Шығыс ойшылдарының педагогикалық ой –пікірінің пайда болуы мен қалыптасуы.Қазақстандағы педагогиканың ғылым ретінде дамуы

1.Кіріспе

1. Негізгі бөлім:
1) Шығыс ойшылдары
2) Қазақ ағартушыларының педагогикалық ойды дамытудағы рөлі.
3) Қазақстандағы педагогиканың ғылым ретінде дамуы.
4) Қазіргі кездегі қазақ педагогикасын дамытушы ғалымдар

3.Қорытынды

4.Қолданылған әдебиет
Педагогика ғылымы бірден қалыптасып дами қойған жоқ. Педагогика даму барысында бірнеше тарихи кезеңдерден өтті. Ол ерекше ғылым ретінде философиялық білімдер жүйесінен 12 ғасырдың басында бөлектеніп шықты. Ағылшын жаратылыстанушысы және философы Фрэнсис Бэкон 1623 жылы өзінің «Ғылымның қадір-қасиеті» атты трактатында педагогиканы ғылыми білімдердің дербес саласы деп бөлектеді. Ян Амос Коменскийдің әйгілі «Ұлы дидактика» атты еңбегінде балаларды оқытудың негізгі теориялық мәселелері мен оларды ұйымдастырудың жолдары баянделды.
Сонымен, 12 ғ. мен 13 ғ. аралығы педагогикалық теорияның үлкен қарқын ала дамыған, аса құнды тәрбиелік идеялардың өрбіген заманы болды. Ал қазақ педагогикасын талқылайтын болсақ, ол сонау орта ғасырларда өмір сүрген шығыс ойшылдарының ілімінен бастау алады. Шығыс ойшылдары Әл-Фараби, Жүсіп Баласағұн, Махмұд Қашқари, Ибн Сина т.б. тәрбие туралы тың идеялары мен батыл тұжырымдары көптеген шығармаларында кездеседі.
Жүсіп Баласағұнның үйретуінше , «адамның жетіліп қалыптасуы, оның ішінде, жастар тәрбиесі қоғамдың жағдайлардың, айнала ортаның ықпалымен, оң әсерімен тәрбие арқылы және адам табиғатын туысына – дүниеге келімен бірге болатын қасиеттер арқылы қалыптасады». Жүсіп Баласағұн «Құтты білік» дастанында әке тәрбиесәне аса көңіл бөлген:
«Бейбастақ қып өсірсе ұлдың қылығын,
Кінәлі әке, жазығы жоқ ұлының»-дейді.
Жүсіп Баласағұнның: «Ұл өсіргің келсе дана жүректі
Қатты ұстап үйрет білім, ізетті.
Кім ұл-қызын шолжаңдатса бетімен,
Тартар күйін, ет кескендей етінен». – деген
Ой-тұжырымдары бүгінгі педагогика ғылымының негізгі шарттарына сәйкес келіп жатыр.
1) Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. Алматы, Қазақ университеті,1989.
2) Айтмамбетова Б Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. Алматы 1991.
3) Әбиев «Педагогика» . Алматы, Дарын,2004
4) Бержанов Қ, Мусин «Педагогика тарихы» . Алматы, Мектеп, 1984.
5) Қоянбаев Ж,Қоянбаев Р. Педагогика Астана ,1998.
6) Лемберг Р.Оқыту әдістері . Алматы1958
7) Көмекбаев Н. «Оқыту теориясы» . Алматы Мектеп,1976
8) Нұрланова Г.К.»Орта ғасыр ғұламаларының тәрбие тағылымдары» . Алматы 2003.
9) Бержанов Қ. Тәрбие мен оқытудың бірліші . Алматы 1973
        
        Жоспар
1.Кіріспе
1. Негізгі бөлім:
1) Шығыс ойшылдары
2) Қазақ ағартушыларының педагогикалық ойды дамытудағы рөлі.
3) Қазақстандағы педагогиканың ғылым ретінде дамуы.
4) Қазіргі кездегі қазақ педагогикасын дамытушы ... ... ... ... ... дами ... жоқ. Педагогика даму
барысында бірнеше тарихи ... ... Ол ... ... ... ... жүйесінен 12 ғасырдың басында бөлектеніп шықты.
Ағылшын жаратылыстанушысы және ... ... ... 1623 жылы ... қадір-қасиеті» атты трактатында педагогиканы ғылыми білімдердің
дербес саласы деп ... Ян Амос ... ... «Ұлы дидактика»
атты еңбегінде балаларды оқытудың негізгі теориялық ... мен ... ... ... 12 ғ. мен 13 ғ. ... ... ... үлкен қарқын
ала дамыған, аса құнды тәрбиелік ... ... ... ... Ал ... ... болсақ, ол сонау орта ғасырларда өмір ... ... ... ... ... Шығыс ойшылдары Әл-Фараби, Жүсіп
Баласағұн, Махмұд Қашқари, Ибн Сина т.б. ... ... тың ... ... тұжырымдары көптеген шығармаларында кездеседі.
Жүсіп Баласағұнның үйретуінше , «адамның жетіліп қалыптасуы, ... ... ... ... жағдайлардың, айнала ортаның ықпалымен,
оң әсерімен тәрбие арқылы және адам табиғатын туысына – ... ... ... ... ... қалыптасады». Жүсіп Баласағұн «Құтты білік»
дастанында әке тәрбиесәне аса ... ... қып ... ... ... әке, ... жоқ ұлының»-дейді.
Жүсіп Баласағұнның: «Ұл өсіргің келсе дана жүректі
Қатты ұстап үйрет білім, ізетті.
Кім ұл-қызын шолжаңдатса бетімен,
Тартар ... ет ... ...... ... педагогика ғылымының негізгі шарттарына сәйкес келіп
жатыр.
19-20 ғ.ғ. өмір сүрген ... ... ... ... ... рөлі өте ... Ыбырай Алтынсарин – қазақ
педагогикасының негізін қалаушы. Ол тұңғыш қазақ ... ... ... білім беруге кіріскен. Оның балаларға арнап әңгіме жазудағы
негізгі мақсаты – жас ... ... ... ... ... Халқымыздың маңдай алды ақыны, ұлы тұлға Абай ... ... ... идеяларының бірі – адамдардың өзара қарым-
қатынасы, жастарды еңбекке баулу. «Еңбек тәрбиесін, оқу мен ... ... деп ... Абай жас ұрпақтың барлық тәрбиесінің көзін ... ... ... негізін салушы ағартушы- педагог Ахмет
Байтұрсыновтың қазақтың тіл білімі және ... ... ... ... ... және ана тіліміздің ерекшелігін жинақтайтын оқулық ... ... ... ... мен ... оқу ... ... қазақ тілінің қолтума оқулығына айналды. «Қаршадайынан ... ... ... деп, ... жеген» Ахмет Байтұрсыновты азап пен тозақтың
бәрін басынан кешіріп, ақыры қаратүнек ... ... ... ... ... ... тағылымы ұрпақтан-ұрпаққа сақталып, ұлы ... ... ... , бүкіл жұрттың жүрегінде сақталатыны даусыз.
Қазақ педагогикасын одан әрі ... ... зор ... ... ... Ібнияұлы, Раиса Лемберг, қартбай ... ... ... осы ... ... ... көптеген бағалы еңбектер жазды.
Осы ғалымдар, ойшылдар , педагогтар және ... ... ... ... ... ... ... ойшылдарының педагогикалық ой –пікіпінің пайда болуы мен қалыптасуы
Әл-Фараби - дүние жүзі мәдениеті мен ғылымының негізін салушы
(870-950)
Әбу ... ... ибн ... ... ... ... философ,
әлеуметтанушы, математик, физик, астроном, ботаник, лингвист, логик, музыка
зерттеушісі. ... ... ... ... көне Фараби қаласында
туған. 20 жасына ... ... ... ... ... ... ... және мұсылан шығысының көп жерлерін аралаған, ұзақ ... бойы ... ... мәдени орталығы – Бағдадта тұрған. Арабтың мәдениеті мен
ғылымы дәуірлеген шағында ... ... ... ... ... ... ... соңғы жылдарын Каирда, Алеппода, Дамаскіде өткізген.
Риторика, поэтика, өнер, музыка, т.б. жөніндегі еңбектерінде ...... ... әлі ... мәнін жоймаған. Ұлы ойшылдың
көз тіккен эстетикалық проблемаларының ауқымы үлкен, шеңбері кең. Эстетика
мәселесі жөнінде айтқан соны ... тың ... ... тұжырымдар оның
көптеген шығармаларында кездеседі. Мысалы, «Риторика» , «Поэзия ... ... ... т.б. ... ... ... түсуге, бақытқа, молшылыққа жетелеуді көздеген Фараби
әділеттілікті ... ... ... ... ... ... адамдар бірдей екенін уағыздаған ... ... оның ... Шығыс елдерінің дүниежүзі ... ... ... ... ... ды оның ... ... қазіргі 21 ғасырдың басындағы өмір мен мәдениетінің ішіне кірігіп,
ұласып кетеді.
Ол адамның іс-әрекетінде зерделіліктің рөлі аса зор деп ... ... ... ... ... пайдасыздығын ұғуға
жетеді.» Сондықтан олар ең жоғарғы игілікке , ... жету ... ... ... келі ... ... халықтар достығын насихаттап,
адамның өзін, оның ақыл-ойын, қабілет пен жігерін өте жоғары қояды.
Жаратылыстану ... ... ... ... ... ... жақсы
дамыды. Антика заманы мен орта ғасырларда философия мен медицина жөніндегі
білім бір-бірімен тығыз ... ... ... ... және ... ... зерттейтін. Фараби творчестволық
саласында медицина туралы еңбектер бар.
Ол ... ... ... деп ... Ал ... ... ... бір түріне жатқызады. Оның йтуынша,
жаратылыстану әрбір табиғи ... ... ... беруге қызмет
етеді. Материяны, оның формасын, әрекетінің себебіін анықтайды, бұл
қасиеттер оның ... ... ... Бұл зат үшін ... ... ... ... Фарабидің 11-12ғғ. көне грек, латын
тілдеріне аударылды. Сөйтіп Батыс ... ... ... ... ... ... ... оның бұо трактатын орта ғасырдағы
ғылымның энциклопедиясы депатады. Фарабидің ғылымды жіктеу теориясын ... бойы ... ... игі әсерін тигізді, ғылыми мәнін сақтап қалды.
Фарабидің логикалық-гносеологиялық, әлеуметтік-этикалық, ... т.б. ... жете ... оның сан саналы мұраларын, оның
ғылыми тұжырымдарын өзінен кейінгі дәуірдегі Щығыс пен Еуропа ... ... ... ... ... және өнердің
дамуына ықпалын тигізді, ФАраби өз алдына жеке-дара ... ... ... болды.
Әл-Фараби Аристотельдің ғылыми мұраларын жан-жақты зерттеп, ... ... адам ақыл ... ... ... Ол өз ... ... барлық салаларын, әсірісі,
математика, ... ... ... ғылымдарынан көп мұра
қалдырды, ... ... ... ... ... ... үйретіп, еңбекке үйретіп баулудың , күнделікті өмір сүрудің тыныс-
тіршілік құралы деп тұжырымдайды.»Баұытқа жету» атты еңбегінде жс ... ... ... ... жеке адам ... ... тәрбиесі, жас
жұбайлар тәрбиесі жайлы жан-жақты ұлағатты ... ... ... ... ... ... ... заманымызға дейін сақталып, ол
ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, халықтық педагогиканың қазынасына айналды. Онда
тәрбиенің педагогикалық ... ... оның ... ... Оның ... бақытқа жеті басы – таза еңбек, адал еңбек болып
есептеледі.
Дүние тану теориясында да ... ... ... ... ... ... даяр ... өзгермейтін нәрсе деп ойламау керек,
қайта білмеушілік пен ... ... ... толық емес, айқын емес,
білімнің қалайша толығырақ, айқынырақ білшімге айналатынын ... ... ... ... ... туралы
Әл-Фараби тәрбиенің ,оның ішінде еңбек тәрбиесін теориясы ғылымға
негізделуі қажет деді. Ол ... ... ... деп ... ... жүйелі
түрде құрылған білімнің жоғары формасы деген анықтама жасады. Фараби ... ... ... ... болмағаны белгілі. Алайда ол ағарту – оқу
мен тәрбие туралы еңбек мәдениеті туралы ілім жасады. Еңбектің өзі өнер –
еңбек тәрбиесі сол ... ... ... ... ... ... ... үйретеді. Олардың еңбек ету дағдысын қалыптастырады-деген
болатын Әл-Фараби . ол еңбектің өзін қоғамның өмір сүруінің негізгі ,
адамзат тіршілігінің мәңгілік, ... ... деп ... ... ... ... белгіледі. Ол мақсатқа сай қызмет, яғни,
еңбектің өзі, еңбек заттары мен еңбек құралдары. Адам еңбегі бағытталған
нәрсенің бәрі ... ... деп ... Оның ... туралы бұл тұжырымдарын
күні бүгінге дейін жалғастырып келе жатқан ғалымдар бар.
Әл-Фараби жас ұрпаққа және жеке адамдарға тәлім-тәрбие беріп, еңбекке
үйретіа, еңбек ... ... ... ... ... өте жоғары
бағалаған. Оның ойынша , тәрбиеші адамның ... ... ... ой мен ... ... ... дәнін сеуіп, нұр құятын тынымсыз
лаулаған оттың көзі» Орта ... ... ... ... ... әрі ... ... Ибн Сина: «Әл-Фарабидің тәрбие
тағылымдарының ең маңыздысы әрбір жеке адамды ... ... ... еңбек сүйгіштік, еңбек ете білуге және еңбекке ынталы болуға
тәрбиелеу. Ол кімде-кім өзінің тіршілігі үшін, өзіне ... ... ... ғана нағыз ел адамы бола алады – деген өмірлік
өсиет қалдырып кетті» - деп көрсетті.
Әл-Фараби ілімі шығыс халықтарының педагогикалық ... ... ... ... ... ... ол шығыс халықтарының салт-
санасының, әдеп-ғұрпының ағартушылық, тәлім-тәрбиелік ой-пікірінің,
ғұламалық тағылымының дамуында жаңа ... ...... ... ... ... «Құтты білік» дастанының тәрбиелік маңызы
Көне дәуірдегі түркі халықтары мәдениетінің тербеліп өскен бесігі Шу
мен Іле өзені аралығында ұлан байтақ ... 11 ... аты ... ... ... ... ... Баласағұн музыкант от басында дүниеге
келген. Жүсіп жыл қайыру дәстүрі бойынша барыс жылы ... ... ... ... ... өз ... ... біліктен ғана табамыз. Ақын
дастанның жасы елуге келгенде он сегіз ай ішінде ... ... ... Білік дастаны түркі тілді халықтардың бізге келіп ... ... ... ие ... бір ... ... ... өз заманындағы ғылым саласымен толық танысып кемелденген
шағында Құтты Білік тәрізді классикалық шығармасын жазуға бет бұрды. Араб,
парсы ... ... ... ... өз ана ... де ... бал байлығын
бойына дарытқан Жүсіп ана тілінінің көркемдік қуатын әлемге таныту бағытын
ұстады. өз тілін менсінбей ... ... ... ... ... ... ... танылған қорлық салты үстем кезде өз ана тілінде көркем
шығарма жазу дәстүрін қалыптастыру кетуі – ... ... ... адам ... жеке адам ... ... өсуі, тікелей
тәрбиенің жетістігі, ол адам тарихында табиғатына байланысты бола отырып,
оның тарихи ... ... ... ... ... ... Бұл пікір
19ғасырдың 40-шы жылдарынан басталған және 60 жылдар үстінде дами түскен
Еуропа педагогтары мен сол жылдаржжыға прогрессшіл орыс педагогтарының
пікірімен үндес келді.
Баласағұнның ... ... ... ... мына бір ... ... «Тәрбиенің барлық ұждағаттылығы, саласы мен түрі… Өзара
ұйымдасқа, ұйымшыл, тату да ... ... ... ... жетелі адамдар
тобының , зерделы адамдар құрамын толықтыратындай биікке көтерілуі қажет.
Тәрбие өз ... ... мен ...... ... еңбек көзі
болуы шарт деп өтеді Баласағұн. Бұл өлкен өсиет. Бүгінгі педагогикалық
тұрғыдан алғанда үлкен ұжым тәрбиелейтін педагогиканың бала тәрбиесіндегі
басты мақсаты мен ... ... әдіс ... ... ... десе де болады. Сондай-ақ, бұл еңбек пен тәрбиенің педагогикалық
негізі.
Ұлы ... ... ... ... ... тәрбиелеуде
әр кезде есте ұстайтын тағылымдар екендігі сөзсіз.
Қазақстан педагогтарының еңбектері мен ой-пікірлерінің ... ... ...... ... ... қалаушы (1841-1889)
Қазақ педагогикасының негізін салушы, педагог-ағартушы, ақын және прозаик,
публицист балалар жазушысы, орыс графикасы ... ... ... ... ... ... пен ... өз халқының тұрмысы мен
өмірінің тарихи ұлттық ерекшелігіне сәйкес келуін ұсынды.Сондай-ақ, ... ... ... ... ... қарады. Ыбырай Алтынсариннің пікірі
бойынша, ауыл мектептері болыс мектептерінің бірінші бөлімінің бағдарламасы
бойынша жұмыс жасауға тиіс болды. Оқу ана ... ... тиіс ... ... ... ... қазақ халқына білім беру тек бастауыш
мектеппен ғана ... ... ... ... болды. Ол орта мектептер құру
туралы ойларын халқына жеткізді және қазақ ... ... ... ... ол ... патшаларының жағдайындағы осыған ұқсас
жоспарлардың өмірге сәйкес келмейтінін ескере отырып, оренбург және Троицк
жағындағы гимназия мен ... ... ... ... ... ... ... тағайындады. Ыбырай Алтынсарин кәсіптік ... ... жете ... және ... Ол ... ... қолөнер
училищесін ашудың жоспарын жасады және оны ашуды қолға алды. Ағаш-токоры,
слесарлы-ұсталық, тігін бөлімі бар ... ... ... ... ... жылы ғана ашылды. Ыбырай ... ... ... ашу үшін ... екі ... ... және ... учаскесі үшін
өзінің қыстаудағы үйін берді. ... бұл ... ... ... әсері
салдарынан ол ұлы Октябрь төңкерісіне дейін ашылмады, қолдау таппады.
Училище сол күйінде ... ... ... ... ... 1884 жылы ... ... қырғыз мектебі ашылды. Бұл орыс-
қазақ мектептеріне мұғалім ... ... ... Сөйтіп,
Алтынсарин қазақ халқының өмірі мен салтына сәйкес келетін қолтума қазақ
мектептерін ашудың жолдарын көрсетіп берді, өзі ... Бұл ... ең ... ... ... ... мирасқорлығы болып есептеледі. Мұның
ерекшелігі де осында. ... ... ... ... ... тірелген еді.
Тұңғыш қазақ мектебін ашып, оқытуға кіріскен Ыбырай соған
тікелей көмектескен Н.И.Ильминскийге жазған хатында:»Осы жылы ... ... ... көптен күткен ісім орнына келіп, мектеп ... оған 14 ... ... бәрі де ... ... ... Мен оқытуға, қойға шапқан аш
қасқырдай , өте қызу кірістім. Бұл балалар да ... ... ... үш ... ... оқи білетін және ... ... жаза ... кейін парақор болып шықпаулары үшін, оларға адамгершілік ... әсер ... ... ... күле ... мен ... оқытудан бос
уақыттарда оларға ресми түрде ... ... та ... ... ... ... ... айтып, оған басқа да түсінікті және қызықты
әңгімелерді де ... ... ... қашаннан арман тілегім қалай да пайдалы
адам болып шағу еді. Ал қазір осыған қолым жетіп отырғанын ойласам, көңілім
толық жұбаныш ... ... ... ... тек ... ... ... қалуға болмайтынын,
бұған лайықты оқу әдістемелік құрал-жабдықтар керек екенін жақсы ... ... ... Ушинский, Паульсон, Водовозов, Бунаков тәрізді
педагогтардың ... ... ... ала ... ... балаларына
арнап «Оқу құралын» жазды. Сондай-ақ ол ... мәні бар ... ... ... ... ... мен ... үшін қажетті Гестерманның
техникалық коллекциясын, физика, химия кабинеттері үшін жабдықтар алуға 600
сом ... ... ... бәрінен оның жалаң ... ... ... қоса ... мен техника тетіктерін үйретуде көрнекілік
тәсілін ұстанғанын ... ... аса ... ... мен
журналдарды орталық мектептерге топтап жинау арқылы сондағы кітапханаларды
байытуды көздеді, оқимын деген ... мен ... өз ... ... ... ... жасамақ болады. Автор сол тұстағы
мектептерде дін ... өту ... ... ... ... ... ислам» атты оқулық жазды. Бұл кітап кезінде балалардың мұсылман
дінінің қағидаларын игеруіне айтарлықтай үлесін қосты.
Ыбырай ... ... ... ... ... ... ... өз ойын нақтылықпен дәлелдеуге ұмтылады. Айтпақ
пікірді оқушы зердесіне еркін сіңіру үшін әр ... ... ... Бұл ... ол, ең алдымен,шешендік ... ... ... ... ... арнап жазған әңгімелерін
өзінің төл өлеңдеріне қосып, ... ... Осы ... ол жас ... адамгершілікке, ізгілік пен бауырмалдыққа,
адал еңбек пен әділдікке, әдептілік пен ... ... пен ... ... ... ... ... басты ерекшелігі қазақ
халқының мәдени-әлеуметтік өмірін арқау ете отырып, жаңа буын ... ... ... үлес қосу еді. Ұлы ... ... ... ... деп Н.Н.Ильминскийге жазған хатында ... ... ... ... мағыналы анекдоттар, жұмбақтар, ойына оф ... ... ... ... , ... ... құртының ,
көбелектердің өзгеруі сияқты әңгімелер тәуірірек болады. Өлең ... ... ... ... өлеңдерін аламын. Екінші кітабымді мен ... ... ... ... мен ... туралы, тарих пен ғылыми-
географиялық әңгімелер келтірмекпін». Бұдан ... ... ... әр ... ... ... ... пәндік оқуды енгізуді
ойластырғанын ... осы ... ... ... ... ақын, тұңғыш педагог,
ұстаз-ғалым. Оның мұрасы тарихқа да, әдебиетке де тән , ... ... ... ... ... Құнанбаевтың ағартушылық тағылымы (1845-1904)
Абай – ұлы тұлға, данагөй адам, маңдай алды ақын ... ... ... ... озық үлгілерімен деңгейлес ... ... ... ... ... Сан ғасырлық бай поэзиясы, ел қамын жоқтаған
жүздеген өрен жүйрік жырау, жыршы, ақындары бар ... ... ... ... ... ... ... халықтың түбегейлі ... ... ... ... түсініп, қандай ойшылдық деңгейде, қандай көркемдік
қуаттылықпен айтып, жеткізе алғандығында ақын ... ... ... ... ... ... ... үшін тиісті қоғамдық жағдай, аса
зор дарын мен ... ... ... ... ... – міне осылардың
түйісіп келуі шарт.
Абайдың педагогикалық мұраларының негізгі идеяларының бірі ... ... ... ... ... ... баула. Ақын,
ойшыл ұстаз – Абай халықтың ... ... ... ... ... ... бір-біріне мейірбандығы мен парасаттылығы,
ұлттық ерекшелігі, салт-дәстүрінің дамуы – сол халықтың еңбек сүйгіштігіне,
еңбек ету ... ... ... ... ... ... ... басқада қазақ ағартушылары сияқты – байлықтың, молшылықтың көзі ... ... оқу мен ... алудың негізі деп түсінген Абай жас
ұрпақтың барлық тәрбиесінің көзін – бұлағын еңбектен іздеді. Ол ... ... ... ... ... – парасаттылық пен инабаттылықтың,
білімділіктің , тұлғалылықтың , ... ... ... ... және тұлғаның қалыптасуын қамтамасыз ететінін аса көрегендікпен
дәлелдеді, оған өлең жолдарын арнады. Ең бастысы: ... пен ... ... ... ... ... рухта тәрбиелеп,
оларды әдемілікке, көрнектілікке ... ... ... ... ... ... жол ... Ақын пікірінше еңбек – адамды жан-
жақты дамыған ғұламалылыққа көтереді, баулиды, жетелейді. Абай ... ... ... ... имандылықтың кәусар тамшысы,
ағынды тасқыны, дария көлі, мұхиты.
Абай поэзиясының негізгі ... ... ... мол асыл
мұрасы ол өзі өмір сүрген тұтас бір тарихи дәуірді жан-жақты барынша толық
бейнелеп береді. Бірақ, ақын ... ... ... ... ... ... деу аз. Сол замандағы қоғамдық өмір салтының, ... ... ... ... бойы ... түп-тамыры
әріде жатқанын ескерсек, Абай поэзиясы – ағартушылық көзқарасы қоғамның
дамуындағы бір ... ... ... ... ... ... ... тарихи арнада кең ұғымда алып, ... ... ... ... ... өткен жолын да танытарлықтай етіп көрсетеді. Ал қоғам өміріндегі
көптеген адамгершілік, ... ... ... ... ... білімділік, еңьек сүйгіштік, талаптылық, адалдық, солармен қатар
озбырлыққа , жауыздыққа, екіжүзділікке төзбеушілік секілді сан ... ... ... қай ... болмасын мәнін жоймайтындығын және қанша заман
ауысып, уақыт, жағдай өзгерді дегенмен, ... ... ... қасиеттері жаңғырып, жаңа сипат ала ... ... ... дами ... ... Абай ... кейінгі дәуірлердің ,
соның ішінде бүгінгі заманның өмір ... ... ... ... септігін
тигізе алатыны хақ. Олай болса, Абай творчествосын өз дәуір шеңберінде ғана
қалатын, осы ... біз үшін тек ... ... бар, ... ... ... ... ол – заман ауысып, уақыт озған сайын қоғамдық ой-санаға
ықпал-әсері арта ... ... ... ... асыл ... принцип тәрбиелік тағылым Абай творчествосының сол дәуірдегі
қоғамдық өмірмен тамырластығын танып-білудің бірден-бір қажетті ... ... ... ақын ... ... оқырмандар әсіресе,
жасөспірімдер өздерінің өмірге деген ... ... ... ... ... ... ... Абай
творчествосының өз заманымен, сол кездегі қоғамдық өмірімен байланысын, сол
кезде қандай зор танымдық, тәрбиелік міндет ... сөз ... ... ... ... ... ... ғана біз оның кейінгі кезеңдерде ,
қазіргі заманда қоғамдық ой-сананын, мәдениеттің, ... ... ... ... келе ... толық аңғара аламыз. Сондай-ақ, ақын ... ... ... ... ... ... ... түскенін зер салып
байыптасақ, оның өз ... озық ... ... ... ... ... бастапқы сипат-қасиеттерін айқынырақ тани аламыз. Оның ең
басты бір қыры ... ... ... алдымен мейлінше мол, әр қырынан көрінетін, әрине,
ақынның өз бейнесі, өз тұлғасы. Лирик ақын ... ... ... өз көңіл-
күйін білдіру арқылы, өз сезім толғаныстары, ой-толғамдары арқылы танытады.
Ақынның өз тұлға ... оны ... ... ... ... өмірдегі алуан түрлі жағдайларға, қоғамдық мәселелерге, әр-түрлі
адамдардың іс-әрекеттеріне оның қатынасынан, берген бағасында ... ... ... көрінісін табады. Абай өзін ұстаз ретінде де ... ... ... өзі де ылғи бір ... ... ... әр ... әр жағынан ашылып отырады. ... ақын өз ... ... ... ойын тура ... сұхбат, сырласу, кейде насихат, кейде ойға шому, ой толғау, тәрбиелік
түрінде әр-алуан болып келсе, ақын бейнесі анық, ... ... ... ... ... өлеңдерінде әртүрлі топтардың өкілдере, әсіресе
ұстаздар, жас адамдар үнемі бой ... ... ақыл ... ... ... ... ... ұғым мен ақылмен
танып-түсіну қабілетін білдіретін ұғымды ажыратып, ... екі ... ... ... бір суық мұз – ақыл ... дегенге Абай ақылды осы соңғы
мағынасында алған. Философиялық тұрғыдан келіп, ой мен сезімді ... ... екі ұғым деп ... Абай ... ... мен «ыстық
жүрек» бір-бірін толықтырады деп ... Осы ... ... ... ... қасиеті кемеліне келеді деп есептейді.
Ақыл, қайрат, жүректі бірдей ұста,
Сонда толық боласын елден бөлек
Бұл ретте Абай ақыл-ой ... ... ... ... ... әр ... ... ең алдымен отбасында,
мектепте және ... ... ... ... Балалардың дүниеге
көзқарасын және ... ... ... ... ... ... Абай әлемнің кең өріс алуы, оның поэзиясы мен ... ... ... ағартушылық көзқарастың әлеуметтік сипат алуында болды.
Шәкәрім Құдайбердіұлының тәліми көзқарастары (1858-1931)
Қазақтың тәлімдік ой-пікірлері көшпелі елдің бала тәрбиелеудегі тәжірибесін
жинап-сақтап ... ... ... бұлағы болғаны дау тудырмайтын
жәйт. ... ... ... ... ... ... бағытта екендігінде, сонда, халық тәрбиесі дегеніміз ең алдымен
жанұядағы тәрбие тәжірибесі болғанына күмән жоқ.
Ақын-ағартушы Шәкәрімнің көзқарастары қыр ... жас ... ... оқып-тәрбиелеудегі талаптарына сүйеніп, негізделген.
Ерен әділдігімен ел ортасында құрметке бөленген Құнанбай қажының
отбасы елге үлгі ... бала ... ... ... түсетін. Бұл ошақта
Абай , Мағауия, Шәкәрім, Ақылбай сияқты ақындар ... ... ... дәулет-байлығына масаттанбай қажы үйі балаларының ... ... құру мен ... ... ... аң аулау, құс ату, ет бұзу, темір-терсек
соғу, арба мен ... ... , ... ... да үй тұрмысы жұмыстарын
атқарған. Үлкен атасы ... ... ... ... әдет-ғұрпын сақтай отырып ретімен дамыта білген.
Туған жұрттың ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның жан-жақты дамуына қамқорлық ... ... өзі ... ... , ... Құнанбайдың тәліми тәжірибесін үлгі
тұтты.
Атасынан кейін ол ... ... ... жетелеуімен ер жеткені үшін
ризалық білдірген. Ұлтының мақтанышы болған ағалы-інілі тек қан ... ... ... жан-сырлары, рухани істері ұштасып жатты. Әдебиетке
бір табан жақын ... ... ... ... ... халық ауыз
әдебиетінің шығармаларын: жырлар мен өлеңдерді, айтыс пен термені, қисса
мен дастандарды көп білуге ... ... ... ол ... ... ... ... – салтын, тарихын жетік білді десек, дау тумас. тСынды
көзбен қарап, қазақ елінің этгопедагогикалық ... өз ... ... тәлім-тәрбиеден ғылыми педагогикаға жол алғанынын бір белгісі
– 19 жасынан бастап ... ... ... ... Бұл еңбектің мақсаты
тек қазақ рулары мен хандары, жүздері мен батырлары тарихын зерттеп игеру
еместін. «Шежіреде» ақын ... ... ... орай өз ... қазақ жастарының тарихи санасын, өзіндік этникалық ... ... ... ... ақын қыз бала мен ұл бала ... ата-ана рөлін,
әке-шешеге деген балалардың сүйіспеншілігін, әйелге деген қаиқорлықты, адам
өмірінің құндылығы мен маңызын ... Ауыз ... ... ... ... ... , елді ... жұртшылықты адалдыққа,
адамгершілікке баулудағы әсері туралы ол ... етіп ... ... өзінің
туып өскен жерлерінде осындай шығармалардың бар ... ... ... ... ... ... ... деп ойлаған.
Шәкәрім нағыз таза ұлттық ортадан шығып, дала педагогикасы объектісі
болып, ұлттық рухтағы тәлімді өз басынан өткізген кезі ... ... ... ... ... субъектісі мен зерттеушісіне айналды.
Неше тіл белсен, сонша рет адам боласын дейді ... ... ... ... ... қарамай, ақын араб, парсы, татар, шағатай, өзбек,
орыс тілдерін еркін меңгерген. Оның лингвистикалық талаптары дүниежүзіндегі
елдердің ғұламаларымен ... ... ... ... ... ... көзқарастарын түйіндеуге мүмкіндік берді. Шәкәрім
шығыс,батыс мәдениеттерін меңгеріп, жалпы адамдық құндылықтарды , ... ... ... ... ... ... ... аңсарларында шынықтырып дамытқан.
Шәкәрімнің психологиялық тұжырымдары – оның көп жыл бойы Шығыс пен
Батыс ... ... ... ... ... ... ... «Үш анық» және «Мұсылмандық шарты»
аңсарларында айқындалған. Психологияға ... ... оның 1919 ... ... ... психология оқулығына пікір жазуға себеп болды. Ол ... ... ... ... деп ... алдымен ақынды психологияның философиялық негіздері қызықтырған. Ол
өзінің жан туралы, жанның қасиеттеріне қажеттіліктері туралы ... ... ... ... ... Материя мен сананың
қарым-қатынасы туралы сұраққа идеализм тұрғысынан жауап бере тұра, ... ... ... ... деп, Шәкәрім тек өзіне тән дәлелдерді
келтірді.
Өз заманына сай ғылыми ... ие ... ... ... ... ... ашқанда, тану процестерінің механизмін
көрсеткенде, діни түсініктерден аулақ болған. Осы орайда ... ... ... ... орта ғасырлардағы ұла қазақ ғұламасы, энциклопедист Әл-
Фараби және қазақ ойшылы Абай ... ... ... ... ... ... ... Ж.Аймауытов пен М.Жұмабаевтың оқулықтарына жол
сілтейді.
Психиккалық қызметтің ... ... ... ... ... біртабан жақын. Оның ойынша жан адамдщарда да
, жануарларда да, өсімдіктерде де бар, бірақ, өсімдік пен хайуанат ... ... ... ... ... адам ... мен жәндіктердің
психикасының сапалық айырмашалағ ... ... ... ... ... ... жаңа сөз, ой ... жаңа кезең және саты ретінде
Қазақстанның ғылыми психологиясының негізін қалағаны анықтан анық.
Ойшыл-рационалисттің ерекге ... ... ... бірі – ... ... ... « Біз әр ... денедегі сезімімізбен
білеміз. Мұқым барлықтың бәрі жаралыс жолымен еріксіз бар болып жатқанын
көріп, ... ... Тән ... құлақ естіп, көзбен көрмек, мұрын иіс,
тіл дәмнен хабар бермек. Бесеуінен мидағы ой ... ... ... ... ... сол ... философ шығармаларында таным процестері ... ... үш ... ... бөлінген.
Сонымен, Шәкәрім Құдайбердіұлы халықтық тәлімді сынды електен өткізіп,
дүниедегі сан түрлі педагогикалық ... ... ... және ... педагогикалық ой-пікірлерді өзара байланыстырып туған
қоғамының қазынасына айналдырды.
Шәкәрімнің тарихи, ... ... ... педагогикалық
көзқарастары Қазақстан ғылымынң ... ... ... ... ... мен ... ... қайнар көзі болды.
Жамбылдың тәрбие тағылымы (1846-1945)
Жамбылдың тұңғыш кітабы 1944 жылы «Песни и поэмы» деген атпен орыс ... ... ... ... шықты. Толық жинағы қазақ тілінде Сәбит
Мұқановтың бас мақаласымен 1946 жылы ... ... ... , ... ... ... қарт ақыны бас аяғы бір-екі жыл
ішінде одақ көлеміне қалай әйгілі ... ... жылы ... ... ... мен әдебтетінің он күндігі болғанда
Жамбыл мен Сәкен Сейфуллин екеуі Қызыл ту орденін ... ... ... өңіріне аты шыққан дарқан ақын болды. ... халі ... ... ... ... ... , оның ... әрі жібермеді. Соның өзінде , ізсіз ұшарсыз өшіп қалмай, жер бетіне
жарып шығып, жұрт көзіне жоталы дарын иесі ... ... ... ... осы
қалып дәрежеде Мұхтар Әуезовтың «Абай жолы» романына елеулі бір ... ... ...... көптің бірі емес, ілеуде бір ұшырасатын
ерен талант ... ... ... ... ... ... есімін алғаш рет 1923 жылы
Шамғали Сарыбаевтың «Қазақтың революцияға ... ... ... таныды. Бұдан кейін Жамбыл есімі он екі жыл бойы баспа жүзінде
көрінбей келді.
Бірақ Жамбыл ... ... ... ... ерен ... бөлмесе де қарт
ақын өз ... ... ... ... ... үн қосып,
халқының күрес жолын, бақыт жолын жырлап отырды. Алайда, сондағы жрларының
көпшілігін ешкім жазып алмағандықтан ізсіз-түзсіз жоғалып ... Тек ... ... жері ... ... ... қосылғанда шығарған
«Қазақстан тойына», 1927 жылғы жер ... ... ... ... ... ... өссін еңбекшім» деген бірен-саран жырлары ғана сақталған. Бұл
осы екі-үш жырының өзін бүгін оқып тыңдасақ қарт жыра усол ... ... жер ... оның ... ... ... ... жер
қойнауында деп, егіншілікпен айналысқан бау-бақшамен ... ... ... ... қалың жұртшылықты сол жылдардағы еңбекшілердің
бірігуін ... ... ... өлең жырларында патриоттық сезім, тәрбиенің күші бар,
тәрбиенің күшіне сенген ақын, тәрбие ... , ... ... ... ете ... Қарт ... ... бұл жерде өлеңдерін педагог, мұғалім,
оқушыларға тура арнап жазғаны белгілі. Алайда, ол өзі сол өмір ... ... ... күйін, жаңа мәдениетін,
халықтық, бүкіл ... ... ... дәуірге, белгілі бір кезеңге
байланысты оқу ағарту процесінің қалыптасу ... ... ... ... тұрғысынан қарап, ақын жырларын талдап, зерттесек, ... ... дене ... , ... ... ... тәрбиесінің құрамдас бөлігі ретінде қарастырады. Мұның
ішінде тәрбиенің негізгі категориялары ақылдылық, ... ... ... ... ... өзекті проблемалар ретінде
қаралады. Соны жырға қосады.
Жамбыл 1930 жылдардың соңында жазған «Абай жастар жыршысы», «Абайды
еске алу», ... ... атты ... ... ... Абайша
халқын сүюге, жастарды оқу, өнер, білімге ... ... ... ... ... ... ... уытты жырларымен қатар кең
тынысты, ұзақ этикалық туындылар ... ... әр ... ... ... ... сол ... еңбекші бұқараның мүддесін көздейді.
Теісіздікті, бостандықты, ерлікті, әйел теңдігін жырға қосады.
Жамбылдың тәрбие ... ... ... ... ... ... санымен ғана емес, поэзиядағы әлі күнге дейін
ешкім асып түсе ... ... ... ... ... ... ... мәселелерінің әр алуандығымен, сол
сияқты ақындық ерекшелігінің жан тебірентерлік үлкен ... ... ... ... ... ... ... қайғы Ұлы Отан соғысының әрбір ата-анаға
түскен қайғымен ... ... ... Бұл оның ... ... соғыста
қаза табуы еді.
Жамбыл жаңалықтың жыршысы болған. Қарт жырау күнделікті ... ... ... ... ... ... ... ете
білген. Соғыстың соңғы жылдарының бірінде Мұхтар Әуезов пен ... ... ... көңілін сұрауға барады. Дәл сол кезде Әл-Фараби кім
деген мәселе әдебиетшілер мен ... ... ... ... ... айналған кезі еді. Сол кезде Жамбыл оның тәрбиелік ... ... ... кейінгі ұрпаққа жеткізе білетіндігі көрінді.
Педагогикалық тұрғыдан алғанда ... ... оның ... 20 ... басындағы , одан кейінгі кезеңдердегі халықтық
педагогиканың негізін қалаудың ... ... ... бүгін орнатып жатқан
гуманистік және демократиялық қоғамда ұлт мәдени тілімізге , оның оқу
ағарту ... ... өлең ... ... ... ... сіңірген еңбегі,
тәрбие тағылымы жастарымызды адамгершілік рухта тәрбиелеп , ... ... ... ... ... ... (1873-1937)
Ахмет Байтұрсынов – қазақ мәдениетінің тарихында үлкен, бір дәуірді алып
жатқан алып тұлға. Оның ... ... мол, ... ... ... тән
прогрессивтік ой-пікірі бар ұлы ғалым. Қазақ философиясының негізін салушы
педагог ағартушы, мәдениет және қоғам ... ...... қазақ тілінің авторы (1912). Сол кездің
өзінде ол жүзеге асырған қазақ жазуы айнала ... ... ... ... ... зиялы қауым ерекше назар аударады. Ал, 1924 жылы, ол
жаңа қазақ ... ... ... оған ... ...
Байтұрсынов аты берілді. Ол өз заманында барлық түркі ... ... ... ... ... қабылданды. Сондай-ақ , біздің шетелдік отандастар ... ... ... ... пайдаланады. Байтұрсыновтың әдістемелік
еңбектері қазіргі кездің өзінде үлкен беделмен қолданылады. Оның ... ... және ... ... оқыту методикасы өзінің сапалығымен және
анатіліміздің ерекшелігін ... ... ... ... үлкен табыспен
мектептер мен жоғары оқу орындарында ... ... ... ... оқулығына айналып отыр.
Ол өмірінің алғашқы жылдарын бала оқытудан бастайды. Бұл тұста 1890
жылдар үстінде Ахмет ... ... ... ... бітірген, орысша
сауат ашқан өзге де қазақ азаматтарының алғаш көріне бастаған кезі еді.
1896 жылы ... ... ... істей отырып Ақмола, Семей оқу жүйесін
басқарады. Сол ... ол ... ... бала ... жайы оны қатты
толғандырды. Осы кезеңде қазақтарды оқыту Ахметтің пікірінше өзге емес, өзі
тектес оқығандардың халық алдындағы ... деп ... ... ... ... ... ... шыңдай түсуі Қарқаралыда
өмір сүрген 1896-1907 жылдар кезеңімен байланысты. Осы жылдары ... ... ... ... ... ... ... арасында Орынборға жер аударылып, сонда
тұрған жылдарында ғылым, білімге бұрынғыдан да ... ... ... ... ... қазақ тілі мен әдебиеті, өнері мен тарихы,
мәдениеті туралы өрен ойлар айтып, бастауыш ... ... ... оқу ... хаза ... ... мұраларын, ауыз әдебиетін – эпос,
ертегі, жұмбақтар жинап, ... ... ... ... ... Байтұрсыновтың қазақ елінің жоғын жоқтап, санасына сәуле құюға
байланысты жасап жүрген еңбектері елге тарайды. 1913-1918 ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеген жылдарында –
газет бетінде халықты оқуға, білімге, ... ... ... ... ... ... ашық ... надандық шырмауынан шығарудың бірден-бір жолы ғылым-
білімге ... ... ... ... деп ... ... бұл
пікірін «Қазақ» газетін жариялауға ұдайы ұмтылыс жасаған. 1911 ... ... ... атты ... ... өз ... үшін күреске
шақырып, жұртшылықты шырт ұйқысынан оятқан дабылды еңбек – ... ... ... ... ... ең болмаса маса болып шағып оятайын,
ойландырайын деген мақсат көздейді.
Ахмет Байтұрсыновтың ... ... ... ... ... - ... ... үш ғұламаның Аьайдың ақындығын,
Ыбырайдың ... ... ... оны бір өзі ... ... ... осы үш қасиет бірдей табылған. Өлеңін,
ақындық ... ... ... ... адам ... ... ... ел болып бірігуге шақырады.
Абайдың бірден-бір өлеңін ... ... ... ғана ... дүние деп қарай алмайтынымыз сияқты, Байтұрсынов туындыларының да
шеңбері ауқымы уақытпен шектеліп қалған ... ... ... , өмір ... ... ... құр пысықтап сөйлейтін көп,
Екіндеп ұшқыр атта қарқындаған,
Бос белбеу, босаң туған ... ... шала ... ... ... сол екі шумақ өлеңде бүгінгі біздерге,
жастарымызға арналған емес пе? Байтұрсынов еңбек тәрбиесін жырлаған, еңбек
тағылымының туын ... дана ... Ол ... ... ... ... ... білімсіздікті өткір сынға алған.
Қаршадайынан елім деп езіліп, халқым деп ... ... ... азап пен тозақтың бәрін басынан кешірген, ақыры қаратүнек
надандықтың құрбаны болған, оның өнер, білім, оқу ... ... ... сақталып, ұлы адамның аты әр ... ... ... ... сақталатыны даусыз.
Мағжан Жұмабаев – ағартушы педагог (1893-1938)
Мағжан Жұмабаев – ... ... ұлы ... ... ... үшін ... ... шалғандардың бірі. Қынаптағы семсердей, ... не ... ... да ... ... Ол ... патриот ақыны,
оның ерекше ұлтжандылығы, жастарды патриоттық сезімге тәрбиелеудің үлгісі
болды. Ол бір жағы ... бір жағы ... ... ... ... Дулатов біреуі тіл маманына айналып ... ... бір ... бір ... есеп оқулығын жазса, Мағжан ұстаздық етумен шұғылданған,
оның ... ... ... ... Ал ақынның «педагогика» кітабы
, айтарға жоқ, қазақ баласын тәрбиелеуде күні ... ... ... ... ... үшін ... үлгі, тұңғыш қолтума оқулық.
Мағжан Жұмабаевтың«Педагогика» оқулығы - әрі ... ... ... , автордың көзінің тірісінде екі мәрте жарық ... ... ... ... 15 ... тұрады. Онда рухани жан
тәрбие мен дене тәрбиесі жан-жақты терең қамтылған.Жұмабаев ... ... ... ... ... ... ... де ғажап дүние, тұңғыш оқулық деуінің маңызы үлкен. Мағжанның
пайымдауынша бұл кітап ... ... ... күннен бастап, тәй-тәй басқан
әр қадамына елжірей көз салуы, қайтсе ол нағыз жігіт, ... ... ... ... ... қол ... деп толғануы ғажап пікір, нағыз
педагогикалық толғаныс, таза шешім.
Жүсіпбек Аймауытов жантанушы ... ... 1889 жылы ... губерниясының Павлодар уезіндегі Қызылту
болысының Бірінші аулында ... ... ... ... ... болып,
алдымен ауылдағы молдадан, кейін Баянда, содан соң қалада дәріс алған. 1914
жылы Семей қаласындағы мұғалімдер ... ... оны 1919 ... ... ... жас азамат 20 ғасырдың бас кезіндегі ... ... мен ... ... тек газет бетінен оқып
қоймай, оларға тікелей қатысады. Халықтың өркендеуін жеделдетуге қатысқысы
келді, өзі ... ... шығу ... да ... ... ... романы «Қартқожа» мен «Ақбілегі» оған куә бола ... ... ... ... ... біз ... ... ойын дамытуға
тікелей қатысқан адам деп бағалай аламыз. Оның ... ... ... ... терең рухани қазынамыз.
Абайдан сусындаған оның жан-жақты да күрделі
дүниетанымын өз ... өте ... ... ұлы ... М. ... мәселелерді түсінуде тнрнзнсі тең Жүсіпбек өзінің шығармашылығамен
қоғамдық қызметін, Абай ... ... ... ... келген бар
мүмкіншіліктерін өмірінің ең соңғы күндеріне дейін ... ... ... озық ... ... ... ... беру
процесін сол халықтың мінез-құлқымен тұрмыс-салтын, әдет-ғұрпын еске ... ... ... Жүсіпбек аса зор көңіл бөлді.
Абайдың көрнекті шәкірттерінің бірі болған Жүсіпбек туған халқын қатты
сүйсе, дәл солай оның ... де ... ... ... алып ... ... ... мінездері» деген мақаласында өз халқының бұрынғы
уақыттарды ұйымшыл, елі жауынгер, биі ... ... ... әрі бітімді,
қайратты , сауықшыл, досымен достасып, жауымен жауласуға табанды» болғанын
айта отырып, отаршылдық ... ... осы ... ... «ұрлық,
зорлық, өтірік, өсек, алдау, қулық, айдату, байлату, кісі өлтіру, өтірік
мақтану, жалқаулық сияқты жағымсыз қылықтар ... ... ... ... жаужүрек батырларымыздың батырлығы ауыл үйін малын ұрлауда.
Бұрынғы билердің жұрнағы кішкене дөңгелек жер болып қалды», - ... ... осы ... ... құтылудың ең басты құралы, Жүсіпбек түсінігі
бойынша, тәрбие, оқу, білім.
Раиса Лемберг – ... ... ... үлес ... ғалым (1883-
1965)
Соғыстен кейінгі жылдарда дидактиканың әр ... ... ... 40 жылдары «Сабақтың құрылысы проблемасы», «Білімді бекіту және
сабақтағы біліктілік» т.б. сабақ ... ... ... мен ... ... мән ... оның ... негізін қалады.
Ал , 50-60 жылдары «Оқыту әдістемесі», «Дидактикалық очерктер» т.б.
мақалаларында ... Р.Г. оқу ... ... ... ... ... Оның оқу құралы , ... ... ... ... ... жолын белгілеп берді. Раиса елімізде бірінші
болып психология –педагогикалық тоқыраудың салдарын жою жаңадан оның ... ... ... болды. Оқудың тұрпайлығын жою, ... ... ... ... ... ... шәкірттері – Г.А.Уманов, ... ... ... ... оның ... ... Ібнияұлы – қазақ мектебінің тарихын тұңғыш зерттеген ғалым
1905 жылы Жезқазған облысы, Шет ... ... ... ... 1931 жылы Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогикалық
институтының ... ... ... ... жұмысты 1925 жылы
мектепте мұғалімдіктен бастады. Одан ... ... ... ССР ... ... ... ауылшаруашылық институтының оқытушысы,
әрі директоры болды. Қазақ ССР-ы Оқу ... ... ... ... кафедра меңгерушісі және проректоры қызметін атқарды.
1966 жылы Ғылым дакторы дәрежесін, 1967 жылы профессор ... ... ... ... ... ... ... болып
сайланды. Сембаев Ә.І. Қазақ Соыет мектебінің қалыптасуын зерттеуге үлкен
еңбек сіңірген адам. Оның 30-дан астам ... ... ... ... ... ... ... болып жүріп, Қазақстандағы педагогика
ғылымының өркендеп дамуына қазақ-ұйғыр, ... ... ... ... , Н.К.Крупскаяның педагогикалық мұраларын жан-жақты
зерттеген ... ...... тарихы» оқулығын қазақ тілінде тұңғыш
жазған ғалым (1924-1976)
Педагогика ғылымының докторы, профессор ... ... ... мұра ... Қазақстандағы педагогика ғылымының дамуына
қосқан өзіндік үлесі бар көрнекті ғалым.
1947 жылы Абай атындағы ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық және педагогикалық
істерге қызі араласып, студенттерге тәлім-тәрбие береді. ... ... ... педагогика институтында проректор әрі педагогика және
психология кафедрасының меңгерушісі ... ... ... ол 1967 ... ... ... әл-Фараби атындағы қазақ мемлекеттік университетінің
педагогика және психология кафедрасының меңгерушісі болды.
Қ.Бержанов бірнеше оқулық пен монографиялық еңбектің, 200-ге ... ... Оның бірі ... ... ... ... ... ағартушылық ісі тарихынан» атты монографиясы Қазақстандағы
тұңғыш жазылған еңбектердің қатарынан орын алады.
Ғалым ... ... ... педагогика тарихының мәселелері
болып саналады. Ол оқу-ағарту және ... ... ... ... мен ... өз ... ұдайы арқау етіп отырады.
Орыс мәдениеті мен оқу-ағарту ісінің Қазақстандағы оқу-ағарту ісіне
тигізген тағы бір ықпалы ... ... ... Сонымен бірге,
ресейдің ұлт аймақтарында , соның ішінде Қазақстанда орыс ... ... ... 1789 жылы ... ... двор ... қазақ балаларына арналған мұсылман мектебінің ашылуы ... орыс ... ... ... ... ... баяндайды.
Ғалымның ұзақ жылдар бойы зерттеулері нәтижесінде жазылған ... бірі – ... ... ... Бұл ... оқу ... мектеп мұғалімдерінің, студенттердің ... ... ... ... ... ... ... және еңбек
тәрбиесінің принциптері тұрғысында жазылған. ... 1920 ... ... алғашқы мектептің киіз үйлерде ашылғаны, алғашқы
мұғалімдердің педагогикалық білімі жоқ, қысқа ... ... ... ... ... ... тоқталып, оның заңды құбылыс екенін ескерте кетеді. Сол
мектептердің бүгінгі тәрбие мен оқудың бірлігін, оның берік үлгісін жасаған
қазақ ... ... ... ... ұлт ... ... ... айқын айғағы деп тұжырым жасаған. Сондай-ақ ол кеңес
мектебінің алғашқы жылдарындағы халық ... ісін ... мен ... ... ... т.б. көрнекті педагогтардың
тәжірибесі , олардың ... ... ... зор ... ... ерекше көрсетеді.
Ол педагогика тарихын белгілі бір жүйемен зерттеді. Мысалы, ол XVI –
XVII ... ... жаңа ... негізін қалаушы ұлы славян
педагогы Ян Амус Коменскийден бастап, әр түрлі ... ... ... өзіндік үлес қосып келе жатқан, педагогикада өз дәуіріне
тән бетбұрыс ... ... ... ... өмір ... И.Г.Пестолоции,М.В.ломоносов, В.Г.Белинский,
А.И.Герцен, К.Д.Ушинский, Н.Г.Чернышевский, ... ... ... ... ... Уәлиханов, Абай Құнанбаев т.б.
көптеген педагогтардың еңбектеріне талдау жасап, олар ... өз ... ... мен ... ... ... өмір бойы ... етті. Одан дәріс алған, лекция
тыңдаған, ... ... және ... көрген мұғалімдер республиканың түпкір-
түпкірінде жемісті еңбек етіп, ұстаздық қызметте жүрді.
Григорий ...... ... ... ... ... ... Қазақ Мемлекеттік университеті тарих ... ... ... ... ... ҚР ... еңбек сіңірген
қайраткер Г.А.Уманов белгілі ғалым, ұлағатты ұстаз, өзі ... ... ... ... ... ... ... педагогика кафедрасының
профессоры. Сонымен бірге ... ... ... және ... ... беретін ғылыми кеңес мүшесі, Ташкент ғылыми кеңесінің мүшесі ... ... ... ... ... дәстүрін, тілін, мәдениеті мен
әдебиетін үйренуді өзінің борышы деп ... ... ... ... ... ... ... сусындай бастайды. Сол кездері ер ... ... де ... ... ... ... қалмайтын. Кейін ол қазақ
мемлекеттік университетінің тарих факультетіне ... ... осф ... да , ... ... өмірі тек ізденіспен өтті.
Оқуда озат болумен қатар, факультеттің, тіпті , ... ... да ... ... ... ... деген талпыныста жүретін оған
кезінде тарих ғылымының докторы, атақты академик ... ... ... Е.Бекмахановтар дәріс беріп, ұстаздық етті. Білімдері терең,
парасатты да мәдениетті ғалымдардан ғибрат алудың өзі де ... ... ... ... жас сол ... ... ... боламын» деген арманды
көкірегіне мықтап түйген еді.
Әдебиеттер тізімі:
1) Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. Алматы, Қазақ университеті,1989.
2) Айтмамбетова Б ... ... ... мен ... ... ... «Педагогика» . Алматы, Дарын,2004
4) Бержанов Қ, Мусин «Педагогика тарихы» . Алматы, Мектеп, 1984.
5) Қоянбаев Ж,Қоянбаев Р. Педагогика Астана ... ... ... әдістері . Алматы1958
7) Көмекбаев Н. «Оқыту теориясы» . Алматы Мектеп,1976
8) Нұрланова ... ... ... ... ... . ... Бержанов Қ. Тәрбие мен оқытудың бірліші . Алматы 1973

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
Наурызнама4 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
Дефектология5 бет
Жасөспiрiмдердiң әлеуметтенуi - әлеуметтiк - педагогикалық құбылыс ретiнде29 бет
Кәсіптік білім берудегі үдерісінің сипаттамасы12 бет
Мектепке дейінгі педагогика ғылымы4 бет
Мектепке дейінгі педагогикалық ғылымдар жүйесі5 бет
Мектептің педагогикалық жүйесі және оны басқару нысаны29 бет
Педагог зерттеушінің әдіснамалық мәдениеті жайлы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь