Қазақстан Республикасы машина жасау өнеркәсібінің қазіргі даму жағдайы мен болашағы

I.БӨЛІМ. ӘЛЕМДІК МАШИНА ЖАСАУДЫ ДАМЫТУДЫҢ ТЕНДЕНЦИЯСЫ МЕН ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МАШИНА ЖАСАУ КЕШЕНІНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
1.1Кіріспе. Машина жасаудың Қазақстан шаруашылық жүйесіндегі алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2Шетелдердегі машина жасау саласының қазіргі жағдайы ... ... ... ... 1.3Қазақстанда машина жасау саласының даму жағдайы



II.БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАНДА МАШИНА ЖАСАУ САЛАСЫНДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР
2.1 Қазақстанның өз аумағында машина жасауды дамыту мүмкіндіктері ... . 2.2Машина жасау кластері (Батыс Қазақстан машина жасау компаниясы негізінде) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3Қазақстан Республикасы машина жасау саласын дамытудың проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .



III. БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАШИНА ЖАСАУ САЛАЛАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ
3.1 Мұнай.газ секторына машина жасау саласы дамуының негізгі
бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.2 Ауыл шаруашылық машиналарын жасау саласының даму бағыттары 3.3 Көліктік машина жасау саласының даму бағыттары ... ... ... ... ... ... .. 3.4Электро.техникалық және электрондық машина жасау саласының даму бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.5Кен өндірі машиналарын жасаудың даму бағыттары ... ... ... ... ... ... ... 3.6 Қазақстан республикасының машина жасау саласын 2006.2008 жылдарда диверсификациялау және дамытудың бағдарламасын іске асыру механизмдері. 3.7 Машина жасау кешенінің қоршаған ортаға әсері.
Қазақстанда машина жасау өнеркәсібі екінші дүние жүзілік соғыс жылдарында бұрыңғы Кеңес Одағы жау қолында қалған батыс аудандарынан шығысқа көшірілген кәсіпорындар негізінде қалыптасты. Бұл кезеңде Қазақстан аумағына 200ден астам машина жасау кәсіпорындары өздерінің құрал-жабдықтары және инженер-техникалық кадырларымен көшірілген. Осы кәсіпорындар негізінде Қазақстанда машина жасау өнеркәсібі қосалқы сала ретінде қалыптасты. Оның негізінде мақсаты Қазақстанның машина жасау өніміне деген ішкі қажетті қамтамасыз ету болды. Соған қарамастан біздің елімізде ауыр машина жасау халық шаруашылық маманданған саласы болып, одақты және кейбір шетелдерде сым созу станоктарымен қамтамасыз етті. Машина жасау Кеңестік дәуірде Қазақстан өнеркәсіп өнімінің 15%берді. Кейінірек Қазақстанда машина жасаудың маңызды басқа салалары, яғни электротехникалық және ауыл шаруашылық машиналарын жасау пайда болды. Бірақ бұрыңғы одақ кезінде Қазақстанда кеме, самалет, автомобиль, темір жолдың қозғалмалы составын жасау, жеңіл және тамақ өнеркәсіптеріне станок шығару болмады. Қазіргі Қазақстан мұңдай машина түрлерін ТМД елдері және алыс шетелдерде қымбат бағаға сатып алады.
Машина жасау өнеркәсібіндегі осыңдай қиындықтарды және еліміздің нарқын отандық өнімдермен толтыру мәселелерін соңдай-ақ машина жасау кешенің одан әрі дамыту болашағы бірден “Қазақстанда машина жасау өнеркәсібінің қазіргі даму жағдайы және оның болашағы ” атты дипломдық жұмысымыздың өзекті зерттеуді қажет ететін мәселесі болып табылады.
1.Экономическая и социальная география стран ближнего зарубежье. Под ред. М.П. Ротановой Дрофа, М.2004
2.С.Р. Ердаулетов Экономическая и социальная география Казакстана, Алматы,1998 г.
3. К. Кункожаев Экономика Казакстана׃ сегодня и перспективы. Алматы, 1998г.
4. Е.А. и др. Экономическая и социальная география Казакстана. Учебник 9 кл Алматы “Мектеп”, 2005 г.
5. Е.А.Ахметов Экономическая и социальная географияКазакстана. Лекционный курс I, II, III,часов . Алматы, КазНПУ им.Абая 2007 г.
6. Промышленность и строительство Казакстана 1920-2000 Алматы,2001г.
7. Казакстан и страны СНГ, 2005 г.
8. Статистическая обозрение Казакстана, 2005 г.
9. Казакстан и его регионы, 2007 г.
10. Қазақстан республикасы (қысқаша статистикалық анықтамалық) Алматы 2007 ж.
11. Социальное экономическое развитие Казакстана Алматы, 2006 г.
12. Ахметов К.Д. Развитие и размешение производства Казакстана. Алматы1978 г.
13. Туркебаев Е.А. Рыночная экономика . Алматы, 1998 г.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКА БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
АБАЙ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Қазақстан географиясы мен ... ... ... ... экалогия˝мамандануы
бойынша 5 курс студенті ... ... ... машина
жасау өнеркәсібінің қазіргі даму жағдайы мен болашағы” атты дипломдық
жұмысы.
Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... 23 » ... 2008 ... ... 5-ші ... меңгерушісі, профессор ... ... ... 2008 ... ... ... ЖАСАУДЫ ДАМЫТУДЫҢ ТЕНДЕНЦИЯСЫ МЕН ... ... ... ... ... ... ... Машина жасаудың Қазақстан шаруашылық жүйесіндегі алатын ... ... ... саласының қазіргі жағдайы ................
1.3Қазақстанда машина жасау саласының даму ... ... ... ... САЛАСЫНДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР
2.1 Қазақстанның өз аумағында машина жасауды дамыту мүмкіндіктері .....
2.2Машина жасау кластері ... ... ... ... ... Республикасы машина жасау саласын дамытудың проблемалары
............................................................................
.............
III. БӨЛІМ. ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ДАМУ ... Мұнай-газ секторына машина жасау саласы дамуының негізгі
бағыттары
............................................................................
........................ 3.2 Ауыл шаруашылық машиналарын жасау саласының
даму бағыттары 3.3 ... ... ... ... даму ... ... және ... машина
жасау ... даму ... ... ... жасаудың даму ... 3.6 ... ... ... ... ... жылдарда диверсификациялау және дамытудың
бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... ... БӨЛІМ. ӘЛЕМДІК МАШИНА ЖАСАУДЫ ДАМЫТУДЫҢ ... ... ... ... ЖАСАУ КЕШЕНІНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУ
Кіріспе .
Қазақстанда машина жасау ... ... ... ... ... ... ... Одағы жау қолында қалған ... ... ... ... ... ... Бұл кезеңде
Қазақстан аумағына 200ден астам машина жасау ... ... және ... ... ... ... ... Қазақстанда машина жасау өнеркәсібі қосалқы ... ... Оның ... мақсаты Қазақстанның машина жасау
өніміне деген ішкі қажетті ... ету ... ... ... ... ауыр машина жасау халық шаруашылық маманданған саласы
болып, одақты және ... ... сым созу ... ... ... ... Кеңестік дәуірде Қазақстан өнеркәсіп өнімінің
15%берді. Кейінірек Қазақстанда машина ... ... ... ... электротехникалық және ауыл шаруашылық машиналарын жасау пайда
болды. Бірақ бұрыңғы одақ ... ... ... ... ... жолдың қозғалмалы составын жасау, жеңіл және тамақ өнеркәсіптеріне
станок шығару ... ... ... ... ... түрлерін ТМД
елдері және алыс шетелдерде қымбат бағаға сатып ... ... ... ... ... ... нарқын отандық өнімдермен толтыру мәселелерін соңдай-ақ машина
жасау кешенің одан әрі дамыту болашағы бірден ... ... ... ... даму ... және оның болашағы ” атты дипломдық
жұмысымыздың өзекті зерттеуді қажет ететін мәселесі болып табылады.
1.1 Машина ... ... ... ... ... ... заманғы өнеркәсіптік қатынастарды көп ... ... ... ... өмір ... ... ... Табиғи ортаны көркейту, өзгерту бағытында істеліп жатқан
қыруар жұмыстар, адамдардың тұрыс жағдайларының ... ... ... ... жүзеге асырылмайды. Халық шаруашылығының ... ... да ... өндірісімен тығыз байланысты.
Бұл саланың даму деңгейі жекеленген ... ... ... әсіресе өнеркәсіп дамуы деңгейінің көрсеткіші бола алады.
Машина дегеніміз- энергияның бір түрін ... ... ... да ... бір ... ... атқаруға бағытталған белгілі бір
қозғалыстарды жүзеге асыратын ... ... ... ... машиналар екі үлкен топқа бөлінеді: оның біріншісі- энергияның
бір ... ... ... ... ... ... двигателдер болса,
екіншісі- машина құрал немесе жұмыс ... ... ... ... ... жағдайын өзгертетін машиналар.
Машина- құралдар өздерінің өндірістік қолдану ... ... ... және ... деп бөлінеді.
Технологиялық машиналарға белгілі технологиялық процеске қатысатын
машиналар, айталық ... ... ағаш ... ... ... ... жатады.
Транспорттық және тасымалдық машиналар адамдар мен еңбек құралдарының
қозғалысымен байланысты болады. Бұл ... ... ... өзі де ... ... ... ... ұшақтар т.б.),
ал тасымалдық машиналар жүк пен адамдарды тасымалдай отырып, өзі сол жерде
қалады немесе қозғалу радиусы онша ... ... ... ... ... т.б.)
Машиналарды автоматтандыру еңбек өнімділігін көтерудің өндірісті
жеңілдету мен жетілдірудің ең озық ... ... ... ... адам ауыр қол еңбегінен босатылады. Екінші жағынан, мұндай
автоматты ... ... ... ... ... яғни ... дәлдігін жұмысшының қандай еңбек дағдысы болғанына
қарамастан, қамтамасыз етеді.
Қазіргі ондаған, ... ... ... ... ... ... ... және қажетті мақсатта орган зор ... ... ... ... қолмен істеуі жағдайында
мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... сүйеніп, онан ары жетілдіруде.
Машина жасау- өте әртүрлі болып келетін машиналардың түрлері мен
олардың ... ... да ... мен ... есептеу
құралдарын жасаумен айналасатын өнеркәсіптің саласы.
40-тан астам ірі салалар мен 160-қа жуық кіші ... ... ... ... өте ... ... ... қарамастан машина жасау
зауыттарының технологиялық процестерінде ... ... ... ... ... машина өндірісінің өзіндік сипатымен яғни көп жағдайда ... ... ... олардың машина құрастыруға қажетті агрегаттар
мен тораптарға жиналуымен түсіндіріледі.
Машина жасау ... ... ... ... ... ... ... құрастырудан және оны соңғы өңдеуден тұрады. Өндірістік
процестің осындай кезектілігі барлық машина ... ... ... ... ... тетіктерді дайындауда материалдар мен
дайындамаларды өңдеудің ... ... ... ... құрастыру ісінде де
ортақ ерекшеліктер сақталған, тек кей жағдайларда ғана осы ... түр ... ... ... ... ... технологиялық процес осындағы цехтардың
атына сәйкес келеді: құйма, ... ... және ... ... ... ... ... жасау зауыттарында қосалқы цехтар да, атап
айтқанда үлгілері жасау цехы, шикізаттарды, қосалқы ... ... мен ... өнімдерді сақтайтын қоймалар болады. Аса ... ... ... өзіндік металлургиялық база- мартен пештері,
прокаттау қондырғылары т.б. болады.
Өндіріс көлеміне, басқа кәсіпорындармен ... ... ... ... ... сай осындай зауыттар ... ... ... ... ... бір өзі атқарады немесе
басқа ... ... ... ... Осы ... мен ... бөлшектер мен тетіктерді шығаруға маманданған
кәсіпорындармен құрамдасқан тиімді, себебі мұндай кәсіпорындарда еңбек
өнімділігі мен ... ... ... жиі ... ... мен металл өңдеуді қамтитын ... ... ... ... салааралық күрделі
құрылым. Қазақстанда ірі қара металлургия базасының жасалуын және ... ... ... металдар өндірісінің қалыптасуы құрылымы жөнінен ... ... ... ... ... берді. Сондықтан машина жасау
ауыр өнеркәсіптің маңызды саласы бола отырып, республика шаруашылығының
түрлі ... үшін әр ... ... ... ... ... ауыр және ауыл ... машиналарын, жол –құрылыстық, цемен
жасау техникасын, химиялық және электротехникалық машиналар, ... ... тағы ... ... ... ... ... негізінде Отан соғысы жылдарында Кеңес Одағының
батыс аудандарынан көшірілген көптеген зауыттармен байланысты қалыптасты.
Соғыс басталғанннан ... үш ... ... ... ... 1360 ... ... соның 200-ден астамы машина жасау және ... ... ... ... да ... кәсіпорындардың техникалық
құрал-жабдықтары, инженерлік-техникалық және жұмысшы кадрлары да көшірілді.
Сондай кәсіпорындардың бірі Алматы ауыр ... ... ... ... ... өндірісті тез арада іске қосып, ... ... ... ... келтіру керек болды. Көшірілген
жабдықтардың 1942 жылдың соңында іске ... ... ... ... ... ... жағдайы болды.
Машина жасау бұрынғыдай, Қазақстанның ішкі қажетін қамтамассыз ету
бағытында өнеркәсіптің басқа салаларына толықтырушы ... ... ... 90-шы жылдарында Қазақстан машина жасау өнеркәсібі бүкіл
өнеркәсіп өнімінің 15% ... Ал ... ... ... оның ... Батыс Еуропа елдері, АҚШ және Жапонияда бұл көрсеткіш ... ... ... ... шикізаты қара және түсті металдар
Қазіргі кезде металлургия ... ... ... ... ... ... шыдамды, коррозияға берік болат, шойынның да ... ... ... ... машина жасауда әр түрлі металдар, соның
ішінде сирек металдар және олардың қоспа ... ... ... ... ... Жаңа ... ... двигательдер,
газ турбиналары, атом реакторларын, өлшеуші-бақылау приборлары және ... ... ... ... ... ... өңдеу үшін көп мөлшерде
бояу мен лак ... ... ... шикізатпен өңдеуші материалдардың басқа отын,
ағаш (металл формаларын ... ... ... және ... ... ... жасау кәсіпорындары, оның ішінде ауыр машина шикізатты, әсіресе,
металды көп ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының белгілі бір даму
бағытына қарай ауыл шаруашылық машиналары кәсіпорындары ... ... ... ... ... т.б. ... көбінше
маманданған еңбек ресурсы бар аудандарға бағдарланады. Кей машина жасау
кәсіпорындары ... ... ... ... орналасуы тиісті, бірақ біздің
елде темір жолдың қозғалмалы составы, кеме ... ... ... ... ... қоғамдық өндірісті ұйымдастырудың маңызды ... ... ... ... және ... ... ... шығарылатын өнімдердің қолданылатын орнымен байланысты
ауыр, электротехникалық және ауыл ... ... ... ... және ... ... салалары үшін технологиялық құрал-
жабдықтар шығару едәуір дамыған.
Қазақстандағы ... ... 37 ... ішкі саласы
номенклатурасының ішінен 14 ішкі сала және ... ... ... ... ... ЖҰӨ-де машина жсаудың үлесі 1990 жылы 15,9
пайызға төмендеді және 2003 жылы 3,2 ... ... ... кезде машина
жасау кешенінің үлесіне 5 пайыздан аспайтын өнеркәсіп-өндірістік негізгі
қорлары, өндірістік бағыттағы негізгі капиталындағы ... ... 0,7 ... және жыл ... ... өнеркәсіп өндірістік қордың
құнынан 0,86 пайызға жуығы өнеркәсіп-өндірістік персоналдың жалпы санынан
12,5 пайызға келеді.
Машина жасаудың ірі және орта ... саны 1999 жылы 1876 ... жылы 208-ге ... ... ... ... ... жасау
кәсіпорындарының зауыттары – машина жсау өнімдерінің қортынды ... тек 6 ... ... ... кәсіпорындардың өндірістік
қуаттылығы шығарылатын өнімнің төмен сұранысына ... 10-15 ... ... ... ... ... экспорттық үлесі экспорттың
жалпы көлемінен 2 пайызды, ал машина мен жабдықтардың ... ... –43 ... құрайды. Ішкі нарықта отандық өнеркәсіп ... 13 ... ... ... ... өнімі. Бұл ең бірінші Қазақстандық
машина ... ... ... ... ... ... ... дерлік Ресей мен ТМД-ның басқа елдерінен жеткізілетін материалдар
мен басқап ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... алғанда ақырғы өнімнің аса жоғары құнын
анықтайды. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... материалды енгізу, маркетинг және
сатудан кейінгі ... ... ... ... артта қалу проблемасы
шиеленісті.
Саладағы еңбек өндірісінің өсуі ірі және орта ... ... ... санының төмендеуімен және ... ... ... ... ... ... ілесіп отырады. Бірақ жалпы
отандық машина жасау үшін төмен инвестициялық ... тән ... ... ... көзі – ... объектілерінің (96,5
пайызы) жеке меншік қаражаттары болып қалуда. Негізі қордың тозу ... ... ... ... олардың белсенділік 40 пайызыға дейін.
Қазақстан экономикасын техникалық жаңартуының масштабты ... ... ... басымды дамуының қажеттілігімен негізделеді.
Қазақстанның Инвестициялық қоры машина жасау кешенін жаңартуды
Қазақстанның Индустриалды-инновациялық ... іске ... ... басымды бағыты ретінде қарастырады.Қазіргі кезде ... ауыл ... ... және ... машина жасау
өнімдерін шығару жобаларын ... ... ... ... ... ... 2007-2008 жылдарғы арналған машина жасау
саласын диверсифкациялау және ... ... ... ... жылдардағы индустриялдық- иновациялық даму стратегиясының жүзеге
асыру шеңберінде еліміздің бәсекеге ... ... ... ... ... ... оны қалыпқа келтіру және дамыту баратынды
әзірленген. Бұл бағдарлама Қазақстан Республикасы Президентінің №1096 ... 2003 жылы ... ... ... ... ... Республикасының 2010 жылдарға
дейінгі әлеуметтік-экономикалық даму ... ... 2004ж ... “Бәсекелестік Қазақстанға, бәсекелестік Жапонияға, бәсекелестік
ұлтқа” және 2005ж 18 февральдағы “Қазақстан экономикалық, ... ... ... тездетіп даму жолында” делінетін халыққа жолдаулары,
сондай-ақ аймақтар машина жасау кәсіпорындарын дамытудың қысқа және ... ... ... ... ... ... елдің өнеркәсібтік даму деңгейі машина жасау саласының дамуымен
байланысты өйткені бұл сала осы заманға ... ... ... ... сәйкес жабдықтар, жоғары кәсіби мамандар инженер-техникалық-
кадрлар, ғылыми техникалық әлеумет, жоғары маманды жұмысшылар, ... ... ... ... ... аталынған бағдарламаны, оның шетінде ... ... ... ... бәсекелестікке қабілетті машина жасау саласын жасауға ұмтылуы
тиімді.
Аталынған бағдарлама саланы қалыпқа келтіру және оны диверсивикациялау
үшін ... ... ... ... ... машина жасау кешенді қайта
құруда бағытталынған, өйткені бұл сала республиканың жоғары білімділікті
техника және ... ... ... ... ... ... мен ... алдынғы қатарлы әлем елдері өнімдері
сапасы мен ... сай ... ... ... ... ... ТМД ... мен
алыс шетелдердің осындай салаларымен интеграциялана ... ... ... ... ... экономикалық жүйе және Қазақстанның ғаламдану
жағдайында. Бүкіл әлемдік ... ... ену ... даярлау қажет.
Қазақстанның машина жасау саласы ... ... ... ... ... тиісті.
Көрсетілген мақсаттар мен міндеттерді жүзеге асыру үшін бағдарлама
активті ... ... ... және ... ... ... ... бұл осы заманға машина жасау келешекті
қалыптастыруға бағытталануы тиісті.
1.2 Шетелдердегі ... ... ... ... жағдайы
2004 жылғы “Маркетингілік аналитикалық зерттеу орталығы” АК жүргізген
әлемдегі машина жасау саласын ... даму ... ... ... машина
жасау өндірісінде АҚШ, Германия және Жапония үздік елдер екенін көрсетеді.
Осы үздік ... ... ... ... елдерИспания, Грекия, Бразилия,
Аргентина жақын. Әлемдік машина жасауда Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің ролі
артуда.Бұл саланың осы аймаққа ... ... ... ... еңбек
болды күшінің қуатты ғылыми-техникалық әлеуметтік сондайақ, әлемдік машина
жасау тенденсиясы мен ... ... ... ... ... кей ... ... жасауда мамандану мен кооперацияланудың
күшею тенденциясы, сондай-ақ елдердің жалпылама өнімдер ... мен ... ... кен ... ... ... ... елдер ретінде білуге
анықтайтын, сондай-ақ жоғары еңбек ... ... ... ... ... ... өндірісті “Жаңа” елдерге беру сияқты ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар жоғары
маманды ... ... ... ... ... ... ... Бұл өндіріс қуатын арттырудағы табыстың тиімділігімен
шарттыланады.
Бірақ, бұл елдерде бәсекеге қабілетті және ғылымды көп ... ... ... ... ... ... және шығару негізгі мәселе болуда.
Осы жағдайда, түрлі елдердегі машина ... даму ... ... ... белгілеріне қарай мынандай елдер тобын болып көрсетуге болады:
- машина жасау ... ... ... ... ... ... Жапония);
- машина жасау құрылымында аздаған белгілі өнімдермен белгілері
(Англия)
- машина жасау құрылымында екеулі проблемалармен ... ... ... ... кен биліктерін шетелдерден
импорттауға тиісті ... ... ... ... ... жасау құрылымы саласының біркелкі дамымалы машинаны
экспорттау импорттаудың жартысын жаңа жабын елдер ... ... бөлу ... ... ... ... және жеке
аймақтардың ролін анықтау, ғаламдық экономикалық жүйені ... ... ... ... аймағына (АҚШ, Мексика, Канада) әлемдік машина
жасау өндірісінің ⅓ ... Бұл ... ... рынакте өте күрделі жоғары
өнімдерді, ауыр машина жасау және ғылымды көп қажет ... ... ... ... орын ... ... ... әлемдік машина жасау өнімінің 20-30 % келеді.
“Шығыс және Оңтүстік шығыс Азия” ... ... ... өнімінің
20 % келіп негізгі жетекші Жапония болып ... ... ... ... IV-ші ... ... еңбек күші бар елдер, шикізат ресурсы бар ... ... ... ие ... ... ... дамыған елдер машина жасауының ерекшелігі
машина жасаудың толық құрылымының болуы және электротехника үлесінің артуы,
өнімнің жоғары ... ... және ... ... болып
табылып, ол жоғары экспортқа бағытталану қабілетін және ... ... ... ол жоғары экспорттық бағыттану қабілетін және
экспорттық құнындағы машина жасаудың жоғары үлес ... ... –64 ... АҚШ және Германия –48 пайыз, Канада 42 ... ... ... ... жасау дамыған және дамуы елдерде біркелкі емес. 1-ші топта
станок ... ауыр ... ... және ... ... басым болса,
екіншісінде – ауыл шаруашылық ... ... ... ... елдері ФРГ, АҚШ, ИТалия, жапония, Швеция.
Барлық дамуыш елдер тобына станок жасау ісінің 6 пайызы келеді.
Электротехникалық өнеркәсіпте ... ... ... ... екі сала тобы ... Әскери-өнеркәсіптік және тұрмыстық
электроника 1-ден экономикалық дамыған елдердің үлесіне жоғарылаған, 2-де
(үлкен көлемде ... ... ... қажет етуінен) дамушы елдер үшін
бірқалыпты болуда. Гонконг, Оңтүстік Корея, Тайвань, ... ... ... тұрмыстық электроника экспорттайды.
Соңғы жылдары ... ... ... ... дамуда. Бұл процесс нрегізінде жасау қорының 9/10 және ... 9/10 ... ... ... елдер арасында жүзеге
асуда. Машина жасауда икемді ... ... ... ... ... енгізілуде. Бұл жүйелер үшін жабдықтар
шығаруда Жапония және АҚШ жетекші.
Көліктік машина жасау құрымы ... ... кеме ... ... жасау қарқынды дамуда.
Локомативті Үндістан, Бразилия, Аргентина, Мексика, Иран, ... ... ... шығаруда елеулі өзгеріс болды. 1-ші орынға АҚШ-ты
басып озып ... ... одан соң ... ... Жапония, Ұлыбритания.
Жүк автомобильдерін шығаруда АҚШ, Жапония, ТМД елдері, ... ... ... ... ... Республикасы, сонан басқа
соңғы жылдары елге тарады.
Қытайда автомобиль жасау едәуір, әсіресе оның ... ... ... ... ... ... үлесі 90 пайыз. Солтүстік Америка
елдеріне әлемдік машина жасау өндірістің 30 пайызы, Батыс ... ... ... және ... ... ... –20 ... келеді.
Саланың даму ауқымы машина жасау өнімнің ... ... ... дамыған елдердің ішінде АҚШ, Жапония және ФРГ
көшбасшы.
Машина ... ... ... басқа елдер елеулі жол береді: ТМД
елдеріне машина жасау ... ... ... ... ... 30 пайызы
келеді. Бұл әлемдік елдердің дамыған және дамушы елдер арасында ... ... ... ... жасау саласы бойынша Ресей, Украина және
Белорусь жетекші орында.
1.3 Қазақстанда ... ... ... даму ... ... ... машина жасау саласының даму жағдайы ... ... ... ал ... ... машина жасау деп аталынатын 322
кәсіпорындары қалып, ал қалғандары жұмыстарын ... ... не ... ... ... ... ... төменгі деңгейде қажет ететін ... ... және ... ... негізіндегі жалпылма тұтыну өнімдерін
шығаратын өнімдер өндірісі дамыған. Мкашина жасаудың 37 ... ... ... 14 сала тобы және ... ... ... ... 16 ірі сала кәсіпорындары мұнай-газ секторы үшін өнімдер шығарса,
12 ірі ... ... ... өнім ... 15 ... ... және коммуникация үшін, 20- ауыл ... 13- ... ... үшін өнімдер шығарады.
Машина жасау өнімнің шығару көлемі 1990 ж. 1999 ж. ... ... ... ішкі өнімін өндірудегі машина жасаудың үлесі 15,9 пайыз
болса, ал 2004 жылы –3,2 ... ... Осы ... осы ... Жапонияда
50 пайыз, Германияда –48 пайыз, Швецияда –42 пайыз, АҚШ-та –40 пайыз,
Францияда –38 ... ... –30 ... ... –25 пайызды құрады.
Осы бағдарламаны әзірлегенше 200-2003 жылдар аралығында Қазақстан
Республикасының ҚР үкіметінің №1347 2003 ж. 5 ... ... сай ... ... ... ... кешенін дамыту Бағдарламасын
жүзеге асыру нәтижесінде өндірістің құлдырауы меңгеріліп, машина жасауда
алғаш ... ... ... ... ... ... ИСО 9001-2000
және ИСО 14000 ... ЧСИК ... ... ... аса бастады. Бірақ мемлекеттік көмектің жентіспеушілігінен ... ... ... ... ... ... таппады. Сала
дамуының негізгі рычагі сол кезеңде импортты ауыстырушы саясатты ... ... ... ... ... ... машина жасау өнімінің үлесі 2004
жылы 3,3 пайызды құраса (1 кестеде), отын ... ... мен кен ... ... ... –47,5 ... және 5,1 ... кестенің деректері машина жасау саласындағы маман кадрлардың
айтарлықтай ... ... ҚР ... ... ... бұл сан
бойынша дерегі 200 ж. бұл ... 70,6 мың адам ... ... 1996 ... 21,8 алғандығын дәлелдейді.
Машина жасау саласының нашар ... 3-4 ... ... Мысалы, барлық өнеркәсіптегі негізгі капиталға жалпы инвестиция
кен өндіру секторындағы 74,7 пайызды орнына 1,6 ... ғана ... ... ... ... жыл сайынғы ... ... құны ... ... ... ... ... небәрі
0,9 пайызды құрды.
1-кесте. Базалық салалар бойынша өнеркәсіптің ... ... ... ... ... |
|ар |ерг |және басқа |а ... ... ... |
| ... ... ... ... |темекімен |және металл |
| ... ... % |% ... ... ... |
| ... кен | | |ібі, % ... ... % |
| |рды ... | | | ... % | |
| ... | | | | | |
| |% |% | | | | | ... |3,9 |2,2 |1,2 |1,6 |15,8 |22,4 ... |3,5 |2,5 |1,0 |2,0 |13,3 |20,9 ... |4,0 |3,4 |1,2 |2,0 |13,9 |18,7 ... |4,1 |3,1 |1,3 |1,7 |12,0 |17,7 ... |4,3 |3,3 |1,4 |1,3 |11,8 |17,0 ... |5,0 |3,3 |1,1 |1,0 |10,6 |16,8 |
| | | | | | | | ... ... ... ... ... ... саны
|Көрсеткіш аттары |1990 |1991 |1992 |1993 |1994 |1995 ... ... ... өндіру өнеркәсібі|155082,0|296828,0|417982,0|457010,0|470972,0|588387,0|
|Өңдеуші өнеркәсіп |44987,0 |71607,0 |104775,0|103422,0|131012,0|150637,0|
|Электр энергия, газ |19526,0 |17505,0 |27826,0 |27521,0 |28434,0 |58160,0 ... суды ... ... | | | | | ... | | | | | | ... және ... |2950,0 |2486,0 |1731,0 |7541,0 |- ... | | | | | | ... ... және |- |10,0 |5,0 |19,0 |7,0 |- ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... және |66,0 |641,0 |1203,0 |1124,0 |570,0 |- ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |- |92,0 |258,0 |214,0 |515,0 |- ... үшін | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |- |111,0 |61,0 |22,0 |95,0 |- ... ... | | | | | | ... жабдық, | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |- |102,0 |11,0 |637,0 |1006,0 |- ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |- |171,0 |1173,0 |824,0 |719,0 |- ... | | | | | | ... ... ... инвестиция құрылымы
| |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... ... ... |70,6 |76,9 |75,9 |77,7 |74,7 |73,8 ... өнеркәсіп |20,5 |18,6 |19,0 |17,6 |29,8 |18,9 ... ... газ және суды |8,9 |4,5 |5,1 |4,7 |4,5 |7,3 ... және ... | | | | | | ... және жабдықтар өндірісі |1,1 |0,47 |0,4 |0,3 |1,2 |- ... ... және ... |- |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 |- ... ... | | | | | | ... ... және электр |0,1 |0,2 |0,2 |0,2 |0,1 |- ... ... | | | | | | ... ... ... ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 |- ... ... | | | | | | ... ... ... құралы, |- |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 |- ... ... ... ... | | | | | | ... прицев, жартылау |- |0,0 |0,0 |0,1 |0,2 |- ... ... | | | | | | ... ... жабдықтар |- |0,0 |0,2 |0,1 |0,1 |- ... ... ... ... жасау жағдайының негізгі
көрсеткіштері өсуі ... ... ... ... ... ... жасау саласы айтарлықтай өзгерістерге ұшырады: 1993 –тен 1999
жылға дейінгі ... ... (1985 ... ... 1999 ... ... ... индексі 19,8 пайызды құрады) және 2000 ... ... ... 2004 жылы 1985 ... ... ... көлемінің индексі мұнай-газ жабдықтары, электр жабдықтар, электр
және ... ... ... ... ... есебімен 85,9 пайызды
құрады
5-кесте. Машина жасау саласындағы өндірістің физикалық көлемінің
индексі
|Жылдар |1990 |1995 |1996 |1997 |
| ... ... | | |
| |ат ... | | |
| ... |ар ... |дары |дар | | | |
| ... | | | | | | |
| |ыс | | | | | | | ... ... |37,4 |18,6 |35,9 |5,6 |2,5 |35,9 |7,4 |2,0 ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... және |43,5 |1,0 |47,8 |2,3 |5,4 |39,4 |11,7 |0,6 ... ... | | | | | | | ... үшін | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |41,2 |2,7 |42,5 |6,3 |7,3 |45,4 |4,8 |7,3 ... ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |55,4 |0,9 |31,0 |11,5 |1,2 |43,9 |18,0 | ... | | | | | | | | ... ... |41,6 |3,2 |28,0 |25,6 |1,6 |43,9 |18,0 | ... ... | | | | | | | ... 2004 ... ... ... ... түрлері
бойынша негізгі қорлары
| |2004 ж. 01.01. ... ... |
| ... |ту |рту ... |
| ... ... ... |
| | |есі, |-ті ... |
| | ... |ен ... | |бен | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| |егі) ... | | | | |
| | |соң) | | | | ... ... қор |5707379 |3870034 |32,2 ... |6,0 ... ... өнеркәсібі |1595603 |970819 |39,2 ... |4,7 ... ... |659805 |466109 |29,4 ... |10,8 ... ... газ және |442633 |304683 |31,2 |7,1 |0,7 |9,4 ... өндіру, тарату | | | | | | ... ... ... |19315 |32,2 ... |13,3 ... ... |12491 |7003 |43,9 ... |4,6 ... ... басқадай| | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... экспорттың барлық көлеміндегі үлесі 2 пайыз (20 млн.АҚШ
доллар), ... –43 ... (12 ... ... Отандық өндірістің
ішкі машина жасау өніміндегі үлесі 13 пайызды құрайды.
Машина ... ... ... ... ... ... ... және
бәсекелестікке қабілеттілік көрсеткіші, бұл жалпы экспортқа аз бағдарланған
сала екендігін көрсетеді. Машина жасау өнімдерін импорттауға ... да бұл ... ... ... ... ... (1,11 ... талдау деректерінен басқа, Қазақстан машина жасау кешенінің
жағдайы мыналарға әкеледі:
- Машина жасау ... ... ... ... ... ... ... бағыттағы негізгі капиталға келетін
жалпы инвестицияның 1,6 пайызы жәе жыл сайынғы енгізілетін
өнеркәсіптік қор ... 0,9 ... ... ... жалпы санының 12,5 пайызы, жалпы
өндірілетін өнеркәсіп өнімінің 3,2 пайызы ... ... ... ... ... соңғы 5 жылда
рсепубликадағы машина ... ... ... ... ... машина жасау кәсіпорындары санындағы –машина жасаудың
соңғы өнімдерін шығаратын завод өндірушілердің үлесі ... ғана ... ... ... ... Қазақстан ішкі рыногындегі
Қазақстандық өндіріс бұйымдарының үлесі 13 пайызды құрап, ал
қалған қажеттіліктің 87,1 ... ... ... ... асады (негізінде Ресейден әкелу).
Әлемдік материалдар рыногы тенденциясының ерекшелігі мынандай, отандық
негізгі және қосалқы материалдар базасынсыз машина жасау кешенінің ... ... ... етеуге болмайды, отандық машина жасау өндірісі
өнімдерінің бәсекелестікке қабілетсіздігінің негізгі ... ... ... ... –республиканың басты кәсіпорындарының ескірген
технологияны қолдануы, импортталған бөлшектер, ... ... ... ... тым ... ... жоғары
өзіндік құны және төменгі сапасы болып табылады.
Республиканың машина жасау кәсіпорындарының практикалық ... ... үшін ... ... қоры ... қажетті техникалық дәрежеде
қамтамассыө етілмек, бәсекеге қабілетті шоғырланатын өнімдері ... ... және ... ... ... инженер –техникалық кадрлар мен жұмысшы мамандарына тапшы болып
келеді.
Қазіргі бар техникалық және кәсіби ... ... ... ... мамандары дәрежесі бойынша еңбек рыногы талабына сондай-ақ
1997 ISKED білім мамандарының Халықаралық стандартына байланысты ... оқу ... ... ... ... етушылердің талаптарын
білмейді де.
Орын алып отырған проблемаларға қарамастан ... ... ... жылы 2003 ... ... ... жабдықтары (2,3 рет),
моторлар (2,2 рет), көтергіш крандары (1,7 рет) ... ... ... ... өнім ... ... уақытта Қазақстан мұнай-газ жабдықтарын дәстүрлі түрде
импорттайтын. 200 ... ... ... ... ... жүргізген
импортты ауыстырушы саясаты шеңбері және 1997 жылғы ... ... ... мұнай-газ машина жасау саласын ... ... ... ... сай ... –газ машина жасау саласының
қалыптасуы басталды. (12 кесте).
Мұнай-газ жабдықтарын ... ... және ... ... ... ... |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... көлемі |860 |960 |1000 |1100 |1240 |1860 |2070 ... ... |30,5 |55 |65 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |жеткіліксіз|жеткіліксіз|жеткіліксіз|10,3 |9,5 |10 |10 |
|экспорты | | | | | | | ... ... |960 |1000 |1090 |1200 |1800 |2000 ... ... ... ... өсуімен бірге мұнай-газ жабдықтарын
импорттау көлемді артуда. Қазақстанда мұнайц-газ жабдықтарына қажеттілік
рыногы 2002 жылы 1,86 ... АҚШ ... ... ал 2003 жылы 2,07 ... ... ... Бұл жағдайда, отандық тауар өндірушілердің бұл ... 3,1 ... яғни 65 млн. АҚШ ... ғана қамтамассыз етті.
Ауыр жағдай ауыл шаруашылық машиналарын жасауда байқалуда. Қазіргі ... ауыл ... ... ... 90 пайызға жақындады. (ГОСТ-
ың бекіткен техникалық тапсырмасы нормативі бойынша астық жинау ... ... ... жасы 70-75 ... Қолда бар барлық техниканың
істен шығаруға (списать ... ... ... 82,9 ... 95,4 ... ... 88 пайызы және себу техникасының 895
пайызы ... ... ... ... жинау комбайндарының қазақстандық
рыногі жетекші ауыл шаруашылық техникаларын шығаратын елдердің, оның ішінде
ТМД елдері Ресей, ... ... ... ... етілген.
Өйткені бұл елдер техникасының бағасы сатып алуға ыңғайлы, Қазақстанның
табиғи климаттық жағдайына ... және ... ... ... ... ... ... қамтамассыз ету қалай? Республика көлемі бойынша жыл сайынғы
ауылдың ... ... ... ... ... ... –8000, ... –4000, себу техникалары –1000, жатка- 900
дана қажет етеді.
90-шы жылдары ... және ... ... ... ... қор ... ... жаңаланбады, соның салдарынан техника мен
жабдықтардың тозуы 90 пайызға жетті. 2001 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ескі бөлшектерге қарағанда соңғы
даяр өнімдер көбірек әкеліне басталды.
Республикада “Қазақстан инжиниринг” Ұлттық компаниясы АҚ құрылды, оның
құрамына ... ... ... ... ... ... 2000
жылдан бастап сала кәсіпорындарының азаматтық ... ... ... ... ... жұмыстың „Әлемдік машина жасау теңденциясы және Қазақстан
республикасы машина жасау кешенінің ... ... ... ” делінетің
бірінші бөлімінде машина жасау саласының қазіргі әлем ... ... даму ... ... талдау жасалынып, оның дамуындағы
орын алып ... ... мен ... ... бұл ... ... ... жолдың қозғалмалы составы,
автомобиль, кеме , ... ... ... ... ... оның ... өнеркәсіпті дамытуды тежеуші мәселелері қаралған.
Ал бұл ... шешу ... ... жұмыстың келесі тарауында
қаралатын болады.
IIБӨЛІМ. ... ... ... ... ... ... өз ... машина жасауды дамыту мүмкіндіктері
Жалпы еліміздің машина жасау саласы кеңестік дәуір кезінен артта ... ... ... ... ... орындарының өндірген
өнімдері түгелімен Ресей, Украина, Беларуссия елдеріне жіберілді. Ал ... ... ... ... ... ... қайта құру кезеңінде бір
орталыққа ... ... ... бірге өндіріс орындары, оның ішінде
машина жасау саласы да мүлдем ... ... ... ... ... ... ... істейтін көптеген мамандардың жұмыссыз қалып,
басқа ... ... ... ... мамандықтарын сай жұмыс іздеп өзге
салаларға ... ... ... ... ... жасау саласын қайтадан
қолға алу үшін ... ... ... ... ... даму ... ... ауқымды бағдарламалардың көп септігі
тиді. Жолдауда Қазақстанда одан әрі индустрияландыру ... ... ... қуаттармен жарақталуы және еліміздегі негізгі
қордың ... ... ... жүргізу, негізгі құрал-жабдықтарды
өндірістік инфрақұрылым және ... ... ... жаңартуға
бағытталған бағдарлама әзірлеу және неғұрлым басым ... ... осы ... ... индустрияландыру керектігі жайында
көп нәрсе айтылды. ... ... осы. ... ... ... ... өткен ғасырдың 70–ші жылдарынан бастап ғылым мен техниканың ең
жаңа да тиімді жетістіктерін, жжоғары ... ... ... өз ... экономикасын қарқынды дамытып алды. Ал, қазіргі ... жаңа ... ... ... пайдаланып, қоршаған ортаға
зияны тимейтін өндіріс орындары салынуда. Машина жасау саласының ... ... ... ... жедел дамуына ықпал жасайтынына
олардың көздері әбден жетті. Мұның айқын мысалын машина жасау саласын жедел
қолға алған ... ... мен ... ... ... ... ... саласы мамандарының айтуларынша, бүгінгі күндері ... ... алып ... өнімдердің 40-45 пайыын өз елімізде жасап
шығаруға болады екен. Жеке шаруашылықтар есебінен дамыған ауыл ... ... ... ... ... деген сұраныс күн артып келеді.
Машина жасау саласын дамытуға ... ... ... ... ... ескіріп, тозуға айналған құрал-жабдықтар уақыт ... ... да ... ... ... ... ... деңгейі
төмен, сондықтан ішкі және сыртқы сауда рыногында төтеп бере ... ... ... ... ... ғана ... жүрміз. Ал
бүгінгі таңда ауыл шаруашылығынды пайдаланып жүрген ... ... ... дені ... өткен, ескірген техникалар екені белгілі. Әрине
машина-тракторлар дегеніңіз ауыл шаруашылығында ғана емес, ... ... Ал, ауыл ... ... дами ... Өзімізде
жасалмаса, шетелдерден оларды қымбат бағаға сатып әкеле беретін боламыз.
Біздің Павлодар трактор зауытының ... ... ... ... ... бірде-бір трактор шығара алған жоқ. Кезінде ... ... бұл ... аты ... заты жоқ. ... ... өндіріс орнын
қайтадан өмірге келтіріп ауыл шаруашылығына қажетті трактордан бастап басқа
да техникаларды жасайтын уақыт ... ... ... ... ашылып, жас
мамандардың тәжірибе жинақтайтын орны болар еді. ... бұл ... ... ... ... үшін оның ... ... өзгертіп,
басқаша жабдықтау керек екенін айтады. Бұлай жасайтындай өні бар. Өйткені
бізге ... ... ... ... сай ... емес, ауылдағы
өзгерістерге сай жасалып, жобаланған, сұранысқа сай машина-трактолрлар
үлгісі қажет. ... ... ... универсмитеттің металлургия, машина
жасау және көлік қатынасы факультетінің әмбебап доңғалақты, жүк салатын
қорабы бар осы ... ауыл ... ... ... ... ... ... Біздің бұл жобамызды өзімізден бұрын Ресей мен
Беларусь машина-трактор жасаушылары қолдап, ... қою ... деп ... ... ... бұл ... ... байқауларда жүлделі
орындар иеленгенімен, еліміздің даму ... ... ... бір ... ... 90-шы ... ... орындары тоқтап тұрған кезде мамандар
екі қолға бір жұмыс таба ... ... ... ... балалары техникалық
білім беретін оқу орындарына ... ... еді. Ал ... ... Ақсу мен ... ... ірі өндіріс орындарында
техниканың қыр-сырына үйреніп, әртүрлі мамандықтар бойынша білім ... ... ... ... жүр. Ауылдан келетін өз балаларымыз да дұрыс
техникалық білім алып, білікті маман болып ... ... ... ... ... бірігіп біраз оөқулықтарды қазақ тіліне аударып шықтық.
Заманда түзелді. Өз еліміздің машина ... ... ... ... ... керек екенін жеңіл көлікке деген сұраныстың жыл ... ... ... ... ... ... ... шетелдерде қолданыста болған,
кейбір тозығы жеткен ... ... ... ... ... Өзге елдің
экономикасын көтеруге бар ... ... Сол ... ... ... ... ... Кореяның машина жасау саласындағы
тәжірибелін ... ... ... ... ... өткізгенмен
бірдей екенін естеріңе салғым келеді. Елбасы жаңа ... ... ... күтіп тұрған ешкім жоқ, бірақ біз онда қажеттілігімізді
танытып, іргемізді бекітіп алуымыз қажет”, деп бұл үшін не ... ... ... ... та ... Ал, ... бәсекеге барынша қабілетті және
серпінді дамып келе жатқан елдерінің біріне айналғысы келетін Қазақстанның
іргесін ... ... ... ... ... артамыз. Өз елімізде
машина жасап шығаруға қолымыз іскер, біліміміз ұшқыр болсын деген ... ... ... ... қор өзі ... ... ... пайдалану
тиімділігін қадағалап отырса, басталған істің орта жолда аяқсыз ... орын ... еді. ... да, ... ... бізді қатты
қуантқаны Жолдаудың ... ... ... ... бәсекелестік
артықшылықтарымызды негізге ла отырып, технологиялар ... ... ... жаңа ... әкеліп, оларды жетілдіруді жүзеге
асыратын, отандық ғылыми әзірлемелерді ... ... ... ... мен ... ... ... құруға жәрдемдесу
қажет деген сөздер болды. Қазақстандық өндірісшілер мен ғалымдардың ... ... ... ... ... заман талабы екенін түсінетін кез
келді. ... ... ... ... ... нарықтық жағдайға
негізделген өзінің тұрақты ... ... ... күш ... ... ... ес жиып ... дегенмен, еліміздің бүкіл
экономикасы төрт аяғынан тең ... тұр ... ... Әлі ... ... шикізат сұранысыа, оның бағасына тәуелді болып отырған жағдайымыз
бар.
2.2 Машина жасау кластері ... ... ... ... ... жасау саласының елімізде ойдағыдай дамуы үшін не істеу керек?
Бұған дейін ... ... жуық ... ... ... ... басым сипатқа ие болуға қабілетті кластерлер таңдалып,
іріктеліп алынды. Осының ішінен, ... ... ... орны ... ... деуге болады. Кластерлерді дамытудағы басты мақсат -
әлемдік рынокта бәсекеге ... өнім ... ... де ... ... түрлері бойынша қазірдің өзінде бірқатар нәтижелер де бар екен. Бұл
жөнінде ҚР Экономика және ... ... ... ... ... 17 ... ... номерінде атап өтті.
Ал машина жасау кластері ше? Ол кенжелеп қалып жатқан жоқ па? ... ... ... ... ... бұл ... баса ... аудару
қажет деп санайтынын тайға таңба басқандай әдейі атап көрсетті. ... өзі ... ... ... ... ... ... тұрғанынан белгі
бере алады. Қысқасы, Қазақстанда машина құрастыру ... ... ... ... ... ... тұр. Бұл ... машина
жасаушыларға жүктелген иіндет аса жауапты, ауқымды деген сөз. Осы саланың
басы-қасында ... ... ... сіз бұл мәселенің мәнісін ... ... ... берер едіңіз?
Машина жасау ісін телегей теңізбен салыстыру артықтық етпейді. Оның
басы мен аяғында қарапайым ... ... ... дейінгі күрделі
технологиялық желілер жатыр. Машина ... және оны ... ... ... ұғым ... Ол тек биік, жоғары өлшеммен ғана
сипатталады.Бәсекеге қабілетті қажеттілігі де ... ... ... Назарбаевтың бұл бағытқа баса назар ... сыры ... ... керек. Тұтастай алғанда, біз Қазақстанда машина құрастырудың
әлемдік талаптарға жауап бере ... ... ... ... деңгейін
қалыптастыра аламыз ба? Бұл жөнінде пессимистік көңіл-күй ... ... жөні жоқ. Оған ... ... ... ... қалайды.
Тек бұл мәселеге жан-жақты концептуалдық тұрғыдан келе ... ... ... ... ... кімнің немен шұғылданатыны анық айқын
болған жағдайда ғана іс алға ... ... Дәл ... ... ... ... Каспий аймағындағы теңіз жобаларына қатысуға ... айта ... ... ... ... ... өндіруге қажетті құрал-
жабдықтар мен қондырғылар жасау ісінің бел ортасынан орын алу деген сөз. ... ... ... ала ... Озық ... мен бай ... сынға
түсер, тістесер тұсы да осы.
Әреге бармай-ақ қояйын, Каспий теңізінің ... ... ... ісінің жай-күйіне назар аударып көрейік. Нені байқар едік? Әзірге
осында ... ... ... ... ... ... жасаушылардың қолынан шыққанын көреміз. Бұл бағытта осыған дейінгі
өткізіліп келген тендерлерде ресейліктердің жеңіске жетіп ... ... ... ... ойымша, мұнда қазақстандық құрал-жабдықтар мен
конструкциялар қолданылуы керек.
Қазақстан мұнайының ... бір көзі ... ... ... ... ... жобалар да өз ... ... ... Бұл ой-пікірімді
оқырманға теңіз түбінен мұнай өндіруге ... әрі ... ... ... тұрғысынан айтып отырмын. Протекционизмнің қажет
тұсы да осында. Мен мұны тамыр-таныстық, жең ұшынан жалғасу ... ... жоқ. ... ... ең ... ... ... қолдап, дамыту мақсатындағы экономикалық саясаты ұғымын
беретіні белгілі. Ал ... ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев
тарапынан жасалып отырғаны бәрімізге аян. Әсіресе, Қазақстан халқына биылғы
Жолдауында отандық машина жасаушылардың ... ... ... ... дял ... ... ... Расында да, бұл мәселеде бізге ... ... еді. Әрі ... ... ... ... ... ол
бізге кешірілмес күнә да болар еді.
Көп жағдайда салыстырмалы баға беру арқылы мәселенің ... ... Осы ... бір ... ... кеткім келеді. Айталық, бүгін шағын
ғана Норвегия тек бір ғана мәшине құрастыру ... ... ... өмір сүру деңгейі бойынша әлемде алдыңғы қатарлы мемлекеттердің
қатарына қосылды. ... дені ... ... ... ... ... мен ... шығару. Қазір ол осындай бәсекеге қабілетті
өнімдерін ... ... ... шығарып жүр. Оған сұраныс та мол. Мұның
бәрін егжей-тегжейлі айтып отырған себебім, мысалдар бізге әлі тез ... ... сала ... ... ... Орал ... машина құрастыру компаниясының
құрылуы тек бір аймақ үшін ғана ... ... ел ... ... ... алатын қарышты қадам деп білеміз. Іс неден басталды?
Біз бірінші күннен мұнай-газ саласына ... ... ... ... ... ... Оған ... технологиялық
мүмкіндігі мен кадрлардың кәсіби шеберлігі сай ... ... ... шеті мен шегі жоқ аса үлкен ұғым. Соның ішінде бірнеше өміршең
бағыттарды таңдап алдық. Атап айтқанда, ол ... ... ... үшін
қолданылатын құрал-жабдықтар. Әсіресе қыс кезінде мұнайлы жылыту пештері,
газ айдау қондырғылары жақсы сұранысқа ие ... ... ... ... аз ... ... ... игере алған осынау қазіргі заманғы
құрал-жабдықтар Ресей мен Украинаның жетеші технолгиялық ... осы ... ... артық бюолмаса, кем түспейді.
Сіз әңгіме басында маниша кластері туралы мәселе қозғадыңыз. ... ... ... бағдарламаға сәйкес Батыс Қазақстан облысына
мұнай-газ саласына қажетті машиналар мен жабдықтар жасау кластерін ... оны ... ... тапсырылды. Біздің компания осы міндетті орындауға
кірісіп те кетті. Биыл ... ... ... ... ... кеңейтуге мүмкіндіктер туды. Бұл қосымша орындар газды турибинді
қондырғыларды жөндеу өндірісіне пайдаланылмақ.
Қазірдің өзінде өндіріс ауқымы ... ... ... ... аяқ ... ... Атап айтқанда, өткен жылдың аяғында Маңғыстау
облысының Жаңаөзен қаласында компанияның сервистік орталығы құрылды. ... ... кен ... ... ... жедел ұйымдастыруға, өзіміз
жіберген тура кен орнының өзінде қызметті жедел ұйымдастыруға, ... ... ... көп көмегін тигзді. Әрі бір ... ... ... есебінен толықтыру мақсатын қойдық.
Өндірістік қызмет өрісін кешенді түрде ... ... ... Яғни,
жобалардан, құрал-жабдықтарды әзірлеуден басталғаністер оны қосумен
аяқталмақ. Әрі ол технологиялық ... ... ... ... іске ... Іс ... басталды деген сауалыңызға орай тағы
да бір айтарым: қай істі ... ... де, оның ... ... мен
әкелер пайдасын алдын ала есептемесек, оңбай ұтылар едік. Бұл тұрғыда ұжым
экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізе ... ... ... ... ... үш ... ... интеллектуалдық жне өндірістік әлеуеті де өсе
түсті. Осы уақыттың аралығында біз ... және ТМД ... ... ... жаңа өнім ... тұңғыш рет игеруге қол жеткізе алдық.
Бүгінде зауыттың басты ... ... ... ... ... өтпелі кезеңде мұнда жұмыс істейтіндер саны 380 ... ... ... еді. ... саны жыл аяғына дейін мың адамға жетеді деп
күтілуде.
Кәсіпорынның басты ерекшелігі ... Бұл ... не ... едіңіз?
Ол өнімнің барынша жоғары стандарттыры дер едім. ... ... ... ... Әрі ол ... әреет етуде. Мұнда шетелдік
“Аджип” компаниясының комегімен “ASME” атты ... ... ... ... ... ... өз мәресіне жақындап
келеді. Ол қола тиген кезде кәсіпорын тек ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ шетелдің өзіндегі мұнай-газ
компанияларынан да сұраныстар ала бастамақ.
Тағы бір біткен істің ... ... ... өте ... жабдықтаудан өткізілгенін қосуға болады. Мұндағы өндіріс құрал-
жабдықтардың жаңаруы, ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ біздің компания “Интергаз-Орталық Азия” АҚ үшін арнайы
құрал-жабдықтар жасап ... Ол ... ... қондырғылар жүйесін
жетілдіруге пайдаланып келеді. Сонымен бірге компания ұңғымаларды жөндеуге
пайдаланылатын қондырғылар, мұнай өндіретін ... ... ... жақсы қжабдықтарлған вагондар жасап шығарды. Ол өзінің
сенімділігі мен ... ... ... ... ... ... бере
алады. Сондай –ақ бұл вагондарды адам аяғы бара ... ... ... ... ... ... қолдана беруге болады..
Елбасы Қазақстан халқына биылғы ... ... ... ... ... құруға және дамытуға арқа сүйеуіміз керек деп ... Бұл ... ... ... істер бар?
Біз өткен жылы ресейлік әріптестерімізбен біріге тырып, қазіргі заманғы
кешенді ауа ... ... ... бастаған едік. Ол газ айдау бекеттеріне
арналған. Қазір бұл іс ... ... ... ... ... ішінде өндіріс жетекшілеріне тек бүгінгі күнмен өмір сүрмеу
қажеттілігін, ... ... ... ... ала ой ... ... ... келеді. Бұл бәрімізді де кең ... ... ... ... ... ... ... көз салмақ, ішкі рынокта газ
тасымалдау ... ... ... газ ... айналысатын
кәсіпорындар қызметіне деген қажеттілік те өсіп ... Бұл ... ... ... ... өажетсінетін техникалық қондырғылар мен
арнайы агрегаттар жетерлік. Машина құрастыру компаниясы биыл осы ... ... ... ... әрі ... ... ... отыр. Оған ыңғайлы географиялық орта мент осыған дейін қалыптасқан
техникалық инфрақұрылым да жақсы әсер етуде. ... ... ... бірқатар бөлшектер мен детальдарды экспортқа шығармақ ойымыз да
бар.
Компания ауласынан тізліп тұрған ... ... едік ... ... Иә, ... бірге елдің ауыл шаруашлығы өндірісіне
қажетті машиналар шығаруды да ұмыт қалдыруға болмайды. ... ... ... көргендей, ауыл шаруашлығына арналған жоғары өнімді соқалар
шығаруды да жолға қоя ... ... ... ұжым биыл екінші жыл қатарынан
Ресейдің әйгілі “Россельмаш” зауытына оның басты ... ... ... ... жіберіп келеді. Ол “Дон” комбайынын құрастыруға
қолданылады. Бұл біздегі ... өнім ... ... ... Әрі ... ... ... бір біріккен кәсіпорын іспеттес
әсер қалдырады.
Маман кадрлар мәселесі қалай шешілмін тауып отыр?
Рас, біз бұрыңғы мамандар шоғырымен ... ... ... ... заман басқа, талап басқа. Сорндықтан кадрлардың кәсіби шеберлігін
жетілдіріп отырмасақ, өмірмен өндіріс көшенен кейін қалу ... Біз ... ... қайнай бермей, елдің жетекші ғылыми-зерттеу ұжымдарымен
келісім-шарттар жасауды қажет деп таптық. Әрі қажет ... ... ... ... қызметке шақыртсақ та. Биыл осы шақырылған
мамандарға қонысты әзірлеп ... қоса ... кадр ... ЖОО ... және ... де ... ұстап отырмыз. Өткен жылы Батыс Қазақстан аграрлық-
техникалық ... ... ... ... ... Оған 304
студент қабылданды. Биылғы қабылдау мөлшері де осындай көлемде ... ... ... ... ... одан әрі байыта түспек. Әрі осы ... ... ... ... ... АҚ өз ... ... үшін таяу және алыс шетелдерге ... ... ... үшін таяу және алыс ... ... ... ... жіберіп тұратынын айта кеткім келеді.
Өздеріңіз басшылық жасайтын бүгінгі ... ұжым ... ... деп ... Әрі оның ... ұзақ ... бойы қару-жарақ шығару
ісі тән болып келді. Бұл жөнінен “Металлист” кезінде әлемдегі ең ... ... ... ... де ... Тіпті, Орал зауытында
шығарылған қару-жарақтардың кейбір ... ... тең ... ... ... біреу білсе, біреу білмейтін шығар. Сол кезде мұнда үш
мыңнан астам адам жұмыс істеді. ... ... ... ... ... ... құрастыру орталықтарынан келген кәсіби мамандар еді.
Осы істі бүгінгі ұлттық кадрларымыз ілгері жалғастырып ... ала ... ... ... ... ... өндірісінің жай-күйі қандай
болмақ?
Сөз жоқ, қару-жарақ өндірісін, бұл тұрғыда ... ... ... дәстүрлерді одан әрі сақтаймыз. Әрі ол ... ... ... ... ... ... саласына қажетті машиналар мен жабдықтар
өндіруге ешқандай ... ... ... біз биыл МЦ-106 ... аңшы ... ... түрде шығаруға әзірлік існ ... ... оған ... бәсекелестіктің биік талаптарын ескере отырып, өнімді
бұрыңғы қай кездегіден де сапалырақ шығаруға күш салдық. Мұндағы ... әр ... ... көздің жауын алатындай әдемі ою-өрнектер
бейне бір ... өнер ... ... ... мұндай
әрқырлылығы өндірістік тұрақтылық пен ілгері басудың кепілі бола алады ... ... сіз ... ... жасау секілді жаңа салаға
басшылық етіп отырған санаулы ... ... Әрі бұл ... ... де ... ... Машина құрастыру қазақстандық экономика
үшін әзірге үрдіске айнала қоймаған тың бағыт деп білеміз. Білмейтін ... көп ... оны ... ... ... ... ... үшін не
қажет деп ойлайсыз? Біз оны қайткендеде тезірек дамыта аламыз? Оған кедергі
келтірерліктей жәйттер кездесе ме?
Ең біріншіден, ... ... ... ... жасау ісін тез ілгері
бастыру үшін бұл салада салықты санау, ... ... ... жетілдіріп,
оның әділ де заңды тұтқасын орнықтыру қажет деп санаймын. Мен дәл бұл ... да бір ... ... жасау туралы айтып отырғаным жоқ. Мәселе
тек қана салықты есептеу тәсілін өзгерту төңірегінде ... ... ... ... ол қазақстандық машина жасаушылар үшін үлкен көмек болар
еді. Өйткені, машина жасау кәсіпорындарындағы өндірістік цикл тым ... ... ... жоғары айтылғандай, жобалау, материалдарды
алу, оны жеткізу әрі құрастыру, ең соңында ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардан алынатын корпоративтік
табыс салығының мөлшері тым жоғары. Рас ... ... ... ... ... ... бұл мәселе заңдық тұрғыдан біршама шешімн
тапқан. Енді ... ... ... да ... ынталандыру
шаралары белгіленсе, бұл олардың аяқтарынан тік тұрып кетуіне ... еді. ... ... ... ... ... әзірге
республикадағы осындай бірегей кәсіпорын екені белгілі. Оның өндіре
бастаған ... ... құны өте ... Егер ... тарапынан дәл
бүгінгі күні пайдадан алынатын салық мөлшерін белгілі бір ... ... ... ... осы 30 ... ... адымымызды аштыра
қоймайды. Сонымен бірге бағасы аспандап тұрмаған әлемдік ... ... қол ... ... де ... ... ... таба алмай
келеді.Әрі оңың басты бір ...... ... ... ... ... салаға дөп келеді. ... ... ... ... берілетін банк несиелері де өте қымбат. Олардың ... ... ... ... ... әріптестеріміз мұндай несиені 7-8 пайыз
мөлшерінде ғана ... ... бұл ... республика Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаев Қазақстан халқына биылғы ... ... ... және ... ... ... қойғаны біз үшін үлкен медеу.
2.3 Қазақстан ... ... ... ... ... ... машина жасау ... ... ... ... ... :
өндірістің тиімділігін ... ... тозу ... ... ... ( ... ... бәсекеге
қабілеттілігінің төмендегі, өнім ... ... ... ... ... өнімдерін түтыну ұлесінің ... ... ... ... - ... қордың активті бөліктерінің техникалық
жағдайының төмендігі және ... ... ... ... болжауы.
Бар өндірістік қуатты онша толық пайдаланбау, ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпорындарына қатысты ірі
металургиялық комбинаттардың ... ... ... ... ... және ... басқарудағы жаман
кадрлардың талшығы.
Машина ... ... ... ... ... ... ... айрылу (ғылыми-
зерттеулер институттары, жобалау бюролары, тәжирбиелік-эксперименталды
база, ... ... ... ... ... ... ... мекемелердің
болмауы саланың соңғы даяр өнімдерден гөрі, ... ... ... ... ... . Республика ... ... ... ... ... ... ... өндірушілерінен арадағы ... ... ... ... алу сферасындағы ... ... ... . Технологиялық алдын-ала болжау
механизімінің ... ... ... жоқтығы.
Жоғары қосымша құнмен бірге ... ... ... ... , ... ... ... өнімі
үлесінің төмендігі.
Көптеген кәсіпорындар аз ... және ... ... ... бейімделіп, бұл ... ... кері әсер ... ол сондай салалы өнімдерді ... ... ... ... болып табылады ... осы ... ... ... ... , ... ... маркетингімен
менеджментінің ... өнім ... ... ... ... ... ... көп қажет ететін
және ... ... және ... жасау,
өнімінің өзіндік құның төмендету және ... ... ... ... ... ... жасау өнімдерін шығарушылар ... ... ... ... сатудан ... ... ... ... , машина жасау
өнімдерін ұзақ ... , ... ... және ... ... ... қажеттілігі техникалық ... ... ... ... ... ... негізгі проблемалардан басқа, машина
жасаудың жеке ... ... ... ... ... ... машина жасау:
Мұнай – газ секторының ... ... ... ... қуаттының төмендігі , ... сай ... ... ... ... ... ол ... өзіндік
құның қымбаттады.
Ауылшаруашылық машиналарын жасау:
Басымдық ... ... жаңа ... ... ... ... өндіріс ... ... ... қажетті бөлшектерді
пайдалану . Таяу және алыс ... ... ... ... . ... ... ... алуға болатын ... ... ... ... ... ... ... болашағы.
Соңғы жылдары республиканың машинаның кей ... ... ... ету ... ... қатысуымен
бірлескен кәсіпорындар салынды. Мысалы, Алматы және ... ... ... ... автобус шығарудың бірлескен
кәсіпорны пайда ... ... ... ... ... іске асып, республика қажеттін қамтамасыз
етуде . ... ... ... ... Нижний Новгородтың
«Газелъ» машинасы құрастырылып, қала ... ... ... ... автокөлігі шығарылуда. ... ... ... ... ... ... ... 2005жылдан
бастап шығарыла бастады. Жобаны қаржыландырушы ... ... ... ... ... ... ... жасау ... ... ... ... ... ... қажеттілер:
-жоғары технологиялық, бәсекеге қабілетті ... ... ... аса ... ... ... инвестициялық
қолдау;
- халықаралық кооперацияны кеңейту, бірлескен кәсіпорындармен
және ... ... ... ... ... ... ... ықпал
жасау ;
- техникалық ... мен ... ... ... ... ұстанымы-технологиялық тартымдылыының
актуалдылығы, алдыңғы қатарлы ноу-хау ... ... және оның ... ... ... және ... ... әлеуеттілігі. Аталған
бағыттағы прогресі үшін дағдарысты факторлары алдыңғы қатарлы компанияларда
тәжірибе ... ... ... ... және ... білікті жұмысшы
кадрларын мақсатты дайындау, қажетті мамандықтардың жүйеленген тізбесін
құру және ... ... ... ... ... ... ... жасаудың әлеуетті жобаларды іске асыру жағдайы
бойынша жоғарылайтын болады:
Конструкциялық машина жасау ... ... ... ... ... және ... қақтау ) шығару бойынша және машина жасау
дайындықтарының арнайы ... ... ... ... ... металлургия, композицициялық
материалдар және т.б.),перспективалы құралдар мен метиздерді жандандыру;
Материалдарды өңдеу технологиясын дамыту(пісіру,есу және т.б.)
Машина жасауға қажетті майлау материалдары және ... ... ... ... өндірісті енгізу, құрал жасаудың салалық
өнеркәсібін дамыту;
Қазақстанның инвестициялық қоры ... ... ... жаңартуды Қазақстанның
индустриалды-инновациялық стратегиясын іске асыру жоспарындағы ... ... ... ... ... кезде қордың қарастыруында
ауылшаруашылық,мұнай-газ және көліктік машина ... ... ... ... ... бірнеше жобалары бар.
Қазақстанның темір жол ... ... ... ... ... ... ... ,
кейде экспорттық ... ... ... ... ауыстыру жүзеге асады.
III БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАШИНА ЖАСАУ САЛАЛАРЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... жасау саласы дамуының негізгі
бағыттары
Отандық мұнай-газ ... ... ... ... ... секторының ... ... ... ... ... шартталынады.
Мұнай-газ секторының жоғарғы даму ... ... ... жасауды дамытудың факторы болып табылады.
“КазМұнайгазҰК” АҚШ ... ... ... ... ... жабдықтарын шығаруға негізгі сұраныс ... ... ... ... ... 90 млрд ... жұмсау
жоспарланған.2003-2005 жылдары мұнай ... ... ... ... ал газ өнер- кәсібіне 3,5млрд ... ... ... ... ... ... жоспарланған
инвестиция көлемі : бірінші кезенде 2003-2005ж ж- 966 млрд ... ... ... ж ж -1658 млрд теңге ... ... ... ж ... ... ... болады.
Мұнай-газ жабдықтарын шығару саласы әлемдегі ... ... бірі . ... , ... ... ... ... өсу қарқыны 4,7% құрайды. ... ... ... ... бағалау 26млрд АҚШ
долларын құрайды.
Көмірсутекті ... ... өте ... теңізінің Қазақстандық секторда ... ... ... ... тн, ... -40млң тонна , ал 2015жылы 100млң
тонна ... бұл ... 25-30 жыл ... ... ж ... кәсіпорындар 250 ... ... ... олардың бөлшектерін шығарды .
Еліміздегі 60 машина ... ... ...... ... шығаруға кабілетті ... ... 30 ... ... ... мұнай компанияларының
жабдықтарға деген қажетің н қамтамасыз ете ... ... ... ... ... машина жасау заводы ... ... ... ... жабдықтары мен қамтамасыз ету бағдарламасына сай
16 ... ... ... ... ... ... негізгі
отандық
Акционерлік қоғамдары мыналар болып ... ... ... шығаратың негізгі ... ... ... бұрғылау долоты , ... ... ... ... үшін ... ... ... “ АҚ 100-ден ... ... ... және ... ... ... ... , вагон-
цистерналар мұнай және мұнай ... ... ... ... АҚ ... ... отындық сақтау ... , ... ... ... ауыр ... ... заводы”АК терендік
шлангалық насос, редукторлар , ... АҚ ... ... машиналарына техникалық
трубовоздар, техникалық жөндеуге ... , ... АҚ ... өндеуші кәсіпорындарға ... ... ... , ... салқындатқыш жабдық ,
бұрғылау жабдығы .
“Зенит “ АҚ танкерлер, жүк ... ... ... ... , арнайы теңіз кеме және ... ... 5000тн ... ... жөндеу .
“ Омега” прибор ... ... АҚ ... ... ... технологиялық процесс және ... ... ... ... ... ... ” АҚ ... жолдарына қызмет көрсетудің ... ... ... ... ... .
“ Өскемен арматура заводы ” АҚ ... ... ... (ашу - жабу ... ... ... ” АҚ скважиналарды бұрғылау
жабдықтары ... , ... ... ... ... АҚ ... ... кәсіпшілігі
жабдықтарына қажетті бөлшектер шығару.
“Атыраумұнаймаш ” АҚ ... және ... ... ... АҚ ... және ... ... , крандар, сальниктер.
“ Мұнаймаш ” АҚ ... ... ... ... есептегіш құралы , суда ... ... ... ... ... ... Қазақстан машина жасау компаниясы ” ... ... ... ... ... ... жабдықтар, сиымдылық, сеператор , ... ... ... ... заводы ” АҚ ... ... ... ... ... ... ” ЖШД ... саласы
үшін жабдықтары мен оның ... ... ... саласының ірі ... ... мен ... ... мен ... , ... үшін жоғары технологиялық жабдықтар мен ... ... ... ... орын ... ... ... – ғы Қазақстандық жобаның үлесі 70%, ал ... және ... ... 80% кем ... ... ... машина жасау кластерін жасау.
... ... ... ... ... ... ... американың Austin ... ... ... ... ... ... жасаудың 7
перспективалы бағыты анықталынды.
Қазақстан Республикасы ... 2005 жылы ... ... ... ... кластарды ... ... ... сай “ ... ... жасау “ кластерін
жасау бекітілген.
Батыс Қазақстан ... ... ... жасау
сферасы ... ... ... үшін ... ірі
өндірістік, кадрлік және ғылыми-техникалық әлеуметінің болуы, ... ... ... Ресеймен шекараластығымен
шартталынып , ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Батыс ... ... ... машина жасау”
пилоттық кластарын жасау және ... ... -“ ... “ және “Батыс ... ... ... ... ... және ... ... шаралар “ ... ... ... ... негізгі міндеті машина
жасау саласын ... үшін ... ... және жеке ... ... тиімді өзара әрекеттік ... ... Бұл ... және ... ... өсуі үшін
кедергілерді жою не ... ... бұл ... ... ... пайдалануға әкеледі. Батыс ...... ... ...... дамытумен қатар
Шығыс Қазақстан және ... ... ... ... қаласында кластерлендіру негізінде мұнайгаз кәсіпорындары
дамуын ... ... ... ... салалары және
олардың даму болашағы
Қазақстан ... ... ... және астық өндейтін
ірі ... ... ... дәстүрлі мал шаруашылығы ... ... ... ... ... ... және оны өңдеу өнімдерінің өндірісінің
артуы дұрыс ... ... ... ... ... жаңа ... ... эконономиканың ашқтығы жағдайында оның тиімді дамуын қамтамасыз
етуі тиісті ауыл шаруашылығының ... бұл сала ... ... ... табылады.
2004 жылы республика бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнім ... ... ... 13,5 пайыз өсті, оның ішінде өсімдік шаруашылығы
өнімі сәйкес 10,4 пайыз, мал щаруашылығы 17,7 ... ... ауыл ... егіс көлемі 3 жылда 1,3 миллион Га артып, 2004 жылы 18 миллион
Га жерді құрды.
Сонымен бірге, ... ... ... ауыл ... шешілмеген проблемалар да орын алып, ... ... ... мен ... арттыру жолындағы кедергі болуда.
Ауыл шаруашылығының еңбек өнімділігінің ... ... ... ... жабдықталуына байланысты мұнда еңбектің жоғары
механикаландырылуы өндірілетін ауылшаруашылық өнімдерінің әрі ... ... өсу ... ауылшаруашылық құралдарымен жеткілікті мөлшерде ... ауыл ... ... ... ... ... табылады .
Өзінің жинау техникаларының, гусеницалық және ... ... ... ... ауылшаруашылық техникаларының
төменгі бәсекелестік қабілеті жыл ... ... ... импортқа
тәуелділігін арттырады.
Бұл проблеманы шешу үшін республикада ТМД ... ... ... ... ... ... ... Негізгі серіктестер ретінде Ресей Федерациясы мен Украинаның
машина ... ... ... ... ... ... көптеген кәсіпорындарын біріктіретін
“ Агромаш Холдинг КФ ААК: ... ... ... ОБ, ... ... ... ” ААҚ, “ Алтай мотор ... ОБ ” т. ... ... ... ... ...... ” , “ Нива ” астық
жинау комбайндеріне двигательді құрастыру Т-4 тракторына, Т-4А, ДТ-75, ... ... да ... ... ... ... біртіндеп өзінің
құрастыру бөлшектерін шығаруға көшу жүзеге асырылды.
“ А.М. Марков атындағы ... ... ... ... ” КФ ААҚ ... ... ... ” ААҚ бірлесіп ЮМЗ-8040 екі дөңгелекті тракторды
құрастырумен айналысуда.
“ Лововаагромашпроект ” ( Украина ) ОТ ТП және “ ... ” ААҚ ... у ... және ... дәрі ... ... ... ынтымақтастықты
дамытуда.
Соңғы жылдары машина-трактор паркін жаңатуға зор ... ... ... ... ... ... 11,2 мың ... техникаларының негізгі түрлері сатып алуында. Техниканы
сатып алу ... ... ... ... бюджет, лизингтік
компаниялардың қаржыландыруы есебінен жүзеге асты.
Өндіруші елдер бойынша ... ... ... ... 2002 ... ... ... жоғары өнімділікті, ... ... алыс шет ... алу ... байқалады. Соның нәтижесінде,
ауылшаруашылық өндірісінің энергиямен жабдықталынды, ... екі ... ... және 22 ат ... артып, қазіргі уақытта ол 100 Га жыртылған жерге 163 ... ... 2001 ... 531 Га ... 2004 жылы әр ... ... ... 312 Га төмендеді. Жоғары өнімділікті алыс шет елдерден
сатып алынған егуші кешендер ( ... ... ... ... ) барлық санның
0,3 пайызын ала отырып, егіс алаңы ... 11 ... ... ... ... ... ... ғаламдануы жағдайында ұлттық бәсекелестік артықшылық басымдық
маңызға ие болып, оған агроөнеркәсіп кешені жатады.
Осымен байланысты, ауылшаруашылық машиналары ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық кешендерінің басымдық дамуы.
• Агроөнеркәсіп кешенінің барлық салаларын индустрияландыру.
• Саланы ... үшін бар ... ... ... оның ... ... сұраныстың болуы мен ауылшаруашылық
техникаларының жеткілікті қалыптасқан сиымды рыногы.
• Ауылшаруышылық машиналарын жасау ... ... мен ... ... ... ... бар ... әлеует және оған
сәйкес инфроқұрылым.
Республиканың ауылшаруашылық машиналарын жасау 137 ... және ... және ... келтіру кәсіпорындарынан тұрады.
Олардың 56 ... ... ... , ... ... ... ... шығарады, ал ... ... ... ... ... ... ... 400 ауылшаруышылығы тұрғысындағы өнім түрлерін
шығарады. Кәсіпорындардың басм бөлігі елдің ... жане ... ... 56 ... 20-сы ... даяар өнімдерді
шығаратындары болып табылады; мысалы:
Ауылшаруашылық ... ... ЖШБ ... ... құлату
жаткасын , қызыл-жар, аулшаруашылық техникасына қажетті ... ... ... ...... қ ) КП 2,1 бір ... КДФ-4 2 ... шабу техникасын,
ГБ-6, ГЛ-12 және ГП-14 тырмаларын, ПФН-0,8 тіркеу техникасын, ... ... ... тасу үшін ТЖ-12 арбасын шығарады.
“ Қазақсельмаш ” ( Астана қ ), ... ... ... ... ПФН-
тиеу техникасын, сеелка мен комбайнге қажетті бөлшектер шығарады.
“ Тыныс ” (Көкшетау қ) ПСО-2000 шашу техникасын және ... ... ... ... шығарады.
Акционерлік қоғамдар:
“ Агромашхолдинг ” Қостанай филиалы, дизельді двигатель жеке ... ... ” , ... ... оған ... прицевті жаткасын шығарып, ауылшаруашылық техникасын жөндейді.
“ Қазақстантрактор ”, “ Белорус -82 ”, дөңгелекті трактор.
“ Астана-Агропромтехника ” АҚ, прицевті құлату , ауыр ... ... ... тереңдікті қопсыту техникасы т.б.
“ ЗИКСТО ” АҚ, трактор ... ... ... ... ... ... т.б.
“ Семей машина жасау заводы ” жемді ұнтақтау, жолсыз жермен ... ... және ... ... бөлшектер.
“ Оралагрореммаш ”, жаткалар, ЮМЗ-6 тракторын.
2004 жылы маусым айнда Қазақстан Республикасы машина жасау кәсіпорындары
мен “ КАМАЗ ” ААҚ ......... ... ... ... ... бойынша жұмыс басталды.
Бағдарламаның бір пункті Қазақстан машина ... ... ... ... ... тракторды жинастыруды ұйымдастыруды көздейтін
мақсатты жобаны ... ... ... ... ... паркін толық жанарту үшін 10 жыл
көлемінде ... ... ... ... ... ... 8-10 ... жағдайын да, ... ... ... 1418,8 ... ... кажет болып табылады.
Ауылшаруашылық машиналарын ... ... ... ... ... ... ... табылада:
• ТМД елдерімен арадағы гусеницалық және дөңгелекті ... ... ... ... ... дамыту.
• ТМД елдері машина жасау ... ... ... ... ... ... шығаратын бірлескен
кәсіпорындарды ұйымдастыру .
• Ауылшаруашылық ... ... және ... ... ... машина кешендерін шығаруды әзірлеу ... ... ... ... ... және өңдеу үшін жоғары
технологиялы машина, ... және ... ... ... ... және ... ... мен сатып алуда ауылшаруашылық техникаларының
басымдық ... ... ... ... мал ... ... және ... үшін қажетті машиналар мен ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттары
Қазақстан транзиттік аумақ болып , оларқылы ... жол ... ... Орталық Азия мен Қытайды Ресеймен
одан әрі ... ... ... Қазақстанда жаңа
темір және автомобиль ... салу ... ... ... ... мынадай салалық ... ... ... жол ... ... Автомобиль саласы.
• Көліктік машина өнімдерінің басқа түрлері.
Казіргі уақытта республиканың ... ... ... оның ... ... темір жол машина ... ... ... ... ... жасау заводы” АҚ жүк көтергіштігі ... ... ... ... ... (грейферлі, магнитті
, металургиялық), жүк көтергіштігі 32 ... ... ... ... ... ... ... шығарады.
“Семей машина жасау ... ”АҚ, ... ... ... оған бөлшектер шығару.
“ЗИКСТО” АҚ , Петропавл қаласы ПТГ-12 труба тасу , ... ... ... ... ... мен ... су ... техникасы.
“ Зенит” орал қаласы сусиымдылығы ... ... және ... ... ... және ... жүк тасу ... подшипник заводы”АҚ темір жолға подшипник шығару.
“Экскаватор ”АҚ ... ... -3323 ... ... АҚ, ... ... автомобильге бөлшек, тракторға жол
және автогрейдерлік техника өндіріс бөлшектерін шығару.
“Азия-Авто” АҚ , ... ... ... ”, “ ...... Іскер ”АҚ Камаз жүк автомобилін және ...... ... ... вагон жөндеу заводы ”АҚ,- ... және ... ... және ... ”ЖШБ, троллейбус шығарады.
“Камаз инжиниринг ”ЖШБ, жүк автомобилін , автобус және ... ... ... вагон, жартылай вагон және ... ... ... ... ... және дамыту одан
әрі жүретін болады.
Көліктік машина жасаудың ... ... ... ... ... көтерілуі орын алып, көліктік
инфрақұрылым интенсивті ... ... ... жол ... ... ... артуда. Бірақ Ресей қажеттілігін өз өндірісімен ... ... ... ... бар бәсекелестік артықшылығын пайдалануы
тиісті:
- Көліктің барлық ... ... ... ... ... , ... географиялық орналасуы .
- Теміржол жолдарының айтарлықтай ұзындығы.
- Электрлендірудің жеткілікті жоғары деңгейі .
- Жаңа ... жол ... ... ... жоспардың болуы.
- Үнемі артып отыратын жолаушы және жүк ... .
- ... ... жол ... ... үшін ... ірі ... компаниялардың қатысуымен контейнерлер шығару
бойынша жаңа өндірістерді ұйымдастыру .
Көліктік машина жасау дамуында басымдық даму:
Теміржол машина жасауы:
Локоматив , ... ... ... ... вагон жасау және
жөндеу , жол жұмыстарын жүргізуүшін техника, ... , ... ... ... ... ... ... бөшектер.
Автомобиль жасау :
Жоғары салмақты автомобиль , қала ... ... және ... ... ... ... ,арнайы техника , тракторлар ,
жолқұрылыстық , көтеру-көліктік және ... ... ... машина жасау жобасы экономиканың басқа салаларымен, Ресей
мен басқа шетел компаниялармен тығыз байланыста ... ... мен ... ... демеушісі Қазақстан , Ресей
және ірі шетелдік өндірушілер болып табылатын бірлескен ... ... ... асатын болады.
Мұнда , Қазақстанның қатысуымен қаржыландыру жүзеге асатын ... ... ... мен ... электрондық жаңа буындарын және басқа
техника шығару жобасын ерекше көңіл бөлу қажет .
Қазақстанда туристік саланың басымдық дамуы, ... ... ... елді ... ... ... отырып, ірі шетелдік
өндірушілердің қатысуымен көлік машина ... жаңа ... ... кіші ... ... ... ... қажет .
Қазақстанда жасалынған- “Азия авто” жабық АҚ, “Камаз-Инжиниринг”
ЖШБ , ... ... ... құрастыру
өндірістері, аталған өндірістер үшін қажетті бөлшектерді шығаруы , соңдай-
ақ кооперациялық байланысты дамытуға зор қозғаушы күш болып ... және ... ... ... ... ие болатын машина жасау
өнімдеріне ... және ... ... дами ... ... ... және электрондық машина жасау
2003 жылы Қазқастанда 26264млрд. тенгенің ... ... және ... жабдықтары шығарылып, өндірістің үлесі бүкіл
машина жасау өнімінің 30 пайызын алды.
Қазақстанда электротехникалық ... ... ... ... компаниясы” бірлестігі (алматы) “Қазақстанкабель ОБ” ,
акционерлік қоғамдар “Актөберентген ”`(актөбе қ.), ... ...... ... ... ... ... ”(Өскемен қ.) , “ Омега”,(Орал қ.),
“Казэнергокабель”(Павлодар қ.),“С.М Киров атындағы завод”(Петропавл қ.) ... қ.) ... ... ... ... негіздерінде шығарылады.
Аталынған кәсіпорыдар кабельдік-жеткізгіш, ... , ... ... т.б. ... өнім түрлерін шығаруға
мамандалған .
Электрондық техниканы “Эл Джи ... ... ... ” , “ ... ... ... және ... орталығы” – электрондық тұрмыстық техника және компьютерлерді
шығарады.
Қазақстандық электротехниканың және ... ... ... негізгі тұтынушылар “ КазМұнайГАЗ ”, “ Казтелеком” , “КЕГОК”
“Қазақстан темір жолы ” ... ... , ... ... ,”Қазамыс”ТОО, электрондық тұрмыстық техниканы ... т.б. ... ... және ... ... жасаудың даму болашағы
өнімді тұтынушы ішкі ... ... . ... казіргі уақытта
отандық кәсіпорындар шығаратын өнім түрлері ... ... , ... торларын өшіру, қосу не
қорғау үшін аппараттар , электрлік ... және ... , ... конденсаторлар, электрдвигательдері , сымдар
және оқшауланған кабельдер талшықты ... ... , ... , ... ... , счетчиктер , ... ... ... жүйесі , магинтафондар және басқа дыбысты жазушы
аппаратуралар , ... жазу не ... еске ... ... ... және электрондық техника және олардың
бөлшектерін дамыту үшін республикада ... ... ... жасалынды.
Сонымен бірге ,машина жасаудың бұл саласының даму ... ... және ... ... ... ... әрі
әлемдік өндірушілердіңтарта отырып біріккен ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы рынокте одан әрі ... ... және ... ... сата ... , соңғы
өнімдерді шығару ұйымдастыру жолымен , немесе ... ... ... ... шығумен шаққанда біртіндеп тереңдете өңдеуге көшумен
жүзеге асуы мүмкін .
3.5 Кен ... ... ... ... ... ... ... саласы Қазақстанның бүкіл
өнеркәсіп өнімінің 25 пайызы шығаруды ... ... және ... 25 ... Ұзақ ... бұл ... ... мемлекетіміздің
өнеркәсібін шешуші секторы ретіндегі маңызын ... , және ... ... ... ... кен ... өндіруде
жерасты технологиясының жетілдірілмеуі ... ... ... қоры ... ... , оны ашық ... өндеуге болады.
Кен өндірудің терендік қабаттарға көшуімен ... кен ... ... қазу ... ... ... және ... коммуникациялық күрделенуінен ,
өте ... ... бос ... ... және ... еңбек
өнімділігінің төмендеуіне әкеледі.
Металдың өзіңдік құнының басым бөлігі (51пайыз) руда ... ... ... ... ... ... жағдайда төмендету
үшін кен өңдіру процестерін жетілдіруге ... ... бөлу ... ... ... ... басты бағыт тахталарды
коплексті автоматтандыру және роботтандыру болып табылады .
Өнеркәсіптік ... ... – АҚШ, ... , ... ... ... басқалар рудниктерді жаппай компьютерлендіру және ... өте ... кен ... ... қайта жарақтандыру курсын
ұстап отыр.
Кен орындарын игерудегі қарқындылығымен байланысты. ... ... ... ... ... ... нашарлап, техникалық
қауіпсіздіктің жүзеге асушы ережелерін ... ... бұзу ... орын ... Кен ... ... кенін ашу туғызады. Авария және өндірістің травмвтизм
артып кен жұмыстарының ірі масштабты өз ... ... ... орын олуда.
Мұндай табиғи және ұйымдастыру техникалық аппаттағы теріс құбылыстар
кен ісінің технологиясы мен техника саласындағы ... ... ... ... ... ... завоттары жағдайын талдау бойынша жүргізілген
жұмыстар бұрын шығарылып келген өнім ... ... ... ... мен жаңа ... ... ... асыра алатындығын
көрсетеді.
Кен өндіру машиналарын шығарудың бәсекелестік артықшылықтары
Отандық кен өндіру машиналарын жасаудың даму басымдығы, кен ... ... ... ... газ ... ... ... көзі болып табылады.
Сонымен байланысты бар ... ... ... ... Бар қатты пайдалы қазбалар,оның ішінде қара және ... ... ... ... өндіру бойынша бар ірі рудниктерді.
• Шикізаттық ресурстарды қарқынды өндіру және экспорттау.
• Үнемі өсып отырған руданы ... ... Кең ... ... ... тартымдылығы.
• Бар өндірістік,кадыр әлеуетің және соған сәйкес инфроқұрылымды.
Кен өндіру машина жасауды дамытудың ... ... ... ... ... кең ... жасау бойынша қазу-өңдіру
жұмыстарының күрделенуі жағдайында руда өндіру бойынша бар жетістіктерді
пайдаланып экспорттық ... бар ... ... ... ... кешендерінің үлгілерін жасау болып табылады.
Кен өндіру жабдықтары заводтары жағдайын талдау жұмысы олардың бұрыңғы
шығарып келген өнім ... ... ... жаңа ... ... ... ... қабілетті екендігін көрсетеді.
Республикада салыстырмалы тез мерзімде кен өндіру жабдықтарын өнімдерін
шығаруды ұйымдастыру қажет,оған жататындар.
Өзбетінше ... ... ... және ... ... және гидравликалық перфараторлар,қажетті бөлшектер,флотация
процесі үшін жабдықтар.
Жоғрыда жабдықтарды шығару сондай жабдықтарды кең металлургиялық кәсіп
орындарының импортталуын 80-90 ... ... ... басқа салалары.
Қазақстан республикасының 2005-2007жылдарға арналған тұрғын үй құрылысы
дамытуды мемлекеттік бағдарламасын ... ... ... ... ... құрылыс жылдық,көтеру көліктік,коммуналдық машина
және жабдықтарды шығаруды жасауды қажет етеді.
Медициналық жабдықтар т.б ... ... зор ... ... ... ... ... машина жасау салаларын
дамытудың басқа бағыттары орын алуы мүмкін.
3.6 Қазақстан Республикасының машина жасау саласын 2006-2008 жылдарда
диверсификациялау және ... ... іске ... ... Үкіметі ҚР машина жасау салсын ... ... ... ... ... ... бағдарламаны әзірлеудің негізі мыналар:ҚР Президентінің ... ... ... бекіткен 2003-2015 жылдарға арналған ҚР
индустриялды ... ... ... ... ... 2004 ж 19 ... ... халқына арналған
„Бәсекелестікке қабілетті ... ... ... ... ... ... ”жолдамасы;
ҚР Президентінің 2005 ж 18 ақпандағы „Қазақстан ... және ... ... ...... ... мақсаты мен міндеттері : диверсификациялау және салаға
осы заманғы технология мен жабдықтарды ... ... ... ... машина жасау өнімінің экспортын арттыру үшін машина жасау саласын
одан әрі дамыту үшін ... ... ... ... ынталандыру жүйесін шолу үшін іске алып ... ... ... ... ... және ... ... өнімге сұраныс қажеттілігі мен даму
болашағын ескере отырып, ... ... ... дамуының болашақ бағытын
анықтау;
Қайта жөндеу, жарақтандыру , техникалық ... құру ... ... ... ... жасаудың экспорттық әлеуетін арттыру;
Машина жасау кластерін ... ... ... ... жасау саласындағы осы заманғы иновациялық инфроқұрылымды
қалыптастыру және ... ... ... ... ... және ... өндеу
сферасында индустриалдық зонаны қалыптастыру;
Салаға осы ... ... және ... ... қоса,
инвестицияны тарту;
Сала өнімінің халықаралық сала стандарты және өндірісті басқару
менеджементің енгізу;
Машина жасау ... үшін ... ... орта ... ... білімді, кәсіби мамандар даярлау.
Қажетті ресурстар және қаржыландыру көздері, ... ... үшін ... қалыптасқан барлық инструменттерді жұмылдыру.
Оған жататындар:
1. Лизингтік қызмет көрсету. ... ... ... негізгі қорды
жаңарту мен тездетуге мүмкіндік береді, лизинг кепілдік ретінде әрекет
етіп, ... ... ... ... . ... ... ... беру шетелдік қаржы мекемелерінен ... ... ... мүмкіндік береді. Оңдай мемлекеттер ... ... ... ... өнімдерін Қазақстанға экспорттауға ... ... ... ынталандыру әдісі ... ... ... машина жасау орындарындағы негізгі қорды
жаңарту ... ... ... ... ... асыруда
кедендік заңдылықты ескеру керек, ... ... ... ... баж салығы көлемі лизингтік келісімді ... ... ... ... лизінгті дамыту үшін барлық ... ... ... ... ... ... ... Кодексте және Салық кодексінде бейнеленген . Қозғалмалы
заттардың қаржылық ... ... ... ... бекітілгне одан
әрі лизингке берілетін республикаға импортталынатыңнегізгі қор тізімі
НДС төлеуден ... ... 20 ... ... бар. ... ... ... жеткізу ... ... ... ... жұмыс істейді.
Казір Қазақстанда „Қазақстанды дамыту банкінің” „БРК-лизинг” көмекші
лизингтік компаниясы ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарының негізгі қорын жаңарту үшін қажетті жағдайлар
жасау.
2. „Қазақстанды дамыту банкі ”АК, ... ... ... машина жасау сферасы жобаларын қаржыландыруды ... ... ... өнімдерінің экспорттық, ... ... ... ... үшін ... ... ”АКның қаржыландыруын артыру қажеті.
Бағдарламаны қаржыландыру даму институты, ... ... ... және ... ... және ... бюджетін
қаралған қаржы ... ... ... 2006-2008жылдарға қажетті
бағдарламаны қаржыландыру көлемі 10,7млрд теңге, ... ... ... ─8млрд теңге ;
─кәсіпорын қаржысы─2,7млрд теңге;
Даму ... ... ... ... ... ... бюджеттің жыл сайынғы қаржыландыру көлемі белгілі қаржылық
жылға бюджетті қалыптастыруда нақтыландырылады.
Техникалық саясат және ... ... ... ... ... әлемде өнімнің бәсекелестік қабілетің арттыруда ең
басты фактор ИСО ... 9000 және 14000 ... ... ... ... табылады. Әлемде ИСО сапасын басқару жүйесі бойынша
500мыңнан ... ... ... ... ... ... эканомикалық көрсеткіш жетістіктеріне жету
үшін кәсіпорындарда ... ... өту ... ... ... ... ... талапқа сай стандарт әзірлеу,
өндіріске жаңа технологияны және ... ... ... ... және ... машина жасау ... ... ... ... қажет.
Отандық машина жасау өнімдерін ИСО 900,14000 сапа ... ... ... енгізу.
Бағдарламаны іске асыру ... ... ... ... ... ... және ... кадрлармен
қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені ... ең ... ... қажеттілігіне сай ұзақ мерзімдік жоспарлау негізінде
техникалық ... ... ... үшін мына ... ... ... істеуші және жаңа ... ... ... ... ... саласы үшін саланы деңгейде жұмыс кадрларын
даярлаудың кәсіби техникасын ... ... ... ... ... ... жұмысшы кадрлардың ... ... ... және ... орталықтарын ұйымдастыру, машина жасау кәсіпорындарының
қажеттілігіне сай ... ... ... ... ... басшы ... ... ... ... ... ... ... Соңдай ­ақ машина жасау
кәсіпорындарына жоғарғы оқу ... ... ... ... лицей оқушыларын өндірістік практикада өткізу үшін
рұқсат ету.
Қазіргі ҚР білім және ... ... ... ... үшін республика бойынша кадрды даярлау және уақыт даярлау
жүйесін ... ... ... ... ... ... ... ету және саланы
қолдаудың басқа шаралары ұзақ ... ... ... ... ... ... ... база, конструкторлық бюроларды қалпына
келтіруді жасау жолдарымен ... ... ... ... ... талап еттеді. Оғон ... ... ... мен ... ... және жаңа өнім түрлерін
жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... бар
болашағы бар техниканың бағыттарды анықтау негіз болуы тиісті.
Машина ... ... ... және ... ... ... мақсатында технологиялық алға жылжу ... ... Ол үшін ... ... саласында технологиялық алға ... үшін ... ... ... РГКП ... ... ... ету қажет.
Қазақстанда машина жасауды дамыту ҚР ... ... білу ... ... ... ... Ол ... жасаудың констукторлық мақсатын жасау;
─жекеше бизнестің қолдауымен республиканың бюджет ... 2007 ­2008 ... ... ... ... дамытудың
басымдық бағыттары бойынша саланың ғылыми техникалық бағдарламаны
әзірлеу;
─иновациялық инфрақұрылым ... ... ... ... жасауды дамытуға иновациялық көмек көрсету;
─„Ұлттық иновациялық қоры”АҚ машина ... ... ... ... жобасына жәрдем көрсету тиісті.
Республикада шығарылған ... ... ... ... ... жабдықтар, шикізат және негізгі материалдарды
жеткізу бағытында мемлекет аралық келісімдер ... ... ... ... ... және ... ұйымдастыру бойынша кәсіпкерлерге техникалық ... ... ... ... ... ... өнімдерін шығару ... ... ... құру ... ... ... ... бюролар ) және олардың аймақтық
филиалдарын жасау;
─ішкі және ... ... ... ... ... ... ол өнімдерді кімдердің қажет етуі мүмкін соңы ... ... ... ... ... машина жасау өнімдер жарнамасына жәрдемдесу;
─машина жасаудың кей сала тармағында кластерді қалыптастыру ;
─машина ... ... ... үшін ... ... ... ... күтілетін нәтиже республикада іске
асып отырған қалайлы эканомикалық жағдайды , ... ... ... және ... жасау кәсіпорындарының жеткілікті
өндірістік әлеуетін ескеріп, қарсы ... ... ... ... және ... ... бойынша кей баңыттарда бәсекеге қабілетті
өнімдер шығара алады.
Қазір елімізде жасалынып жатқан шаралар 2009 жылға қарсы саланы ... және ... ... ... жасау кешенін жасаудың барлық жағдайын
жасауға мүмкіндік береді.
ҚР 2006-2008 жылдарға арналған машина жасау ... ... ... бағдарламасын жүзеге асыру мына төмендегідей нәтижелер
беруі күтілуде.
─салық, кедендік, гиверсиялық заңдарды жетілдіру ... ... үшін ... ... жасау кәсіпорындарындағы негізгі қоры кей ... ... ... жөндеу, жарақтандыру басталары.
─диверсификация басталып, ішкі қажеттілікті ... ету ... ... ... сәйкес өнім импортын қысқарту.
─машина жасау өндірісінің тұрақты дамуы болады.
─ТМД елдері және алыс шет елдермен интеграциялық шеңберде кооперациялық
байланыс бойынша жаңа ... ... ... ... аймақтық кластер жасалынады.
─машина жасау саласын дамытуда инфрақұрылымдар жасалынады.
2008 жылы мына көрсеткіштерге жету ... ... ... ... ... ... көлемі 2009 жыл
басында 1,5-2 рет артып, 240 ... ... ... көпшілігінде негізгі қор жаңарады.
─өнеркәсіп өндірісі көлемінің жыл сайынғы өсімі ... кем ... ... ... ... ... жасау” кластері дамитын
болады.
─кей кәсіпорындарда қуатты пайдалану 15-20%-дан 50-60%-ға ... ... ... 70%-ы ИСО 9000 ... ... ... енгізеді.
─машина жасау кешенінің қызметкерлер саны 1,5 рет ... ... ... жасау кешенінің қоршаған ортаға әсері
Машина жасау кешеніне мына салалар кіреді׃ауыр, ... ... ... ... ... пен ... өнеркәсібі , автокөлік,
трактор және ауылшарушылық машиналарын жасау, электротехникалық өнеркәсіп,
аспап ... ... және ... ... ... ... ... жол және
коммуналдық машина жасау өндірістері.
Қазақстанда машина жасау саласы металл өңдеу және ... ... ... ... ... істейді, осындай бөлінудің республиканың эканомикасына
позитивті ықпалы бар.
Бұл саланың ... ірі ... ... ... қоршаған ортаға зиянды әсерінде естен ... жөн, ... ... ... деңсаулығы нашарлауда.
Негізгі атмосфераны ластайтын көздерге металл құю өндірісі,
механикалық ... ... ... ... және бояу цехтары мен
участкілері ... ... улы ... ... ... оксидтері, кселол, толуол, ацетон, ... ... ... ... ... ... ... қышқылы, және
т.б. заттар.
Гальваникалық және металлдарды өңдеу цехтарынан ... ... су ... ... Бұл ластанған тастанды суларда
біраз мөлшерде мұнай өнімдері, ... ... ... ... азот ... ... мыс, мырыш, никель, ... ... ... ... ... беттік активті ... ... ... беттерін майлы заттардан тазартуға
қолданылған ... ... ... боюу ... ... ... ... құрамындағы
материалдар-жасанды шайыр, органикалық еріткіштер, пластификаторлар ,
катализаторлар, ... ... ... органикалық пигменттер
биоресурстарға, соның ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінің ақаба суларының типтік ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінің ақаба сулары.
|Цехтың түрі |Ақаба судың ... ... ... ... көзі |қосындылар, |концентрациясы |тура |
| | ... |кг\м |С ... ... ... ... 0,01 |40-50 |
| ... ... ... | | |
| | | | | |
| | ... ... | ... ... сумен |шаң |2-4 |65 |
| ... | | | |
| | |Құм, қож | | |
| | ... ... |50 |
| ... | |20-40 | |
| ... ... ... |0,2-1 | ... ... ... ... | |15-20 |
| ... ... |5-10, 0,5-1 |15-20 |
| ... ... ... майлар|0,1-0,2 | |
| ... ... | | ... ... ... |0,1-0,3 | |
| ... |қақ | | |
| | | ... |50-60 |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | | ... |Шайынды сулар |Қышқылдар ... |20-30 |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| | ... |20-25 |
| | ... ... | |
| | ... | | |
| | ... |5-200 | ... ... ... ... |0,4 |15-25 |
| | ... ... | |
| | ... | | |
| | ... ... | |
| ... шыққан| |10-20 | |
| ... | |10 |15-25 |
| | | |20-30 | |
| | | |30-50 | ... ... ... ... ... өте қауіпті ластаушы
заттарға күкірттің, азоттың оксидтері, құютың үлгінің құрамында болатын
қатты заттар жатады.
Машина ... ... ... ... ... ... ... мен үгіндісінен, ағаш, пластмасса, қож, күл,
шлам, ауаны ... ... ... ... ... мен шаңнан тұрады.
Машина ... ... ... ... сынықтарының
55%технология жабдықтарымен қару саймандары айырбастағаннан пайда
болды. ... мен ... ... ... ... ... ... сынықтарының жалпы салмағының 25%ын құрайды.
Жалпы машина жасау өндірісінде 1тонна ... 260кг ... ... ... ... ... ... мүмкін .
Машина жасау өнеркәсібінде әр 1млң тонна қара металды ... ... ... кесу және тағы ... осыларға ұқсас
операциялар кезінде 5,4мың тоннадай, ... ... ... және ... ... ... 2мың тоннадай,
агрессивтік ерітінділердің көмегімен өңдегенде - 14мың ... ... ... алмағандықтан-15мың тонна қайтымсыз
металл шығыны болады. Әріқарай ... ... ... ... ... жатқызады.
Тазалау жүйесінің тұңдырғыштары мен илектеу ... 20 дан 30 г\л ... ... ... ... ... залалсыздандырғаннан кейін кептіріп
агромерациялық ... қосу ... ... ... ... ... ... және басқа цехтардың шламдарды өте улы
заттар қорғасын, ... ... ... ... хлорофос,
және т.б. заттардан тұрады.
Өнеркәсіп қалдықтарында аз мөлшерде ... мен ... ... шыққанда төгілген сынапта кездесетін жағдайлар
болады. ... ... бұл ... ... ... ... ... мөлшерде болсада ластануы ... ... бұл ... ... ... ... ... 15
тәуліктен аспайды.
Технология жоқтылығынан ... ... ... ... ... ... жиналып сақталады.
Әдетте машина ... ... ... ... қақ, күл, ... қождама, жанған қалыптан түскен
топырақ, ... ағаш ... ... ... ... саланың экологиялық зияндығын барынша азайту үшін ... ... ... ... орын алып отырған роблемаларды ... ... ... ... ... ... сулар,
қалдықты газдар, түтін және ... ... ... ... ... тастау алдында тазалауға арналған
әдістердің нәтижелілігін көтеру, ... ... ... Жаңа ... ... таза ... ендіру.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ׃
1.Экономическая и социальная география ... ... ... ред. М.П. ... Дрофа, М.2004
2.С.Р. Ердаулетов Экономическая и социальная география ... ... К. ... ... ... сегодня и перспективы. Алматы,
1998г.
4. Е.А. и др. Экономическая и ... ... ... ... кл Алматы “Мектеп”, 2005 г.
5. Е.А.Ахметов Экономическая и социальная ... курс I, II, ... . ... ... им.Абая 2007 г.
6. Промышленность и строительство ... ... ... ... и ... СНГ, 2005 г.
8. Статистическая обозрение Казакстана, 2005 г.
9. Казакстан и его ... 2007 ... ... ... ... ... анықтамалық) Алматы
2007 ж.
11. Социальное экономическое развитие Казакстана Алматы, 2006 г.
12. ... К.Д. ... и ... ... ... г.
13. Туркебаев Е.А. Рыночная экономика . Алматы, 1998 г.

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Машина жасау өнеркәсібі15 бет
Машина жасау өнеркәсібі кешені11 бет
Қазақстан "тоқырау" кезеңінде /1971-1985 жж./19 бет
Қазақстан металлургиясы, қазіргі жағдайы мен жетістіктері43 бет
Қазақстанда өндеуші салалардың даму бағыттары32 бет
Авибарлау және авиасуретке түсіру4 бет
Модель ( үлгі ) жасау үшін қажетті материалдар9 бет
Өндірістік улар және олармен улану6 бет
Swot- талдау (тоқыма киімдер өндіретін кәсіпорнын ашу)10 бет
Индустриялық-инновациялық дамуда «Ұлттық инновациялық жүйенің» маңыздылығы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь