Инвестициялық операциялары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

І. Активті операциялар, олардың банк қызметінде алатын орны
мен рөлі.
1.1. Активтік операциялардың экономикалық маңызы.
1.2. Негізгі активтік операциялар түрлеріне сипаттама.
1.3. Коммерциялық банктердің активтерінің құрылымы және жіктелуі.

ІІ. Коммерциялық банктің активтік операциялары.
2.1. Коммерциялық банктердің несие беру қызметі.
2.3. Банктің инвестициялық операциялары.

ІІІ. Коммерциялық банктердің жаңа операциялары
3.1. Факторингтік операциялар.
3.2. Лизингтік операциялар.
3.3. Форфейтингтік операциялар.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланған әдебеиеттер тізімі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Активтік операциялар – бұл банктердің табыс алу және өзінің өтімді- лігін қамтамасыз ету мақсатында, иелігінде бар ресурстарды орналас-тыруды жүзеге асыратын операцияларды білдіреді.
Бұл екі мақсаттың бірегейлігі банкті коммерциялық кәсіпорын ретінде тартылған қаражаттарды пайдаланудағы ерекшелігін сипаттайды.
Активтік банктік операциялар өзінің формасына және тағайындалуына қарай әр түрлі болып келеді. Банктердің активтік операцияларының ең көп тараған түрлеріне мыналар жатады:
• ссудалық (несиелік) операциялар;
• инвестициялық операциялар;
• депозиттік операциялар;
• қаржылық операциялар;
• басқада операциялар.
Банк активтік операцияларының маңызды бөлігін банктік несиелік (ссудалық) операциялары негізінде алады. Банктік ссудалық операция- лары негізінде ссудалық портфель құрылады. Банктік ссудалар біршама табысты және жоғары тәуекелді болып табылады. Бұндай активтер топ- топтары банкте басты пайда көзі ретінде қызмет етеді.
Ссудалық операциялар банктің ресурстық базасын орналастыруда банктің активтік қызметінің негізгі бөлігін (мысалға, 80% -ға жуық) құрайды. Макроэкономикалық деңгейдегі бұл операцияның мәнін, оның көмегімен банктер уақытша жұмыс жасамайтын ақшалайқорларды өндірісті, айналысты және тұтыну процесінде жұмыс жасайтын етуімен сипатталады. Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әр түрлі ссудаларды береді.
Банктің инвестициялық операциялары – несиелік операциялардан кейін банкке табыс әкелетін операциялар болып табылады. Банктің инвестициялық операциялары негізінде бағалы қағаздар портфелі қалыптасады. Банктің бағалы қағаздар портфелін қалыптастыруының екі мақсаты болады:біріншісі – банке табыс әкелу, екіншісі ─ өтімді активтер қатарын толықтыру.
Банктің инвестициялық операция жүргізетін бағалы қағаздары екі топқа бөлінеді:
1. Мемлекеттің бағалы қағаздары;
2. Корпаративтік бағалы қағаздар.
        
        Инвестициялық операциялары
Жоспар.
Кіріспе ………………………………………………………………………
Негізгі бөлім ……………………………………………………………….
І. Активті операциялар, олардың банк қызметінде алатын орны
мен рөлі.
1.1. ... ... ... ... Негізгі активтік операциялар түрлеріне сипаттама.
1.3. Коммерциялық банктердің активтерінің құрылымы және жіктелуі.
ІІ. Коммерциялық банктің активтік ... ... ... ... беру ... Банктің инвестициялық операциялары.
ІІІ. Коммерциялық банктердің жаңа операциялары
3.1. Факторингтік операциялар.
3.2. Лизингтік операциялар.
3.3. Форфейтингтік операциялар.
Қорытынды …………………………………………………………………
Пайдаланған әдебеиеттер тізімі. ... ... ... ... банк ... алатын орны
мен рөлі.
1.1. Активтік операциялардың экономикалық маңызы.
Активтік операциялар – бұл ... ... алу және ... ... қамтамасыз ету мақсатында, иелігінде бар ресурстарды орналас-тыруды
жүзеге асыратын операцияларды білдіреді.
Бұл екі мақсаттың бірегейлігі ... ... ... ... қаражаттарды пайдаланудағы ерекшелігін сипаттайды.
Активтік банктік операциялар өзінің формасына және тағайындалуына
қарай әр ... ... ... ... ... операцияларының ең көп
тараған түрлеріне мыналар жатады:
• ссудалық (несиелік) операциялар;
... ... ... ... қаржылық операциялар;
• басқада операциялар.
Банк активтік операцияларының ... ... ... ... операциялары негізінде алады. Банктік ссудалық операция- лары
негізінде ссудалық портфель құрылады. ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұндай активтер топ- топтары банкте басты
пайда көзі ... ... ... операциялар банктің ресурстық базасын орналастыруда банктің
активтік қызметінің негізгі бөлігін (мысалға, 80% -ға ... ... ... бұл ... ... оның көмегімен банктер
уақытша жұмыс жасамайтын ақшалайқорларды өндірісті, айналысты және ... ... ... ... ... ... ... клиенттеріне әр түрлі ссудаларды береді.
Банктің инвестициялық операциялары – несиелік операциялардан кейін
банкке табыс ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар портфелі қалыптасады. Банктің бағалы
қағаздар портфелін қалыптастыруының екі ... ...... ... ... ─ өтімді активтер қатарын толықтыру.
Банктің инвестициялық операция жүргізетін бағалы қағаздары екі топқа
бөлінеді:
1. Мемлекеттің бағалы қағаздары;
2. ... ... ... ... бағалы қағаздары табыстылығына қарй үш түрге бөлінеді:
─ Дисконттық, мұндай бағалы қағаздар алғашқы нарықта инвестор-
ларға ... ... ... төменгі бағамен) сатылып, ... құны ... ... 91 күнге шығарылған , ... құны 100 ... ... ... ... 75 ... ... алсақ, онда одан мынадай табыс
аламыз:
100 – 75 = 25 ... ... ... : 75 ... ... ... инвест.) х 100%=33,3%
Сонымен қатар, егер 91 күнге салсаңыз, онда бір күндік табыс:
33,3% :91күн=0,3659% құрайды. Демек,бір жылдық табыс:
0,3659% х364күн =131,19% ... ... яғни ... ... ... ... табыс
әкелетін қағаздар. Купон мерзіміне қарай жылына 2-4 ретке дейін төле- неді.
─ Аралас, яғни купон және ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда инспектор банктің табысы екі көзден: дисконт
түріндегі және купон мөлшерлемесі түріндегі табыстардан құралады.
Бүгінгі таңда ҚР-дағы екінші ... ... ... ... ... басым бөлігі мемлекеттің бағалы
қағаздарға жұмсалып отырғаны жасырын емес. Себебі, мұндай бағалы ... ... ... , ... яғни банк ... ... тез арада
қолма-қол ақшаға айналдыра алады, ... ... ... ... ... тәуекел төмен немесе жоқ деседе болады.
Сонымен қатар активтерінің бір ... ... ... бағалы
қағаздарға да орналастыруда. Корпоративтік бағалы қағаздарға мына- лар
жатады:
• акциялар;
... ... және ... ... ипотекалық куәліктер;
• депозитарлық қолхаттар.
Осылардың ішінде инвестициялау операциялары акциялар мен обли-
гацияларға ... көп ... Ал ... ... әлі өз деңгейінде
дами қойған жоқ.
Акция – Бұл акционерлік қоғамның жарғылық ... үлес ... және ... ... ... ... ... сондай-ақ иесіне
табыс әкелетін бағалы қағаз.
Дивиденд ... ... ... ... жай және
артықшылықты акцияларға бөледі. Жай ... оның иесі ... ... ... ... әкеледі және қоғамды басқару
ісіне немесе жалпы жиналысқа қатысуға ... ... Ал ... ... ... ... табысына байланыссыз тұрақты табыс алуға құқық
береді, бірақ басқару ісіне ... ... ... жиналысына
қатысуға құқық бермейді. Артықшылықты акцияның келесі бір артықшылығы —
қоғам ... ... ... ... ... жай ... иесінен
бұрын алуға мүмкіндік беруі.
Акциялар шығару формасына қарай да ... ... ... және ... ( ... бухгалтерлік жазулар арқылы).
Облигация – оның иесінің ақшалай қаражат ... ... ... осы ... сомасы (номиналдық құны) мен пайызды қайтарып
беру туралы ... ... тын ... ... айналыста жүрген облигацмялар табыстылығына қарай екі
түрге бөлінеді:
─ Купондық облигация – инвестор ... ... ... ... яғни алты айда ... жылына бір рет табыс әкелетін түрі;
─ Дисконттық облигация – инвестор банктің облигацияны шығарушы-
дан номиналдық құнынан төменгі бағада сатып алып, оны ... ... ... ... ... ... банкке табыс әкелетін түрі.
Мысалға,облигацияның ағымдағы бағасы 100теңге,купон мөлшер лемесі –
10%, онда облигацияның ағымдағы табысын мынадай ... ... ... ... х100 =10 /100 х100 =10%.
Егер облигация бағасы өсіп, 150 теңгені құраса, онда ағымдағы табыс:
10/150 х100 ... ... емес ... ... өз ... ... ... алатын табыстардың қаншалықты жоғары болғанымен тәуекелдің ... ... ... ... ... ... қаражат салуда әлі де
пассиптік танытуда.
Банктің активтік депозиттік операциялары өтімділікті қолдау ... ... ... ... негізінде дамиды. Мұндағы
корреспонденттік қатынас банктердің бір–бірінде ашатын кор-респонденттік
шоттары ... ... ... ... ... ... активтік депозиттік
операциялары негізінде банкаралық несиенің ... ... ... ... операциялары несиелік операциялар типтес, яғни банкке
табыс әкелетін активтік ... ... ... ... факторинг
және форфейтинг операциялары жатады.
НЕСИЕНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ҚАЖЕТТІГІ
Несие – нарықтық экономиканың тірегі ... ... ... ... ... Осы барлық шарушылық субъек-тілері - мен
қатар, мемлекет те, үкімет те, сондай – ақ жеке ... да ... ... ... ... ... ... емес, олардың айырбас
сферасынан іздеу қажет.Тауар айырбастау – бұл тауардың бір қолдан екінші
қолға өтуін білдіреді десе ... де ... ... ... ... қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы – бұл несиенің қозғалысының кіндігін сипаттайды.
Несиелік қатынастардың пайда ... ... ... ... жатқызуға болады.
Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан ... ... бар ... ... ... ... ... көбіне ақшалай түрде
берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің ... ... ... әр
түрлі қатынастарды түсіндіретінін есептен шығаруға болмайды. Сонымен қатар,
несиемен қатар қаржы категорияларын бір санайтындар да аз емес, ...... ... екі ... ... яғни қаржаттың уақытша берілуін
және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал ... – сол ... ... ... ... яғни қаржы: дотация, субвенция, субсидия
түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ... – бұл ... ... және қайтару шартында уақытша ... ... ... капитал қозғалысы.
Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете
отырып, несие берушілер мен ... ... ... ... ... Несиенің көмегімен заңды және жеке тұлға-лардың уақытша бос
қаражаттары мен ... ... жүйе ... жинақтала отырып,
уақытша және ... ... ... берілетін ссудалық капиталға
айналады.
Несие мен ссуданың арасында да ... ... ... – бұл ... ... ... көзі ... барлық несиелік
қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлі ... ... және ... ... ... ... кең ұғымды сипаттайды. Ссуда
– бұл ссудалық шот ашумен байланысты ... ... ... бір ғана ... ... ... ... несие – кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер, сондай-ақ халық арасындағы несие ... құру және ... , ... ... шартында белгілі бір мерзімге уақытша пайдалануға
беру негізінде қалыптасатын өндірістік ... ... ... ... ... ... бір – бірімен өзара байланысты элементтерден тұрады.
Мұндай элементтерге ең алдымен несиелік ... ... ... ... бойынша несиелік қатынастар субъектісіне қарыз беруші және
қарыз алушы жатады.
Қарыз беруші – қарызды беретін несиелік ... бір ... ... – бұл уақытша пайдалануға қарыз беруші субъектілер болып
табылады. Қарыз берушілерге: банктер, ... емес ... ... ... және ... ... ... – бұл несиені алушы және оны қайтаруға міндетті, ... ... ... Боршқор және қарыз алушы бір – бірімен жақын
сөздер ... де, ... ... әр ... ... жеке азаматтардың комуналдық қызметерге, салықтарға т.б байланысты
төлемдері кешігуі мүмкін, бірақ бұл ... ... ... ... ... бұл тек қана ... қатынасты емес, сондай-ақ адамзаттық қатынастар жағдайын
сипаттайды. ... – бұл өте ... ... Ал ... ... – бұл ... деген сұранысы бар тұлға.
Қарыз беруші және қарыз алушымен қатар несиенің құрылымының ... ... ... Беру ... – бұл құнның ерекше бөлігі, яғни
қарызға берілген құнды білдіреді.
Несиенің қызметтері
Несиенің экономикадағы орны мен ... оның ... ... ... несие экономикалық категория ретінде мынадай қызметтерді
атқарады:
• қайта бөлу;
• айналыс шығындарын үнемдеу;
• айналыстағы н ақты ақшалардың орнын уақытша ... ... ... ... қайта бөлу қызметі кез келген елдің ұлттық экономикасының
толық ... ... ... өз ... ... Несиенің бұл қызме-тінің
көмегімен экономикалық жүйенің бір саласынан екінші бір сала-сына ... ... ... бұл ... қаржының қайта бөлу қызметінен
айырмашылығы қаржының бөлінуі әкімшілік негізде жүгізілсе, ал ... ... ... ... ... ... арқылы, яғни ол нарықтық механизм
негізінде жүзеге асырылады.
Несиенің айналыс шағымдарын үнемдеу ... іс ... ... ... мәнінен туындайды. Шаруашылық субъек-тілеріндегі
ақшалай қаражаттардың түсуі мен ... ... ... ... кей ... ... ресурстарға деген ... ... ... да ... ... қарыз алушылардың барлық
категориялары өздерінің меншікті ... ... ... ... үшін несиені пайдаланады. Бұл дегеніміз капитал айналымын
қамтамасыз етіп қана ... ... ... ... де ... ... ... яғни несиенің айналыстағы нақты ақшалардың ... ... ... ... шаруашылықта мұндай орнын алмастыруға
толық мүмкіндік бар. Бұл қызметі іске асу ... тек қана ... ... ... ... нақты ақшалардың уақытша орнын
ауыстыра отырып, ақша айналысын да жылдамдатады.
Несиенің бұл ... ... ... ... вексельдер, несиелік
карточкалар көмегімен жүзеге асырылады. Несиенің бұл қызметі арқылы ақша
айналысының жылдамдығымен ... ... ақша ... және ... да ... ... ... процесі қызметі экономиканың тұрақты ... ... үшін ... болып табылады. Мұндай міндеттерді шешуде
несиенің бұл қызметі ... ... ... ... ... алуға
мүмкіндік береді
Несиенің ғылыми – техникалық прогресті жеделдету қызметі ғылыми –
техникалық ұйымдардың ... ... мен ... ... ... ... ... ғылыми – зерттеу орталықтарының (бюджеттік
қаржыландыруда отырғандардан басқала-ры) жұмыс жасауы қиынға түседі. Сондай-
ақ несие өндіріске ... ... ... ... ... үшін де
аса қажет болып табы-лады. Себебі, ... ... ... ... оның ... орта және ұзақ ... банктің несиелері есебінен
қаржы-ландырылады.
4.3. Несиенің формалары және олардың жіктелуі
Несиенің формалары, оның құрылымымен және беогілі бір ... ... ... ... ... ... ... – бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың негізгі
қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... көрінісін білдіреді.
Несие берушілер мен қарыз ... ... ... ... де, ... ... сол күйінде сақталады.
Несиенің екі формасы бар: ... және ... ... ... ... ...... ал ақша түріндегі несиені
банктік несие деп атаймыз.
Қалған ... ... осы екі ... ... ... тұрады.
Коммерциялық несие – бұл қарыз берушінің қарыз алушыға ... ... ... несие – бұл вексель айналысының ... ... ... ... ... ... алғашқы формасы. Несиенің бұл
формасының басты мақсаты – тауардың өту ... ... ... ... ... ... алушы да оны берушілер ретінде кәсіпкерлер мен биз-неспен
айналысатындар бола алады. ... ... ... ... ... алушыда
нақты ақшаның болмай қалуы барысында туындайды. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... соманы уақытында төлейтіндігін
куәландыратын арнайы ... ...... ... ... ... ... айырмашылығы мынадай:
• қарыз берушілер рөлінде бенктік мекемелер емес, яғни тауар
• немесе қызметті сатумен айналысатын кезкелген заңды тұлға ... ... ... тек қана ... ... ... қарыз капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен
• байланысты;
• коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі ... ... ... ... ... ... қарыз беруші мен қарыз алушы ... ... ... ... ... ... бұл ... үшін төленетін ақы тауар
бағасының құнына қосылады.
Банктік несие – бұл ... ... ... ... ... ... айтады.
Банктік несие – экономикадағы кеңінен тараған несиелік қатынастар-дың
формасы болып табылады. Банктік нсие бойынша несиелік ... ... ... ... ... жатады. Банктік несиеде несие ... ... ... ... ... ... ал қарыз алушылар ретінде:
кәсіпкерлікпен немесе бизнеспен шұғылданатын ... ... ... бар кез ... ... ұйым ... табылады. Мұндағы қарыз берушінің
басты мақсаты – бұл пайыз тү-рінде табыс алуы.
Несиенің түрлері коммерциялық және банктік несиеден туындайды.
Коммерциялық банктер ... ... әр ... несиелер береді.
Олар мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі:
І. Қарыз алушылар ... ... ... институттарғаберілетін неиселер:
• мақсатты қорларға;
• банктерге;
• қаржы несиелік мекемелеріне.
2. Қаржылық емес агенттерге берілетін ... ... ... ауыл шаруашылығына;
• саудаға;
• дайындау ұйымдарына;
• кооперативтерге;
• жеке кәсіпкерлерге.
3. Тұтыну мақсатына ... ... ... ... ... мерзімді (1 жылға дейін);
• орта мерзімді (1 жылдан 3 – 5 ... ... ұзақ ... (5 ... ... Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай:
• негізгі қорларға жұмсалатын;
• айналым ... ... ... ету дәрежесіне қарай:
Қамтамасыз етілген:
• кепілхатпен,
• кепілдемемен,
• кепілдікпен.
Сақтандырылған.
Қамтамасыз ... ... ... несиесі.
V. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
1) Стандартты несие – қайтарылу ... ... ... ... ... ... жоқ ... Күмәнді несиелер – қайтарылу уақыты кешіктірілген, мерзімі ұзар-
тылған және банк үшін тәуекел туғызатын несиелер. ... ... ... сәйкес күмәнді несиелер ішінара бөлінеді:
1-санатты күмәнді, 2-санатты күмәнді, 3-санатты күмәнді, 4-санатты күмәнді,
5-санатты күмәнді.
3) Үмітсіз несиелер – ... ... ... ... өткен
ссудаларшотына жазылған несиелер.
VI. Валютамен берілуіне қарай:
• ұлттық валютамен;
• шетел валютасымен.
VII. Берілу шартына қарай:
1. Тұтыну ... – бұл жеке ... ... ... ... алу үшін және ... ... өтеуге берілетін несие.
2. Ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын мүліктерді (тұрғын үйді,
өндіріс ... ... және ... кепілге ала отырып, ұзақ мерзімге
берілетін несие.
3. Оведравт несиесі – клиенттің шотынан ... ... ... ... берілетін қысқа мерзімді несиенің формасы.
4. Овернайт несиесі – өтімділікті қолдау мақсатында бір түнге бе-
рілетін банкаралық несиенің түрі.
5. Онкольдық несие – ... ... ... ... қысқа мерзімді несие.
6. Банкаралық несие – банктердің ... ... ... ... несие – тез іске асатын бағалы ... ... ... ... ... ... ... – құрал-жабдықтарды жалға алумен байланыс-
ты берілетін несие.
9. Рамбурстық несие – ... ішке алып кіру және ... ... пен дайын өнімдерді сыртқашығару ... ... ... ... – банктің сеніміне кірген, төлем қабілеті жоғары
клиентерге берілетін несие.
11. Маусымдық несие – жабдықтаушының қаржыландыру ... ... алу ... ... ... ... ... жа-
жабуға арналған несие.
VIII. Несиелеу объектісіне қарай:
• меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға;
• материалдық қорлар жиынтығы мен ... ... ... ... қызметке байланысты тауарларды экспорттау
мен импорттауға;
• азаматтардың жеке қызметтері үшін шикізаттар, материалдар, құ-
құралдар және басқа да мүліктер ... ... ... және ... ... театрлар және демалыс үйлерінің кірістері мен шығыстары арасын-
дағы маусымдық ... ... ... ... тез ... ... жоғары шараларға.
Тұтыну нисиесінің басты ... ... ... ... ... ... ... саудамен тығыз байланысты:
бір жағынан, тауар айналымының ұлғаюына сай несиенің көлемі өседі, сонымен
қатар, тауарды ... алу ... ... ... ... халықты
несиелеудің өсуі, сұраныстың төлем қабілеттігін ұлғайтады. Мұндай
тәуелділік, әсіресе ... ... ... толтыру жағдайында пайда
болуда.
Тұтыну несиесінің дамуы әр түрлі елдерде әрқалай дәрежеде қалып-тасуда.
Италия мен Жапонияда халықтың ... ... ... сол ... жиынтық
өнімінің 10% -ын, Германия мен Францияда 30%-ын, ал Ұлыбританя мен ... ... ... Бұл ... ... ... ... ең
қымбат тауарларды: автомобиль, электр тұрмыстық құралдарды, жиһаздарды және
т.с.с. сатып алу барысында жиі пайдаланады. Бұл елдердің ... ... көп ... ... сату ... ... ... жағынан тұтыну несиесі банктік несиенің бір бөлігі ретінде, оның
басты бағыты тек жеке ... ... ... ... ... да, несиенің бұл формасының экономикасы дамыған елдерде кеңінен
пай-далануының екі түрлі себебі бар: біріншісі, субъективті, яғни бұл ... ең ... ... ... ... қол ... қолайлы
жағдай жасаса; екіншісі, объективті, яғни кез келген қоғамның ... бір ... ... – бұл ... ... өткізу десек, ендеше
тұтыну несиесін қолдану ... ... ... ... ... Тұтыну
несиесі көптеген елдердің экономикасында маңыз-ды рөл атқарады, сондықтан
да, оны мемлекеттік ұйымдар тарапынан ... ... ... ... ... реттеуді екі түрге бөледі: берілу және пайдалану деңгейінде реттеу.
Берілу деңгейінде мемлекет тұтынушыларды ынталандыруға тиіс.
Қазақстанда тұтыну ... ... ... ... ... ... ... банктер тәжірибесінде тұтыну несиесінің ... ... ... несие;
─ ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуға берілетін
несие;
─ тұрғын үйді ... ... ... несие;
─ кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу
және т.с.с.) берілетін несие.
Мұнда автомобильдік несие ... жаңа және ... ... несиесінің көмегімен алуға болады.
Ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
• жиһаз;
• сантехника;
... және ... ... ... және ... басқа да тұтыну тауарлары.
Тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына: үйдің ішінде және сыртында құры-лыс
және басқа да ... ... ... ... ... ... ... активтерінің құрылымы және жіктелуі
4.1. Банк активтерінің сипаты мен сапасы.
Банк активтері – пайда табу мақсатында банктік ресурстарды әр ... ... ... ... ... ... баланстың актив жағында ... ... ... ... баланс нәтижесіне қатынасын си-паттайды.
Активтердің сапасы активтік операциялардың түрлендірілуіне, ... ... ... құны жоқ ... ... және ... ... белгілеріне қарай анықталады.
Коммерциялық банктің активтерін мынадай төрт топқа бөлуге бола-ды:
1) касса және оған теңесетін ақшалай қаражаттар;
2) несиелер;
3) бағалы ... ... ... ... ғимараты мен жабдықтары.
Активтердің сапасы олардың өтімділігіне, тәуекел активтердің көле-міне,
толық бағалы емес активтердің үлес салмағына, ... ... ... ... анықталады.
Банк өзінің міндеттемелерін күнделікті орындап отыруын қамтамасыз етуі
үшін активтердің құрылымы өтімділіктің қоятын талаптарына сәйкес ... Осы ... банк ... ... ... өтелу мер-зімдеріне
байланысты және өтімділік дәрежесіне қарай жіктейді. Өтімділігіне қарай
банк активтері мынадай топтарға бөлінеді:
1) ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді өтімді активтер.
Жоғары өтімді активтерге мыналар жатады:
... ... ... Орталық банктегі корршоттағы қаражаттар;
• Мемлекеттің қарыздық міндеттемелері;
• ЭЫДҰ-на (экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы) мүше
елдер, яғни ... ... ... ... ... ... Ішкі валюталық облигациялық заемдарға салынған қаражаттар.
Банктің бұл ... ... ... ... ... ... ... активтерге жатады.
Банктің өтімді қаражаттарының құрылымына жоғарыда аталғандары-
рынан басқалары, яғни ... ... 30 ... ... ... ... ... несиелер, алдағы 30 күн ішінде аталған банкке келіп түсуге
тиісті басқа да төлемдер жатады.
Ұзақ мерзімді ... ... бір ... ... ... ... ... сондай-ақ 50 (кепілхат және кепілдікпен 1 жылдан жо-ғары
уақытқа берілген несиелер, Өкіметтің кепілхатымен, бағалы қағаздарды ... ... ... алып берілген несиелерді шегеріп тастағандағы
мерзімі өткен несиелер.
Активтердің тиімді ... ... ... ... ... ... талаптарды орындауға тиіс, демек, олардың ... ... ... ұзақ ... ... міндеттемелердің мерзімдеріне, сомаларына және
типтеріне сәйкес келуі керек.
Кейбір ... ... банк ... ... ... ... қарай 4 топқа бөледі:
Ағашқы резервтер – бұл алынатын салымдарды төлеуге жә-не несиеге ... ... тез ... ... ... активтер. Мұндай
активтерге мыналар жатады:
• Касса;
... ... ... және өзге де шоттардағы
ақшалай қаражаттар;
• Инкассациялау процесіндегі чектер және өзге де ... ... ... да ... ... корршоттағы қаражаттар.
Мұндай активтер банкке табыс әкелмейді, бірақ банктің ... көзі ... ... ... ... – бұл банкке шамалы ғана табыс
әкелгенімен де жоғары өтімді активтер қатарына жатады. Себебі, ... ... ... ... ғана ... ... ... айналдыруға
болады. Оларға мыналар жатады:
• Вексельдер және өзге де қысқа мерзімді бағалы қағаздар;
• Талап етілетін несиелер; (онкольдық);
• Бірінші класты қарыз ... ... ... топтың активтерінің тағайындалуының басты мақсаты – алғашқы
резервтерді толықтыру көзі ретінде ... етуі ... ... активтердің маңызды бөлігі – банктік несиелік
портфелі. Банктің несиелері біршама ... және ең ... ... Бұл топ ... ... ... ... құрайды.
Инвестициялық портфель жатады. Инвестициялық
портфельді қалыптастыруекі мақсатты көздейді: банкке табыс әкелу және ... ... ... ... ... жақын қалуына байланысты,
сондай-ақ оларды қысқа мерзімге айналдыруда екінші ... ... ... болу.
4.2.Банк активтерінің жіктелу
Қазақстан Республикасының ... банк ... 2002 жылы ... №465 ... ... «Активтердің, шартты ... ... және ... ... және ... ... жатқыза
отырып, оларға қарсы провизиялар құру туралы» ережесіне сәйкес, банктер
Ұлттық банкке ай ... ... ... ... ... ... ... департаментінде активтері мен шартты мін-деттемелердің ... олар ... ... құру ... мәліметтер береді.
Мұндағы активтерге заңды және жеке тұлғаларға қатысты, сондай-ақ басқа
банктерге байланысты банктің талаптары ... ... ... ... мен шартты міндеттемелер
стандартты және жіктелінген ... ... ... ... жатпайтын активтер стандартты болып
табылады.
Жіктелінген активтер мен шартты ... ... (5 ... және ... ... бөлінеді.
Жіктелген активтер қатарына банк несиелері, депозиттері, бағалы ... ... ... және ... ... ... ... олардың сапасына, қамтамасыз етілуіне, қарыз
алушының қаржылық жағдайына, оның ... ... ... ... байланысты жүзеге асады.
Заңды және жеке тұлғаларға берілген несиелердің жіктелуі 9 ... ... ... жаңа ... ... операциялары
Лизинг сөзі «to lease» ағылшын етістігінен аударғанде «жалға беру»
дегенді білдіреді. Лизингтің жалға беруден ... ...... екі ... қатысса: жалға беруші және алушы болса, ал ... ... ... ... лизинг салушы және жабдықтау-шы болады.
Лизинг – бұл лизинг ... ... ... ... ... құрал
–жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларды, өндіріске, ... ... және ... арналған құрылғыларды лизинг ... ... ... төлеу шартымен , белгіленген мерзімге пайдалануға беруін
қарастырытын жалға беру ... ... ... ... ... ... болып
келеді. Алайда, лизингтің несиеден бір ... ... ... ... ... ... ... кейін де лизинг
объектісінің лизинг берушінің меншігінде қала ... ... ... ... ... ... объектісі ретінде қарыз алушының берген кепілдігі
қалады.
Тарихта лизингке ұқсас операцияның ... ... ... ... ... ... болғанмен, шетелдік зерттеушілер лизинг
операциясының жасалғандығы туралы нақты зерттеулер ретінде 1877 жылы «Белл
Телефон Компани» деген ... ... ... ... ... ... тиек етеді. «Юнайтед Стейтс лизинг корп.» ... ... ... 1952 жылы Сан – ... (АҚШ) құрылған.
Еуропада 1962 жылы «Дойче лизинг ГМбХ» деген бірінші ... ... ... ... болыпты. 1972 жылдан бері ... ... ... келеді.
Лизингтік мәмілелердің бірнеше түрлері бар. ... ... екі ... ... : шұғыл және қаржылық лизингтер.
1. Шұғыл лизинг – бұл мүліктің қызмет ету мерзіміне ... ... ... ... және ... құнын толық өте-меуін
сипаттайды.
2. Қаржы лизингі – бұл уақытша пайдалануға берген лизинг ... ... ... ... ... амортизациялық құнын төлеп шы-ғуымен
немесе өзін - өзі өтеуімен байланысты ... ... ... және ... тәжірибеде қолданы-латын
мынадай түрлері бар:
Ішкі лизинг – бұл оның ... бір ... ... келуі-мен
байланысты сипатталады.
Халықаралық лизинг – бір тарап немесе барлық тараптардың әр елден болып
келуін сипаттайды.
Сыртқы ...... және ... ... ... ... лизингте шетел лизинг алушы болып табылса, ал импорттық ... ... ... ... ... операцияларының техникасы 1-2 суреттерде әр түрлі сызба түрінде
берілген.
1-сурет.
Кейде лизингтік компанияның лизингтік операцияларын жүзеге ... ... ... ... ... да ... мүмкін, онда ол несие алады. Мұндай
операцияны қосымша қаражат тартатын лизингтік операция деп атайды.
Тәжірибе көрсеткендей, лизинг бойынша ... 85%-ға ... ... ... ... ... ... Лизинг беруші лизингке беретін
активтер құнының 80%- даймөлшерінде бір немесе бірнеше несие берушілерден
ұзақ ... ... ... ... ... ... мен құрал-жабдықтың өзі
несиені қамтамасыз ету құралы бо-лып табылады.
1
7
2
3
5
4
6
2-сурет.
1 – банк пен лизинг компаниясы арасында несиелік келісімшарт ... ... 2 – ... ... ... несиені құрал-жабдық үшін
жабдықтаушыға төлейді; 3 – жабдықтаушы лизинг компаниясына ... 4 – ... ... мен ... ... ... арасында лизингтік
келісімшарт жасалады;
5 – жабдықтаушы құрал-жабдықпен жабдықтайды; 6 – ... ... ... ... үшін лизингтік төлемдер жүргізіледі; 7 – лизинг
компаниясы не-сие беруші ... ... үшін ... ... ... ... жалпы сомасының есебі мынадай формуламен
есептеледі:
ЛТ=АА+НТ+КТ+ҚТ+ҚҚС,
мұндағы:
ЛТ – лизингтік төлемдердің жалпы сомасы;
АА – ағымдағы жылдағы амортизациялық аударымдар сомасы;
НТ – ... ... ... ... ... үшін төлемі;
КТ – лизингтік келісімшарт бойынша мүлікті бергені үшін лизинг ... ... ...... ... үшін қосымша төлем;
ҚҚС – лизинг берушінің көрсеткен қызметі үшін лизингті алушы төлей-тін
қосылған құнға салық.
Амортизациялық аударымдар (АА) ... ... х ... = ...... баланстық құны;
На – амортизациялау нормасы (%).
Несиелік ресурс үшін ... (НТ) ... х ... = ...... ... ... несиелік ресурсының шамасы;
НС – несие үшін сыйақы мөлшері.
Несиелік ресурс (НР) шамасының анықталу формуласы:
Қб – Қа
НР= ...... жыл ... ...... жыл ... құны.
Комиссиондық төлемнің (КТ) мөлшерінің формуласы:
НР х Кс
КТ= ...... ... ... қосымша көрсеткен қызметтері үшін төлемдер (ҚТ) есебі:
ҚТ = Ші + Шқ + Шж + ... – банк ... ... шығыстары;
Шқ – көрсетілген қызмет үшін шығыстар;
Шж – банктің ... ... ...... да ... ... мен ... Лизингтің кеңінен
таралуының басты ... – оның ... ... ... ... байланысты:
• Лизинг көмегімен кепілге беретін мүлкі жоқ ұсақ кәсіпорындарды
несиелеуге болады. Бұл былай: лизингтік мәміле ... ... ... ... ... ... меншігінде қалады да, лизинг алушы
банкротқа ұшыраған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... бұл сол құрал-жабдықты жалға алуды жалғастыратын
басқа кәсіпорын іздестіруге кетеді),
• Лизинг 100-ға дейін несиелеуді ұсынады, яғни ... ... ... ... ... ... ... жаңа құрал-жабдықты
пайдалана отырып, өнеркәсіптік өнім шығаруға және пайда ... ... ... ... несиеге сатып алғаннан, лизинг бойынша алған
қолайлы, ... бұл ... ол ... ... ... болады.
• Құрал-жабдықтың лизинг берушінің меншігінде болатындығына бай-
ланысты, өнімнің құнына лизингтік ... ғана ... ... ... ... берушінің өзі төлейді. ... ... ... ... ... ... ... көзқарасымен қарағанда, несиенің мақсатты пай-
далануына ешқандай дақадағалау болмайды.
Лизинг операцияларына тән ... ... ... ... ... ... құнының жоғарылауынан
(әсіресе инфляциядан)ештеңе ұтпайды;
• ұйымдастырудың күрделілігі;
• лизинг құны несиеге ... ... ... та ... ... ... тәуекелдің лизинг берушінің басында болаты-нын ұмытпау
қажет, сондықтан да ол осындай шығынның ... ... үшін ... алуға тырысады.
Лизингтік келісімшарт. Лизинг – бұл ... ... ... ... ... кемінде үш келісімшарт жаса-лады: 1) лизинг
беруші мен лизинг алушы ... 2) ... ... мен ... 3) ... ... мен банк арасында.
Әдетте, мәмілеге келу алдында клиентті толық қаржылық ... ... ең ... бұл ... ... ... ... бір қалдық құнының қалуы. Ол үшін құрал-жабдықтың қалдық
құнының сақтандыру жүйесі болуға ... ... ... ... ... ... затын әр түрлі тәуекел жағдайлардан (өрттен, ұрлықтан және
т.б.) сақтандырады және лизинг берушіге сақтандыру полисінің куәландырылған
көшірмесін ... ... кез ... ... келісімшарт мынадай элеметтерді қамтуға
тиіс:
1. Объектісі.
2. Жабдықтау мерзімі.
3. Лизингке алу мерзімі.
4. ... ... ... ... Тәуекелдер,жауапкершілік, техникалық кепілхат.
6. Құрал-жабдықты пайдалану.
7. Күту, жөндеу және жаңарту.
8. Зиян, қолайсыз жағдайлар.
9. Сақтандыру.
10. Лизингтік төлемдер, комиссиялар.
11. Төлемді кешіктіргені үшін төлемақы ... ... алу ... Келісімшартты бұзу шарты.
14. Құрал-жабдықты қайтару.
15. Салықтар, баждар.
16. Жаңа міндеттемелердің пайда болуы.
17. Тараптардың қосымша құқықтары.
18. Даулар мен ... ... ... ... ... ... кепілдеме алуына байланысты күші-
күшіне енеді және т.б.)
20. Қажетті ақпаратты беру міндеттемесі (мысалы, ... ... ... Тараптардың орналасқан жерлері.
23. Қосымша (материалдардың және т.б. сипаты).
24. Қалдық құнын ... ... ... ... ... алғашқы қадамдарын 1989 жылдан бас-
тады. Еліміздегі лизинг мынадай жолдармен қалыптасқан:
1) аймақтық ... ... және ... ... ... беруге байланысты кәсіп-орындар және
жұмыс істеп тұрған орындар және ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктердің лизингтік операцияларды;
3) жаңадан құрылған арнайы лизингтік фирмалар;
4) лизингтің ... ...... импорттық және
басқа да шетелдік ... ... ... және ... шетелдік лизингтік компаниялардың дамуы.
Келесі қадамы ретінде лизинг қызметіне байланысты ... ... «ҚР ... ... ұзақ мерзімді лизингтің дамуына ықпал
еткендігін ... ... ... лизингтік төлемдердің қайтатындығына кепілдеме беру,
лизинг жобаларына қатысушылар арасында ... бөлу ... әр ... ... ... ... жоғары бағалы қағаздарын беру және
сақтандыру жолымен, кей жағдайларда мем-лекеттің ... ... ... ... ... ... қаржы жұмсалымын талап ететіндіктен де,
оларды банктермен ынтымақтаса отырып жүзеге асырады.
4. Ипотекалық несиелеудің ... ... ... ... ... ... ... отырған негізгі түрлері бар.
Ипотекалық несиелеудің біршама қарапайым және біршама жетілген үлгісін
шартты түрде ... ... ашық ... Бұл ... ... ... ... ипотекалық ссудаларға деген клиенттердің
жалпы өтініші банктің ... және ... ... ... ... ... қаражаттары: банкаралық несиелер ... ... ... ... ашық үлгінің екінші бір принциптік сипаты ипотекалық ссуда-
лар бойынша ... ... ... ... ... ... ... тікелей тәуелді болып табылады. Бұл тәуелділік ... ... ... ... ... және ... мәнді
әсер етеді.
Бұл үлгі негізінде ипотекалық несиелеуді ұымдастыру, әсіресе ... ... ... нарығы толық қалыптасып болған көптеген елдерде
іс жүзінде кеңінен таралған.
Бұл қарастырылған ... ... ... үлгі «кеңейтілген ашық
үлгі» деп аталадыБұл үлгі бойынша ... ... ... ... ... ресурстардың қалыптасуы арнайы ұйымдастырылатын, жылжымайтын
мүліктермен қамтамасыз етілген екінші ... ... ... ... ... ... ... ақыш үлігсі тек кеңейтілген ипотекалық нарық
құрылымының құрылған жағдайында, екінші нарықта айналыста ... ... ... ... тарапынан көмек көрсетілетін және жиі
бақылауға алу жағдайында ғана іске асырылады. Бұл үлгі іс ... ... бар ... кеңінен таралған. Әсіресе, бұл үлгінің дамуы ... ... ... ... байланысты бұл үлгіні көбіне «ипотеканың
американдық ... деп атап ... Бұл үлгі ... көрсетілген.
Р1 3
Р
2
1
3-сурет ... ... ... ... ... қағидасы бойынша әр жылда белгілі бір табысы бар адам
тұрғын ... ... ... ... ... ал ... ... клиенттің
иелігінде бар немесе сатып ... ... ... ... кепілгеала
отырып, берген арнайы ипотекалық ссудасы есебінен ... ... ... ала ... Мұндай несиенің
қайтарылуы ипотеканың типіне және ... ... әр ... ... 15 – 30 ... ... жүзеге асырылады.
Бұл тұрғын үйді қаржыландаруда ұйымдастыру үлгісінің дамуы берілген
ипотекалық салынған ... ... ... ... ... ... ... .Американдық қаржы тәуекелі мәселесін шешетін қолайлы ... ... ... ... ... ашық және ... ашық үлгірелдің сипатты белгісі олар
таза нарықтық ипотекалық несиелеу механизімін білдіреді. ... ... ... ... мен ұсыным балансы және ауқымы көбіне екі ... ... ... 1) ... ... банктік пайыз
мөлшері және екіші нарықта орналасқан бағалы ... ... ... ... бағасы-мен; 2)сақтандыру компаниларын қосуа
алғандағы ипотекалық нарықтың барлық кәсіби қатысушыларының қызметтеріне
төленетін ... ... ... келесі бір үшінші үлгісі – бұл «балансталған
автономды үлгі». Бұл үлгінің ең басты ... оның ... ... – ссуда
пинципіне негізделуінен көрінеді. Мұндай принцип ... ... ... ... ... ашық ... қарызға алу арқылы
емес, оның орнына өзара ... ... ... ... ... қарыз
алушының қаражаттарын тарту есебінен құралады. Бұл үлгі бойынша қарыз алушы
алдын ала ... ... бос ... сұрайтын нессиенің жартылай
сомасы мөлшерінде жинақтеғанннан кейін ғана ссуда алуға ... ... ... қарастырылған үлгімен салыстырғанда басты
кемшілік болып табылады. Өйткені, үлгі нақты қарыз алушының ... ... ... ... ... та бұл ... автономиялық үлгінің өзіндік артықшы-лығыда
бар, яғни бұл үлгі ... ... ... ... ... ...
несие нарығынаның жағдайыны тәуелсіз. Балнсталған авто-
номиялы үлгінің іске асырылуы ... ... банк үшін ... жерден
және қандай бағада несиелік ресурс табу сұрағы ... ... ... ... ... үшін ... сыйымды мар-жаны белгілеуі ғана
қажет. Құрылыс қаражаттары ... ... ... ... және несиені
пайдаланғаны үшін төленетін пайыз мөлшері еркін ... ... ... ... табыс төлемей-ақ сол төленетін табыс мөлшерінде несиенің
бағасын қысқарта белгілеуіне болады.Мысалға айталық, ... ... 10% ал ... ... пайыз мөлшері 13% десек, онда банк жинаққа
төленетін табысты несие бағасынан шегеру арқылы ... 3% деп ... бұл үлгі ... алатын ақшалардың нарықтық бағасына да, сол
сияқты бұл ... ... ... тәуелсіз болып табылады. Балансталған
автономиялық үлгінің бұл сапасы ... ... ... ... дамуы үшін аса маңызды. Бірақ табұл жерде барлық өзара есеп
айырсулар еркін алмастырылатын валютада жүргізілгенді ... ... ... үлгінің тағы да бір артықшылығы мұнда несие беруші
несиенің қайтарылуында ең ... ... ... ... Герменияда бұл үлгі іс жүзіде кеңінен қолданылуда. Мұнда
қорлану (құрылыс қаражаттары) ... ... ... ... ... тұрғын үй жағдайын жақсар-туға мақсатты қаражат
жинақтау және пайдаланумен байланысты болатын азаматтардың инициативасына
қаржылық ... ... ... ... ... ... барлық елді қамтыған «құрылыс жинақтарының
жүйесі» ... үй ... ... азамат, тұрғын үйді сатып алатын уақыттан бұрын,
яғни 2 – 10 жыл ... ... ...... жүйесімен өзара қатынасқа
түседі. Өзінің мүмкіндігіне қарай арнайы банктерге немесе жинақ кассаларына
( Bausparkasse, Schwabisch Hall және т.б. ... ... ... ... ... ... 45% - ын жинақтайды.
Содан кейін барып, ол мемлекеттік дотация алуға (үйдің ... ... ... ... бөлігінің шамасында банктен жеңілдікпен 10 – 15
жылға несие алуға құқылы болып табылады.
Германияның ... ... ... үшін ... (5-9%, 4 ... ... үйдің бағасынан)
2
Мемлекеттік
дотация
1
Мақсатты салым
(45-50% үйдің бағасынан)
0. 2–10 жыл ... үй ... 7– 8 ... ... – нарықтан тұрғын үйді сатып алу бағасы;
Р – несиені есепке алғандағы тұрғын үйдің нақты құны.
Абсцисса осінде – ... ... ... – жылдар.
4-сурет. Германияның құрылыс қаражаттарын жинақтау үлгісі.
Бірінші кезеңде мақсатты салымдар есебінен ... ... банк осы ... ... ... ... несие алу кезеңіне
өткендерге, яғни ... ... ... ... үшін ... Басқаша айтқанда, Германияның құрылыс қаражаттарын жинақтау үлгісі
жылжымайтын мүліктердің ... ... ... ... қамтамасыз етіліп
шығарылатын бағалы қағаздардың екінші нарығымен ... және ... ... ... қаражаттары жүйесінің ең басты бір артық-шылығы –
оның шегінде пайдаланатын мақсаты құрылыс қаражатта-рына, берілетін несиеге
байланысты есептелетін пайыз ... ... ... да, ...
қаржы нарығының жалпы жағ-дайына тәуелсіз ... ... Бұл ... ... оның ... көрсетеді, яғни несиенің берілу көзі ретінде
құрылыс қара-жаттарын жинақтау келісімшартына қатынасушы – ... ... ... ... ... ... Бұл ... банктер мақсатты салымдар бойынша нарықтан төменгі жағдайда,
пайыз төлеумен қатар, нарықтан төменгі жағдайда ... беру ... ... ... ... мемлекет тарапына қолдау бар.
Мемлекет меншікті капиталдың жинақталуына тұрғын үй құрылысына сыйақылар
беру немесе ... ... ... арқылы ынталан-дырып отырады.Салым
иесінің ынталандыру түрін талдау құқы бар.
Егер ол сыйақы (субсидия) ... ... онда оның ... 300 неміс
маркасына (жалғыз бастылар үшін) немесе 1600 маркаға (отбасылар ... ... 10% ... қосымша сыйақы алады.
Құрылыс қаражаттарын жинақтау жүйесіне мемлекет тарапынан ... ... ... өз ... тұрғын құрылысына беру арқылы немесе
салықтық жеңілдіктер арқылы меншікті ... ... ... жаңадан құрылған Тұрғынүй-құрылыс банкі тәжірибе-сінде
Германияның үлгісін қолдану қарастырылған.
3.2. Факторинг
Коммерциялық ... ең көп ... ... қызметінің бір түрі –
факторинг. Факторинг алғашқы кезде ХІХ ғасырдың аяқ ... ... ... ... кейнінен өнеркәсібі жағынан дамыған Батыс Еуропада ... ... ... ... ... 25 – 30 жыл ... кеңірек
қолдана бастаған.
Факторинг 80-ылдардың ортасында Батыс Еуропа елдеріндегі ... ... ... ... ... 90-шы ... басында
факторингтік компаниялар 3,6 есе өсті. Факторинг операциялардың бүгінгі
көлемі (ішкі және халықаралық факторингті қосқанда) мынадай: ...... – 30%, Азия және ... мұхит жағалауындағы елдер – 13%, Африка –
1%.
Шетелде ... бұл ұсақ және орта ... ... ... ... ... сатушылардың сатып алушыларға сатылған тауары үшін уақытын
кешіктіріп төлеуге беретін ... ... және ашық шот ... ... ... ... ... клиенттің айналым капиталын несиелеумен ... ... ... бір ... Бұл ... ... ... шотын 90%-ға дейін төлеу шартымен сатып алады.
Факторинг деген тауарларды немесе қызметтерді ... ... ... ... білдіреді. Факторингтің мақсаты – кез ... ... ... ... ... ... тәуекелді қалпына
келтіру. Нарық экономикасы дамыған елдерде төлемдердің сатылу мерзімдеріне
басты көңіл ... ... ... компаниялар мен банктердің фактор
бөлімдерінің қызметі жабдықтаушылар мен сатып алушылар арсындағы қатынас-
тардағы тәуекелдер мен ... ... ... мәселерді шешуге
бағытталады.
«Фактор» сөзі ағылшын тілінен «factor», ... ... ... ... білдіреді. Экономикалық жағынан алғанда бұл – делдалдық
операция.
Факторинг – ... ... ... мен ... үшін төленбеген төлем талабын (шот-фак-турасын) банкке сатумен
байланысты комиссиондық-делдалдық опе-рациясын айтадыз.
Банк төленбеген төлем ... иесі ... ... несие-
лік қабілетін тексергенімен де олардың төленбей қалуына байланысты
тәуекелге барады.
Келісімшартқа сәйкес банк жабдықтаушының контрагенттері ... ... ... ... талабындағы соманы төлеуге міндеттеме
алады. Дәл осы ... ... пен ... ... ... ... ... банктік кепілдеме бойын-шабанк
өзінің есебінен, оған тиісті соманы клиент төлемеген жағдайда ... ... ... ... ... ... ... төлем
қабілетіне байланыссыз факторингтік келісімшартта көрсетілген мерзімде тез
арада қаражатты алу болып табылады.
Нарық экономикасы дамыған елдердегі факторингтік ... ... ... ірі ... бірігіп жұмыс жасайды.
Факторинг операциясына үш тарап қатысады:
1. Факторингтік компания (банктің факторинг бөлімі) – өздерінің
клиентерінен шот-фактураны сатып ... ... ... ... ... ... беруші) – факторинг компа-
ниясымен келісімшарт жасасушы өнер кәсіптік мекеме сауда фирмасы.
3. Кәсіпорын (қарыз алушы) – тауарды сатып алушы фирма.
Факторингтік ... ... ... көрсетілген.
—— ... ... ... ... ... ... қабілетін) талдау
—— жабдықтаушы ——— тауарды жабдықтау ——— ... ... ... ... ұйымдастыру сызбасы
Факторинг мәмілесін жүзеге асырудан бұрын толық ... ... ... тапсырыс алғаннан соң факторинг компания немесе
банктік фактор бөлімі 1 – 2 апта ... ... ... ... жағдайын зеттейді. Егер де кәсіпорын факторинг ком-паниясы немесе
банктік фактор бөлімінің клиенті бола қалған ... ол ... ... ... ... ... шот-фактураны тапсырады.
Әрбір құжат бойынша клиент төлеуге келісім алуға тиіс. Факторинг компаниясы
барлық шот-фактурамен таныса ... ... ... ... ... ... 2 – 3 күн ... уақыт қажет етеді. Факторинг компаниясы
төлемнің уақыты жеткен кезде немесе мерзімінен бұрын төлей ... ... ... ... құны мынадай екі эле-менттен
тұрады: оған берілген құжаттарды мерзімінен бұрын төлеу ба-рысында алынатын
комиссия және ... ... ... ... белгілі мөлшерде
(әдетте, 1,5 – 2,5%) деңгейінде белгіле-неді. ... ... ... ... да өсіп ... Факторинг ережесі бойынша несие үшін
төленетін пайыз мөлшерлемесі ақша ... ... ... несиелер
нарығындағы) мөлшер-лемеден 1 – 2%-дай жоғары болып келеді.
Факторинг ... ... ... ... ... ... жатады. Онда факторинг операциясының мынадай жасалу шарттары
көзделеді: төлем ... ... ... ... ... төлейтін сома, өтеу сыйақысының мөл-шері, факторинг келісім-шартын
бұзу жағдайлары және тараптардың ойлары бойынша басқа да ... ... онда ... ... ... ... орындай
алмаған жағдайлардағы жауапкершіліктері де қарастырылады. ... ... ... ... бірі жауап беруге тиіс. Фак-торинг бөлімі өзіне
алған міндеттемені орындай алмаған жағдайда, оны ... банк ... ... табылады.
Факторингтің екі түрі болады: ауқымды (конвенционды) және шектеулі
(конфедиенциалды). Тарихта оның ауқымды түрі ... ... ... ... бұл – ... ... ... және сатып алушылармен
есеп айырсу, несиені сақтандыру және т.б. ... ... ... ... әмбебап жүйесін сипаттайды. Клиенттің мұндағы қызметі тек
қана өндіру болып табылады. Бұл жүйе клиент-кәсіпорынға ... ... сату ... ... Өзінің мәні жағынан факторингтің бұл
түрі жөнелтілген тауарларға берілетін несиені білдіреді.
Соңғы жылдары шектеулі факторингте ... ... ... ... ... ... ... алуға құқығын беру,
қарызды ... және т.б. ... ... ... үшін
жөнелткен тауары үшін берілетін несиені сипаттаса, ал ... ... ... ... ... ... ... жасағаны үшін
клиенттер банкке келісімшартта көрсе-тілген төлемді төлейді, ол өзінің
экономикалық мазмұны ... ... үшін ... ... ... ... бүгінгі таңда, отандық ақша нарығында дами
алмай отыр. ... ... ... ... 1988 жылы КСРО
Өнеркәсіп құрылыс банкімен жүзеге асырылып, кейіннен өзге де ... ... ... орындай бастады. Сөй-тіп, 90-шы жылдардың
басындағы төлем дағдарысы факторинг ... ... үшін ... ... ... ... күні ... дейін бұл
операцияға салғырттық танытуда.
Факторингтің ... ... ... құру үшін 1988 жылы ... ... ковенция бекітілді. Халықаралық факторинг туралы кез
келген келісімшарт төмен берілгендердің ... ... ... ... Аванс және несие беру жолымен жабдықтаушыны қаржыландыру;
Төлем талаптарына жататын жабдықтаушының шоттарын ... ... ... ... ... ... оларды борышқорлардың төлем қабілеттсіздігі
жағдайынан қорғау.
Факторинг операциялары. Факторингтік операциялар банктер және арнайы
ұйымдар ... ... ... Ол үшін ... ... ... ашылуға
тиіс. Факторингтік операция түрлері 6-суретте көрсетілген. ... ... ... ... ... қажет.
• Жеке тұлғалардың қарыздық міндеттемелері бойынша;
• Бюджеттік мекемелердің қоятын талаптары ... ... ... ... ... ... ... қабілетінсіз
деп танылған кәсіпорындар мен ұйымдардың міндеттемелері бойынша;
• Кәсіпорындардың филиалдары немесе бөлімдерінің міндеттемеле-
рі ... ... ... мен ... ... ... қатынасты
сипаттайды, себебі ол жабдықтаушының қаржылық жағ-дайына, сондай-ақ оның
сатып алушыларының төлем қабілетіне үздіксіз бақылауды білдіреді.
Факторингтің ашық және ... ... ... Ашық ... ... ... ... қатысатындығы туралы алдын ала
хабардар етіледі. Жабық факторингте берешекке факторингтік келісімшарттың
болуы туралы айтып жеткізеді.
6-сурет. ... ... ... пен факторинг операциялары өзара ұқсас болып келеді. ... ... ...... ... ... ... деген құқықтарды қайта сату арқылы ақшалай қаражаттарды қарызға
алумен байланысты бір рет жасалатын операцияны ... ... ... ... орта ... немесе ұзақ
мерзімдінесиелеумен байланысты болса, факторингте ... беру ... ... айды ... сөзі ... ... «a forfait», аударғанда «құқықтан бас
тарту» дегенді білдіреді. Форфейтинг – тауарларды жабдықтау ... ... ... ... ... және алдағы уақыттарда өтелуге
тиісті міндеттемелерді сатып алуды білдіру үшін пайдаланылатын термин.
Форфейтинг қызметі халықаралық орта мерзімде ... ... ... – бұл форфейтордың, яғни коммерциялық банктің немесе арнайы
компанияның экспортерға импортердің төлеуге тиісті ... ... ... ... ... бойынша, алдымен экспортер өзінің тауарын несиеге
алушы – импортерді іздейді. Ал импортер болса, оған жай ... ... яғни ... міндеттемесін жазып беруге тиіс. Егер вексель
берушінің ... ... ... ... жақсы болса, онда вексельге кепіл
беру талап етілмеуі мүмкін, дегенменде импортер аудармалы векселі бойынша
авальшыны (төлеуге кепіл ... ... ... Осы ... ... мән
беретіні мыналар: банк несиесінің сомасы мен мерзімі, сатып алушының ... ... ... қаржылық жағдайы.
Форфейтинг мәмілесінде үш қатысушы болады:
1. Экспортер, яғни тауарды орта мерзімге несиеге беруші.
2. Импортер, яғни тауарды несиеге алушы.
3. ... яғни ... ... банк немесе ар-
найы ұйым.
Форфейтинг мәмілесі 7-суретте келесі бетте берілген.
Форфейтинг мәмілесі бірнеше ... ... ... кезеңде мәмі-ле
дайындалады. Бұл кезең экспортер, экспортер банкі немесе импор-тер ... ... ... ... үшін ... ... талабын білу маңызды. Сонымен бірге, осы кезеңде форфейтор
экспортердіңөтінішін қарайды. Екінші кезеңде, ... ... ... ... ... ... ... форфейтор-банк несиелік талдау
жүргізеді. Келесі кезеңде экспортер вексельді алады және оған ... яғни ... бір ... кепіл беруін талап етеді.
1
2
3
4 5 ... ... ... ...... ... ... келісімшарт жасалады; 2 – тауарларын
несиеге береді; 3 – аудармалывексельді (5 – 7) жылға жазып береді; 4 –
аудармалы ... ... ... 5 – аудар - малы вексельді есепке алып,
оның 70% –дай мөлшерінде несие береді; 6 – ... ... ... 7 – вексель бойынша міндеттемесін өтейді.
Форфейтинг механизмін мынадай екі мәміле түрінде ... ... ... – орта ... ... ... тез ... іске
асыру мақсатында.
2. Экспорттық мәміле бойынша – шетелдік сатып алушыға несиеге
тауар ... үшін ... ... ... ... ... ықпал ету
мақсатында.
Форфейтинг мәмілесінің мерзімі 180 күннен 5 ... ... ... кей жағдайларда – 7 жыл.
Экспортер үшін форфейтингтің мынадай артықшылықтары бар:
• векселін форфейтор-банк сатып алғаннан кейін, ... ... ... ... яғни бұл ... банктің өзі кешеді;
• уақытын кешіктіріп төлеуге берген операцияның қолма-қол ақшамен
жасалатын операцияға айналуына орай, ... ... тез ... ... яғни ... ... ... кейін бірден банк- тен
қаражат алады;
• пайыз мөшерлемесіне байланысты да ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі негізінде жүзеге
асырылады;
• құжаттаудың қарапайымдылығы және оны рәсімдеудің жылдам-
дығы;
• форфейтор-банк несиелеу операциясына ... өте ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстан кейін алғаш ... ... ... ... ... ... форфейтинг операциясы бойынша бі-рінші
орынды Швейцария алады және ол осы ... ... ... ... Ал ... ... бұл ... маңызды болғанымен, дамымай
отыр, оның себебі вексель ... ... ... ... ... т.с.с.
Форфейтингтеуге әдетте сауда тратталары (аударма вексель) немесе ... ... ... мөлшерлемесінің құрамдас элементтеріне мыналар
жатады:
• еуровалюталар нарығындағы несиенің құны (ЛИБОР – Лондындық
банкаралық пайыз ... ... ... ... құны және валютаны аударуға байланысты
тәуекел құны 0,5 -тен 6% -ға дейін жылдық ... ... ... ... қатысты форфейтордың шығындары (0,5% -ға
дейін жылдық);
• міндеттеме үшін алынатын комиссия (1 —1,5 жылдық).
Кіріспе
-----------------------
Жабдықтаушы
(Өндіруші)
Лизинг беруші
(Лизинг компаниясы)
Лизинг ... ... ... ... кәсіпорын
(лизинг алушы)
пропрпрпр
Факторинг
компания
(банктің факторинг бөлімі)
Ішкі аядағы операциялар
Ақшалай талаптарды ... және ... ... ... ... ... ... бойынша талаптарды алдын ала төлеу
Сыртқы сауда бойынша операциялар
Жабдықтаушының есебін ұйымдастыру
Несиелік тәуекелден сақтандыру
Импортер
Экспортер
Форфейтор – банк

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің инвестициялық операциялары5 бет
Банктің инвестициялық операциялары жайлы5 бет
Банктің инвестициялық операциялары туралы5 бет
Коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары37 бет
Коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары (АҚ «Альянс банк» тәжірибесіне негізделген)36 бет
Коммерциялық банктердің инвестициялық операцияларын бағалау әдістері26 бет
Коммерциялық банктердің инвестициялық операцияларын зерттеу35 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
Бағалы қағаздардың коммерциялық банктердің инвестициялық қызметіндегі рөлі25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь