Ақ амурдың (Ctenopharyngodon idella) морфобиологиялық сипаттамасы

КІРІСПЕ
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1 Ақ амур балығын жерсіндіру тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Ақ амурдың биологиясы
1.2.1 Ақ амур балығының өсуі мен жастық құрамы
1.2.2 Ақ амур балығының көбеюі
1.3 Ақ амур балығының шаруашылық маңызы
1.3.1 Ақ амур балығының су қоймаларда биологиялық мелиортор ретінде атқаратын қызметі
1.3.2 Ақ амур балығының ағысы аз су қоймаларды өсімдіктен тазартуда атқаратын рөлі
1.3. 3 Ақ амур балығын медико.санитарлық бағытта пайдалану
2 ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛЫ МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕРІ

3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛДАУ
3.1 Қапшағай уылдырық шашу . шабақ өсіру шаруашылығының физикалық . географиялық сипаттамасы
3.2 Ақ амур балықтарын зауыттық жолмен өсіріп.көбейту технологиясы
3.3 Ақ амурдың тауарлы балықтарын өсіру технологиясы
Екі жылдық балықтарды өсіру.
3.4 Ақ амурдың морфобиологиялық сипаттамасы
ҚОРТЫНДЫ

Қолданылған әдебиеттер
Өсімдікпен қоректенетін балықтарды игерудің кең масштабты кампаниясынан кейін (1960-1970 жылдары), барлық шаруашылықтар поликультура технологиясымен (тұқы+ дөңмаңдай+амур) балық өсіруге көшті. Өсімдік қоректі ақ амур (Ctenopharyngodon idella) тұқы тектес тұқымдасына бірігетін шаруашылық маңызы жоғары балықтардың бірі болып саналады. Жерсіндіру объектісі ретінде бұл балық мелиоратор балықтарға қойылатын талаптарға сай өзінің биологиялық ерекшелігімен, яғни барлық су өсімдік түрлерімен қоректене береді, трофикалық бейімділігі, өсуі тез, қысқа төзімді және оттегінің жетіспеушілігіне шыдамдылығымен қызықтырады.
Ақ амур балығы мелиоратор ретінде және балық шаруашылығында пайдалану тиімділігі бұл балықты аз уақыттың ішінде біздің елімізде және шет елдердерінде маңызды объектіге айналдырды.
1955 жылдан бастап ақ амур балығы Жайық өзенінің сағасына, Амудария, Сырдария, Іле, Дон, Дунай, Кубани өзендері бассейндеріне, Балқаш көліне, Қарақұм каналына, Куйбышев, Цимлянск, Новосибирск суқоймаларына және Молдавия суқоймаларына жерсіндіріле бастады. Еліміздің балық өсіру шаруашылықтарында аз уақыт ішінде тұқы мен өсімдік қоректі балықтардың поликультурасы тоған шаруашылығының балық өнімділігін жоғарылатудың негізгі жолына айналды.
Сәтті өткен жерсіндіру жұмыстарының нәтижесінде ақ амур балығы еліміздің әртүрлі суқоймасының ихтиофаунасында орнықты орын иемденді. Қазіргі кезде бұл балық Қазақстан суқоймаларында және тоған шаруашылықтарында тиімді өсіріліп, құнды тауарлы балықтардың бірі болып саналды. Бұл тоған шаруашылығында ақ амур балығы 1963 жылдан бастап тұқы балығымен поликультурада өсіріліп келеді. Ақ амур балығы Шелек тоған шаруашылығының жалпы балық өнімінің 10 пайызын құрайды. Сонымен қатар бұл балықты әр түрлі мақсатта биологиялық мелиоратор ретінде пайдалануда.
Зертеу обьектісі ретінде Қапшағай уылдырық шашу – шабақ өсіру шаруашылығынан ауланған ақ амур (Ctenopharyngodon idella) балығы қарастырылды.
Жұмыстың мақсаты: Жасанды өсіру объектісі болып саналатын өсімдік қоректі ақ амурдың (Ctenopharyngodon idella) морфобиологиялық сипаттамасын жасау.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
Ақ амур балығының биологиясымен танысу;
Ақ амур балығын шаруашылықта жасанды өсіру жұмыстарына қатысу;
Ақ амур балықтарын өлшеу барысында алынған мәліметтерді статистикалық өңдеу.
1.Никольский Г.В. Рыбы мелиораторы. М.,1965.- С.23-35; 45-56;58-67.
2.Рыбы Казахстана: в 5-ти т. /Митрофанов В.П., Дукрвец Г.М., Песериди Н.Е.. и др. Алма ата; Наука, 1986.Т.5.-С.129-157.
3. Золотова З. К. К вопросу об избирательности в питании белого амура. Разведение и выращивание растительноядных рыб в прудах //Тр. ВНИИПРХ, Т. ХIV.1976.–С. 39-44.
4.Вовк П.С., Стеценко Л.И. Рыбы фитофаги в экосистеме водохранилищ. – Киев: Науково думка,1985.-С.48-52.
5.Веригин Б.В., Негеновская И.Т. Растительноядные рыбы в естественных водоемах и водохранилищах (результаты акклиматизации). ВИИ озерного и речного рыбного хозяйства. Госрыбхоза. Вып.301. Л, 1989.- С. 5-21.
6.Ярощенко М.Ф.Акклиматизация растительноядных рыб в водоемах СССР. Изд-во.Штиинца,1972,-С.139-140.
7.Растительноядные рыбы. М: Пищ.пром.1976.-С.115-125.
8.Виноградов В.К., Золотова З.К.Влияние белого амура на экосистем.// Рыбоводство и рыболовство.1955. - № 5.-С.11-16.
10.Виноградов В.К. Поликультура растительноядных рыб в прудовым хозяйстве и естественных водоемах.Вып.15-М.1976.-С.3-15.
11.Минц А.Т., Хрисиенко К.С., Сворцова Л.П., Кеслянкова Т.А. Поликультура растительноядных рыб и карпа как метод повышения продуктивности прудов // Поликультура и новые объекты рыбоводства. Т.ХХV.М:Пищ.прм.1976.-С.99-107.
12.Веригин Б.В. Итоги работы по акклиматизации дальневосточных растительноядных рыб и мероприятия по их дальнейшему освоению и изучению в новых районах. // Вопросы ихтиологии.1961. Т.1. Вып.4.(21).-С.641-645.
13. Никольский Т.В. Рыбы бассейна Амура.М.1956.-С.133-143.
14. Горбач Э.И. Плодовитость белого амура Ctenopharangodon iddela бассейне Амура // Вопросы ихтиологии.1972.Т.12. №4. –С 120-128.
15.Карпов В.Е., Баекешов А.Ц., Глуховцев И.В. и др. Характеристика самовоспроизводящихся стад белого амура и белого толстолобика Балхаш-Илийского бассейна. // Гос НИОРХ.Вып.301.Алма-ата,1989.-С.86-95.
16.Привезенцев Ю.А. Интенсивное прудовое рыбоводство. -М: Агропромиздат, 1991.-С.148-152.
17. Бобров Ю.П. Выращивания белого амура в поликультуре с другими рыбами в прудах и выращивания растительноядных рыб в рудах // Тр. ВНИИПРХ.Том. ХIV.1986.-С.3-13.
18.Виноградов В.К., Ярохина Я.В., Пискоренкова А.С. Об использования комбикормом белым амуром при выращивание в прудах совместно с карпом. // Тр. ВНИИПРХ.Том. ХIV.М.1982.-С.41-49.
19.Кончец В.В.Растительноядные рыбы как основа интенсификации рыбоводства. Беларуси. М.,1987.-С.222-230.
20.Алиев Д.С.Роль растительноядных рыб в реконструкции промысловой ихтиофауну и биологической мелиорации водоемов. // Вопросы ихтиологии, Т.16. Вып.2.-1986. С.114-118.
21.Алиев Д.С., Бессмертная Р.Е. Использование белого амура (Ctenopharangodon iddela) в борьбе с личинками кровососущих комаров. Вопросы ихтиологии,Т.8. Вып.21975.-С.395-396.
22. Елеонский А.Н.Прудовое рыбоводство. М.,1946.-С.325.
23. Алиев Д.С.1965.Рыбы-мелиораторы водоемов.// Природа, 8.
24. Ариенкова Р.Л.1968.Использование подводной растительности в условиях западных областей УССР. Анн. докл.I научн. конф. мол. уч. УкрНИИРХ, изд-во. Уражай, К.
25.Брюков И.Н., Чеснокова Т.В. Опыт выращивания растительноядные рыб на рисовых полях. // Рыбное хоз-во, 3. 1986.
26. Веригин Б.В. Проблема биологической мелиораций водоемов-охлодителей тепловых электростанций и их рыбохозйяственного использование. В сб: Пробл. рыбхоз. испол. растительнояд. рыб в вод СССР, Изд-во АН ТССР, Ашхабад, 1983.
27.Виноградов В.К. Современное состояние биотехники разведения и выращивания растительноядные рыб. В сб: Растительноядные рыбы, Изд-во.Пищ.порм, М., 1966.
28.Вовк П.С. О перспективах вселения растительноядных рыб в придунайского озера. Материалы VII сесс. смещ. Комисс. по примен. соглаш. о рыболов-ве в вод. Дуная. Изд-во. Наукова думка, К. 1986.
29. Вовк П.С. Биологической метод с зарастанием каналов. Тез. докл. Всесоюз. Конф.“Гидробиол. кан. И биол.помехи в их эксплуат.” Изд-во Наукова думка, К. 1982.
30.Золотова З.К. Влиание белого амура на динамику фитоценозов в ирригационных каналах. В сб: науч. раб. ВНИИПРХ, 2, Пруд. рыб-во. М., 1989.
31.Золотова З.К., Хромов Л. О мелиоративной роли белого амура// Рыбоводство и рыболовство, №4, 1990.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық ... ... 2012 ... және ... ... ... ___________С. С. Айдосова
Дипломдық жұмыс
Ақ амурдың (Ctenopharyngodon idella) морфобиологиялық сипаттамасы
Орындаған: ________________________ А. Мырзақұлова
Ғылыми жетекшісі,
б.ғ.к., аға ... ... Н.С. ... ... ... ... 2012 ... жұмыс 47 бет, оның құрамына 3 ... 11 ... ... ... ... сөздер: ақ амур, тоған, өсімдік жегіш балықтар, жерсіндіру,
тұқымдылық, фитофаг, поликультура, мелиорация, экскремент, фекальді масса,
минерализация, порция, ... ... ... ... ... шашу – ... ... ауланған ақ амур ... idella) ... ... Жасанды өсіру объектісі болып саналатын өсімдік
қоректі ақ амурдың (Ctenopharyngodon idella) морфобиологиялық ... ... ... амур ... ... танысу;
Ақ амур балығын шаруашылықта жасанды өсіру жұмыстарына қатысу;
Ақ амур балықтарын өлшеу барысында алынған мәліметтерді статистикалық
өңдеу.
Мәтінде ... ... ... – Қазақ өндірістік- жерсіндіру стансасы
ВНИИПРХ- Всесоюзный научно-исследовательский институт прудового
рыбного ... - ... ... ... станциясының
ГЭС-гидроэлектр стансасы
МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ | |
|1 ... ШОЛУ | ... |Ақ амур ... ... | |
| ... | ... |Ақ амурдың биологиясы | ... |Ақ амур ... өсуі мен ... ... | ... |Ақ амур ... ... | ... |Ақ амур ... ... ... | ... |Ақ амур ... су қоймаларда биологиялық мелиортор | |
| ... ... ... | ... |Ақ амур ... ... аз су ... өсімдіктен | |
| ... ... рөлі | |
| 1.3. 3 |Ақ амур ... ... ... ... | |
|2 ... МАТЕРИАЛЫ МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕРІ | |
|3 ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... | ... ... уылдырық шашу – шабақ өсіру шаруашылығының | |
| ...... ... | ... |Ақ амур ... ... жолмен өсіріп-көбейту | |
| ... | ... |Ақ ... ... ... ... технологиясы | |
| |Екі ... ... ... | ... |Ақ ... ... сипаттамасы | |
| ... | |
| | | |
| ... ... | ... ... ... ... кең ... ... (1960-1970 жылдары), барлық шаруашылықтар поликультура
технологиясымен (тұқы+ дөңмаңдай+амур) балық ... ... ... ақ амур ... idella) тұқы тектес тұқымдасына бірігетін
шаруашылық маңызы жоғары балықтардың бірі болып саналады. Жерсіндіру
объектісі ... бұл ... ... балықтарға қойылатын талаптарға сай
өзінің биологиялық ... яғни ... су ... ... береді, трофикалық бейімділігі, өсуі тез, ... ... ... жетіспеушілігіне шыдамдылығымен қызықтырады.
Ақ амур балығы мелиоратор ретінде және балық шаруашылығында пайдалану
тиімділігі бұл балықты аз ... ... ... ... және шет
елдердерінде маңызды объектіге айналдырды.
1955 жылдан бастап ақ амур балығы Жайық өзенінің сағасына, Амудария,
Сырдария, Іле, Дон, Дунай, ... ... ... ... көліне,
Қарақұм каналына, Куйбышев, Цимлянск, Новосибирск ... ... ... ... ... ... балық өсіру
шаруашылықтарында аз уақыт ішінде тұқы мен өсімдік ... ... ... ... ... ... ... негізгі
жолына айналды.
Сәтті өткен жерсіндіру жұмыстарының ... ақ амур ... ... ... ... ... орын иемденді.
Қазіргі кезде бұл ... ... ... және тоған
шаруашылықтарында тиімді өсіріліп, құнды тауарлы балықтардың бірі ... Бұл ... ... ақ амур ... 1963 ... ... тұқы
балығымен поликультурада өсіріліп келеді. Ақ амур ... ... ... ... ... ... 10 ... құрайды. Сонымен қатар бұл
балықты әр түрлі мақсатта биологиялық мелиоратор ретінде пайдалануда.
Зертеу ... ... ... ... шашу – шабақ өсіру
шаруашылығынан ... ақ амур ... idella) ... ... Жасанды өсіру объектісі болып ... ... ақ ... ... idella) ... ... жұмысының міндеттері:
Ақ амур балығының биологиясымен танысу;
Ақ амур балығын шаруашылықта жасанды өсіру жұмыстарына ... амур ... ... ... ... мәліметтерді статистикалық
өңдеу.
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1 Ақ амур балығының жерсіндіру тарихы
Тип Chordata ... ... ... Омырқалылар
Бөлім Gnatostamata Жақтылар
Класс үсті Pices ... ... ... ... үсті ... ... ... Тұқытәрізділер
Тұқымдас Cyprinidae Тұқытектестер
Туыс Cyprinus ... ... Ақ ... ... ... ... аймағы Қытайдың жазықтық ихтиофауна кешеніне
бірігетін Орталық және Оңтүстік Қытай ... мен Амур ... және ... ... ... ... ... балық Моңғолияға, көптеген Еуропа елдеріне, АҚШ-қа және бұрынғы
Кеңес одағы республикаларының ... ... ... ішінде Молдавия, Украина, Краснодар өлкесі, Жайық сағасы, Орта Азия
мен Қазақстан ... ... ... ... ... ... ақ амурдың Кубан, Жайық, Амудария, Сырдария және ... ... ... көбейе алатын популяциялары
қалыптасқан. Ал ... ... ... және ... интродуцияланды.
Қазірге дейін Ырғыз, Торғай, Шу, Нұра және ... ... бұл ... ... ... мәліметтер жоқ. Әдетте
республикада өсімдік қоректі балықтарды қарқынды түрде әкеліп, ... бұл ... ақ амур ... ... ... ... ... [2]. Осы өсімдік қоректі балықтарды, 1907-1918 жылдары, Амур
бассейініндегі ... және ... ... ... В.К. ... ... ... енгізу керектігі туралы айтып кеткен. Бұрынғы КСРОның Европа
жағындағы су қоймаларына өсімдік ... ... ... және ... ... ... ... ұсыныстарын Ф.Н. Михайлов (1937 ж.),
А.Н.Державин (1938 ж.), И.А. Анищенко (1939 ж.) т.б. ғалымдар ... бұл ... ... сол ... ... зерттелгені соншалықты,
олардың жерсіндірілуін қалыптастыру мүмкін емес еді.
Ұлы Отан соғысына ... ... ... тоған балық шаруашылығының
ғылыми –зерттеу институты (ВНИИПРХ) тек бір рет осы балықтардың ... ... ... үшін ... ... ... Бұл ... ештеңе
шықпады. Өйткені әкелінген балықтардың барлығы қыстау мерзімінде қырылып
қалған.
Өсімдік қоректі балықтарды жерсіндіру ... ... ... ғана ... алына бастады. Бұған Ұлы Отан соғысынан кейін бастау
алған, Амур бассейіндерінің ихтиофаунасының биологиялық ерекшеліктерін және
жерсіндіруге перспективті ... ... ... ... ... ... өсімдік қоректі балықтарды тәжірибелік мақсатта әкелу жұмыстарын
әр түрлі оқу орындары мен ... ... іске ... ... ... Мәскеу және Харьков университеттері, УССР Ғылыми Академиясының
гидробиология ... және т.б. ... ... ... биологиясын білу, сонымен қатар оларды
тасымалдау тәжірибесінің жоғарылауы мен жаңа су ... ... ... ... бастап ақ амур және ақ ... ... ... ... ... ... ... өндірістік –жерсіндірілу
станциясының (ОӨЖС) негізгі міндеттерінің біріне айналды.
Алғашқы жылдары ОӨЖС осы ... ... ... тоғанда өсіру
мәселесімен айналысатын ғылыми ұйымдарға өз ... ... ... ... ... ... ВНИОРХ жасап
шығарған тірі балық тасымалдайтын ... ... соң Қиыр ... ... көмектермен қамтамасыз етілді.
Өсімдік қоректі балықтарды тасымалдаумен қатар бұл балықтарды өз
табиғи ареалында Мәскеу ... ... ... ... ... балықтармен жұмыс істеу барысында маңызды кезеңдердің
бірі- жаңа тіршілік ету ортасында ... ... ... ... алу ... табылады.
1961 жылы алғаш рет КСРРО-да Зоология ... мен ... ... ... ... униерситеті Амур бассейінінен әкелінген ақ
амур балығынан және ҚХР- нан ... ақ ... ... ... бар ... алған. Содан соң осындай нәтижелерге ... қол ... ... 1962, 1963 және 1964 ... ... ... сәттіліктер еліміздің әртүрлі аймағында бұл балықтардан мол ұрпақ
алуда болып табылады [1].
Жерсіндіру жұмыстары соғыстан кейінгі жылдары қарқынды ... ... аз ... төрт ... ... көп жоспарлы шаралар ретінде іске
асырылды. Бұл мақсаттар төмендегідей:
Табиғи жағдайда өздігінен көбейе алатын үйірді құру
1. Тоғандық жағдйда ... ... ... өсіру биотехнологиясын
жасап шығару
2. Өздігінен табиғи көбеюі мүмкін болмаған жағдайда ғана көлді-өзенді
типті су қоймаларға жайылымға енгізу
3. ... ... ... су ... мен тағы басқа шаруашылықта
мелиоратор ретінде пайдалану.
Осы жоғарыда көрсетілген төрт бағыттың қысқаша нәтижелері 1972 ... ... Б.В. ... мақалаларында көрсетілген. Бұл жасалған
шаралар толығымен Бүкіл Одақтық Кеңесінің ... ... ... ... ... ... жайылым және өздігінен көбейе алатын
үйірлерді қалыптастыру және мелиоративтік жұмыстарды кең ауқымда жүргізу ... және т.б. ... ... ... ... ... ... өсіру технологиясын жасап шығарғаннан кейін мүмкін болып ... кету ... жылы Қиыр ... алғашқы материал Амур бассейініне әкелінсе,
1958-63 жылдар арасында ол Янцзы өзенінен ... Бұл Қиыр ... ... бойынша таралуы А.М. Кулакованың (1963ж.) мақаласында
жазылған. Амур бассейінен тек ақ амур және ... ... ... ... ... кету керек.
Қиыр Шығыс фитофагты балықтарының жерсіндірілуінің теориялық
негізі, Амур бассейінінің ... және ... ... ... мен фаунасының, батыс және оңтүстік ... ... ... ... болып табылады. Осы климаттық және
гидрологиялық ұқсастықтар, Амур ... ... ... ақ ... ақ ... балықтарына, батыс және оңтүстік су
қоймаларының гидрологиялық және ... ... ... қолайлы
ықпал туғызып қана қоймай, ... ... ... қалыптасуына
мүмкіншілік туғызыды деп болжауға мүмкіндік берді. Ал осы ... ... ... ... (1956ж.) муссонды
климатты аймақта орналасқан,орталық Қытай өзендерінде ... ... ... ... ... Бұл ... ... және температуралық режимі, жылдың жылы мерзімінде мұхиттан
материкке ауа ағысының ауысуынан кейін ... ... ... ... қалыптасады.
Бұл фауналық комплекстік көпшілік балықтары сияқты ақ амур балығы
пелогофильді болып келеді. Ал ... ... ... ... қоймаларының ихтиофаунасында өте сирек кездеседі.
Жерсіндірілетін су қоймаларында су деңгейінің көтерілуі және ... ... ... ... ал орта ... бұл ... ыстық
мезгілінде тау қарының еру нәтижелерінен жүреді.
Жерсіндірілетін өсімдік қоректі балықтардың көбею ... ... су ... режимінің әсер етуі негізгі зерттеу ... ... ... мен Лин ... (1935 ж.) мәліметі бойынша су деңгейінің
көтерілуі Қытай өзеніндегі осы балықтардың уылдырық шашуы мен ... ... ... ... ... Бұл ... пікірінше бұл
балықтардың көбеюіне келесі факторлар әсер етеді: температура (26-30), су
ағысының жылдамдығы (1 ... кем ... ... және су ... ... ... су ... жоғарылауы да ықпал етуі мүмкін.
1961-63 жылдары Янцы ... ... әр ... ... ... ... жүргізген И.Тейлу мен Лян Цзесин бұл балықтардың өрістеуінің су
деңгейінің ... ... ... ... ... және 1957-58 ... аралығында Амур бассейініне
жүргізілген зерттеу жұмыстары, өсімдік қоректі балықтардың ... ... су ... ... екендігі анықталған.
Алғаш рет бұл балықты Каспий бассейінінде ... ... ... және 1961 ... іске ... Жайық өзенінің жағасына салмағы 200-300
грамм ... ақ амур және ақ ... ... екі мың ... Ал 1964-1965 жылдары бұл өзенге ақ амур балығының 136,7 мың 2+
жастағы даралары және 2 млн. осы ... ... ... ... ... (1975 ж.) ... бойынша Жайық өзенінің алабына
1955-57 жылдар аралығында ақ амур және ақ ... ... 1,5 ... ... Ал 1964-72 ... бұл жерге ақ амур балығының 58
млн.жас шабағы мен 7 мың биылғы ... ... ... ... ... ... өзенінің атырауына ақ амур ... 92 ... ... шабақтары жерсіндірілген. Ақ амур балығы Жайық өзенінен алғаш
рет 1959 жылы қаңтар айында Орал өзенінің ... ... ... ... балық Астраханнан 85 км жоғары жерден ұсталған. [2].
Ю.Б. Белецеровтың (1984 ж.) мәліметі бойынша Жайық ... ақ ... ... ... су ... ... ... келуін
айтады. Дернәсілдерді аулау көрсеткіштерін ... ... ... осы су деңгейінің көтерілуімен сәйкес келген [5].
Қалыптасқан популяция Жайық өзені бойымен Волгаградтық ... ... Бұл ... ақ амур ... ... ... байқалған және бұл
балықтардың бір бөлігі Солтүстік Каспийден орал өзеніне лейін мирация жасай
отыратыны ... ... ... нәтижесінде пайда болған ақ амур ... ... ре т 1974 жылы ... Кейінгі жылдарда бұл балықтың
дернәсілдері мен ... ... ... ... жиі
кездесіп отырған [5].
Сырдария бассейініне ақ амур балығын жерсіндіру екі ... ... ... және оның ... ... жерсіндіру арқылы
И. Салухиннің (1961ж.) келтірген мәліметі бойынша 1960 жылы шілде айында
Сырдария атырауында ... арал ... ... Тастақ
биологиялық –балықшаруашылық станция-тоғандарында ... 8 мың ақ амур ... ... ... Бұл ... ... ... дернәсілдердің шығу тегі мен саны туралы мәліметтер келтіреді. Бұл
ғалымның айтуынша 1965 жылы кейбір ақ амур ... ... ... ... жасанды түрде дернәсілдер алынып, 1966 жылдан бастап
қарқынды ... ... ... ... ... ... жыл сайын орташа
салмағы 10г. ... 0,25 млн. ... ... суы ... түбегіне
жіберіп отырған. Ал басқа мәліметтерге сүйенсек, Сырдария өзенінің ... ... ... ... ... рет 1962 жылы бір ... ақ ... жіберілсе, 1965 -1970 жылдары 1,31 «стандартты» және 0,75 млн.
«стандартсыз» ... ... [2] ал ... әдебиеттердің
мәліметтеріне сүйенсек, Сырдария бассейінінде бұл балықтың алғашқы үйірі,
Аққорған ... ... ... және ... ... ... бұл ... отырған тауарлық және балық отырғызу материалының
осы өзенге түсуі нәтижесінде қалыптасқан.
Бұл үйір ... шығу ... Янцы ... ... Табиғи өрістеудің
уылдырығы алғаш рет 1975 жылы ... ... бұл ... көбеюі бұдан
бұрын да болған. Оған ... ... ... ұсталуы туралы
мәліметтер болып табылады [5]. Арал теңізінің солтүстігінде ақ ... ... ... ... ... жылдары Сырдария өзенінің сағасында
табиғи өрістеуі жүрген, бұған негізгі ... ... Л.М. Линь 1968 ... ... ... болады. Сырдарияның ортаңғы ағысына ақ ... ... ... ... комбинатынан түскен. Бұл жерге ақ аму
балығының жас шабақтары 1961 жылы Янцзы ... ... ... ... ақ амур ... ... су қоймасында және өзеннің жоғарғы
ағысында жиі ... Бұл ... ... бұл балықтың бұл жерде табиғи
өрістелуі тек 1975-79 жылдары ғана дәлелденген [2].
Т.В. Салиханованың ... ... ... ... ... ... ... су деңгейінің көтерілуі
байқалатын наурыз, сәуір айларында, су ... 13-160 С-та ... ... ... ... созылады. Суық жылдары ол кешігіп мамыр айының
соңына дейін созылады.
Өрістеуге алдымен ақ амур балығы ... соң ... ... ... Өрістеу миграциялы кешенін жетілетін жас балықтар анықтайды.
Өрістеу мерзімінің созылу ұзақтығы өзеннің ... ... мен ... ... ... ... ... Макеева ғалымдарымен бақыланған 1976-81
жылдар аралығындағы өрістеулер, су деңгейінің күрт ... ... ... ... су деңгейінің көтерілуі мен қолайлы
темпиратураның сәкес ... ... ... ... ... ... қарқынды ағысы байқалады. Оларлың арасында су
деңгейінің төмендеуі мен су ... ... әкеп ... ... ... ... ... қарқындылығының
төмендеуі байқалады. Сырдария өзеніндгі өсімдік қоректі ... ... ... су деңгейінің антропогенді факторлардың
әсерінен өзгеріп отыруы болып табылады [ ... ... ақ амур ... жоспар бойынша енгізу туралы жалпы
мәліметтер әр түрлі авторларда әр түрлі. Мысалы, В.П. ... ... ... ... ... ... ... пікірінше
Арал бассейініне 1966-71 жылдар аралығында 21,7млн. дана шабақ жіберілді
дейді. И.Т. ... ... Арал ... ... төмендегі сандарын көрсетеді: 1966-1973 жылдары – 3,246 млн.
сеголетка.(2)
Балқаш бассейініне ақ амур балығы 1958 жылы, Алматы ... ... ... ... бұл ... 300 мың дернәсілі әкелінгеннен кейін
жерсіндірілген. [2].
Жалпы, ақ амур және ақ ... ... ... ... ... ... балық өсіру шаруашылығына 1958 жылы әкелініп, сонан
соң 1963 жылдары Балқаш көліне ... ... ... 1962 жылы ... Амур ... әр ... ... шамамен 1000 дана ақ амур балығы
жерсіндірілген [9]. 1962 жылы Іле өзеніне ... ... ... дейін
Балқаш көлінде ақ амур балығының 952,8 мың данасы интродуцияланған. Іле
өзенінің су ағысының ... ... ... ... 1971-1987 жылдар
аралығында Қапшағай су қоймасына шамамен 4233 мың шабақ және 5,94 мың ... ақ амур ... ... ... ... бастап ақ амур балығы Шелек тоғанында өсірілсе, 1964
жылдан ... ... ... ... өсірілген. 1965-70 жылдары
Балқаш бассейіні мен Іле атырауына ... ... ... 1,07 млн.
данадан артық сеголет жерсіндірілген.
Өндірістік аулауда ақ амур блығы 1964 жылы Балқаштың батыс және ... ... ... ... 1972 жылы бұл ... ... ... мөлшері 8,7 тонна құраған. Қазіргі жағдайда ақ аму балығы
көбінесе Іле өзенінің сағасы мен ... және оның ... ... ... ашық ... ол сирек кездессе, шығыс бөлігінде
Қаратал өзенінде кездескенімен ... ашық ... ... Іле
өзенінің арнасыеа 1969 жылы Қапшағай СЭС-ын салғаннан кейін жыл сайын ... ... ... ... жеделдету мақсатында жыл сайын ақ
амур балығын жіберіп отырды. Мысалы, 1970-71 ... бұл ... Іле ... ... ... питомнигінен әр түрлі жастағы 550 дана ақ амур ... 1970-88 ... ... осы ... ... 4,5 ... ... жылдардың ортасында Қапшағай СЭС-ымен бөлінген Іле өзененде ақ
амурдың өзіндік ... ... ... ... [2]. Бұл жерге
өздігінен көбейе алатын ақ амур балығының үйірі 1962 жылы ... 1963 жылы ... ... көліне бұл балықты жерсіндіру шаралары кейбір мәліметтерде
1967 жылы делінсе, ал кейбіреулерінде 1968 жылы іске асты ... ... ... ақ амур балығының ... ... ... ... отырды. Бұл балықтың бұл жерде табиғи
өрістеуіне айтарлықтай қолайлы жағдай жоқ. Талас ... ... ... ... ... ... ақ амурдың жерсіндірілуі 1965 - 1979
жылдар аралығында жүрген. Бұқтырма су қоймасына ақ амур балығы ... ... ... питомнигінен 1968 жылы 1,8 млн. ... мен 0,245 ... ... Сонан соң 1969-1970 жылдары 1,69 млн. сеголетка және
992 дана үш жастағы балықтар жерсіндірілген. 1975 жылы ... ... ... ... ... ... үшін ақ ... Ертіс-
Қарағанды каналына жіберген. 1987 жылы бұл жерге 3,054 млн. дана шабақтар
жіберілген, оның 1975-1980 жылдары 1,372 ... , ... ... ... ... амур ... көптеген жылу электр станцияларының салқындатқыш
суқоймаларына мелиоратор ретіде жерсіндірілген. Мысалы: ... ... жылы және 1978 жылы 0,199 млн. ... ... ... ... жылы 0,01 млн., Алматы ЖЭС-на 1988 жылы 0,003 млн. данасы жіберілген.
1.2 Ақ ... ... амур ... ... ... ақ амур ... ... негізгі қорегі ретінде жоғарғы сатыдағы су ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктермен қоректенуге
мүмкіндік береді.
Сулы өсімдіктердің ішінен ақ амур балығы хара, шылаң (рдест), балдыр
шөп, элодея, қауырсынды жапырақты өсімдіктерін сүйсіне ... ... (1978) ... ақ амур балығының жемейтін
өсімдіктеріне сарғалдақтар тұқымдасына ... ... ... ... жазғы су тасқыны мерзімінде бұл балықты су басқан
шалғынды аймақтан жиі кездестіруге болады. Ал тоғандық жағдайда бұл ... ... ... ... өсімдіктерін жақсы жейді. Сонымен қатар
бұл балықты тоғандық жағдайда қосымша қоректендіреді.
Басқа фитофагты балықтармен ... ақ ... ... ... (Амур бассейінінде дене ұзындығынан 2-2,5 есе ұзын) және қиын
қорытылатын қорекпен ... бұл ... ... ... ішек ... өте көп ... ... өткізу арқылы
қамтамасыз етеді.
Ақ амур балығы арқылы майдаланып, қорытылған шөптің қалдығы, бұл
процестен ... ... ... зат ... процесіне тез түсетіні
анықталған.
Судың оптимальды температурасында ... бұл ... бір ... ... дене ... 1-2 ... ... өсімдікті пайдаланады.
Су температурасының 36-38-қа дейін көтерілуі қоректену қарқындылығына ... Су ... ... ... ақ амур ... ... Өсімдікпен қоректенуге көшкен ақ амур ... ... 25-30 0⁄000 ... ... қарай қоректік коэффициент аз және қорек нашар
желінген жағдайда 50 тіпті 70-ке ... ... ... [1].
Өсімдік жетіспеген жағдайда ақ амур балығы жануар тектес қорекпен
қоректенуі ... Ал ... ... ... 1956 ж.) ... ... ... бұл балық полифагқа айналады. Бұл балықтың
қоректік бейімделгіштігін көрсетеді [2].
Бұл балық дамуының ерте ... дене ... ... ... ... ... қорекпен қоректенеді. Алдымен олар коловратка және майда
шаянтәрізділермен ... ... ... ... личинкаларымен
қоректенуге көшеді [23].
Ақ амур балығының биологиясы және морфологиялық көрсеткіштері ... ... ... су ... ақ ... ... туралы мәліметтері өте аз. Бұл балық ... ... ... ... ... ... (роголистник) қоректенеді.
К.В. Мартинконың айтуы бойынша (1975 ж.) бұл балықтың ішегінің толу
индиксі 1200-1400 0/000 құрайды. Шардара су қоймасында ... ... ... ... жас ... ... кездессе, ал ірі балықтарда аздап
жіптәріздес және ... ... ... ... бұл жағдайда
қоректену дәрежесі 1215 0⁄000 құраған.
Қапшағай ... су басу ... ақ амур ... ... ... ... ( Ещеренко және т.б. 1973ж.; Тэн, 1982
ж.): ... ...... ... кездесу жиілігі мен қорек массасы
бойынша 100% -ға дейін), айтарлықтай сирек жіп ... ... ... ... 21,1 %), өте ...... ... қалдығы мен
фитопланктон элементтері; ал жануарлардан – бірен-саран ... мен ... ... ... ... ақ амур ... ... дәрежесі жылдан
жылға өте жоғары қарқынмен төмендей берген: ішектерінің қорекпен толу
индексі 1970 жылы – 317-937 0∕000, ... ... ... 519-559 0∕000
құраса 1971 жылы 162 -718 , ... ... 330-376 0∕000 , 1972 ... 235 0∕000 және 1973 жылы орта ... 205 0∕000 ... ... жоғарғы дәрежесі көктем мен ... ... 50 % -тен аса ... бос болып, қорекпен толу индексі
350ден 82 0∕000 -ке ... ... Бұл ... ... тез ... байланысты болуы мүмкін.
Бүгінде Қапшағай ақ амурының ... ... ... кезде бұл
балықтың негізгі қорегін балдырлар, ... және ... ... амур ... мен бұл ... тән емес ... ... жасына
толмаған балықтар, мизидалар, ... ... ... ... ... өте көп ... және қоректік өсімдіктердің
жетіспеуімен анықталады. Айта кететін бір жайт, молюскалар ақ ... ... ... ... ... ... бұл су ... ақ
амур балығының ішегінің қорекпен толу индексі жоғары дәрежеде 1972-1973
жылдар ... ... ... пен Іле ... ... ақ амур балығының қорегін ... хара ... ... ... мәліметтер жоқ.
Сырдария өзенінде өрістеу миграция кезінде ақ амур ... ... 1984 ж.) Іле ... ... ... мәліметтер жоқ.
Қыста ақ амур балығы табиғи ареалында қоректенбейді. Терең жерлерге жиналып
денесінің сырты ... ... ... Ағыс ... ... осы жіп ... ... «макарон» деп атап, осы арқылы қыста балықтардың қайда
жинақталғанын анықтайды.
Амурдың жас ... ... ... көшкенде басым түрде жануар
тектес қорекпен қоректенеді. Өсу дәрежесіне қарай ... ... ... ... үлесі жоғарылай береді.
М. Д. Линчевскойдың ... ... ... Алматы тоған
шаруашылығында ақ аму шабағының қорегінде 5 күннен 1 ай жасқа дейін жануар
тектес қоректер ... ... ... жиі ... ... қоркетің
аз бөлігін құраған. Дене ұзындығы 9-14 мм, ... 4-26 мг. ... ... ... ... ... meilleri және ... аяқтылардың
дернәсілдері жиі ... B. ... ... ... өте көп ... ... ... жиі кездескендері:
Cosmarium, Scenedesmus, Pediastrum, Merismopedia, Comphosphaera, lacustris,
Phacostus lenficulatus.
20 күндік шабақтың (ұзындығы 14-30мм, ... 250-595 мг) ... ... ... болғанмен фитопланктонның мөлшері арта түседі. Ақ
амур шамамен бір айлық ... ... бір ... және колониальды
балдырлардан тұратын өсімдік тектес қорекке ауысып, сонан соң жіп ... мен ... ... сатыдағы су өсімдіктеріне салмағы 1-6 г., ұзындығы 40-60 мм.
құрайтын, 1,5 айлық сеголеткалары ... ... ... ұқсас
мәліметтерді Т. С. Стугемен (1973 ж.) Алматы балық ... ... ... 1-1,5 ... жас шабақтың (ұзындығы 3,3 -10,9 см, массасы ... г.) ... ... (Brachionus, Karatella), бұтақмұртты
шаяндар
(Diaphanosoma, Monia, Alona), ... ... ... ... ... дернәсілдері, жоғары сатылы су
өсімдіктері, ... ... ... ...... ... ... балдырлар (Anabacna, Oscillatoria, Microcystis)табылған.
Қоректің құрамдық ұқсастығына байланысты жас шабақтарды зерттеушілер
екі жас көлемдік топқа бөлген : бір айлық (3,3-3,6 см.; 1-1,2 г.), ... (6-10,9 см және ... ... жас ... ... басым бөлігі жанар тектес
қоректен тұрады, сонымен қатар қорке құрамында бір клеткалы
жасыл және көк-жасыл балдырлар, оның ... ... ... ... %, ... қатынасы 30 % ) көп мөлшерде кездескен.
Ал 1,5 шабақтарда өсімдік тектес қорек басым болған. Бір ... ... жіп ... ... ... ... ... шылаң
мен алисма (частуха) өсімдіктерінің жас өркендері кездеседі. Сондай –ақ
қолдан берілген беде (клевер) ... ... ... ... қоректік
спектірінен Microcystis балдырының маңызы төмендейді, бірақ ... амур ... ... көк-жасыл балдырдың жоғары дәрежеде
желінуі Іле және Сырдария бассейініндегі балық шаруашылығына ... ... Іле ... жас ... ... ... әр түрлі балдырлар (Б.
Балдырлардың 6 бөлімге бірігетін 150түрі, ... ... ... ... құрайды), шылаң (рдест), хирономид ... ... ... ... ... ... ... детриттер
құрайды. Детриттің болуы қоректің жетіспеушілігін көресетеді [2].
Өсімдік ... ... оның ... ақ амур ... ... ... ... қоректену спектірін және әр ... ... ... ... ... маңызды рөлді ойнайды.
Көпдеген авторлардың (Строгонов, 1963 ж.; верегин, 1963ж.) ақ ... ... ... ... ... ... бір ... жиі
қарама –қарсы келеді.
Төменде қарастырылған жұмыста қоректік су өсімдіктерін ақ ... ... ... ... іріктеледі. Бұл жұмыстың негізгі
мақсаты - ақ амур ... ... ... өсімдіктерге талғамдық
индиксі негізінде талғамдық қабілеттілігіне баға беру ... ... ... зерттеу жұмысы 1963 жылы жаз ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген.
Тоған суының орташа тәулік температурасы бақылау барысында маусым мен
тамыз айларының арасында ... 26’- қа ... ... ... Ақ ... қарқынды түрде қоректенуі, 102 күнге созылған тәжірибенің 80
күніне су температурасы 18 0С –тан ... ... ... ... (О2) ... ... тамыз айлары барысында және
қыркүйек айының ... яғни ... ... мерзімінің 75 %-і балықтар үшін
қолайлы болды. ... ... ... ... ... ... ... екінші тоғанда 1,90 млл. , 26-тоғанда 2,08 млл.; 5-
тоғанда 1,28 млл. ... ... ... өте ... ... ... дейін тоған ауданындағы О2 мөлшері 5-8 миллилитрге дейін ... ... ... жүретін жәшіктер) салып, жағаға
бекітеді. Ақ амур ... ... ... үшін ... ... ... Осы әрбір жәшік секциясына әр түрлі
өсімдіктерді салады. Бұл ... ... амур ... ... және дәрежесі бірдей болуы керек. Өсімдік қоректен басқа, ақ
амур балығы тоғанға тұқы балығы үшін салынған ... ... ... ... ... ... 26 үш ... ақ амур балығының 60
процентінен құрама жем қорегі табылған. Тоғанда өсімдік өте көп болғанының
өзінде құрама жем ақ амур ... ... ... 10-45 %- ін құраған.
Жалпы, бұл тәжірибеде әр түрлі тәсілмен және әр ... ... ... ... өсімдік берілген.
Ақ амур балығының талғамдылық қасиетін анықтау мақсатында ... ... ... есептелінетін 25 тәжірибе жүргізілген. Әр бір
тәжірибе берілген ... ... ...... ... соң ... бөлігі өлшенген. Бұл 25 тәжірибенің әрқайсысының ұзақтылығы 2-5
тәулікті құраған.
Бақылау барысында тарақбасты шылаң (рдест ... ... жеті күн ... ... ... ... 4-5 ... 1,4-2 есе төмендеген, қоғалар, айыр ... ... ... ... ірі ... ... 2-3 ... ішінде 1,4 есе , жүгері 1,2 есе
жоғарылаған.
Амур балығының әртүрлі қоректік өсімдіктерге талғамдылығын ... үш ... ... ... ... жеке түрлерінің ақ амур балығымен желіну
жылдамдығы
2. желіну дәрежесі
3. Ивлев ... ... ... ... ... ... ... қоректік өсімдіктердің
тағамдық ... ... ... ... ... ... олардың желіну жылдамдығына тәуелді екендігі анықталған. Сондықтан
да барлық жүргізілген 25 тәжірибенің барлығы төрт жиынтыққа бөлінген.
Тәжірибелердің бірінші ... ... ... ... ... компоненттерден тұратын қоспаның аз бөлігін құраған (хара
-5,5-36,5 %; шылаң – 14,55-37,5% ) және ол өте тез ... ... ... ... ... ... ... жоғары
болған (тарақ басты шылаң жалпы қоректің 65-90 % құраған. Ал басқа ... аз ... ... ... ... ... ... қоректің 51-74 %−ын күңгірт
жасыл мүйізжапырақ, тарақбасты шылаңмен араластырылып берілген.
Төртінші тәжірибелер жиынтығында шылаң және хара , яғни ... ... ... ... ақ амур ... ... ... аз уақыттың
ішінде анықтаған. Оларға: жұмсақ су өсімдіктері - хара, тарақбасты ... және т.б. ... ... әр ... ... ... мен әр түрлі
температуралық және ... ... ақ амур ... ... ... қорегін
тауып, оны жеп тауысқан соң біршама уақытқа созылатын ... ... ... ... ... ... ... кейін талғам барысына қарай
басқа қоректік өсімдіктер желіне бастайды. Бұл ақ амур ... ... ... ... ... тез ... көрсетеді.
Ақ амур балығының қоректену спектірі су температурасының көтерілуіне
қарай маусым айынан тамыз айына қарай ... ... ... ... (спирогира, ризоклониум) маусым айында 16-180С –та нашар желінсе
, шілде, тамыз айларында (орташа айлық температура 240С) ... ... хара ақ ... ... ... ... ... жейтін
өсімдігі болып табылады. Бұл өсімдік басқа өсімдіктермен салыстырғанда 100
% -ке ... ... ... ... ақ амур ... өз ... ... 206 % шамасында осы өсімдікті пайдаланған.
Балықтарға берген шылаң және хара ... көп ... ... ... ... қоректік өсімдігінің ... ... ... ... ... ... ... жағдайда талғамдық индиксі оң
және 0,02-ден 0,14 арасында ауытқып отырған.
Шылаң өсімдігі бойынша ... ... ... ... ... ... етеді. Бұл тәжірибелердің көпшілігінде берілген қоректің
құрамында шылаң өсімдігінің өте көп ... ... ... ... ... ... ... дұрыс нәтиже бермейді. Басқа үш тәжірибеде
шылаң басқа да жақсы желінетін өсімдіктермен ... пен ... ... мен қоға ... қоректік өсімдіктерермен араластырылып
берілген. Тәжірибеде қолданылған балдыр шөп ... үш түрі ... L, Lemna trisulca L, ... ... Scheid) ақ амур ... ... өсімдігінің желіну жылдамдығы 22-26 % құрайды. Балдыршөп
қоректік өсімдігінің талғамдық индиксі әрқашан оң ... ... ол өте ... ...... 0,44-ке дейін ауытқып отырған.
Мүйізжапырақ (Coratophyllun demersum L) Бұл қоректік ... ... ... ... Оның ... бұл өсімдік ешқандай
қосындысыз берілген. Ақ амур ... бұл ... жеу ... ... % ... ... отырған. Мүйізжапырақ желіну жылдамдығы бойынша
шылақ пен балдыршөп өсімдігінің ... ... (29 %). Бұл ... ... өсімдігіне қарағанда нашар, бірақ қоға өсімдігіне
қарағанда жақсы желінеді.
Қорыта айтқанда, мүйізжапырақ қоректік өсімдігін ... ... ... талғамға ие бола алмайтын өсімдіктер қатарына жатқызуға болады.
Маусым айында жүргізілген тәжіибеде (160С) резоколиумнің желінуі
теріс көрсеткішті ... ал ... ... су тепературасы 22-260С –та осы
балдырлар қарқынды желінген. Желіну жылдамдғы ақ амур балығының сүйікті
өсімдігіне ... ... ... (Clycria aqatica Wohlb) Бұл ... жеті ... Амур ... бұл өсімдіктің желіну дәрежесі 45-75 % ... ... ... өсімдігі нашар желінетін және ... ... ... айтарлықтай жақсы желінген.
Ақ амур бұл өсімдікті қоға мен мүйіз жапыраққа қарағанда жақсы жеген.
Миядан өсімдігінің талғам индикісі айтарлықтай ... (+0,45; +0,32). ... үш ... ... жақсы желінетін балдыршөп болғанда, миядан
өсімдігіне әсері өзгеріссіз болған. Миядан өсімдігінің желіну жылдамдығы 32
% ... қоға (Typha ... ... қоға ақ ... ... көпшілігінде берілген. Қоға ... ... төрт ... ... ... +0,16дан 0,23ке дейін ауытқыған.
Бұл тәжірибеде сүйікті өсімдіктер көп болған соң салыстырмалы түрде ... ... ... қалып қойған. Ал қалған тәжірибеде ... ақ амур ... ... өзгерізсіз немесе кері көрсеткіштерді
көрсеткен. Талғам индикісі + ... ... ... ауытқыған. Қоғаның
желіну дәрежесі 40-65 %.
Қорыта айтқанда, қоға өсімдігі жоғарыда айтылып кеткен өсімдіктерге
қарағанда нашар желінетін ... ... ... айыр (Аcorus calamus) ... (Yea mays L ), ... ... Gmel), ... шөп (Phocagmites communes trin) т.б. ... ... ... ... ... ақ амур ... бұл ... Бұл өсімдіктердің талғам индексі ... ... -1ге ... отырған.
Ақ амур балығымен талғамдалған қоректік өсімдіктердің топтары
І. Өте жақсы талғамдалынған өсімдіктері:
Хара жұмсақ - хара ломкая – Cara fragilis ... ...... ... - ... pectinatus L.
Тарақбасты шылаң + ризоклониум – рдест гребнечатый + ризоклониум
-Potamegeton pectinatus L. + ... ... ... - ... ... - Elodea ... rich.
II. Жақсы талғамдалынғанған өсімдіктер :
Кіші балдыр шөп – ряска малая – Lemna minor ... ... шөп – ... ... – zemna trisulca ... шөп – ... – Spirodela polyrrhiza Schleid
Үш құлақ балдыр шөп + тамыршөп + ... - ... ... роголистник
III. Айтарлықтай жақсы талғамдалған өсімдіктер:
Сұр-жасыл мүйізжапырағы - роголистник темно-зеленый – ... ... + ...... ... – C. Demersum L.
+ Utricularia vulgaris L.
Ризоклониум – ризоклониум – Rhizoclonium sp.
Су мияданы – манник водный – Glyceria aquatica ... ... қоға – ... ... - Typha latifolia L.
Теңгебас+ жүзгіш миядан – сусак + манник наплывающий – ... L. + Glyceria fluitans ... ...... ... – Carex hirta ... ... - стрололист обыкновенный -Sagittaria
sagittifolia L.
Шалғын ...... ...... ... L.
Шалғын қоқырбас – мятлик луговой - Poa pratensis L.
IV. Талғамдалынбаған өсімдіктер тобы:
Жүгері – Кукуруза - Zea mays ... айыр – Аир ... – Acorus calamus ... ...... ... – Bidens cernuus L.
Су көрігі – Водокрас - Hydrocharis morsus – ranae L.
Жауқияқ – ... - ... aloides ... ...... ... – Potamogetan natans L.
Өткіржапырақты шылаң-Рдест пронзеннолистный - ... ... ...... ... - ... communis ... итқонақ - Щетинник сизый – Setaria glauca P.B.
Ақ бедесі – Клевер ползучий - ... repens ... - ... ...... amphibium L.
Тік қиякөлең - Осока стойная - Carex gracilis Curt. V.
Желінбейтін өсімдіктер:
Түйнекөлең – Клубнекамыш морской – bolboschoenus ... ... ...... ...... ... – Свекла – Beta vulgaris L.
Батпақ елекшөбі – Ситняг болотный – ... ... ... ...... лекарственный - Melilotus officinalis
Lam.
Кәдімгі дүңгіршектер – Пузырчатка обыкновенная – Utricularia vulgaris
l.
Теңге ...... - ... ... жусан – Полынь – ернобыльник – Artemisia vulgaris L.
Сүйретпелі сарғалдақ – Лютик ползучий – ... repens ... ...... ...... hydropipea L.
Қатты жапырақты сарғалдақ – Лютник жестколистный –R. Circinnatus
Sibth
Сары тұңғиық – ... ... – nuphar luteum ... ...... ... – Nimphaea alba ... будрасы – Будра плющевидная – Glechoma hederacea L.
Ащы жусан – Полынь горькая – ... ... ... ... – Мята ... - Mentha austriaca Jacq.
1.2.1 Ақ амур ... өсуі мен ... ... ... ... бойынша ақ амур балығының дернәсілінің
дене ұзындығы 7,5 -14,5 мм. құрайды. ... ... ... ... 20 ... ... ... денесінің 40-45 мм ұзындығында
толығымен аяқталып бітеді. Шабақтың ұзындығы ... ... 45 мм ... ... соңында 60-70 мм-ге жетеді. Г.В. Никольскийдің айтуынша
Амур бассейінінде шабақтың ұзындығы ... ... ... ... ... ... ... айының басында ол 50-100 мм-ге дейін, орта ... ... ... ... Іле ... бұл балықтың шабақтары шамамен келесі
көрсеткіштерге дейін өседі:
Балқаш бассейінінде 1965 жылы ... ... ... ... массасы 1,5-10 грамм құраған. Ал Іле өзенінде 1969 жылы ... 62-92 ... ... ... ... су қоймасында 1975 жылы тамыз
айында ақ амур ... ... ... 92 мм., ... ... ... Қапшағай су қоймасының ағысында 1986 жылы қыркүйек айында
орта есеппен сеголеткалардың ұзындығы 54 см. құраған.
Арал және Балқаш бассейіндерінде ақ амур ... өсу шегі ... әр ... әр ... ... ... Мысалы, Балқаш және Іле
өзенінің атырауында алғашқы кезде өте жақсы өсу ... ... ... балықтардың (1+) ұзындығы орта есеппен 37 см болса және
салмағы 1,2 кг ... Ал үш ... ... бұл ... 40,3 ... 1,5 кг ... Төрт жастағы балықтарда 56,8 см және 3,6 кг ... су ... ақ амур ... өсуі осы ... ... ... С.Е. Якубовский және В.И. Ерещенко т.б. авторлардың
бақылауынша Ертіс-Қарағанды ... су ... 3+ ... ақ ... ұзындығы мен салмағы 1977 жылдары 36-41 см және 1-1,5 ... ... ... ... орта ағысындағы ақ амур балығының өсуін
Т.В. Салихов және Ю.А. Голубенко екі жастан кейін бұдан да тез ... ... ... өсу ... оның ... ... ... біркелкі және біртегістілігімен ерекшеленгенмен, ... бұл ... өсу ... әлде ... жоғары. Басқа бір
әдебиеттерде берілген мәліметтерде, ол барлық уақытта айтарлықтай біркелкі
болады деп жазылса, ал ... ... ... бұл ... өсу қарқыны
өмірінің алғашқы 2-3 жылында жоғары болады деп жазылған.
Бөген су қоймасы бойынша ақ амур балығының өсуі ... су ... ... ... келген. Сонымен қатар, бұл балық, Іле атырауында ... ... амур ... ... өсуі Амур ... ... ... болғанымен, Арал теңізінің тұздылау аймағында және Сарыкөл көлінде
байқалған. Жалпы ақ амур ... өсу ... ... ... жоғары болады. Мысалы: орташа ұзындығы 20 см, және салмағы 90 г
құрайтын шабақтар да бұл балықтың сүйікті ... бай ... ... ... көліне жіберілген. Ал бұл шабақтар төрт жылдың ішінде
дене ұзындығы 96,2 см, ... 15 ... ... ... ... ... өсу мөлшері 20 см және 3,75 кг-ды құраған. Бірақ бұл
солтүстік ... ... ... өсу ... ... ... Г.И. Анциферованың мәліметі бойынша туғызады. Іле атырауы
жағдайында ... екі ... ... ... өсу көрсеткіші болуы мүмкін
емес. Ол бар болғаны 6,2 -9,5 см-ден 32-39 см-ге дейін ... ... ... ... ортаңғы ағысының өзінде екі жасар ақ амур балығының
орташа дене ... ... ... 24,2 см. және 750 г. ... 37 ... 1200г.
Н.И. Форышев Іле өзенінің атырауындағы екі жасар ақ дөңмаңдай үшін
басқа мәліметтер келтіреді: 11-22,7 см, ... 100-230 ... ... ... ... ... В.Е. Карпов
және И.В.Глуховцевтың Қапшағай су қоймасынан 1986 жылы мамыр айында ... амур ... бір ... ... ұзындығы 8,9-11 см, орташа
есеппен 9 см ... 1987 ... ... екі ... ... дене ... см, ... есеппен 18,5 см, дене массасы 76-210г орташа есеппен 141
г құраған. 1986-88 жылдары Іле ... ... ақ амур ... ... дараларының ұзындығы 6,3 см-ден 18,9 см ... ... Бұл су ... бір ... ақ амур ... дене ұзындығы Амур
бассейінімен салыстырғанда шамалы жоғары. Э.И. Горбач және М.Л.Крихтинаның
мәліметінше Амур ... 1+ ... ... дене ... 6-12 ... ... ... көрсеткіштері біурдей балықтардың дене ... ... ... ... ... ... жағдайларды айтып кетуге
болады: біріншіден, Балқш және Қапшағай популяцияларының ... ... ол ... болған; екіншіден, Қапшағай популяциясы Балқаш
популяциясына қарағанда кәзіргі ... және ... ... жоғары болған.
Жалпы, бұл - әртүрлі сапалы популяциялардың үлкеюімен және соңғысы,
Қапшағай ... ... ... ұзаққа созылуы немесе ... ... Ақ амур ірі, ... ... ... ... 1).
Сурет 1 – Ақ амур
Жайық сағасында ақ амур балығы Іле бассейніне қарағанда жақсы ... ... ... нашар өседі. Бұл жерде 3 жасар балықтардың
дене ұзындығы 35-40 см, салмағы 1,2 кг жетсе, 7 ... 67-70 см, 10 ... см және 12,7 кг ... А.И. ... ... ... ақ амур ... өсуі мен дене массасы Іле және ... ... ... ұқсас болады: 3 жастағы балықтар (2+) -1,8 кг,
4 жаста – 3,7 кг, 5 ... – 6 кг және 6 ... (5+) – 7 ... амур ... өсуі ... мәліметтер Қазақстан бойынша жоқтың
қасы. Тек ... су ... ... ... ... Қапшағай су
қоймасының суға толу жылдары бұл көрсеткіштер өте жай ... Үш ... ... дене ... аталық балықтардың дене ұзындығынан 2 см
асып түссе, бес жасында 2,6 см асып түскен. Г.В. ... ... Амур ... бұл ... ... аналығынан өсу қарқыны
бойынша ажыратылмайды.
Ақ амур балығы салыстырмалы түрде ұзақ тіршілік ... ... ... ... Амур ... бұл ... 16 жасқа дейін тіршілік
етеді. Іле бассейнінде және ... ... ... және ... ... ... 12-13 ... даралар жиі ұсталған. Сырдария өзеніндегі
Шардара су қоймасында 12 жастағы ақ амур балығы ... ... ... ... ақ амур балығы кездескен. Жалпы, барлық жерде басым түрде 6-8
жастағы даралар ... Ақ амур ... ... ақ амур ... өзігінен көбейе алатын популяциясы
Сырдария және Іле өзендерінің ... ... 1989 ... ... ... университетімен жасалған экспедицияда Қаратал өзенінің
сағасынан осы ... ... ... ... ақ амур ... ... таралу мүмкіндігін көрсетеді. Ал басқа су қоймаларда бұл балықтың
табиғи көбеюі тіркелмеген. Мүмкін ол Орал ... ... ... амур ... ... жасқа әр түрлі климаттық аймақта әр түрлі
жасында жетеді. Бұл ... ... ... ... жылында жыныстық
жасқа жетсе, Түркменстан су қоймаларында 3-5 жылдық жасында ... ... ... ... ... ... дене ... 45-75 см 5-
10 жасында, жиі 9-10 ... дене ... 70 ... ... ... ... ақ амур балығы кем дегенде 6 жасында жыныстық
жағынан жетіледі. Аталықтары аналықтарынан бір жыл ерте ... ... бұл ... ... 2-3 ... дене ... 63-64 см
және салмағы 2,8 -6,9 киллограммға жеткенде жыныстық жағынан жетілсе, ... 3-4 ... дене ... 67-90 см, ... 5,3-11,5 кг ... жағынан жетіледі. Іле бассейнінде ақ амур ... ... ... екі ... көбейе алатын үйірі қалыптасқан. Төменгі Іле
немесе Балхаш популяциясы бір мәлімет бойынша 3-5 ... дене ... ... ... жыныстық жағынан жетілсе, ал кейбір материалдар ... 4+
- 6+ ... дене ... 55,8 см ... ... ал ... бір жыл ... дене ұзындығы 62,7 см жеткенде ... ... Іле ... ... ақ амур ... ... жетілу
жасы өрістеу қабыршағы бойынша айқын анықталған. Бұл жерде ақ амур балығы
алғаш рет 3-6 жасында дене ... 30-60 см ... ... ... амур ... ... ... көктемдік су тасумен қатарлас
басталады. Сырдарияда наурыз айынан сәуір айына дейін су температурасы 13-
160 С құраса, ... ... ... ... ... созылады. Осы уақыт
аралығында өндіруші балықтардың өрістеу аймағына бірнеше рет көтерілуі
байқалады. Алдымен ... 85-112 см, ... 9,3-18,5 кг ... ірі
особтары өрістеуге шықса, сонан соң салыстырмылы түрде майда формалары
өрістей бастайды [7].
Жоғарғы Іле ... ... ... сәуір айының бірінші
декадасында су температурасы 10-120 С-қа ... ... ... ... ... ... [12]. ... қатысқан өндіруші балықтардың
арасында 5-8 жылдық, дене ұзындығы 40-88 см, ал ... 12 кг ... ... болған. Төменгі Іле популяциясында өндіруші балықтардың
Балхаш көлінен 250 км қашықтыққа жаппай өрістеу ... ... ... ... ... бөлігін (74%) 5+ - 7+ жастағы балықтар құраған.
Бұл жоғарыда қарастырылған екі бассейндегі ақ амур балығының өрістеу
үйірінің жыныстық ... 1/1 ... ... өзеніндегі (2+ -3 +) жас өндіруші балықтардың 71-75 пайызын
аталықтар құраған. Ал ... ... 5 ... ... балықтарда
кездеспеген. Н.И.Фарышев және В.С.Бошуковтың жүргізген санағы бойынша Іле
сағасында орналасқан өрістеу ... ... ... ... ... көп ... ... жылдар арлығында Қапшағай су қоймасында
жүргізілген тәжірибелік аулау бойынша ... ... ... 1,6 : 1
қатынасында, орташа есеппен жалпы бұл уақыт аралығында 1,3 : 1 ... ... ... балықтың табиғи ареалындағы жыныстық қатынастары өзгеріп отырады.
Мысалы: Амур өзенінің бассейнінде аналықтар (60 %) басымдық көрсетсе, ... ... ... аталықтар басым болады (75-80%).
Ақ амур балығы өзендерге өрістен өзен ағысына су ... ... ... миграция жасайтын пелошальді уылдырығын шашады.
Уылдырықтың су ағысы бойымен пассивті миграция жасауы ақ амур және ... ... ... роль ... Су ... ... ... жасайтын уылдырық толығымен дамуына жеткілікті болуы керек.
Мысалы, Амур өзенінде ол 500 ... ... ... ... су ағысының
ұзындығы 100 км-ден кем бомауы тиіс.Іле және ... ... ... екі ағыс бір ... ... ... ... аралды аймақтар қолданылады. Бұл аймақтарда судың тереңдігі 2-3 м
құрайды. ... ... ... ... келеді. Судың ағу жылдамдығы 2
м/сек кем емес.
Сырдария өзенінде бүндай аймақтар Шардара су ... ... ... ... ... өзендерінің түйісу аймақтарында
кездеседі. Іле өзенінің ... ... ... ... Бақанастан өзен
атырауына дейін созылған. Бұл жерлерде уылдырық шашу ... ... ... су ... 17-180 С-қа дейін көтерілуімен, ... ... ... жүреді.Қапшағай су қоймасынан ақ амур
балығының даму барысындағы уылдырығы мен дамуының ерте ... ... ... ... ... ... ағыс ... ағуына
өзендегі су деңгейінің ... оның ... ... ... ... 1,3 ... дейін көтерілуі ... ... ... ... ағуы ... ... екінші жартысында су
температурасы 19-200С-та байқалған. Уылдырық ағысының тәуіліктік ритімі
әлсіз байқалған, уылдырықтың ... ... (71%) ... ... Уылдырықтың
басым бөлігі су түбіне (85,7 %) ... ... ал ... алды ... және су ... таман басым болған. Уылдырықтың ... ... және өзен ... ... ... ақ амур ... өрістеу
аймағы су қоймадан 80 км жоғары орналасқандығы анықталған. Соған ... ... ... ... ... болу керек. Бұндай
жағдайда эмбриондардың біраз бөлігі дамуын толығымен аяқтай алмай, ... ... су ... шөгіп, өліп отырады.
Жоғарғы Іле популяциясының саны салыстырмалы түрде аз болуының бірден-
бір себебі осыған байланысты.
Ақ амур балығының уылдырық шашу ... ... ... ... қайшы келеді. Табиғи ареалында (Қытай өзендері мен Амур бассейні)
бұл балықтың үйлесімді және ... ... ... ... ... ... Янцзы және Амур өзендерінде біреуі үйлесімді және бірыңғай
өрістелетін бұл балықтың екі тобы ... ... ... жыныстық
жетілуінің IV стадиясында, ансихрокдылық пайда болып, уылдырықтың үйлесімді
түрде шашылуына ... ... ... ... ұзақ ... созылуы оның үйлесімді түрде жүруімен
және өндіруші балықтардың әр түрлі уақытта жетілуі мен ... ... ... ... Ақ амур балығының уылдырық шашу ерекшелігі
өзеннің гидрологиялық ... мен ... ... ... Іле ... ақ ... ... жыныс
өнімдерінің әр түрлді өлшемдегі уылдырықтарға қарамастан ... емес ... Н.И. ... және ... 20-25 ... ... ... көрсетеді. Іле бассейніндегі ақ амур балығының пісіп ... түсі ... және ... ... ... ... келеді.
Олардың диаметрі 1,05-1,34 мм, ал суға толған уылдырықтың диаметрі 4-6 ... Бұл ... А.П. ... мен ақ амур балығының табиғи ортасынан
алынған ... 1,0-1,6 және 3,8-6,3 мм ... ... ... ... Іле ақ амурының уылдырығы төменгі Іле ақ ... ... ... ... ... амур ... жеке өнімділігі Қытай және Жапония су қоймаларында
үлкен шамада өзгеріп ... 29дан 960 мың ... ... ... болады. Кейбір зерттеушілердің болжамынша бұл балықтың өнімділігі
2 млн. уылдырыққа дейін жетеді дейді [2]. Янцзы ... амур ... 1000 000 ... ... ... ... ... 7,4 кг.
тартатын, дене ұзындығы 76 см болатын ақ амур ... ... ... Инай ... ... ақ амур ... өнімділігі 29000нан
138000 ға дейін ауытқыса, кей ... ол 430000 ... ... ... ... ... дене ... 66-96 см, салмағы 5,03-16,4 кг
құрайтын 7+ - 15+ жастағы балықтардың ... 237-1687 мың – ... 820 мың ... құрағын. Және ол балықтың жасының ұлғаюына қарай
үлкейіп отырған. Іле және ... ... ақ амур ... ... ... максимальді көрсеткіш 2,5 млн. уылдырыққа дейін
жоғарылаған. Шардара су ... ... ... ақ амур балығының
абсолютты жеке тұқымдылығы 3+ ... 13,6 мың ... ... ... жастағыларда бұл көрсеткіш 2409 мың уылдырықты құраған. Ал ... 2548 мың ... ... ... ... Ақ амур ... шаруашылық маңызы
1.3.1 Ақ амур балығының су қоймаларда биологиялық мелиортор ретінде
атқаратын қызметі
Өсімдік ... ... ... ... тұрғыдан
енгізу бұл балықтардың тек балықшаруашылық маңыздылығымен шектелмейді. ... су ... мен су ... ... ... су өсімдіктерінен
тазартуға пайдалану айтарлықтай пайда әкеледі. ... ... ... бағытта тиімді пайдалану бұл балықтардың су қоймаларда тек қана
өсімдіктермен коректенуіне ... Осы ... ... қоректі
балықтарды пайдалану бізге бір ... су ... ... ... ... тазартса, екіншіжағынан осы табиғи қоректік ресурстарды
пайдаланып, пайдалы өнім ... Бұл ... осы ... ... ... ... және жасанды су қоймаларында жүргізілген. Қазіргі
кезде ақ амур балығы магистральді суландыратын каналдан бастап ... ... ... ... ... суландыратын жүйенің биологиялық
мелиораторы ретінде өзін толығымен ақтады. Бұл ... бір ... ... ... бір ... жоғары сапалы балық өкілін
береді. Сонымен қатар, ақамур балығының жылу электросанцияларының суытқыш
суқоймаларын ... ... ... рөлі ... зор. Ақ ... ... ... жерлердің арамшөптерін жоюға пайдаланады. Ақ амур
балығын ... ... ... ... ал бұл өз ... өнімділігін арттырады.
1.3.2 Ақ амур балығының ағысы аз су қоймаларды өсімдіктен тазартуда
атқаратын рөлі
Энергия көзі ретінде (көмір, тезек, ... ... ... ... ... электр станциялар өздерінің ... ... ... үшін ... ... суқоймалар болады. Бұл
суқоймадағы судың суу дәрежесі, судың циркуляциясы мен құрамына байланысты
болады. ... ... ... температурасы жазда 30С-
тан ал ... ... ... болмауы керек.
Суытқыш су қоймалардың температуралық режимі жылу сүйгіш су
өсімдіктерінің қаптап ... ... ... (қамыс, рдест,т.б.)
Ақ амур балығын Мәскеу облысында орналасқан № 3 ГРЭСтің суытқыш су
қоймасын өсімдіктерден тазарту мақсатында 1960-61 жылы ең ... ... Бұл ... суытқыш суқоймалары 60-90 % -ға дейін
жұмсақ су ... ... ... ... ... Ақ ... ... 450 дана/гек етіп отырғызу бұл суқойманы екі жыл ішінде
суөсімдіктерінен толығымен тазартуға мүмкіндік ... ... ... ... 7 жыл ... байқалмаған. Суытқыш суқоймаларды
өсімдіктен тазартуда бар болғаны 50-100 дана/га мөлшерде тіршілік қабілеті
бар ақ амур ... ... ... ұл ... осы ... елдерде қолданады [1].
Ақ амур балығы гидромелиоративтік жүйе ... ... рет ақ амур ... ... ... өсімдікпенбасуына қарсы
тәжірибе 1958-1961 жылдары Қарақұм каналы жанында өтті [1].
Ақ амур балығының мелиоративтік рөлі Қарақұм каналын суөсімдіктерінен
тазартуда айқын байқалды. ... бұл ... ... өте көп мөлшерде
қапталған Калиф су қоймасынан 10 км төменге созылған бөлігін ... ... ... ... ... ... өте көп уақыт және қаржы
жұмсалатын. Бұл мәселенің шешілуінен каналдың әрі қарай ... ... ... ... еді. ... кезде бұл каналдың
суөсімдіктері ақ амур ... ... ... қабілеті бар үйірімен
жлйылып отыр [21].
1971 жылы ... ... ... ... ... суарғыш
каналдарды өсімдіктен тазарту жұмыстары жүргізілді. Бұл совхозға су Қарақұм
каналында орналасқан Хаузхан суқоймасынан келіп ... [1]. Бұл ... ... 350г ... 155 ақ амур ... ...... канал жүйесінің арнасын шайылудан алдын алудың
биологиялық әдісі.
Дренажды каналдардың арнасын өсімдіктер қаптап өсуіне салыстырмалы
түрде аз тереңдік және ... өте таза ... ... ... ... ... пайдалануда пайда болатын ... тек ... ... ғана ... сонымен қатар канал еңістігінің жылжуы
нәтижесінде пайда болатын лайлану процесі де кедергі ... Бұл ... ... ... байланысты және бір-біріне ықпал етіп отырады. Су
ағысына кедергі ... ... ... жер ... ... ... ... канал арнасының лайлануын тездетіп, қолайсызжағдай
туғызыды. Сондықтан да коллекторлы каналдар механикалық ... ... ... оның жиі ... ... 1955 жылы ... ... станция канал еңістіктерін қамыс бауын пайдаланып бекітуді
ұсынды. Бұл әдіс көп қаржыны ... ... ... ... деп ... сабағы мен тамыры өзен арнасының шайылуына кедергі
келтіретіні белгілі. Коллекторлы ... ... осы ... ... ... ... ... тамыры атқарады.Суару каналдары тәрізді
жағалық өсімдіктердің канал еңістігіне терең таралыпканалдың ... ... ... ... тамыр жүйесінің коллекторлы-
дреножды каналдардың арнасын шайылудан сақтауға тек ... су ... бос ... ... ғана оң ... тигізеді. Ал егер бұл мақсатта
өсімдіктерді жер қазым және ... ... ... ... ... онда ... ... тамыр жүйесі зақымдалады. Бұл екі мәселені
тиімді түрде шешуге ақ амур ... ... ... Ақ амур ... каналдарын өсімдіктерден тазартып су ағысын жақсартса,
екіншіден ... ... еш зиян ... Ақ амур ... бұл ... ... Бұл бағытта алғаш рет 1969 жылы чарджоу ауданында
ұзындығы 19,5 км ... ... ... ... тәжірибе
жүргізілген. 1969-70 жылдары ірі тәжірибелердің бірі ... 40 ... ... ... К-5-3 ... ... Ақ амур ... медико-санитарлық бағытта пайдалану
Қан сорғыш масалар көптеген аймақтарда адамдар мен жануарларға көп
зардап әкеледі. Масалардың ... ... ... ауруын тасымалдайды.
Қансорғыш масалардың көбісі, оның ішінде анофеме және ... ... ... ... ... барлығы (дамуы, кқоректенуі,
тыныс алуы) су асты жұмсақ өсімдіктерімен байланысты. Осы су өсімдіктерінде
олар ... ... ... және ... ... тығылып,
қорғанады [7]. Гамузия және тағы басқа майда балықтар маса дернәсілдерін
суөсімдіктерінің салыстырмалы ... ... ғана ... ... ... масаларды жоймайды. Ал бұл жерлерді
ересек масалар жұмыртқа салу үшін пайдаланады [4].
Сондықтан да ... көп ... ... су асты ... ... ... тәуелді болады.
Қарақұм каналының салынуы және құрғап қалған ... ... ... ... бойында пайда болған суқоймаларда қан сорғыш масалардың
жаппай дамуына әкеледі. НәтижесіндеТүркменстан астанасы ашхабат қаласында
қансорғыш масалар ... бола ... ... ... жанында орналасқан
2000 га ауданды алып жатқан Спорттық және Куртликск су қоймаларының түбі
толығымен ... су ... ... Шөп ... 1 м2 ... бұрын
бұл жерде кездеспеген анофемс пульхерримус безгек масасының 94 дернәсілі
кездескен. 1969 жылы ... осы ... 5 ... ... ішінде адамға 51 маса
шабуыл жасаған. Оның 80 %- і безгек масалары болып шыққан. 1970 жылы ... ақ амур ... өте көп ... ... ... ... ... Қарақұм канадынан ақ амур балығы келіп отырған. Келесі
жылы суқоймалардың шөппен қапталуы толығымен тоқтап, нәтижесінде қан ... саны ... ... жер ... оның ... күрт
төмендеген. Осылайша ақ амур балығын әр түрлі қауіпті ауру тарататын қан
сорғыш ... жою үшін ... ... ... ... ... отырып, ақ амур балығының
медико-санитарлық қызметін байқау қиын ... ... ... МЕН ... ... ... ... ретінде 2011 жылдың жаз және күз ... ... ... ... ... шашу – шабақ ... ... ақ амур ... бір және үш ... ... 50
дана көлемінде алынды. Шабақтар 4% – формалинде фиксирленді. ... ... ... және ... ... жағдайында балықтардың морфологиялық анализі жүргізілді, өлшеу
жұмыстары штангенциркульмен, ал ... ... ... ... қатар, жаздық және күздік өндірістік практика барысында ... ... шашу – ... ... ... жүргізілетін өсімдік
қоректі балықтарды жасанды ұрықтандыру процестерімен: ... ... ... уылдырық инкубациясымен, уылдырықты инкубациялайтын
аппараттардың түрлері мен олардың жұмыс істеу принципімен, тоғандардың
категорияларымен, тоғандағы ... ... ... ... ... ... ... транспорттау жұмыстарымен жақын
таныстым.
2.2. Балықтардың морфологиялық анализі
Балықтарға морфологиялық талдау ... И.Ф. ... ... жүргізілді [26]. Балықтардың морфологиялық талдауы ... ... ... ... жетілдірлген. Бұл зерттелетін
объектінің спецификасымен ... Ақ амур ... ... ... ...... толық салмағы,
q – дене құрылысының ішкі құрылысының салмағы,
L – балықтың ... ... ... ...... ... қанатына дейінгі ұзындығы,
H – ең қалың жері
h – ең жіңішке жері
AD – басына арқа ... ... ... – арқа ... ... қанатына дейінгі ұзындық
PV – кеуде қанатынан, құрсақ қанатына дейінгі ұзындық
VA – құрсақ қанатына аноль қанатына дейінгі ...... ...... диаметрі
ро – көзінің шетінен желбезекке дейінгі ұзындық
D – арқа ... ... ...... ... ... саны
Р – кеуде қанатының сәулелер саны
V – құрсақ қанатының сәулелер саны
lm – жақ ұзындығы
Dl – арқа қанатының ұзындығы
Dh – арқа ... ...... қанатының ұзындығы
Ah – аналь қанатаның биіктігі
Pl – кеуде қанатының ұзындығы
Vl – құрсақ қанатының ұзындығы
ll – ... ... ... ... сызығының
вер.vet – бүйір сызығының жоғары жағындағы қабыршақ саны
ниж. vet – бүйір сызығының төменгі жағындағы қабыршақ саны
Осы балықтың ... ала ...... ...... көрсеткіштерін
М – орташа ауытқуы
m – орта қателігі
станд. өткл. – стандартты ...... ... ... ... ... 43-балықтың орташа салмағын және орташа ұзындығын білу үшін
орташасын есептеп шығарды, биологиялық анализ жасадық. ... мен ... ақ ... ... да бір айлық шабақтардың максимум, минимум, орташа салмағы мен
ұзындығын анықтап, Excel бағдарламасы арқылы шығарылған.
3 ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... ... және ... сипттамасы
Қапшағай уылдырық алу және шабақ өсіру шаруашылығы 1973жылдан бастап
жұмыс істеп келеді. Бұл шаруашылықтың ашылуы Қапшағай жасанды су ... ... ... суқоймасының сол жақ жағалауында орналасқан (сурет 2), Бұл
шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... Алматы
қаласынан 85 шақырым жерде орналасқан. Көлемі 72 га шаршы ... алып ... 2 - ... ... ... ... ... жоба бойынша Қапшағай уылдырық шашу – шабақ өсіру
шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... жалпы ауданы 700 га болатын тоғандардың ... ... ... ... ... ... ... карантин және арнайы
тоғандар) жобалары да қарастырылған. Жоба ... ... ... ету ... ... су ... ағып шаруашылықтың
тоғандарын қамтамасыз етуі керек еді, алайда, ... ... ... деңгейге жетпегендіктен су шаруашылыққа өзігімен аққан жоқ.
Салынған шаруашылықтың деңгейі Қапшағай ... ... ... ... қалды.
Шаруашылықтағы алғашқы жұмыс істеудің кезеңдерінде тоғандарға қайта
салынған насостық станцияның көмегімен су жіберіліп ... ... ... ... ... ... Онда екі инкубациялық цех салынды,
олардың жалпы ... ... 100 млн. ... өсіру болды. Шаруашылықта
тұқы балықтары мен өсімдік қоректі ... ...... қалыптастыру бойынша жоспарланған жұмыстар жүргізілді. Болашақта
бұл шаруашылықтың құрылымын өзгерте ... ... ... ... берілу көзделген болатын, алайда, Қапшағайдағы су деңгейінің одан
ары төмендеуі және су деңгейінің маусымдық ауытқулары салынған ... ... су ... ... ... ... ... сумен жабдықтаушы болып негізінен
Лавар өзені болып табылады (сур.3). Бұл су ... ... ... ... ... ... тек 30 % ғана сумен жабдықтап отыр. Қазіргі кезде
шаруашылық балық питомнигі режимінде жұмыс жасайды. Жыл ... ... тұқы және ... ... ... ... толтырады.
Сурет 3 – Қапшағай шаруашылығын сумен қамтамасыз ететін
Лавар өзені
Шаруашылықта аталық және ... ... ... ... ... ... да бар. Осы ... негізгі мақсаты: Қапшағай су
қоймасын бағалы балық шабақтарымен қамтамасыз ету. Бұл ... ... ... ... ... жүргізіліп, жыл сайын 6 млн.
дана тұқы, ақ дөңмаңдай және сұр дөңмаңдай шабақтары Қапшағай ... ... Бұл ... ... данасы тұқылар, ал 2,5млн-ны
өсімдіктекті балықтар. Тұқымдық шабақтардың стандарттық массасы 25-30 ... ... шашу – ... ... ... ... өндірістік
процестердің көрінісі 1 суретте көрсетілген.
Шаруашылықта тоғандардың келесі категориялары кездеседі:
Бас ... – суды ... оны ары ... ... тоғандардың
жүйелеріне беруге арналған. Бас тоғанның орналасуы, ондағы су горизонты
барлық басқа өндіруші тоғандардан ... ... етіп ... ... жүзбе заттар көп болса, онда бас тоған тұндырма ... ... Егер оны ... ... ету үшін қолданбаса онда оны жайылымдық
тоған ретінде қолданады. Шаруашылықта бас тоған ... ... және ... ... ... ... онда тұндырма тоғандары жасайды, онда су
тұнады, жылынады одан кейін өндіруші тоғандарға жіберіледі (сур.4).
Сурет 4 – ... ... бас ... шашу ... (нерестовые пруды) – балықтардың көбеюіне
арналған тоғандар, бұл ... ... ... балықтар уылдырығын
шашады, уылдырықтары инкубацияланады және ... ... ... осы ... ... (сур. 5). ... оптимальді ауданы: 0,1 га,
орташа ... – 60 см, ... ... - 1,0 м, таяз жері
тоғанның 70 пайызын ... және оның ... 30-50 ... тең болады.
Уылдырық шашу тоғанының түбі жұмсақ өсімдік ... ... ... ... ... ... балықтар үшін керек ... ... ... ... ... уылдырықтары бірден өсімдіктерге
жабысып, судың баяу ағысымен шайылып, инкубацияланады. Әр тоған 5 ... ... және суы ... ... шашу ... құрғақ,
ойық жерлерге, өнімділігі жоғары топырақты жерде орналасуы керек. Тоған
жолдардан қашықта болуы ... Бұл ... жиі ... және шабақ
тоғандарына жақын орналастырады [18].
Сурет 5 – Қапшағай шаруашылығының уыдырық шашу, дернәсіл өсіру тоғаны
Шабақ өсіру тоғандары ... ...... ... ... 25-30 ... ... аралығында өсіруге арналған. Бұл ... шашу ... ... дернәсілдерді отырғызады.Олардың жасы 6-
10 тәуілікке тең болуы керек. Шабақ өсіру тоғандарның аудандары 0,2-1,0 ... ... 0,8-1,0 м. Бір ... ... ... және суын ... 12 ... артық не кем болмауы керек. Оларды өнімділігі жоғары
топырақтарға оранластыру керек. Кей кезде бұл ... ... ... ... ... ... Көптеген балық ... ... ... ... ... дернәсілдерді бірден шабақ
өсіру тоғандарына отырғызады.
Биылғы жазғы шабақтарды өсіру ... ...... ... ... ... Бұл тоғандарда шабақтар 25-30
грамға дейін өседі. Бұл тоғандардың ауданы 10-15 га, ... ... ... ... ... ... ... 10-15 тәуілік, ал суын түсіру ұзақтығы
3-5 ... тең. ... үш ... ... ... ... ... өсіру
тоғандары бірінші және екінші реттегі тоғандарға бөлінеді. Екінші ... ... ... екі ... ... өсіруге арналған.
3.2. Ақ амур балықтарын зауыттық жолмен өсіріп-көбейту технологиясы
Капшағай уылдырық шашу - шабақ өсіру ... бұл ... ... 1963 жылдан бастап өсіріліп келеді. Шаруашылықта балықтарды
қолдан өсіру жұмыстарын арнайы ... ... ... ... (сур. ... ... өнімділігі жоғары сапалы, өсіруге жарамды ұрпақ беруі
тиіс. Ол үшін өндіруші балықтарға ерекше жағдай жасау керек (сур. ... ... ... ... бір ... ... әр түрлі жастағы
балықтарды бірге өсірмейді, өйткені ол ... ... көп ... ... балықтардың өсуін нашарлатады. Капшағай уылдырық шашу - шабақ өсіру
шаруашылығында ең жақсы ... ... ... балықтардың жасы 6+ 8 +
құрайды. Аналық үйірде сұрыптау ... ... ... ... ... жетілген өндірушілерде жүргізіледі.
Сурет 6 - Қапшағай шаруашылығындағы инкубациялық цехтың сыртқы
көрінісі
Сурет 7 - Ақ амур балығыынң аналық дарасы
Капшағай уылдырық шашу - ... ... ... ... ... тәрізді жыныстық өнім алу үшін ... ... Бұл ... шаруашылығында өсімдік қоректі балықтардан ұрпақ
алу ... су ... ... 19-200 С –қа ... ... ... IV ... жеткен аналықтарға ғана гонадотропинді егу
нәтиже береді. Ұрпақ алу процесін аз күннің ... ... ... ... ... өндіруші гипофиз иньекциясынан кейін ұзақ ... ... ... ... ... жетілуі үшін қолайлы газдық режим 4 мг/л және ... 19-200 ... ... ... ... ... мөлшері 2 мг/л
төмендесе аналықтар жетілмейді. Аналықтардыңжетілмеуіне температураның ... кері ... ... Ақ амур ... үшін ең ... су ... 160 С. ... иньекцияены екі рет салады. Алдын ала салынған
иньекция ядроның поляризациясын қамтамасыз етіп ... ... ... ... үшін ... ... ... жайын, мөңке
балықтарының гипофизіпадаланылады.
Капшағай уылдырық шашу - ... ... ... балықтардан
уылдырық пен шәуетті алып араластыру тәсілімен қолдан ... ... ... ... дейін, «Амур» аппаратында ұстайды.
Иньекцияға гипофиздің мөлшерін салынатын аналықтың дене ... ... ... ... ... ... ... әрбір киллограмм
массасына 3-5 миллиграмм гипофиз иньекциясы егіледі. Аталықтарға 0,8 -1,2
мг/кг гипофиз иньекциясы егіледі. ... ... ... соң ... ... жетілуі 20-220 С-та 10-12 сағатқа созылады. ... ... ... жеке ыдысқа салынады. Уылдырықты алғанға дейін
аталық жыныс өнімі, сперма алдын ала ... ... ... Шәуетті
салқын жерде мұзды пайдаланып сақтағанда 12 сағатқа ... ... ... ... тоған шаруашылығда қолдан ұрықтандыру процесі
құрғақ әдіспен жүреді. Бір литр уылдырыққа үш ... ... ... ... ... ... құстың қаурсынымен араластырып отырып,
қолдан ұрықтандырады. Осыдан кейін уылдырық үстіне 100-150 мл су құйып,1-2
минут ... ... ... ... ұрықтану процесі
жүреді.Сонан соң уылдырықты шырыштан және қаннан тазарту үшін ... ... ... ... ... ... 1 литр су көлеміне 5-7 мың уылдырық есебімен салады.Инкубация
кезінде негізгі ... ... ... және ... режимі
жатады.Уылдырықты аппаратқа салғаннан кейін ондағы су ағысының жылдамдығын
4-8 л/сдеңгейінде ... ... ... 22-250С ... ... ... 23-30 ... созылады. Су темературасы 27-
290С қа көтерілуі инкубациалық кезеңін 17-19 ... ... ... ... ... 1-3 ... ... Капшағай уылдырық
шашу - шабақ өсіру ... ... ... дернәсіл
тоғандарында ұстамай, бірден жайылым тоғандарына жібереді. Өсімдік қоректі
балықтарды зауыттық әдіспен ... бір ... ... балықтардың
көп шығынға ұшырауы болып табылады. Оған себеп аулау кезінде және ... алу ... ... ... ... дене ... алуына
байланысты. Сонымен қатар, уылдырық беруге дайын емес балықтарға тым ерте
гипофиз иньекциясын егу себеп ... ... ақ амур ... ... ... әдіс ... және ... үнемі бақылап отырғанға өте ыңғайлы және лотокта және
бассейндерде жүзеге асырады.
Ақ амур балықтарының дернәсілдерін өсіруде “Амур” ... ... 5). ... ... ... ... ... ауысуы мен
қоректердің қалдықтары үлкен әсер етеді. Оларды ... ... ... ... ... режимі қалыпты болу үшін судың ағысы болуы тиіс. ... су ... ... Су ... 20-250С болса,
өсіру ұзақтығы 13-15 тәулікке созылады, ал судың температурасы ... онда ... ... 12-10 ... ... Шаруашылықтағы амур
дернәсілдерінің стандартты салмағы 20-30 мг, дернәсілдерді бассейндерге
отырғызу тығыздығы 150-200 ... ... 70 % ... ... тұқы ... ... ... фактор ретінде толық қанды
қорекпен қамтамасыз ету болып табылады. Ол үшін тірі ... ... ... ... жасанды өсіру әдістері арқылы болады.
Амур аппараты тұқытәрізді балықтардың уылдырығын инкубациялауға
арналған (сур. 6). ... 1 ... 5-7 мың ... есебінен уылдырық
салынады, Уылдырық салынғаннан кейін су ... 4-8 л/ мин ... ... ... ... және оттегі 4 мг/л төмен емес мөлшері
оптимальды болып саналады. Осы температуралық ... ... ... ... ... Су ... 27-29ОС-қа көтерілгенде инкубация
уақыты 17-19 сағатқа қысқарады. Дернәсілдердің уылдырықтан шығуы ... ... ... ... ... ... өсіру тоғандарында шабақтарды
өсіру технологиясы келесі процестерді қамтиды: тоғандарды сумен толтыру,
шабақтарды ... ... ... аулау. Шабақ өсіру тоғандарында
шабақтарды өсірудің негізгі міндеттері-белгілі бір ... ... алу. ... ... ... ... биылғы шабақтардың
орта массасы 25-30 г, қоңдылығы 2,7-2,9 ... тиіс /1/. ... ... ... орта жағдайы және биотехникалық нормативтері:
Су температурасы 0С ... ... ... ... мг/л. ... ... ... ... мг/л. ... ... % ... мг салмақтан ... ден 20-25 мг ... ... ... ... ... ... массасы % ... ... ... ... ... ... соңғы салмағы, мг ... 8 - ... ... ... тоғандарын дайындау, отырғызу материалдарын өсіру
процессінде үлкен маңызы бар. Көктемде тоғанды тазалап ... ... ... Тоғанды сумен толтыру алдында 15-20 ... әк ... Тұқы ... ... ... 5-7 ... ... толтырады. Өсіру тоғандарына дернәсілдерді отырғызу тығыздығы өсіру
технологиясына, балық өсіру зонасына байланысты болады. Басты мәселе ... ... ... ... ... ... Вегетациялық
кезеңінің басында шабақтарға ауыстырылмайтын витаминдер керек. Сол ... ... ... ... ... Тұқы ... ... 0,8-1,0
г, ал су температурасы ... ... ... ... ... қоректі күніне 1 рет береді, сосын температураның көтерілуіне
байланысты 2 ... кем ... ... ... бер ... ... ... дұрыс. Олардың толығымен желінуін қамтамасыз ету керек. Ол
үшін қорек салынғаннан кейін 2-3 ... ... соң, ... ... ... 10-15 тәулік бойы тұқының ... ... ... ... ... оларға бақылау аулау жүргізіліп отырады.
Толық мәлімет алу үшін тоғанның әр бір ... 200-300 дана ... ... ... ... ... ... жағдайын, ауруын,
қоректенуін қарастырады. Бақылау шабақтардан алынған мәліметтерді балық
шаруашылығының алдына қойған ... ... Егер ... ... болса, оны анықтайды. Егер жоспардан асып кетсе олда шаруашылық ... ... ... ... кезінде шабақтардың тек қана ... ... ... ... ... жақсы қоңдылығының да маңызы зор. Қоңдылық- балықтың
денесінде белок пен майдың болуы. Өсірілген шабақтардың ... ... ... ... ... ... ... Ол мына жолмен
анықталады:
Ky=M*100/ l3 ... ... ... ... ... 3- ... ... см.
Балықтардың қоңдылығын екі рет анықтайдыі. Бірінші рет тамыз ... ... ... ... тең болуы тиіс. Екінші рет шабақтарды ... салу ... ... ... ... ... балықтарды күзде
аулайды. Отырғызатын балықтарды тасымалдау үшін ... ... ... асырады. Аулау және ... ... ... ... ... ақ амур шабақтарын қыстату. Қыстату-балық шаруашылықтағы
күрделі жұмыстардың бірі. ... ... ... және ... ... ... /1/. Бір ... шабақтарды қыстату - арнайы
қыстату тоғандарында немесе ... ... ... ... ... өсіруді жайылым тоғандарында жүргізуге болады. Қыстату
тоғанды көктем шыққан сәттен бастап ... ... ... ... ... ... Органикалық қалдықтар толығымен ыдырауы керек. Тоғанды
дезинфицирлеу үшін қайналмаған әкпен өңдейді. Бір жылдық ... ... ... балықтарды әртүрлі тоғандарда жүргізеді. Балықтардың
ауруларының алдын алу үшін ... ... ... ... ... орналасу аймағына байланысты, тұқы балығының
шабақтарын ... ... ... ... ... 1).
Кесте 2 - Қыстату тоғанына ақ амур шабақтарын отырғызу тығыздығы
|Көрсеткішетер ... ... |
| |I |II |III |IV |V |VI |VII ... салмағы,г |25 |25 |25 |27 |27 |30 |30 ... ... |500 |550 |600 |650 |700 |750 |800 ... т/га |12,5 |13,8 |16,2 |19,5 |21 |22,5 |24 ... ... % |70 |75 |75 |80 |80 |85 |85 ... ... жақсы шабақтарды алу үшін, тоғандағы гидрологиялық
және гидрохимиялық жағдайын бір ... ... ... ... ... 5-8 мг/л. Егер осы нормадан 4 мл/г төмен ... ... ... ... Су ... ... астында орналастыратын трубалар
арқылы жүргізу өте тиімді.
Ол судың газды режимін және тоғандағы ... ауа ... ... ... ... шабақтарына әсер ететін негізгі фактордың бірі,
температуралық режим. Тоғандағы ... ... ... 10С.
Бірақ, тұқы 0,2-0,10С температураға шыдайды.
Қыстату тоғанына отырғызғаннан кейін, тоғандағы ... ... ету, ... ... керек. Су температурасын әр күн сайын тексеріп
отыру керек. Судағы еріген оттегінің құрамын 5-10 ... ... ... ... балықтардың мінез құлқын күн сайын тексереді. ... ... ... ... ... ... ... алдында 2-3
апта бұрын садоктарды алып, ондағы өлген балықтарды тазалау керек. ... ... ... ... ... болады.
Шабақтарды қыстату үшін, тіршілік ету орта жағдайының абиотикалық
факторларын қадағалау керек. Күн ... су ... ... ... ... ... ... Бассейндерден өлген балықтарды тазалайды.
Қыстату кезінде ихтиопотологиялық бақылау ... ... ... ... анализ жүргізеді.
3.3 Ақ амурдың тауарлы балықтарын өсіру технологиясы.
Екі жылдық балықтарды өсіру.
Жайылым тоғандарына балықтарды ерте көктемде жібереді. Шелек жайылым
тоғандарына ақ амур ... ... ... ... ... ... дайындайды. Ол үшін ... және ... Бір ... ... ... ... шаруашылық нормативтеріне, тауарлы балықтардың орта салмағына
байланысты. Екі жастағы ... ... ... шаруашылық зонасына
байланысты 350-500 г дейін ауытқиды. Отырғызу тығыздығы балықтың тоған
ауданы бірлігіне ... тең ... ... ... балық алу үшін тоғанды
өңдеу және балықтарды қоректендіру шараларын жасау ... Тұқы ... ... ... ... нормативтері 800-1400 кг/га
ауытқиды. Жайылым тоғандарында екі жастағы тұқылар бентосты организмдермен,
негізгі түрі ... ... ... ... өсуін айына 2-3 рет бақылау аулау
жүргізу арқылы білуге болады. Судың тұнық кезінде судан ... ... ... ... ... балықты тексереді, салмағын
анықтайды және ... ... ... анықтайды. Жайылым
тоғандарынан балықтарды ... ... ... ... Жайылым
тоғандарынан ауланған барлық балықтарды өлшейді, ... ... орта ... ... ... ... пайызынан балық шығынын ... ... ... балықтарды тоғанда салмағы жеткенге дейін күтіп -
бағады.
Тауарлы балықтарды аулаумен толық жүйелі шаруашылықтың жұмысы ... 9 - Ақ ... ... балықтары
3.4 Ақ амурдың морфобиологиялық сипаттамасы
Ақ амурдың шаруашылықта ауланған шабақтарының морфобиологиялық
сипаттамасы 2 кестеде көрсетілген.
Кесте 3 – Ақ амур ... ... ... реттік саны |L, мм |l, мм |Q, г |q, г |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 |74 |59 |7 |5 |
|2 |94 |71 |7,1 |5,1 |
|3 |95 |76 |7,3 |5,8 |
|4 |104 |80 |10 |6,9 |
|5 |109 |84 |10 |7 |
|6 |109 |86 |13 |8 |
|7 |115 |94 |13,6 |8 |
|8 |123 |98 |14 |9 |
|9 |126 |103 |16 |11 ... |126 |106 |16,5 |13 ... |126 |108 |18,4 |13 ... |126 |108 |18,6 |14 ... |130 |109 |18,9 |15 ... |132 |109 |19,4 |15 ... |133 |109 |21,2 |15 ... |135 |110 |21,6 |16 ... |136 |111 |21,8 |17 ... |136 |111 |22,4 |18 ... |137 |111 |23,8 |19 ... |137 |112 |24 |19 ... |138 |112 |25 |21 ... |138 |114 |25,2 |21 ... |140 |114 |27 |21 ... |140 |115 |27,3 |21 ... |141 |115 |27,5 |22 |
3 ... ... |2 |3 |4 | ... |141 |115 |27,9 |22 ... |142 |115 |27,9 |23 ... |142 |115 |28 |23,1 ... |142 |116 |28,2 |24 ... |144 |118 |28,7 |24 ... |144 |118 |30,2 |24 ... |145 |119 |30,6 |25 ... |145 |120 |32,2 |25,7 ... |148 |120 |32,5 |28 ... |150 |120 |32,8 |28 ... |152 |120 |33 |28 ... |155 |123 |34,3 |29 ... |156 |124 |35,2 |31 ... |157 |130 |38,8 |35 ... |158 |130 |42 |37 ... |167 |134 |43,2 |38 ... |168 |135 |46,9 |42 ... |178 |138 |48,7 |44 ... |180 |145 |49,1 |45 ... |185 |150 |64,4 |59 ... |187 |152 |65,1 |60 ... |188 |154 |67,7 |61 ... |190 |155 |71,9 |65 ... |190 |157 |77,4 |71 ... |190 |160 |78,6 |73 ... |207 |168 |91,9 |85 ... |215 |175 |92 |87 ... |260 |179 |98,7 |93 ... |74 |59 |7 |5 ... |260 |179 |98,7 |93 ... ... көрсеткіші |147,7 |119,4 |34,6 |29,7 ... ... σ|32,58 |25,10 |22,97 |22,38 ... |22,07 |21,02 |66,36 |75,27 ... | | | | ... | | | | ... ауытқуы |23,69 |18,15 |17,28 |16,99 ... ... |4,46 |3,44 |3,15 |3,07 ... қатесі | | | | |
3 ... ... ... ... ақ ... 54 данасы алынды. Балықтардың жасы бірдей ... ... ... бір – ... біраз ауытқушылықты көрсетті (L=74-260 мм), ал
дене салмағы Q=7 г-нан -98,7 г аралығында ... ... ... біз ... ең үлкен дене ұзындығы көрсеткіші бойынша (L) оларды өлшемдік
кластарға бөлдік. Төмендегі гистограмма суретіне сәйкес (сур. 10) ақ ... ... ең көп ... (40,7 % ) ... ... тобы ... мм аралығындағы балықтар екенін көруге болады.
Сурет 10 – Ақ амур ... дене ... ... ... ... аз ... мөлшерде кездескен (1,9 %) ... ... 212-236 мм және 237-260 мм ... ... Өлшемдік класы 74-
96 болатын минимальді дене ұзындығы ... ... ... ... ... сурет – гистограммада балықтардың дене салмағы бойынша кластарға
бөлінуі көрсетілген. ... ... ... ең көп ... кездесетін балықтардың дене салмағының класы 18-30 г аралығында
жатыр (37,5 пайызды құрайды), ал ең аз кездескен (1,9 %) ... клас ... г ... дене ... ... ... ... біздің
зерттеуге алынған шабақтардың 37,5 пайызының салмағы 30 г-ға дейін болып,
нормативтік көрсеткіштерген жақын болғандығын ... ... амур ... ... ... ... – 25-30 г
аралығында болуы тиіс), ... дене ... – 120-142 мм ... ... – Ақ ... ... дене ... бойынша кластарға бөлінуі
3 кестеде шаруашылықта зерттелген ақ амур шабақтарының ... ... ... ... мәліметтеріне сүйенсек, шаруашылықтағы шабақтардың орташа
қоңдылығы Фультон бойынша 1,8, ал ... ... 1,5 ... Бұл ... ... түрде нормативтік көрсеткіштерден біршама
төмен екендігін көрсетеді. Ақ амур шабақтарының қоңдылық коэффициенттері VI
балық өсіру аймағы ... ... ... ... ... қабылданған
нормативтік көрсеткіштері 2,5-2,7 ... ... ... ... арық, бірақ дене ұзындығы жоғары болды. Бұл жағдайды тоғандағы
шабақ өсіру ... ... ... ... ... ... ... болады.
Кесте 4 - зерттелген ақ амур шабақтарының ... ... ... өңдеу нәтижелері |
| ... |М±m |σ |CV,% ... ... ... |0,28 |15,48 ... ... ... |0,27 |18,35 ... ... ... ... ... ... ... алу –
шабақ өсіру шаруашылығы қазіргі кезде өсімдік ... ... ... ақ ... және ақ ... және ... ... өсіреді. Алынған
дернәсілдерді арнайы тоғандарда ... – бағу ... ... ... ... қорын көбейті мақсатында суқоймаға жібереді.
Ақ амур балығы – тез өсетін, ... ... ... болғандықтан,
шаруашылықта оны өсіру биотехникасы қазіргі таңда өте жақсы ... ... шашу – ... ... ... бұл ... гипофиз егу
арқылы уылдырығын алып, «Амур» аппаратында ... ... ... қоректік базаның негізінде өсіріп, ал шабақтарға
жасанды қорегін беріп отырады.
Зерттелген ақ ... ... ... ... ...... әр түрлі болып келді. Бұл фактіні олардың өсуі ... ... ... болмауымен түсіндіреміз. Шабақтардың дене
ұзындығы 120-140 мм аралығында, ал ... дене ... 18-30 г ... ... ... ... Фультон және Кларк бойынша
төмен көрсеткіштерді көрсетті: олар, сәйкесінше: 1,8 және 1,5. Бұл ... ... ... ... ... біршама
төмен екендігін көрсетеді. ... ... ... ... дене
ұзындығы жоғары болды. Бұл ... ... ... өсіру кезеңінде
балықтарға жеткілікті мөлшерде қоректік базаның ... ... ... ... Г.В. Рыбы ... М.,1965.- С.23-35; 45-56;58-67.
2.Рыбы Казахстана: в 5-ти т. /Митрофанов В.П., Дукрвец Г.М., Песериди
Н.Е.. и др. Алма ата; ... ... ... З. К. К ... об избирательности в питании белого амура.
Разведение и выращивание растительноядных рыб в прудах //Тр. ... ... ... П.С., ... Л.И. Рыбы фитофаги в экосистеме водохранилищ. –
Киев: Науково думка,1985.-С.48-52.
5.Веригин Б.В., ... И.Т. ... рыбы в ... и ... ... акклиматизации). ВИИ озерного и
речного рыбного хозяйства. ... ... Л, 1989.- С. ... ... ... рыб в водоемах СССР. Изд-
во.Штиинца,1972,-С.139-140.
7.Растительноядные рыбы. М: Пищ.пром.1976.-С.115-125.
8.Виноградов В.К., Золотова З.К.Влияние белого амура на экосистем.//
Рыбоводство и ... - № ... В.К. ... ... рыб в ... и ... ... А.Т., Хрисиенко К.С., Сворцова Л.П., Кеслянкова Т.А.
Поликультура ... рыб и ... как ... повышения
продуктивности прудов // Поликультура и новые ... ... Б.В. ... ... по акклиматизации дальневосточных
растительноядных рыб и ... по их ... ... и изучению в
новых районах. // Вопросы ихтиологии.1961. Т.1. Вып.4.(21).-С.641-645.
13. ... Т.В. Рыбы ... ... Горбач Э.И. Плодовитость белого ... ... ... ... // ... ... №4. –С ... В.Е., Баекешов А.Ц., Глуховцев И.В. и др. Характеристика
самовоспроизводящихся стад белого амура и ... ... ... ... // Гос ... Ю.А. ... прудовое рыбоводство. -М:
Агропромиздат, 1991.-С.148-152.
17. Бобров Ю.П. Выращивания ... ... в ... с другими
рыбами в прудах и выращивания растительноядных рыб в ... // ... ... В.К., ... Я.В., ... А.С. Об ... ... амуром при выращивание в прудах совместно с карпом. //
Тр. ВНИИПРХ.Том. ХIV.М.1982.-С.41-49.
19.Кончец ... рыбы как ... ... ... ... ... растительноядных рыб в реконструкции промысловой
ихтиофауну и биологической мелиорации водоемов. // ... ... ... ... Д.С., ... Р.Е. Использование белого амура
(Ctenopharangodon iddela) в ... с ... ... ... ... ... Елеонский А.Н.Прудовое рыбоводство. М.,1946.-С.325.
23. Алиев Д.С.1965.Рыбы-мелиораторы водоемов.// Природа, 8.
24. Ариенкова Р.Л.1968.Использование подводной растительности ... ... ... ... Анн. ... ... ... мол. уч.
УкрНИИРХ, изд-во. Уражай, К.
25.Брюков И.Н., Чеснокова Т.В. Опыт выращивания растительноядные рыб на
рисовых полях. // Рыбное хоз-во, 3. ... ... Б.В. ... ... ... ... электростанций и их рыбохозйяственного использование. В ... ... ... ... рыб в вод СССР, Изд-во АН ТССР,
Ашхабад, ... В.К. ... ... ... ... и
выращивания растительноядные рыб. В сб: ... ... ... М., ... П.С. О перспективах вселения растительноядных рыб ... ... ... VII ... ... ... по примен. соглаш. о
рыболов-ве в вод. Дуная. Изд-во. Наукова думка, К. 1986.
29. Вовк П.С. Биологической ... с ... ... Тез. ... ... кан. И биол.помехи в их ... ... ... К. ... З.К. Влиание белого амура на динамику ... ... ... В сб: ... раб. ... 2, Пруд. рыб-во. М., 1989.
31.Золотова З.К., Хромов Л. О мелиоративной роли ... ... и ... №4, 1990.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Амур жалған теңге – балығының (Abbottina rivularis) морфобиологиясы27 бет
Қазақстанда балықтарды жерсіндіру27 бет
Қара қарағайлы қаяс зиянкесінің Cемей орманында таралуы және оның морфологиялық ерекшелігі8 бет
Қарақұмық селекциясы13 бет
Өзен абботинасы45 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
«Тан» сериясы сусындарының микрофлорасына морфо-биохимиялық сипаттама беру36 бет
Адам денесінің морфологиялық белгілері. Пропорциясы, дене бітімі, келбеті3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь