Қазақстанның мал шаруашылығы

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім:
Мал шаруашылығының даму тарихы
Мал шаруашылығының даму тарихы
Мал шаруашылығының биологиялық қасиеттері
Мал шаруашылығын дамыту

III. Қорытынды
Мал шарушылығы жас және ежелгі сала. Бұл сала ірі қара (мүйізді ірі қара малын өсіру), жылқы, түйе, қой, шошқа және құс өсіру шаруашылықтарына бөлінеді.
Мал шаруашылығының құрамына, сонымен қатар марал (марал мен теңбіл бұғы өсіру), аң, ара шаруашылықтары, жібек құртын өсіру мен балық шаруашылығы да кіреді.
Өсімдік шаруашылығындағы орналастырудың негізгі факторы – агроклиматтық жағдайлары болса, мал шаруашылығында бұл – жем - шөп базасы. Оны жайылымдықтар, шабындықтар, азықтық дақылдар, егістіктер құрайды. Малдарға азық ретінде көп мөлшерде азықтық дәнді - дақылдар мен техникалық дақылдарды өңдеуден түскен қалдықтар пайдаланылады.
Шабындық жерлермен еліміздің Батысы мен Шығысы жақсы қамтамасыз етілген. Шабындықтары аз Солтүстік пен Оңтүстікте азықтық шөптер өсіріледі. Бірақ бәрібір мал шаруашылығының негізі жайылымдық жер болып табылады.
Еліміздегі жайлымдықтар әр түрлі. Қазақстанның солтүстік, орталық бөлігі мен биік тауларының етектерін көктемгі, жазғы, күзгі жайылымдықтар алып жатыр. Орманды дала мен дала зонасында төрт түліктің барлығы, ал шөлейт және шөл зоналарында қой, жылқы және түйе малдары жайылады. Орта және биік таулардағы субальпілік және альпілік шалғындар – еліміздегі ең құнарлы жазғы жайылымдар (жайлаулар). Еліміздің Оңтүстігі мен Батысындағы қар қабаты жұқа болып келетін құмды жерлер – жыл бойы (негізінен, қыста) қой және жылқы өсіруге пайдаланылатын жайылымдықтар.
Қазақстанның барлық бөліктерінде мал шаруашылығымен айналысады, бірақ мал басының 3/5 бөлігі еліміздің Солтүстігі мен Оңтүстігінде өсіріледі. Негізгі өнімдер болып саналатын ет пен сүт ара қатынасына байланысты онда бағытты ажыратады. Солтүстікте, шығыста және оңтүстікте сүтті және сүтті - етті мал шаруашылығы дамыған. Оған құнарлы азық қоры қажет.
Оны жоғары өнімді жайылымдықтар мен азықтық дақылдардың егістігі қамтамасыз етеді, ал Оңтүстікте одан басқа қызылша шаруашылығының қалдықтары да пайдаланылады.
Жайылымдықтарында құнарлы өсімдіктері жоқ құрғақ далаларда, шөлейттер мен шөлдерде ет бағытындағы мал шарушылығы дамыған. Етті тұқымды малдар ішіндегі ең көп таралғаны – қазақтың ақбас сиыры. Қазақстан селекционерлері шығарған бұл тұқым жоғары өнімділігімен және төзімділігімен ерекшеленеді. Біздің елімізден басқа ол Ресей мен Моңғолияда өсіріледі.
1. Н.Н.Карменова «Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы» Алматы, 2006

2. «Қазақстан ұлттық» энциклопедиясы Алматы, 2003

3. «Қазақстан Совет» энциклопедиясы Алматы, 1973

4. «Қазақстан» статистикалық журналы 1991 – 2002 жылдар
Алматы, 2002

5. М.Қожахмет «Қазақстан экономикалық - әлеуметтік географиясы» Қарағанды, 2006

6. В. В. Усиков, Т. Л. Казановская, А. А. Усикова, Г. Б. Забенова
«Қазақстанның экономикалық және әлуметтік георафиясы»
Алматы, 2005

7. Оқу - әдістемелік кешен. «Өндірістің техникалық - экономикалық
негіздері». Алматы, 2006

8. М. Ш. Ярмұхамедов «экономическая география Казахской ССР»
Алматы, 1975

9. Интернет беттерінен алынған мәліметтер: http://www.Google.kz
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКА УНИВЕРСИТЕТІ
ЖАРАТЫЛЫСТАНУ - ГЕОГРАФИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
ГЕОРАФИЯ КАФЕДРАСЫ
Тақырыбы: Қазақстанның мал
шаруашылығы
Орындаған: Шонаева Г. Л.
050116 – ... ... Н. ... ... 2009
Жоспар:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім:
• Мал шаруашылығының даму тарихы
• Мал ... даму ... Мал ... ... ... Мал шаруашылығын дамыту
III. Қорытынды
Кіріспе
Мал шарушылығы жас және ежелгі сала. Бұл сала ірі қара ... ... ... ... ... ... қой, ... және құс өсіру шаруашылықтарына
бөлінеді.
Мал шаруашылығының ... ... ... марал (марал мен теңбіл
бұғы ... аң, ара ... ... ... ... мен ... да кіреді.
Өсімдік шаруашылығындағы орналастырудың негізгі факторы –
агроклиматтық ... ... мал ... бұл – жем - ... Оны жайылымдықтар, шабындықтар, азықтық дақылдар, егістіктер
құрайды. Малдарға азық ретінде көп ... ... ... - ... ... ... өңдеуден түскен қалдықтар пайдаланылады.
Шабындық жерлермен еліміздің Батысы мен Шығысы ... ... ... аз ... пен ... азықтық шөптер өсіріледі.
Бірақ бәрібір мал шаруашылығының ... ... жер ... ... ... әр ... Қазақстанның солтүстік, орталық
бөлігі мен биік тауларының етектерін көктемгі, жазғы, күзгі жайылымдықтар
алып жатыр. ... дала мен дала ... төрт ... ... ... және шөл ... қой, ... және түйе малдары жайылады. Орта
және биік таулардағы субальпілік және ... ...... ... жазғы жайылымдар (жайлаулар). Еліміздің Оңтүстігі мен Батысындағы
қар қабаты жұқа болып келетін құмды жерлер – жыл бойы ... ... және ... өсіруге пайдаланылатын жайылымдықтар.
Қазақстанның барлық бөліктерінде мал шаруашылығымен айналысады, бірақ
мал басының 3/5 бөлігі ... ... мен ... ... ... болып саналатын ет пен сүт ара қатынасына байланысты онда
бағытты ажыратады. Солтүстікте, шығыста және оңтүстікте сүтті және ... ... мал ... ... Оған құнарлы азық қоры қажет.
Оны жоғары өнімді жайылымдықтар мен азықтық ... ... ... ал ... одан ... ... ... да пайдаланылады.
Жайылымдықтарында құнарлы өсімдіктері жоқ құрғақ далаларда, ... ... ет ... мал ... ... Етті тұқымды малдар
ішіндегі ең көп таралғаны – қазақтың ақбас сиыры. Қазақстан ... бұл ... ... ... және төзімділігімен ерекшеленеді.
Біздің елімізден басқа ол Ресей мен Моңғолияда ... ... ... даму ... ... ... мал ... мыңдаған жылдар бойы тарихи
дамыған. Қазақстанның табиғат жағдайы, мал ... ... ... ... басым болуы жем - шөп қорының ерекшелігіне
байланысты қазақ халқы мал ... ... ... ... олардың
өнімдерін өңдеуге, табиғатты дұрыс және ... ... ... ... Мал шаруашылығын дамытуда қазақ халқының ұзақ жылдар бойы ... XX ғ. 30 - шы ... ... ... Кеңес үкіметінің кері
қағар шешімдерінің әсерінен табиғи жем - шөп алқаптарының кемуіне және ... ... әкеп ... Оларға мынандай себептер жатады:
- Қысқы мерзімде ауыл халқын еріксіз кеңестік ... және ... ... ... ... ... ... кеніш орындарын пайдалануға табиғат қорғау (әсіресе
жерді) шараларын ескермеу. Мұның арқасында миллиондаған гектар жайылым
істен шығып, ... әр ... ... өнеркәсіп қалдықтары жиналып,
жасанды рельеф формалары (шұңқырлар, төбелер т.б.) пайда болды;
- Жайылымдық ... ... ... ... - өнеркәсіптік кешендері
алып қойды (Сарышаған, Орда, Приозерный, Семей полигоны), яғни 12 ... ... ... ... ... ... Тың және ... жерлерді игеру кезінде жерді жыртуға байланысты
құрғақ – дала зонасының ... ... тау ... мен шөл ... ... құнарлы топырақты, әр түрлі өсімдіктерге бай,
шығымдылығы жоғары жайылымдар құрып кетті;
- XXғ. 60-шы жылдары ... ... ... ... ... құрылған 150-дей қой шаруашылығына мамандандырылған
кеңшарлардың жайылымдары деградацияға ... ... 182,1 мон. га ... 15 млн га-ы пайдалануға жарамсыз болып, ал 60
млн. га жер ... ... ... ... ... ... үшін ... үкіметі кезеңінде
оны суландыру жұмыстары кеңінен жүргізілді. Ол үшін әр ... ... 72 ... ... құдықтар іске қосылды. Жер ... ... ... 22 - 24 млн. га ... мал ... ... алды. Соңғы кезеңдерде малды суаруға ... ... ... ... ... жөндеу жұмысының жүргізілмеуі, мал
шаруашылығын реформалауға ... жаңа ... ... ... ... оның ... ... дұрыс пайдалану және қорғау
басты мәселелердің бірі болып қала береді.
Тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты мал шаруашылығын ... ... жем - шөп егіс ... 21,5 ... яғни 495 мың ... мың ... ... 1990 жылы жем - шөп ... ... ... шөп 46,0%, ... шөп - 31,5, ... - 20,6, тамырлы жем - ... 19% ... 1970 – 1990 ... - ... жалпы өнімі 28747 мыңнан 44503 мың тоннаға жетті. Ал ондағы
пішен мен көк жем - ... ... 51,5%. ... жүгері 47,8% болды. 2003
жылы мал - азықтық дақылдар ... 2399,3 мың ... яғни 1990 ... 21 ... ... мен ешкі ... млн. бас
|Жылдар |1916 |1928 |1934 |1941 |1960 |1981 |1990 ... ... ... мың т. | | |
| |436 |24 |
| |2007 жыл |2006 жыл | ... мал мен құс тірі ... ... |105,8 ... барлығы | | | ... ... ауыл ... |11008,2 |9782,7 |112,5 ... | | | ... қожалықтары |22927,7 |21572,3 |106,3 ... ... |81219,4 |77501,2 |104,8 ... ... сүт, ... ... ... |104,6 |
|оның ішінде: ауыл шаруашылығы |3406,9 |3424,2 |99,5 ... | | | ... ... |42932,5 |38010,4 |112,9 ... ... ... ... |103,4 ... өндіру, барлығы, мың дана |208451,1 |204718,6 |101,8 ... ... ауыл ... ... |148027,9 |107,8 ... | | | ... ... |2237,8 |2591,9 |86,3 ... ... |46592,9 |54098,8 |86,1 ... ... облыс қалалары мен аудандарында ауыл шаруашылық
табынын сақтау жөнінде қыруар жұмыстар жүргізіліп ... ... ... 1 қантардағы жағдай бойынша, шошқадан және жылқыдан басқа, ... саны ... ... мал ... өнімдерінде ет өнімдерінің үлесі басым
болып келе жатыр.
Мал шаруашылығы ... ... ... ... ... 2003 ж., *%
есебімен (барлық санаттағы шаруашылық)
|Аймақтар |Ет, ... |Сүт |Жүн ... ... ... |100 |100 |100 |100 ... ... |13,3 |11,3 |17,6 |6,7 ... ... |4,7 |4,7 |7,0 |1,8 ... |2,7 |1,0 |3,2 |0,1 ... |5,4 |5.5 |5,6 |4,7 ... |0,5 |0,1 |2,4 |0,1 ... ... |30,7 |30,0 |58,3 |37,1 ... ... |8,6 |10,2 |15,5 |7,3 ... |14,9 |13,4 |25,0 |24,8 ... |5,3 |5,0 |13,8 |3,6 ... |1,9 |1,4 |4,0 |1,4 ... Қазақстан: | | | | ... |6,6 |5,7 |4,5 |9,1 ... ... |36,8 |40,5 |8,4 |35,5 ... ... |7,4 |11,5 |1,8 |6,8 ... |7,2 |9,5 |2,0 |9,5 ... |17,7 |11,8 |4,6 |13,6 ... |4,5 |6,7 |2,8 |6,0 ... ... |12,5 |13,1 |10,8 |10,9 ... қ. |0,1 |0,2 |0,0 |0,0 ... қ. |0,0 |0,2 |0,0 |0,3 |
* ... ... ... ... Шошқа шарушылығы
Шошқа шаруашылығы – жылдам салмақ қосып, тез ... әрі ... ... ауыл ... үшін ... ... өсіруде егін
шаруашылығынан алынатын жем және тамақ қалдықтары пайдаланылады. Ол біздің
елімізде астық ... мен ... ... ... ... кең таралған. Бұл
саланың географиясына – одан басқа өнімді тұтынатын ірі қалалар мен ... ... ... тамақ өнеркәсібі орталықтарының орналасуы да әсерін
тигізеді. Шошқа өсірудің негізгі ауданы – Солтүстік (мал ... ... ал ... ... ... ... – ет, май береді. Шошқа етінен сонымен бірге ... ... ... т.б. ... ... ... ... қолданылады. Шошқаны
3 – 4 айдан соң бордақылап, салмағын 7 айда 100 кг - ға ... ... ... ... 2500 ... ... болса, 1 кг сиыр етінде 1500
биологиялық калория болады. Шошқаны жақсы ... ... екі рет ... 22, - 24 ... ... ... 30 ... түрі мен туысы бар. Олардың Украина ақ дала
шошқасы, Брейтов, Ливен, Солтүстік Кавказ, Эстондық түрлері бар.
2. Қой ... ... ... өнімдері – ет, май, жүн, тері, қаракөл.
Оның Қазақстанда екі негізгі бағыты – ... ... және ... қой ... бар. ... ... ... (меринос) ең сапалы жүн
маталарын алуға болатын ұзын, жіңішке, біртекті жүн береді. Бұл ... ... мен ... азық ... ... - мал шаруашылығының бір саласы
Ондай жағдайлар елдің солтүстік, шығыс және оңтүстік бөліктерінің
бәрінде ... ... ... ... ... мал басы ең көп ... жүнді қой өсіру – азық қоры біршама аз, ұзақ жайылымдарға ... ... тән ... ... Бұл ... ... ... кереметі
деп аталатын еділбай қойларын ерекше бөліп қарауға болады. Еділбай қойлары
төзімді, ... ... ... ... ... бейімделген болып
келеді. Олардың терілері – дубленка, қысқы тон және тон тігу үшін ең ... ... ... киіз ... ... Олар ... азық - түлік – ет
пен май береді, сондықтан оларды құйрықты қойлар деп атайды.
Қазақстанда өсірілетін ... ... ... ... ... ... Оның негізгі өнімі - аса жоғары бағаланатын қаракөл терілері.
Қаракөл қойларын ... ... ... ...... қой 10 - 12 жыл өмір сүреді. Қойлардың ТМД - да 50 - ден астам
түрі бар. Соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... Бұған - кеңестік меринос, ... ... ... ... ... ... ... т.б. жатады.
Ең көп тарағаны кеңестік меринос, ол 10 – 12 кг жүн ... ... ... ... бұл және ... Шығыс Сібірде, Қазақстан,
Поволжье, Украинада өсіріледі.
2) Жартылай жіңішке талшықты қойлар – жүні, әрі еті үшін ... тез ... ... ... Кіші ... шыққан цегай қойлары жатады.
Бір қойдан 4 – 6 ... жүн ... Жас ... ... мехты бұйым –
цигейка дайындайды. Мұндай қойларды өсіру Қырым, Украина, Ресей, Молдавияда
дамыған.
3) Жартылай ірі ... ... жүні ... ... ... ... ... қойлар негізінен тәжік қойы.
4) Тоңдық қойлар - бұған ... ... ... ... ... Бұлардың ішіндегі ең құндысы – Романов қойы. Бұл 100 ... 300 ... ... Тек қана ... өсіріледі.
5) Қаракөл қойлары - бұл қойдың қозысын жастай ... оның ... ... да, ... ... сыр, ... жасайды. Бұл қойлар
негзінен Орта Азия, Қазақстанның оңтүстігінде өсіріледі.
6) Етті – құйрықты ... ... ... гиссар түрлері бар. Бұл
қойлар ет, май береді. Құйрығы 10 – 12 кг, ... 40 ... ... ... да Орта ... Қазақстанда өсіріледі.
7) Етті – ірі жүнді – ... ... Бұл ... ет, жүн, сүт ... ... Бұған тушинск, карачаевск қойлары және т.б. жатады. Олар
негізінен Кавказдың таулы аймақтарында ... ... ... ... ... ... мол болуы керек.
Жақсы тамақ қой үшін – жоңышқа, люцерна, ...... ... ... ... ащы ... ... селеу т.б. беруге
болмайды.
3. Құс шаруашылығы
Құс шаруашылығы - өндірістің өнеркәсіптік ... ... ... ол ауыл ... ... ... Құс
фабрикаларында үй құстарының жартысынан көбі шоғырланғын. Құстардың ет пен
жұмыртқасы, жүні ... ... ... 31,7% май, ... 1,1% ... заттар, А, В, D, E ... ... 12,7% ... 0,9 ... заттар болады. Еті
жеңіл сіңіріледі, құрамында, себебі, 22%-дай сіңірілетін ... ... жем ... ... ... ... пайдаланады. Сондықтан, құс
шаруашылығы бір жағынан, ірі ... ... ... ал ... оның ... пайдаланатын ірі қалаларға таяу орналасады. Әсіресе,
үлкен қалалар орналасқан ... пен ... ... орталығы -
Солтүстік ерекшеленеді.
Құстарды етті, етті – жұмыртқалы, жұмыртқалы топтарына бөледі. Барлық
қаздар мен ... етті ... ... ... тез ... ... 40 грамм болса, 60 - 70 күнде
1,2 - 1,4 кг ... Бес ... ... ... ... ... орташа
есеппен 180 - 200 жұмыртқа береді. ... ... ... ... жерлерінде дамыған.
Жұмыртқа бергіш тұқымға тауықтардың леггорн және орыстың ақ ... Орыс ақ ... ... 58 - 62 грамм, ал тауықтың өзі 2,2 -
2,4 кг, кейде 3,3 кг ... - ... АҚШ - та ... ... ... 1,8 - 2 кг. Түрлі
климатқа тез үйренеді, 4 - 5 айда ... сала ... - ... тауыққа – первомайский, юрловский, загорский түрлері
жатады.
Үйректер тез өскіш, төзімді, ұрпақты көп берумен, етінің ... ... етті ... кең ... ... ... жатады, олардың
55 - 60 күндік балапаны 2,5 кг ... Етті - ... ... ... ақ төсті, айналы т.б. түрлері жатады.
Құсты қолдан ... ... ... ... ... ... ... майы ем, қауырсыны мамық құстың бірі – қаз. Қаздың көп
тараған келесідей түрлері бар: холмогор, ... ... ... ... ... ... ... жейді, жылына 20 - 25 қаз ... құсы - ... – үйде ... ең ірі құс ... саналады. Олар
негізен еті үшін өсіріледі. Үлкендері 12 - 20 кг-ға дейін ... ... ... ... қола ... Москвалық ақ түсті т.б. түрлері
бар. Үнді құстары ... ... ... ... ... ... мен ... тәртібінің дұрыс жүруіне байланысты
болады. Мысалы: температура, жарық, ылғалдылық т.б., себебі эмбрионның даму
кезеңі әртүрлі ... ... ... ... ... Әсіресе
соңғы күндері температураны төмендетіп, ылғалдылықты жоғарылату ... 2 ... ... ... 90°- қа ... отыру керек, әйтпесе
ол кеуіп қалады т.с.с.
Инкубаторлар «Универсал - 45», ... - 42», ... - 65», ... бұлар құс фирмаларында, құс фабрикаларында болады.
Құсты тамақтандыру, өсіру. Балапанды өсіріп шығарудың үш түрлі ... ... ... және ... ... есейгенше өсіріледі, ал кешендіде – алғашқы 60 күн
торда, содан соң жерге ... ... ... тек жерде өсіріледі. Ең
қолайлысы – торлысы. Балапанның өсуі, аман - сау ... ... ... ... ... май, ... ... заттар,
витаминдер, амин қышқылы бар ма, соған ... ... ... ... ... керек. Тамақ мөлшері алдын ала белгіленеді.
Ең алдымен дән ұнтағын, қатты ... ... ... – теркадан өткізіп,
ірімшікпен қосып, үшеуін араластырып ... ... 5 - 30 ... дейін
18 граммдай, 31 – 80 күнге дейін 65 граммдай құрғақ жем ... ... 4 рет ... ... ... -170 ... жейді.
4. Ірі қара мал шаруашылығы
Ірі қара мал шаруашылығы дамуының ерекшелігі жем – шөп ... ... ... дәнді – дақылдар және бұршақ дәнді – дақылдар
тұқымдас өсімдіктердің таралуына және ... ... ... ... тәуелді. Шөлейт және шөл зоналарында ірі қара мал шаруашылығы жем
– шөп ... ... ... бар және ... ... өсімдік
жамылғысы бар өңірлерде таралған. Сонымен бірге қала ... ... сүт ... ірі қара мал ... негізінен қала халқын сүт
және оның өнімдерімен қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... Солтүстік Қазақстан облысы аудандары, Батыс
Қазақстан мен ... ... егін ... ... ... ірі қара мал шарушылығы жақсы дамыған, яғни бұл ... жем – шөп ... ... ... қара мал ... ... Сүт беру сиырдың физиологиялық жағдайына, түрінің
ерекшелігіне, сырқы ортаға, жем беруге, климатқа т.б. ... ... ... ... жылдық жас сиырларда сүт аздау болады. Алтыншы,
жетінші ұрпақтағы сиырларда сүт, оның ... ... ... ... ... 5 - 7 ... сиыр
сүті – уыз болады, оның құрамында ... ... ... ... ... ... екі жолы бар: қолмен, машинамен. Көбінесе машинамен
сауылады.
Жалпы ірі қараның ТМД - да 50 - ден ... түрі мен ... бар. ... негізінен кездесетіндері – қара ала, холмогор сиыры, Ярославль
сиыры, Қазақстанда – даланың қызыл сиыры т.б.
5. ... ... ... ... ... - ... шаруашылығы. XX ғ. бас
кезінде ... 4 млн - нан ... ... ... уақыттан бері жылқы - қазақтардың иесіне адал берілген,
қасиетті де ... ... Ат – ер ... ал ... мен егінші, малшы
үшін сенімді серігі, әрі көмекшісі. Жылқылар қазір де жүк ... ... ... және ... ... ... ... пайдаланылады. Оларды,
сонымен қатар, бағалы азық - түлік өнімдері – жылқы етін, қымыз алу үшін де
өсіреді. Біздің елімізде ... ... ... ... ... ... ... жылқылардың негізгі бөлігі Оңтүстік пен ... ... ... ... жаю - ... далалы және таулы далалы аймақтарда жыл
бойы ... ... ... ... ... ... Түйе ... және шөлейтті зонада түйе шаруашылығының маңызы зор. Түйе - ... жүк ... ... азық ... ыстық, шөлге шыдамды жануар. Түйе
шаруашылығының негізгі өнімдері – ет, сүт, шұбат және жүні. Бұл ... ... ... Батысы мен Оңтүстігін, әсіресе Маңғыстау, Атырау
және Қызылорда облыстарын ерекше атауға болады.
7. Омарта шаруашылығы
Елдің ең ... ... ... жерлерде бал, балауыз,
прополис алынатын ара ... ... ... ... Бұл ... ... алда ... Алтай балы дәмі мен емдік қасиеті жөнінен ең
жоғары сапалы ... ... ... ... тек қана семьясымен тұрады. Олар жеке немесе
аздаған топпен өмір сүре ... өліп ... ... ... 20 – ... ... ара, 1 ... және бірнеше жүз аталықтары – труттар болады.
Олар жұмысшылардан үлкен, жазда ғана өмір сүреді.
Жұмысшы ... ... ...... ... ұя ... оның
температурасы мен ылғалдылығын ретейді, тазалығын сақтайды және оны ... ... ... ... ... 35 - 40 күн өмір ... ... көктемге дейін 9 – 10 ай өмір сүреді.
Аталық – труттардың жұмысы аналықтарды ұрықтандырады, басқа ешқандай
жұмыс ... ... ... үлкеніріек болады. Олар ... ... ... ... да, 5 - 15 ... ... өмір сүреді. Аналықты
ұрықтандырған соң, ... ... ... ұяларынан қуады, сөйтіп олар
кетіп, өледі.
Бал шырыны өсімдіктің фруктозасы мен глюкозасынан, сахароза мен ... пен ... ... ... ... әкелген шырынды әр ұяға
салады. Шырын құрамындағы су 18 - 20%-ке азайған ... ... ... ... балауызбен жабады.
8. Марал шаруашылығы
Пантылық марал шаруашылығы Алтайда, Бұқтырма ... ... ... ... ... болды. Бұл аудан қазір де марал мен ... ... ... ауданы болып саналады. Сонымен қатар қазір ... ... ... ... - ... ... ... Марал
шаруашылығының негізгі өнімі - «пантокрин» алу үшін ... ... жас ... ... ... ... дауа, шипа болып табылады.
Мал шаруашылығының биологиялық қасиеттері
Малдың биологиялық қасиетіне: өнімділігі, ұрпақтылығы, тез ... ... ... – сүттілігі, еттілігі, жүнділігі, жұмыртқалылығы жатады.
Сүттіліктің өзі – майлы, майы аз, сүті көп, сүті аз, құрамындағы ... сүт ... май, ... ... қанша мөлшерде болатындығына
қарай ажыратылады.
Еттің өзі – ... еті аз, ... майы аз, ... көп, ... аз,
еттің химиялық құрамына қарай - калориялығы жоғары, төмен болып бөлінеді.
Жүннің өзі – жіңішкелігіне, ... ... ... ... ...... ... тікелей байланысты.
Мысалы, шошқа жылына бірнеше рет көбейе береді, ал жылқы, ірі қара, ... бір ... ... ... ... бөлінеді.
Жұмыртқа өнімі – саныны, бір жылдағы орташа салмағына қарай бөлінеді.
Уақытта жылына бір рет қана ... ... ... ... қой ... туады.
1 – 4% дейін қой үшеуден де туады. Ірі қара баласын 6 - 9 ай, қой 6 – ... ... 5 – 8 ай ... ... ... ... ... экстерьер -
сыртқы белгілеріне қарап, интерьер - ішкі ... ... яғни сүт ... ... ... және қысымына, дем алысына,
терісінің құрылысына ... ... ... ... ... асыл тұқым алу мақсатында –
не етті, не сүтті, не бәйгеге салатын, көп өнім беретін етіп жүргізіледі.
Әртүрлі малды ... ... жаңа ... ... бар түр ... Көбейтудің үш жолы бар:
1. Таза түрі – бір түрі жақсы өнімді болса, ... ... үшін ... ... ... ... ... – екі немесе бірнеше түрден жақсы өнімді бір түр ... ... бір ... ... бір ... түрмен, кейін
алынған ұрпақты үшінші жақсы ... тағы ... ... ... жануарлар арасында жүретін көбею, мысалы, бір өркешті
түйені екі өркештімен будандастыру.
Қазақстанда ... тау қойы – ... ... арқылы жаңа –
архармеринос қойы алынған. Орта Азияда якты ... ... мал) ... арқылы якка қарағанда еті де, сүті де жақсы, сапалы мал алған.
Ал яктың өзінің еті ... сүті аз. Бұл Орта ... ... ... ... пен мал ... ... қосылыстар өте ұқсас келеді, яғни
екеуі де көптеген химиялық элементтерді қамтиды. Оның көміртегі, оттегі,
сутегі, азот 95% - н , ал ... 5% - н ... ... ... ... ... бұл саласы халықтың ұлттық
ерекшеліктеріне орай ... сала ... ... ... жерде тұратын
жергілікті тұрғынды өз жеке меншік ... ... ... ... ... түлік мал (қой, жылқы, сиыр, түйе) ғасырлар бойы «жанұя әлеуметінің»
негізі болған. Қазақстан ... Ауыл ... ... ... ... ... мал шаруашылығы саласындағы жүргізіп
отырған мемлекеттік саясаты мал мен құс ... ... ... ... өнімдерін өндіруді, мал мен құс өнімділгінің жоғарылауын, малды
өз төлінен өсіруді жақсаруды қамтамасыз етеді.
2008 жылдың 1 қаңтары бойынша шаруашылықтардың ... ... ... осы уақытымен салыстырғандағы негізгі көрсеткіштері
төмендегідей:
Барлық мал түрі мен ... ... ... ірі қара ... өсіп, 5853,0
мың бас; қой мен ешкі – 5,2% өсіп, 16151,7 мың бас; ... ... ... мың бас; ... - ... ... 143,7 бас; құс - ... 29850,2 мың басты құрады.
Мал мен құстың өнімділігі: бір сиырға шаққандағы ... ... - 1,2% ... 2202 ... бір ... тауыққа шаққандағы
жұмыртқаның орташа шығымы - 2,6% ... 198 ... ... бір қойға
шаққандағы жүннің орташа түсімі былтырғы жыл деңгейінде қалды, яғни 2,9 ... ... ... мал мен ... өнімділігі айтарлықтай
жоғары: бір сиырға шаққандағы сүттің орташа сауылымы - 2810 кг ... ... ... салыстырғанда 4,2%-ға өскен, сондай - ақ бір
жұмыртқалағыш тауыққа шаққандағы ... ... ... - 239 ... ... ... ... түсімі: 100 саулыққа төлдің шығымы өсті:
торайлар - өсіп 1276 басты құрады, боталар 3 ... ... 49 ... ... мен ... ... жыл деңгейінде қалды, яғни 88 және 85 бас,
қозылар мен лақтар 1 басқа ... 98 ... ... Ауыл шаруашылығы
министрлігі елдегі азық - түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ... ... ... мал ... ... ... көлемін одан
әрі арттыруда жұмыстар жүргізуде. Осы ... 2008 жылы ... ... бес ... ... салу ... оның
ішінде 4 - де өндірістік қуаты жылына 5 мың бас бордақыланатын ірі қараны,
1 - де 20 мың бас қой ... ... ... ... ... теңге қаржы бөлінді. Сүт, сонымен қатар ет өнімдерін және оны қайта
өңдеуді дамытудың ... мен ... ... ... ҚР АШМ - ... екі ... өткізілді. Асыл тұқымды мал шаруашылығының дамуы
асыл тұқымды малдардың ... ... мал ... ... салмағы мен
өнімділігінің жоғарылауымен үздіксіз байланысты.
Бұл асыл тұқымды шаруашылықтар ... ... асыл ... жас төлдің
сатылуының жыл сайын өсіп келе ... ... Асыл ... ... одан әрі ... ... мақсатында ҚР АШМ – нің алқа
мәжілісінде асыл ... ... үшін ... мал басы ... төмендету туралы шешім қабылданды.
Малдың тұқымдық құрамын жақсарту және үлестік ... ... 2007 жылы ... Республикасына Канададан 1700 бас құнажындар
мен таналар ... оның ... 1504 бас ... өнімді сүтті бағыттағы
голштин тұқымы. Асыл тұқымды малдарды сырттан ... ... ... ... ... ... ... лизингі бойынша әкелінетін
асыл тұқымды ... ... құн ... ... ... туралы қаулысы (ҚРҮҚ
2007 жылғы 8 - тамыздағы №675 ... ... ... ... 28 ... №475 «Қаржы лизингі шарттары бойынша ... ... ... ... ... ... импорты қосылған құн салығынан
босатылатын негізгі құралдар тізбесін ... ... ... толықтырулар
енгізу туралы») қабылданды. Бұл шара әкелінген малдың бағасын ... екі ... ... ... ... ... селекциядағы мал мен
қазіргі заманғы құрал - жабдықтары бар ірі тауарлы сүт ... ... ... ... лизинг алушыларға түсетін қаржылық салмақты
азайтуға септігін тигізді.
Жобаны жүзеге асыру Ақмола ... ... ... «Агрофирма
Родина» ЖШС және Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы «Зенченко
және К» КС екі асыл ... ... іске ... ... ... басын және орта және ірі тауарлы өндірісті шаруашылықтар санын ... ҚР АШМ - нің алқа ... ауыл ... ... ... ... (ҚР АШМ 2007 жылғы 3 тамыздағы №47 алқа қаулысы), ҚР
АШМ - нің 2007 ... 28 ... №546 ... бекітілді. 2008 жылы асыл
тұқымды мал саны ауыл ... ... ... ... ... ... ... - агроөнеркәсіп кешеніндегі маңызды сала, онда
экономиканың аграрлық секторындағы негізгі өндіріс ... 75% ... ... ресурстарының 70% ... ... ... ... ... Ол ... ... түрлерін (ет, сүт, жұмыртқа т.б.) береді, ... - ... және ... ... ... ... тері т.б.). ... ... әрі ... препараттар
жасайды, малдардың шектерін сапалы шұжық өнімдерін шығаруда пайдаланады.
Мал шаруашылығы өзгерулер ыңғайлылығымен ... оны ... ... ... ... құрып орналастыруға болады. Ықшамды орналасу
сүт, ет өндірудегі жетістіктеріне әсер етеді (жем - шөп ... ... ... байланысты еңбек ресурстарының саны т.б.)
Мал шаруашылығының жағдайы мен дамуы мал басының саны мен өнімдерінің
көлемімен анықталады.
Қорыта айтқанда, ауыл шаруашылығының бір ... – мал ... ... ... салаларына: ірі қара мал шаруашылығы, жылқы
шаруашылығы, қой ... ... ... құс ... ... ... шаруашылығы, жібек құртын ... және ... т.б. ... ... ... ... шаруашылығында маңызды орын алады.
Қазақстанның табиғат жағдайы, мал шаруашылығына ... ... ... ... ... жем - шөп ... ерекшелігіне
байланысты қазақ халқы мал өсірудің ерекше жүйелерін дамытуға, ... ... ... ... және ... ... тарихи үлес
қосады.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі және жергілікті
атқарушы ... мал ... ... ... ... ... мал мен құс санының тұрақты өсуін, мал шаруашылығы
өнімдерін өндіруді, мал мен құс ... ... ... өз ... жақсаруды қамтамасыз етуде.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Н.Н.Карменова «Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы»
Алматы, 2006
2. «Қазақстан ұлттық» ... ... ... «Қазақстан Совет» энциклопедиясы Алматы, 1973
4. «Қазақстан» статистикалық журналы 1991 – 2002 жылдар
Алматы, 2002
5. ... ... ... - ... географиясы»
Қарағанды, 2006
6. В. В. Усиков, Т. Л. Казановская, А. А. Усикова, Г. Б. Забенова
«Қазақстанның экономикалық және ... ... ... Оқу - ... кешен. «Өндірістің техникалық - экономикалық
негіздері». Алматы, 2006
8. М. Ш. Ярмұхамедов «экономическая география Казахской ССР»
Алматы, ... ... ... ... ... ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көліктің маңызы және экономикалық географиялық ерекшеліктері16 бет
Ресей федерациясы туралы7 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазақстанның ауыл шаруашылығының дамуы13 бет
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарындағы аграрлық реформалау427 бет
Оңтүстік Қазақстан облысындағы мақта шаруашылығының қазіргі жағдайы мен даму тенденциясы81 бет
Столыпин реформасы және қазақ шаруаларының тағдыры13 бет
Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану.2 Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3.Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылығының пайда болуы және оның мәні30 бет
Қазақстан Республикасында орман шаруашылығын басқару жүйесі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь