Қазақ жеріндегі еңбекшілердің тылдағы ерліктері

Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.9

I . Тарау: Қазақ жеріндегі адам және материалдық ресурстарды отан қорғауға жұмылдыру. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10.44

1.1. Қорғаныс қорларының құрылулары.

1.2. Патриоттық бастамалардың пайда болуы.

1.3. Тыл еңбекшілерінің майдандағы жауынгерлерге көмек беруі.


II . Тарау: Қазақ жеріндегі еңбекшілердің тылдағы ерліктері. . . . . 45.58

1.1. Жауынгерлер жанұяларына көрсетілген көмектер.

1.2. Жау қолынан азат етілген аудандарға көрсетілген көмектер.


Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58.61

Пайдаланған әдебиеттер тізімі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62.63
Тақырыптың өзектілігі. Ұлы Отан соғысы тақырыбы ешқашан өзекті болудан қалмас. Оның тарихы жазылып жатса да, уақыт жасырып қалған сырлар қаншама. Азамат тарихында қаншама кескілескен, жантүршігерлік, жерді қан мен көз жасына бояған соғыс деген аты суық оқиға болды. Қандай сипатта болмасын адам баласына әкелер қасіреті, артар қайғысы аз емес. Сондай сұрапылдардың бірі ХХ – ғасырдың орта шенінде болған Ұлы Отан соғысының аяқталғанына 62 жыл болыпты. Күн өткен сайын оның адамдар жүрегінде салған жарасы біртіндеп жазыла берсе де, отандастарымыздың жеңіс үшін майданда көрсеткен ерліктері және тылдағы еңбектері ұрпақтар есінен кетпейді, керісінше айқындала түседі. Ел басына ауыр жағдай туғанда олар жасымады, маңдай терімен қасық қаны қалғанша Отанын қорғай білді.
Жеңіске жеткен соң да Жер-ананың төсіне бомбалар салған жараны, окоптар мен траншеяларды тегістеп, күлден басқа түк қалмаған қалаларда фабрика, зауыт, қалалар мен ауылдар тұрғызды. Осылайша басқа түскен қиыншылықты мойнымен көтере білді. Сол кездегі біздің әкелеріміз бен апаларымыз көрсеткен ерліктерден қазіргі жас ұрпақ Отанға деген сүйіспеншілікті, адалдықты үйреніп тәрбие алды. Халқымыз Отан үшін от кешіп, ерлік пен елдік сынға түскен сәтте ойланбастан өмірлерін құрбан еткен батыр ұлдары, қыздарын қастерлеп, құрмет тұтады. Олардың есімдері Даңқ мемориалдарында, ескерткіштер мен қабір тақталарында мәңгі өшпестей етіп алтын әріптермен жазылған. Ал қалалардағы мәңгілік алаулар Отан басына түскен сонау ауыр қасіретті еске түсіріп, әлемге жар салғандай.
Ұлы Отан соғысы тарихы туралы қанша жазылып жатса да, уақыт жасырып қалған сырлар қаншама. Сондықтан да Ұлы Отан тарихын зерттеу күні бүгінге дейін өзектілігін жоғалтпақ емес.
1. Асылбеков М.Х. Формирование и розвитие кадров железнодорожников Казактан 1917 – 1970г.г. Алма – Ата 1973.\1\\2\\3\ с.60-61.
2. Балақаев. Т. Алдажұманов Қ. Қазақстан еңбекшілері майдан қызметінде Алматы 1985ж. \1\\2\\3\\4\\5\\6\
3. Балақаев. Т. Б. Колхозное крестьянство Казахстана в годы В.О.в 1941 – 1945г.г. Алма-Ата 1971.\1\\2\\3\\4\\5\\6\
4. Қазақстан В.О. в очерки. Алма-Ата 1988 вып. 1.\1\\2\\3\с.258-259.
5. Казахстан в период В.О.в Советского Саюза т.1 Алма – Ата 1964г.\1\\2\
6. Казахстан в период В.О.в Советского Саюза т.2 Алма – Ата 1964г.\1\\2\c.569.
7. Қозыбаев М. Компартия Казахстана в период В.О.в
1941 – 1945г.г. Алма – Ата 1964г.\1\\2\\3\\4\с.282.
8. Қазақ ССР тарихы т. 5
9. Қозыбаев М.К. Казахстан – арсенал фронта Алма – Ата 1970г.
10. Қозыбаев М.К. Ақтаңдақтар ақиқаты Алматы 1992ж.
11. Маданов Н., Мусин Ч. Ұлы дала тарихы Алматы 1994ж.
12. Садықов Т.С. Тарих тағлымы. Алматы 1992ж.
13. Нүрбекова Г . Женщины Казахстана – фронту. Трудовые подвиги женшин в промышленности Казахстана в В.О.в 1941 – 1945г.г Алма – Ата 1968г.\1\\2\\3\
14. Оразов К. Ю. Рабочий класс Казахстан В.О.в Алма – Ата 1975г.\1\
15. Қозыбаев М.К. Едігенов Н.Е. Труд во имя победы. Алма-Аты 1995 г.\1\\2\\3\
16. Кошабеков А. Ратные и трудовые подвиги интеллигенции Казахстана в годы В.О.в 1941 – 1945г.г. Алма – Аты 1965г.
17. Басин В.Я. Тяжолая промышленность Казахстана в В.О.в Алма – Ата 1965г.\1\\2\
18. Абишев Г.А. Казахстан в В.О.в 1941 – 1945г.г. Алма – Ата 1958г.\1\\2\
19. Белан П. Казахстанцы – ковалеры Золотой звезды. Алма – Ата 1982г.\1\
20. Город рабочей доблести. Алма – Ата 1986г.
21. Жакупбеков С. История легкой индустрии Казахстана. Алма – Ата 1984г.
22. Казахстанцы на фронтах в В.О.в Алма – Ата 1969г.
23. Козыбаев М.К. Рахматулин Б. Равнение на коммунистов. Алма – Ата 1977г.
24. Қазақ ССР тарихы 5т № Алматы 1984ж.
25. Ломако П. Цветная металлургия в годы В.О.в Москва 1985г. \1\
26. Боранбаев Қ. 1418 күн. Алматы 1980 ж.\1\
27. Оразов К.Ю. Рабочий класс Казахстана в В.О.в. Алма-Ата 1975 г.\1\\2\
28. История рабочего класса Советского Казахстана в. III. Т. 2. А
29. Казахстан в период ВО.в. Советского Союза сб. документов и материалов Алматы 1964г. Т.1. с.59.\1\\2\
30. Томарченко М.Л. Советские финансы в период В.О.в. Москва 1967г.с.200.\1\\2\2
        
        Жоспар
Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . ... - ... ... ... адам және материалдық ресурстарды отан қорғауға
жұмылдыру. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . ... ... ... ... ... ... ... болуы.
1.3. Тыл еңбекшілерінің майдандағы жауынгерлерге көмек беруі.
II – ... ... ... ... тылдағы ерліктері. . . . . 45-58
1. ... ... ... көмектер.
2. Жау қолынан азат етілген аудандарға көрсетілген көмектер.
Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . ... ... Ұлы Отан соғысы тақырыбы ешқашан өзекті болудан
қалмас. Оның тарихы жазылып жатса да, ... ... ... ... ... ... ... кескілескен, жантүршігерлік, жерді қан мен көз
жасына бояған соғыс ... аты суық ... ... ... ... ... ... әкелер қасіреті, артар қайғысы аз емес. Сондай сұрапылдардың
бірі ХХ – ғасырдың орта шенінде болған Ұлы Отан ... ... ... ... Күн ... ... оның ... жүрегінде салған жарасы біртіндеп
жазыла берсе де, отандастарымыздың жеңіс үшін майданда көрсеткен ерліктері
және ... ... ... ... ... ... айқындала
түседі. Ел басына ауыр жағдай туғанда олар жасымады, маңдай ... ... ... ... ... білді.
Жеңіске жеткен соң да Жер-ананың төсіне бомбалар салған жараны, ... ... ... ... басқа түк қалмаған қалаларда ... ... мен ... тұрғызды. Осылайша басқа түскен қиыншылықты
мойнымен көтере білді. Сол ... ... ... бен ... ... қазіргі жас ұрпақ Отанға деген сүйіспеншілікті,
адалдықты үйреніп тәрбие алды. Халқымыз Отан үшін от ... ... пен ... түскен сәтте ойланбастан өмірлерін құрбан ... ... ... ... құрмет тұтады. Олардың есімдері Даңқ ... мен ... ... ... ... етіп ... ... Ал қалалардағы мәңгілік алаулар Отан басына түскен сонау ауыр
қасіретті еске түсіріп, әлемге жар салғандай.
Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... да, ... жасырып
қалған сырлар қаншама. Сондықтан да Ұлы Отан тарихын зерттеу күні ... ... ... ... зерттелу деңгейі. Бейбіт өмір жылдарындағы сияқты Ұлы ... да ... ... ұйымдастырушы және бастаушы күші Коммунисттік
партия болды. Партияның орталық комитеті мен Кеңес үкіметі соғыстың алғашқы
күндерінен бастап Кеңес ... ... ... нығайтуға бағытталған
көптеген шараларды іске асырды. Тылдың жұмысын қайта құрып майдан талабына
сай ұйымдастыру ... ... ... ... тура ... Еліміздің
батыстағы негізгі өнеркәсіптік және ауыл шаруашылық маңызы мол адамдардың
уақытша жау қалында қалып қоюына ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан тыл еңбеккерлері майдан ... ... ... ... еңбек етеді.
Экономика мен еліміздің ішкі ... ... ... ... ... байланысты ендігі алда тұрған мақсат, жауды жеңуді материалдық
техникалық ... ... ... ... қамтамасыз ету болды. Егер соғысқа
дейінгі бейбіт жылдары Совет экономикасы негізінен халықтың ... ... мен ... көтеру бағытында өркендеген болса, соғыс жағдайы
материалдық және финанс ресурстарын, еңбек күшін соғысқа ... ... ... ... Бұл ... ... ... азаматтық саласын
әскери өнім шығару көшіруге, сол сияқты өнеркәсіп ... ... ... ... ... қару-жарақ пен басқа да заттардың алуына
байланысты еді.
Сонымен қатар ... ... ... мен ... жабдықтарын шығысқа қарай көшіріп, олардың
қайтадан іске қосудың өзі де аса көп ... ... ... ... ... және ... ... жаңадан құрылып жатқан әскери
құрамалар мен ... ... ... ... қажетті заттармен
қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... бұл міндетті толығымен қолдады. Сөйтіп орталық
азаттық соғысына бір кіседей жұмыла көтерілді. Осы ... ... ... Отан ... ... ... әзір екенін білдірді. Қызыл
Армияның қатарына өз еркімен баратындықтарды туралы қалалық және ... ... ... ... ... жатты. Жас жігіттер мен
қыздар, аға буын өкілдері қолдарына қару салып ... ... ... алғашқы күндерінде ақ Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан,
Қырғызстаннан шақырылған жігіттерден 316 ... ... ... ... азамат соғысына қатысушы генерал И.В. ... ... ... үш ... ішінде 238, 310, 314, 387 және 391 ... ... 1941 ... ... ... мұнда тағы бір дивизия, үш
бригада жасақталады, небәрі республикада ... ... ... ... әскер бригадалар, әуе күштерінің, зеңбірекшілердің полктері, әртүрлі
соғыс саласының ... ... ... Отан соғысы тақырыбы сірә, ешқашан өзекті болудан қалмас. Оның
тарихы жазылып жатса да, уақыт жасырып қалған ... ... ... ... ... ... ойлаған сайын жүректі шымырлатып, көзден
сағыныштың ыстық жасын ағызатын, ел болып жоқтаған із түссіз кеткен ... Олар қай ... ... қаза ... ... қай ... мәңгілік
ұйықтап жатыр екен деген өзекті өртер арман кімді болсын толғантпай ... ... ... деп ... ... ... туған жерден
шалғайда.Олар Прибалтика ормандарында ... ма, ... ... ма, ... де Батыс Европада ма, бұл жөнінде бізге ... емес ... ... есімдері қағаз бетіне жарияланып, жерін, елін тауып жатса нұр
үстіне нұр болар еді. Жеңістің 50 ... ... ... ... Боздақтар атты естелік кітаптар шығарылды. Бірақ олар да өз
беттеріне жауынгерлерді түгелдей ... ... Ұлы Отан ... ... ... ... үлесін тарих бетіне түсіріп, көптеген
тарихшылар, зерттеушілер өз еңбектерін жазды.
Елді дүр сілкіндіріп, әр үйдің шаңырағында ажал ... ... ... көп. Ұлы Отан ... тарихы көптеген зерттеушілерді қызықтырады.
Кеңес халқының ... ... ... ... ерлікке, батылдыққа толы
күресін көрсету - тарихшылар мен ... ... ... баспасынан шыққан Казахстан в период Великой Отечественной
войны Советского Союза 1941-1945 деген құжаттар мен ... ... алар орны ... ... Т.Б. Балақаев, П.С. Белан, Н.Е.
Едігенов, Б.А.Ақжанов, М.Қ.Қозыбаев т.б., ... ... ... ... ... ... армияға арсеналдардың біріне
айналғандығын көрсетеді. Көп ұлтты Қазақстанның ... ... ... ... Жинақтың I томы соғыстың басталған кезінен
1943 жылдың аяғына дейін – Ұлы Отан соғысындағы ... ... ... ... ... ... ... жалпы
республика өмірінің әскери бағытқа ауысуы көрсетіледі. Екі ... ... ... Волга, Курск, Днепр түбіндегі болған
шайқастарға қатысуы туралы ... алып ... ... ... ... ... әскери қимыл журналдарынан көшірмелер,
марапаттау беттерінен үзінділер, әскери корреспонденттерінің мақалалары,
майданнан ... ... ... ... ... әскери
мінездемелері кіреді. Арнайы бөлім кеңес адамдарының ... ... ... ... және ... ... ... мүгедектер және жауынгер жанұяларына көрсеткен көмектеріне, тағы
да басқа ... ... ... ... бұл ... ... үшін
қажетті еліміздегі мыс пен қорғасынның көп мөлшерін ... ... ... ... ... қорғасын мырыш комбинатын атап кетеді. Қазақстан
Коммунистік партиясы орталық ... ... ... ... бағытқа ауыстыру туралы хабарында: «Шілде ... ... және ... ... ... ... кен ... және
метал балқыту жоспарын асыра орындады», - ... ... ... ... ... 24 күнде қорғасынды 101,8 процентке балқытқан
екен. Жалпы ... ... ... 24 күн ... мыс ... ... орындапты. Жалпы бұл жинақтың Ұлы Отан соғысы жылдарында
Қазақстанның, жекелеген облыстардың тарихын зерттеудегі алар орны ... ... Оның ... әр ... ... ... орындары мен еңбек
озаттарына қатысты деректі ... мен ... ... ... ... ... ... алғаш рет жүйелі түрде
зерттеген М.Қ.Қозыбаев. «Казахстан – арсенал фронт» деген ... ... ... кезіндегі коммунистік партияның ұлттық саясаты, ... ... ... «Тылда майдан, тылда соғысушы халық. Тыл мен
майданның өзара шешуші байланысын қамтамасыз ету. Отан ... ... ... ... ... болды», - деп жазды М.Қ.Қозыбаев.
Манаш Қозыбаев. Б. ... ... ... на ... ... те ... ... Мұнда бүкілодақтық Лениндік Коммунистік жастар
одағының – ... ... бір ... ... социалистік Отанды
қорғауға қатысуы жазылады. Авторлардың айтуынша ... ... ... 242 мың ... ... Ұлы Отан ... ... маңызды мәселелеріне арналған
еңбектің бірі В.Я.Басинның еңбегі.
Архивтік және жарияланған ... ... ... ... ... ... соғыс қажеттілігіне бейімдеу, ... ... ... ... ... ... ауыр ... салаларын қалыптастыру, жұмысшы және инженер кадрларын ... ... пен ... ... ... ... ұйымдастырғыш
қызметі көрсетіледі. Қазақстан тылының Ұлы Отан соғысындағы маңызы айтылады
Республика минералды шикізат қорына бай ... ... ... кен ... ... ... түсті метал өндіруді арттыруға
мүмкіндік туды. Мысалы, қорғасын, мырыштың ұсақ пен кен ... және ... ... отырды. Автор ірі өнеркәсіп
орындарын материалдық – ... ... ... ... да тоқталады.
К.Оразовта Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстан тарихын жазуға
үлесін қосты. Оның ... ... ... в ... ... ... еңбегінде тарихнамада айтарлықтай орын алады. Кітапта Ұлы Отан
соғысы жылдарында Қазақстан өнеркәсібін жұмыс пен ... ... ауыр ... ... ... ... мен сананың
өзгеруі жұмысшы тобы қатарын бекітудегі ... ... ... Оның ... в Великой отечественной войне» деген еңбегі
ең алғашқы ірі зерттеуі.
Бұл жұмысында автор ... ... ... ... ... ... ... көтеріліп, намысты аяққа таптамай
Кеңес Армиясына көмек көрсеткендігі жайлы жазылады. Мұнда Қазақстан халық
шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ету, эвакуацияланған адамдарды, малды, өнеркәсіптерді
қабылдап орналастыру, жұмысшылардың еңбектегі ерлігі ... ... ... Ұлы Отан ... ... орны, комсомол мен
жастардың атқарған қызметі жайлы ... ... ... ... де ... ... ... «Соғыс жылдарында
республика көлемінде, облыс орталықтарында шыққан газеттерде жауынгерлердің
майдандағы ерліктері айтылады» деп автор бірнеше мысалдар келтіреді.
Диплом ... ... ... ... Тарих ғылымының докторы
Г.Балақаев пен ... ... ... майдан қызметінде
1941-45»деген кітап ел басына күн туған ауыр жылдарында қан майданда жаумен
жағаласқан тылда тынымсыз еңбек етіп, ... ... төзе ... партияның басшылығымен жеңіске лайықты үлес қосқан ... ... ... ... ... осы ... оқушылар назарынан тыс қалған мәселелер қарастырылады. «Ғылым »
баспасынан шыққан ... в ... ... » ... құжаттар
мен материалдар жинағы болды.Оны құрастырғандар: ... ... ... ... т.б., ... құжаттары мен
материалдары әрекет етуші армияның арсеналдарының біріне айналғанын
көрсетеді.
Қазақстан ... ... ... ету ... ... шыға ... Солардың бірі Г. Нұрбекованың «Женщины Казахстана-
фронту » деген кітабы.
Тақырыптың мақсаты. Ұлы Отан ... ... ... ... Ұлы ... ... ... ашып көрсету. Бұл мақсатқа жету үшін
мынадай міндеттер алға қойылды:
Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстанның ... ауыл ... мен ... ... мен ... туралы жазылған еңбектерді
зерделеу;
Отан соғысы жылдарында жасалған тылдағы еңбекшілер мен жұмысшылар, өнер
қайраткерлерінің ерен ... ... ... ... бағаның ақтаңдақ
тұстарына назар аудару;
Тылдағы халықтың отан қорғау ісіне бір адамдай жұмыла кірісіп, ... ... ... ... қол ... жас ұрпаққа
жеткізу.
I – тарау: ... ... адам және ... ресурстарды отан
қорғауға жұмылдыру.
1.1. Қорғаныс қорларының ... ... ... ... ... ... ... әскери
және экономикалық қуатын күшейтіп, жеңіс күнін тездету Ұлы Отан соғысының
алғашқы күндерінен бастап ... ... өз ... ... ... және басқада көмек көрсете бастады. Қазақстанның қалалары
мен ауыл селоларында болып жатқан ... мен ... ... жауды жеңуге шақырумен қатар, жеңіс жолында өздерінің қандай нақты
үлес қосатынын да білдіріп ... ... бұл ... ... ... өндірістік жоспардың асыра орындалуы туралы ... ... ... енді ... ... қолынан келгенінше майданға берген
көмегін білдірді.
Сондай - ақ еліміздің қорғаныс қуатын нығайтуды ... ... деп ... совет патриоттары халық шаруашылығының қай
саласында болмасын ... ... ... ... әрі ... қосымша
көмек берудің әр түрлі ... ... ... Міне ... ... ... орталығында 22 июнь күні боған митингіде
аудан еңбекшілері кезекті демалыс күні Кеңес ... ... ... нығайту
қорына жұмыс істеуге қаулы етті. Сол күні ... ... ... ... колхоз мүшелері радиодан соғыстың басталуы туралы
хабарды естісімен - ақ ... ... ... 21ц ет жөнелтті, сөйтіп
мемлекетке ет тапсыру жоспарын алдын ала ... ... ... ... ... ... бұрғылау бригадасы сөткелік нормасын екі
есе орындап шықса, ал ... ... ... ... бір ... тыс ... мұнай өндірді.\1\. Мұндай мысалдарды республиканың
барлық түкпірінен көптеп келтіруге болады.
Міне бүкіл еліміз сияқты, республиканың әр ... ... ... ... ... түсу жөнінде ұсыныстар енгізіп жатты. ... ... ... адал ... ... ... ... жасауға тілек білдіріп, мұны барша жұртшылықтың қолдауын өтінді.
Шын мәнінде бұл ... ... ... ... ... ... жеңілдетіп, жауды тез жеңуге бағытталған бүкіл ... ... ... ... ... ... ... соғыс жағдайына бейімделіп қайта
құрылып жатқан шаруашылықты жолға қою ісіне, сондай-ақ соғыс ... ... ... ... адамдары қатынасты. Еліміздің қорғаныс
қабілетін молайту мақсатына бағытталған патриоттық қозғалыс әсіресе ... ... ... ... ... 3 июльде
сөйлеген сөзінен кейін, кеңінен өрлеп бүкілхалықтық сипат алды.
Кеңес өкіметімен ... ... ... ... ... ... әшкерелей келіп, соғыстың саяси мәні мен ... ... ... ... ... шындығын халыққа терең түсіндіріп,
барлық совет азаматтарының армияға аянбай көмек көрсетуге шақырады.
Коммунистік партияның ... де ... ... бәрі де ... ... ... ... халқының жауынгер туына, барлық іс-әрекетінің өлшеміне айналды.
Ол партияның фашистік басқыншыларды жеңу жолында бүкіл халықтың ... ... ... ... еңбекшілері, бүкіл еліміздегі сияқты партия мен совет
өкіметінің соғыс жағдайына байланысты қабылдаған ... ... ... ... ... ... ... жергілікті партия және Кеңес ұйымдары еңбекшілердің
социалистік Отанына ... ... ... ... ... ... мен ... майдан мен тылдың байланысын нығайтуға бағыттады соғыс
кезінің талаптарына сәйкес бұқара ... ... ... ... жүргізе отырып, олар әрбір совет азаматының ... ... ... тыл ... ... пен ... армия
мен майданды керек жарақпен жабдықтауда сергектік пен ұйымшылдыққа баулыды.
Бұрын соңды болып көрмеген ... ... және ... ... ... алғашқы апталары мен айларында қызыл армия көмектің сан алуан
пәрменді түрлері қалыптаса бастады.
Жоғары да ... ... ... ... ... жатқан
ұсыныстардың ішіндегі ортақ тілек Отан қорғаудың арнаулы халықтық ... ... ... еді. Бұл ... ... ... өз ... пісіп
жетілген, жауды тезірек жеңуде аңсаған барша жұртшылықтың ой пікірі еді.
1941 жылдың шілде айының ішінде өкіметке ... әр ... өз ... ... қаражаты үздіксіз келіп жатты. Мұның ішінде
ақшалай көмектен басқа мемлекеттік заем облигациялары, астық пен ет және
тағы ... бар еді. ... ... коллективтері жұмыстан тыс уақытта
бірігіп тапқан еңбек ақыларын қорғаныс қорына ... ... ... ... дейін елдің қорғаныс қорына берген ... ... мен ... ... ... ... қорғаныс қорына
аударғысы келген қаржылары жөнінде не істейміз?» - деген сұраққа бірінші
шілдеде Қазақстан К (б) П ... ... ... ... ... ақыдан
ақша бөлу жүргізілмесін. Барлық ұйымдарда бүкіл жұмысты еңбек ... ... ... ... - деп ... ... ... бірге
мемлекеттік банктің барлық бөлімшелерінде халық пен қорғаныс қорына ... ... ... ... ақшалай және басқа да қаражатын қабылдап
алатын арнаулы есеп шоты ашылды.
Отан қорғау қорын жасау туралы ... ... ... ... оның ... мен еңбекшілердің патриоттық өрлеуі жөнінде
хабарлар орталық және жергілікті баспасөз бетінде үзбей жарияланып турды
«Отан ... ... ... Ұлы ... ешбір жауға бермейміз», «Отан
қорғаудың сарқылмас қорын ... ... ... ... ... ... газет беттеріне тән осындай рубрикамен басылған хабарлардан кеңес
патриоттарының әр ... ... ... ... ... бүкіл халыққа белгілі
болып отырды.
Жоғары да айтылғандай, халық қаражатына жасалып жатқан қорғаныс қорының
бір ерекшелігі оның құрылу жемісінің жан-жақтылығында болды. Ол ... ... ... қолынан келгенше берген көмегінен құрылды. Ондықтан әр түрлі
каналдар мен еңбекшілерден келіп түскен қаржы ... ... ... қоса ... ... ... заем
облигацияларының, алтын және басқа да қымбат заттардың болуы заңды ... ... ... ... көп ... ... кәсібіне, әлеуметтік
құрамына байланысты еді.
Отан қорғау қоры қаржының ерекше түрі екенін айта кеткен жөн. ... ... ... ... ... қарызға берген қаражатын емес,
қайта халықтың соғыстың алғашқы қиын кезеңінде өз ... ... ... қуатын күшейту үшін еркімен берген сый құрметі. Сондықтан оны
жасау жолының сан - алуан түрі халықтың өз ... ... ... сарқылмас қорды жасаудың және толықтырудың бастапқы, әрі маңызды
жолы ... ... ... ... және
колхозшылардың өз еңбек ақыларынан ай сайын қаржы бөлуінен басталды. 31
шілдеде Москваның ... ... 1-ші ... ... ... коллективтері соғыс біткенге дейін бүкіл халықтық
Отан қорғау қорына бір күндік жалақы аударып тұруы жөнінде совет ... ... ... жариялады. Мысалы бұған жауап ретінде Қарағанды
кеншілері қалада өткен митингілердің бірінде былай деді - «біз ... ... қызу ... ... ... ... қажет
құралдарын керегінше беріп жатқанын білеміз. Бірақ біз Отанды қорғауға жаңа
қаражат бергіміз келеді. Сөйтіп фашист ... ... ... Сондықтан бассейіннің барлық жұмыскерлері еңбек вахтасына ... ... ... бір ... ... Отан ... қорына береді».
1941 жылғы 23-ші қарашада ... ... ... ... ... Сол күні ... еткен 254 мыңнан астам адам, оның
ішінде 213 мың комсомолецтер 1498 мың сом ... 26 мың ... құн ... ... отан ... қорына берді. Мұнан кейінгі уақыттарда да ... жиі ... ... оған ... ... бір адам
болған жоқ. Үй шаруашылығы әйелдері, оқушылар, пенсия жағында қарт адамдар
бәрі бірдей Отан қорғау қорына ... ... ... қыза ... 1942 ж ... өткен комсомол жастардың Бүкілодақтық жексенбідегі де осындай еңбек
өрлеуі үстінде еді.
Мұнымен қатар, соғыс жылдарында темір жол ... ... ... ... ... салаларында да осындай жұмыстар ... ... ... 1941 ж 17 ақпанда су транспорты қызметкерлері, ал
31-ші ақпанда және 19-шы қазан күндері ... ... ... ... 1942 ж 4 қаңтарда Түрксіб темір жолшыларының кезекті
жексенбілігінен Отан қорғау ... 85 мың сом ... ... қосылды.\1\.
Жалпы 1941-42 жылдары өткен осындай жексенбіліктер республика
комсомолдары мен ... ғана 8 мың ... ... ақша мен 51455 ... ... осының бәрін қорғаныс қорына өткізді. Бұл жастардың қорғаныс қорын
жасауға қосқан елеулі ... ... Отан ... ... ... үшін ... ... осы қозғалысты
бұл қаржысынан басқа олардың әр қайсысының кезінде еңбектеніп жинаған ... ... ... ... де ... орын ... Социалистік Отанға қауіп
төнген осы қиын кезеңде әр бір ... ... ... ... ... беру мақсатына арналғаны белгілі. Өйткені елімізде соғыс өрті
шарпыған бірде бір семья қалған жоқ. Сондықтан ... Отан ... үшін ... ... ... ... ... рухын көтерумен
бірге, оларға қосымша қару ... пен ... ... бәрі де ... ... ... пен өнер қайраткерлері де бұл партияның
ісінің ұйытқысы болды. ... ... ... ... қорғаныс қорына деп
қолма қол 4000 сом берсе, Нұрпейіс ... ел ... ... ... ... ... қорғауға, бүкіл халық болып қорғаныстың сарқылмас
қорын жасауға шақырды. Ақынның жырлары көпшілік жүрегіне жол ... ... ... ... ... ... мен ... қорғаныс
қоры есебіне 56689 сом ақша, 24925 сомдық облигациялар, 14 бас мал, 150 ... және ... да ... берді.\1\. Сол сияқты СССР халық әртісі Күләш
Байсейтова 3000 сом, жазушы Мұқтар Әуезов, композитор Евгений Брусиловский,
тағы басқалары да 1000 ... ... ... ... жасап, оны молайту жолындағы халық инициативасында
шек болған жоқ. Бұл қордың кей жерлерінде халық өзара ... ... ... қоры» - деп атады. Мұның бәрі халық өз ...... ... ... ... қорына қаржы жинау жұмысын жолға қойып, оның күннен – күнге
молая түсуіне жергілікті ... ... ... ... ... ... туралы жоғарыда айтылды.
Халық қозғалысына басшылық ете отырып, олар ... ... ... ... әркімнің ерекшелік принципінің қатаң сақталуына да баса
назар аударды. Бұл ерікті патриоттық ісін ... ... ... ... ... ... өмірдің өзі көрсетті. Өйткені майданға
көмектің алуан түрлі жолдарын жоғарыдан ешкімнің айтуынсыз-ақ халықтың өзі
ұсынып ... ... ... ... ... ... қозғалыс қысқа
мерзімде аяқталған жоқ, қайта кең өріс алып, майданға көмектің ... ... ... да ... ... соғыстың келесі жылдарында жаңа сипат
алды.
1.2 Патриоттық бастамалардың пайда ... ... ... ... ... ... жерінде біздей осындай
қызу қарқынмен өтті. Республика Колхозшылары мен М.Т.С., совхоз жұмысшылары
бұған ақшалай, заттай көмектен басқа, басы ... азық – ... пен ... ... ... тек 1941 ... қыркүйек айының ортасына дейін
қорғаныс қорына өз жанының 1574 тонна астық, 4252литр сүт, 86 ... ... бас мал ... ... ... ... мен ... де
қалысқан жоқ. Жалпы республика совхозының еңбекшілері өз ... ... ... ... ғана ... – қол 2979751 сом ... 3928077 сомның
облигацияларын, 25 грамм алтын, 12683кг күміс және де ... да ... мен азық - ... ... ... ... ... оқушылары да қатынасты ауыл ... ... ... қатынас, металл сынақтарын, әр
түрлі машиналарға қажетті қосымша детальдер мен бөлшектер ... ... ... ... олар да осы игілікті мақсатқа берді. Соғыс кезінде
мектеп оқушылары мен ... ... ... 14479 мың сом ... кеңес халқымен бірге республика еңбекшілерінің Гитлерлік Германияға
қарсы қан төгіс соғыста еліміздің ... ... ... ... осы ... ... ... өз отанына берілгендіктің, советтік
патриотизмнің шынайы үлгісі болды.
Қорғаныс қорына ... ... ... ... мұқият есепке алынып, оның
барысы ... үш рет ... сөз ... жарияланып тұрды. Қазақ СССР ... ... ... ... 1941ж. 21 ... ... тек ... берген қаражаты 52 млн сомнан асып кетті.
Мұнымен ... ... ... зат, ... мен ... ... ... валютасы, 5411 млн сомның облигациясы өткізілді. Отан ... ... ... ... санада Қарағанды облысының, онан кейінгі орында
Оңтүстік Қазақстан мен Алматы облысының еңбекшілері болды. ... ... ... ... ... алды ... ... бойынша сол кезде
түскен қаражат мөлшерін 1 таблицадағы деректерден көруге болады.
1- таблица
2 – Отан ... ... ... қаражат (21.12.41ж.)
|Облыстар бойынша ... ... ... ... ... |
| ... мың сом ... ... ... |
| | |мың сом | ... (мың сом) |88690 |123227 |130181 ... (мың ... |123103 |137453 |151818 ... ... ... ... |452554 |46501 ... | | | ... (г) |2939 |3333 |3634 ... (кг) |367,38 |414 |417,38 ... (г) |640 |640 |640 ... (т) |7861,3 |8905,3 |9606 ... (ц) |232,3 |244,3 |244,3 ... ... |10205 |10301 |10313 ... (т) |710,7 |717,5 |717,5 ... (ц) |224 |224,7 |224,7 |
2 - ... ... бұл ... басқа 1942 жылы күзге дейін республика
бойынша колхоз, совхоз тұрғындары өз ... 273,3 ... ... 8206 ... ет және де ... азық түлікпен шикі зат берді.
Халық тілегімен жасалған қорғаныс қоры осылай құрылды. ... ... да ... ... беру жұмысы қызу қарқынмен жалғаса берді. Отан
қорғау қоры соғыстың алғашқы кезеңінде ... ... ... ... ... бастағаны жоғары да айтылды. 1943 жылы қазан айының басына
дейін бұл қорға ... және ... ... ... ... ... ... 379,1 млн сом қаржы жиналды.\1\. Бұл қаражат соғысып жатқан
елдің әскери шаруашылық қажетіне ... ... ... ... ... ... атпен берген еңбекшілер көмегі соғыстың
аяғына дейін тоқтатылған жоқ. 1941 жылы ... Отан ... ... ... ... қызу жүріп жатқан шақта, майданға көмектің жаңа жолдарын
іздестірген ... ... ... ... үшін ірі ... ... қаражат жинау жөнінде бастама көтерді. Келесі 1942 жылы ... бұл ... ... ... ... ... таралып, енді
қорғаныс қорына қаржы берудің ... ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі болатын. Сондықтан кеңес патриоттарының өз
еркімен ... ... енді ... ... қарудың белгілі бір
түрлерін жасату сияқты. Нақты ... ... ... ... көмек ретінде Отан қорғау қорына белгілі ... ... ... ... ... тоқтаған емес. 1945 жылдың 10 қаңтарына дейін Қазақ
КСРО еңбекшілері қорғаныс қорына 177,1 млн сом ... 218,9 млн ... және ... да ... ... үлес қосты.\1\.
Еліміздің қорғаныс қуатын нығайтуға бағытталған патриоттық қозғалыстың
негізгі бір бөлігі еңбекшілердің өз ... ... ... ... үшін ... әскери техникамен қару-жарақ жасатуы болды. Соғыстың
алғашқы айларында қорғаныс ... сай ісі қызу ... ... ... ... отанымызды қорғау жолында кеңестік патриотизмді жаңа белеске
көтерген бұл қозғалыс алғашқы күннен бастап, халық бұқарасы ... ... ... Ұрыс даласында ерлікпен шайқасып ... ... ... көмек көрсету мақсатымен тыл еңбеккерлері көтерген осы ... ... ... ... ... үлес қосуды әрбір ... ... ... деп санады.
Мемлекеттік жоспарлы тапсырмадан тыс еңбекшілердің өз қаржысына әскери
техника мен қару ... ... ... ... оның ... сол кездегі
стратегиялық және тактикалық қарудың танк пен ... ... ... ... үлес ... Қеңес қарулы күштерін нығайтып қана қоймай,
бұл оның шын ... ... ... оны ... ... кеңестік
патриотизмнің мүмкіндіктері мол екенін көрсетті.
Сол кез үшін бұл ... ... ... 1942 жылдың соңына дейін КСРО бойынша
жастар қаржысына 174 танк, 10әуе эскадрильясы жасалса, ... ... ... танк пен эскадрилья Қазақстан комсомол жастарының қаржысына жасалды.
Майдан мен тылдың бірлігі әрбір кеңес адамдарының бір мүддеге ... ... сан ... патриот ық істерге баулыды. Бұрын соңды болмаған
патриоттық қозғалыс ... ... ... ... ... қамтыды.
Республика комсомолдарының шақыруымен жасалған танк колоннасынан басқа
1941 ... күз ... ... ... осындай әскери техника түрлеріне
қаражат жинау жұмысы да қоса ... жылы ... ... ... ... ... №39 орта мектептің
оқушылар коллективі Куйбышев ... №13 орта ... ... ... ... ... қызметкерлерін «Халық мұғалімі » атты
танк колоннасын жасауға шақырды мұны ... ... ... оқу ... ... қызу қолдап, өздерінің
жалақыларын қосқан жарнамаларынан басқа, жексенбіліктер өткізу және қосымша
жұмыстар істеу арқылы едәуір ... ... 1942 жылы ... айына дейін
«халық мұғалімі» атты КСРО ... ... танк ... ... 826 мың сом ақша ... ... танк колоннасына
майданға аттанған соң, 1942 жылы ... ... ... №56 мектеп оқушылары
мен қызметкерлерінің ұсынуымен «халық мұғалімі» танк ... ... онан әр ... ... Бұған республика ағарту ... ... зор ... ... Тек ... ... ... осы мақсатқа 589675 сом қаржы қосты. 1943 жылы 17 ... ... ... ... ... жатқан танк колоннасына 4 874 332
сом қаржы берді. Олардың сондай – ақ ... ... ... ... әскери техника түрлеріне қаражат бөліп отырды.
Соғыстың алғашқы айларында республика халық шаруашылығының кейбір салалары
бойынша да ... ... үшін ... ... жұмыстары жүргізіліп жатты.
Еңбекшілер қаражатына әскери техника мен қару ... ... ... ... ... тобы ... 1941 жылы желтоқсанда ... ... ... атты ... ... үшін ... ... атқарды. Аз уақыт ішінде бронепоезд жасалып, оған қоса
жиналған 144940 сомға 14 ... ... ... ... ... Бұл монша поезд солтүстік батыс майданға жіберіліп, соғыстың
аяғына дейін Ленинград ... ... ... ... 1941 ... ... ... өнеркәсібі жұмысшыларымен қызметкерлері ... әуе ... ... ... бастама көтерген «Бергузин золото»
және «Енисей золото» кеншілерінің ... ... ... ... де ... ... берді.
Осы мақсатқа тек степняк руднигі мен Яблоневқа шахтасының жұмысшылары бір
күнде 54 сомға жуық ақша берді, көптеген қымбат ... ... ... ... қызметкерлері соғыстың аяғына дейін ... ... әуе ... ... ... ... патриоттарының атқарып жатқан үлгісі істеріне мектеп оқушылары ... ... 1942 ... ... ... ... ... мен
оқушылары «Қазақстан пионері» атты танк жасатуға қаражат жинауға кірісті.
Мұны ... ЛКСМ ... ... мақұлдап, Қостанай пионерлерінің
үлгілі ісі республиканың барлық мектептеріне таралды. Мысалы осы ... бірі ... ... ... ауданы Ксеньев орта мектебінің
оқушылары сабақтан бос уақыттарында мекемелерге ағаш жару, егіс даласында
жұмыс істеу, ... ... ... ... жинау арқылы 490 сом
ақша тауып, танк құрылысына берді. ... ... ... мен ... ... ... осындай жолмен жиналған 1,4
млн. Сомнан астам қаржыға «Қазақстан пионері» атты танк ... ... ... ... ... 1941 жылдың аяғында республика
жастарының ... ... ... ... ... ... ... жұмысы 1942 жылы қыза ... ... ... ... ... ... ... бұл жұмыстың ұйытқысы
бола білді. Сондай – ақ екпінді колхозшылар, ауыл село ... ... ... үлгі ... еңбекшілердің майданға көмегін ұлғайтуға
ұйытқы болды. Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ... ... ... ... ... танк ... 20 мың сом ақша, өз табысынан
100 пұт бидай қосты. Бұларға ... ол ... ... ... ... 252 ... қосты.
«Қазақстан колхозшысы» танк колоннасына қаржы жинау зор патриоттық өрлеу
үстінде өтті. Жеңіс ... ... ... ... ... еңбек
адамдары, үй шаруасындағы әйелдер, мектеп ... мен ... бәрі ... ... берілгендіктің үлгісін көрсетті. Қысқа мерзім ішінде
орасан зор қаражат жиналды. Кеңес патриоттары соғыс ... ... ат ... бар ... ... ... аяған жоқ. Танк
құрылысы ғана емес, басқа да әскери техника жасатуға ... 50 ... ... ... үлес ... жүздеген кеңес патриоттары есімі соғыс
жылдарының тарихында мәңгі қалды. Бұл ... еске ... ... ... ... адамдарының соғыстың қиын қыстау кезеңінде майданға ... зор ... ... немесе қайырымдылық сипатында болған жоқ.
Қайта бұл Отан тағдыры шешіліп жатқан күрес күндерінде әркімнің ... ... ел мен ... ... үшін күрестің айғағы болды.
Еңбекшілердің осы патриоттық ... ... үлгі ... Қазақстан
колхозының танк колоннасына жасатуға ... ... ... ... ... Олар аз уақыт ішінде 2513 мың сомға ... 11688 ... ... ... Бұл ... қызу ... ... облысы Қарасу
ауданы «Дружный труд» артелінің колхозшылары танк колоннасын жасауға ... ... ... сом жинады. Олар сонымен бірге республика колхозшыларын
Қызыл армияның астық қорын көбейтуге шақырып, өз ... 1000 пұт ... ... ... мен қару жарақ түрлеріне қаражат ... ... ... ... ... ... ,қала мен
поселке тұрғындары да асқан белсенділікпен қатынасты. Мысалы 1942 жылдың ... ... ... ... №20, №18, №12 және ... ... коллективтері қала еңбекшілері «Қарағанды шахтері» атты танк
колоннасын жасауға шақырды. Патриоттар шешімі бойынша 25 ... ... ... танк колоннасының қорына жоспардан тыс көмір өндіру және
оны өндіріс орындарына ... ... ... Алғашқы күннен бастап
бассейн кеншілерінен басқа қала ... мен ... ... ... оқу ... ... мен оқытушылары,
байланыс қызметкерлері және басқалары ... тыс ... ... ... ... көмектесті. Олар осы еңбектеріне тиісті еңбек
ақыларын «Қарағанды шахтері» танк колоннасын жасауға берді. Тек ... ... ... 20 ... астам адам жұмыстан бос уақытында осы
мақсатқа еңбек етті. Бір айдың ... қала ... танк ... қорына100 мың тоннадан артық ... ... ... басқа
еңбекшілерден ақшалай көптеген қаржы түсті. Тек осы бастаманы ... ... ... мен ... 1600 сом ақша беріп, 25588 тонна
көмір тиеді.
Танк ... ... ... теміржолшыларының да ... ... зор, 1942 ... ... Сары Өзек ... ... Түркістан – Сібір теміржолының жұмысшылары мен қызметкерлерінің
«Түрксіб» танк колоннасын жасауға шақырды. Мұны ... ... ... коллективтері қызу қолдап, өз қаражаттарынан аз күн ішінде бірталай
қаржы жинады. Бұған Шар ... ... ... ... 10 ... Көшкентай станциясының жұмысшысы Смоитов 5000 сом берді. Бұлармен
бірге ... ... ... мыңдаған патриоттар белсенділік
көрсетті.\1\. 1943 ж. 21 қаңтар Түрксіб теміржолының бас ... ... ... ... патриоттардың 3237746 сом қаржы жинағаны
жөнінде рапорт беріп, бұл танк ... ... ... бергізуді
сұрады.\2\.
1943жылы 11 қаңтарда Қарағанды теміржолындағы Бурабай станциясының депо
коллективі де ... ... танк ... ... ... Бұл ... жауап ретінде жол ... ... ... 17 ... жексенбілік өткізіп, түскен қаржыны осы ... ... ... ... ... бойынша сол жылғы қаңтарға
дейін 4269570 сом қаржы ... Тек бір ғана ... ... ... 1 млн. ... ... ... берді.
Қарағанды теміржолшылар сонымен бірге самолет жасатуға 305172 сом жинады.
1944 жылдың аяғына дейін осы магистраль ... танк ... ... 4, 5 млн сом ... ... ... Сталино - Магнитогорск
теміржол құрылысының коллективі де қалысқан жоқ. Әскери техника мен ... ... ... 1299270 сом ... ... ... Социалистік
Қазақстан» және «Казакстанская правда» ... ... ... телеграф агенттігінің және Алматыдағы 1 ... ... ... бір ... ... қаржы жинады. Ол звено
«Қазақстанның большевиктік баспасы» деп ... Ал ... ... ... ... кино қызметкерлері » атты танк жасату үшін 125
мың ақша берді. 1943 жылы ... ... танк ... өнер ... мен ... ... 156 мың сом ... оған қоса арнайы 6 спектакль қойды. Мұнан түскен 90 мың сом ... ... ... ... іске Қазақстанның денсаулық сақтау
органдарының қызметкерлері де үлес ... ... ... ... ... ... ... медицина
қызметкерлері» танк колоннасына және сол аттас авиация эскадрильясына 8111
мың сом қаржы жиналды. ... ... ... ... да ... қызметкерлерінің күшімен «Озат ғылым үшін » танк колоннасын жасауға
532500 сом ақша жиналды.
Бүкілхалықтық патриоттық ... ... оқу ... де ... Олар 1943 жылы ... ... бас кезінде С.М.
Киров атындағы ... ... ... студенттері көтерген
бастаманы қызу қолдап, қысқа мерзім ... ... ... ... 589082 сом ақша ... ... заң ... қызметкерлері де өз арасында әскери техникаға
қаражат беру ... ... Ал ... ... ... ұсынумен «совет адвокаты» атты танк колоннасын жасауға қаржы
жинады.
Қазақстан еңбекшілерінің патриоттық қозғалысы нәтижесінде мұнан басқада ... ... ... ... ... ... соғыстың аяғына дейін
тоқталған жоқ. Олардың ішінде «Совет ... ... ... ... ... және тағы ... ... танк және
самолет құрылысына қаржы жинағаны мәлім. Соғыс жылдарында м
айданға көмек көрсетуде ерекше еңбек еткендер қатарында республика ... ... Әлия мен ... атындағы танк колоннасынан басқа, олар ... атты ... ... ... ... ... әйелдері өздерінің қаражатына «Қарағанды әйелдері» атты
санитарлық авиация ... ... ... ... ... әйелдер
арасындағы жұмыс бөлімінің меңгерушісі Г. Мұхамедиярова, №33 - №34 шахта
әйелдер совет інің ... Г. ... №1 ... ... ... №3 бас ... көмір шабушысы Ж. Мұқанова және басқалары
бұл жұмысқа ұйытқы болды.
Кеңес қарулы күштерін нығайту ... ... ... ... ... ... дейін тоқталған жоқ. Еңбекшілердің жеке меншігіндегі
қаражатына жасалған әскери ... мен қару ... ... ... Армияның
шабуыл қарқынын күшейтуіне септігін тигізді.
Соғыс жылдары ... ... ... қоры иен ... ... жабдықтауға
берген қаражатының көлемі 16 млрд. сомнан асты. Оған қоса ... 13 ... 131 кг. ... 9519 кг. ... 1,7 ... сомның басқада қымбат
заттарын, 15 млн. сомдық шетел валютасын, 4,5 млрд. сомдық мемлекеттік заем
облигацияларын, 500 млн. ... ... ... сақтаулы өз қаржысын
берді.\1\. Әрине ... бәрі ... тек ... ... мен қару жарақ
жасауға кеткен жоқ. Оның бірталай бөлігі оқ дәрі ... және ... ... ... ... ... ... мұқтажына жұмсалды. Соғыс
кезеңінде Кеңес ... ... ... мен өз ... ... 2,5 мыңнан астам әскери самолет бірнеше мың танк пен зеңбірек
қарулары, 20 дан ... ... ... мен ... катерлер, тағы басқа
көптеген күрделі ... ... мен ... қару ... ... ... Отан қорғау қорына және Қызыл Армия үшін әскери
техника мен қару жарақ жасатуға берген ... ... азық ... ... да қымбат заттарды қоспағанда 1 млрд. сомға жетті.
Оның ішінде тек «Қазақстан ... танк ... ... ... эскадрильясын жасатуға ғана берген қаражаты 475 млн. сом
болды.
Қазақстан еңбекшілері бұл жолы да асқан ұйымшылдықпен ... ... ... Алғашқы күні ақ республика бойынша жаңа заем суммасы 473
млн. сомға ... ... иен ... да ... ... ... қолма қол ... ... қызу ... өтті. Қазақстан
еңбекшілерінің 1944 жылы мемлекеттік 3 ші соғыс заемы бойынша берген көмегі
мұнан да асып ... ... Отан ... ... республика тұрғындарының
заемға берген қаражат мөлшерін мына ... ... ... |1941 ж. |1942 ж. |1943 ж. |1944 ж. |1945 ж. ... | | | | | ... | | | | ... | | | | | |
| |250,4 |466,9 |892 |1094 |803 |
| |100,0 |186,4 |356,2 |436,9 |320,6 ... ... ... ... берген қаражатының көлемі 1941 жылы
бейбіт уақыттағы заем ... ... ... ... ... ... ... айқын сипаттайды. 1941 жылды қоспағанның өзінде
1942- 1945 ... ... ... ... төрт ... заемы
бойынша 3 млрд. 255, 9 млн. сом қаржы берді.
Қазақстан еңбекшілерінің еліміздің қорғаныс қорына және әскери ... қару ... ... үшін өз ... берген қаражаты 1 млрд. ... ... ... ... заем дары ... 3 млрд. 789,9 млн сом
қаржы берді. Міне, республика еңбекшілерінің Ұлы Отан ... ... ... ... ... осындай. Олар майданға мұнан ... пұт ауыл ... ... мен азық ... мыңдаған бас мал,
миллиондаған сомға жоспардан тыс өнеркәсіп өнімдерін өндірді. Қазақ КСРО
Ғылым ... ... ... М.Қ. Қозыбаев бұл ... бір ... бір ... келтіріпті: соғыс жылдарында Қазақстанның
әрбір тұрғыны, ... ... ... ... ... қорына 500
сомнан үлес қосты.\1\.
Ұлы Отан Соғысының әділетті, ... ... оның ізгі ... ... ... ... ұштасып, майдандағы армия еңбекшілердің ізгі
қамқорлығына бөленді.
Еліміздің қорғаныс қуатын нығайту жолында кеңестік патриотизмнің тамаша
үлгілерін ... ... ... ... үшін ... ... жоқ. «Бәрі де
майдан үшін, бәрі де жеңіс үшін » деген ұран ... ... ... ... өлшемі болды.
Ұлы Отан Соғысы жылдарында кеңес халқының еліміздің қорғаныс қуатын
нығайтуға бағытталған ... ... бір ... майданда ерлікпен
соғысып жатқан Қызыл Армия жауынгерлеріне берген көмегі мен ... ... ... сай ... ... бағынып, кең арнаға
түсті.
1.3. Тыл ... ... ... ... алғашқы айларында жауға қарсы тойтарыс беру шараларын ... ... ... ... ... ... тағы бір міндет тұрды. Ол
алда келе жатқан қыс ... ... ... жауынгерлерін әзірлеу, оларды қыс
кезіндегі ұрыс қимылдарын ойдағыдай жүргізе беру үшін ... ... оның ... ... жылы ... ... ету мәселесі болатын.
Жаудың бейбіт жатқан елімізге тұтқиылдан басып кіруі және біздің
әскерлердің ... ... ... салдарынан шаруашылықпен әскери
объектілерді былай қойғанның өзінде, Қызыл Армияның тікелей батыс ... ... де ... зор ... ... ... шекараға жақын жерде тұрған
әскер бөлімдерінің қысқы жабдықтары не құртылды, не жау қолында ... ... ... ... жаңадан құрылып жатқан ... ... ... қару ... ... ету оңай емес ... ... аудандағы жеңіл өнеркәсіпке қарасты көптеген кәсіпорындар,
эвакуациямен шығысқа қарай көшірілуіне байланысты істен ... жол ... Ал ... ... істеп тұрған басқа кәсіпорындар өз ... ... сай ... ... әскер саны күрт өсуіне байланысты өте
қысқа мерзімде мұншама ... ... ... шығу қиын еді. Оның ... ... қиындық – бұған қажетті материал мен шикізат проблемасы болды.
Осының бәрін ескере отырып, Мемлекеттік Қорғаныс комитеті алдағы ... ... ерте ... ... қолға алды.Армияны киіндіру
мәселесіне ерекше мән беріп, ол 1941 жылы 18 шілдеде ... ... ... ... қыс ... жылы ... қамтамасыз ету жұмыстары
туралы» қаулы қабылдады. Мұнда жеңіл өнеркәсіпке армияны ... ... ... ... ... болса, қысқы киімдер дайындау жұмысына
жұртшылықты да тарту ... ... ... ... коллективтерінде, жеке
елді пункттерде жиналыстар мен митингілер ... ... ... ... ... бұл жұмыстың маңызы жұртшылыққа терең
түсіндірілді.
Майдан мен ... ... ... ... ... ... ... барлық аудандары мен облыстарында жергілікті
комиссиялар ... ... ... ... ... секретары,
жергілікті Совет атқару Комитеті председателі, не оның орынбасары, комсомол
және кәсіподақ ұйымының басшылары, сондай-ақ еңбекшілер өкілдері енді.
Республикалық ... ... ... Компартиясы орталық
комитетінің секретары Ж. Шаяхметов басқарды. Кәсіпорындар мен мекемелерде,
колхоздар мен ... МТС- ... Ауыл ... ... Қызыл
Армияға жылы киім жинауды ұйымдастыру жұмысына да пария совет ... беру ... ... Сонымен бірге, барлық жерде жұрттың
берген киімі мен шикізатын қабылдап ... ... ... ... ретінде оларға істейтін адамдар белгіленді.
Республикада бұл саяси және ... ... бар ... ұйымшылдық пен
өтуіне еңбекшілердің белсенділігі, олардың патриоттық өрлеуі көп септігін
тигізді. Партияның ... ... ... ... жылы ... ... айларында жақсылап дайындау жөнінде белгіленген ... ... кең ... ... бұл істі ойдағыдай жүзеге асыруды еңбекшілер
өздерінің төл міндеттері деп түсінді. Әр облыс пен ... бұл ... әрі ... ... ... патриоттық үлгі көрсеткен
коллектив аз болған жоқ.
Дайын киімдер мен ... ... ... жылы киім ... ... жүн, мал ... ... мақта сияқты заттар көп түсті.
Шаруашылық орындарының ... ... бұл ... ... ... ... цех ... артелдері арқылы жылы киім тіктіруді жолға қою
болатын. Сонымен бірге, жауынгерлер үшін қыс уақытында ең ... ... ... ... бешпет, сырмалы шалбар, пима сияқты жылы ... ... ... қабылданған бірыңғай стандартпен тіктіру қажет еді.
Сондықтан жұмыс көлемі мен уақыт тығыздығын есепке ала ... ... ... ... және халықтан түскен шикізатты өңдеуге еңбекшілердің ... ... ... ... айта ... ... 1941 жылы ... – қараша айлары арасында
еліміздің шығыс аудандарында 1523 өнеркәсіп орны, ал солардың ... ... Орта Азия ... мен ... ... Қазақстанға
көшіріліп келген кәсіпорындардың ішінде жеңіл және тоқыма ... ... ... орналастырылып, негізгі қалпына келтірілді. Подольск
механика зауыты Ивьитеев тоқыма, Мәскеу ... ... ... жіп иіру ... ... ... Останково
қаласының былғары зауыты, Киев аяқ киім ... ... ... ... ... фабрикалары болды. Симферополь комбинатының
негізінде Қостанайда Дзержинский атындағы аяқ киім фабрикалары пайда болды.
Республикада аяқ киім ... ... 12 есе ... Армияны қысқы киіммен жабдықтау кезінде әйелдер өте көп жұмыс
атқарды. Жұмысшы және колхозшы ... ... мен ... үй
шаруасындағы әйелдер – бәрі жұмыстан ... бос ... жылы киім ... ... ... мен ... селолық кеңестер
жанында уақытша ұйымдастырылған тігін шеберханалары жұмыс ... ... ... іс ... ... ... бригадаларын құрды.
Мұндай бригадалар үлкен заказдарға дейін орындап отырды. ... ... ... ... ... ... ... құрамдары құрылып жатқан
кезде Алматы облысында үй шаруасындағы әйелдерден 25 және де одан ... бар ... цех тар ... ... үшін ... ... ... аудандық өндіріс комбинаттары жанында аяқ киім тігу және
жөндеу бригадалары жұмыс істеді.\2\.
Майданға әзірленіп ... жылы ... ... ... және ... өнеркәсібіне қарасты кәсіпорындар көп жұмыс
атқарды, әсіресе ... тон, ... ... ... пима ... ... ... әрі белгіленген мөлшерде әзірленуіне олардың ... ... жылы 1 ... ... ... кәсіпшілік кооперациясы майдан
үшін 40861 пар пима, 4991 фуфайка, 4867 шолақ тон, 3670 ... ... ... әзірлеп берді.\1\.
Қазақстанның жергілікті өнеркәсібі 1941 жылы жоспарын 154,4 ... ... ... 121,8 ... ... ... ... киім тігу жұмысының өсуіне байланысты осы айтылған
мекемелер жүйесінде бұрын онша көп орын ... жұн және шұға тоқу ... дами ... және ... комиссияларға түскен киім мен қаражат материалдар
қатаң есепке алынып, тігін цехтарына жіберіліп отырды. Республика бойынша
әр бес күндік сайын жылы киім ... ... ... ... сөз ... ... ... аяғына дейін республика еңбекшілері майдандағы жауынгерлер
үшін1238034 жылы киім, оның ішінде 38298 шолақ тон, 140236 пар киіз ... ... ... 19779 пар жүн және тері қолғап, 121356 құлақшын,
104515 мақталы күртеше мен шалбар, 165730 пар жылы ... 56312 пар жылы ... және тағы ... да көптеген заттар тігіп жөнелтті.\2\.
Сөйтіп қысқы суық түскенше, армияны жылы киіндіру мәселесі ... ... ... сияқты Қазақстан еңбекшілері де бұған лайықты үлес қосты.
Еңбекшілердің жауынгерлерге арнап жинаған жылы киімдері ... ... ... ... ... өнеркәсібі де өз қарқынын үдете
түсті. Республикадағы ірі кәсіпорындардың бірі Семейдегі тігін фабрикасы
майдан үшін ... киім ... тігу ... осы саладағы ең таңдаулы
коллектив болып саналатын. Мұндағы басқа ұсақ артельдер мен кәсіпорындар да
айтарлықтай еңбек ... Тек 1941 жылы ... үш айда ... ... 2600 ... тон, 15 мың пар ... 1350 тері жәкет, 8 мың пар
қолғап, 8 мың құлақшын, 3550 куртка және тағы ... киім ... ... жылы ... ... ... ... 411 қысқа тон, 1440 пар пима, 1400
құлақшын тағы басқа барлығы 10 ... аса киім ... ... көп ... оған қажетті материалдарды өткізуде
республиканың колхозшы шаруалары мұнан кейін де зор ... ... ... ... мен ... ... бұл маңызды жұмыстың
ойдағыдай орындалуына дем беріп, еңбекшілер қозғалысына ұйтқы болды. ... ... Шу ... ... 1941 жылы 27 мың жылы киім ... 1942 жылы бұл ... істі онан әрі жалғастырып, екі ай ішінде
498 тон, 229 пар ішкі киім, 733 қолғап, 828 жылы ... ... ... ... ... сол ... Солтүстік Қазақстан облысы, Сайрам ауданының
колхозшылары аз күн ішінде 1942 жылы 5760 ... ... 950 қой ... жүн, 2,4 ... ... 214 метр мата ... Ал Қарағанды облысының
колхозшылары ... ... ... ... ... 16.700 түрлі киімнің
үстіне 1942 жылғы ... ... 7 ... ... жылы киім ... ... бұл ... « жылы киім бермеген бірден бір еңбекші болмасын » деген
ұранмен ... ... ... ... МТС тер мен органдардың
қызметкерлері де айтарлықтай ... ... Олар ... ... ғана ... 35117 жылы киім, 2616 кг. жүн, 366 метр мата, киім
сатып алуға 35806 сом ақша ... ... жылы киім ... ... ... көп ... көрсетті. Мектептерде тоқыма және тігін
үйірмелері ... онда ... мен ... ... ... да ... Алматыдағы № 16 орта мектептің осындай үйірмелерінде 1942 жылы бір
ай ішінде 700 іш ... 50 ... ... ... ... қалтасы
тігіліп, қолғап пен шұлық тоқылды. Қазақстан мұғалімдері бұл игілікті
істерге ... ... ... де 27535 жылы киім ... ... ... ... еңбекшілері, бүкіл кеңес халқы сияқты өз ... ... ... ... ... зор үлес ... 1941 ... бастап 1944 жылғы қараша айының соңына дейін республика ... ... 111476 тон, ... ... 546841 жылы ... ... 181843 жылы куртка мен сырмалы шалбар жіберді, ... қоса ... ... 3,3 ... ... ... сапалы көптеген шикізат берді. Жалпы
соғыс ... ... ... ... 2,5 млн. киім жөнелтті.\2\.
Республика еңбекшілері жау тылындағы партизандарға да жылы киім беруге
де қатынасты, сөйтіп соғыстың ... қиын ... ... кеңес халқы
майдандағы армияға киім жіберуге, оның әскери қабілетін қыс маусымындағы
ұрыс ... ... ... алатын дәрежеде ұстауына ... ... ... ... ... ... ұрыс ... көруге болады. Соғыстың алғашқы күндерінен ... ... мен ... ... ... орнағаны белгілі. Алғашқы кезде хат арқылы және
баспа сөз бетінде Кеңес халқының майданда көрсеткен патриоттық ... ... бір ... айналды.
Майдандағы жауынгерлерді қамқорлыққа алып, халық сүйіспеншілігіне
бөлеу, олармен тікелей ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар тарапынан зор көңіл бөлінді. Өйткені майдан мен тыл
арасындағы байланыстың ұрыс даласындағы жауынгерлерге, олардың ... ... ... ... ... тигізетін әсері өте мол екені белгілі.
Майдан мен тыл арасындағы байланысты нығайту тек ... ... ... ... ғана ... ... ерлікке баулап, тылдағы
еңбекшілерді қорғаныс мақсатына жұмылдыру жағынан да әсері мол, ... ... зор ... ... ... өзі ... дәлелдеді.
Қазақстан еңбекшілерінің майданмен тікелей қарым қатынасы, ... ... ... алғашқы айларында жіберген сәлемдемелерінен
басталды. Бұлда ... бас ... ... ... туған патриоттық
қозғалыстың бір түрі еді. Тылдағы еңбекшілер майдандағы жауынгерлерге арнап
күнделікті тұрмысқа қажетті бұйымдар, оған қоса азық-түлік, ... да ... ... ... жеке ... ... жібере бастады. Мұндай
сыйлықтар жекелеген кәсіпорындар, мекемелер мен оқу ... ... жеке ... атынан жіберіліп отырды.
Майдандағы жауынгерлерге сәлемдеме жіберу қалыптасқан дәстүрге айналып,
Ұлы Октябрь мерекесі, Жаңа Жыл, Қызыл Армия күні, 1 май ... ... ... ... үшін өте ... ... қарсаңында аса зор ... іске ... ... Бұл кездерде жұмысшылар, колхозшылар мен
интелегенция атынан майданға ... ... ... эшелондар
бірінен соң бірі жөнелтіліп отырды. Олардың ішінде азық-түлік, ... ... ... ... ... ... жинаған қажет бұйымдар,
сабын, ұстара, иіс су, жылы ... ... ... ... ... тұрды.
Еңбекшілердің майданға жолдаған сәлемдемесін ... алу, ... ... қою ... ... ... іске ... Ең алдымен
жауынгерлерге қажет бұйымдар мен ... ... ... ... тізімі аяқталды. Сонымен бірге жергілікті орындардан орталық сұрыптау
базарларына жіберілген барлық сәлемдемелерді байланыс ... ... ... Еңбекшілердің майданға әзірлеп жатқан сыйлықтары туралы
хабар баспасөз бетінде үнемі жарияланып тұрды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... қозғалысы 1941 жылы күзде Ұлы Октябрь Социалистік Революциясының
24 жылдығы қарсаңында басталды. Республика ... ... ... ... ... ... ... кейін ол жаңа 1942 жылдың
құрметіне майданға сыйлық жіберу ... ... ... барлық
облыстары мен аудандарын қамтыды. 1941 жылы қараша айында Құлсары мұнай
кәсіпшілігінде орта ... ... 15 күн ... 80 иіс сабын, 50
айна, 65 бет орамал, 30 қорап ... 10 пар ... ... Бұл ... арналып жатқан заттардың жалпы бағдарын сипаттайды. Еңбекшілердің
жіберген ... ... ... ... жылы киім ... құралады. Әрине жауынгерлердің күнделікті өміріне қажет ұсақ ... де ... орны ... ... ... ... Іле, ... және
селолық аудандарының еңбекшілері 1941 жылдың аяғында майданға жаңа жылдық
сыйлық ретінде 100 мың кг. әр ... ... ... Сол ... ... ... 1941 ... желтоқсан айының соңғы он күні
ішінде 5295 кг. әр түрлі азық түлік, 349 пар жылы ... 250 пар ... ... 1000 иіс ... 250 ... иіс су, 750 ... ... және тағы
басқа заттар жіберді. Оның үстіне колхозшылар тартуға 4 сиыр, 6 қой, ... 187390 сом ақша ... ... майданға жаңа жылдық
тарту әзірлеуінің қарқыны осындай еді. Бұл республиканың ... ... ... да ... ... ... ... бетінде майданға қамқорлық ісінің барысы үнемі
жарияланып тұрады. Бұған байланысты арнаулы ... ... ... ... көмегі көпшілікке таралып отырды. «Туған жердің
сәлемдемесін қабылдап алыңдар, ... ... », «Ер елін ... ел
ерін қолдайды », «Ержүрек жауынгерлерге!» тағы да сол сияқты жазулармен
безендірілген еңбекшілер тартуы майданға ... ... ... ... ... ... әрбір эшалон
сыйлығын, әскер бөліміне арнаулы делегациялар табыс етіп отырды. Осындай
ең алғашқы делегация 1941 ... 29 ... ... ... И.В.Панфилов
атындағы 8 гвардиялық атқыштар дивизиясына 15 вагон ... ... ... ... ... Орталық Комитетінің сол
кездегі жауапты ... ... ... ... барды. 1941 жылы 29
желтоқсан күні Мәскеу облысындағы ... ... ... ... ... алды. Сол күні кешкісін Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... жатқан жұмыстар жөнінде есеп ... ... ... ... ... ... мүшелері жауынгерлермен
кездесті. Оларға Қазақстан ... ... ... ... атаққа ие болуымен құттықтады. Дивизия жауынгерлері тыл
еңбеккерлерінің жеңіс ... ... ... ... ... ... ... мүшелері майданнан келген соң республика ... ... ... ... ... жылы Қызыл Армия 24 жылдығы қарсаңында республика бойынша майданға
125 вагон, 1 майға ... 170 ... ... ... ... 1942 жылы
Қазақстан еңбекшілері ... 789 ... ... пен ... табыс етті. Сөйтіп республика тұрғындарының майданға көмек
ретінде жіберген ... ... мен ... әуел ... ... ... еңбекшілерінің бүкіл еліміздегі сияқты майдан үшін жасап
жатқан барлық ... ... ... ... ... Бұл ... республика тұрғындары түгел қатынасты. ... Ұлы ... ... ... ... ... кеңес әскерлеріне деген
патриоттық көмегіне шек болған жоқ. Қазақстан еңбекшілері Отан ... ... ... ... ... оларға қамқорлық
көрсетуге қатынасты. Мысалы, 1942 жылы Ақтөбе облысының еңбекшілері
майданға 52 ... ... ... Оның ... ... күніне арнап, Оңтүстік
- Батыс майданына 21 вагон, 1 мамырға арнап ... ... 11 ... ... ... майданына 10 вагон, Ұлы Октябрьдің 25 ... ... ... 10 ... сыйлық жіберілді. Мұнан басқа көптеген
жеке сәлемдемелер жөнелтілді.
Қазақстан еңбекшілерінің ... ... ... сыйлық
эталондарын апарып тапсыруымен бірге, осында құрылған құрама жауынгерлері
алдында есеп беріп, республикада істелініп жатқан ... оның ... ... ... ... таныстырып отырды . Майданға келген әр
бір делегацияның жауынгерлермен ... ... ... ... ... майдан мен тылдың біртұтас соғыс лагері екенін айқын
сипаттады.
Қазақстан еңбекшілері майдандағы ... ... бір ... ... 1943 жылы 26 ... ... майданының әртүрлі жеке әскер
бөлімдерінің ... ... ... ... ... ... ... және Қызылорда облыстық партия комитеттерін ... ... ... ... 8 ... ... бригадасын және 260
теңіз жаяу әскер бригадасын қамқорлыққа алуды тапсырды.\1\. Екі облыстың
еңбекшілері айтылған ... ... ... ... ... ... ... алды. 1943 жылы күзде Ұлы Октябрьдің 26 ... ... ... ... сый-сыяпат тапсырылды. «Біздің бригададағы
өздеріңіз жіберген 6 ... ... ... ... жаяу ... барлық жауынгерлері атынан Қызыл Тулы ... ... ... мен ... үшін ... ... ... алғысымызды жеткізулеріңізді сұраймыз» деп жазды 1943 жылы ... ... ... комитетіне 260 бригаданың командирі ... ... ... пен ... бөлімнің бастығы Демидов.\2\.
Қазақстан еңбекшілері, бүкіл ... ... ... мен ... ... ... ... сайын кеңейте берді. Мысалы, 1944 жылы
Қазақ КСРО еңбекшілері армияға жалпы майдан көлемінде ... ... ұрыс ... жүрген 14 дивизия мен бригада сияқты ірі ... ... ... делегация алмасып тұрады. Алматы облысының
еңбекшілері 73 ... ... ... ... ... 314 атқыштар дивизиясын, Семей 30-шы гвардиялық ... мен ... ... 8-ші бомбалаушы теңіз авиация бригадасын,
Ақмола 72-ші гвардиялық атқыштар ... ... 195-ші ... мен ... ... қамқорлыққа алды. Қостанай ... сол ... ... кейіннен құрамы Берлин шайқасына
қатынасып,Рейхстагқа ту тіккен 150-ші гвардиялық атқыштар дивизиясына ... 151-ші ... ... үзбей байланыс жасап тұрды.
Қызылорда облысы бұрынғы әскер бөлімдерінен басқа жоғарыда айтылған 260-
шы теңіз жаяу әскер ... ал ... ... 71-ші ... ... етті. Республика еңбекшілері жалпы 8-ші ... ... және ... ... ... ... «Киров
крейсеріне» қамқорлық жасап, тікелей байланыста болды\1\..
Майдан мен тыл ерлерінің ... ... ... республиканың колхоз,
совхоздарында, кәсіпорындары мен мекемелерінде де жиі өтіп ... ... ... ... еңбекшілердің тылдағы ерліктері.
1. Жауынгерлер жанұяларына көрсетілген көмектер.
Майдандағы жеңіске тыл еңбеккерлерінің ... ... зор. 1939 ... салыстырғанда 1942 жылы ... ауыл ... саны 600000 ... ... Ауыл шаруашылығында еңбектенген
ерлердің майданға тартылуымен, олардың орнын қариялар, әйелдер мен ... 1944 жылы ... ... жарамды ерлердің сандық үлесі 20
пайызға, ... 58 ... ... 22 ... ... ... азық-түлікпен, шикізатпен іс жүзінде әйелдер, ... ... ... ... ... ... мен совхоздар майданға тек азық-түлік емес,
сонымен бірге тірі мал, ... ауыл ... ... ... ... ... аралығында республика ауыл шаруашылығынан 4111 трактор,
1184 жүк машиналары, 30381 жылқы майданға ... ... да ... егін салу жұмысының 50 пайызын ірі қара атқарды. Тылдағы еңбекшілер
жоғарыдан ... ... ... ... ... ... ... бірінші жылы мемлекетке 100млн. пұт астық тапсырылды. Бұл
көрсеткіш 1940 ... ... 24 млн ... ... Колхозшылар мен
совхозшылар өз еркімен өз еркімен еңбек күнін таңғы бестен, ... 22. 00 ... ... ... Әрбір шаруа екі үш адамның жұмысын атқарды. Әйелдер
балаларын балабақшаға ... күні - түні ... ... ... ... ... ... Алматы облысының 9 ауданының 277 колхозында
соғысқа дейін 64369 адам ... ... ... жылдары олардың саны әйелдер,
қариялар және ... ... 68598 ... ... ... Қазақстан обылысы, Шымкент ауданының Куйбышев ... 74 ... қарт ата – Анар ...... ... Семей
обылысы Абай ауданының «Шолақ еспе» артелінде 70 ... ...... жоспарын асыра орындады. 1941 жылы Ақтөбе ... ... ... ... ... Шығанақ Бердиев 1 гектардан 155,8
центнер тары ... ... ... ... ал 1945 жылы – 1 ... ... тары алып, өзінің алғашқы көрсеткішін бірнеше рет ... ... ... колхозының данқын шығарған күріш егуші Ким Ман Сан ... 154,9 ... ... ... ... ... ... Жақаев 1943
жылы 1 гектардан 172 центнер күріш өнімін алып әлемдік рекорд жасады. Астық
өнім үшін алған 106000 ... Ы. ... ... майданына жіберді.
Соғыс жылдары колхозшыларға қарсы тотолитарлық тәртіп тарапынан ... ... ... ... 1941 жылдан бастап әрбір ... ... ... ... ... құрылып, олар ауыл шаруашылық
жоспарларының орындалуын қадағалап, жоспарын орындай ... ... ... ... бірге 1942 жылдан бастап колхоз – совхоздарда 12 ... жас ... жас ... еңбегі заңдастырылып, жұмыс жоспарын
орындамаған жасөспірім қылмысты ... ... ... ... ... серпіні тоталитарлық жүйе тәртіптерінен жоғары тұрды.
Жергілікті партия және Кеңес органдары майдан өкілдерімен әрбір ... қалт ... ... тікелей жүздестіріп күнделікті
әскери патриоттық және үгіт – насихат жұмыстарына орынды пайдалана ... ... ... ... жауынгерлердің хаттары Отан
соғысы майдандарының барлық түпкірінен келіп ... ... ... ... ... олармен ұрыста бірге жүрген ... ... ... өкілдері жауап хаттарында жауға қарсы ... ... серт ... Олар ... қазақ жауынгерлердің ерліктерін
баяндап жазды. Республика баспа сөзінде бұл хаттар үнемі жарияланып ... жылы олар жеке ... ... ... та ... Қазақстандық жауынгерлер
Отан алдындағы міндеттерін абыроймен орындады. Майдандағы ерлік істер
тылдағы ерен ... әсер ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындауға ықпалы тиді. Ұлы Отан ... ... мен ... ... оның ... ... әртүрлі
жолдармен жүрді. Ортақ мақсат, бір тілек, майдан мен тылдың бірлігі - міне,
жауды жеңудің кепілі осы еді. Бұған ... ... ... бірге Қазақстан
еңбекшілерінің де қосқан үлесі зор. ... ... ... ... ... ... жақсы қызмет етті»- деп жазды 1945 жылы ... ... К.К. ... Бұл ... берілген лайықты баға.
Ұлы Отан соғысының қан майдандарында көп ұлтты кеңес ... ... ... ... ... социалистік Отанды қорғау
жолында ерлікпен батылдық үлгісін ... ... ... ... еңбекшілердің тылдағы ерен еңбегіне ұласты.
Майдан мен тылдың ... ... ... ... ... ... мүмкіншіліктері қан құйлы жауды жеңудің арқауы
болды. Соғыс жылдарындағы Қазақстан еңбекшілерінің ... үшін ... ... ... ... армияға қамқорлығы, жеңіс жолындағы
сан алуан патриоттық істер ... ... ... қызметкерлері жаралары жауынгерлердің денсаулығын
қалпына келтіру, қатарға қосуда ... ... ... ... ... ... арттыру және қорғаныс мақсатына қажет
медицина кадрларының резервін дайындау үшін, республикада арнаулы курстар
ұйымдастырылды. 1942 ... ... ... ... жолмен 200 дәрігер хирург
және 500 операциялық Сестрамен гипс салушы техниктер әзірленді.
Жаралы жауынгерлерге қызмет ету ... ... ... мен ... ұйымдар және көпшілік ... ... ... арналған бөлмелерді жабдықтау күнделікті тұрмысқа
қажетті заттармен, мәдени бұйымдармен және ... да ... ... ету ... олар өз ... ... Бұл ... денсаулық сақтау
мекемелері көбірек шоғырланған облыс ... ірі ... ... ... ... ... Мысалы, Қарағанды облысының әр түрлі
мекемелерінен госпитальдар үшін 650000 сомның бұйымдары мен азық – ... Ал ... ... ... ... ... 300 ... қатынасты.\1\.
Республиканың колхоз – ... ... ... ... ... ... етіп ... Бұл госпитальдардағы
жаралылар үшін ұйымдастырылған тамақтандыру ісіне қосымша зор көмек болды.
Мысалы, Ақтөбе облысында ... 6 ... ... 150 бас ... ... ... ... жаралыларға жәрдем беру комитетінің шешімі
бойынша бұл ... ... ... ... ... ... болды. 1942 жылы 15 маусымға дейін жаралы жауынгерлерді
шепке алған мекемелер мен кәсіпорындар иек ... ... ... ... ... ... ... Госпитальдарға жәрдемдесу
комитеттері жаралылардың мұқтажын анықтап, олардың тұрмысына байланысты
қажетін өтеуге тырысты. Мысалы, Алматы қаласында ... ... ... ... оларға радио жүйесі тартылып, кино
қондырғылар орнатылып, клубтар жабдықталды. Республикалық және ... ... ... ... ... ... қамқорлық
жасаушы ұйымдардың басшыларымен тұрақты байланыс ... ... ... ... командованиесінің және оларға қамқорлық жасаушы
коллектив басшыларының жаралы жауынгерлерге көрсеткен көмегі ... ... бұл ... ... ... ... талқыланды.
Майдан шебінен емделуге жіберілген алғашқы жаралылар келе бастағаннан-ақ
республика еңбекшілері, оларға патриоттық ... ... ... ... аянған жоқ. Майданда қан төккен ерлерге бүкіл халық ... ... ... ... ... ... сауығуына көмектесудің бір
белгісі еңбекшілердің өз қаражатына Отан қорғаушылардың денсаулық ... ... Бұл ... ... ... жылдарында елімізде кеңінен
таралған еді. ... ... ... ... барлық жерлерде
еңбекшілердің өз меншігіндегі шаруашылығынан бөліп берген азық-түлігінен
жауынгерлердің ... қоры ... ... ... ... Бұл ... іс Қазақстан колхозшылары арасында да қызу қолдау
тапты. ... ... ... ... келтіру қорына,
колхозшылар әрдайым ет, май, сүт және басқа да ... ... ... ... осы ... ... облысының үш колхозы ғана 19мың
литр сүт берсе,Батыс Қазақстан облысының колхозшылары қысқа мерзімде16 ... әр ... ... пен ... ... ... іске
республиканың барлық колхозшылары үлес ... ... ... ... ... госпитальдарда емделіп
жатқандар үшін барлық ... ... ... ... ... ... үшін ... мәдени – ағарту жұмыстары да жүргізілді. Республиканың
белгілі өнер қайраткерлері және ... ... ... ... өнер ... мен ақын – ... ... жатқан жауынгерлер
арасында жиі болып тұрды. Елімізде белгілі өнер қайраткерлері иен ... де ... ... ... ... ... ісіне өз
үлестерін қосты.
Республиканың тұрақты театры және музыка коллективтері, оның ... ... ... 10 орыс ... ... және ұйғыр театрлары мен Жамбыл
атындағы қазақ мемлекеттік филармониясының лективтері ... мен ... ... жатқан жауынгер мен соғыс мүгедектерінің
алдында өз өнерлерін ұдайы көрсетіп тұрды. Сонымен бірге соғыс жылдарында
эвакуациямен Қазақстанға ... ірі өнер ... оның ... ... ... театры өз үлестерін қосты.
1941 Жылы 24-ші желтоқсанда Қазақ КСРО Халық ... ... ... ... ... ... Отан ... мүгедектерін еңбекке
орналастыру мен олардың тұрмыс қажетін өтеу жөнінде ... ... Онда ... ... ... ... үшін
интернаттар мен мүгедектер үйін ... ... ... ... ... ... еңбек қабілетінен айырылған мүгедектер үшін қонақ
үйлер мен жатаханалар ашу ұйғарылды. Бұған арнаулы қаржы ... ... ... ... ашылып, қоғамдық тамақтандыру жүйесі
құрылды. Қаулыда ерекше айтылған мәселенің бірі кемтарлыққа ... ... әр ... ... ... болды. Бұл үшін ... ... ашу, ... ... қарай жеке және бригадалық жолмен тікелей
өндірісте ... ... ... ... ... соғыс мүгедегін еңбекке
орналастыру жоспары бекітіліп, бұл шараларды іске ... 6705 мың ... ... ... облыстық қамсыздандыру бөлімінің құрамында Отан
соғысының мүгедектерін жұмысқа ... ... ... жылы ... ... бастап, мүгедектер үшін есепшілер статистикасы
қызметкерлерін, сызушылар және басқа да ... ... ... ... ... ... ... Армияның санитарлық басқармасының нұсқауы
бойынша тікелей госпитальдар да ашылды. Сонымен ... ... ... ... ... анықтама түсінік жұмыстары жолға ... ... ... және ... ... келісу арқылы
жұмысқа орналасу жөнінде жолдама беріліп тұрды.
Көпшілік бұқарасына сүйене ... ... ... және кеңес
органдары соғысқан, мүгедек болған ержүрек жауынгерлерді қамқорлыққа алу
жұмысын ... ... 1941 жылы ... қамсыздандыру органдары
негізінен үшінші топтағы мүгедектерді оқытып, ... ... 1942 жылы ол ... ұлғайып, 2800 адам қысқа мерзімді ... ... 1943 жылы 1 ... Қазақстан бойынша 38957 мүгедек
жауынгерлердің ішінен 23154 адам жұмысқа орналасты. Тек 1943 жылы ... 11 мың ... ... әр түрлі мамандықты меңгеріп шықты. Оның
ішінде 3 мыңы есеп жұмысын меңгерсе, 1200 адам ... ... ... ... 5 мыңы ... ... токарь, слесарь болып
істеді.
Отан соғысы ... ... ... өтеу ... ... ... және ... органдарының назарында болды. Соғыс жылдары
Қазақстанда I және II топтағы мүгедектер үшін 7 интернат ашылды. ... 10 ... III ... ... үшін құрылды. Облыс орталықтарында
бұлар үшін 447 адамдық қонақ үйлері жұмыс істеді. \1\.
Соғыстың төртінші күні ... 26 ... СССР ... ... ... ... жүрген қатардағы ... мен ... ... соғыс кезінде жәрдем ақы тағайындау және оны төлеу
туралы указ қабылдады. Осы указға сәйкес ... ... ... ... комиссияларға әскер жанұяларынан түскен өтініштерді үш күннен асырмай
қарап, тиісті шешім ... ... ... ... ... жүрген
жауынгерлердің жанұялары соғыстың бірінші айынан ... ... ... ... алып ... Мұндай жәрдем ақы ай сайын 100 сомнан 200 сомға
дейін әр ... ... ... жан ... төленді. Ауылдық жерлерде
жәрдем ақы ... ... ... ... ... 50%- ға
дейін қысқартылды. Барлық жерлерде әскер жанұялары есепке алынып, ... ... ... ... ... 1942 жылы 1 ... 193657 әскер
жанұясы болды.
Соғыс басталғаннан бері 1942 жылға 1 майға дейін Қазақ КСРО әлеуметтік
қамсыздандыру ... ... 240967 ... жәрдемақы
тағайындалып,163139мың сом ақша төленді. Мемлекет ... ... ... мен ... ... жалпы әскер жанұялары үшін үкімет
көптеген жеңілдіктер белгіленді. 1943 жылы республика бойынша 220093 ... ... мал ... ... ... босатылды. Сонымен бірге 1943
жылы және 1944 жылдың басында ... 46211 ... әр ... ауыл ... ... ... ... Жалпы 1944 жылы қаңтарда Қазақстан
бойынша 267171 жанұя әскери салық төлеу ... 114122 ... ... ... ... ... Жау ... азат етілген аудандарға көмек.
Жаудан азат етілген аудандар орасан зор бүлінушілікке ұшырады. Соғыс
ойраны қалалар мен сололарды ғана қиратып, ... ... жоқ, ... мен ен даланы да айғыздап, бетіне әжім түсіріп күйзелтті.
Сөйтіп соғыстың алғашқы кезеңінің өзінде-ақ жау ... ... ... ... ... ... ... еңбекшілерінің
арасында пайда болды. Алматы облысы Шелек ауданы Ворошилов ... ... ... ... ... ... Боровницкий ауданының
«Передовики» ауыл шаруашылық артелінің ... ... ... деп жазды: «Қызыл Армия мен азат етілген аудандардың колхозшыларына
барынша көмектесуді көздей отырып, біз, ... 1942 жылы 5 ... ... ... ... ... біздің туысқандарымызға 1941
жылдың еңбек күшіне тиісті қаржыдан 30 мың сом ақша, 200бас қой, 5 ... ... ... ... Биылғы көктемде біз жоспардан тыс 15 ... ... ... одан түскен астықты қорғаныс мақсатына , азат етілген
колхоздарға көмек қорына өткіземіз. Қорғаныс қорына ... 50 бас ... ... ... бордақылауда тұр ».
Азат етілген аудандарға көмек көрсету жөніндегі, міне, бұл ... ... өзі көп ... ... Бұл ... ... ... мен өнеркәсіп орындары қолдады. ... ... ... ... ... ... барлық жерде
құрмет көрсетіліп, көптеген материалдық көмек ... Тек ... ... ғана 100 мың пұт ... ... ... берді. Ал
Қазақстан бойынша 1654 бас мал, көп астық, ... ... ... ... мен ... жау ... ... пайдасына бір күндік еңбек ақыларын беруді ... ... ... ... ... өзінде де тапшы болды. Бірақ бұған
қарамастан ... ... ... және шаруашылық органдары азат
етілген аудандарға барынша көмек ... ... Тек 1942 жылы ... 1943 ... 1 ... ... бір жыл ... ішінде Қазақ КСРО
азат етілген аудандарға 3879 ... 593 ... ... 106 механик, 221 комбайн, 69 МТС директоры, 115 агроном
жіберілді. Республика ... ... ... ... аудандарға жүздеген
трактор, автомашина, басқа да ауыл шаруашылық машиналары жіберілді, мұнымен
қоса ол жаққа ... ... ... мал, ... ... ... арнап киім-кешектер де жіберіліп жатты.
Қазақ республикасының азат ... ... ... ... ... болғанда, ең алдымен мыналарға тоқталуымыз керек. Біріншіден,
еліміздегі жау оккупацияланған ... ... мал екі ... ... ... ... болып, толығымен қайтарылып берілді.
Екіншіден, республика бойынша арзан бағамен жүздеген мың бас мал ... азат ... ... жөнелтілді. Үшіншіден, азат етілген
аудандардың мал басын қалпына келтіру ісі ... ... ... ... көмек көрсетуі арқылы жүзеге асырылды.
Азат етілген аудандарға мал ... ... ... ... ... мен ... бойынша мал сатып алу жұмысы жүргізілді.
Оны ... ... мал, ... ... ... мал және өнім ... түрлері ескерілді. Мұндай малдардың түрлері негізінен Алматы, Шығыс
Қазақстан, Жамбыл, Семей облыстарынан сатылып алынды. Өйткені ... ... ... ең ... ... ... Ал ... батыс
облыстарында эвакуациямен келген малды азат етілген ... ... олар оған ... ... өз ... да көптеген бас түлік
жөнелтуге тура келді. Сондықтан бұл облыстардан мал сатылып ... ... ... ... ... ... облыстарында да азат етілген
аудандарға деп мал сатып алу жүргізілген жоқ, өйткені бұл ... ... ... ... астықты өздері қарызға алып, оның орнына ... тура ... ... ... алу ... ... мал басы ... 1943 жылдың 18 қазанында 52,3 мың бас қой мен ешкі, 2056 ... ... ... ... сатып алу арқылы жиналған мал Калинин,
Смоленск, Курск, Орел және Сталинград облыстарына ... ... ... ... ... орталықтарын
қалпына келтіруге жәрдемдесу жөнінде арнайы фондылар құрылып, оларға қаржы
жинау қозғалысы кеңінен ... ... ... ... ... ... ... фондысына арналып ақшалай қаржы, астық, мал,
азық-түлік және тағы басқадай ... ... өз ... ... етілген аудандарға негізінен өсіп-өнуге арналған саулық мал,
ет ... ... ... ... Мал ... жинақтаған кезде көп жағдайлар
еске алынады. Ол аудандарға жөнелтілетін мал ... ... ... ... ... ... мөлшерде іске асырылды. Өз жеке
меншігіндегі мал басы белгілі мөлшерде азайғанымен Қазақстан колхозшылары
үлкен белсенділік, ... ... ... ... ... аудандарға
мал жинап жіберу жөніндегі мемлекеттік шараларды ойдағыдай жүзеге асырды.
Әркім барын беріп жатты. 1943 жылы ... ... ... ... Жезқазған және Қарқаралы аудандарының колхозшылары азат етілген
жерлерге арнап өз меншіктерінен 750 бас ірі қара мен қой, ешкі ... ... ... ... ... ... 1943 жылы ... айында
Украинаға 12839 бас ірі қара, 2612 қой, ешкі, 1550 шошқа жөнелтті. Сөйтіп
республиканың әр ... ... мен ... азат ... ... ... көрсету ісіне өз үлесін қосты. Қазақстан бойынша ... ... ... 554,3 мың бас мал ... ... ... 17,5
мың бас ірі қара, 21,8 мың бас жылқы, 350 мың қой бар.\1\
Еліміздің тыл аудандарының ... жау ... ... ... ... материалдық көмек көрсетілді. Азат етілген
аудандарға бүкіл еліміз бойынша 26 мың ... 40 ... ... әр ... ... 3 млн. ... мал ... Бұл аймақта 3 мың МТС
ұйымдастырылып, ауыл шаруашылығының материалдық-техникалық базасы бірте-
бірте ... ... ... ... мен оның ... ... бұдан 40 жыл бұрын адам
баласының қас жауы фашизмді ... 1945 жылы 5 ... ... ... мен оның ... ... ... – фашист әскерлері сөзсіз
тізе бүкті. Коммунистік партияның басшылығымен кеңес ... Ұлы ... өз ... ... мен ... ... ... Европа
халықтарын фашизмнің қанды шеңгелінен құтқарып, жеңімпаз халық атанды.
Өткен азапты жолдың ауыр ... ... ... ешқашанда
ұмытпайды. Оның ауыр сабақтары біздің санамызға ұялап, қазіргі ұрпақтарды
ерлікке, қырағылыққа баулап, ... ... ... ... дайын
тұруға шақырады.
Жалпы соғыс жылдары СССР ордендері және ... ... ... 193 ... ... бар. ... ішінде 6172976
орыс,1710766 украин, 311105 беларус, 80013 ... 13997 ... ... 49106 ... 66800 ... 14923 ... 15499 қырғыз, 7899
корей, 6133 литва, 11133 латыш, 11489 ... 174886 ... 160770 ... ... 29900 башқұрт, 12730 осетин, 19229 удмурт, 6653 бурят,
53чуваш, 18253мари, 133693 ... да ... ... жауынгерлер болды.
Кеңестік Отан үшін ұрыстарға батырлығымен, жанқиярлығы үшін
96638 қазақ жауынгері СССР ордендері және ... ... ... ... ... ... үшін 96 ... жауынгері мен офицеріне Кеңес
Одағының Батыры ... ... ... Отан ... ... ... ... әскери құрамалар мен
бөлімдердің жауынгерлік сапары қаһарлы 1941 ... ... ... ... басталып, 1945 жылы Берлинде жеңіс туын желбіретумен аяқталды.
Фашизмді өз арасында талқандап, Рейхстагқа ту ... ... ... ... де ... ... жұртшылығы мақтан етеді.
Империя канцеляриясы мен Рейхстагты алған атақты 150-ші Идрицалық Берлиндік
II – ші ... ... ... ... ... ... кезінде
1942 жылы Қостанайда құрылған 151 –ші ... ... ... штурм жасаушы ротаны Қазақстандық жерлесіміз аға сержант Илья
Сиянов басқарса, 171-ші ... ... ... лейтенант Рахымжан
Қошқарбаев алғашқылардың бірі болып оған шабуыл туын тікті.\1\
Кеңес елінің ... да ... ... ... ... ... Ұлы Жеңісіне өз үлесін қоса білді. ... ... ... ... ... Кеңес Армиясының қатарында жауынгерлік
сапқа тұрып, Отанымыздың ... мен ... ... ... ... ... абыроймен аяқтап шықты.
Кең байтақ Қазақстанның ен байлығы майдан мүддесі үшін қызмет етті.
Қарағанды мен ... ... ... кен ... ... ... Жезқазғанның мысы, Кенді Алтайдың түрлі-түсті қазба байлығы, қару-жарақ
түрлерін өндіруге қолданылып, ... ... ... ... ... ... теміржолшыларының да майдан талабын ... ... ... ... ... және ... жолдарының
теміржолшыларына Мемлекеттік Қорғаныс Комитетінің ауыспалы Қызыл Туы
соғыс ... 13 рет ... Бұл ... ... ... ... ... кезіндегі атқарған қызметінің ерекше екендігін айта кеткен
жөн. Майдан мен ... ... ... ... ... ... ... атқарған рольі ерекше. Жұмысшы күші мен
ауыл шаруашылық техникасының тапшылығына қарамастан ... ... ... ауыл ... ... ... ... соғысқа
дейінгі бейбіт кездегіден анағұрлым артық ... ... ... ... ... жүнді, тері-терсекті және басқа да мал шаруашылығы
өнімдерін анағұрлым көп бере отырып,мал басын ... ... ... оны арттыра түсті. Соғыстың алғашқы күндері халық арасында ... ... ... ... ... ... бұқаралық сипат алып,
еліміздің экономикасын, барлық ресурстарын майдан ... ... ... қосты. 1945 ж. 10 қаңтарға дейін Қазақ КСРО еңбекшілерінің бұл қорға
берген үлесі ақшаға ... 386 млн. сом ... Бұл ... ... ... ... пен ... сияқты ірі атыс қаруларын қоспағанның
өзінде шамамен 1890 танк ... 3790 ... ... ... ... ... ... нығайтудың әр түрлі жолдарын қарастырған еңбекшілер, ... ... ... ... ... ... Бас Командование мен жеңіс
қорына зор үлес қосты. Қазақстан ... ... ... ... мың ... жуық ... ... екті. 1945 ж. Қазақстан мемлекетке 100
млн. пұттан астам, ал 1942 ж. 84млн. пұт ... ... Ал ... ... ... Отан ... қорына тапсырған астығы да өз алдына
бір мол дүние. Жалпы Қазақстан ... ... ... ... ... ... ең шығынды жылы ғана тапсыра алатын.
Соғыстың барлық ауыртпалықтарына ... ... ... ... ету ... қолдан келгеннің бәрін істеді. Мектептегі жас ... ... ... ... бір ... ... қызмет етті. Соғыс жылдары
Қазақстан халық қаражатына 20-ға жуық ... танк ... ... мен ... екі ... екі ... пен торпеда катері жасалып, майдандағы әскерлерге табыс ... ... ... экономиканы нығайтудағы Қазақстан еңбекшілері 1942-
1945 ж.ж.4 соғыс заемы бойынша мемлекетке 3млрд. 273 млн. сом ... қоса ... ... ... 338 млн. сом ... ... еңбекшілерінің өкілдері әр түрлі майдандарға ... ... ... ... пен жылы киім және ... ... ... Соғыс жылдары Қазақстан еңбекшілері майданға 1600 ... 2,5 млн. дана әр ... киім ... ... ... пен өнер қайраткерлері ... ... ... көрсетуде ерекше еңбек етті. Майданға концерт
бригадалары жиі шығып, жауынгерлер арасында ойын көрсетіп, өнер ... ... ... ... ... деп ... ... н өнер
қайраткерлерінен құралды. Республика артистері шайқаста ... ... ... ... ... 1028 концерт берді.
Қазақстан еңбекшілерінің майдан қызметіндегі патриоттық жұмысы
осындай болды. Өз ... ... ... соғыстың небір қиын сәттерінде
майданға барынша көмектесіп, жеңіс күнін жақындатуға үлес ... ... ... ... ... ... шежіресіне лайықты орын алды.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Асылбеков М.Х. Формирование и ... ... ... 1917 – ... Алма – Ата ... с.60-61.
2. Балақаев. Т. Алдажұманов Қ. Қазақстан еңбекшілері майдан қызметінде
Алматы 1985ж. \1\\2\\3\\4\\5\\6\
3. ... Т. Б. ... ... ... в годы В.О.в 1941 ... ... 1971.\1\\2\\3\\4\\5\\6\
4. Қазақстан В.О. в очерки. Алма-Ата 1988 вып. 1.\1\\2\\3\с.258-259.
5. Казахстан в период В.О.в Советского ... т.1 Алма – Ата ... ... в ... В.О.в Советского Саюза т.2 Алма – ... ... М. ... ... в ... ...... Алма – Ата 1964г.\1\\2\\3\\4\с.282.
8. Қазақ ССР тарихы т. 5
9. ... М.К. ...... фронта Алма – Ата 1970г.
10. Қозыбаев М.К. Ақтаңдақтар ақиқаты Алматы 1992ж.
11. Маданов Н., Мусин Ч. Ұлы дала ... ... ... ... Т.С. ... ... ... 1992ж.
13. Нүрбекова Г . Женщины Казахстана – фронту. Трудовые подвиги ... ... ... в В.О.в 1941 – ... Алма – ... ... К. Ю. ... класс Казахстан В.О.в Алма – Ата 1975г.\1\
15. Қозыбаев М.К. Едігенов Н.Е. Труд во имя ... ... ... ... А. Ратные и трудовые подвиги интеллигенции Казахстана в
годы В.О.в 1941 – ... Алма – Аты ... ... В.Я. ... промышленность Казахстана в В.О.в Алма – ... ... Г.А. ... в В.О.в 1941 – ... Алма – Ата
1958г.\1\\2\
19. Белан П. ...... ... звезды. Алма – Ата 1982г.\1\
20. Город рабочей ... Алма – Ата ... ... С. ... ... ... Казахстана. Алма – Ата 1984г.
22. Казахстанцы на фронтах в В.О.в Алма – Ата 1969г.
23. ... М.К. ... Б. ... на коммунистов. Алма – Ата
1977г.
24. Қазақ ССР тарихы 5т № ... ... ... П. ... ... в годы В.О.в ... 1985г. ... Боранбаев Қ. 1418 күн. Алматы 1980 ж.\1\
27. Оразов К.Ю. Рабочий класс Казахстана в В.О.в. Алма-Ата 1975 ... ... ... ... ... Казахстана в. III. Т. 2. А
29. Казахстан в период ВО.в. Советского Союза сб. документов и ... 1964г. Т.1. ... ... М.Л. ... ... в ... В.О.в. Москва
1967г.с.200.\1\\2\2

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлы отан соғысы кезіндегі патриоттық әндердің тәрбиелік мәні4 бет
АҚШ пен НАТО: ланкестікпен күрес7 бет
Бауыржан Момышұлы2 бет
Сұйықтың қозғалысы Сұйықтың ағын сызықтары мен түтіктері4 бет
Қазақстан жеріндегі ортағасырлық мемлекеттер3 бет
Қазақстан теорториясы алғашқы қауымдық құрлысы.4 бет
Қазақстанда кеңестік мемлекет пен құқық жүйесінің пайда болуы және қалыптасуы10 бет
Ұлы отан соғысын қайта қарастыру-кейінгі ұрпақтың борышы5 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
Абылай және қазақ батырларының ерліктері58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь