Костюм - халықтың сәндік өнерінің бір бөлігі

КІРІСПЕ

1.1. Тарихи мұралар
1.2. Костюм . халықтың сәндік өнерінің бір бөлігі
1.3. Костюм формасы мен силуэті, ою.өрнек, әшекей, түр.түс

ҚОРЫТЫНДЫ

Әдебиеттер
Алғашқы адамдар үшін тірі қалу жолындағы қажеттілік болған талай құбылыстар, күнде бір – бір өнерге айналып отыр. Алғашқы адамдар үңгірді мекендеген шақта, қазіргі сәулет өнерінің талаптарын ойлаған жоқ, олар үшін үңгір суықтан пана, желден ық табиғат құбылыстарынан қорғаныш болып табылса, осындай даму ой – сананың қалыптасуы нәтижесінде сәулет өнері дамыды. Қаймағы бұзылмаған таза табиғатты көзбен көргенмен, оған басқа қайран қыла алмаса, бертін келе бейнелеу өнері одан қол өнерінің бірнеше түрлері дүниеге келді.
Алғашқы адамдар үшін киімнің керектілігі неде? Әрине, ол тұста адамзат аталары сұлу көріну немесе сәнді жүру үшін киінбегені ақиқат.
Олар суықтан сақтану, ұятты жерлерін жабу, жауларынан қорғану үшін, аң терілерін, ағаш қабығы мен бұталарын тағы басқа табиғи материалдарды пайдаланды. Осылайша адамзатқа қызмет ететін сонымен бірге жасап келе жатқан өнерлердің қатарына тағы бір өнер «сән» өнері қосылды.
«Сән» өнері адамзат игілігіне қызмет етуде басқа өнер түрлерінен кем соққан жоқ. Қайта басқа өнер түрлеріне қарағанда күнделікті қолданыста жүретіні және сан алуан сапалық жағынан керек болғанын айтуымыз да, мойындауымыз да керек.
Тәуелсіз Қазақстанның жеке мемлекет ретінде туын көтеру, басқалармен экономикада, білім беру мен ғылымдарда рухани өмірде бой таластыруға талпыну бізді ойландырмай қоймайды. Біз сән әлемінде де олармен иық тірестіруіміз қажет. Біздің отандық сәніміз қазір әлемдік сахнаға көтеріліп үлгерді. Біздің ойдағы міндетіміз осы. Әлем алдында шыққан қазақы үлгілерімізді тереңдете, беркітендіре түсіп, оған әлемнің құрметін қалыптастыру, мұның өзі сай келгенде тәуелсіз Қазақстан мемлекеттің абыройы мен беделі, жақсы атағы үшін керек.
1. Өнердің ықшам тарихы
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер Сыздықов Н.С. Алматы; өнер
2. Казахский народный орнамент. Зарисовки художника Е. А. Клодта: Искусство. 1939.
3. Колашникова Н.М. Плужникова Г.А. одежда народов Клодта. Исусство 1939г
4. Шершиева Л.П. «конструирование женских платьев» М.лег 1941г
5.Акишев К.А. Кушаев Т .А. Древняя культура саков и усыней долины реки Или. Алма - Ата. 1963.
6. Захарова И. В. Ходжаева Р. Д. Казахская национальная одежда. Алма - Ата. 1964.
7. Қазақтың ұлттық киімдері (ХІХ – ХХғ) Захарова М.Қ., Ходжива Р.Д. А:1964
8. «Қазақ ұлттық қол өнері» Әнбар, қажы Мәстүра Әлібайқызы 1976ж
9.Романова Н.В. «Ою - өрнекті орналастыру сұрақтары» Ш.МТИ 1977ж 188 – бет
10. Тәжімұратов Ә. "Шебердің қолы ортақ" А., 1977ж
11. . Акишев К.А. Байпаков К.М. Вопросы .археологии Казахстана. Алма - Ата. 1979.
12.Акишев К.А. Байпаков К.М. Вопросы .археологии Казахстана. Алма - Ата. 1979.
13. «Қазақ халқының тұрмысындығы көркемдік кәсіп» Мұқанов А;1979
14. Каплякова Е.Б. «Основы конструирование одежды» Москва Лег. 1980г
15. Каблякова Е.Б. «Основы конструирование одежды» Москва 1980г
16. Қазақстан – қол өрені Шоқпарұлы Дәркембай 1980ж 17.Беда ГВ «Сұңғат кескіндеме туындысы» туындысы 1981ж 239 – б
18. Гриншпром И.Я. «конструирование муржкой верхней одежды по индивидуальний заказом населения» М, 1982г
19. Шеринева М.Л. «Основы женских и детских одежды» Москва 1983г
20. Лиьчевская Е.А. «конструирование легкой женских одежды» Москва 1983г
21.Лиьчевская Е.А. «конструирование легкой женских одежды» Москва 1983г
22. Саламатова «конструирование одежды» М.мн 1984
23. Саламатова С.М. «конструирование одежды» М, Легкая пищевая проми 1984г
24. Лиьчевская Е.А. «конструирование женских верхней одежды» Москва 1985г
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1.1. Тарихи мұралар
1.2. Костюм - халықтың ... ... бір ... Костюм формасы мен силуэті, ою-өрнек, әшекей, түр-түс
ҚОРЫТЫНДЫ
Әдебиеттер
Кіріспе
Алғашқы адамдар үшін тірі қалу ... ... ... талай
құбылыстар, күнде бір – бір өнерге айналып ... ... ... ... ... қазіргі сәулет өнерінің талаптарын ойлаған жоқ, олар үшін
үңгір суықтан пана, желден ық табиғат ... ... ... ... даму ой – ... ... ... сәулет өнері
дамыды. Қаймағы бұзылмаған таза табиғатты көзбен көргенмен, оған ... қыла ... ... келе бейнелеу өнері одан қол өнерінің бірнеше
түрлері дүниеге ... ... үшін ... ... ... ... ол тұста
адамзат аталары сұлу көріну немесе сәнді жүру үшін киінбегені ақиқат.
Олар суықтан ... ... ... ... ... ... үшін,
аң терілерін, ағаш қабығы мен бұталарын тағы ... ... ... Осылайша адамзатқа қызмет ететін ... ... ... ... ... ... тағы бір өнер ... өнері қосылды.
«Сән» өнері адамзат игілігіне қызмет етуде басқа өнер түрлерінен кем
соққан жоқ. ... ... өнер ... қарағанда күнделікті қолданыста
жүретіні және сан ... ... ... ... ... ... ... да керек.
Тәуелсіз Қазақстанның жеке мемлекет ретінде туын көтеру, ... ... беру мен ... ... ... бой ... ... ойландырмай қоймайды. Біз сән ... де ... ... ... ... отандық сәніміз қазір әлемдік сахнаға көтеріліп
үлгерді. Біздің ... ... осы. Әлем ... ... ... тереңдете, беркітендіре түсіп, оған ... ... ... өзі сай ... тәуелсіз Қазақстан мемлекеттің абыройы
мен беделі, жақсы атағы үшін керек.
1.1. Тарихи мұралар
Қолөнер — ... ... ... ... жетіліп, біте қайнасқан
өміршең өнер. Шеберлердің қолынан шыққан қолөнер туындыларын ... ... ... алып ... ... ... Өйткені, бұл заттар ел
тұрмысына сән беріп, ... ... ... ... Көз ... байыптаған
адамға қолөнер бұйымдарына салынған тұрлі тұсті ... ... ... біте ... ... ... келе ... қарым-
қатыңасын, бөлінбес бірлігін көруге ... ... ... ... өнер ... ... ете білген. Осы туындылардың бет-бедеріне
ширатыла ... ... ... ... бір ... ... сыр
шертетіндей. Қолөнер дүние жүзінің әр халқына тән, бұл — ... ... ... ... орай әр ... әр халықтың тарихи дамуына,
тұрмысына, табиғат ... мен ... ... ... ... ерекшелігімен халық өмірінде өшпес із қалдырып отырған.
Қазақ қолөнерінің бүгінгісі мен болашағын айтар болсақ оның өткеніне
назар аудармай кете ... ... ... ... ... үлкен әсерін тигізген жайт — көп ғасырларға созылған көшпелі
өмір. Демек, күнделікті тұрмысқа ... ... ... көшіп-қонуға
ыңғайлы, пайдаланар орнына сәйкес сыртқы формасын тауып, әр ... ... тән ... ... ... ... ... мықтылығы, өнімділігі қарастырылды десек те, ... ... ... ... ... ... ... қай сатысында болсын қоғаммен бірге дамыған қол
өнері әр ... ... ... ізін қалдырып, әлеуметтік көркемдік жағынан
дәуір тынысын қалт ... ... ... ... Көне ... ... ... қолөнері де өз халқының дәстүрлі көркемдік ... ... ... ... ... қазба
жұмыстары кезіндегі табылған әр кезеңде жасалған қолөнер ... ... ... ... бойы ... ... ... мен таланты байқалады.
Қазақ қолөнерінде пайдаланылған негізгі шикізаттың бірі және ең
бастысы — жүн ... ... ... ... оның бар ... ... аша білу — қол ... үшін маңызды жәйт. Халық шеберлері
материалдың ... ... зер ... оны ... ... тәсілінің
барынша тиімді және күнделікті тұрмысқа ең қолайлы ... ... ... ... ... де көңіл бөле ... Күгі ... өз ... ... ... ... ... олөнер үлгілерінің бірі –
киіз басу.
Оюлап киіз басу ... ... ... да ... ... туысқан халықтарда жекелеп кездесетін киізді оюлау
әдісінің тәсілдері Қазақстан ... ... ... ... да ... киіз басу ... қазақ халқының еншісіне тиген қол өнері
деп атауға әбден хақымыз бар.
Киіз ... ... ... ... не ... тығыз да мықты
немесе босаң етіп басылады. Киіз үйдің сыртына жабылатын ... пен ... ... жылу ұстайтындай, шілденің аптабында ыстық өтпейтіндей қалың,
жаңбырлы күндері су өтпейтіндей тығызда шымыр етіліп ... ... ... ... ... тек құрылыс ... ... ... ... ... ... ғана емес ... бірге әдемілігіне
де ерекше көңіл бөлінген. Мысалы: дөдегеге арнап жеке киіз ... ... ... ... ... ... басып, сырмақ ойыстырып,
түскиіз тігіп, әр түрлі аяққаптар, ... ... ... ... ... ақ ... әр түрлі бас киімдер мен сырт киімдер тігілген.
Әлгі аталған заттардың тұтыну ерекшеліктеріне байланысты киіз ... ... ... ... Киіз басу әдісін өзгертіп отыратын
негізінен ... ... салу ... Ал енді ... киіз басу ... ... әр ... әр түрлі. Ал оған өрнек салу, ... ... де сан ... ... ... болып, көңілден шығуында киіз басуға алынған қой
жүні мен қойдың тұқымы ерекше орын алған. Киіз басуға алынатын қой ... және оның ... ... талап өз алдына бөлек әңгіме.
Киіз басу өнерінде халық арасында қең таралғаны — текемет басу, ... ... ...... жылу ... ... ... киіз үйдің ішкі
интерьеріне сән беріп, керегеге ілінген әсем ... ... ... ... ... тұрған. Текемет басу тәсілінің негізгі
ұзын-ырғасы бір ... оның ... әр ... боялған жүнмен оюлау әдісі
ар елдің өзіне тән белгілі бір ... ... ... ... ... ісі ... жүн сұрыптаудан басталады.
Негізінен, киіз ... ... ... ... жүні мен қозы жүні қолданылады.
Осы орайда жүн түрлеріне қысқаша анықтамабере ... жөн ... жүн ... күн ... ... болғанда, яғни жазғы-тұрым
қырқылады. Жабағы жүннің қырқылуы оның теріден тұтас көтеріле ... сай ... ... ... қой ... жаңа түктердід өскіндей
бастауы жабағы жүнді көтеріп, ... ... ... оңайлатады,
екіншіден, мал терісін ... ... ... ... ... жүн ... күз ... қырқылып алынады. Тағы да жергілікті
жердің ауа райын ескере отырып, қара суыққа ... ... ... ... жүні ... ... қырқады.
Қозы жүні — қозы туған жылғы бірінші қырқылған жүн. ... ... ... ұйыспаған, күзем жүнге ұқсас келеді.
Текемет, киіз басу жұмысына осы жүндерден араластырып пайдалануға
немесе бір маусымдық ... ... да ... ... жүн ... әрі лас ... ... жуылып, кептірілгеннен
кейін ғана пайдаланылады. Жуылған ... жүн ... ... ... ... ұзын, ұйысып, қол байлайды.
Осы сұрыпталған жүндерді одан әрі ... ... ... жүн сабалады. Жүн сабау да оңай жұмыс емес. Оған ең алдымен
ұзындығы метрден артығырақ. сабау таяқ керек. ... ... ... ... ... бұтақсыз жас талдың қабығын сыдырып, кептіріп
жасайды.
Жүн сабайтын жер ... әрі кең ... ... ... ... ... аула
ішінде сабайды. Ал, ондай мүмкіндік болмаған жағдайда, бөлмедегі нәрселерді
шаң-тозаң, ... ... етіп ... ... жауып тастаған соң ғана жүн
сабауға кірісуге болады. Сaбар алдында жүн 2—3 ... күн ... ... ... — жүн сабауға арналып, ірі малдын терісін шикілей керіп,
кептіріп ... ... ... ... ... сүт ... жібітеді.
Сонда жүн сабау кезінде тулақ сынып кетпейді.
Текемет немесе киізге жабағы, күзем, қозы ... ... ... бір ... жүн, яғни бір ... орта ... бір ... жүні, бір қойдың жабағы жүнінің төрттен бір бөлігі, бір қозы жүнінің
жартысы алынады. Бұл ... ... ... ... сабауға да
болады. Жүн тым лас немесе қоқымы көп болса, онда сабалып жатқан ... ... ... ... ... ... алу керек. Өйткені сабаған кезде
көң-қоқыстың бәрі бірдей жүннен ... ... ... ... ... ... ... 4 адам сабайды (8 сабау). Жүн үлбіреп
көпсіп, біріккені ... ... ... ... Бір киіз ... бір
текеметтің астыңғы бетіне осындай 7 сабам жүн ... Ал ... ... ... күзем жүнінен 9 сабам жүн кетеді.
Негізінен киіздің бетіне, текемет басу үшін күзем жүн ... жүн ... ... ... өңдеу жұмыстарына
әзірленеді. Ол үшін ені екі жарым құлаштай 6 құлаш ши ... Екі ... ... шуда ... ... ... ... шеттік жіптерін
байластырып қояды.
Шидің бір шетінен бастап аралас ... ... ... ... ... да мол етіп ... су ... ұқыптап орап отырады. Осы ... ... соң ... әлгі ... ... жүн ... ... текеметтің
бетіне арналған жүнді (күзем жүннің өзін) ... ... ... жүннен
бетіне түр тартылады. Жүн жайылған соң бастапқы әдіспен ... ... ... ... алып ... Су барынша біркелкі себілуі ... ... ... ... ... құмалап тұру керек. Керекті
мөлшердегі су құйылып ... жүн суға ... деп ... шиді орап,
екі шетін тұйықтап жабады. Бұдан кейін шиді бес жерінен ... ... ... 7 ... екі ... үш ... ... шидің 2—3
жерінен айқастыра өткізіп, екі ұшын екі ... ... Егер екі ... — 4 ... үшеу ... — 6 адам қарама-қарсы тұрып, ... ... жүн ... қатайғанша тебеді. Киіз тебуге қарама-қарсы 10— 12 адамға
дейін катысады. Айқастырыла салынған арқанмен кезек тартып, ауната ... ... Тебу ... ... ... ши ... жүн қылшықтары
көріне бастағанда тоқтатыпады. Киіз неғұрлым көп тебілсе, соғұрлым ширақ
болады.
Егер текеметке түр ... ... ... жазылып, түрі қисаймауы
қадағаланады. Осыдан кейін 7—8 адам киізді шидің тігісіне ... ... ... жарты сағаттай алақандайды.
Білектеу дегеніміз 7—8 адам қатарынан тізерлеп отыра қалып, текеметті
білегімен ... ... ... ... киіз ... ... ... 4—5
рет қайталанады. Сонан соң шиден шығарып, екі енін қарама-қарсы орап ... Бір ... ... ... ... ... бүктеп, соқ-соқтайды. Бұл
жұмыс 3 қайтара жасалады. Бұдан ... ... ... ... киізді ұзыны қалыптағыдай болуы үшін ұзындайды. Бұған да 10—12 адам
қатысады. Енді киіз ... ... екі ... Екі басы ... шуда ... тігіледі. Осыдан кейін сол 11— 12 ... ... ... ... ... ... ... ұшынан ұстап
айналдыра қарпиды.
Киіз қарпу 1 сағатқа ... Киіз ... ... бос ... ... ... Ал текемет киізге қарағанда азырақ қарпылады. Осыдан
кейін жіпті сөгіп, енімен ... да ... 7—8 адам ... ... ... ... ... 3 қабаттап бүктеп, екі шетінен 2
адам (киіздін қақ ортасынан 1 адамды отырғызып) кезекпе-кезек ... ... ... соң ... ... кепкенше жайып қояды. Ал ... ... ... ... қисайып кетуі мүмкін.
Текеметті түр ойыстырып басу немесе түрді шүйкелеп салу деп екі ... ... ... ... ... астыңғы бетін киіз басудағыдай етіп
бөлек дайындап алады. Киізге қарағанда жүні тегіс әрі жұқалау болады. Бұл
жұмысты кей ... ... ... ... деп ... ... ... яғни
түрін бөлек, алдын ала талдырып, ... ... ... соң ... үлгілермен қиып дайындалған оюды (түрді) текеметтің астыңғы беті
деп аталатын талдырылған киіздің үстіне ... ... ... шиге ... да киіз басу одан әрі ... ... салу әдісінде боялған ... күні ... ... созады. Текеметтің астыңғы бетін су бүркіп орап тастайды да қайта
жайған кезде әлгі ... ... ... қалаған ою-өрнекті келтіріп,
су себелеп орайды. Түр жайылып, бояу оңбас үшін ыстықтау су ... ... ... киіз басу процесі қайталанады.
Далаға жайып кептірілген киізді шет-шетін ... ... да, ... ... ... пайдалана беруге болады.
Ал текеметті жайып кептіргеннен кейін боялған жүннен жіңішкелеп жіп
есіп (әркім ... мен ... ... екі түрден қосарлап, оны
ширатады. Екі тінді бір бағытта ширатса оң ... ... Ал, ... ... ... ... ... бірі солға) ширатса, солақай ширату деп
аталады. Пайдаланған ... ... ... жіп тек ... деп
аталатын өрнек шығарады. Ол өрнек былай шығарылады.
Шеті тегістеліп, қиылған текемет ширатылған ... ... яғни ... ... ... ... боялған жіп немесе шуда
жіп пайдалануға болады. ... ... ... жиектеп алады да содан
кейін салынған ою-өрнектің шетін ... ... ... текемет
әсемділігімен қөз тартады әрі төзімді келеді. Сондай-ақ жиектеу салынған
түрдің шетін ... әлде ... ... ... ... ... жұмыстар көбіне жалпы киіз басуда ... ... ақ ... және ... ... ... ... Түр
салынбайтын киіздер бұл процестерден басқа кірлеу әдісі ... ... ... бір ... енінен дөңгелете 4—5 орап, тігінен қойып,
үстінен қайнаған ыстық су ... Бұл ... ... ... ... кір ... ... сөйтіп одан әрі кіріге түсуіне әсер етеді.
Кірлеу әдісі ақ-қара түсті ... ... да ... Ал,
боялған жүннен түр салған текеметтерге бұл әдістік қажеті жоқ. ... ... ... кірлеу кезінде ыстық сумен бірге ағып кетеді ... ... түр ... ... ... сары, жасыл, қара
бояулар пайдаланылады. ... ... кек ... де ... ... текеметтерден басқа қара, қоңыр түсті текеметтердің негізгі ою-
өрнегі ұсақтау немесе ортаңғы бөлігі ... ... ұсақ ... ... әр
түрлі әшекейлі өрнектермен түрленеді. ... ... ... ... ... түсі ... болады.
Талдырма салу әдісі Қазақстанның көптеген облыстарында кең тараған. Ол
үшін әр алуан ... ... ... ... жұқа әрі ... етіп киіз ... ... алады да, одан ою ояды. Дайын оюды шидің ... ... ... салынған жүннің үстіне орналастырады да, жоғарыда айтылған
әдіс бойынша ... ... ... ... ... ... онын ... анық,
ою жиектері айқын көрініп тұрады. Талдырма саду әдісі сондай-ақ Жетісуда да
кездеседі. Оның Батыс Қазақстандағыдан айырмашылығы — ... ... ... ... жалпақ, сырмақ оюлары секілді болып келеді. Бұл ... ... ... ... ... осы ... ... жерде
«жалайыр текемет» деп атайды.
Кейбір жерлерде текеметтің екі жақ бетіне ою салып басу әдісі де ... үшін ... ... үстіне басқа түске боялған жүннен өрнек салынады,
онын үстіне бір қабат жүн ... Онан сон ... ... шабақтап алады
да қайтадан жүн тартып салып, текеметтің негізгі түрі салынады. Текемет
әбден басылып болғанда оның екі жақ беті ... ... ... ... ... ... бетінің өрнегі әдемі, көркемдік жағы басым
келеді.
Текемет бетіне басқа түске боялған түр көбіне шүйкелеген жүннен ... Бұл түр ... ... сән ... тұрады. Текемет түрінің
бояуларының үйлесе жайылған жиектері акварель бояулары ... ... ... ... түседі. Бұл әдіс тек қазақ текеметтеріне ... Ал ... ... ... ... ... ... жүнді бұрап,
ширатып салу әдісі де кездеседі. Бұл ... ... ... да ... ... негізгі өрнек жиектері анық көрініп тұрады.
Текемет бетіне жек орналастырудың бірнеше түрі бар. ... түрі ... ... ... жиек оюларын түсіру. Ол төмендегідей тәртіппен
орналасады. Текеметтің орталық бөлігіне бірнеше ромбы (екі-үш немесе төртке
дейін) ... ... осы ... ... ... орнына дөңгелек шеңбер де
түсіруге болады. Шеңбер іші бірнеше қатар кесте оюлары секілді сәл ... ... ... ... ... бетіне тұтастай өте ірі екі-үш ромбы түсіріп өрнектеуде
айнала жиек оюы ... ... ... ... де жоғары болады. Геометриялык, өрнек тобына ... ... ... ... ... ... ... облыстарында,
Омбы Тюмень жерінде екі көзді деп, Қазақстанның оңтүстік және шығыс
облыстарында ... деп ... басу ... ... ... өте ертеден таныс. Ғасырлар бойы көшпелі
өмірге ыңғайлы ... ... ... ... ... келгендіктен
киіз басу технологиясын әбден меңгерген. Қазіргі заманғы киіз ... де ... ... тек ... ... ... жұмыстар
механикаландырылған. Киіз өндірісінде жүн арнаулы машиналармен көпсітіліп,
майланып, араластырылады да, тарақтап тұту машинасымен түтіледі. ... ... ... ... сай ... ... машиналарында
дірілдеткіш қызған тақталар көмегімен талдырылады, ... ... ... Сөйтіп басу машинасына жіберіледі. Мұнда ол білектеу
процесінен өтіп нығыздалады, соның нәтижесінде бұйымның көлемі ... ... ... ... ... рет ... ... сайын бұйым кергіш ... ... етік пен ... ... ... ал киізді булы
кептіргіштерге жайып кептіреді. Киіз басу процесі ... ... ... ... кесу т. б. ... ... Шұға ... тек өндеу процесінің бірі боп ... ...... ... ... бір ... ... халықтың сәндік өнерінің бір бөлігі. Ал оның ... ... аса зор ... ... ... ... ... қасаба сияқты зерлі – кестелі бас киімдердің, бұрын бір
ата елдің, кішігірім бір рудың ортақ ... ... қыз ... ... ғана ... кәдесіне лағыл, жақұт, інжу, маржан,перуза, ақық
секілді бағалы ... ...... ... ... ... құйма
төбелі сәукеле, тіптен кемер белбеу, кісе белдік, қыздар буынатын ширатпалы
нәзік белдік күмістеген ... ... ... етік секілді, қол
өнеріндегі мүлтіксіздіктің шегінен ... ... ... ... ... алқа, тарақша, шолпы,бойтұмар, сырға, білезік, сақина
жүзіктердің болғаны әсемдікке ... ... ... өзі ... табиғаттағы екі жақтылықты – тұрмыс қажеті мен сымбатты болу қамын
аңғартатын жәйт. Өйткені заттық өндірістің өзі ... ... ... ... біте қайнасып жататын құбылыс.
Қазақтағы киімді солға қаусырынатын, шалғайына, етек – жеңіне ... ... ... ... ... жүргізетін, сәбидің, қыз ... сал ... бас ... үкі ... ... о ... табиғаттан
тысқары, пайымдауға сыр берметін сиқырлы – сұғанақ күштердің, дәлірек
айтқанда, жын, ... ... ... ... ... ... ... сақтайды мыс деген көне түркі-қыпшақ заманна қалған
ескі ұғымнан ... ... ... қазақша киінудің жөн-жобасына, киім-кешекті
сәндендіру жүйесіне енген. Мұны біз қазақы шапанның, сеңсең тонның ... ... ... ...... ал ... – қыз баланы, ... оның ... ... ... ... де ... киімге қатысты зергерлік заттарға әр түрлі ... бал ... ... ағаштың, жер-судың, тау тастың
кескінін беретін дағдының ерте заманнан келе ... және оның ... ... ... ... ... ... сіңірген.
Халық шеберлері киім тіккенде іс ... ... ... дене бітімін, бет әлпетін мұқият ескерген. Киім – ... ... ... ... ... ... бүкіл қазаққа тән ұқсастығын,
пішімін, бояу – нақышын сақтап, әсіресе оның ... ... ... ... білген. Мысалға алсақ, қыздар белі қымтылған, етек –
жеңіне желбезек ... қос ... ... ... қамзол киіп, беліне металл
шытырмалармен безендірілген немесе ширатпалы күміс белдік (оны нәзік белдік
деп те ... ... ... ... ... ... ... әсіресе қыздық дәуреннің
белгісі іспетті белдік асқан ұқыптылықпен безендірілген. Қыз бала үшін
белдігін ... ... ... бірдей болған.
Қазақта әсіресе бас киім ерекше қастерленген оны осы кезге дейін аса
құрметті қонаққа ат ... ... ... ... кигізетін дәстүрден де
аңғаруға болады. қазақстанның Оңтүстігінің, Сыр бойы мен ...... ... ... ... ... ... қағазы жазда арнайы
басылған жұқа ақ киізден үшкілдеп, сүйірлеп пішілетін, ... ... қара ... ... ... қара ... тысталатынқалпақ
киген. Оның қазақы, жырық, құйма, керей нұсқа деп аталатын түрлері болған.
Орталық және Батыс Қазақстанның ... ... ... үшін ... ... үстінен алтын зермен кестеленген шымқай күрең немесе қызыл
барқытпен, қайырмасы жасыл ... ... биік ... ... Оны әр
жерде әр түрлі атпен айыр қалпақ, мұрақ, сәукеле ... деп атап ... ... әр ... ... інжу маржан, перуза секілді
тастардан тізілген дөңгелек табакшалармен бекітілген қыстырма ... ... оң ... сатайдың үстіне туралып, маңдайдағыдан ұзынырақ ... ... бес – алты ... ... салпыншақ
қыстырылатын болған.
Қазақы киімді қастерлеу әрі құрмет тұту ... ... оның ... ... Оның қазақтану ісінде де, халқымыздың мәдени – тарихи
өмірінде де ... орын ... ... ... ... киім – кешегі
ұрпақтан – ұқпаққа алмасып келе жатқан, елдің ғасырлар бойы қалыптасқан
сезімталдық ... ... ... ... ... ... мен шығармашылығының жетістіктерін бойына сіңірген құбылыс.
1.3. Костюм формасы мен силуэті, ою-өрнек, әшекей,
түр-түс.
Ата – бабаларымыздан келе ... үй ... ... да сән
үлгісі жалпы киімге қолданып көру мүмкіншілігі бар деп ойлаймын. Сондықтан
мен дипломдық киімімді аяқ қаппен ... Аяқ ... ... түріне
«қабу тігісі» киім үлгісінде қолдандым. Жұмысты қорыта мен ... және ... жаңа ... ... ... ... таптым. Дипломдық жұмыстың
негізінде аяқ қап тұрған соң аяқ ... ... ... ... ... қап ыдыс аяқ ... ... қапшық. Мал шаруашылығында қазан
басында ұсталатын аяқ-табақты жинақтап, таза сащқтау үшін ... Аяқ ... ... үй заты ... ... Аяққаптың жасалуы әр жерде әр
түрлі болады. аяққаптың ... екі ... бірі – тік төрт ... екіншісі
- ауыз жағы тік төрт бұрышты, ал түп жағы дөңгелек болады. Қажетті көлемде
пішіп алынған. Екі бөлік киіз бір – ... ... ... қоспасы
аузынан басқа бөлігі шашақ тағылып, ... ... ... кейде
жібек жіппен өрнек салынады.
Шаруашылықта көрнекі заттың қайсысына ... да әрі ... өз ... ... ... өру, есу жұмыстарын байытып отырған. Сонымен бірге
шеберлер ою салуға кең ... ... ... және өсімдік өрнектермен
қатар, геометриялық тұмарша, сүйір болмақ, ирек шынжыр өрнектерін де жиі –
жиі қолданған.
Осы ... ... ... ... ... ... қолөнер әдісін
қолдандым және де шынжыр – тамбур кестемен кастерледім.
Қабу – «Стежка».
Бірнеше қабат матаны бірлестіріп тігу ... ... ... ... ... ... киім кездестіруге болады. бұрын қабу
өнері қолмен кестеленсе қазіргі заманда ... ... ... ою -
өрнектер жасауға болады.
Матаның фактурасын байыта түсу үшін қабу ... ... ... үстінен синтепон қойылады, оның үстінен негізгі
матаны қоямыз. Астар ... ... ... ... тиіс. Өйткені ол
кішірейеді. Тігін машинасымен ... ... ... ... қабылатын зат
созылып, жылжып қалмауы керек. Сондықұтан ол затты асылдыртпай ... ... тіге ... ... Қабу ... соң оң жағына
түсіру қажет.
Қабуды матаның ортасынан бастау керек. ... ... ... ... ою-өрнек әшекейінің ең бір көп кездесетіні ұлттық киімдер.
Сондықтан қазақ өрнек әшекейлерін ... ... ... т.б. қазақ халқының киім үлгілері мен оны әшекейлеген ... ... мән ... ... ... түрлерін жинау, үлгі, өрнек
мәнерлерін ғылыми тұрғыдан зерттеу ұлы октябрь ... ... ... халқының өз алдына мемлекет құрған совет дәуірінде ғана кеңінен өріс
алып отыр.
1922-1926 жылдары қазақ ... ... ... ... ... ... ... қазақ киімдерінің түрлерін, үлгілерін
жинай бастады. Бұл істе ... ... ... ... ... ... ... еңбек сіңірді. Олар неше түрлі жол ... ... ... ... ... ... ... Семей, Павлодар аймақтарының
көп жерлерін аралап шықты, көптеген ұлт киімдері мен өрнектердің, алтын-
күміс ... ... ... ... ... ... жеті ... болатынын жазды. Атап айтқанда, әр адамда көйлек,
дамбал, шалбар, қамзол, бешпет, шапан, ... ... ... тон, бас киім,
аяқ киім ... ... ... әр ... әр түрлі үлгі
түрлерін, атауларын қағаз бетіне түсірді.
Қазақ киімдерінің ұлттық түрлерін жинап, оның әр ... әсем ... ... ... өркен жайған қазақ театрлары мен көркемөнерпаздар
коллективтері үлкен еңбек сіңірді. Мысалы, қазақтың Абай атындағы ... ... ... ... театрының коллективтері «көптеген игі»
жұмыстар істеді. Олар «Қыз Жібек», «Ер Тарғын», «Қозы көрпеш —Баян ... ... ... ... ... ... сахнаға шығарумен бірге
қазақ киімдерінің неше алуан әшекейлі түрлерін де қалпына келтірді. Бұл
коллективтердің өнерпаздары, ... ... ... ... ... қарағанда, киімді адам денесіне шақ етіп тігу ... ... ... қаламен қатынас көбейе түскен кезде қалыптаса бастаған
сияқты. Қазақ киімдерінің ең ықшамды кішірек ... орта ... ұлы ... ең мол ... ... кіші жүз жақтан кездеседі.
Бір сөзбен айтқанда, тегін төсек, ... ... етіп ... ... тон, ... ... ... — мал бағұшылық, етек-
жеңін түрініп, ықшам киінетін — диқаншылық тағы басқа — тұрмыстық жағдайлар
киімдердің ... зор ... ... ... ... ... сырттық, сулық бір киер делініп төрт топқа
бөлінеді. Іштін киімдерге көйлек, дамбал, желетке, қамзол, ... ...... күпі тон, ... сулық киімдерге — шекпен, қаптал,
шапан, ... ... ... сырттық жатады. Қазақстанның орталық
аймақтарында тон, ішік, тайжақы сияқты тері киімдерді өң киімдер деп ... Бір киер киім деп ... ... ... ... ... жиын-топтарға барғанда, жат елге сапарға шыққанда киетін сәнді
киімдерді ... ... ... ... бай ... танымаған жерде тон
сыйлы» дейтін мәтеліде осыны ... ... ... ер жігіт егеске
түсерде, соғысқа барарда — киімдерінің ең жақсы көрнектісін киетін.
Халық ... ... бір ... үйде де, ... де, ... да ... жақсы киініп жүрген. Олар ... ... ... ... өнерпаздары еді. Сол сияқты ... ... өте ... ... жүрген. Кестелі, зерлі жалтырауық киімдерді
қадырлы қарттардың да үнемі киім ... ел ... тән ... деп ... киімдерінің ең қымбаттысы — аң терісінен істелген ішіктер. Олар
аң түрлерінің атына сәйкес ... ... ... ... түлкі ішік, қасқыр
ішік, күзен ішік болып бірнеше түрге ... Аң ... ... сыртын шұға, мауыт, үш топ барқыт, атлас, көк берен, манат,
қырмызы тарғын, ләмбек ... ... да ... ... тыстаған.
Кесте тоқу өнері.
Кесте – мата, тері, киіз тағы басқа материалдардың бетіне әр ... әр ... ... ... ... ... ... бір
түрі.
Кесте инемен, бізбен және кесте машиналарымен тігіледі. Кесте тігу
үшін жіп, мата, ине, оймақ, ... ... ... ... ... ... ... қалыңдығына және жіптің жуан-жіңішкелігі,
номеріне байланысты болады. ... ... 50-60 ... ... ... кестеленген кезде оймақтың қажеті жоқ. ... ... ... 20-30 ... ... ... ... кестелейміз. Кестелеу үшін әр түрлі жіптерді
пайдалануға ... ... ... ... ... ... түсіріледі. Ұсақ
бұйымдарды әдетте дөңгелек кергіште кестелейді. Матаны ... ... ... үлкен шеңберді кигізеді де көреді. Жұмыс ... ... ... екі қолымен бірдей шанши білу керек. Кейбір кестелер кергішсіз
тігіледі: матаны басбармақ пен шынашақтың көмегімен сол ... үш ... етіп ... ... ... ... оң ... ортаңғы саусағымен
шаншиды. Егер суреттің размері ... ... ... ... онда ... ... ... кішірейтуге болады. қоңырқай түсті
маталарға суретті көшіргі қағаз арқылы ... ... ... сурет
нұсқасын түрлі-түсті қарындашпен сызылады. Мәуіті, барқыт және ... ... ... ... түсіреміз.
Сурет салынған темекінің қағазын матаға салып, ... ... ... ... ... қағазды жыртып алып тастайды, сонда мата
бетінде жіппен тігілген сурет нұсқасы қалады. Ал ... ашық ... ... ... үшін ... ... үстіне басқа бір матаны жабады
да, ... ... ... ал әйнек астына лампа қойылады. Әйнектің
үстіне кесте тігілетін матаны жауып, ... ... ... ... ... қарындашпен матаға түсіріп аламыз. Кестелеу кезінде жіпті
түйінін шектеуге болмайды. Кестелеуді бастар алдында жіпті матаға төмендегі
тәсілдермен бекітеді:
Бірінші – ... ... рет ... ұсақ ... ... аламыз, ол жер
артынан кестемен жабылып кететіндей болуы керек;
Екіншісі – инені бір рет шаншып алып, жіпті матадан ... ... ... ұшын ... рет ... үстінен тігіп алу керек, жіптің
ұшын тастаймыз да оның ... ... ... ... ... кезде
кестелеп отырған жіпті жиі шаншып суреттің астына жібереміз;
Үшіншісі – екі қабатталған жіпті тұйықталмаған ұшынан сабақтап, инені
матаның астынан ... ... ... яғни ... ... ... ... инені қайта төмен шаншу арқылы жіптің тұйықталған ұшын батыра тартады.
Енді барып кестелеуді бастай беруге болады.
Халықтық ... тігу ... мен ... тоқу ... тым ... ... ... мақпалға, мауытыға, жібекке кесте тігу техникасын
жетік меңгерген ... ... ... ... ... сыр ... көпшілігі сурет бойынша тігілген, ал суреттердің негізінде
өсімдіктер алынған. Түсті жібек жүн және ... ... ... оқа ... мен ерлер киімдері, бас киімдер, әйелдердің үйде киетінр аяқ
киімдері, ... – ақ үйді ... ... ... ... ... және тағы басқалар кестеленіп тігіледі. Қыздың ұзату тойында
киетін киімдері – сәукеледен бастап, аяқ ... ... ... ... әдемі ою-өрнек композициясы және ... ... ... ... қиялының бай екендігін дәлелдеген. Ұлттық кесте тігу – ... ... ... ұйымдастырылған. Оның ұйымдастырылуында
халық шебері Салима Абдулқызы Әзірбаева жасаған бұйымдарының ... ... ... ... тігу – дәстүрлі бойынша «біз кесте», «баспа кесте»
әдісімен орындалады.
Еркін кестелеудің – бұл ... мата ... ... ... ... ... ... бойынша кестелеудің бірнеше түрі бар. Шым кестемен
өсімдіктің жапырағын, гүлді, ... ... ... осы ... бірнеше түсті жібек жіптермен кестелеп, су
моншақ маржан тізген жіптер бастырып, етек-жеңіне алтын, күміс зер ... ... ... ... ... ... киген.
Кесте түрлері.
Кесте санап тігілетін: жіпті санап отырып кестелеу және ... ... ... саналмай, еркін тігу деп екіге кестелеу деп бөлінеді.
Жол тігістер: сабақты кесте. Кестенің бұл түрін тігу үшін ... ... ... ... ... ине кері ... ... жаңа тігіс осылайша түседі. ... ... ... матаның кесте
түсетін бетіне шығарған соң оған 2 – 4 жіпті іліп алу ... ... ... соң ... ...... шаншып, сосын оған алғашқы тігіске қанша жіп
алынса, сонша жіп іліп алады. Тігістердің біркелкі ... ... ... ... ... үшінші, одан кейінгі тігістерде алдыңғы тігістің
ортасынан ... ... ... тігісі. Кестенің бұл түрімен балалардың киімін әшекелейді. Оның
үстіңгі жағы айқасып келеді де, астынан ... ... екі ... ... ... бұл түрімен кестелегенде жіптерді санап, есептеп отыру
керек. Егер кесте тігінен тігілетін болса, онда ... екі ... екі ... ... ... ... материалдан 2 жіптен суыру
керек. Кестелеу төменнен жоғары ... ... ... отырады. Бұл
тігісті кестелеудің басқа түрлерімен кішілеу гүлді, ... ... ... ... 3-4 ... жіппен кестелеуге болады, тек
жіптердің түсі бірін-бірі ашатындай, ... ... ... Бұл ... бір ... жіппен бастаймыз. Екінші түсті жіппен ... ... ... ... 3 және 4 ... ... де осылай тігуге
болады.
Біз кесте. Кестенің бұл түрімен кейбір контурлы ою-өрнектер ... ... ... ... ... жағынан ол көлемі біркелкі
ілмектер шынжыр ... ... ... ... Шынжырларының
формасы мен көлемі әр түрлі болып келеді. Жіпті бекітіп, оны ... оң ... ... алған соң, ілмек тәрізді етіп ... оны сол ... ... ... да, инені алғашқы шаншыған жерден дәлдеп, төмен
қарай, яғни матаны ... ... ... ... және ... ... кестелер. Бұл тігістермен көйлектің
қалтасын, кеудесін әшекейлеуге болады. кестеленетін материалдың өзінің
жібімен төгілген ... ... ... ... шығады. Кесте төгілетін жерді
ромбылап, торға бөлу керек. Ромбаның жақтары 2 – 3 ... ... ... тор ... ... ... етіп тігіс түсіреміз. Тігістің
көлемі және ара қашықтығы ... ... ... олар 5 ... ... керек. Жаңа жіппен тігілетін келесі тігісте инені алғашқы
тігістің әр қайсысының түбінен жоғарыдан төмен қарай шаншу ... Бұл ... деп ... Егер ... ... төмен, біресе жоғары шаншыса,
«велюшка» деген тігіс ... ... ... ... ... немесе моншақ тігіп қоюға болады.
Санап кестелеу деп ... ... жіп оңай ... ... Бұл тігіс әдетте тік сызық бойына түсіріледі. Ол бірнеше түрге:
терме тігіс, қиғаш тігіс, жай ... ... ... ... ... ... тігіс тағы басқаға бөлінеді.
Терме тігісті өрнектің бір шетінен келесі шетіне дейін, жіптерін санай
отырып, біресе оң ... ... ... ... ... ... ... бойлай
«иненің ала салу» әдісімен тігіледі. Теріс жағының өрнегі оң ... кері ... ... ... ... ... 2 ... тігінен 4 жібін бастыра,
қиғаш бағытта тігіледі.
Айқас тігіс. Кестенің ең көп тараған түрі. Бұл ... ... ... ... ... тігіс кестесін селдір матаға түсіруге болады. ... ... ... жуан-жіңішкелігіне, матаның қалыңдығына
байланысты. Кестелеу барысында үстіңгі негізгі тігістің бір бағытта ... ... ... Бұл ... бір ... және көп түсті жіптермен
кестелеуге болады. Бір түсті жіппен кестеленген кезде көбінесе ... ... ... ... Бұл ... үш ... ... тігуге болады.
Бірінші тәсіл – матаның теріс жағынан тік ... ... Бір ... оңға ... ... ... тігіп шығу керек. Осы істегеніңізді
кері бағытта қайталаңыз.
Екінші тәсіл – матаның теріс жағынан көлденең ... ... ... ... тұтас айқас тігіс тігіп шығамыз. Сосын теріс жағынан инені сол
жақа қарай өткізіп, ... бір ... ... ... қалдырады да, инені оң жақ
бетіне шаншып шығарады.
Үшінші тәсіл – көлбеу айқас тігісі. Кестелеуді төменнен жоғары қарай
бастау ... ... ... Бұл ... екі ... ... ... яғни
астыңғы жіне үстіңгі тігістер жіпті үзбей отырып тігіледі. Түзу және қиғаш
болып түсірілетін кестенің бұл түрі қарапайым, әдемі ... ... ... ... ... ... – «инені алға салу» әдісімен сурет нұсқасының бойымен
тігіп шығарылады.
Екінші жүріс – ... ... ашық ... ... ... ... алға ... әдісімен кері бағытта тағы да жүріп ... ... ... ... ... де ... болу керек.
Санап тігілетін кесте. Бұл кестені матаның жібін санап ... ... ... төгілетін мата селдір болуы керек. Кестелейтін жіптің жуандау
болуы керек, ашық жер қалмай, жиі тігіледі. Тігістің тік, ... ... ... түсуі мүмкін. Тік түскен тігістің саны мен биіктігінің алмасып
кетуі ирек – ирек өрнек түсіреді, ол тік және ... ... ... басқа бір өрнек туады. Кестелеу солжан оңға қарай жүргізіледі.
Инені матаның оң жақ бетіне шығарып, жоғары ... бір ... ... ... астына түскен инені алғаш шанышқан жерінен деңгейлестіре, оң жаққа
қарай әкелесіз де, жаңа тігіс түсіресіз.
Өткерме ... ... ... бұл ... ... ... ... 40 – 50 – 60 – 80 нөмірлі арба ағаш жіптермен ... оңға ... ... өз ... бір кесте болып қана қоймайды, сонымен ... ... де ... ... ... ... тігісін түсіру
үшін инені келесі діңгектің арасынан ... ... 2 – 3 ... ... ... ... Сосын кесте тігетін оңнан солға қарай ... ... ... 4 ... іліп ... Егер кестелейтін бұйымның шетін
мережкамен әдіптейтін боласа, оны ... етіп қиып алу ... Ол ... ... ... тұтас жіпті суырып алу керек те, ... ... кесу ... Сосын тігістің енін анықтаймыз; егер оның ені 2
сантиметр болатын болса, онда ... ... ... ... орын ... ... 4,5 ... аралықтан бастау керек. Солфетканы немесе
дастарханды ... ... 4 ... бір – бір ... суырып алады, ол
үшін дастарханның қарама – қарсы екі бұрышынан инені шаншып тесік жасаймыз
да,тесіктің ... ... ... бір ... ... ... ... еппен
суырып, олардың қиылысатын келесі бұрышынан тағы ... ... ... төрт ... ... ... ... тағы да 3 – 4 ... ... ... ... ... ... ... діңгектер, «жучок», «панка» және арқау өткізу арқылы жасалатын
мережкалар ... ... және ... ... ... қиылысқан
жерін де пайда болған бос шаршыларға «өрмекші» өрнегін саламыз
Діңгек мережкасы. Матаның 3 – 4 жібін ... алу ... ... ... жібі ... жердің сол жағынан 2 – 3 жіп төмен бекітіп, ... ... ... ... 3 – 4 ... ілу керек. Оларды ... бір орап ... ... ... ... ... үшін астанан үстіне қарай
мережканың шетінен 2 – 3 жіп төмен шаншу керек.
Мережко «жучок». ... ... ... ... ... ... жіп ... ортасына 3 діңгекті қосып, белін буады. Ол былай жасалады. Жіп ... ... ... ... ... ... орап алады. Келесі 3 діңгекті
де осылайша орап белін буады.
Мережка «панка». Жалпақ мережканың ортасына суырылмаған 3 – 4 ... ... Жіп ... ... ... суырылмай қалған жіптерді
төменнен жоғары қарай, үстінен баса отырып, олардың астымен ... ... ... оң жақ ... шығады да, алғашқы тігіс басталған жерге
қайтып оралады, яғни көлденеңінен олңнан солға қарай ... ... ... ... ... ... Осы ... негізінде басқа да бірқатар,
күрделі мережкаларды тігуге болады.
Мережка «полотнянка». ... ... ... ... болып,
астыңғы қатарын тігуге кірісеміз, бір мезгілде ... ... де іле ... Ол үшін ... ... 2 ... ... да,
жіпті сол жағына, қарай жоғарыға 2 діңгекті ілмектеп орап, «панканың»
үстіңгі қатарынан ілмек ... ... оң ... екі діңгектеніліп алып,
алғашқы жіп іліп алынған жерге қайта төмен ... ... ... ... үшін оңға ... ... отырып, «панканың» жаңадан төрт діңгегін жасау
керек, ол 4 және 5діңгектерініңараынан жасалады.
Айырлау арқылы ... ... ... діңгек мережка жасап аламыз.
Сосын оңнансолға қарай діңгектерді жуан жіппен торлаймыз.
«Өрмекші». Кесте ... ... ... ... қиғаштай тартып, сосын
оны тігінен және көлденеңінен орап алу ... ... ... ортасына дейін
ғана ораймыз. Барлық тартылған жіптің қиылысқан ... ... ... ... ... шеңбер бойымен жылжыған кезінде өрілуі арқылы
пайда болады. шеңберді айналып болған соң тартылған ... ... іліп ... бұрышына жіпті кері бағытта қайта өре бастайды. Осылайша бірнеше
айналым жасаймыз. Соңғы ... ... ... соң ... ... қалған
жанынан бекітіп, оны соңына дейін өріп шығу керек. ... ... ... ... ... ... Жалаң қабатты торлау деп тор көздерді көлденеңінен және
тігінен бір – бір ... ... ... ... ... кезде әрбір
тор көзде крест пайда болады. Қос ... ... да дәл осы ... ... тор ... екі ... ұзынынан және көлденеңінен тігіс түсіріп отыру
керек. Әрбір тор ... ... 2 және ... 2 ... түсіру шарт.
Паутинка тор көзден өріліп отырған жіп осы тор көзде біресе жоғары қарай
оңға, біресе ... ... ... қозғала отырып, бір мезгілде жалған ілмек
тастап кетіп отырыңыз.
2.1. Коллекцияны шығару, жасау негізі.
Күннен ... ... алға ... келе ... ... ағым ... алға басып келеді. Осй оймен мен жаңа ... жаңа ... ... киім жиынтығын шығаруды көздедім. Модада бір формалы
киімді немесе бір силуэтті екіншісінен артық санап тез ... ... оған ... ... бір ... ... отыр. Сондықтанда қазақ
киімдері моданың арсеналына оның тең компоненті ретінде «енгізілсе екен»
деген ой мені жаңа ... ... ... ... сай ... ... ... киім жиынтығын ойлап табуға шабыт берді. Киімнің ұнасымды
үлгілерін табу жолында сан алуан ... ... ... үнемі іздену
жолында қабу өнерін қолдануды дұрыс көрдім, ... қабу ... ... ... ... сирек кездеседі. Мата фактурасы мен түр – ... ... ... ... соң мен ... заман сұранысына сай маталар
(органза, жібек, синтефон) қолдандым.
Қазіргі заманда кестеленбейтін нәрсе аз ... ... ... ою ... ... ... үстінен дәстүрлі «біз кестесі» немесе тайбур
тігісін эксперимент түрде қолданып өте әдемі үйлесімділікті ... ... ... келе ... ... ... жаппай назар аударған ... ... ... соның ішінде
халықтық үлгінің конструктивті технологиялық ... ... ... ... ... ол ... бөліктерді бір –
біріне жалғау қиын ... ... ... ... ... және ... қымтамалар өң бетіне тігілген. Бұл ерекше конструктивтік ... ... ... ... ... композициялы, әрі ұнасымды
жаңа үлгімен пішілуі жағынан оқшауланатын әсем комплект. толық композициялы
шешілген ою - ... ... ... ... ... киімдерінің
дәстүрлі қазақ киімдерінен келіп ... ... ... ... ою - ... салмақтық пен салауаттылықты беріп
тұрады. Әсем силуэтті, жұқа торлы ою - ... ... біз ... бір ... тауып тұр.
Болашақта мен жұртшылықты ұнасымды әрі әдемі, ең бастысы қазіргі
заманға лайық етіп ... және қабу ... ... бар күш ... Дипломдық жұмысымды орындау бағытында төрт жыл ... ... ... ... ... шешім, ою - өрнекті орындау
және конструктивтік шешім. Төрт жыл ... ... күш ... ... ... алғысымды білдіремін! Болашақта осындай ... ... бұл ... өркендетіп дамытатындығына сенімдімін!
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Өнердің ықшам тарихы
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер Сыздықов Н.С. Алматы; өнер
2. Казахский народный ... ... ... Е. А. Клодта:
Искусство. 1939.
3. Колашникова Н.М. Плужникова Г.А. одежда народов Клодта. Исусство
1939г
4. Шершиева Л.П. ... ... ... ... ... К.А. ... Т .А. ... культура саков и усыней долины реки
Или. Алма - Ата. 1963.
6. Захарова И. В. Ходжаева Р. Д. Казахская национальная одежда. ... Ата. ... ... ... ... (ХІХ – ХХғ) Захарова М.Қ., Ходжива ... ... ... қол ... ... қажы ... Әлібайқызы
1976ж
9.Романова Н.В. «Ою - өрнекті орналастыру ... ... 1977ж ... ... ... Ә. "Шебердің қолы ортақ" А., 1977ж
11. . Акишев К.А. ... К.М. ... ... Алма - Ата. 1979.
12.Акишев К.А. Байпаков К.М. ... ... Алма - Ата. ... ... ... тұрмысындығы көркемдік кәсіп» Мұқанов А;1979
14. Каплякова Е.Б. «Основы конструирование одежды» Москва Лег. 1980г
15. Каблякова Е.Б. «Основы конструирование одежды» Москва ... ... – қол ... ... ... 17.Беда ГВ «Сұңғат кескіндеме туындысы» туындысы 1981ж 239 – ... ... И.Я. ... ... ... одежды по
индивидуальний заказом населения» М, 1982г
19. Шеринева М.Л. «Основы женских и детских одежды» Москва ... ... Е.А. ... ... ... одежды» Москва
1983г
21.Лиьчевская Е.А. «конструирование легкой женских одежды» Москва
1983г
22. Саламатова «конструирование одежды» М.мн ... ... С.М. ... ... М, ... ... ... Лиьчевская Е.А. «конструирование женских верхней одежды» Москва
1985г

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ қол өнері57 бет
Дәстүр мен жаңашылдықтың әдебиеттегі маңызы8 бет
Өндірістік жарақаттануды сараптау әдістері. Кәсіби аурулар себебтері. Өндіріс орындарын желдету әдістері. Желдетуді есептеу тәсілдері10 бет
Ерлер пиджагын тігу технологиясы3 бет
Киім және костюм қызметі. Киімнің сапасы және оған қойылатын талаптар. Киімдердің жаңа түрлерінің жасалуы21 бет
Костюмнің халықтық сәндік өнерде алатын орны18 бет
Сән7 бет
Фольклер стиліндегі жаңа ағым бағытындағы киімді жобалау30 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь