Жанұя жайындағы бала дамуының теориялық негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

І.Негізгі бөлім
Жанұя жайындағы бала дамуының теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Бала психикасының дамуындағы жанұяның рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Бала психикасының дамуындағы мінезін қалыптастыруда
жанұяның ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

II Тарау
2.1 Мектеп жасын дейінгі балалардың мінез ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Бала мінез. құлқына ықпал ететін негізгі мотивтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Отбасында бала мінез . құлқында кездесетін дағдарыстар ... ... ... ... ... ... .
2.4 Баланың мінез . құлқын тәрбиелеудің жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.5 Ересек пен қарым . қатынас жеткіліксіздігінің баланың қалыптасыуына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ІII. Тарау
3.1.Отбасылық тәрбие, оның тарихи негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.2. Отбасында балалардың тәрбиелеудің педагогикалық негіздері ... ... ... ... .
3.3. Мектеп жасындағы балалардың отбасындағы тәрбие ерекшеліктері ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Тақырыптың көкейтестілігі.
Бұл жұмыссыз бүгінгі тандағы өзекті, әзірше елімізде толығымен шешілмеген мәселелердің бірі - отбасынан тыс жағдайда Тәрбиелеген баланың даму ерекшеліктерін зерттеуге арналады.
Баланың жанұядан тыс тәрбиеленуі жағымсыз құбылыс. Әрине, әр түрлі қайғылы жағдайлардың нәтижесінде бала өзіне ең жақын адамдары ата - аналарынан аиырылуы мүмкін, бұндайда туған - туыстары немесе мемлекет оны өз қамқорына алады.
Жанұялық әлем баланың қоршаған ортаны қабылдау негізін құрайды. Сондықтан, баланың психикалық дамуы ата- анадан берілер тәрбиеге байланысты. Баланың өзін қоршаған адамдарымен қарым - қатынасы (ата - анасымен, құрбы - құрдастарымен) дамудың мәнді бөлігін алатындығы туралы Л.И. Божович, А.А.Бодалев, М.И. Лисина, С.В. Мухина т.б. еңбектерінде көрініс тапқан.
Осы себептен соңғы 15-20 жылда дүние жүзіндегі психологтардың алдына тұрған мәселе - жабық түрдегі балалар мекемесіндегі тәрбие ісін жетілдіру болып отыр. Алғашында Польшада, Чехославакияда, Венгрияда қазіргі күні Қазақстанда "жанұялық" балалар үйі жұмыстары қарқынды алға басуда. Бұл орайда С.А.Назарбаеваның құрған "Бөбек" корының белсенді ролі атқарады.
1. Қоңырбаев С.С. «Отбасы: Бала мен ата-ана».2005 жыл
2. Қоянбаев Ж «Отбасы және балалар мен жеткіншектер тәрбиесі».2000 жыл
3. Дайрабаев Е. «Отбасы өміріндегі әдеп және психология».2001 жыл
4. Успанов К.С., Керимов Л.К. «Педагогика» оқулық
5. Афанасьева Т.М. «Отбасы»2003 жыл
6. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярва А «Педагогика».
7. Бастауыш мектеп. 2005 жыл №4., 2006. №3.
8. Атемова Қ.Т. «Отбасы баланың іс-әрекетін ұйымдастыру жолдары».
9. Бала тәрбиесі 2004 ж. №1-2.
10. Болдырев А «Балаларды тәрбиелеудегі мектеппен отбасының рөлі».
        
        Жоспар
Кіріспе............................................................................................................................
І.Негізгі бөлім
Жанұя жайындағы бала дамуының теориялық негіздері.............................
1.1 Бала психикасының дамуындағы жанұяның рөлі...........................................
1.2 Бала психикасының дамуындағы мінезін қалыптастыруда
жанұяның ролі....................................................................................................
II Тарау
2.1 Мектеп ... ... ... ... ... Бала ... құлқына ықпал ететін негізгі мотивтер.....................................
* Отбасында бала мінез - ... ... ... ... мінез - құлқын тәрбиелеудің жолдары...........................................
+ Ересек пен қарым - қатынас жеткіліксіздігінің баланың қалыптасыуына әсері.................................................................................................................
ІII. Тарау
3.1.Отбасылық ... оның ... ... ... ... ... ... негіздері.................
3.3. Мектеп жасындағы балалардың отбасындағы тәрбие ерекшеліктері........
Қорытынды................................................................................................................
Пайдаланған әдебиеттер тізімі...............................................................................
Кіріспе
Тақырыптың көкейтестілігі.
Бұл жұмыссыз бүгінгі тандағы өзекті, әзірше елімізде толығымен шешілмеген мәселелердің бірі - ... тыс ... ... ... даму ерекшеліктерін зерттеуге арналады.
Баланың жанұядан тыс тәрбиеленуі жағымсыз құбылыс. Әрине, әр түрлі қайғылы жағдайлардың нәтижесінде бала өзіне ең жақын ... ата - ... ... мүмкін, бұндайда туған - туыстары немесе мемлекет оны өз қамқорына алады.
Жанұялық әлем баланың ... ... ... ... ... ... баланың психикалық дамуы ата- анадан берілер тәрбиеге ... ... өзін ... адамдарымен қарым - қатынасы (ата - анасымен, ... - ... ... ... ... алатындығы туралы Л.И. Божович, А.А.Бодалев, М.И. Лисина, С.В. Мухина т.б. еңбектерінде көрініс тапқан.
Осы себептен соңғы 15-20 жылда ... ... ... алдына тұрған мәселе - жабық түрдегі балалар мекемесіндегі тәрбие ісін жетілдіру болып отыр. Алғашында Польшада, Чехославакияда, Венгрияда қазіргі күні ... ... ... үйі ... ... алға басуда. Бұл орайда С.А.Назарбаеваның құрған "Бөбек" корының белсенді ролі ... ... ... бала ... ... ... Бала психикасының дамуында отбасының ролі
Қазіргі қоғамға демократизация және оның өзгермейтін, сенімді ... ... ... ... мұқият қарау, социалды жаңарту кезеңі қоғамға кіреді. Қоғамда болып жатқан социалды және рухани процеске өз реакциясы динамикалық және ең ... ... ... - ақ, ... ... және тұра ... - ... бар қоғамдық қайта құру өнегелі платформаға сүйенеді. Жанұя әрқашан көпшілікке бірдей және тұрақты болатын қызығушылық құбылыстар ... ... ... ... ... және оны басқару туралы сұрақ қоғам үшін аса маңызды. ... ... ... социалды маңыздылығы, қалай өсіп - ер жетеді және жанұяның сақталуы мен көңіл бөледі.
Соңғы ... ... ... ... ... ... ... дейінгі балалар тәрбиесінің концепциясы, барлығы да мемлекеттің жанұяға көмегінің іске асуы үшін баласы бар жұмыскер аналардың жағдайын жеңілдете алмайды.
Әр жанұяның жас ... ... ... ... ... қызығушылық пен семьяның тәрбиелік мақсаты арасындағы гармония жетістігі туралы айту ... ... және ... өзара қатынас пен қоғам арасында тек жалпы ... ... ... ... болуы мүмкін. Қоғам қоятын тапсырыстар белгілі бірақ ең маңызды мәселе қазіргі рухани даму біздің пайдаланатын принциптерімізбен, амал - ... ... ме ... ... ... егер амал - тәсілдер олармен өзара үндеспесе, өздері принцип бола алмайды, және іске де ... жан ... ... үйі ... ... алға ... ... дамуындағы маңызды ролі, баланы өмірдегі социалды шартқа даярлау, білімді игеру, икемділік, дағдылық, жене даярлықты қалыптастыру жанұяға қатысты.
Әржанұя бұл ... оның ... және ... ... ... ... - ... грамматикасына тәуелді атқарады.
Қоғам алдында жанұяның тәрбие оптимизациясы және оның қоғамдық тәрбиемен ... ... ... ... ... ... қоғамдық детерминаци алды индивидте іске асатыны сияқты социалды іс - әрекет процесінде соңынан жүреді. Социалды шарт және ... ... ... сенімділік немесе жанама түрде адамның психикалық дамуына әсер етеді.
Социалды шарт және онымен байланысты тура сенімділік немесе жанама түрде жеке ... ... ... әсер ... бұл ... туа сала ... алғашқы социалды, мәдениетті қоғамдық организация . Жанұя нәрсете үшін ұзақ ... бойы өзі өмір ... ... ... ... ... ... қатар жанұядағы өмір көбінесе "үлкен" әлемдегі ұзағырақ өмірін белгілейді.
30- жылдардың аяғында бір топ ғалымдар (Н.Миллер, Дж. Доллард, Р.Рирус және т.б.) ... ... ... ... жеке адам ... ... ... жасады.
Олар мынадай негізгі манияларды белгіледі: бала тәпбиесі процесіндегі социалды ... ... ... ... ... ... ... және жеке адамның дамуында әр түрлі мәдениетте баланың дамуы.
1941 ж. ... мен ... ... ... ... ... " деген жаңа терминды енгізеді.
Осы негізде міне жарты ғасыр бойы осы саладағы ... ... ... - бұл ... ... қоғамдағы өз орнын иемденуіне болысатын (көмектесетін) процесс.
Жанұя болу тек тәрбиелеу ғана емес және байыту ... ... үшін ... ... ... ... ... әрине байланысты болады. Бірақ өкінішке орай, барлық ата - анлар бірдей ... кей ата - ... оны ... орындауы дұрыс ойластырмайды, енді біреулері болса, бала психикасына назар аударады, түсінуге оған көмектесуге ... ... көз - ... ... ... бала үшін ... ... сананы елестетеді. Оның зерттеулерінде жанұялық социалды табиғаты терең ... ... ... ... социалды дамуы бала өмір сүретін орта факторлары сияқты, объективті әсер етуі ... ... ... жеке адам сыртқы орта факторлары шешуші бола алмайды, бала кезінде адам ... кей ... өмір бойы жеке ... ... ... ... болады. Жанұянығ ең негізгі тәрбиелеуші күші бала мен ата - ананың өзара қатнасынан көрінеді. Көптеген социалды - ... ... ... өзара қарым - қатынастардың баланың жеке адамның мінезіне әсер ... ... ... ... ... және бұл ... жол ... ескертеді. Тест ситуациясында қолдау күтеді. Дегенмен көптеген социалды факторларға және топтарға ... ... әсер ... ... ... ... ... ең әсер етуші әрекет ретінде жанұя қарастырылады.
А.Н.Анциферова бойынша онтогенезде ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Е.А. Будилова да осындай қорытындыға келді. Ол "Адамның үлкен және ... ... ... - ... ... - аралық қарым қатынасы, социалды детерминациялы психиканың аса қажетті факторларын қүрайды". Е.В.Шарохова да көрсетіп береді. Сонымен қатар белгілі бір бала ... ... - ... ... ... ... ... ажыратады, өзіндік "мені" пайда болады, қалыптасады.
Жанұя бала үшін ең ерте және осымен бір мезетте ең ... ... ... ... ... - бұл ... -- топ. Баланың өзгелермен өзара қатнасы, бағалауы және мәдениетке, сенімі балаға ата -- ... ... ... Ата - ананың индивидуалдық қасиеттері баласына мәдениет мөлшерінің және бағалалығының берілуі міндетті түрде әсер ... ... бұл ... ... ... қарай бермейді. Деспотизм ережелері жиі көрінеді, қанағаттанудан айырады. Сондай - ақ социалаизация ... жиі ... ... тарту және небір қиын бөгеттер қанағаттану жанында, қандай да бір қатаң нормаларды сақтау, тәрбиенің басым болуы, тұрмыста өзі туралы тәрбие, ... ... ... ... ... ... ... болады?
Баланың психикасы көптеген социальдық факторларға тәуелді. Эмоциональды және социальды қатынастар негізгі дамыған аспектілер болып келді. Адам өмір сүруіне ... ... ... ... ... табылады.Тұлғаның түзілу процесінде социальды қатынас ролін Рубенштейн былай мінездеді: "Қоршаған дүниеге деген қатынас - бұл ... өмір сүру ... ... ... ... өмір сүру ... ... алғашқысы бір адамға, жүрек соғысымен адам өмірінің ұлпасының бастысын қүрайды"Социальды, ... ... яғни ... ... ... ... ... естен шығармау керек. Зерттеу нәтижесінде философиялық және социалдық қатынас жағы Л.П.Буевой жұмысында көрсетілген.
Ата - анасы баласына оқыту жоланда әсер ... ... - ... үлгілерінің ережесін қолданып оларды құралдармен бекітіп, жазалау мен мадақтау. Бала ... ... ... арқылф жанұясымен үйренеді. Ата- анасы баласының мінез - құлқына ... ... ... ... көз - ... ... дүнеиеден түзілуі. Сонымен қатар балаға "үйі", балабақшасы, қүрбылары да әсер етеді, бала олармен мінез құлқын тексеріп, ... ... ... тәжірибелерде қолданып жаңадан үйренген дағдыларын пайдаланады. Социализация туралы айтқанда комплексті процеске мән беру ... ... ... ... ... бір - ... әсер ... тек қана баланың мінез - құлқына ата - ана негізгі себепкер емес. Балалар (негізгі ) өзіндік социализацияда активті роль атқарады.Ауыр ... ... ... ата - ... ... ... ... қарағанда басқадай жауап қайтарады. Өзара байланыс арасында жиі өткізілетін факторлар мысалы физикалық жазалаумен немесе ата - ананың қарама- ... ... ... ... және ... ... ... Балалардың дисциплинадан тәжірибеде міндетте түрде мінез - құлық ауытқулары әкелуін білдірмейді. конституциялық активті тітркендіргілікті сүрақтармен баланы ата - анасы қатаң ... ... ... соқтырады.
Ата - ананың тәрбиесін сызба - нүсқа арқылы 2 бөлік бойынша былай көресетуге:
1-Баланың эмоцианалды өзара қатынасы бойынша
2-Ата -- ана ... ... ... ... ... ата - ... кез - келген мінез - құлқының стилі балалардың позитивтік, ... ... және ... ... көп әсерін тигізеді.
Соынмен, беделді ата - аналар мазасыздық көрсетпей өз балаларына (белгілі бір ... ) ... ... ... ... осы ата - аналар жоғары білімге және интуиция ие бола отырып, тиім салатын жағдайларда шектеу қойып, табандылық ... ... - ... ... ... ортаны зерттеуте және тұлғааралық қарым - қатынас туралы білімді салмақты ешқандай жүйкелік қысымсыз, қарсылықсыз ... көп ... ... ... ... ой - ... дамуының негізгі факторы отбасы белгісә бала сезімінің өсуіне өзін ... ... іс ... арқылы анықталады. Бала нәрестелік кезеңнен бастап үлкендерге еліктеу арқылы барлық іс -әректті мінез құлық қасиеттерін өз бойында қалыптастырады. Ол тек ... ... ... ... әрекет етуді ғана үйреніп қоймайды. Ойнау, сезіну заттармен әрекет ету есте ... ... қою, ... ... ерік ... темперамент, қабілет мінез, жаны ашу, басқа адамдарға деген көз қарас, өз ара түсінісуді де игереді.
Бала отбасында ... ... ... ... төселеді. Себебі бала отбасында ата - анасы, аға, ... ... ... ... ... әже ата ісі бала ішін үлгі.Әр түрлі мінез - құлықтардың сапалары да ерік - жігері де қалыптасады.
Өзінен ... ... ... сол ... сөз мәнерін, еңбекті қабылдап, еңбекке бейімделе отырып біздің саяси жағдайға, бізден тыс елдерге қарап көз қарасын өзгерткісі ... ... 1957 с 12) ... тез сезіп көріп қана қоймай, бала қалай өмір сүруді нені білуді өмір ... ... нақ ... ... да олардың келесі бір адамдарға көз қарасын да, ойлауын талдап қорытындылауын, бағалауын үйренеді. Баланың жеке басының ... сол ... ... ... ... Сондықтан баланың жеке басының "жұмбағын" оның нәрестелік, сәбилік кезеңнен балалық шағынан іздеу керек. (В.В,Давыдов 1979 с ... ... ... ... ... - ... тұрады. "Туыс - аралық сезім, балаға деген терең ... ... және ... ... - ... ... ... сезімімен ерекшелінеді. Баланың сәби, мектепке дейінгі тәрбиесіне туыстарының көңіл - күй қатынастарының - (бірінші ... ана мен ... өз ... нақыштары болады, себебі мектепке дейінгі бала араласатын белгілі адамдар ортасы шектелген, тіпті балалар мекемесінде барып - қатынасып жүрсе де ". ... ... ... 1980. с ... ... ... ... қалыптастыруда жанұяның ролі
Психологтар мен педагогтар отбасындағы тәрбие ... - ... ... ... ... - үлкен адамдармен қатынасынан, маххабат сенім, өзара қызыушылығынан анықталады деп тұжырымдайды., Адамның жеке басы болып қана ... ... ... ... - қатынас үзіндісі... Қанша дегенмен, сәби денесі ... ... ... өзін ... ... қатынасына араласады, өйткені толық мүдделі жеке адам. Өзі бүгінгі күн талабаны а сай емес, адамдар оған адамшылықпен қараса, ал оның ... жоқ. ... жеке басы өзі ... іс- ... жасағанда ғана көрінеді. Бірінші сәтте үлкеннің көмегімен, сонан соң өзі жеке" (Э.В.Ильенков. 1979. с.195, 204)
Отбасы - адамдарды бір - ... ... ... ... ... ... кезінен адамгершілікті бағалауға бейімделеді, сол ортаның мәдени салтына, ой - сезіміне, орта әл - ауқатының ерекшелігін сезінеді. Баланың ерте ... ... ... ... ... ... ... ортаның қарама -қарсылығы және басқа адамдардың. Зерттеу белгілері, сезім, балалық шақта қалыптасқан, өмір бойы адаммен бірге, оның ... ... ... ... көңіл нәзіктігінбереді. А.Г.Харчева (1974).
А.С.Макаренко (1954), В.А. Сухомлинский (1973), ... және ... ... ... ... ... ... өте көңіл аударады, оны жеке бас қалыптасуындағы қоры (сана - адамгершілік) деп қарады, өмірдің әр кезеңіндегі адамның шығмашылығының өсуін ... деп ... ... - әр ... қоғамдық институт, себебі табиғи берілудегі тәрбие және үлан - ғайыр жеке адамның іс - әрекеті қалыптасқан" (Семья как ... ... 1974,с . ... ... салт - ... ... бойы ... Олар ... сіңіскен, тұрмысты бекнеледі және халық мәдениетін, отбасы иелерінің мінездерімен тығыз болды. Кейінгі кезге жейінгі салыстыруда отбасы патриархальды, кең, 3-4 ... баяу ... ... 100 жыл ... ... ... ... білім беруді даралады жәнеотбасы қатынас болжамын, дәстүрлік түрін өзгертті: патриархальды отбасы құлдырап, орнына нуклеарды (әке - шеше және бала), отбасындағы бала ... ... ... ... ... үділуі, берік болмауы. Біздің ғасырдағы отбасы бала өсіру ортасынан тыс ... ... бір ... бала ... ... ... түтас - жан - жақты жетілуінің мәніне сенімсіздік анықталады.
Ата - ананың бос болмауы, жұмыс орнында болуы ... ... ... әкеп ... ... айқара жасырын әлем - баланың туыстарымен қайшылығы қалыпты жағдай. Соңында, ата - ана ғылым бастауы, ... ... ... ... ... өз мәнінде болу мүмкін еместігін айқындады А.Н.Захаров (1986) белгілейді, көп әйелдер, іскерліктерімен, мақсаттылығымен баламен қатынаста нәзік және ... ... ... аналармен түратын балалардың көпшілігі ана мейірінің кемшілігін айқындайды.
Үшінші түрінде балаға мекемеде үнемі ... ... ... ... әрі аз уақытта келеді. Бірінші күндізгі қатынасу мекемесі деп ... ... ... апталы топ, үшіншіжабық түрі деп аталады.
Балалар мекемесі (институты ) өмірге келуі бірқалыпты қатынас ... және бала ... ... ... әсерін қадағалау, және"институализация " мәселелерін тудыру, т.с.баланың жеке ерекшелік сүрағы, мінезі, қоғамдық орындағы қатынасуындағы өзгешелік.Шет, капиталдық ... көп ... ... ... бала ... ... ... делінді. Көп ғалымдар "институттардың " бала санасына қате белгілерін көрсетті. Р:3аззо (1967) ... ... ... ... ... бала - бақшаға, онда балаларынан неше түрлі "сұрқиялар" ... ... Бала ... ... ... отбасынан айырылған, ата - ана қарауынан айырылғандардан туындайды. Р.Спиц (Р. 8ріІ8.1945) драмаларың суреп бейнелейді "госпиталдық" - шеттен шыққан түрі ... " ... ... ... ... шешеден айырылған ерекше белгісімен, бірінші жылында 70 пайыз бөбек көз жүмады,қалғаны санадан қағылады, сана азаяды. Автор бұл байқауды ... ... ірі ... ... ... ж.Бүкіләлемдік ұйым денсаулық сақтаудағы Женевада кітап басылды, ағылшын психологы Дж. Боулби "Ана мейірі және жан - ... ... ... қоғамына терең күмәнділік әкелді және оның шешімі көп уақыт бұл елдегі қоғамдық тәрбиенің өсуіне мән ... бала ... ... ... нағыз анасының бала өсуіне дұрыстығы кішкентай кезінен басталады.
Ана отбасы тәрбиесіндегі негізгі белгі. ... ... алға ... кең ұғым ... Саналы- аналитикалық бөлімде ана орны жасырын еді... Баламен қатынастың табиғаттылығы, ... ... ана ... ... ... ... тазалық сақтау, баланың өсу шарасы. Бала - ана қатынасындағы ... - ... ... ... ... адам - ана. Ана ... өз баласын қорғау, қауіпсіздіктен сақтау. Баланың шын қарым - қатынасы анасымен ғылыми зерттеуде нақтылы үйғарылмайды. Ананың бала бағу ... ... ... ... ... ... әсерлері белгіленеді және отбасынан тыс тәрбиедегі бала санасының азаюы, шешеден айрылу соңғы шектен ... ... ... ... дейінгі баланың мінез ерекшеліктері
Басқа психикалық процесттер сияқты ... ... ... ... мен құбылыстардың әсер етуі нәтижесінде қалыптасады. Мінез деп - адамның ісі мен ... ... оның ... ... бейнелейтін, кісінің бір сыдырғы тұрақты және түрлаулы жеке өзгешеліктерін айтамыз. Адамның мінезі оның барлық қимыл әрекетіне, ... әсер ... Оның ... ... талдай отырып, адамның өмір тіршілігіндегі қиын-қыстау жағдайлардағы күресетін әрқилы қатынастарын, бағыт-бағдарын, шама-шарқын байқауға болады.
Сол үшін адам мінезінің ... ашу, оның ... ... ... іздеу ерте дүниедегі ғалымдардың зерттеуінде де бар болатын.
Адамның мінезінің табыиғатын анықтауда негізінен бір-біріне қарама-қарсы болған екі түрлі - материалистік және ... ... ... ... ... тума қасиетке жатпайды. Ол басқа психикалық процестер сияқты адамның қоғамдық ортамен, өзге адамдар мен қарым-қатынасы және алған тәрбиесінен ... Ол ... ... ... ... қалыптасатын психикалық қасиет.
Мінездің қалыптасуына ең негізгі әсер ететін объективтік факторлар - қоғамдық орта, тәрбиелеу және оқыту.
Ал, идеалистер тума қасиетке ие. Ол ... ... ... ... ... болады дейді. Басқаша айтқанда, мінезді биологиялық категорияға жатқызады. Мысалы, ХҮШ-ғасырдағы физиогномика (грекше рһуsіs - табиғат, gnоmоn-білуші) ағымының өкілдері адам ... оның ... ... ... ... ... дейді. Оның тұжырымы бойынша адамның тума ерекшеліктері оның сыртқы тума дене ... ... ... сай ... ... бұл ... жалпы педагогика ғылымына қайшы келетін, бала мінезін тәрбиелеудің қажеті жоқ, өйткені оның мінез бітістері алдын-ала тума ... ... ... ... ... ... пікір еді. Дәл осындай көзқарасты XIX ғасырдағы Френология ғылымы да ... Олар бала ... ... ең ... ... - ... жоққа шығарады. Мінездің физиологиялық негізіне жоғары нерв қызметінің тума қасиеттері мен өмір жағдайының әсер етуі нәтижесінде қалыптасқан мидағы уақытша нерв ... ... ... ... ... ... ... фактордан гөрі тәрбиенің ролі күшті. Бұл жөнінде академик И.П.Павлов: .
Ерте дүниедегі ойшылдардың айтуы бойынша, қалыптасқан мінез -адам мәрі. Шынында да адам ... ... ... оның өмірдегі іс-әрекеті де сондай болады. Мінез негізінде өмір тәжірибесінен алған әсерлері нәтидесінде қалыптасатындығын ... ... ... ... ... ... ... жауап бере бермейді. Өзіне керекті, қажетті нәрселерге айрықша қызыға қарап, ... ... ... ... ... Ал, ... ... нәрселерге мән бермейді. Демек, адамдағы өмір тәжірибесінің қалыптасуы оның мүрат-мақсатына, арман-тілегіне, ниетіне байланысты екені айқын.
Ал, мінез ... ... ... ... оның ... ... ... қажеттілігі, қызуы, ақылы, ерік күші т.б. жатады.
Демек, мінез бітістерінің қалыптасуы ... әсер ... ... ... байланысты екендігін олардың күрделі кұрамынан байқадық. Енді осы мінездің ерекшеліктеріне тоқтала кетейік.
Мінездің өзіндік ерекшеліктері отбасында қалыптасады, ... Үйде дара ... ... ... жасы ... ... ... баланың мінез ерекшелігі де қилы-қилы. Отбасында керіс-жанжал, дау-дамай жиі болып тұрса, балалардың мінез-құлқының кейбір ... мен ... ... ... әсер ... ... бірге, мектепке дейінгі шақ ішінде баланың мінез-құлық мотивтері де айтарлықтай өзгереді.
+ Бала мінез- құлқына ықпал ететін негізгі мотивтер
Мектепке дейінгі кішкентай бала ... ... ... әр ... себептерге байланысты, соның салдарынан жағдайлық сезімдер мен тілектің ықпалынан пайда болатын іс-әрекет жасайды. Осымен қатар, қандай да бір қылықты жасауға оны не ... ... ... ... есеп бере ... Әртүрлі жастағы балалар көрсеткен бірдей қылықтың түрткі себебі басқаша болуы мүмкін.
Сонымен, мектепке дейінгі балаларға тұтасынан алғанда тән, ... ... көп ... ... мотивтердің кейбір түрін бөліп көрсетуге болады.
* Балалардың үлкендер дүниесіне қызығуы; үлкендерше іс-әрекет жасауға тырысуымен байланыстыпайда ... ... ... ... Бұл ... күнделікті мінез-құлықта қандай да бір талапты балаға орындататын тәсілдерінде пайдалануы мүмкін.Мысалы, -дей отырып, баланың дербестігіне түрткілік жасайды. Тағы да , ... ... де ... етуге болады.
* Мектепке дейінгі балалық шақтағы балада болатын намыс, өзін таныту мотивтері ... ... ... жолы - ерте сәбилік шақ пен мектепке дейінгі шақтың шегінде пайда болатын өзін өзге адамдардан бөлу, үлкендерге ... ... ... ... ... бұл кезде бала өзгелердің өзін сыйлауын және тыңдауын, оған назар аударуын, өзінің тілектерін орындауды талап ете бастайды. Өзін ... ... ... бірі - ... ... ... орындауға балалардың дәмеленуі.
* Бала мінез-құлқында үнемі байқалатын ойын процесінің ықпалымен өте ... Бұл ойын ... ... ... ... болады және үлкендерше көрінуге тырысумен ұштасып жатады. Бала кез келген істі ... ... ... Кей ... және өте жиі ... бір ... ... шүғылданған немесе бір нәрсені ден қойып үйреніп жатқан сияқты болып көрінеді, ал шындығында бір ... ... ... ... ... Психологиялық зерттеудің бірінде балаларға төрт заттың - адамның, арыстанның, аттың және арбаның бейнелеулерінен ... алып ... ... Бұл ... ... ... деп ... және өздерінің таңдауын былай түсіндіреді: .
* Мінез-құлықтың қалыптасуында қабілеттің де әсері зор. Жоғары қабілет - ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуына негіз болады. Мысалы: коллектившілдік, сапалы, үйымшылдықпен ... ... ... ... ... ... адамгершілік мотивтерінен өзге адамдар үшін бірдеңе істеу, ... ... ... ... барған сайын көбірек орын ала бастайды.
* Мектепке дейінгі балалық шақ ... ... ... ... байланысты мотивтердің жаңа түрлері қалыптасады. Оған танымдық және жарыс мотивтері жатады. Мысалы: 3-4 ... ... өз ... , , тағы да сол ... ... ... ... Көбіне балалар тек сүрақ беріп қана қоймай,түсініксіз құбылыстарды түсіндіру үшін өзінің шағын тәжірибесін пайдалану, кейде тіпті ... ... ... ... ... тырысады. Мысалы: мектепке дейінгі кішкентайларға дидактикалық ойынды ұсынып, жеңіп ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттері кезек бойынша емес, бәрін бірлесе орындауды жөн көрді, ойынның дұрыс жауабын білетін балалар қүрдасына оны сыбырлап жеткізуден өздерін ... ... , , т.б. ... дейінгі ересектер жарыс мотивтерін жарысқа кірмейтін іс-әрекет түрінде де енгізеді.
* Мектепке ... ... ... ... және ... ... ... орнату және сақтау мотивтерінің мәні зор. Балаға төңірегіндегілердің жақсы қарым-қатынасы қажет. Үлкендердің еркелетуіне, қүптауына, мақтауына ... болу ... ... ... ... ... бірі ... саналады. Балалардың көптеген іс- әркетін осы тілек арқылы түсіндіруге болады. ... ... ... болу ... ... пікірімен және бағасымен санасуға, олар орнатқан мінез-құлық ережелерін орындауға ... ... ... ... қарай олардың қарым-
қатынасы барған сайын маңыздырақ бола түседі. Үш жастағы бала алғашқы рет балабақшаға келгенде ол алғашқы айлар ішінде басқа ... ... ... қарай сүйреп алуы мүмкін. Бірақ кейінірек жағдай өзгереді. Бірлескен іс-әркеттің дамуы және балалар қоғамының қалыптасуы ... ... ... мен ... қол ... мінез-құлықтың мотивтерінің бірі бола бастайды.
+ Отбасында бала мінез - құлқында кездесетін дағдарыстар
Баланың мінез-құлыққа ықпал ететін осы ... сырт бала ... ... ... ... және ... жағынан құралатын логикалык сезім дағдарысы кездеседі.
Сәби өмірінің алғашқы жылдарындағы дағдарыс өте ... деп ... Сәби тым жас ... жүре ... ... ол әлі нәзік қозғалып, кеңістікте өз бойын билей алмайды. Сәбидіңбойындағы мұндай қасиет оның алғашқы дағдарысының мәнін анық ... ... ... бала ... ... ... ... тілі шығып бірден сөйлей кету процесі ұзақ мерзімгесозылады, дегенмен бірден сөйлеп кеткен сәбилер болғаны кейбір деректерден мәлім. ... 3 айға ... тілі ... бұл сол тілі ... ... ... деп ... Ал, үшінші кезеңі бала бойындағы эффект ерік ерекшеліктерінің көрнісі.
Дағдарыс жасында сәбидің мұндай қимыл әрекеттер жасауынадұрыс тәрбие бермейтін жанұяларда пайда ... олар ... ... Ал, оның соңы ... қиын ... әкеп соқтырады. Әдетте, сәбиге бір нәрсені бермей қойсаң немесе оның ... ... ол ашу- ... күрт ерік ... ... жата ... ... үздіксіз жылайды. Егер жүретін болса, қозғалудан бас тартып, еденді аяғымен тепкілейді.Бұлтек баланың бойындағы менмендік мінез көрнісі, ... ... ... орындалмай қалғанына көрсеткен қарсылығы мен наразылығы. Мұндай көрніс сәбидің нәрестелік шағындағы аяқ-қолын тарбаңдату бейнелерін ғана ... ... ... ... ... үш ... ... сәттері осындай қылықтарынан айқын байқалады.
З.жастағы дағдарысты қарастыруға себебін тигізетін мына көзқарастар.
Баланың үлкендердің талабына ... ... ... ... ... қырсығуы, оның өзіндік ойымен тілегін іске асыруға тырысуын көрсетеді. Мұндай құлық бала әрекетіндегі өзіндік санасындағы ... оның сапа ... жаңа ... ... ... ... оған айтылған сөздердің мәніне қарамастан, керісінше істеуге кесірлену дағдарыстың нақтылы көрнісі.
Жағымсыз әрекеттің тіл алмаудан екі түрлі айырмашылығы бар. Біріншіден, бұл ... өзге ... ... ... ... ... орын ... Екінші ерекшелік - баланың өзінің ашу-ызасына деген жаңа қатынасы. Ашу-ызаға бой билету мен әрекеттену 3 ... ... тән ... ... ... зерттеу нәтижелері баланың сәбилік кезеңінде оның ашу-ызасы мен іс-әрекеті бірігіп кететінін көрсетеді.
Енді бір ерекшелігі ... ерік ... ... деп те аталады. Бұл баланың дербестік бағытын көрсетеді. Енді бала ... өзі ... ... 3 ... баланың бойында жиі кездесетін мінез нышандары осындай. Бұл ерекшеліктердің бәрі бала ... ... ... ... отыратын қасиеттер.
Зерттеу нәтижелеріне қарағанда жеті жастағы бала енді бұрынғы нағыз ... ... ... ... ... басынан өтетін дағдарыстың негізінен екі түрлі ерекшелігін қарастыратын болсақ, бала айтқанға көнбей қырсығады. Жүріс-тұрысы өзгереді. ... ... ... ... ... ... ... ұшқалақ, кылжақбас, күлдіргі қылықтары пайда болып, ол өзін сайқымазак ретінде көрсетеді.
Жеті жастағы ... ... ең ... көрнісі оның жеке басының ішкі және сыртқы дүниесіндегі елеулі өзгерістерге ұшырау себептерімен ... ... бала ... ... ... ... алады. Соның нәтижесінде жеті жасар баланың бойындағы дағдарысын сипаттайтын кейбір ... ... ... Өмір тәжірбиесінің әсерінен бала басынан кешірген нәрселердің мәнін түсініп, оларды жинақтап түсіну ... ... ... жаңа ... ... ... арасындағы жаңа байланыстардың болатындығы сияқты, баланың тіршілік әрекетінде белгілі пайым, тұтас ұғым жасалады. Осыдан келіп жеті жастағы баланың танымдық ... ... ие ... Жеті ... баланың дағдарыс кезеңінде сыртқы әсерлер жиынтығы жалпылап, басынан кешірген сезім күйлерінің даму жағдайын түсінерлік дәрежеге жетеді. Сәтсіздікке ұшыраса оған ... ... өзге ... ... ... ... сырт ... жасына дейінгілердің өзімшілдігі басым. Бірақ ол өзінің мүмкіндігін, жеке басының қасиеттерін бағалай білуінен ... ... ... келіп жеті жасқа қарай баланың бойында бірқатар күрделі құрылымдар пайда ... ... ... болған жаңа құрылымдар нәтижесінде оның бұрынғы қисық-қыңыр, қылжақбас қылықтары біртіндеп жойыла бастайды. Жеті жастағы ... ... ... ішкі және сыртқы өзгерістердің пайда болуы арасында оның ... ... ... ... ішкі ... де ... болады.
Баланың дамуында дағдарысқа ұшырау үнемі болып отыратын құбылыс 3 жас пен 7 жас баланың дамуында елеулі ... ... ... Осы ... бала ... ... айтарлықтай жаңа сапалар пайда болып, олар келесі сатыға өту кезеңінде елеулі қиыншылықтарды басынан кешіреді. Соның салдарынан ... жас ... тән ... ... ... ... мінез - құлқын тәрбиелеудің жолдары
Басқа психикалық процестер сияқты мінез ерекшеліктері де тәрбиелеу нәтижесінде өзгеріп тұрады. Мінез ... ... ... мектепке дейінгі кезеңде көріне бастайды. 4-5 жастағы баланың мазмұнды рольді ойындарынан мінез бітістерін ... ... ... ... ... ... ... болады. Оларға мәдени мінез-құлықтың қарапайым ережелеріне түсіне алушылық және ол ... ... ... ... іс ... орындай алушылық жиі кездеседі. Жас балалар мінез бітістерінің көпшілігі ересек адамның ісіне, мінез-құлқына, өнегесіне еліктеу арқылы қалыптасады. Сондықтан ... және ... ... ... ... ... із ... үлгілі болып келері тиіс. Бала тілінің шығуы, соның нәтижесінде оның өз маңайындағылармен біртіндеп пікірлесе алуы мінез бітістерінің ірге тасы қалануында ... ... ... ... ... ... көп ... бұларды тәрбиелеудің жолы мен әдістері де сан алуан.
Мінез бітістерінің тәрбиелеу әдістері бірнеше ... ... ... әдістердің біріне адамдардың санасына әсер ету яғни сөзбен ұғындыру әдісі жатады.Осындай әдіс арқылы адамға қажетті мінез бітістерінің қандай болатындығы,бұларды ... ... ... ... ... ... сөзбен ұғындыру арқылы олардың дүниетанымы мен сенімін, талғамы мен мүратын ... ... ... Ол үшін ... ... газет-журнал шығармаларын, радио, кино, телевизор т.б. ретімен пайдаланып отыруы мінез тәрбиесі үшін таптырмайтын құралдар.
Бала мінезін қалыптастырудың кейінгі шарты - әртүрлі ойын ... Ойын ... ... ... ... ... жолдастық, достық, жауапкершілік, тұрақтылық сияқты мінез сапалары қалыптасады. Тағы да бала мінез бітістерін тәрбиелеуде еңбектің алатын орны ерекше. Жас ... сай ... ... ... қарапайым еңбекке бейімделу нәтижесінде, еңбектің мәнін түсініп үлкендер ... ... ... ... үстінде адам өзіне қажетті материалдық игіліктерді өндірумен бірге өзінің ... ... де ... ... ... ... өзіне-өзі қызмет етуіне практикалық және психологиялық жағынан әзір болуы, істегі дербестігі, ынтасы, тапқырлығы, инициативасы қалыптасады.
Балада жағымды мінезді қалыптастыру үшін қолы ... ... ... ... ... мәні зор. Соның бірі - баланы мақұлдау. Ол баланы жауапкершілікке, дербестікке үйретеді. Егер адамның ісі мақұлданып отырса, ол әрекет етуге одан ... ... ... Мысалы: , осы секілді сөздер адамның жігеріне жігер қосып үлкен демеу болады. Сонымен бірге, баланың әр ісіне баға беру ... ... ... және ... ... ... теріс қылығын дер кезінде көріп, ескерту жасап, іс-әрекетіне баға беріп ... ... ... да мадақтау сияқты ептілікпен, ерекше байсалдылықпен қолдану кажет. Жазалаудағы негізгі мақсат - теріс жолға ... ... ... ... касиетке тәрбиелеу.
Кейде балаға орынсыз ескерту жасап жазалау әділетсіздік. Мінез-құлқына кері әсер етеді. Үнемі үлкендер тарапынан әділетсіздік ... бала ... ... ашушаң, шындықты айтқысы келмейтін, өтірікке бейім, жігерсіз, өмірде селқос, қалай болса солай қалайтын болады. Сондай-ақ,баланың ... ... көре түра ... мінезіне кері әсер етеді. Балаға жаза қолданған кезде алдымен кінәсін ... ... Кей бала ... ... ... осы екеуіне қолданған жаза екі басқа болуы керек.
Әркез балаға талап қоя білу, оның нәтижесін қадағалау бала ... ... ... әдістердің бірі. Өйткені, адамға тиісті талап қойылмаса, тапсырылған іс қадағаланбаса берекесіздік ... ... ... ... бастап түрлі талаптар қойып, міндеттер жүктеп отыру, оны жауапкершілікке, өзінің борышын түсіне білуге тәрбиелейді.
Мінез бітістерінің қалыптасуында дене шынықтыру жаттығулары мен ... ... де ... ... мол. Дене ... ... ... ерлік пен батылдыққа, табандылыққа, өз күшіне сене білуге тәрбиелейді.
Баланың нәресте және сәбилік кезіндегі мінез-құлықтарымен имандылық тәлімдерін ерекше қадағаламай болмайды. Осы ... ... ... мен ... ... күнделікті іс-әрекетінен көріне бастаса, онда бала тәрбиесінің дұрыс жолда екендігін ... қиын ... ... ... жанындағы ересек балалардың тәлімдік қылықтарымен тәрбиелеудің орны бөлек. Сондықтан да, ... ... ... ересек баланың қылықтары олардың айналасына деген жанашырлық көзқарастары, үлкен мен ... ... ... ... ... ... ... түрде көмекке әкелумен өзін-өзі тәрбиелеу мәнерлерін де жанындағы сәбилерге үнемі үлгі ретінде байқатпай ғана әсер етуге ... жөн. ... ... ... ... ... ұлттық дәстүріндегі көп балалы отбасының үлгілерін ұлағат етіп ... ... деп ... ... ... бір ... көп ... өзара тәрбиесі барынша әсерлілігімен де және демократиялылығымен де ... Ал, ... ... ... балаға үкімді тәрбие екені де ... ... ... ... ... ... жолында ұлттық мінез- құлықтың тигізер әсері де зор. Ұлттық мінез-құлық ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе ... ... ... емес, географиялық ортаның жемісі немесе нәсілдік белгілерімен байланысты ұлттык субстанцияның қияли туындысына да жатпайды. ... ... ұлт ... ... оны ... ... ... қарастыру шарт. Ұлттық мінез-құлықты халықтардың өзі жасаған тарихтағы материалдық және рухани тіршілігінен бейнелеген көрнісі деп түсінеміз. Тарихи жағдай мен ... орта ... ... ... Сондықтан ұлттық мінез-құлық та белгілі өзгерістерге ұшырып отырады.
Ұлттардың мінез-құлқы олардың тарихи өмірінің нәтижесі. ... ... ... ... ... ... ... өндірістік тағы басқа объективті құбылыстарға сәйкес қалыптасады. Қоғам ұлттардан, ұлт ... ... ... да ... ... ... процестен бөлек қарауға болмайды. Ол таптық құбылыстың шым-шытырық мәселелерімен бірігіп жатыр. Үстем тап өкілдерінің мінез-құлықтары да әлеуметтік жағдайға сай ... ... ... ... - ... ... өмір ... арқылы тарихи тұрғыда қалыптасқан машығы мен әдетінің жиынтығы. Әрі жалпы барлық халыққа тән және ... ... ... деп ... ... ... еліміздегі ұлттардың мінез-құлқынан, мәдениет пен тұрмысынан, әдет - ғұрыпт; мен ... ... ... ... ... ... ... әңгімелер, мақал-мәтел, салт-дәстүрлер баланың мінез-құлық сапаларын қалыптастыруда ықпал етіп отырады.
Салт-дәстүр демекші, ... ... ... ол ... ... ... ... өмір сүру нормасының басты өлшеуші жақсы дәстүр уақытты жатсынбайды, уақыт өзгерісі даму дидактикасына орай дамып келеді, ғасырлар бойы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәні бар кұбылыс Қазіргі таңда қоғамымыздың рухани тіршілігіне сай өсіп өрбіп өркен жайған дәстүрлер мен салттар ... ... мен ... көзқарасын қалыптастырып, мінез-құлық мәдениетін тәрбиелеуде шешуші роль атқарады. Мінез-құлық мәдениеті адамның ішкі мәдениетімен эстетикалық талабымен, жалпыға ортақ бағытты же ... ... ... Ішкі ... ... адамның сырт тәртібін айқындайды.
Ұлттық мінез-құлықты қалыптастыруда мақал-мәтел қолданудың өзіндік маңызы зор. Мақал-мәтелдер адамның іс-әрекетінің себебін тікелей бақылау арқылы ... ... ... ... бір ... не ... дұрыстығын айқындайтын логикалық қызметтің эталоны тәрізді адамдардың ой ... ... роль ... ... ... салтында мақал-мәтелдер мектеп пен мұғалімнің, кітап пен баспасөздің қызметін атқарады. Ол айнала дүние туралы білімнің жиынтығы, өзінше шағын екі ауыз ... ... ... ... тәлімгерлік міндетін де атқарады. Адамның бойындағы барлық жақсылықты паш етіп, жамандық атаулыны ... ақы ... ... Бұл ... ұрпақ тәрбиесінде орны айрықша. Халық даналығы ата-анаға бала тәрбиесі жөнінде ... ... ... ... медициналық гигиеналық, имандылық пен мейірімділікке толы ой-пікірлері шоғырландырып, бүкіл ... ... ... кейінгілерге мирас ретінде қалдырып отырады. Мақал-мәтелдегі оқу мен еңбек, өнер мен ойын, адамдардың әртүрлі жақсы қасиеттері, елін сүю, ... ... ... сыйлау т.б. осы іспетті өнегелі сөздер бала санасына біртіндеп құйыла беретін. Сондықтан бұл қай халықтың болсын, ішкі психологиялық түсінігі ... ... ... адамның ішкі жан дүниесіне бойлап, адамның өзара қарым-қатынасын аша түсуде алдына қара ... ... ... ақыл баға ... қазына. , , .
Мақал-мәтел адамның жан қуатының бұдан да басқа толып жатқан жақтарын қарастырады. Мысалы: кісінің жеке дара ... ... ... ... ... қабілет, талғам).
Жас ұрпақты жағымды мінез-құлыққа тәрбиелеудің түрлі әдістерімен қатар ұстаз тәлімгерлерге бағытталған мәтелдер де бір ... ... ... ... - ... Олар өз ақыл-білім, жақсы мінез-құлқымен, қысқасы бар болмыс ... ... үлгі ... ... ... бала ... ... жаман мінез-құлықтары өмір жолында баланың дамуымен бірге ортасының әсерінде қалыптасып ... бала ... ... ... қалыптастыру үшін, Нәзипа Құлжанованың айтқанындай . Ата-ананың кейбір мінез-құлық белгілері (тұқым қуалау арқылы) балаға берілетіндіктен, ата-ана болғандар ... ... ... өз мінез-құлық негіздерін қалауға көптеп көңіл бөлгендері жөн.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
Буаздықты анықтау22 бет
Бөкей Ордасы 4 бет
Газдардың толқындық ұлғаю процессі4 бет
Жерді табиғи – ауылшаруашылық аймақтарға бөлу60 бет
Зоология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру70 бет
Ұйқы гигиенасы7 бет
Джемс-Ланге теориясы және оның позитивтік психологиядағы эмоциялар туралы түсініктің дамуындағы рөлі5 бет
Педагогика ғылымы жайлы17 бет
Психология ғылымының даму тарихы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь