса
г/моль
Vm
газдың молярлық көлемі
л/моль
V
көлем
л, м3
Ar
салыстырмалы атомдық масса
-
Mr
салыстырмалы молекулалық ... ... ... ... ... салыстырмалы тығыздық
-
X
салыстырмалы электртерістілік
-
тығыздық
г/мл, г/см3, кг/л, кг/м3

авогадро тұрақтысы
моль-1
V
реакция жылдамдығы
моль/(л::с)
электронға туыстық
эВ
E0
стандартты электродтық потенциал
В
T
температура
К
t
цельсий шкаласы бойынша температура

реакция жылдамдығының температуралық коэффициенті
-
N
құрылымдық бірліктердің саны
-
электрлік диполь ... ... ... ... ... ... ондық тіркестер
Бірлікке көбейтілетін көбейткіш
Тіркес
Тіркестің белгіленуі
1012
тера
т
109
гига
г
105
мега
м
103
кило
к
102
гекто
г
10
дека
да
10-1
деци
д
10-2
санти
с
10-3
милли
м
10-6
микро
мк
10-9
нано
н
10-12
пико
п
12 кесте
Грек алфавиті
Әріптердің жазылуы
Әріптердің ... ... ... ... o
омикрон
дельта
П
пи
эпсилон
P
ро
Z
зета
сигма
эта
T
тау
Θ
тета
Y
ипсилон
иота
ф
фи
каппа
х
хи
ламбда
пси
Ми (мю)
омега

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беруді дамытудағы портфолио технологиясы59 бет
Химияны оқытуда компьютерді қолдану51 бет
Химияны оқытуда халықтық педагогика элементтерін пайдалану43 бет
Аналитикалық химия пәнінен дәрістер жинағы59 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет
Сұрақ кітапшасы 3804 нұсқа 8 сынып12 бет
"Жас ерекшелік және әлеуметтік психология" пәні бойынша студенттерге арналған лекция жинағы28 бет
"Физика" пәнінен тест сұрақтар6 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
"Қазақ әдебиеті" пәнінен тест сұрақтар3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь