Ұлттық экономиканың негізгі өзегі болып табылатын агроөнеркәсіптік кешенді қолдаудағы мемлекеттік аграрлық саясатының маңыздылығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Қазақстан Республикасында мемлекеттік агроөнеркәсіптік саясаттың жүзеге асырылуы,қазіргі жағдайы

1.1Қазақстанның агроөнеркәсіп өндірісін дамытудың теориялық негіздері ... ...5
1.2Агроөнеркәсіп кешенінің мәні,қазіргі жайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.3Агроөнеркәсіптің дамуының әлемдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

2. Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік саясаты және оны оңтайландыру жолдары

2.1Ауылшаруашылық өндірістік инфрақұрылымды жетілдіруде мемлекеттің ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.2Агроөнеркәсіп кешенін дамыту,экономиканы әртараптандырудың бағыты ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
2.3Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік саланы оңтайландыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
Дипломдық жұмыстың мақсаты ұлттық экономиканың негізгі өзегі болып табылатын агроөнеркәсіптік кешенді қолдаудағы мемлекеттік аграрлық саясатының маңыздылығын ашу.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды және қолданылған әдебиеттерден тұрады.

Қазіргі таңда агроөнеркәсіптік кешеннің даму мәселесі экономи¬калық саясаттың басты басым¬дық¬тарының бірі. Сонымен қатар оның әрі қарай бәсекеге қабі¬леттілігін нығайту мақсатында ар¬найы шаралар қабылданып жа¬тыр. Бүгінде өнеркәсіптік ке¬шеннің тұрақты даму тұжырымда¬масы іске асырылуда.
Тақырыптың өзектілігі агроөнеркәсіп саясаты Қазақстан экономикасының негізгі салаларының бірі болып табылады. Агроөнеркәсіп саясатының даму деңгейі қашан да Қазақстандық қоғамның экономикалық және қоғамдық-саяси тұрақтылығын анықтайтын факторы болып келді және әлі де қала береді.Республика экономикасы дамуының басым бағыттарының бірі бола отырып, өнеркәсіп аса зор әлеует пен үлкен қорға ие.
Қазақстан Республикасында өнеркәсіп кешенінің барлық салалары, оның ішінде ауыл шаруашылығында қызмет көрсету саласын дамытуға мүмкіндік мол. Егер де осы потенциалдық мүмкіндікті нарық жагдайында әрбір жекелеген аймақтардың өзгешеліктерін еске ала отырып ауыл шаруашылығының қызмет көрсету салаларын дамыта білсек, еліміздің экономикасын бұдан биік деңгейге көтеруге мүмкіндік туады.
Осы міндетті шешу үшін Қазақстан Республикасының 2010 – 2014 жылдарға арналған мемлекеттік аграрлық азық-түлік бағдарламасы іске асырылды. Осы жылдары АӨК-нің нарыққа бағдарланған заңнамалық базасын қалыптастыру, оны халықаралық тәжірибенің нормаларына сәйкес келтіру бойынша бірқатар жұмыс жүргізілді. Бағдарламаның іске асырылуы тамақ өнімдерінің негізгі түрлері бойынша елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, тиімді бәсекеге қабілетті агроөнеркәсіптік өндірісі дамыту үшін қажетті жағдайлар жасауға мүмкіндік туғызды. [2]
Алайда, еліміздің АӨК-де әлі де, бірқатар кемшіліктер бар – саланың құрылымды-технологиялық жаңғырту қарқынының төмен болуы, нарықтық инфрақұрылым дамуының қанағаттанғысыз деңгейі, ауыл шаруашылығы өндірісінің ұсақ тауарлығы, саланың қаржылық тұрақсыздығы, саланы дамытуға жеткіліксіздігі жеке инвестициялардың бөлінуі, білікті кадрлардың тапшылығы және т.б.
Бұдан басқа, саланың инвестициялық қызметіне әсер еткен қаржы, ал одан кейін азық-түлік дағдарысы қосымша проблемаларды тудырды. Осыған орай үлкен және басқада жауапты міндеттер алда тұр – экономиканың аграрлық секторын сапалы жаңа даму деңгейіне көтеру, сол арқылы оның жоғары бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету, бұл әсіресе Ресей мен Беларусь елдерімен кеден одағына кіру жағдайында, ал кейіннен Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру кезінде өзекті проблема проблема болып табылады.
1. ҚР Президентінің «Қазақстан-2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы. Астана. – 2012 жыл, 14 желтоқсан.
2. Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіп кешінін (бұдан әрі - АӨК) дамыту жөніндегі 2013-2020 жылдарға арналған бағдарлама. «Агробизнес -2020» - Астана, 2012 ж.
3. Дерек көзі: «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы « 13» сәуір № 301 қаулысы.
4. Сулейменов Ж.Ж. Управление сельским хозяйством. - Алматы: Бастау, 2008. - С.56.
5. Сулейменов Ж.Ж. Управление аграрным сектором Казахстана в условиях рыночной экономики. – Алматы, 2009. - С.102.
6. Оспанов М.Т. Аутов P.P. Ертазин X. "Агробизнес теориясы мен
практикасы", Алматы. 2006 ж.
7. Белгібаев ҚА Ауылшаруашылық экономикасы. // Алматы 2010 ж.
8. Балапанов А.А. АӨК-дегі инфрақұрылымды дамыту. //Алматы
2009 ж.
9. Макбулатова А. Финансовое планирование в сельскохозяйственных
предприятии. //Қаржы-қаражат, N3, стр 65, 2010 ж.
10. Сыздыков Б. Приоритеты развития аграрной экономики Казахстана. Алматы, 2012. - С.53.
11. Назарбаев НА. Стратегия Казахстана-2030, Алматы, 1998г.
12. Назарбаев НА. Не подняв сельскохозяйство, не сделаем экономику процветающей. // Казахстанская правда 2009г. 9 февраля стр. 1-2.
13. Сабирова А. И Ауылшаруашылығын дағдарыстан шығару
бағытындағы кейбір ұсыныстар. //Жаршы 2012 ж.
14. Селезнев А. Некоторые проблемы управления АПК и пути их
решения. //Экономист N6, стр 76-79, 2009 г.
15. Есиркепов Т. Зиябеков Б. Государственное регулирование аграрного сектора в условиях перехода к рыночной экономике. – Алматы: Ғылым, 2009- 196 с.
16. Атамұрат Мөрәліұлы Шәменов. // Қазақстанның аграрлық саясаты қандай болуы керек? - 15 мамыр 2009 ж. – www.googl.kz сайты.
17. Калиев Г. Аграрная реформа в Казахстане: история, современность, перспективы – Алматы: РНИ “Бастау , 2011 –232 с.
18. Елубаев М Не подняв селское хазяйство, не сделаем экономику
приватизацией. //Қаржы-қаражат, стр 3-11, 2009 ж.
19. 15. Калгулова Р. Лизинг-как один из методов кредитования
сельскохозяйственных товаропризводителей. //Банки Казахстана N6,
стр 29-30, 2010 г.
20. Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі басқармасының мәліметтері негізінде құрастырылды, 2012ж.
21. Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасы. - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы № 316 қаулысымен
бекітілген.
22. ҚР Статистика жөніндегі республикалық агентігінің мәліметтері негізінде құрастырылды.
23. www.Stat.kz. сайты материалдары.
24. Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған бағдарлама. - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы « 12 » қазандағы № 1052 қаулысымен бекітілген.
25. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған cтратегиялық жоспары. - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы « 19 » ақпандағы№ 158 қаулысымен бекітілген.
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
..............................................3
1.Қазақстан Республикасында мемлекеттік агроөнеркәсіптік саясаттың жүзеге
асырылуы,қазіргі жағдайы
1.1Қазақстанның агроөнеркәсіп өндірісін дамытудың теориялық негіздері
.......5
1.2Агроөнеркәсіп кешенінің мәні,қазіргі жайы
...................................................11
1.3Агроөнеркәсіптің дамуының әлемдік тәжірибесі
............................................28
2. Қазақстан Республикасының ... ... және оны ... ... ... ... мемлекеттің ролі
............................................................................
.................................................34
2.2Агроөнеркәсіп кешенін дамыту,экономиканы әртараптандырудың бағыты
ретінде
............................................................................
............................................44
2.3Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік саланы оңтайландыру ... ... ... ... ұлттық экономиканың негізгі өзегі
болып табылатын агроөнеркәсіптік кешенді ... ... ... маңыздылығын ашу.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды және
қолданылған әдебиеттерден тұрады.
Қазіргі таңда ... ... даму ... ... ... ... бірі. Сонымен қатар оның әрі қарай бәсекеге
қабілеттілігін нығайту мақсатында арнайы ... ... ... ... ... ... даму тұжырымдамасы іске асырылуда.
Тақырыптың өзектілігі агроөнеркәсіп саясаты Қазақстан экономикасының
негізгі ... бірі ... ... ... ... даму
деңгейі қашан да Қазақстандық қоғамның экономикалық және қоғамдық-саяси
тұрақтылығын ... ... ... келді және әлі де қала
береді.Республика экономикасы дамуының басым бағыттарының бірі бола ... аса зор ... пен ... қорға ие. 
Қазақстан Республикасында өнеркәсіп кешенінің барлық ... ... ауыл ... ... ... ... дамытуға мүмкіндік мол.
Егер де осы потенциалдық мүмкіндікті нарық жагдайында ... ... ... еске ала ... ауыл шаруашылығының қызмет
көрсету салаларын дамыта білсек, еліміздің экономикасын бұдан биік ... ... ... ... шешу үшін ... ... 2010 – 2014 ... мемлекеттік аграрлық азық-түлік бағдарламасы іске асырылды. Осы
жылдары АӨК-нің нарыққа бағдарланған заңнамалық ... ... ... тәжірибенің нормаларына сәйкес келтіру бойынша бірқатар жұмыс
жүргізілді. Бағдарламаның іске асырылуы тамақ өнімдерінің ... ... ... азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, тиімді бәсекеге
қабілетті агроөнеркәсіптік өндірісі дамыту үшін ... ... ... ... ... еліміздің АӨК-де әлі де, бірқатар кемшіліктер бар – саланың
құрылымды-технологиялық жаңғырту қарқынының ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өндірісінің
ұсақ тауарлығы, саланың ... ... ... ... жеке инвестициялардың бөлінуі, білікті кадрлардың тапшылығы
және т.б.
Бұдан басқа, саланың инвестициялық ... әсер ... ... ал ... ... дағдарысы қосымша проблемаларды тудырды. Осыған орай үлкен
және басқада жауапты міндеттер алда тұр – ... ... ... жаңа даму ... ... сол ... оның жоғары бәсекеге
қабілеттілігін қамтамасыз ету, бұл әсіресе ... мен ... ... ... кіру ... ал кейіннен Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру
кезінде өзекті проблема проблема ... ... ... ... ... тек ... ... даму деңгейіне ғана емес, сонымен қатар соған қызмет
көрсететін ... да ... Ауыл ... ... ... сайын материалдық - техникалық ресурстарды, қажетті шикізаттарды,
қосалқы материалдарды т.б. жұмсау мөлшері де ұлғаяды. Шаруашылықтың электр-
энергияға, ... ... ... ... ... ... де ... ғасыр табалдырығында ауыл шаруашылығын кешенді дамытудағы ... ... ... селоның бүкіл өндірістік – экономикалық,
әлеуметтік қатынастарын жетілдіріп, яғни басқару мен ... ... қол ... ... ... Республикасында мемлекеттік агроөнеркәсіптік саясаттың
жүзеге асырылуы,қазіргі жағдайы
1.1Қазақстанның агроөнеркәсіп өндірісін дамытудың ... ... ... кешенін дамыту аграрлық саясаттың аса
маңызды бағыты болып отыр. Агроөнеркәсіптік кешеннің ... ... ... азық – ... ал ... ауыл ... шикізатымен
қамтамасыз ету. 2012 жылдан бастап Қазақстанда агроөнеркәсіптік кешенді
дамытудың жаңа бағдарламасы ... ... сала ... ... жету және ... ... ... алдымызға
қойылды. Ол бағдарлама бүгінгі таңда «Агробизнес 2020» бағдарламасы болып,
өзінің қызметін бастауда. [2]
«Агроөнеркәсіптік кешенді және ... ... ... дамыту,
олардың бәсекеге қабілеттілігін көтеру және елдің азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету» бағдарламасы бойынша реттелетін саланы немесе қызмет ... ... ... ... кешенді дамыту болып
табылады.
Бүгінгі таңда республиканың агроөнеркәсіптік кешеніндегі (бұдан әрі –
АӨК) жағдай өндіріс тиімділігінің ... ... ... ... ... ауыл ... тұрмыс сапасының жақсаруымен сипатталады.
Қазіргі жағдайда Қазақстандағы экономикалық жаңғырулар өзінің шешуші
кезеңінен ... ... ... ... ... ... ... және тиісті ұйымдық құрылым қаланып, бірте-бірте өндіріс құлдырауы
тоқталып және алға қарай жылжу ... ... ... үлкен мақсаттар мен
агроөнеркәсіптік өндіріс ... ... мен ... ... ... басшысының идеяларын, қабылдаған заңдар мен ... ... ... ... ала ... ... Ауыл
шаруашылығы ғылымдары академиясының ғалымдары «Қазақстан ... ... ... ... ... және 2006 ... ... Бағдарламасын» жасалып іске асты. Ішкі ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнім өндіруді арттыруды қамтамасыз ету жөніндегі кезек
күттірмейтін міндеттерді шешу үшін Бағдарламада мына ... ... ... ... ... ... қайта құру, жекешелендіру тәсілдері мен қарқыны,
бәсекелестік қатынасты дамытуды ... ... ... қалыптастыру және агроөнеркәсіптік өндірістің тиімділігін
арттыру жөніндегі экономикалық реформалар бағытына түзетулер енгізу.
2. агроөнеркәсіп кешенінің еркін баға белгілеуге ... ... ... ... және баға ... ауыл шаруашылығы тауарын
өндірушілер мен өнім ұсынушыларды ... ... әр ... мен әдістерін, монополист-кәсіпорындар ... ... ... ... тарту және біріккен бизнесті дамыту
мәселелерін жасау және жүзеге асыру
3. тауар қорларын қалыптастырып, реттеуге ... ... және ... ... ... агроөнеркәсіп кешенінің терең құрылымдық жаңғыруын ... ... ... ... табиғи аймақтарының биоклиматтық потенциалын олардың
экологиялық жүйе тараптарына, экономикалық ... ... ... негізгі ауыл шаруашылық дақылдары егіс ... ... ... ... сәйкестедіріледі.
• ауыл шаруашылығындағы мал басының генетикалық потенциалын әрбір табиғи
аймақтағы жем-шөп ... ... орай ... ... ... ... ... негізгі қордағы қажеттілікетерін
қанағаттандыру мақсатында ауыл шаруашылық ... ... ... қуаты және орналасуы жағынан тиімді өңдеу өнеркәсібінің кәсіпорындар
жүйесін қалыптастыру.
• экономиканың ... және жеке ... ... ... ... ала
отырып, селодағы әлуметтік инфрақұрылымды дамыту.
5. агроөнеркәсіптік кешен араласқан экожүйелердің барлық элементтерінің
эколгиялық қауыпсіздігіне ... ... және ... ... ... жүйелер құру. [2]
Ауыл шаруашылығы мен агроөнеркәсіптік комплекстің барлық салаларының
материалдық – ... ... ... өзгерістер мен ілгерілеушілік
болды.Аграрлық өндіріс жоспарлы түрде машиналы ірі ... ... ... ... мен ... ... Республикада мемлекеттік агроөнеркәсіптік комитеттері мен облыстық
комитеттері, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... аудандарында ғылыми өндірістік бірлестіктер,
өндірістік жүйелер құрыла бастады.Олардың бір – ... ... ... ... де ... ... ... ғылым мен
тәжірибе тығыз байланысты болып, ғылыми жаңалықтардың өндіріске барар жолын
қысқартса,екінші жағынан серіктестер арасындағы ... ... ... ... ... өзара шаруашылық есепке қызығушылық ... ... ... Агроөнеркәсіптік ... ... ... ... және ... жүйелер,
шаруашылық есеп пен мердігерлік әдіске көшкен әр түрлі ... ... ... шын ... жаңа ... болып отыр.Егін
шаруашылығы мен өнеркәсіпті ұштастыру және агроөнеркәсіптік ... жаңа ... ... ... ... біріншіден
бұл жаңалықтарды дұрыс пайдалану нәтижесінде шынайы интеграция, ... ... ... ... ... ... қайта өңдеудің
және тағамдық дайын азық–түліктерді ... ... ... ... Бірлестіктердің және оның ... ... ... ... экономикалық жағдайы, оған қоса агроөнеркісіптік кешеннің
қызметкерлерінің материалдық жағдайының ... ... ... ... ... ... ... дүкендер арқылы сатуға
байланысты ... ... ... ... мен ... азық ... сапасына деген көзқарас пен қамқорлық артуда.Агроөнеркәсіптік
құрамалардың еңбек коллективтерінің материалдық жағдайларының жақсаруы мен
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... байланысты
болып отырған жағдайда өндірісті ұйымдастыруды шын мәніндегі шаруашылық
есеп пен өзін - өзі қаржыландыру ... ... ... және
мәжбүр етеді.[5, 102 б]
2008-2009 жылдары Қазақстан агроөнеркәсіп кешенінің дамуына негіз
болған екі ... ... ... ... ... ... мемелекеттік аграрлық азық – түлік бағдарламасы және 2010 ... ... ... ... ... ... ... оңтайлы құрылымы қалыптасуымен агротехнология деңгейінің
өсуімен ауыл ... ... ... ... ... ... ... алмастырумен, алыс және жақын шетелдерге экспорттың
артуымен ... ... ... ... ... қаралған.
Ал бұған ауыл шаруашылық өнімдерінің бәсекеге түсуіндегі (конкуренция)
қабілеттілігін арттыру және өндірісті диверсификациялау ... ғана ... ... ... ... ... атап ... – агроөнеркәсіптік
кешеннің ... ... Ауыл ... ... ... халықтың жартысы еңбек етеді. Экономикалық белсенді халық (ЭБХ)
дегеніміз - ... ... ... ... ... көрсету саласы мен
жеке шаруашылық иелерін қоса ... ... бір ... жер реформасына байланыс ты ауыл ... үш ... ... ауыл ... кәсіпорыны, шаруа шаруашылығы және
халықтың жеке шаруашылығы. [6,70 б]
1) Ауыл шаруашылығы ... ауыл ... ... ... ... ... түрде жұмыс жасайтын ұйым.
2) Ал ауыл шаруашылығына жарамды ... ... ... ... ... ол жерлерге ауыл шаруашылығы өнімдерін егіп, одан өнім
алу ... ... жеке ... ... жеке бау – бақшалары, саяжайға
бөлінген жері және олардан алынған өнімдері жатады.
Ауыл шаруашылығының ... ... – ол ... ... ауа райы ... тәуелді. Ауылшаруашылығы өндірісі жер ресурс-тарына
негізделген. Ауыл шаруашылығы өнімдерін алу үшін пайдаланылатын жер ... ... ... жер деп ... Оның ... ... ... жер мен мал азығын дайындайтын жер кіреді.
Нарық саясаты негізінде Қазақстанның ауыл ... ... ... ... Мал ... ... өсу қарқыны төмен
болғанымен бірақ, олардың өскіні, ал ... ... ... ... жыл ... ... ... отыратынын, өйткені, ол табиғи – климаттық
жағдайлардың ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығындағы өндірістік – шаруашылық ... ... ... ... ...... ... кетуі, несие ресурстарының қымбаттауы, сондықтан
оларға өнім иелерінің қол ... ... ... ауыл ... оған қажетті ресурстардың бағалары арасындағы теңсіздіктің аса
үлкен болғаны себепкер болды.
Сала өніміне ... ... ... – ауыл ... ... ... ... реформалар кезіндегі Қазақстанның аграрлық
азық – түлік кешеніне тән ерекшелік халықтың жеке қосалқы ... ... ... өндірудегі үлес салмағының айтарлықтай өскендігі
болып табылады. Қазақстандағы жеке қосалқы шаруашылық аграрлық ... ... ... да оның ... ... ... жүзеге асуы
мүмкін.
- Тұтынушы шаруашылығы түрінде , егер ол, тек қана жеке ... ... ... ... Егер ол ... өзі үшін ... ал артығын рыноктық құрылымдар
арқылы сатса, онда ... ... Егер өнім сату үшін ... ... онда ... ... Жеке ... шаруашылық (ЖҚШ) кооперативке бөлінсе бірлестіктер
түрінде. ... әр тобы үшін ... ... тән ... ... ... түбінде олардың бәрі де елдің ауыл ... ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік жасау қажет.
Нарықтық экономикаға барар ... ... ... ... ... ... негізгі проблемалары мен бағыттарын
қарастыру қажеттігі туындайды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... топырақтық-климаттық жағдайы мен өсімдік өсіретін топырақ бетінің әр
түрлігі, олардың ... және ... ... ... кең
байтақ жер аумағы алып жатқандығы болып табылады. ... ... ... ... ... ... 45000-ға дейін
аралықта құбылып отырады. ... өзі ... және ... ... ауыл шаруашылығының барлық дақылдарын, дәнді дақылдан
бастап, жүзім және мақта өсіруге дейін мүмкіндік береді.
1.2Агроөнеркәсіп кешенінің мәні,қазіргі ... ... ... дамыту» концепциясын табысты жүзеге
асыру нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... байланысты.
Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы саласының алдында тұрған
басты мақсат агроөнеркәсіп кешенінің ... ... ... ... ... өнім ... негізінде облыс тұрғындарын тұтыну нормасына
сәйкес азық-түлікпен қамтамасыз ету болып табылады.
Аграрлық өнеркәсіптік кешенге – ауыл ... ... ... ... ... жеткізу жатады. Аграрлық өнеркәсіптік кешеннің
дамуын қамтамасыз ететін (ауыл шаруашылық машиналарын ... ... ... өндіру кәсіпорындары) басқа да салалары бар.
Аграрлық өнеркәсіптік кешен – ... ... ... ... пен ауыл ... ... материалдық өндіріс қарқындап
өскен сайын шикізаттарға, энергияға, ... ... ... ... сондай-ақ ғылыми, ақпараттық, зат сақтайтын
орындарға деген қажеттілік арта түседі.
Аграрлық өнеркәсіптік өндірістің қазіргі және ... ... ... ... ... даму ... ғана ... сонымен бірге оған
қызмет көрсететін салалардың даму ... де ... ... ... және ... ... даму дәрежесіне
байланысты.
Ауыл шаруашылығы экономиканың негізгі салаларының бірі ... ... жылы ... ЖІӨ ауыл ... ... ... құрады, ауыл
шаруашылығы өндірісінің нақты ... ... 2010 ... ... ... ... елдің жалпы ауыл шаруашылығы өнімінің ... ... 11,4% ... Ауыл ... ... ... ... шаруашылығы (саланың 57,9% өнімі) басым ... ауыл ... даму ... ... дәнді, техникалық және
көкөніс-бақша дақылдарының егіс ... мен ... ... [13, ... Республикасының ауыл шаруашылығының қазіргі таңдағы жағдайы
позитивтік тенденциялармен сипатталады, соңғы 5 ... ауыл ... ... ... ... ... 4,2% ... Ауыл шаруашылығының жалпы
өнімі 2011 жылы алдыңғы жылмен салыстырғанда 1,1% артты, оның ... ... 2,2% ... ал мал ... ... ... 3,7%
артты.
Бірақ, ауыл шаруашылығындағы позитивтік тенденцияларға қарамас тан,
бүгінгі күнде қайта ... ... ... ... ... ... ... асуда. Ауыл шаруашылығының жалпы бүгінгі ... ... үшін ... ... ... ... тікелей және
жанама (ауыл шаруашылығының жалпы өнімі, мал ... және ... ... ... ауыл ... ... ауыл ... негізгі капиталына салынған
инвестициялар және т.б.) көрсеткіштер қолданылды.
Ауыл ... ... ... ... ... формасынан
жеке түріне өзгеру үрдісі жүрді.
Әдеттегі ұжымдық ... ... ... түріндегі
экономикалық жағдайы нашарлай түсуде. Жүргізілген ... ... ж. ... ... құлдырауы, ауыл ... ... ... және ... ... төмендеуімен
сипатталды.
Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы өнімі өндірісін 2005-2011
жж. аралығына ... ... ... өнім ... көлемі ағымдық бағалар
бойынша 48,7% артуына қарамастан ауыл ... ... ... ... персоналдың саны 3,9% кеміді.
1кесте - ҚР экономикалық қызмет түрлері бойынша Қазақстан Республикасының
ауыл шаруашылығының ... ... жж. ... %
|Ауыл шаруашылығы саласы|2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 ... ... |10,3 |12,1 |13,9 |11,5 |12,4 |11,9 |12,1 ... | | | | | | | ... ... |10,8 |14,1 |17,2 |12,9 |14,8 |12,9 |13,9 ... ... | | | | | | | ... шаруашылығы |9,6 |9,4 |9,9 |9,6 |9,7 |9,2 |9,5 ... ... ... ... статистика жөніндегі басқармасының
мәліметтері негізінде құрастырылды, 2012ж.
Сонымен қатар, Қазақстан ... ауыл ... ... ... ... орташа айлық жалақысы жалпы
республикалық ауыл шаруашылығы жалақы деңгейінің 78,4% ... ... ... ... ... табылады.
Бұл ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының төмен рентабельділігінің басты
себептерінің бірі деп атауға болады (кесте – 6) ... ... - ҚР ... Республикасы ауыл шаруашылығының негізгі
экономикалық ... ... ... жж.
|Ауыл шаруашылығы саласы |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 ... ... ... |80421,9|95218,9|100858,1|118669,4 |
|жалпы өнімі, млрд.теңге | | | | | | ... ... |121,1 |106,5 |109,6 |102,8 |100,5 |101,1 ... көлем индексі % | | | | | | ... ... |42135 |50904 |70836 |74405 |73709 |72447 ... ... | | | | | | ... шаруашылығы |28,9 |24,6 |22,1 |20,0 |20,1 |18,6 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... мың адам | | | | | | ... ... |13,4 |12,4 |12,2 |11,2 |10,3 |9,1 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |4467 |6293 |9208 |11989 |15791 |17856 ... жұмыс істейтін| | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... |59,1 |60,04 |83,7 |78,2 |69,7 |67,5 ... ... ... | | | | | | ... % | | | | | | ... ... |6,5 |15,0 |9,3 |9,8 |8,6 |17,0 ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
|% | | | | | | ... ... Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі ... ... ... ... ... ... кешенін тұрақты дамытудың
2009-2010 жылдарға арналған аймақтық бағдарламаның» іс-шараларын жүзеге
асыруға 2009 жылы республикалық ... – 1840,6 ... ... ... ... ... ... тұрғындарының кәсіпкерлікпен айналысуын дамыту және табыс деңгейін
көтеру мақсатында, мемлекеттік қатысуымен қаржылай қолдау ұйымдары құрылды.
Соның бірі болып табылатын ауылдық несие ... (АНС) ... және оның ... ... беру ... мақсаты болып табылатын
«Аграрлық несие ... АҚ АНС ... ... ауыл ... қаржыландыру көзделген.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы және дамуы әрбір шаруашылық бірлікті
дамыту және бүкіл агроөнеркәсіп кешенінің қызмет етуі үшін ... ... ... ... байланысты мәселелерді ... Бұл ... ... асыру бірінші кезекте аймақтың ... ... ... ... ... ... керектігінен
туындайды.
Қазіргі таңда, шын мәнінде агроөнеркәсіп кешенін ... ... ... жетілдіру қажеттілігі әрбір ... ... ... ... тұтынушылар, олардың
сұраныстары туралы ақпарттармен қамтамасыз ету қажеттілігі арқылы көрініс
табады. Қазақстан ... ... ... маркетингтің
қызметтің дамуының негізгі бағыттарын талдай отырып, ... ... ... даму ... ... ... ғана ... көреміз.
Агроөнеркәсіп кешенінде маркетингтік қызметті жетілдіру процесі белгілі
себептерге байланысты өте баяу жүруде. Бұл ... ... ... ... баса салаларына қарағанда өзіндік ерекшеліктеріне
байланысты болып табылады.
Агроөнеркәсіп кешенінде маркетингтік қызметтің баяу дамуына әсер етуші
факторлар бұл ... ... ... ең ... ... бола
отырып, ауыл шаруашылығы ... ... ... тауарларын
өндірушілері тарапынан тұрақты баға үстемдігін көріп ... Бір ... ... ... өндіріс құралдары мен өндірістік қызметтерге деген
бағалардың өсуі ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасының ... ... 27 ... өз ... ауыл ... ... ... табыстарымен
салыстырғанда шығындарының өсуіне әкеледі. Екінші ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерін өткізу үшін
қолайсыз жағдайларды қалыптастырады. ... ... ... ... ... ... оның өндірушілерінің абсолютті және салыстырмалы
түрде табыстарының қысқару тенденциясы байқалады.
Жалпы талдау қорытындысынан, жалпы ауыл ... ... ... ... ауыл ... ... ... сектор мен ауыл
шаруашылығы өнімін өндіруші шаруашылықтар арасында байланыстың ... ... ... ... өз қуаттылығын толық
пайдалана алмай отыр. Осы ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі туындайды.
Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенінің жалпы жүйелік
мәселелері болып табылатындар:
1) агротехнологиялардың артта қалуы, өндірістің ... ... және ... ... ... ... жағдайын бақылаудың жоқтығы;
3) суармалы судың нормативтен тыс шығындары, сонымен қатар табиғи
ресурстардың басқа да түрлерін тиімсіз ... ... ... ... нашарлауы;
5) ауыл шаруашылығы өндірісінің ұсақ тауарлығы;
6) қолданылатын тұқымдардың және өсірілетін малдар тегінің генетикалық
потенциалының төмендігі;
7) жемшөп ... ... ... ... ... ... ... сапалы шикізаттың жетіспеушілігі және ішкі
азық-түлік тауарларының нарығында терең қайта өңделген отандық өнімдердің
үлесінің ... ... ішкі ... ... ... ... бар ... тамақ өнімдерінің заман талабына сай технологияда өлшем әдістері
стандарттарының жоқтығы, халықаралық ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын өлшем құралдарының
тексеру базасы деңгейінің төмендігі;
12) экономиканың аграрлық саласында инвестиция тартудың төмен ... ... ... ... ... ... ... білікті мамандардың жетіспеушілігі;
15) ауылдық кооперацияның жеткіліксіз дамуы;
16) ауылдық ... ... ... қаражатына деген сұранысын
толық қанағаттандыруға қаржы ресурстарының жетіспеушілігі.[13]
Сондықтан да, Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіп ... ... ... – нарықтық инфрақұрылым құруға қолдау көрсету. Қазіргі таңда
агроөнеркәсіп кешенінде жеткілікті дәрежеде жеңіл, соның ... ... ... ... ... біршама дамыған және ішкі нарықтар мен
халықаралық нарықтарда бәсекеге ... ... ... ... ... және ... ... дамыту үшін мемлекет
тарапынан қолдау көрсету қажет; агроөндірістік кәсіпорындарға республикалық
және шетелдік ... ... ... ... ... ... ... Бұл аудандарда тамақ өнеркәсібін, соның ... ... ... ... ... және т.б. ... тиімді. Осы аудандар
аймағына отандық және шетелдік ... ... ... саласын дамыту
бойынша инвестициялық жобаларды жүзеге асыру үшін тарту керек.
Екіншіден, Қазақстан ... ... ... ... ... ... арқылы әлеуетті
нарықтар туралы шынайы ақпараттармен қамтамасыз ету арқылы электрондық
сауда желісін дамыту үшін ... ... ... ... ... ... бұл ... орындау үшін мынадай міндеттерді шешу керек:
- ақпараттық-маркетингтік қызметке қолжетімділікті ... ... ... ... ақпараттық деңгейін көтеру жолымен
агробизнестің қызмет ету ... ... ... ... ... ақпараттық-маркетингтік қамтамасыз ету бойынша
мемлекеттік қолдау аясында өтеусіз ... ... ... орталықтарының желісі арқылы агроөнеркәсіп кешені
субьектілері арасында электрондық сауда желісін дамыту;
- ... ... ... ... ... ... ... оқыту семинарларын тұрақты өткізуді қамтамасыз
ету;
Агроөнеркәсіп кешенін тұрақты ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып аудандардың ауыл
шаруашылығын дамыту ... және ... ... ... ... асуы ... ... өндірістің қазіргі және болашақтағы дамуы тек
ауыл шаруашылығының тікелей даму ... ғана ... ... бірге оған
қызмет көрсететін салалардың даму дәрежесімен де ... ... ... және ... инфрақұрылымының даму дәрежесіне
байланысты.[15, 127 б]
Негізгі өндіріске қызмет ететін инфрақұрылым ... ... ... елімізде азық-түлік және ... ... ... ... ... қызметінің бағдарына айналатын түпкі
нәтижелерді айқындайды, ал бүкіл басқару қызметі осы түпкі ... ... ... ... өндірістік процестегі өзінше бір аралық
буындар инфрақұрылымның элементтері ... ... Осы ... ... ... шаруашылығының және оған қызмет көрсететін салалардың теңбе-тең
пропорционалды дамуы, түпкі жоғарғы нәтижеге жету үшін ... ... ... ... жетілдіру азық-түлік нарығын толықтырудың
маңызды шаралары. Ауыл ... ... - ... ... ... оны ... ... көшіру, т.б аграрлық өнеркәсіптік
интеграциясына аддын - ала ... ... ... материалдық-техникалық негізі,оның инфрақұрылымының деңгейі
және ауыл шаруашылығындағы тауар өндірушілеріне толық ... ... ... ... тұр. ... ... ... әбден тозған, өлшеп орайтын
жабдықтардың жоқтығы және әдістің тапшылығы ауылшаруашылық өнімдерінің
төмен ... ... ... ... болып отыр. Ауыл шаруашылығында
инвестицияны қажет ететін аяқталмаған өндірістердің көлемі өте көп. ... ... ... ... ... ... қаржы -
экономикалық тұрақсыздығынан өндірісті кеңейтуте, жаңартуға және техникалық
қаруландыруға өз қаржылары жоққа тән.
2011 жылы ауыл ... ... ... ... ... құрады, бұл ретте өндіріс өсімі 2010
жылмен салыстырғанда 13,9% құрады, бұл соңғы 8 ... ең ... ... ... Ауыл шаруашылығы өндірісінің үлесі елдің жалпы ішкі өнімі
көлемінде (ЖІӨ) 6,3% құрады.
Сурет 1 - Ауыл ... ... ... ... ... уақытта жалпы өнім өндірісі салада жұмыс ... 1 ... 3 000 АҚШ ... ... ... ауыл ... негізгі капиталына инвестициялар артуда.
Егер 2005 жылы инвестициялар салу 47,9 млрд.теңге болса, 2011 жылы – 77,5
млрд.теңгені құрады, яғни 1,6 есе ... ... 2 - ... ... капиталына салынған инвестициялар көлемі
2011 жылы республикалық бюджеттен АӨК-ді дамытуға 96,8 ... ... оның ... ... ... 43% ... 41,8 ... Бұдан басқа, Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан ... ... ... ... ... ... әрі «ҚазАгро» ҰБХ»
АҚ) инвестициялық жобаларды ... 120,0 ... ... ... ... 65 ... мен кіші ... кіреді. Жан-жақты
талдау негізінде неғұрлым перспективалы бағыттар мен ... ... ... шараларды нақтылау үшін 15 перспективалы
бәсекеге қабілетті секторлар (астық экспорты және оның ... ... ... ... ет және ет ... экспорты мен өндірісі, ет
өніміне бағытталған құс шаруашылығы, майлы дақылдарды өндіру мен ... ... ... ... мен ... өндеу; сүт және сүт
тағамдарының өндірісі, қант қызылшасынан ақ қантты өндіру; жүннің және оны
қайта ... ... ... ... мен ... аквакультураны дамыту
және балық өнімдерін қайта өндеу; шошқа етін өндіру мен қайта өндеу, ет пен
сүт өнімдеріне, одан әрі ... ... ... ... ... ... дамыту; түйе шаруашылығын және оның қайта өндеу ... ... ... ... үшін марал шаруашылығын
дамыту; халықтың қажеттіліктерін ішкі сұранысын қанағаттандыру үшін бал,
ара шаруашылығын дамыту, ... ... мен ... ... ... 76 ... ... 8 аса басым салалар бойынша инвестициялық жобаларды ... ... ... ... ... ... ... мен
әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар үшін нақты бағдарлар мен индикаторлары
анықталған егжей-тегжейлі шебер-жоспарлар әзірленді.
АӨК басым бағыттарын жедел ... ... осы ... шеңберінде
келесі бағыттар бойынша 8 шебер-жоспар әзірленді:
1. астықты өндіруді, тереңнен қайта өңдеуді және экспорттауды дамыту;
2. майлы дақылдарды өндіруді және ... ... ... ... ... ... және қайта өңдеуді дамыту;
4. қант қызылшасынан ақ қант ... ... ет және ет ... ... және ... дамыту;
6. жүнді және оның тереңнен қайта өңделген ... ... ... сүт және сүт ... өндірісін дамыту;
8. құс шаруашылығын дамыту (құс еті).[2]
Әрбір шебер-жоспар қажетті өндірістік көрсеткіштер туралы толық
ақпараты бар ... ... ... ... қол ... іс-шаралар бойынша жауапкершілік деңгейі бөлінген ... ... іске ... ... ... ... ... қызметін атқаратын ұйымдастыру жоспарынан тұрады.
Осыған байланысты, АӨК-ні дамытудың өңірлік бағдарламаларын барынша
нақтылы нысанда ... ... ... атап ... өңірдің
агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың басымды бағыттарының барынша тиімді даму
нұсқаларының техникалық ... ... ... ... яғни, олар
саланың басымды бағыттары бойынша болашақ бизнес-жоспарлардың техникалық
негіздемелерінің нақты жинағы болуы тиіс.
Бұл ретте, әрбір ... ... ... міндетті шешу – аталған бағытты
жедел және тиімді дамыту және алға ... ... қол ... ... ... ... арқылы өзара экономикалық байланысқан әлеуетті
серіктестердің нақты тізімі бар жеке АӨК нысанына ие болуы тиіс.
Әрбір ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы
өнімдерінің негізгі түрлері ... ... ... ... және өнім ... ... ... облыстардың үлесі анықталды.
Мысалы, 2011 жылы бидай өндірісінің жалпы көлемінде Ақмола, Қостанай,
Солтүстік Қазақстан облыстарының үлесі 81,4 % ... 25,9 %, 27,1 ... %) ... ет өндірісінде көшбасшылар Алматы облысы – 16,8 %, Қостанай
облысы – 16,5 %, ... ... ... – 12,6 % болып табылды, сүт
өндірісінің негізгі көлемі Шығыс ... ... – 13,2 %, ... – 12,6 %, ... ... – 12,0 %, Оңтүстік Қазақстан облысына
– 11,6 %, Солтүстік ... ... – 10,8 %-дан ... ... ... Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Шығыс Қазақстан облыстары
болып табылады, олардың үлесіне жалпы өндірістің 68 % ... ... 21,6 %, 19,0 %, 15,0 %, 12,4 %) ... ... және ... іске ... өңірлердің
ерекшелігін есепке ала отырып олардың кешенді дамуын қамтамасыз ... ... бұл ... ... ... және ... институттары
өңірдің агроөнеркәсіптік кешенінің басымды ... ... ... ... оңтайлы нұсқалары туралы жан-жақты ақпарат алады.
Экономиканы инновациялық дамыту үшін АӨК ... ... ... ... ... мен ... пайдалану
қажет. Осыған байланысты, аграрлық зерттеулердің Қазақстан-Израиль қорын
құру, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... сияқты дамыған аграрлық елдермен ... ... ... ... ... ... ... бағыттар бойынша нақты агроөнеркәсіптік кешеннің ... ... ... ... ... ... болады.
4-кесте
Өңірлік АӨК қалыптастыруға арналған басым бағыттар тізбесі
|Алматы облысы |Ақмола облысы ... ... ... ... ... |құс ... |ет |ет ... шаруашылығы |ет ... ... |сүт ... |сүт ... ... жылқы |
|жеміс және көкөніс |көкөніс, картоп |жүн ... ... ... ... | ... ... |
|қант қызылшасы ... ... | ... ... ... ... | | |құс ... ... | | |жүн ... | | | ... облысы ... ... ... ... ... облысы |
| ... | | ... |ет |ет |ет ... ... |құс ... |сүт ... елтірісі |
|жеміс-жидек |жүн ... ... ... ... ... |өнімді жылқы ... ... ... ... ... ... ... |көкөніс, ... ... ... ... ... ... ... |дақылдары |
|жүн ... ... ... ... ... |
| | |құс ... |күріш |
| | | ... ... ... ... ... ... ... ... |ет |ет ... ... ... шаруашылығы |сүт ... ... ... ... ... ... |жүн ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... | ... ... |
|Қазақстан облысы |Қазақстан облысы |облысы ... |ет сүт |ет ... ... ... картоп |құс шаруашылығы ... ... |сүт ... ... ... ... ... бақша дақылдары |
|майлы ... |құс ... ... ... ... | ... жүзім ... | |ара ... ... ... | ... ... ... марал | ... ... ... | |жүн |
| | ... ... (терілер) ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2011 –
2015 жылдарға арналған cтратегиялық жоспары. - ... ... 2011 ... « 19 » ... № 158 ... ... ... басымдығына және қажеттілігіне сәйкес АӨК саласындағы
ғылыми зерттеулер жалғаса береді. ... аясы ... ... ... ... ... ... тәжірибесін дамыту, ғылыми
топтардың құрамына шетел ғалымдарын тарту, ... ... ... ... ... қолдану шарттарына бейімдеу
есебінен кеңейтілетін болады.
Ауылшаруашылық дақылдарының егістік ... 2009 жылы 21,4 ... 2008 ... ... 1,4 ... ... 7,2%-ға ұлғайды. Майлы
дақылдардың егістік көлемі алдыңғы жылдармен салыстырғанда – 30,9%, азықтық
дақылдары – 6,9%, ... және ірі ... ... – 6,3%, ... 5,0%-ға
өсті.
Сонымен бірге оңтүстік облыстарда судың жетіспеушілігіне байланысты
басқа ауылшаруашылық дақылдарын өндіруге қайта ... ... ... – 21,6%, ашық ... ... – 1,3%, қант қызылшасы егістігі
0,4%-ға азайды.[20]
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ауылдық аумақтар
істері жөніндегі комитеті Қазақстан Республикасының 2011 ... ... ... ... ... жылғы әлеуметтік-экономикалық дамуының мониторингісі даму әлеуеті
жоғары ауылдық елді мекендердің санының көбеюін айғақтайды. 2012 ... ... ... 7002 АЕМ бар, ... ... даму әлеуеті
жоғары АЕМ саны 2610 (2004 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 1406-ға артық,
ал 2010 жылға ... 137 АЕМ ... ... – 4258, ... – 102, және
тұрғыны жоқ – 32 ... ... 29 ... ... ... елді ... 2011
жылғы әлеуметтік-экономикалық даму мониторингісінің қорытындылары»
мәселелері бойынша ауылдық ... ... ... ұсыныстар әзірлеу
бойынша Ведомствоаралық комиссияның отырысы өткізілді.
Ведомствоаралық комиссия отырысының хаттамасы облыс әкімдіктеріне ... ... ... ... орындау үшін жолданды.
Ауылдық елді мекендердің әлеуметтік инфрақұрылымын дамытуға 2011 жылы
облыс әкімдіктерінің есебі бойынша барлығы 89,9 ... ... ... ... ... ... – 42,3 ... теңге, жергілікті бюджеттерден
– 42,7 млрд. теңге және басқа көздерден – 4,9 млрд. ... Бұл  ... ... беру, 444 денсаулық сақтау және 239 мәдениет, ... ... ... ... құру және ... ... ... етті.
Облыс әкімдіктерінің есебі бойынша ауылдық елді мекендердің инженерлік
инфрақұрылымын дамытуға 2011 жылы барлық ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен 54,1 млрд. теңге,
жергілікті бюджеттерден 50,8 млрд. теңге және басқа да көздерден 35,5 ... ... Бұл ... 349 ауыз сумен қамтамасыз ету объектісін,
жергілікті маңыздағы 914 км. ... 2574 ... ... ... 73 газбен қамтамасыз ету объектісін құрылыс, қайта құру және күрделі
жөндеу жұмыстарымен қамтамасыз етті.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... рөл ... ауыл ... басымдықты дәнді дақылдар өндірісін ынталандыруға
бағытталған. Ауылшаруашылық өнімінің ... ... ... ... ... бағдарламаларын іске асыру арқылы шешім табады.
Сонымен қатар, өсімдік шаруашылығының ішкі рынокты ... ... ... ... ... ... қажет. Алдымен, ол
астық өндірісіне қатысты. Оған жаңадан жерлерді жырту, химияландыру және
қазіргі заманғы ылғал сақтау ... ... ... қол ... ... ... экспорттық бағытты күшейту мақсатында қолданыстағы
астық терминалдары мүмкіндіктерін әрі ... ... және ... іске ... арқылы экспорттың барлық бағыттарында ... ... салу ... ... да оң ... ... отыр. Малдың барлық түрінің
саны және мал шаруашылығы өнімдерінің ... жыл ... ... ... өсу ... ... асылдандыру, асыл тұқымды төл өсіру, асыл
тұқымды ... ... ... ... ... орындарын
көбейту іске асырылуда. Мал шаруашылығы ... ... ... оның ... негізге ауыстыру үрдісі жалғасуда.
Негізгі өндіріске қызмет ететін инфрақұрылым салалары түпкі ... ... ... және ... ... ... ... шаруашылығы қызметінің бағдарына айналатын ... ... ал ... басқару қызметі осы түпкі нәтижелерге қол
жеткізуге бағытталған. Жалпы өндірістік процестегі ... бір ... ... ... болып табылады. Осы элементтерін жан-
жақты қарастырайық.
Қазақстандық лизингтік компанияларды үш ... ... ... ... ... ... коммерциялық құрылымдармен құрылған және ... ... ... ... құрылған және қаржылындырылатын компаниялар.
Төртінші категорияға шетел компаниясымен ... ... ... ... ... ... ... бар лизингтік
компаниялар жатады. ... ... осы төрт топ ... компания-
резиденттерін құрады. Лизингтік нарықтағы лизингтік қызмет ... ... ... және ... ... ... “БТА-
Лизинг”, “Валют-транзит Банк”, “Лариба-Банк”, ... ... ... ... ... “Лизинг-центр” ЖШС, “Налык-лизинг” ЖАК,
“Қарағанды лизинг компаниясы”, “Спутник” ЖШС, “Алматы-техлизинг” ... ЖШС, ... СП, ... ААК, ... “Алмаз Интерненшнл Трейдинг компани” ЖАК, “Астана-инвест” ААК, “АГР-
ЭВО” СП, “Агро-лизинг” ЖАК- ... ... [9] ... ... анализі банкпен қолданатын лизингтік компаниялар
перспективті болып табылатынын көрсетеді. Осы ... ... ... ... айналасуға және лизингтік шарттарды жүзеге
асыруға мүмкіндіктері болған, ... ... ... лизингтік
шарттарының көптеген бөлігін өздерінің құрылтайшы-банктеріне және ... ... ... ... ... ... ... Бұдан басқа,
осы компаниялар банктік капиталға қол жеткізеді және де ... ... ... осы ... құрылтайшы-банкіге және оның
корпоративтік клиенттеріне қызмет қөрсетуде шоғырланады, және де олардың іс-
әрекетінің шамалы пайызы ғана сыртқы клиенттерге бөлінеді. ... ... жүйе ... лизинг арқылы несиелеуге дайын, бірақ та бұл жерде
нарықта тұрақты сұранысы бар өнімдерді шығару бойынша жобалар қажет. Осыған
банктердің объективтік ... бар: ... ... ... ... ... депозиттерге иелене отырып, олар салымшыларды тәуекелді ұзақ
мерзімді жобаларға қатыстырып, олардың қаржыларын тәуекел ете ... ... ... ... ... ... ... – нарықта жақсы
беделі бар фирма кепілгер бола ... Шет ... ... ... ... ... кепілді займдар арқылы жүзеге асырылады. Тікелей
займдар өте төмен пайыздық жүктемемен белгілі мерзімге ... ... ... займдар несие берушілерге займдық капиталдың 90 пайызына
дейін мемлекеттік кепіл беріледі.
Ресей ... ... ... ... бар ... ... ... айтып кеткен жөн. Ол 2004 жылы
“Сибмашхолдинг” ресей компаниясынан АҚШ 1 млн. ... ... ... ... сатып алған болатын. Бұдан басқа, ... ... ... Ресей компаниясы да Қазақстанға АҚШ 2 млн.долл. Т-4 100
тракторын жеткізу туралы ... ... ... Бұл ... ... ... ... облысына жеткізілген болатын .
“БТА-Лизинг” ААҚ лизингтік компаниясы әрекетінің басымды ... - ауыл ... ... ... және қайта өндіру секторының
кәсіпорындарын лизингтік қаржыландыру болып ... ... 2004 ... май ... ірі ... бірі “ВИТА” (саудалық маркасы
“Иртыш”) фирмасы үшін соя бұршақтарын қайта өндіру бойынша ... ... ... ... үшін жоба ... ... топ – коммерциялық лизингтік компаниялар - муниципалды және
коммерциялық көздерге байланысты тікелей қаржыландыруға сенеді.
Үшінші топ – мемлекеттің ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, ҚР ... ... ... қатысу үлесі 25 пайыздан аспайды. Агороөнеркәсіп кешенінде
мемлекеттің қатысуымен лизингтік қатынастарды ішкісалалық реттеуін ... айта ... ... ... «Казагрофинанс» бірінші
лизингтік ... ... ... ... лизингтік компаниялар Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... алушылар-
ауылшаруашылық өндірісшілерімен жұмыс жасайды.
2002 жылы «КазАгроФинанс» АҚ – ң құрылуы, әлем тәжірибесін қолдана отырып,
ауылдағы ... ... әрі ... ... мемлекетке қажет
болады. Мемлекеттік қолдаудың арқасында 7 жыл ... ... ірі ... ... ... ... «КазАгроФинанс» АҚ активтері 35 млрд
теңгеден асса, ссудалық портфель 30,8 млрд ... ... ... ... ... 7 жыл ... республикалық бюджеттен 37,4 млрд теңге бөлінсе,
оның қайтарымы 100 % құраған.
Компания ауыл шаруашылығына 53,5 млн теңгеден астам ... ... ... ... ... көлемімен алғанда бюджеттен тыс ақша үлесін
көбейтіп жатыр, 2009 жылы ... ... тыс ... бюджеттік ақша сомасынан асып кеткен.
Компания әрекетінің әлеуметтік бағыты мен мадақтау ставкасы төмен
лизингтің жеңілдік ... 1500 ... ... ... ... ... алуды қаржыландырған. Компания үлесіне жылма – жыл импортталған
тракторлар мен комбайндардың 35 % ... ... ... жыл ... ... ... субъектілер қатары, онымен қоса займ мен ...... саны да өсіп ... «КазАгроФинанс» АҚ жыл сайын
алғаш рет келетін шаруащылықтар үлесі 75 пайызды құрайды.
Біз лизинг ... ... мен ... қызметтер спектірін
кеңейтумен тұрақты айналысамыз. 2007 жылдан бастап төлемді бірінен соң ... ... ... 2008 ... бастап қосымша қамсыздандыру
шартынсыз ... беру ... ... ... ... ... ... сұранысты ұлғайту үшін, оңтүстік аймақтарға кей жеңілдіктер, аванстық
төлем көлемі азайған және ... ... ... ... ... инвестициялар саны бірнеше есе өскен. Компания алғашқы кезекте
кіші және орта ... ... ... ... ... 56 ... кристиандық шаруашылықтар. [31, 5 б]
Сөйтіп «КазАгроФинанс» АҚ республиканың барлық аграрлық секторының дамуын
қаржыландыратын толыққанды қаржылық ... және ... ... ... ... бір ... жеке салымшылар мен кредиторлар үшін
компанияның инвестиционды ... де өсіп ... ... ... ... ұсынатын өзге де бірқатар компаниялар бар. Бірақ
қоғамның артықшылықтары ... ... ... Қазақстандағы лизингтік
қызметтер нарығы күн санап өсіп ... ... бар ... ... паркі ескіріп, жөндеуді қажет етіп тұрғаны құпия емес, ал ... жол ... ... ... жылдары оған деген сұраныс жоғары
деңгейде қалмақ. Қазіргі күнге лизингтік бизнесте ... ... ... ... ... компаниялары өкіл етеді. Сонымен қатар, көптеген
бактерде лизингтік мәмілелер ерекше сипатталады, әдетте, олармен несие ... ... ... ... ... ірі ... өз инвестициялық
әрекеттерінің даму шеңберінде қаңды оқшауланған жеке құрылымдық ... ... ... ... ... ... ...
лизингтік операциялар. Банктердің лизинг дамуына мүдделері инвестициялық
әрекетті экономиканың нақты секторына, әсіресе, ауыл ... ... ... қолданылуына байланысты. Таңдалған бағыттың басымдылығы
республика экономикасының осы секторындағы ... ... ... және ... ... ... жобалардың өтелімділік
мерзімі бір жыл ғана ... ... ... ... қысқа
мерзімді несиелер ауыл шаруашылық өнімдерін шығаратын және қайта өндейтін
кәсіпорындардың мәселелерін шешпейді, ... да ... ... қабілетті өнім шығаруға мүмкіндік беретін қазіргі технологиялық
жабдықтарды сатып алу мәселесі өзекті болып табылады.
2009 жылғы қаңтар-шілде ... ... ... ... өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда – 2,9%, сүт – ... ... ... ... ... орта және ірі ... ... мақсатында, өндірістік негізде құрамажем, ... ірі қара мал еті, ... еті, құс еті, ... сүт және ... құны ... ... шама, бір жағынан қазіргі ауыр жағдайдағы қайта өңдеу
кәсіпорындарына ... ... ... ... азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге бағытталған.
Бәсекеге қабілетті білімді генерациялауға және тәжірибеге ... ... ... ... ... ... ... АӨК-
дегі инновациялық саясаттың басым бағыты болып қала береді.
Ақмола ... ... ... түрлі бейіндегі отандық ғылыми-зерттеу
ұйымдарының ресурстарын тарта отырып, ең үздік әлемдік ... ... ... деңгейдегі ғылыми-білім беру кешенін ұйымдастыру
жоспарланып отыр.
Генетикалық қорларды ғылыми мақсатта ... ... ... жағдай жасау мақсатында ... ... ... сақтау
қоймасын құру жоспарланып отыр.
Бұдан басқа, мал ... ... ... жаңа
объектілерін салу, дәнді дақылдар генетикасын зерттейтін Австралия-
Қазақстан ... ... ... АӨК саласында 11 жоғары
технологиялық жобаны іске асыру жоспарлануда.
Білім тарату жүйесі одан әрі ... ... ... ... ... ... технологияларын тәжірибеде қолдану, оның
негізінде бәсекеге қабілетті инжинирингтік қызмет сызбасының дамуы ... ... беру ... ... ... ... кәсіпкерлік сектор субъектілерімен өзара іс-қимылы
ең озық ... ... ... ... ... бейімдеуге негізделген жаңа құрал арқылы дамитын болады.
1.3 Агроөнеркәсіптің дамуының ... ... ... ... ... ... ету, ... өнімдерінің
ұлттық бәсекелес басымдықтарын дамыту мақсатында Қазақстан Республикасында
бейімдеуге болатын шетелдік ауыл шаруашылығы ... ... оң ... ... ... дамыған елдердің тәжірбиесі АӨК саласындағы
мемелекеттік ... ауыл ... ... үшін өзекті фактор екендігін
көрсетеді.
Мысал ретінде биоэтанолды өндіру бойынша бразилиялық ... ... ... ... ... этанолды өндірудің екінші ірі ... ірі ... ... ... ... және АҚШ ... жалпы
көлемдегі 89% этанолды өндіреді. 2011 жылы Бразилия 24,9 млрд. ... ол ... ... ... ... 37,7% құрады. Ол
әлемдегі биоотынның тұрақты экономикасымен бірінші мемлекет болып табылады,
биоотын ... ... озат және ... елдердің дамуына үлгі жобасы болып
табылады. Бүгінгі күні Бразилияда қант қамысынан этанол өндірісі ең ... ... Оған отыз ... ... өндірісін дамыту мемлекеттік
бағдарламасының арқасында қол жеткізілді және ... ... ... бас тарту нәтижесінде.[5, 84 б]
Біздің республикада ауыл шаруашылығын дамытудың 2010 жылға дейінгі
стратегиясы ... ... ... 1997 жыл ... N1817 ... Оның ... бөлімінде мынадай мәліметтер
бар:
- ауылшаруашылық машинаның негізгі ... ... ... ... 5 ... асқанмашина мен жабдықтардың үлесі-90
проценттен ... ... 7 ... топыраққа органикалық тыңайтқыштардыенгізу-10-
11 есе, минералды тыңайтқыштарды енгізу-16-17 есе қысқарды.
Ауыл шаруашылығын мемлекетгік ... ... ... ... ... аграрлық секторда рынокты дамыту кепілі ретінде мемлекеттің
ықпалып күшейту,
Мемлекет ... ... ... ... пен ... кешенінде салааралық айырбас оның салаларында табыс табу үшін
жағдай туғызу мақсатында ... ... ... ... ... Бұл ... мемлекеттік бағдарламалар жасау жәнә оларды ... ... құру ... ... кешені экономикасы және ұйымдастыру ғылыми-
зерттеу институтының ұжымы жүргізіліп отырған ... ... ... ... ... ... ... ретінде нарықтық
қатынастарды мемлекеттік реттеу принциптері, республиканың ... ... ... аграрлық секторды мемлекетгік-құқықтық
және экономикалық қолдау мәселелері алынып отыр.
Аграрлық экономика үшіп ... ... ... ... ... Агроөпсркәсіптік кешенінің капитал сиымдылығы өте жоғары,
сондықтан ол капиталды көп ... және салу ... ... ... дами
алады. Бұндай механизм мемлекеттік экономикалық реттеу тұтқалары ... және ... ... ... үлестіруге негізделу керек,
инвестициялық ресурстардың толыққанды тауарға айналуына жағдай жасау қажет.
Республика ауыл шаруашылығында электр ... ... ... ... жылдың ішінде 6 еседен артық өсті. Ауыл шаруашылығында еңбек ... ... ... ... жылы 48 ат ... асты. Бұл барлық ТМД
мемлекеттерімен салыстырғанды ең ... ... ... ... экономикасындағы қарым-қатынастардың дамуына байланысты электр
қуатын ауылшаруашылық жұмыстарының барлық процестеріне, сол ... ... ... ... ... ... ... аппараттарын толығымен тиімді пайдалану мақсатымен қазіргі уақытта
Республика көлемінде ауыл шаруашылығы Министрлігінің ... ... жеке ... ... ... ... электр техникаларды жөндеуге,
қондыруға олардың бір қалыпты жұмыс істеуіне көмек ... ... ... ... ... ауданаралық бірлестіктер қызмет
атқарады.
Бүгін Бразилияда таза мұнай өнімдерін ... ... ... ... жоқ. 1976 жылы ... ... 10-нан 20%-ға дейінгі
мөлшердегі этанолды ... ... ... ... ... бұл ... ... минималдық өзгерістерді қажет етті. 1993 жылы этанолдың
минималдық ... ... ал 2009 жылы - 25%-ды ... этанол өндірісі дамуының негізгі аспекті АӨК саласындағы
ғылыми зерттеулерге инвестициялар болып табылады. Ауыл ... ... EMBRAPA, ... компанияныңмемлекеттік
институттар және университеттермен бірігіп жасаған ғылыми зерттеулері
Бразилияға биотехнология ... және ... ... қант
қамысын өсірудегі ең тиімді ауыл шаруашылығы технологияларын қолданатын
әлемдегі ... ... ... ... ... Бір гектардан түсім
тиімділігін арттыруға арналған шаралар соңғы 20 жылда қант қамысының ... үш есе ... ... ... ... ... шығуы 1975
жылы 2024 литрден 2004 жылы 5917 ... ... ... ... ... ... 3,77%-ға өскенін көрсетеді.  Өндіріс
процесіндегі инновациялар қантты шығару пайызын 98%-ға ... ... ... ... 2010 жылғы кезең аралығында қант қамыстың жалпы өнімі 91
млн. тоннадан 650 млн. тоннаға дейін ... егіс ... 2 млн. ... ... га дейін өсті, түсім 465 ц/га до 797 ц/га ... ... ... ... ең үлкен экспорттаушысы болып табылады. 2009 ... 933 млн. ... (3 ... ... ... экспорттады, бұл ел
өндірісінің 20% және әлемдік экспорттың 50% құрды. Ауыл ... ... ... ... ... мысалы Беларусь республикасының
сүт секторы болып табылады.
2005 – 2011 ... ... ... ... және ... іске асыру шеңберінде ауыл шаруашылығы кешенін қолдауға 10
млрд. АҚШ доллары жұмсалды. ... ... ... ... ... ... өндірушілерге беріледі. Елдегі өндірілген сүттің жартысы
экспортқа жіберіледі. ... ... ... ... басым
бөлігі ауыл шаруашылығын қолдау үлесіне келеді. ... ... ... шаруашылығын қолдауға арналған шығындар мемлекеттік ... 8-9 %-ын ... ... Банктің мәліметтері бойынша
2009 жылы ... ауыл ... ... ... есепке алғанда) ЖІӨ-нің 5,4 %-ын және ауыл ... ... 29%-ын ... Олар 2005 – 2010 ... ... ... қайта
жандандыру және дамыту мемлекеттік бағдарламасы негізінде үнемі ... ... ауыл ... ... қолдау басқа елдермен
салыстырғанда аса жоғары ... ... ... ... ... ... ... алқабына қатысты). 2011 жылы әлемдік
саудадағы Белоруссияның үлесі іш майында 2010 жылы 7,7%-дан 10,8%-ға ... - ... ... ... ... ... біріңғай сүттің әлемдік
экспортындағы үлесі 2010 жылғы 1,4%-ға қарсы ... ... ... ... ... 5,1%-ға қарсы 6,7%-ды құрды. Жалпы
Белоруссия 2011 жылы 2010 жылмен салыстырғанда сүт және сүт ... 530,1 мың ... ... ... ... ... ... жалпы экспорты $2,218 млрд. құрады және 2010 ... ... ... 2011 жылы Ауыл ... және ... ... үлесіне азық-түлік тауарларының жалпы экспортының 70% ($1,57
млрд.) ... Ауыл ... және ... ... ... ... сүт ... үлесі 56,7%-ды құрды.
Протекционистік саясаттың оңтайлы мысалы ретінді Ресей Федерациясының
қант ... және құс ... ... қорғау болып табылады.
2004 жылы Ресей Федерациясы Үкіметі импорттық баж ... ... ... ... оның мөлшері аршылмаған қанттың биржалық
құнымен (шикізат бағасы төмен ... баж ... ... ... ... ... Импорттан қорғану тетігінің ... ... ... қант ... ... ... үшін ішкі қант ... қажетті
деңгейін қамтамасыз ету және аршылмаған қантқа ... ... ... ішкі ... ... бағалардан сақтап қалу.
Ресей Федерациясы аршылмаған қантқа баж ... жаңа ... ... ақ қанттың және отандық шикізаттың өндірісі тез ... ... ... аршылмаған қанттың импорты да тез қысқарды.
Осылай 2003 ... ... ... ... импорты 2 рет
төмендеді, ал қант қызылшасының өндірісі 2003 ... 19 млн. ... ... 30 млн. тоннаға дейін өсті. [24]
Ресейде құс шаруашылығына «АӨК ... ... ... шеңберінде
қолдау жасалады. Бұл мақсатта жобамен қарастырылады:
1) Ресей Федерациясы субъектілерінің 5 ... 8 ... ... алынған
инвестициялық мақсаттағы кредиттердің пайыздарын ... ... ... ... ... ... ... негізінде техниканың, құрал-жабдықтардың және
асыл тұқымды малдың көлемін ұлғайту.
3)Ет ... ... ... ... ... жоқ мал шаруашылығына арналған технологиялық құрал-
жабдықтарды енгізуді ынталандыру.
Мал шаруашылығы салаларынын, оның ... құс ... ... үшін ... назар лизингтің дамуына және пайыздық мөлшерді
субсидиялау арқылы несиелердің қол ... ... ... ... ... 2008 ... ... аналогтары Ресей
Федерациясы территориясында өндірілмейтін мал ... және ... ... ... ... ... ... сай техниканы және
құрал-жабдықтарды елге кіргізудегі кедендік баж салығын алып тастады. Асыл
тұқымды малды және жемшөп базасын ... да ... ... ... 2020
жылға дейінгі әзірленіп жатқан құс шаруашылығын дамыту бағдарламасы негізгі
бағыт ретінде жем витаминдерін қосатын асыл ... ... және ... ... ... 2008 жылдан 2010 жылдар аралығында құс етінің ... млн. ... 2 млн. ... ... өсті.
Украинада Аграрлық саясат министрлігімен әзірленген және бекітілген
2005-2015 жылдарға арналған «Украина ... ... ... Осы бағдарламаға сәйкес 2015 жылы сояның егіс алқабтарының
өсімін 1 млн. га дейін және ... ... ... 1,5 млн. ... дейін
ұлғайту жоспарлануда. Ол үшін соя өндірісін жыл сайын 120-150 мың тоннаға
дейін ... ... ... ... ... ... 2011 жылы сояның жалпы жиналымы
2004 жылғы 363 мың тоннадан 2011 жылы 1 млн. ... ... ... ... 250 мың га дан 850 мың га дейін артты, бұл бес жыл ... үш есе ... ... ... ... орташа
түсімі 2004 жылы 11 ц/га құрған, ал 2011 жылы 16,8 ц/га құрады, бұл ... ... ... 65%-ға ... ... ... соя ... көлемі 2004 жылғы 155 мың тоннадан 2011 жылы жарты
миллион ... ... ... ұлғайды, бұл өз кезегінде бағдарламаның
тиімділігін көрсетті.
Сонымен АӨК ... ... ... ... тәжірибе
көрсеткендей мемлекеттің ауыл шаруашылығы өндірісіне ... және ... ... ... ... ауыл ... оңтайлы дамуына
ықпал етеді.
Аграрлық секторда кооперативтік қозғалыспен қамтылатын маңызды
бағыттары: ауыл ... ... оның ... дайындау, сақтау,
қайта өңдеу, ауылшаруашылық ұжымдарын ... ... ... ету, сервистік қызмет көрсету, тасымалдау және дайын өнімдерін
сату салалары. Осы салаларда ауылшаруашылық ... ... ... ... ... сауда ұйымдарымен бірігіп тиімді ұжым болуы қажет.
Әлемде кооперативтер ауыл ... мен ... ... ... ... мен ... ... жақсартуға қомақты үлес қосуда.
Жоғарыда аталған қызметтерден басқа ... және ... ... банктік қызмет көрсетеді, өндірісті, адам өмірін, ... және ... ... ... ... ... ... көрсететін кооперативтер дамыған және дамушы елдерде кеңінен
көрініс табуда.
Жеке ... ... ... ... ... ... сату,
тасымалдау, сервистік қызмет) жүйесiн жасауға шамасы келе ... да ...   ... ... ... қажеттiлiгi пайда
болуда.  Бұл ерiктi ... және ол ... ... Тек оның ... ... ... шаруа қожалықтары мен
ауыл тұрғындарына түсiндiру қажет.
Әлемдік және отандық тәжірибе бойынша фермерлердің өнімдерін өткізу
мәселесі кооперация арқылы ... ... ... ... ... ... мен ... салаларды байланыстыра отырып: шаруа ... ... ... ауыл ... өнімдерінің өндіріс
тиімділігін және нарықтағы бәсекелестік қабілетін арттырады; жұмысшылардың
материалдық мүдделерінің ... ... ... ... қалыптастырады және оны кеңінен таратады; ауылдың әлеуметтік
мәселелерін шешуге ... ... ... ... ... шығаратын зауытта Германиямен
бірлесіп сауын-тоңазытқыш шығаратын ортақ кәсіпорын салынуда.
Астана, Павлодар, ... және ... ... ауыл ... ... ортақ кәсіпорын құру қаралуда.
Орта Азия Республикалары және Қазақстан үкімет аралық келісім бойынша
Оңтүстік Қазақстан облысында ауыл ... ... ... ... ... салмақшы. Агро өнеркәсіптік кешен өзін-өзі реттейтін ірі
экономикалық жүйе болып қалыптасуының бір ... ... ... бастап, оны өңдеушілерге қызмет ететін қосалқы ... ... ... ... жағдай туғызуға болады. Осымен ... ... ... мәліметтермен қамтамасыз етуді ұйымдастыру керек.
Бұл шаруаларға, фермерлерге, ұжым шаруашылықтарға ауыл ... ... ... ... ... және ... ... отыру
негізінде қызмет ететін маманданған ... ... ... 63 ... ауыл ... өнімдерін өндірушілер қажетті материалдық-
техникалық және басқа ресурстарды жақын және алыс шет ... ... ... ... ... ... яғни лизинг компанияларынан ... ... және ... ... ... көп жылдарға жалдау;
- консигнация арқылы, яғни делдал-сауда мекемелерінен жабдықтар сатып
алу;
- форвард-фьюгер келісімдер ... ... яғни шарт ... ... қысқа мерзімді валюттық келісімдер немесе биржаның ... ... ... баға ... қысқа мерзімді келісімдер
және кепіл операциялары арқылы келісіп жатады;
- бартер арқылы, яғни ... ... ... ... ... ... ... аталған шаралар арқылы ауыл шаруашылығы өзін-өзі техникалық құрал-
жабдықтар алуларына болады.
32
2. Қазақстан ... ... ... және оны ... ... ... ... жетілдіруде мемлекеттің ролі
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеу нарық қатынастарына ... ... ... ... ауыл ... саласының қиындықты
көбірек көретіндігінде көрсетеді. Себебі, бұл саланың ... ... ... ... және ... ... ... ауыл
шаруашылығындағы кәсіпорындар негізінен шикізат өндірісіне бейімделген
болды.
Сол себепті, олардың өз ... ... ... басқа салалар
кәсіпорындарынан тәуелділігі жоғары. Ауыл шаруашылығын ... ... ... бір ... ретінде дамыды. Нарық қатынастары дамыған елдердің
ауыл ... ... ... ... ... қатынастарын экономикалық процестерді реттейтін мемлекеттік
және мемлекеттік емес басқару, реттеу органдары ... ... ... ... ... заң ... ... органды құруға араласу және басқару ... ... ... ... негізінде іске асырылуда.
2) Агро өнеркәсіп секторын реттеудегі басты құралдардың бірі – баға
реттегіші болып ... ... ... ... нарықтық баға
динамикасын қадағалап, жағымсыз ... және ... ... ... ... іске ... күш ... немесе
өнімдерге ең жоғарғы, төменгі баға деңгейлерін белгілеп өнім бағаларының
осы аралықта болуына ... ... Бұл ... іске ... ... ... ... субъектілермен бірдей сатып алу, өткізу
операцияларын ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқарады
3) Нарық қатынастарын реттеудегі маңызды реттегіш құралдарының ... ... пен өнім ... ... ... Бұл ... өндіріс көлемдеріне, егіс көлемдеріне, өнімдерді сату көлемдеріне
квота ... Ауыл ... ... ... ... кең қолданылатын
реттегіштердің бірі болып бағдарламалар есептелінеді. ... ... ... ... ... ... ... механизмін
жетілдіруге, қоршаған ортаны қорғауға бағытталады.
5) Фермерлік шаруашылықтарға күшті ... ... ... ... Ауыл ... реттеуде тиімді құрал болып заң ... ... ... ... әрбір 5 жыл сайын ауыл шаруашылығын
реттеу заң құжаттары шығарылады. Бұл заңдарда ... ... ... ... ... Сала дамуын реттеудегі басты объектілердің бірі ... ... ... ... есептелінеді. Ауыл шарушылық техникасының дамуы,
өндірісті қазіргі заманғы техника ... ... ... ... ... 2020 ... дейін агроөнеркәсіп кешенін дамытуға шамамен ... ... ... 2020 ... ... ... ... дамытуға жалпы
сомасы 2 трлн. 977 млн. ... ... Оның 14 ... ... ... етуге және 14 пайызы саланы қаржылай сауықтыруға
бөлінеді. Бағдарламаның басым үлесін ... ... мен ... ... ... яғни ... ... субсидия ұсыну
бойынша іс-шаралар құрайды.[2]
Қазіргі сәтте АӨК дамытуды мемлекеттік реттеу саясаты ... іске ... АӨК ... ... ... ... сатып алу және т.б.
басқа түрінде әртүрлі мемлекеттік қолдау нысандарын ұсыну;
- негізгі ... ... – ауыл ... ... ... ... ... үшін жағдайларды қолдайтын қаржылық құралдарды қолдану;
- АӨК субъектілері үшін қаржылық-несиелік құралдардың ... ... АӨК ... ... ... тарту үшін тартымды жағдайлар
жасау;
- өнім экспортын қолдау;
- ветеринариялық және санитариялық ... ... ... ... ... ... ... көрсету;
- ҚР АӨК дамыту үшін қажетті – көлік, су, ... және ... ... және ... ... ... ... және агротехникалық білімді тарату;
- ҚР АӨК дамытуды ... ... ... салу ... ... АӨК ... үшін мемлекеттік қызметтерді көрсету жүйесін дамыту;
- Ауыл шаруашылығындағы техникалық ... ... ... ... ... бақылау және қадағалау жүйесінің тиімділігін
арттыру.[2]
Отандық АӨК дамыту ... ... ... ... асыратын
Холдинг депутаттық корпус өкілдерімен республиканың ауыл шаруашылығындағы
аса өзекті мәселелерді талқыға салды және ... ... ... ... ... пайымдауымен таныстырды. Бұл туралы «ҚазАгоро»
ұлттық холдингінің баспасөз қызметі ... күні ... ... ... қолданыстағы
заңнамалық база толығымен нарықтық экономика талаптарына сәйкес ... ... ... ... ең бірінші тауар
өндірушілердің кәсіпкерлік ықыласын қорғауға және қолдауға бағытталған.
Жүйелі ... ... ... ... ... нарыққа бағытталған болды. Ауылда нақты мүлік иесі пайда болды,
ауыл тұрғындарының санасы ... ... ... ... жаңа
өндірістік қарым-қатынастар нығайды.
Осы уақытта, қалыптасқан жағдай аграрлық саланың даму стратегиясын
тұжырымдамалық анықтауды ... ... Оның ... бағыттары Қазақстанның
2030 дейін даму стратегиясында анықталған болатын. 2030 ... ауыл ... ... ... ... ... өсуді қамтамасыз етуді, тиімді іске асырылатын жалпы ... ... ... ... ... ... жолымен ауыл шаруашылығы
өнімдерінің негізгі түрлерін өндіру тұрақтылығы қарастырылатын ... ... 2000 – 2002 ... арналған ауыл шаруашылығы
өндірісін дамыту бағдарламасын (бұдан әрі- Бағдарлама) әзірледі. [11]
Аталған Бағдарлама ... ... ... ... ... база ... 2001 ... 19 қаңтардағы Қазақстан Республикасының
«Астық туралы» Заңы қабылданды, оның негізгі ережелерін нақтылайтын заңға
қосымша нормативті-құқықтық ... ... және ... ... ... жұмыс аяқталды, асыл ... ... және ... ... ... ... ... агроөнеркәсіптік кешендегі кейбір тұрақтылық ... 2002 жылы ... ... ... ауыл ... ... ... тозуы, топырақтың құнарлығының төмендеуі,
агротехнологияларды ... ... және ауыл ... ... төмендеуі, АШТӨ-де айналым қаражатының дайындығы, ... және ... ... ... қабілеттілігінің төмендігі
сияқты өтпелі кезең мәселелері сақталып қалды.
Экономиканың одан әрі ... ... ... ... ... агротехнологиялардың деңгейін жоғарлатумен, ауыл
шаруашылғы өндірісін ... ... ... ішкі нарықта
импортты ауыстырумен, жакын және алыс шет ... ... ... ... ... жаңа ... деңгейіне өтуін талап етті.
Осыған байланысты, 2002 жылы Мемлекет басшысы Қазақстан халқына
Жолдауында алдағы 3 ...... ... жылдары деп атады және Үкіметтің
алдына ауылды дамыту ... ... ... ... ... қойды. [11]
Осы міндетті шешу үшін Қазақстан ... ... ... 2010 – 2014 жылдарға арналған мемлекеттік аграрлық
азық-түлік бағдарламасы әзірленді (бұдан әрі – Мембағдарлама), оның ... ... ... құру ... ... азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету, бәсекеге қабілетті АӨК өнімін өндіру және сату, мемлекеттік
қолдау шарларын ... ... ... ... ... ... жүйелі проблемалар мыналар ... ... ... қалуы, өндірістің негізгі құралдарының
физикалық және моральдық тозуы; суармалы судың нормативтен тыс шығындары;
ауыл шаруашылығы өндірісінің ұсақ ... ... ... ... ... ... әлеуетінің төмен деңгейі; жемшөп базасының
әлсіздігі, ... ... ... ... ... және оның
салдарынан мал мен ... ... ... ... ... сапалы
шикізаттың жетіспеушілігі және ішкі азық-түлік тауарларының нарығында терең
қайта өңделген отандық өнімдер үлесінің ... ... ішкі ... маңызды азық-түлік өнімдерінің бар болуы; елдің ішкі
сұранысын қанағаттандырмайтын ... ... ... бар ... ... ... ... тартудың төмен деңгейі; ауылдық
кооперацияның жеткіліксіз дамуы.
Мемлекеттік бағдарламаны іске асыру ... ... ... базасын одан әрі жетілдіру және ұлғайту бойынша, оны әлемдік
тәжірибелік нормалармен сәйкестендіру бойынша үлкен ... ... ... ... ... ... ... қолдануда мемлекет пен АШТӨ
арасында жауапкершілікті ... және жаңа жеке ... ... дамытуға
мүмкіндік беретін Жер, Су және Орман кодекстерін қабылдау болып табылды.
«Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік
реттеу туралы», «Өсімдік ... ... ... ... ... ауылдық тұтыну кооперативі туралы», тб заңдар ... ... ... ... ... заң ... ... лицензиялау бойынша жұмыстар аяқталды. «Асыл тұқымды мал
шаруашылығы туралы», «Астық ... «Ара ... ... ... ... заңнамалық актілеріне механикалық көлік құралдары
және олардың тіркемелерін мемлекеттік ... және ... ... ... ... ала отырып тұжырымдамалық өзгерістер мен
толықтырулар енгізу бойынша жұмыстар жүргізілді. ... ... ... ауыл ... ... жеке меншік
институтының маңыздылығын атап ... жөн. Жер ... ... ... тарихи қадам жасалды және ауыл шаруашылығына арналған жерлер
нарық айналымына тартылды.
Су кодексін және басқа да ... ... ... ... ... ... ... реттеуге жағдайлар жасалған, олардың жұмысы
реттелді, ... ... ғана емес су ... ... мен ... ... ... бақылаудың сынды жүйесі
құрылды.
Жаңа Орман ... ... ... ... ... орман қорларын қолданылуда, қайта өндірісте, сақтау рөлі мен
жауапкершілігін жоғарлатуға, ... ... жеке ... ... ... ... өнімнің сапасы мен кауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ... ... Бұл ... ... ... ... ... туралы» Заңы қабылданған, онда өндірушілердің
өнімдер қауіпсіздігін қамтамасыз ету жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... билік органдарына
тікелей шешілетін міндет ретінде тіршілік үшін күрестен жалпы ... ... ... ... тұрақты даму стратегиясына өтуге негіз береді. Тек
жалпы адамзаттық қана ... ... - ... ... ... өмір салтының этникалық ... ... ... ... ... ... түрде ескеретін
Ауылдық аумақтарды тұрақты дамытудың мемлекеттік ұлттық ... және ... ... қолдау бойынша іс-шараларды жүзеге асыру қажет: ауылдағы
тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... газдандыру,
жол салу ауылдық мекемелерінің желісін дамыту, ... ... ... ... ету.
Мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы ... ... және ... ... ... ... ... 2011 жылы 24 шілдеде Қазақстан Республиканың ... ... заң ... ... мәселелері бойынша
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңы мен оны іске ... ... ... акт қабылданған.
Елдің АӨК-нің тұрақтылығын көтеру мен оның азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету ... 2011 ... 11 ... ... ... ... ... заң актілеріне азық-түлік
қауіпсіздігі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы»
Заңы қабылданды.
Ауыл ... ... үшін ... ... қол
жетімділігін кеңейту бөлігінде ҚазАгро 2013 жылы бірқатар міндеттерді
шешуге ниет етіп ... Олар ... беру ... ... ... ... ... ауылшаруашылық тауар өндірушілеріне қызмет көрсету
жүйесін енгізу арқылы  сервистік қызмет сапасын жақсартуға, ... ... ... ... ... ... ... дамыту шеңберінде логистикалық ХАБ құру
жоспарлануда. Осы сауда-логистикалық желінің міндеті ауыл тұрғындарының
өнімдерін әділ бағамен ... алу және ... ... оны ... қаттап
жинау және сауда желілерімен өзара іс-қимылының ... ... ... ... тиіс.
Қазақстанда негізінен ақшалай және қаржылық қолдау құралдары ... ... ... АӨК-ні дамытуға бөлінген бюджет қаражатының құрылымы
|№ ... ... ... % |
|1 ... |3,9% |
|2 ... және ... |3,1% |
|3 ... |3,9% |
|4 ... ... |4,3% |
|5 ... ... мен мал шаруашылығына |8,2% |
| ... ... | |
|6 ... |11,8% |
|7 ... және ... |27,8% |
|8 ... ресурстар |29,8% |
| ... |100,0% ... ... ... ... Ауыл ... министрлігі
материалдары.
Ауылшаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіру мен мемлекет иелігінен алу
аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... Осы ... ... мемлекеттік реттеу мен қолдау ... зор. ... ... ... ауыл шаруашылығы экономиканың
курделі саласының бірі. Біріншіден, ол ...... ... тәуелді.
Екіншіден, өндіріс циклі ұзақ әрі ... ... ... ... ... ... ... дамыған жүйесіне өте-мөте
мұқтаж. Төртіншіден,қысқа мерзімді несиелер рыногындашағын ауылшаруашылық
кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігі төмен.
Ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілерге қызмет ... ... ... ... ... ... ауыл ... дайындау,
ұқсату, қызмет көрсету, сауда және басқа ұйымдардың, сондай-ақматери алды-
техникалық ... ... ... әрекетінен үнемі зардап
шегетінін ұмытпау қажет.
Біздің республикада ауыл шаруашылығын ... 2010 ... ... қабылданған(Қазақстан Рсспубликасы Үкіметінің 1997 жыл 22
желтоқсандағы N1817 Қаулысы). Оның ... ... ... мәліметтер
бар:
- ауылшаруашылық машинаның негізгі түрлерімен қамтамасыз етілуі-65-70
процент;
- ... ... ... мен жабдықтардың үлесі-90
проценттен астам;
- содғы 7 жылда ... ... ... есе, минералды тыңайтқыштарды енгізу-16-17 есе қысқарды.
Ауыл шаруашылығын мемлекетгік қолдаудың тиімді жүйесін қалыптастыру,
осы арқылы ... ... ... ... кепілі ретінде мемлекеттің
ықпалып күшейту,
Мемлекет ауылшаруашылық тауарларына ... ... пен ... ... салааралық айырбас оның салаларында табыс табу ... ... ... ... ... ... ... керек. Бұл бағыттарда
арнайы мемлекеттік бағдарламалар ... жәнә ... ... ... құру ... өнеркәсіп кешені экономикасы және ұйымдастыру ғылыми-
зерттеу институтының ... ... ... ... түзетуге
бағьпталған кейбір ұсыныстар ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу принциптері, республиканың азык-түлік
қауіпсіздігің нығайту мақсатында ... ... ... ... ... ... алынып отыр.
Аграрлық экономика үшіп келешекте инвестициялық проблема ... ... ... ... ... ... өте ... ол капиталды көп салғанда және салу қарқыны жоғары болғанда дами
алады. Бұндай механизм мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ... үлестіруге негізделу керек,
инвестициялық ресурстардың ... ... ... ... жасау
қажет.[17, 156 б]
Агроөнеркәсіп кешенінде реформаны жүргізудің негізгі мақсаты,отандық
өндірістің тиімділігін арттыру, өнім сапасын жақсарту және ... ... ... ... ... қабілеттілікке дейін төмеңдету,халықты
азық-түлікпсн қамтамасыз ету ... Осы ... үшін 10 ... құрылымдар қайта құрылып, мемлекет меншігіндегі шаруашылықтар
жекешелендіріліп, ... құні ... ... ... 100 мыңға жуық болып отыр.
Қазіргі уақытта ... өнім ... ... ... ... көрсетіп, техникалық сервис орталықтары құрылуда,
Агроөнеркәсіп кешеніні ... ... ... ... қызметкерлерінің білімдерін қайта көтеру үшін, Германияның
техникалық ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... мен ... қожалықтарының басшыларын, нарықтық
қатынастағы ... ... ... ... ... үшін білімін
көтеру жұмыстары қолға алынуда.
Сонымен бірге Оңтүстік Қазақстан, Ақмола және Алматы ... Одақ ... ... ... ... фермерлік
несие қоры құрылған. Бұл аталған шаралар Қазақстанның аграрлы ... ... ... ... ... ... себін
тигізуде.
Дегенмен, экономикалық басқа салаларына қарағанда аграрлық салада
экономикалық белсенділік байқалмауда. Халыққа ... ... ... ... ... ... ... қалу каупі күшейе түсуде.
Ауьшшаруашылық өнім өндірушілерінің табысының төмен болуына байланысты ... ... ... ... ... жылдық статистикалық мәліметттерге сүйенсек шаруашылықтардың жаңа
техникамен жабдықталғандығына қарамастан, ... ... ... өнімділігі жоғарыламай отыр. Ауыл ... ... ... ... салынған инвестицияларды жаппайды,
сондықтан фсемерлер мен ... ... алға ... ... ... Мұндай жағдай бір қатар келесідей себептермен түсіндіріледі,
еңбектің соңғы нәтижелерін өз еркінше пайдалану мүмкіңдігінің ... ... ... ... ... ... төмен деңгейімен қажетті ... ... ... ... ... 7 ... сервис, жөндеу жұмыстары барысында, тауар өндірушілерді
құрал-жабдықтармен және материалмен кепілді ... ... ... шаруашылығы тауар өндірушілері үшін, пайдаланған машиналарды сататын
және қымбат тұратын машиналарды уақытша ... ... ... ... ... ... Еліміздің Президенті Н.Ә. Назарбаевтің
8 ақпан 2006 Республикалық АӨК қызметкерлерінің ... ... 7 ... ... Оңтүстік Қазақстан өңірінде ауыл ... ... ... жылы ... ... ... ... жеке салаларының дамуына экономикалық ... ... ... тиімді шешілу жолынының бірі ретінде облыстық ... ... ... құру ... ... облыс көлемінде бұл
станциялардың санын 116-ға жеткізу қарастырылған.
Қазіргі жағдайда Қазақстанда ТМД-ның басқа ... ... ... ... ... ... ... болмауы керек
деген тұжырым барынша кеңінен тараған. Соған қарамастан, дамыған ... ... ... мемлекеттік реттеу агробизнес кешенінің
қажетті буыны ... ... ... ... ... қажеттілігі, мемлекеттік
бақылау мен ... ... ... параметрлер тіпті дамыған нарық
жағдайынада бірқатар объективтік факторлармен анықталады. Ең ... ... ... ... ... ... байланыста
болғандықтан, өздерінің әлументтік-экономикалық маңызы бойынша олар әректі
болып келеді және ... ... әр ... ... Экономикалық
дамудың әр түрлі даму кезеңінде бұл шаралар ауысып отыруы мүмкін, ... мәні ... ... қалады. Көп жылғы тәжірбиеде сыналған олардың
көпшілігі дамыған елдердің күнделікті қызметіне кірігіп кетті және ... ... ... теорияның тиісті тауарларының негізін
құрайды. Сонымен қатар кейбір ... ... ... және ... әсеріне ұшырады.
Мемлекеттің реттеу шараларының бірінші тобы ... ... ... ... ... ... ... барлық жағдайда бірдей қуатты
қару емес екендігі ... ... Кез ... ... ... жүйеде нарыққа бағынбайтын және мемлекеттік араласуды қажет
ететін кең көлемдегі проблемалар бар.
Мемлекеттің маңызды міндеті – ... ... ... және әділетті
бәсекелестікті қолдау. Сыртқы ... ... мен ... ... яғни ... еріктік бәсекелестік жағдайында мемлекет
орындайтын функцияларға ... бұл ... ... нақты жағдайда экономикалық теорияға негізделеді.
Агробизнес жүйесіндегі мемлекеттік реттеудің тағы бір маңызды ... ... ... ... қолдану идеясы
болып табылады. Оны жақтаушылар жеке ... ... ... ... ... ... ... әділетті қарастырады.
Өмірдің фермерлік уклады бостандық, саяси ... ... ... ... әлументтік және экономикалық иеліктер ... ... ... ... ... ... әсер
етеді. Мәселен, АҚШ-тың 7 штатында ауыл шаруашылығы корпорациялары қызметін
жүргізуге ресми тыйым ... 8 ... ... қызметін шектеуден
көрінеді.
Фермерлік табыстың қолдаудың басты бағыты өнеркәсіп және ауыл ... ... ... притетті қамтамасыз ету болып табылады. Оның
қажеттілігі фермерлік ... ... ... ... аралас салаларының бағаға монополиялық үстемділік жасау
мүмкіндігіне туындайды.
Ауыл шаруашылық кооперативтері ... ... ... консультациялық және техникалық көмек көрсетеді және олардың
қызметінің статистикасын жүргізеді. Ауыл ... ... ... ... ... маңызы бар шалғындар және жер учаскілерін
қадағалайтын орман қзметі ... ... ... ... ... ... бағыттарына
шолуды қорытындылай келсе, олардың маңызды ерекшеліктерін атап көрсету
керек. Нарықтық тегерішті ... және ... ... ... ... оның негізгі сұраныс пен ұсыныстың негізінде баға
белгілеуді бұзбайды. Өте сирек ... ... ... ... төтенше
жағдайлар айтпағанда рыноктың тегеріші оның негізгі сұраныс пен ұсыныстың
негізінде баға белгілеуді бұзбайды. Өте ... ... ... ... ... ... аракідік жағдайларды айтпағанда рыноктың
төгершін бұзатын дерективтік тапсырма, бағаның ... ... ... ... ... мен ... заттарын натуралдық бөлу сияқты іс-
қимылдарға жол бермейді. Шын мәнінде, дамыған елдердің агралық өндірістің
тиімделігіболса керек.
Агралық секторды ... ... ... құралдарының бірі
салықтық саясат болып табылады. Бұл жағдайда ауыл шаруашылық өндірісінде
жалпы алғанда оның ... ... ... салу ... ... ... оның кең тараған түрі болып табылады. Мұндай ұмтылыс
дамыған елдерге тән. ... салу ... ... ... ... ... кәсіпорындарға тікелей салықтық жеңілдіктер берумен ерекшеленіледі.
Сондықтан да Қазақстанда және барлық ... ТМД ... ... кезеңінде (1991-1993ж.)
Агроөнеркісіп кешені кәсіпорындары үшін салық саясатында ... ... ... ... ... ... экономикалық шешімдерді бұрмалауға
жетекейтін принциптерге негізделмеу керек. Салық ... ... ... Бұл ... ... келу үшін, біріншіден, көлденең теңдікті және
екіншіден, тігінен теңдікті сақтау ... ... ... ... ... болуы шарт. Салықтар нарықтық таңдауға қолбайлау болмауы ... ... ... бір ... немесе белгілі бір қызмет түрінен алынған
табысты ... ... ... принципін ашық ... ... Ауыл ... ... ең кем ... ... қиыншылықтар
туғызады: қандай қызметті салықтан босатуға болады, ал қандай қызметті
босатпау ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы субъектілерін орындайтын жұмыстарын салықтан қалай
босатуға ... ... ... өзі бұл ... ... Қызметтің салық
салынатын және салынбайтын шығындарын бөлу ... ... ... ... бойынша агроөнеркәсіп кешенінің кәсіпорындары үшін
көптеген салықтық ... ... ... ... ... Қазақстан
экономикасының агралық мәні есепке алына отырып, ауыл шаруашылығы өнімдерін
өндіруші заңды тұлғалар үшін ... ... 10 ... ... қалу ... ... табылады.
Салықтық есептеудің қалай жүргізу керек екнін мылалмен көретуге
болады:
Табыс..................................................................
.........1,000 000 долл.
Өнім ... ... ... долл.
Баланстық
пайда...........................................................500,000
долл.
Рұқсат етілген шығарып тастаулар...............................300,000
дол.
Салынған ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... салыққа төленетіні............57,000 долл.
Осы көрсетілген арнаулы есептеу тікелей салынған салық ... және ... ... ... ... ... ... салықтық
міндеттемені айтады.
Нақты міндеттер ен ... ... ... ... жағдайын және салықтық әкімшілік деңгейін есепке апла отырып,
әр түрлі нұсқаулар ... ... ... жалпы бағыт мемлекеттік
салық саясматының агробизнеске өркениетті салық ... ... ... толық есепке ... ... ... ... ... ... бағыты
ретінде
ҚР-да АӨК дамытудың мықты жақтары қазіргі уақытта дамыту бағдарламасын
мемлекеттік қолдау, агротехнологияларды ... ... ... болып табылады. АӨК дамытудың әлсіз ... ... ... ... ... ... қуаттардың жеткілікті
мөлшерінің болмауы, ҒЗТКЖ енгізудің төмен ... ... ... ... және ... ... теңгерімсіздіктер болып
табылады.
Агроөнеркәсіп кешенін индустриялық-инновациялық ... ... ... ... іске асыру арқылы, ... ... ... ... ... енгізу жолымен қол
жеткізілетін болады.
Мемлекеттік қолдау тиімділігін арттыру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ КО мен БЭК-тағы
мүшелік тұрғысында отандық ауыл шаруашылығы тауарларын ... ... ... ету үшін ... ... ... ... деңгейін ықпалдастыру процестері шеңберінде тиісті келісілген
көрсеткіштерге дейін жеткізу ... 30 ... ... ... үлес салмағын арттыру, етті малдың гендік
қорын,сондай-ақ тауар өндірушілердегі ауыл ... ... ... ... ... және ұлғайту мақсатында отандық және
шетелдік селекцияның асыл тұқымды ... ... алу үшін ауыл ... өндірушілерді мемлекеттік қолдау жалғасатын болады.
Мемлекеттік қолдау қой шаруашылығын, жылқы шаруашылығын, ... және құс ... ... ... ... бұл ауыл
шаруашылығы жануарларының жалпы табынындағы асыл тұқымды мал басының үлесін
ұлғайту үшін жағдай жасайды және ... ... ... құс фабрикаларына ата-тектік, ата-енелік нысандары бар отандық
асыл тұқымды құс фабрикаларынан асыл тұқымдық материал (тәуліктік балапан
және инкубациялық ... ... алу ... ... көрсетілетін болады.
Асыл тұқымды мал шаруашылығын субсидиялау 2011 жылы ... ... ... ... ... жөніндегі жобаны одан әрі іске асыруды
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Кесте 6
Асыл тұқымды ... ... ... ... жөніндегі
нысаналы көрсеткіштер
|Р/с |Көрсеткіш атауы ... ... ... ... | | |
| | |2013 |
| | |2013 |2014 |2015 |2016 |2017 |2018 |2019 |2020 |
|1 ... | | | | | | | | |
| ... ... | | | | | | | | |
| ... ... мың ... | | | | | | | |
| ... ішінде: | | | | | | | | |
| ... сүт |3,2 |3,5 |3,9 |4,3 |4,7 |5,2 |5,7 |6,3 |
| ... май |15,6 |17,2 |18,9 |20,8 |22,9 |25,2 |27,7 |30,5 |
| ... |8,8 |9,7 |10,7 |11,8 |12,9 |14,2 |15,6 |17,2 |
| ... ... ... |67,1 |78,1 | | | | | ... ... ... ... арттыру.
Агробизнесті тұрақты жүргізу үшін ауыл ... ... ауыл ... ... ... қоса алғанда,
негізгі және айналым құралдарын сатып алуға қаражат қажет, олар ... ... ... ... ... тартылады. Сонымен бірге,
ауыл шаруашылығы өндірісінің ерекшелігі (табиғат жағдайларына тәуелділік,
экономиканың басқа ... ... ... ... ... ... қаржы институттары ауыл шаруашылығы тауарын
өндірушілерге жоғары сыйақы ставкасымен кредиттер береді.
Сонымен, Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... АӨК субъектілеріне берілген кредиттер бойынша орташа
пайыздық жылдық ... ... ... 16%-ға ... ... ал
экономиканың басқа секторларында 10-нан 13%-ға дейін құрайды.
Нәтижесінде АӨК ... ... және ... ... ... ... ... жоғары сыйақы төлейді, бұл өнім
бірлігін өндірудің өзіндік құнының артуына ... ... және ... қабілеттілігін төмендетеді.
Осыған байланысты, сыйақы ставкасын төмендету үшін АӨК субъектілеріне
(оның ішінде, дәнді, майлы және бұршақты ... ... ... ... және ауыл ... ... лизингі бойынша
субсидиялау жүргізу қажет. Қазақстан 2020 жылға дейін агроөнеркәсіп ... ... 3 ... ... ... Бұл ... бүгін «Нұр Отан» ХДП-де
Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... бағдарламаның жобасын талқылауға арналған жиында ҚР Ауыл
шаруашылығы министрі Асылжан Мамытбеков айтты.
Ауыл шаруашылығы экономикасының ең күрделі ... бірі – ... және ... тауарларға баға теңгермешілігін(паритетін) сақтау,
яғни, ауыл шаруашылық өнімдері мен осы салаға арналған өнеркәсіп өнімдері
құндарының арасындағы қатынас осы екі ... да ... шығу ... ... ... ... бұл ... дұрыс шешудің үлкен
маңызы бар. Бірде-бір дамыған елде егін және мал ... ... ... ... ... ... бизнес мемлекеттік реттеуді қабылдамайды деп
санайды. Бірақ, Нобель сыйлығының ... Дж. ... ... ... ... зерттеулеріне сүйенетін болсақ, бизнес мемлекеттік
реттеуден мүлдем алшақтамайды, қайта керісінше ол бәсекедегі тәуекелді
істерді мемлекет тарапынан қорғауды ... ... Бұл ... ... ... ... секторына да тән.
Ең алдымен экономикалық реттеуде жер реформасы – мемлекет деңгейіндегі
ұлттық мәселелерді қамтитын аса күрделі процесс. Әлемдік тәжірибеде жерге
шексіз жеке ... ... ... ... және ... ... ... ететін әр түрлі шектеулер бар. Мұндай құқықты беру
– мақсат емес, тек жерді пайдалану тиімділігін ... үшін ... Ауыл ... көп ... мәселе – жерге жеке меншік
орнатудан гөрі, одан алынатын өз еңбегінен түскен нәтижеге иелік ету
құқығы. Атап айтқанда, ... етек ... ... ... ... алдымен
ауылдың бар өнімін, пайдасын алып қойып, соңынан дотация, қарыздарын өтеу
түрінде біртіндеп қайтарудан арылу мүмкіндігін беру қажет.
Ауылшаруашылығында экономикалық қарым-қатынастарды реттеу үшін ... ... алу ... бойынша есеп айырысуды енгізу жөніндегі
ұсыныстардың едәуір мәні бар. Бұл ... ... ... ... ... соң ... ... шикізат құны мен нақтылы төленген аванс
сомасы арасындағы айырмашылықты ... баға ... ... ... ... алу операциясын жүзеге асыру үшін дайындаушы және өңдеуші
кәсіпорындарды кепілдікті сатып алу ... етіп ... ... ... ... және ауыл шаруашылық тауарын өндірушілерінің табыстылығын
реттеуге жағдай жасалынады.
Мемлекеттік салық саясатында ауыл шауашылығына қатысты жеңілдікпен ... ... ... ... ... ... ... Салық салудың
негізгі объектісі ретінде жалпы табысты ғана алу тиімді болар еді.
Республика халқын азық-түлікпен және өнеркәсіпті шикізатпен қамтамасыз ... жыл ... ... өңдеуші, сатушы ұйымдардың және жеңіл өнеркәсіп
орындарының тауар өндірушілер мен форвардты, фъючерстік контрактілер жасап,
кепілдікті сатып алу операцияларын жүзеге асыруы қажет. ... ... ... ... алу ... ие ... ... форвардтық
операциялар – бұл болашақтағы өнімді қазіргі сату бағасымен контрактілі
өткізу де, фъючерстік операциялар – белгілі бір көлемдегі, саладағы
болашақтағы ... ... ... ... баға ... ... ... өнімін сату – бұл пайызсыз несие алумен қатар, ауыл
шаруашылық бағалы ... ... ... тұрақты сұраныс пен өнімді
кепілдікті өткізуге, сатып алушылардың қаржы қорларын тиімді жұмсауына және
инфлияциялық процестердің төмендеуіне мүмкіндік ... ... ... өндірушілерінің қаржы жағдайына сатылған өнімге
уақтылы есеп айырысудың сақталмауы қатты әсер етеді. Сондықтан өзара есеп
айырысудың бақылау мерзімін бекіту керек.
Қазіргі қиын ... ... ... ауыл ... субектілеріне техника
иемдену басты проблема болып тұр. Осы қиыншылықтан шығудың бірден бір жолы
лизингтік қаржыландыру. Біз ... ... ... ... ... талдап көрейік. Лизингтік қаржыландырудың банктік несие
жүйелерінен айырмашылығы бар ма?, ауыл ... ... ... ... ... ... қаржыландырумен қол жеткен
техникаларды сақтандыру жүйесінің қазіргі пәрмені қандай? деген сияқты
бірнеше ... ... Біз осы ... ... ... жауап беріп
көрейік.
Қазір лизинг компаниялары лизингтік жолмен қаржыландырылған техникаларды
сақтандырудың ... ... ала ... Бұл ... компанияларда
сыннан өтіп үлгерді. Лизинг техникасы ұрланған, өртеніп кеткен немесе
уақытша істен шыққан жағдайда оның шығынын сақтандыру жүйесі арқылы жабудың
теориялық, тәжірибелік ... ... ... ... бұл түрі әлі ... ие ... ... шаруалар үшін лизингтің ең қызықты жағы ол –пайыздық өсім. Алдағы
уақытта лизингтік келісімшарттар негізінде лизингтік пайыздың өсімі
төмендету мәселесі тағы туындап ... Енді ... ... ... ... ... ... жағынан инвестициялық институт
болғандықтан, ол қысқа мерзімді болуы мүмкін ... Кез ... ... несиелендіру мерзімі 3-5 жыл, әрі кетсе 10 жыл болуы мүмкін.
Несиелендіру мерзімі де, оның ... ... де ... ... ... көзіне, сонан соң жобадағы лизинг мүлігінің өзін-өзі
ақтайтын мерзіміне байланысты. Өзіндік құнын 10-12 айда ақтайтын техниканы
3-5 жылға несиелендіру мүлдем ақылға ... ... ... ... ... компания нарық динамикасының алдын алып жүруі тиіс. Лизингтік
несиенің пайыздық мөлшерін төмендетуге кез келген ... ... ... ... ...... банктерімен қатар
еуропалық Қайта құру және Даму банкінің несие жүйесі арқылы ірі жобаларды
қаржыландыруды қолға ала бастады. Тіпті пессимистік болжамның өзі ... ... ... ... ... ... ... айтады. Ауыл
шаруашылығы техникаларын лизингтік қаржыландырудың қазіргі мүмкіндіктері
туралы тоқталып кетейін. 2004 жылы елге ... ... ... бірқатар техникалар Үкімет қаулысымен қосымша құн салығынан
босатылған. Кейбір лизинг компаниялары ауылда, жеке меншігінде 5 гектардан
500 гектарға дейін жері бар кәсіпкер-шаруаларды құны 5-50 мың АҚШ ... ауыл ... ... ... арқылы несиелендіруді бастады.
Енді ауылдағы кәсіпкерлер лизингтік жобамен қаржыландырылған лизинг мүлігін
кепілге қойып, оның бастапқы жарнасын төлеп, қажетті ... ие ... ... өнім ... ... ... есеп айырысу үрдісі
бізге әлі енгізіле қойған жоқ. Бір айта ... жайт – ... ... ... ... банктердегідей ай сайын емес, жылына бір рет, өзіне қолайлы
мерзімде есеп айырыса алады. Банктер ауыл шаруашылығы үшін консервативті
жүйе болса, ... ... ... ... ауыл ... ... ... мен лизингтік несие арасындағы бәсеке Қазақстанда
ғана емес, барлық елде бар.Біздің ойымызша, ерте ме, кеш пе, ... ... ... құрылым ретінде «жеке отау» етіп бөлек шығарады.
Өйткені лизинг жүргізуге арнай рұқсаты бар ... ... ... банктер
әрбір жоба үшін лицензиялап отыруы қажет. Ал бұл міндет лизинг
компаниясының тікелей құзырында болғандықтан, ... ... ... алу үшін ... ... ... ... қалтасынан қосымша
шығын шығармайды. Бұл – екі жақ үшін де уақыт та, ... да ... ... ... ... ең алдымен лизинг
техникасының өтімділігінде. Егер транспорт немесе жылжымалы ... ... ... дефольт жағдайында компания өз өнімін қайтарып
алып, қайталама нарықта қайта сата алады.
Айта кету керек, лизинг жобасындағы техникалардың өтімділігі
жоғары ... ... оның ... ... да қомақты болады. Бұл –
компанияның дефольт жағдайынан өзін-өзі сақтандыруы. Енді мемлекет
тарапынан лизингтің дамуына қосып жатқан ... ... ... ... ... ... іс ... өте ауқымды. Бұның дәлелі ретінде
“ҚДБ-Лизинг» акционерлік қоғамы «Қазақстанның Даму Банкінің» еншілес ұйымы
болып ... және ... ... даму ... АҚ ... ... ... кетуге болады. Компания Қазақстан Республикасының
индустриалдық-инновациялық даму стратегиясын іске асыру шеңберінде
«Қазақстанның Даму Банкі» ұсынған ... ... ... ... ... 2005 жылдың 6 қыркүйегінде құрылды.
Өкімет басшылығымен құрылған компания қызметі – Қазақстан Республикасы
кәсіпорындарының негізгі қорларын жаңарту үшін қажетті жағдайлар туғызу,
жаңа ... ... құру үшін ... ... ... ... лизинг саласындағы мемлекеттік инвестициялық саясатты жетілдіру және оның
тиімділігін арттыру;
- өңдеуші өнеркәсіпті, ... және ... ... ... ел ... сыртқы және ішкі инвестицияларды тарту мен орналастыру
кезінде даму институттарымен өзара бірлесіп жұмыс істеу.
Міндеттері:
- инвестициялық жобаларды ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... секторын басқа қаржы
институттарымен бірлесіп қаржыландыру жолымен лизингілік қаржыландыруды
ынталандыру;
- ірі инвестициялық жобаларды іске асыру үшін лизингілік қаржыландыру
механизмін қолдану.
- жабдықтардың ... ... ... ... құн салығынан босату.
«ҚДБ- Лизингтегі» лизингілік қаржыландырудың негізгі шарттары:
- Лизингінің ең төменгі ... 1 млн. АҚШ ... ... ... 3 ... 20 жылға дейін
- Лизингінің пайыздық ставкасын жобаның тәуекелдік деңгейіне сәйкес
белгілеу
- ... ... ... ... дегенмен, лизингтік қаржыландыру біздің еліміздің ауылшаруашылығының
“ локомативтерінің” бірі . Сондықтан, лизингтік қаржыландыруды дамыту
біздің міндетіміз.
«2020 жылға дейін агроөнеркәсіп ... ... ... ... 2
трлн. 977 млн. теңге бөлінеді. Оның 14 пайызы ... ... ... және 14 пайызы саланы қаржылай сауықтыруға бөлінеді»
Бағдарлама аясындағы жұмыстар 4 ... ... ... Олар:
қаржылай сауықтыру, тауарлар, қызметтер мен жұмыстардың АӨК субъектілеріне
қол жетімділігі, АӨК субъектілерін ... ... ... ... мемлекеттік реттеу жүйесінің тиімділігін арттыру.
«Бағдарламаның басым үлесін тауарлар, ... мен ... ... арттыру, яғни нақтырақ айтсақ субсидия ұсыну
бойынша іс-шаралар құрайды»
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі кезеңінде елдің агроөнеркәсіп
кешенінде мәнді ... қол ... ... ... ... тұрақты өсуі бақылануда, еңбек өнімділігі мен өндіргіштігі
артуда, саланың негізгі ... ... және ... жаңарту
жүргізілуде, негізгі азық-түлік өнімдері бойынша өздігінен қамтамасыз етуге
қол жеткізілді, дәнді, ... ... ... ... өнімдері экспортының
мәнді өсуіне қол жеткізілді.
2011 жылы ауыл шаруашылығы өнімінің үлесі елдің жалпы ішкі өнімінің
(бұдан әрі ЖІӨ) ... 5,1% ... ауыл ... ... ... ... 2005 – 2011 ... кезеңінде жылына 9,3%
орташа жылдық өсу қарқынымен бір жұмыс істейтінге
304,2 мың теңгеден 498 мың ... ... ... ... ... ... 7,48
млн. адам немесе Қазақстанның жалпы халқынан 45% тұрды.
Қазіргі уақытта әлемдік аграрлық экономика мен ... ... ... ... ... ... ... дами
бастады, жаһандық климаттық өзгерістер болуда. Қазақстан ... ... ... таяу ... ... ... ... (ДСҰ) кіруі жоспарлануда.
Алайда, саладағы еңбек өнімділігінің төмен ... ... ... ... ұсақ ... ... ... өндірісін қарқынды негізде жүргізуге, материалдық, еңбек және
басқа ресурстарды неғұрлым толық пайдалануды қамтамасыз етуге, экологиялық
талаптарды ... ... ... Осы ... ... аграрлық
сектордың бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді, бұл ДСҰ мен КО жағдайларында
шетелдің өнім ... ... ... ... ... ... ... әкелуі мүмкін.
Азық-түлік өнімдерін тұтынудың өсуімен және тұтыну құрылымының
неғұрлым сапалы өнімдер жағына ... ... ел ... өсуі ... Елді ... ... ету, ... еңбекпен қамтылуының өсуі
және ... ... өсуі үшін ауыл ... ... ... ... рет, соның ішінде ... ... Н.Ә. ... ... халқына «Әлеуметтік-экономикалық
жаңғырту – Қазақстан дамуының басты векторы» атты
2012 жылғы 27 қаңтардағы жолдауында атап өтті.
Өзгерген сыртқы және ішкі орта ... ... КО мен ... ... мемлекеттік реттеу мен жаңғыртудың жаңа тетіктерін қолдану
қажеттілігіне байланысты ҚР ... ... ... (АӨК) ... бағдарламасы әзірленді.
Елбасы мақаласында әлеуметтік жаңғырту бүкіл қоғамның, ... ... мен ... ... ... шынайы сезінерліктей
оң өзгерістер әкелуге  бағытталғандығын айтады. ... ... ... ... ол ... ... тұжырымдамамен сәйкес жоспар
арқылы жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... дамумен байланысты нақты экономикалық табыстарға
негізделген жағдайда ғана ... ... ... бұл ... ... даусыз пікір. Агроөнеркәсіптік кешенде ... ... ... болуы керек.  «Жалпыға ортақ еңбек қоғамына қарай 20 ... ... ... бұл ... баса ... бөлген. Қарапайым еңбек
адамдарының қолында шынайы жасампаздық бар. Сол жасампаздыққа жол ... ... осы биік ... ... ... ...  ерекше. Ғылымның ұсыныстары экономикалық және әлеуметтік
жаңғыртудағы өзара байланыста ... ... сай ... керек.
Аграрлык саланы тұрақты дамытып, бәсекелестік қабілетін көтеру үшін
ауыл ... ... ... ... Агротехникалық жұмыстарды тиімді мерзімде және жоғары сапада
жүргізуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... экономикадан нарыққа ауысу жылдары
ауыл шаруашылығын техникамен жабдықтаудың деңгейі елеулі төмендеді. ... осы ... ... ... ... ... ... үшін аграрлық
секторда тартымсыздық қалыптасты.
Қазіргі таңдағы ауыл ... ... ... етілу
деңгейі оның тиімді дамуын тежеуде. Оның ... ... ауыл ... ... ... және ... әсер етеді. Қажетті
техниканың және ... ... ... ... және ұзақ мерзімді
несие қорларын алу мүмкіндігінің аз ... ... ... ... ... және ауыл ... өнімін қайта
өндеуде қолдануға мәжбүр болды. Ауыл шаруашылық ... ... ... ... биік құнынан, банктік кредиттер мен
лизингтердің қымбат болуынан ... ... ... ... ... ... ... болмайды.
Негізгі құралдарды алуға бағытталған несиенің негізгі көлемі қарыздан
(тартылған), екінші деңгейдегі банктің ... ... және ... ... ... ... ... беру ставкасы кредит/лизингте
12-15 % болса, ... 7-9 ... ... саймандар мен техниканың іс жүзінде
екі құнын төлейтін болады. ... ... ... ... ... ... орнатылған қарыздарын қайтару мерзiмдерi
ауылшаруашылық өндiрiсінiң ерекшелiгiне ... ... ... ... ұзақ орны толатындықтары.
Осыған байланысты, аграрлық секторына берiлген қарыздардың 42% «НУХ
«КазАгро»АҚ еншілес акционерлiк қоғамдарға келетiн болды.
Екiншi деңгейлi ... ... ... ... ... ұзақ ... және қымбат емес қорландыру көзінің және тәуекелі
жоғары несиенің жоқтығымен ұғындырылады.
Осы мәселенi шешу үшiн ... ... ... ... ұсынады, олардың банктерінің АӨК ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Банктік инфрақұрылымының, оның ... ... ... ... АӨК ... ... ставкамен ұзақ мерзімге қарыз алуға,
тиянақталған ставкамен толық спектрлік банктік қызмет ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі арта түседі.
Сонымен бiрге, АӨК саласындағы негізгі қорларды бір жолы жаңартуға және ары
қарай дер кезiнде оларды ... ... ... ... осы шара
ауыл шаруашылығына несие беру үшін ... ... ... ... қатыстырылуына көмектеседi.
Кесте 8
Кредиттер мен лизингтің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі
нысаналы көрсеткіштер
|Р/с |Көрсеткіш атауы ... ... ... ... | | |
| | |2013 |
| | |2014 |2015 |2016 |
| ... ... ... бюджет |
| ... ... |
| ... ... ... ... |
| |мың ... |мың ... ... ... |100 000 000 |0 ... субъектілері үшін |199 164 275 ... 441 ... ... және | | ... қолжетімділігін | | ... | | ... ... ... |52 379 641 |63 244 489 ... ... дамыту | | ... ... ... |2 747 728 |3 393 488 ... ... ... | | ... |354 291 644 |468 442 418 ... ... ... ... ... және ҚР Ауыл ... деректері негізінде
Атқару мақсатында бюджеттiк бағдарламалардың жергiлiктi атқарушы
органдарын ... ... ... ... ... ... және жергiлiктi бюджеттердi еншi 2%ке өзгередi.
Қазақстанның аграрлық саясатын қалыптастырудағы ғылыми пікірлер
өндірісті ... ... ... ... ... ... ... төңірегінде. Бірақ экономиканың аграрлық саласын ауқымды
мемлекеттік реттеу жөніндегі пікірлер жоқ.
Сондықтан көп жылдар бойы қалыптасып келе ... ... ... мен ... ... ... және келешектегі дамуды
(посткризис) ... ... ... ... жаңа аграрлық саясатын
қалыптастыруы керек.
Қазақстанның жаңа ... ... ... ... азық-түлік қауіпсіздігін әр адамның тамақтану физиологиялық
қажеттілігінен бастау. Қазақстандағы бекітілген нормаларды ... ... ... қарау.
2. Мемлекеттің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету проблемасын ... және ... ... жүргізу.[16]
Қазақстанның жаңа аграрлық саясатының мақсаты – мемлекеттің азық-түлік
қауіпсіздігін қамтамасыз ету, яғни ... ... ... ... ... ету ... 80 ... жеткізу және оған тұтынушылардың
қолжетімдігін жақсарту. Атап ... ауыл ... ... ... ... ... етуі және қала ... отандық өнімдерді
арзан бағамен жеткізу. Түпкі мақсат – ... ... ... ... Қазақстанның тағам индустриясы дамыған елдердің
қатарына ... ... ... ... ... ... ... импортталған азық-түліктердің санитарлық-
эпидемиологиялық, экологиялық тазалығы мен жоғары сапалылығын қамтамасыз
ету. Мал ... ... ... ... ... медициналық
ветеринария жұмысын жолға қою.
Ұсынылып отырған аграрлық саясаттың жаңалығы бұрынғыша ауылшаруашылық
саласын, яғни ... ... ... ... ... ... мен
ауылшаруашылық өнімдерінен жасалатын ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өндірісі мен тағамдық және басқа да
тауар өндірушілердің ... жол ашу. Яғни ... ... ашу. Бұл ауыл ... ... шынайы іс-
қимыл болмақ. 
Қазақстанның жаңа аграрлық саясатының принциптері: 
– ауылдың әлеуметтік-экономикалық жағдайы мен ауыл ... ... және ... ... бөліп қарау. Ауылға
бюджеттен бөлінетін қаржы үлесі қалалар мен тең, яғни 50 ... ... ... ал ... ... ... несие және
субсидия түрінде беріледі;
– елді мекендер мен аймақтардың тағам өнімдерімен өзін-өзі қамтамасыз
етуі; 
– ауыл экономикасын әкімшілік реттеу мен ... ... яғни ... ... ... ... ... азық-түлік қауіпсіздігіне байланысты қажетті тағамдардың түрлерін
өндіруді үкімет пен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қаржылық қолдауды тек халыққа ... ... ... өндіруге және оны ұқсатуға бағыттау;
– қаражатты мемлекеттің ... бар ... ... ... ... ... ... және жергілікті атқарушы органдардың
бақылауымен жұмсау.
Республикалық бюджеттен ағымдағы жылы ауыл ... ... ... ... ... ... қарастырылды. Оның ішінде 41,3 ... ... ... ол ... жылғы деңгеймен салыстырғанда 3%
жоғары. Бұдан басқа, инвестициялық жобаларды іске асыруға ... ... ... 120 ... ... Оның 70 ... теңгесі
уақытша бос қаражаттар, ол ... егу және ... ... ... ... ... ... үшін, алдымен, қайта өңдеу кәсіпорындарын
техникалық және технологиялық қайта жабдықтау ... ... ... ... ... ... шикізатпен толықтай қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жағдай жасауда отандық
өңдірісшілерге қолдау көрсету мақсатында мемлекет бірқатар шараларды ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы министрлігі
техникалық ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының 14 техникалық регламентін әзірледі, тағы да 5 ... ... және ... тараптармен қарастыру және келісу
кезеңінде. Сонымен бірге, ЕурАзЭҚ бірінші ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы
министрлігі өз құзіреті ... АӨК ... ... ... ... ережесін әзірлеуге қатысады.
Техникалық ережелердің қабылдауының ... ... және ... ... ... ... ... енгізілуі және
бейімделуі болып табылады, техникалық ережелердің қабылдаған нормаларына
қатысты ... ... ... ... және ... ... саласында, техникалық ережелерді
әзірлеушілерінің қатысуымен семинарлар, кеңестер, «дөңгелек ... ... ... Ауыл ... ... АӨК өнімінің
бәсекеге қабілеттілігін және сапасын жоғарлату мақсатында ... ... және ... ... және ... қарастыру бойынша, сонымен қатар халықаралық
талаптарға сәйкес мемлекеттік ... ... ... ... жүзеге асыруда.
Қазақстан Республикасының аймақтарында АӨК ... ... ... ... ... ... ... – 1771, ҚРСТ –
377, олардың 214 үйлесімделген стандарттар, бұл 56,7 %-ды құрайды.
Алдын ала талдау ... ... ауыл ... ... ... ... 250-ді ... [25]
Сонымен қатар, агроөнеркәсіп кешенінде кәсіпорындарды тамақ өнімдерін
қауіпсіздендіруді және менеджмент сапасын ... ... ... ... ... ... байланысты агроөнеркәсіп кешені
субъектілеріне халықаралық стандарттарды сертификаттау және енгізу, әзірлеу
қызметінің ... ... ... ... бюджеттік бағдарлама жүзеге
асырылуда.
Бүгінгі күні ИСО және ... ... ... ... ... жетті, менеджмент сапасы жүйесін енгізуге өндірісті әзірлеу және
дайындау кезеңінде 84 кәсіпорын тұр. 2014 ... ... ИСО және ... ... ... саны 500-гедейін көбейеді.
Экспорттық әлеуетті дамыту үшін басты назар инвестициялық жобаларға
аударылуда. Атап айтқанда, инфрақұрылымы ... мал ... ... ... сою пункттері, биязы жүнді қой шаруашылығын жандандыру, жеміс-
көкөніс өнімдерін қайта өңдеу, астықты терең ... ... ... ... ... бөлінуде.
Әлемдік тәжірибеге сай болу үшін агроөнеркәсіптік кешеннің нарыққа
бағытталған заңнамалық негізін қалауда да ... ... ... ... ... ... ... түзетулер енгізілді. Заңнамалық
негіздің шетелдік ... ... ... Бұл ... ... ... ... рынокқа шығару жолында кездесетін көптеген
кедергілерді жоюға мүмкіндік береді. Фитосанитарлық ... ... ... ... ... ... ... түзетулер енгізілді. Су шаруашылығы саласындағы заңнаманы
жетілдіру үшін ... жылы Су ... ... мен толықтырулар
енгізілді. Жалпы, Қазақстанда бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... агроөнеркәсіптік кешен
субьектілерінің табыстарын көтеруге, отандық тауар өндірушілердің ішкі ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар
жасалды.
Елбасының қойған тапсырмаларын орындау үшін экономиканың аграрлық
саласының бәсекеге ... ... ... азық-түлік
қауіпсіздігін қамтамасыз ету, тиімді ... өнім ... ішкі ... ... ... ... әлеуетті қалыптастыру мақсатында
Ауыл шаруашылығы министрлігінде агроөнеркәсіптік кешеннің 2014 жылға ... ... ... Оны әзірлеу барысында бірқатар инновациялық
көзқарастар ескерілді.
Біріншіден, өткізу рыногы бар өнім өндірісіне екпін түсіру, ең алдымен,
импортты алмастыру және ... жол ... ... ... жаңа ... өтуін көздейді, ол,
озық технологияны енгізуді және өндірістің ... ... ... болып табылады. Жеке бюджеттік бағдарламада
аталған ... ... ... ... жылы ... келешегі бар бағыттарды нақтылау шараларын және
мамандандырылған аймақтарда ... ... ... ... бар бағыттарды анықтау барысында, агроөнеркәсіптік
кешеннің 65 ... және ... ... ... талданып, олардың ішінен
15-і іріктеліп алынды.
Шеберлік-жоспарлардың бірқатары АӨК-тің келешегі бар бағдары – ... ... ... ... Ол ... өндірісі және оны
тереңдете қайта өңдеу мен өнімдердің экспортын, майлы ... және ... ... ... және ... өңдеу, қант қызылшасынан ақ қант өндіру
мақсаттарын көздейді.
Бағдарламада мал шаруашылығы саласының дамуына да үлкен ... ... ... ... жаңа түрлерін және механизмдерін ... ... ... ... асыл ... ... малдары бар тауарлы
шаруашылықтарда субсидиялау; пайыздық мөлшерлі несие бойынша субсидиялау,
ауылшаруашылық ... мал ... және құс ... құрылысы және қайта жөндеу, жоғарғы өнімді асыл ... мен асыл ... ... ... алу; 100% ... ... кең ауқымды селекция.
Ет және ет өнімдерінің өндірісі және экспорты, биязы жүнді және ... ... ... ... ... және экспорты, сүт және сүт
өнімдерінің өндірісі, құс ... ... ... де ... ... ... және мал ... қатар қайта ... ... ... ... ... ... ... мен
ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеудің барлық түріне ҚҚС-тың жеңілдікті
мөлшері ... ... ... ... ... ... арқылы
отандық ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу үлесі арттырылады. Ел ішінде
қайта өңделген өнімдерді өткізетін тұрақты базар ашу, оның ішінде ... жүйе құру да ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарының санын 2015 жылға дейін 420 бірлікке жеткізу
көзделуде.
Егер сәйкесті ... және ... ... ету ... ... ... ... және толық ауқымда дамыту мүмкін
емес. ... ... ... және ... ... басты жолы да
осындай мақсаттарға бағындырылған.
Олар: агротехнологияларды шетелдік трансфертпен ... ету, 5 ... ... ... беру жолымен, 32 шетелдік НИОКР жобаларын
іске асыру: АӨК-тің инновациялық жүйесін құру, аграрлық ғылымның ... ... ... ... ... дейін жоғары білімді мамандармен сұраныстың 98%-ы қамтамасыз
етіледі (техникалық және кәсіптік ортанғы буын – 89,2%, ... буын ... және ... тапсырмаларының ауқымы бізден тездетілген ірі
тауарлы өндіріске өтуді, алдыңғы қатарлы технологиялар жүйесін ... ... ... ... ... сапалы дайындауға күш
жұмсауды талап етеді, онсыз біздің өнімдердің ... ... ... ... ... ... өнімдерді дайындау және іске
асыру ауылшаруашылық тауар өндірушілерінің кооперациясы негізінде жүзеге
асырылады.
Сервистік-дайындау ... құру ... ... орталықтан және өндірісті айналым қаражаттары есебінен
қажетті қаржылық қамтамасыз етуге ... ... ... ... баға
қалыптастыруда маңызды ықпалы бар.
Қазақстан Республикасының ... ... ... – 2010 жылдарға арналған мемлекеттiк ... ... әрі ... ... іске асыру жылдарында табиғи ... ... ... саны 306 ... ... ... ... телефонмен
қамтылды. Мәдениет және спорт объектілерінің материалдық-техникалық
базаларын нығайту, ауылдық елді ... ... ... ... бағдарламаны іске асырудың екінші кезеңінде (2007 –
2010 жылдар) ... және ... ... ... ... және қайта жаңартуды инвестициялау бойынша жұмыстарды
жалғастырумен ... ауыл ... ... ... ауыл
тұрғындарының неғұрылым жоғары өмір сүру деңгейін қамтамасыз ету, ауылдық
аумақтарды ... ... ... ... бойынша шаралар іске
асырылуда.
Кірісті арттыру және ... ... ... ... ... бастап ауыл халқына шағын кредит беру ... іске ... 2005 – 2009 ... ... ауыл
тұрғындарына 14,3 ... ... ... 66 мың шағын
кредит берілген. Тек 2009 жылы ауыл халқына 1789,7 млн. теңге сомаға ... ... ... ... жобасы шеңберінде 2009 жылы ауылда жұмыс істеуге
6 582 маман тартылды, олардың 5 136-ы немесе 78 %-ын ... ... адам (17 %) – ... ... ... 226 (3,5 %) – ... 84 (1,3 %) – ... қызметкерлері, 47 (0,7 %) – халықты
әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... жалпы жүйелі проблемалар мыналар болып
табылады: агротехнологиялардың артта қалуы, өндірістің негізгі құралдарының
физикалық және ... ... ... ... ... тыс ... ... өндірісінің ұсақ тауарлығы; қолданылатын тұқымдардың және
өсірілетін малдардың ... ... ... ... жемшөп базасының
әлсіздігі, толық рационды құрама жемдердің ... және ... мал мен ... төмен өнімділігі, өндірістік өңдеуге сапалы
шикізаттың ... және ішкі ... ... ... ... ... ... өнімдер үлесінің төмендігі; елдің ішкі ... ... ... ... бар ... елдің ішкі
сұранысын қанағаттандырмайтын маңызды азық-түлік өнімдерінің бар ... ... ... ... ... ... ... ауылдық
кооперацияның жеткіліксіз дамуы.
Білім беру. 2010 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 177 ... ... ... әрі – АЕМ) мектептері апатты жағдайда тұр, ал 38 ... 3 (4) ... ... ... ... шағын жинақталған
мектептерде балаларды оқытуға қатысты бар ... және ... ... ... айта ... ... сақтау. Ауылдық аумақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуына
жүргізілген мониторингтің қорытындысы 4800 (83,9 %) АЕМ-де денсаулық сақтау
объектілері ... ... ... ... ... ... ... көрсетілетін медициналық қызмет көрсетудің сапасын
елеулі жетілдіруге мүмкіндік бермейді.
Мәдениет. 2010 ... 1 ... ... ... тек 2867 ... ... ал ... 3400 АЕМ-де бар. Аталған көрсеткіштер мәдениет ұйымдары
желілері ... ... ... осы уақытқа дейін ауылдық
жерлерде мәдениет объектілерін жоспарлау, салу және пайдалануға ... ... ... ... ... ... болмауы оның себептерінің бірі болып табылады.
Сапалы ауыз суымен, электр энергиясымен, телефонмен қамтамасыз ету.
199 АЕМ-де тұрғындар ... ... суды ... ... су
құбырлары желісінің қатты тозуы байқалады.
Қазіргі уақытта 80 АЕМ энергия желісіне қосылмаған, 1673 ауылда электр
беру желілері мен ... ... 85 %-ды ... 30,8 мың км (44,0 %) ... жол ... ... ... бойынша 41,9 мың шақырым жергілікті маңызы бар
автожол күрделі және орташа жөндеуді талап етеді.
Ұсынылған деректерді талдау және ... ... 779 ... 11,1 %) бір ғана ... ... бар, 3098 ... ... 44%)
телефондық аппараттардың тығыздығы нормативке сәйкес емес, кең жолақты
Интернет байланыспен және ұялы ... ... ... ... ішкі және ... ... ... саланың дамуына әсерін тигізетін Негізгі ішкі және ... жаңа ... ... сыртқы нарыққа шығу мүмкіндігі;
• біліктілігі жоғары мамандармен қамтамасыз етілгендігі;
• тартылатын инвестициялардың көлемі;
• сыртқы нарықтардағы ауыл шаруашылығы өнімдеріне деген өсіп келе ... ... және оның ... деңгейінің өсуі арқасында
саланы дамыту перспективасы;
• қаржылық тәуекел (әлемдік қаржы дағдарысы; ... ... ... ... ... және т.б.);
• бағалық тәуекел (ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... өзгеруі);
• Кеден одағы елдері тарапынан импорттың ұлғаюы;
• елдің азық-түлік ... ... ... ... ... ... қатқақ, үсік, жылудың
жетіспеушілігі, артық сулану, бұршақ, нөсер жаңбыр, боран, дауыл, ... сел, ... ... өсімдіктер мен жануарлардың жаппай
ауруы) жатады.
Осылайша, кең ауқымды іс-шараларды жүзеге асыру ... ... ... тұрақты өндірісін, ішкі қажеттілікті азық-түлікпен
молықтыру және экспортқа жол ашуды қамтамасыз етеді.
Қорытынды
Агроөнеркәсіптік кешен салаларының экономикалық ... және ... ... жаңа ... ... ... мақсатында
агроөнеркәсіптік кешенді, су, ... ... және ... ... ... мен ... ... дамыту саласындағы мемлекеттің
аграрлық саясатын қалыптастыру және іске ... ... ... ... ... ...... бекіткен үшжылдық
бюджеттегі 350 млрд теңге мен Ұлттық қордан ... ... 120 ... ... болып отыр. Қаржы ресурстары «Қазагро» ұлттық холдингі арқылы
11 бағытта жұмсалмақшы. Үкімет аграрлық ... ... ... ... ... ... ... көлемі мен мал басының өсуімен бағалайды. Бұл
саланы мемлекеттік қолдау науқаншылықпен ... олар – ... егін ... ... ... ... астық сатып алу, маусымдық ... ... және ... ... ... белдеулерін жасау. Бұл
жұмыстар соңғы жылдары азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... саясатын қалыптастырудағы ғылыми пікірлер
өндірісті шоғырландыру, агротехнологияға өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... аграрлық саласын ауқымды
мемлекеттік реттеу жөніндегі пікірлер қарастырылмағын.
Сондықтан көп жылдар бойы қалыптасып келе ... ... ... мен ... ... ... және келешектегі дамуды
(посткризис) ескере отырып, ... ... жаңа ... ... ... ... орай аграрлық саясатты дамытуда келесі
концепцияларды атап айтуға болады:
Қазақстанның жаңа ... ... ... ... ... ... ... Физиологиялық қажеттілігінен бастау. Қазақстандағы
бекітілген нормаларды халықаралық стандарттарға сәйкес қайта қарау.
3.Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... және ... түрде жүргізу.
Қазақстанның жаңа аграрлық саясатының принциптері: 
– ауылдың ... ... мен ауыл ... саласының
дамуын макроэкономика және әкімшілік реформа тұрғысында бөліп қарау. Ауылға
бюджеттен бөлінетін қаржы үлесі қалалар мен тең, яғни 50 ... ... ... ал ... ... ... ... және
субсидия түрінде беріледі;
– елді мекендер мен аймақтардың тағам өнімдерімен өзін-өзі қамтамасыз
етуі; 
– ауыл ... ... ... мен ... төменнен, яғни ауыл
және аудан әкімдерінің деңгейінен бастау;
Қазақстанның жаңа ... ... ... ... ресурсты тиімді пайдалану.
– Қаржылық-экономикалық реттеу.
– Интеграциялау. 
– Мамандандыру (специализация).
– Тағам өндірісін ... ... ... ... байланыстыра қарау, оларды бір жүйе есебінде қаржыландыру,  аудан
және ауыл деңгейінде микрокластерлер қалыптастыру. ... осы ... басы ... ... ... ... мен үй шаруашылықтары
кооперацияланады, тиімді өнім ... ... ... ... тұрақты дамыту, отандық өнімнің ұлттық
бәсекелестік артықшылықтарын дамыту, ... ... ... ... ... және материалдық активтерді ... ... ету, ... ... бағынысты салаларын үйлестіруді
жоғары деңгейге жеткізу.
Елбасы Нұрсұлтан ... ... ... ... Жолдауында
тұрақты дамудың табыс тұтқасы экономиканы жедел тараптандыру екендігіне
тоқтала келіп, оның бір маңызды ... ... ... ... аударды. Еңбек өнімділігін арттыру, елдің азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету, ... ... іске ... ... кешенді
дамытудың негізгі үш бағыты екенін атап көрсетті.
- инвестициялық жобаларды іске ... ... ірі ... қатарына кіруін қамтамасыз етуге, жоғары сапалы мал
шаруашылығы өнімінің экспортын ... ... ... ауыл ... техникасын жыл сайын жаңарту орташа 0,9 %, арнайы
техниканы 0,3 %, ... ... ... 4,7 % ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту үшін экономикалық ... ... ... ... қол ... ... ету;
- ауылдық ШКҰ институционалдық дамыту болып табылады.
Пайдаланған әдебиеттер
1. ҚР Президентінің ... ... ... мемлекеттің
жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы. Астана. – 2012 жыл,
14 желтоқсан.
2. ... ... ... ... ... әрі - АӨК)
дамыту жөніндегі 2013-2020 жылдарға арналған бағдарлама. ... - ... 2012 ... ... ... ... жол картасы 2020» ... ... ... 2010 ...... ... Ж.Ж. Управление сельским хозяйством. - Алматы: Бастау, 2008.
- С.56.
5. Сулейменов Ж.Ж. Управление аграрным ... ... в ... ... – Алматы, 2009. - С.102.
6. Оспанов М.Т. Аутов P.P. Ертазин X. "Агробизнес теориясы мен
практикасы", ... 2006 ... ... ҚА Ауылшаруашылық экономикасы. // Алматы 2010 ж.
8. Балапанов А.А. ... ... ... ... ... ... А. ... планирование в сельскохозяйственных
предприятии. //Қаржы-қаражат, N3, стр 65, 2010 ж.
10. ... Б. ... ... ... ... Казахстана. Алматы,
2012. - С.53.
11. Назарбаев НА. Стратегия Казахстана-2030, Алматы, 1998г.
12. Назарбаев НА. Не ... ... не ... ... // Казахстанская правда 2009г. 9 февраля стр. 1-2.
13. Сабирова А. И ... ... ... ... ... //Жаршы 2012 ж.
14. Селезнев А. Некоторые ... ... АПК и пути ... ... N6, стр 76-79, 2009 г.
15. Есиркепов Т. Зиябеков Б. ... ... ... в ... ... к рыночной экономике. –
Алматы: Ғылым, 2009- 196 с.
16. Атамұрат Мөрәліұлы Шәменов. // Қазақстанның ... ... ... ... - 15 мамыр 2009 ж. – www.googl.kz сайты.
17. Калиев Г. ... ... в ... ... ... – Алматы: РНИ “Бастау , 2011 –232 с.
18. Елубаев М Не подняв селское хазяйство, не сделаем экономику
приватизацией. //Қаржы-қаражат, стр 3-11, 2009 ... 15. ... Р. ... один из ... ... //Банки Казахстана N6,
стр 29-30, 2010 г.
20. Қазақстан ... ... ... ... негізінде құрастырылды, 2012ж.
21. Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасы. - Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2011 жылғы 31 наурыздағы № 316 қаулысымен
бекітілген.
22. ҚР ... ... ... ... ... ... ... сайты материалдары.
24. Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік ... ... ... – 2014 ... ... ... - Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2010 жылғы « 12 » ... № 1052 ... ... ... Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2011 – 2015
жылдарға арналған cтратегиялық ... - ... ... 2011 ... « 19 » ... 158 ... бекітілген.
-----------------------
763,8
853,3
1121,8
1640,2
1384,2
106,2
108,9
93,6
2009
2010
2011
2010
2011
Ауыл шаруашылығы жалпы өнімініңкөлемі - барлығы
Ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің нақты ... ... - ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудың әрекет етуші жүйесі106 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жайлы34 бет
Ұлттық банктің банктік қызметті реттеудегі рөлі мен маңызы4 бет
Араб мемлекеті17 бет
Ет сапасына әсер ететін табиғи факторлардың тізімі3 бет
Шығыс Қазақстан облысы туралы ақпарат7 бет
Қазақ паремияларындағы «Еңбек» концептісі4 бет
"Организмнің әрбір ағзаларының қалыпты микрофлоралары. Олардың маңыздылығы. Дисбактериоз."5 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь