Қазақстандағы құқықтық мемлекет

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ МЕМЛЕКЕТ
1. 1Қазақстанда құқықтық мемлекет құру жолы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2. Қазақтың ата.заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3. Мемлекеттік саяси биліктің Конституциядағы саяси көрінісі ... ... ... ... .14
ІІ ҚҰҚЫҚТЫҚ МЕМЛЕКЕТТІҢ БАСҚАРУ НЫСАНДАРЫ МЕН БЕЛГІЛЕРІ
2.1. Конституциядағы көрсетілген ҚР азаматтарының міндеттері мен құқықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Мемлекеттік басқарудың нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.3 Мемлекет нысаны мен кейпінің арақатынасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2.4 Мемлекеттік құрылым нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.5 Мемлекет құрылымының белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
Қазақстан халқы егеменді мемлекеттің ұлттық өркендеу процесінің негізін 90-жылдары қалай бастады. Біздің ата-қонысымыз мыңдаған жылдар бойына талай басқыншылықты басынан кешті. Қаншама көне қалалар, мәдени орталықтар қирады, кітаптар өртеліп, жазықсыз жандар кұрбан болып, өлшеусіз қан төгілді. Бірақ қандай қырғын болса да алтын бесік ата-баба жері, атамекен дәл бүгінгідей ойрандалған емес. Жер ананың аялы алақанында аман қалған әрбір от басынан рулы ел тарап, халық қашан да еңсесін көтеріп, ел болып дамып кете беретін. Халқымыздың ата-қоныс қара орманға деген ұрпақтық сүйіспеншілігінің түп-тамыры да дәл осында жатыр. Сондықтан да ата-бабамыз осындай ұлан-ғайыр жерді ақ найзаның ұшымен, ақ білектің күшімен қорғап, ұрпақтан-ұрпаққа мұра еткен.
Өкінішке орай, осы бір тарихи жалғастық Қазақстанды да өз уысында ұстаған тоталитарлық мемлекет кезінде үзіліп қалды. 70 жыл ішінде жүргізілген аяусыз зұлмат тек қазақ халқын сан жағынан ғана селдіретіп, өз отанында азшылыққа ұшыратып қойған жоқ, ол өмір сүретін табиғи ортаны да ойрандады, халық санасын уландырды, оның тарихында мыңдаған жылдар бойына мәңгілік болып саналып келген талай табиғи байлық ондаған жылдардың ішінде-ақ сарқылып келмеске кетті.
КСРО өзінің 70 жылдық тарихында ұлттардың, этникалық топтардың, аз халықтардың теңдігі мен құқы жөнінде жар салудан жалыққан емес, ал іс жүзінде халықаралық міндеттерді сақтау былай тұрсын, тіпті, конституциялық заң ережелері де орындалмады. Шынайы демократия болмағандықтан да заң әрқашан қағаз жүзінде қалып отырды. Тек егеменді Қазақстан Республикасы жағдайында ғана құқықтық мемлекет құрудың шынайы мүмкіндігі туып отыр.
Мемлекеттік өз жұмысын заң негізінде іске асыратын ұйым ретіндегі ойлар адам баласының өркениетті дамуындағы алғашқы кезеңдерінде пайда бола бастаған.
1. Казақстан республикасының Конституциясы. Алматы 1995 ж.
2. Нысанбаев Ә. “Жалпы ұлттық келісім және демократиялық даму”. Егеменді Қазақстан газеті. 1997 жыл. 25-26 наурыз.
3. Қалмырзаев Ә. Халықтың қуаты бірлікте. “Ата-заң арналары”. Егеменді Қазақстан газеті. 1998 жыл. 27-тамыз.
4. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995ж. толықтырулар мен өзгерістер енгізілген 07.10.98ж. Баспа «Жеті жарғы» А., 2001
5. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі 01.07.1999ж. А., «Жеті жарғы» 2002ж.
6. Қазақстан Республикасының Азаматтық Процестік Кодексі 13.07.1999ж. А., «Юрист»
7. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Процестік Кодексі 13.12.97ж. №206-1 (өзгерістер мен толықтырулар Қазақстан Республикасы заңдарына № 163-ІІ 09.12.98ж.; № 238-ІІ 11.07.01ж.; № 244-ІІ 16.07.01ж. сәйкес енгізілген) Алматы, «Жеті жарғы» 2002ж.
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. (Қазақстан Республикасының заңдарына №ының заңдарына №998ж.; № 283-1, 10 шілде 1998ж.; № 430-1, 16.07.1999ж.; № 454-1, 23.07.99ж. сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізілген) Алматы «Жеті жарғы» 2002ж.
9. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне түсініктеме. Баспа «Жеті жарғы» А., 2002ж.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
.......................................................4
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ МЕМЛЕКЕТ
1. 1Қазақстанда ... ... ... ... ... Мемлекеттік саяси биліктің Конституциядағы саяси
көрінісі.................14
ІІ ҚҰҚЫҚТЫҚ МЕМЛЕКЕТТІҢ БАСҚАРУ НЫСАНДАРЫ МЕН БЕЛГІЛЕРІ
2.1. Конституциядағы көрсетілген ҚР азаматтарының міндеттері мен
құқықтары..............................................................
..............................................16
2.2 Мемлекеттік басқарудың
нысандары..........................................................17
2.3 ... ... мен ... ... ... ... ... халқы егеменді мемлекеттің ұлттық өркендеу ... ... ... ... Біздің ата-қонысымыз мыңдаған жылдар
бойына ... ... ... ... Қаншама көне қалалар, мәдени
орталықтар қирады, ... ... ... ... кұрбан болып, өлшеусіз
қан төгілді. Бірақ қандай қырғын болса да алтын ... ... ... дәл ... ... ... Жер ... аялы алақанында аман
қалған әрбір от басынан рулы ел ... ... ... да ... ... ... дамып кете беретін. Халқымыздың ата-қоныс қара орманға деген ұрпақтық
сүйіспеншілігінің түп-тамыры да дәл осында жатыр. Сондықтан да ата-бабамыз
осындай ... ... ақ ... ... ақ білектің күшімен қорғап,
ұрпақтан-ұрпаққа мұра еткен.
Өкінішке орай, осы бір тарихи жалғастық Қазақстанды да өз ... ... ... ... ... ... 70 жыл ... аяусыз зұлмат тек қазақ халқын сан жағынан ғана селдіретіп, өз
отанында азшылыққа ұшыратып ... жоқ, ол өмір ... ... ... ... халық санасын уландырды, оның тарихында мыңдаған жылдар бойына
мәңгілік болып саналып келген талай табиғи байлық ондаған ... ... ... ... ... ... 70 жылдық тарихында ұлттардың, этникалық топтардың, аз
халықтардың теңдігі мен құқы жөнінде жар ... ... ... ал іс
жүзінде халықаралық міндеттерді сақтау былай тұрсын, тіпті, ... ... де ... Шынайы демократия болмағандықтан да заң
әрқашан қағаз жүзінде қалып отырды. Тек ... ... ... ғана құқықтық мемлекет құрудың шынайы мүмкіндігі туып отыр.
Мемлекеттік өз жұмысын заң негізінде іске ... ұйым ... адам ... өркениетті дамуындағы алғашқы кезеңдерінде пайда бола
бастаған. Жетілген және ... ... адал ... ... ... ... жалғанған. Ертедегі ғалымдар (Сократ, Демокрит,
Платон, ... ... ... ... пен ... ... ... көрсетуге талаптанғандағы мақсаттары – сол
дәуірдегі қоғамды қамтамасыз ... ... ... ... ғалымдардың ойынша құқықты мойындайтын, сонымен ... ... ... ... адал мемлекеттік болып саналған.
«Заңның күші жоқ ... - деп ... ... мемлекеттік құрылымның
қандай болмасын нысаны жоқ». Цицеронның айтуынша ...... ... ... және ... ... ... Ежелгі Грецияның және Римнің
мемлекеттік –құқықтық идеялары, институттары құқықтық мемлекет ... ... ... ... ... дамуына белгілі әсерін
тигізді.
Феодализм ыдырауының алғашқы кезеңдеріндегі құқықтық мемлекеттілік
идеяларын сол кездегі ... ... ... және ... ... ... теориясында өз заманының қажеттілігіне анағұрлым
жауап беретін идеяларда мемлекеттің нұсқасын салуды көздеді. Мемлекеттің
мақсатын мүлікті ... ... ... мен адам ... ету деп білді. Боден ... ... ... ... ... ... ... басқару деп анықтады.
Буржуазиялық революциялардың ... ... ... ... ... оқымыстылар (ойшылдар) маңызды
үлес қосқан: Г. Гроций, Б. ... Т. ... Д. ... Ш. Монтескье, Д.
Дидро, П. Гольбах, Т. ... және ... ... ... ... теорияның маманы болды. Оның
теориясы бойынша, мемлекеттің мақсаты – көпшіліктің келісімі ... ... өз ... ... ... қамтамасыз ететіндігі құқықтық бекітулер
арқылы жеке меншікті қорғау.
Спиноза заңдар мен ... ... ... ... құқықтары
мен еріктерін қамтамасыз ететін демократиялық мемлекеттің теорияның
негіздемесін ... Оның ... ... ... ... ... ... қоймай, сонымен бірге олардың мүдделерінің қанағаттандырылатынына
кепілдік берсе ғана күшті ... Ол өз ... ... ... ... ар-ұяттың бостандықтың және басқа да игіліктің
сақталуы қажеттігін ескертті.
Гоббс қоғамдық ... ... ... ... ... ... жазды. Оның еңбектерін кейіннен буржуазиялық
революция оқымыстылары жетілдірді, ... ... ... заң ... ... ... және келісімнің тұрақтылығын көрсетті.
Локк та табиғи, бөлінбейтін құқықтық меншікті, жеке бостандықты және
теңдікті қамтамасыз ететін заң үстемдігі ... ... ... ... ... азаматтың қоғамдағы саяси
бостандықтың қажеттілігі деп түсіндірді. «Бостандық заңдармен ... ... ... ... Егер ... ... тыйым салынған
әрекет етсе, оның бостандығы болмайтын еді. Өйткені ... ... ... ... ... ... Монтескьенің көзқарасы бойынша, саяси
бостандық – заңдылық пен қауіпсіздікті ... ... ... ... ... элементтерінің дайындалуына
маңызды үлес қосқандарға Вольтер, Гельвеций, Руссо, Пейн және ... ... ... ... ... ... мемлекет теориясының философияның негізін жан-жақты
зерттеген адам. Халықтың үстемдігі Конституция үстемдігі арқылы ... ... ... ... ... ретіндегі мемлекеттегі
барлық азаматтардың бостандығын, теңдігін және тәуелсіздігін ... ... ... ... туралы философиялық тұжырымдамасы саяси-
құқықтық ойдың әрі қарай дамуына, өркениетті қоғамдағы мемлекеттік-құқықтық
құрылымның қызметіне маңызды әсер етті.
Батыс Еуропаның ... ой ... ... ... теориясының
элементтерін өз кезеңдеріндегі көзқарастарға тәжірибелеуге сай ... ... ... ... көптеген авторлардың пікірінше,
мемлекеттегі заң шығарушы азаматпен қатар өзі бекіткен заңға бағынса ғана
ондай ... ... ... деп ... болады.
Құқықтық мемлекет идеялары қазақ саяси-құқықтық ойда да кең орын ... Ы. ... С. ... М. ... т.б. ... ... ... революциясынан кейін ... ... ... ... сана талаптарымен алмастырылды, ал кейін ... ... ... реформалық процестердің нәтижелерінде мемлекет пен
құқыққа ... ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасының Конституциясында
да айтылған: «Қазақстан Респубикасы демократиялық, зайырлы, ... ... ... ... ҚҰҚЫҚТЫҚ МЕМЛЕКЕТ
1. 1 Қазақстанда құқықтық мемлекет құру жолы
Құқықтық мемлекет құру мен ... ...... та ... ... Бұл ... жас мемлекетіміздің аяғынан қаз ... да ... ... ... жүйеден демократиялық қоғам
өміріне өту қажеттілігі айқын болған ... ... ... алдында ең алдымен Қазақстан мемлекетінің егемендігі мен
тәуелсіздігін қорғау ... ... ... ... ...... ... реформалау мен
нарықтық экономикаға өту экономиканы тығырықтан алып шығудың, ... ... ... жағдай туғызудың толассыз жолы. Саяси
саладағы басты мақсат – жас ... ... ... президентті
республика етіп қалыптастыру. Біздің мемлекетімізде барлық азаматтардың
теңдігі барлығының заң алдындағы бірдей жауапкершілігі, ... қай ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Әрине, кейбір жағдайда жергілікті ұлт – қазақтардың мүддесі ерекше
ескеріледі. ... ... ... ... ... ... ... рухани-мәдени және басқа да байланыстарын қалпына келтіру,
олардың өз Отанына қайтып оралуына қолайлы жағдайлар туғызу жатады.
Басқа ... ... ... ... ... ... қол жеткізудің алғышарты – ... ... ... ... құқықтық мемлекет құру болып саналады.
Құқықтық демократиялық мемлекетте Конституция, яғни біздің қоғам
өмірінің Негізгі Заңы аса ... ... ие. ... жобасы Қазақстан
Республикасы тәуелсіздік алғаннан бастап жасалына бастады. Конституция
қабылдаудан бұрын бүкілхалықтық талқылаудан ... ... ... ... ... ... ... мемлекетік биліктің жалғыз қайнар көзі ... ... тек ... ғана ... ... ұлт өкілдері де тұрады.
Сондықтан саяси ымыраға келу қажет ... ... ... өз қамын
күйттеумен қатар, жас мемлекетіміздің тыныштығын, оны одан әрі нығайтуды
ойлауы керек.
Құқықтық мемлекет құру, ... ... ... ... мен ынтымақ Қазақстан Республикасының әлемдік қауымдастықтың
лайықты толық ... ... ... басты шарты болып табылады.
Мемлекеттік өз жұмысын заң негізінде іске ... ұйым ... адам ... ... ... ... ... пайда бола
бастаған. Жетілген және ... ... адал ... ... ... идеяларымен жалғанған. Ертедегі ғалымдар (Сократ, ... ... ... Цицерон) құқық пен мемлекеттік ... ... ... ... ... – сол
дәуірдегі қоғамды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... теориялық тұжырымдама және тиісті
практика ретінде – ұзақ және сабақ болардың тарихы бар.
«Құқықтық ... ... өзі XIX ғ. ... ... ... (К.Т. Велькер, Р. фон Моль және басқалардың еңбектерінде) пайда
болып бекілді, ал ... ... ... ... ... ... ... идеяларды ежелгі
дүниеде және ортағасырлық Еуропада пайда болды. Ал ... ... ... ... ... ... ... өту
және жаңа әлеуметтік – саяси құрылымның пайда болу ... ... ... бұл буржуазиялық саяси және құқықтық ойдың прогрессивтік
бағыттарынның ... ... және жаңа ... ... зайырлы,
антитеологиялық, антиклерикалды) заңдық дүниетанымның ... ... ... әлімжеттік пен заңсыздықты, абсолютистік және полиция
режимдерін ... ... ... ... барлық адамдардың
бостандығы мен теңдігінің принциптерін, ... ... ... сан ... ...... ... құрылымдар мен
нысандарды (мемлекеттік биліктің бөлінуі, конституционализм, заң үстемдігі
және т.б.) іздеудің жалпы ағымында ... ... ... ... тұжырымдамалары (Дж. Локк, Ш.Л.
Монтескье, Д. ... Д. ... Т. ... И. ... Г. ... ... ... әзірленген) жаңашыл болғанмен, бұрыңғы тәжірибеге,
алдыңғы әлеуметтік, саяси құқықтық теория мен практиканың ... ... және ... ... ... ... мен
гуманистік дәстүрлерге сүйенді.
Ежелгі дәуірдің кейінгі құқықтық мемлекет теориясына ықпалының түрлі
аспектілері саяси қатынастарды ... ... ... ... Бұл тақырып ең алдымен ежелгі мемлекет-қала (полис) құрылымының,
оның өкіметі мен ... ... ... ... ... ... әділ бөлу, басқарудың дұрыс және ... ... ... ... ... ... пен ... өзара қарым-
қатынастарын анықтауда заңның айқындаушы ролі, түрлі басқару нысандарының
жіктелу және сипатталу критерилері ретінде ... мәні ... ... дәуірдің өзінде-ақ билік әрекетінің әділдік талаптарына ... ... ... ... болды. Кейіннен құқық пен мемлекет туралы
ойдын тереңдеу процесінде тым ерте әділ ... ... ... ... ... ... биліктің мойындауы мен қолдауы арқасында
құқық жалпыға міндетті заңға, ал құқықты мойындайтын, реттелген, тиісінше
құқықпен әрі шектелген, әрі ... ...... күші ... ... және т.б. ... әділ мемлекеттік билікке айналатын
адамзаттың қоғамдық ... ... ... ... мен әділдігі туралы
идея қалыптасты.
Көптеген ... грек ... ... ... өмірінің әділ
құрылымы идеясы анық көрінеді. ... өз ... ... адамзаттың
қатынастаға күш мен күштерге ... ... ... ... (игі заң)
дәриптейді. Эвномия аңыз бойынша Дикенің қарындасы және ең ... ... ... ... ана ... ... табиғи-құдай тәртіптің кейіптік көрнісі)
қызы, Эвномия өзінің кейпімен қоғамдық құрылымның заңдылығының бастамасы,
заңдылық пен ... ... ішкі ... ... ... сөзі ... әділ ... негізделген полистік басқаруды сипаттау
үшін шешуші түсініктердің біріне айналды.
«Құқық (әділдік) – күштеу (зорлық)» ... ... ... ... ... ... ... келтіруге болады. Оның айтуынша:
«Шындықты жұдырық алмастырады… Күш қайда ... ... ... ... ... и дни, ... ... заңдар үстемдігінің негіз құраушы мәнін Ежелгі
Грецияның «жеті ... көбі ... ... ... кейбіреулері
басқарушы немесе заң шығарушы бола ... ... ...... іс ... жүзеге асыруға біршама күш жұмсаған. Биант, Хилон,
Питтак, Солон және ... да ... грек ... ... сай,
заңдарды орындау – жайластырылған полистің елеулі де ерекше белгісі. Мысалы
Биант қай ... ... ... ... ... ... қорыққандай
қорқатын болса, сол жердің мемлекеттік құрылымы ең жақсы деп есептеді.
«Заңға бағын», - деп шаққырды спартандық Хилон, ... өзің ... ... ... ... Бұл ... Дельфадағы Апполон храмында
жазылған және ... грек ... ... роль ... ... ... ... мен демагогтардан гөрі заңдарын сақтайтын полисті ... деп ... ... ... бірі – Солон (шамамен б.ғ.б. 638-559
ж.ж.) - ... ... ... ... ... және ... ... бағалауынша, Солонның заң шығаруы реформаларынан
Афиныда «демократия ... ... ... ... конституциясы заңдары күресуші
тараптардың байлар мен қарапайым халықтың құқықтық мүдделері компромисінің
идеясына негізделді. Солон ... ... ... ... ... ... бекіту идеясы және осының арқасында ... ... ... ... Жаңа ... ... конституционализміне құқықтық
мемлекеттілік фундаменті ретінде үлгі болды.
Римдегі үш ... ... ... өкілетіктердің бөлінуін
сипаттай келе, Полибий қайсыбір биліктерідің қажетіне қарай біріне-бірі
кесел келтіретіндей немесе ... ... ... ... ... процедуралар мен тәсілдерді қарастырады. Бұл ретте бір биліктің өзіне
қатысты сәйкессіздің ... ... ... ... ... ... ... ал жалпы алғанда Рим мемлекеті өзінің тұрақтылығы мен
беріктігін сақтайды.
Аралас басқарудың ежелгі тұжырымдамасы мен одан кейінгі билікті ... ... ... ... және ...... ... оларда айтарлықтай маңызды ортақ тұстар бар екенін ... ... ... ... ... ... Полибий ілімінде
анағұрлым анық) басқарудың түрлі нысандары өкілдерінің өкілеттіктері
(билікті бөлу ... ... ... ... ... ... ... және өзіндік ерекшеліктерін жоғалтпайды, бөлінген
күйде, біршама дербес болып, қала береді, өзара әрекет етеді, үйлеседі ... өмір ... ... ...... ... ... тежейді. Екі жағдайда да бір мақсат – басқару тетіктері ... ... ... ... ... ... көрсететін жалпы мемлекеттік биліктің құрамдас бөліктері арасында
әділ бөлінетін мемлекеттік билік құрылымын ... ... - ... ... негізгі заңы
Республиканың президенті Н.Ә.Назарбаевтың тікелей басшылығымен тәуелсіз
Қазақстанның жаңа Конституциясы қысқа мерзім ішінде ... Ол ... ... ... ... өз ... ... Конституцияның өмірге келуі, жан-жақты сараптамадан өтуі
Н.Назарбаевтың атымен тікелей ... ... бас ... ... Н.Ә деп ... сеніммен айтуға болады.
Конституция Қазақстанның демократиялық, құқықтық және ... ... ... ... жағдай жасайды. Заңда белгіленген барлық
тұжырым, қағидалар ... ... ... ... заң жүзінде
басқаруға жағдай жасап отыр.
Еліміздің бұл ... Заңы ... рет ... ... ... ... біртұтас мемлекет деп жария етті. ... ... өз ... ... ... қол ... ... қамтамасыз ету толығымен жатқызылады.
Конституцияда демократияның түпкі мәні ... ... ... грек ... өз тілімізге аударсақ, халықтың билігі деген
мағына шығады. Осы тұжырым қағида Негізгі Заңның ... ... ... “Мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы – халық” нақты
жазылған.
Конституцияда ... ... ... ... деп
жарияланған. Бұл билік Конституция бойынша үш ... – заң ... және сот ... ... ... ... ... мақсат билікті
біржақты иемденіп кетушілікті болдырмау үшін ... ... ... конституциялық өкілеттіктері айқындалған. Олар бір-бірінің
ісіне қол ... ... өз ... ... етеді.
Негізгі Заңда саяси бостандықтарға кең ... ... ... ... ... емін-еркін өмір сүріп, қызмет ете алады.
Оған ешқандай қысым жасалмайды.
Жаңа Конституцияның тағы бір ... ...... ... оны заң ... бекітті. Енді Қазақстан
республикасында мемлекеттік меншікпен қатар жеке меншік те өз ... ... ... заң ... қызмет аясы мен мақсатын да айқындап берді. Меншік
атаулы қоғам игілігіне ғана жұмсалуға ... ол ... ... ... ... тиіс, ол адамзат мүддесіне қарсы қызмет етпеуге тиіс. Сонда
ғана меншік иесін қорғауға кепілдік ... ... ... ... “Адам және азамат” атты
екінші бөлімінде айқын ... ... ... ... ... ... ... тапқан. Саяси
жүйенің негізгі тұғыры – президенттік ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы президенттік басқару нысанындағы
мемлекет болып жарияланған. Президентке елдің ішкі және сыртқы саясаттарын
анықтау міндеті ... Ол ... ... ... ... ... ... және олардың халық ... ... ... ... заң ... ... сот ... бәріне
бірдей қатынаста болады. Бәрінің жұмысын үйлестіріп, мемлекеттік биліктің
дұрыс жүргізілуіінің кепілі болып танылады.
Біздің ... ... ... көрсетілген конституциялық
ауқымда жемісті жұмыс істеп ... ... ел куә. ... ... орын алып отырған үлкен ... ... ... ... ... ... ... инвестицияларын көптеп тарту, шикізат көздерін игеріп, жер асты
байлықтарын экономиканы ... ... ... ... шетелдермен
оңды қатынастар орнату, ұлттардың татулығын қамтамасыз ету, ... ... ... күш салу және ... сан-салалы қызметтерді
құптауға әбден тұрарлық.
Президент ел халқына “Қазақстан-2003” атты ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Жаңа Конституция елімізде екі палаталы тұрақты ... ... ... Ол ... заң ... ең жоғарғы өкілетті
органы болып табылады. Парламентіміздің жаңа демократиялық сипатта дамуына
конституциялық негіз ... ... өз ... ... экономикалық және саяси реформаны елімізде жеделдетуге қажетті
заңдарды қабылдауды алдына негізгі мақсат етіп қойды.
Конституцияда Парламент депутаттарының ... мен ... ... ... ... ... депутаттың жемісті
жұмыс толық негіз бар.
Парламент Елбасының ... ... ... өзгертулер мен
толықтырулар енгізеді, республикалық бюджетті бекітіп, оның орындауын
қолдайды, бұл туралы Есеп ... ... ... ... ... ... оны ... немесе қабылдамай тастайды. Соғыс және
бітім мәселелелерін ... ... ... ... ... және олардың күшін жояды.
Республика Үкіметі Конституция белгілеп берген өкілеттіліктерінің
негізінде экономикалық-әлеуметтік ... ... ... ... ең алдымен жауапты.
Парламент депутаттары да атқарушы органға шексіз билік берілген деген
пікірден құралақан ... ... ... ... те ... ... ғана өкілеттікке ие. Президенттің алдында есеп береді,
оның үнемі бақылау-назарында ... ... ... ... ... ... Конституцияда биліктің үшінші тармағы – сот жүйесіне ерекше маңыз
берілген. Елімізде ... ... ... асырылуда. Бұл салада жаңа
Конституцияға негізделіп қайта жасалған “Азаматтық ... пен ... ... ... ... атап ... болады.
Мемлекеттің республика деңгейінде ғана емес, жергілікті жерлердегі
басқаруы мен ... ... ... де ... айрықша
дараланған.
Облыс пен аудандарда, қала мен ... ... ... ...... ... ... атқарушы органдар жүзеге
асырады.
ІІ ҚҰҚЫҚТЫҚ МЕМЛЕКЕТТІҢ БАСҚАРУ НЫСАНДАРЫ МЕН БЕЛГІЛЕРІ
2.1. Конституциядағы көрсетілген ҚР ... ... ... ... ... қажетті құқықтар мен бостандықтарға ие. Ал ол өз
мемлекетінің азаматтығын алғаннан кейін ... ... ие ... ... қоса ... тиіс. Конституцияда адамды қастерлеу,
құрметтеу, адамгершілік сезімдеріне үлкен маңыз ... ... ... ... ... заң жүзінде қорғалған. Заң бойынша адамның жеке
басының қадір-қасиетіне қол ... ... ... ... қай ... қай партияға
және қай дінге жататынын өзі анықтауға және оны көрсету-көрсетпеуге хақылы”
деп ... ... ... ... заң жүзінде толық кепілдік
берілген.
Республика азаматтарының заңды түрде алған қандай да ... ... ... ... оны ... қалдыруына конституциялық кепілдік
жасалған.
Конституцияның 39–бабында адамдардың құқықтары мен ... ... ... ... мен ... ... ... мақсатында ғана шектеу қойылуы мүмкін екендігі көрсетілген.
39 баптың 3 ... ... ... яғни ... ... сүру ... жеке өміріне, өзінің және жанұясының құпиясына қол
сұғылмауына, мемлекет органдары мен ... ... ... ... ... ... т.б ... тіпті ең төтенше жағдайлардың өзінде
де шектеуге рұқсат бермейтіні айтылған.
Конституцияда жеке, азаматтық және саяси құқықтарға, осы ... ... ... ... меншік құқығы заңмен қорғалады (6 бап.). Жерді меншіктеу құқығы
бекітіледі (21,25 бап.), сонымен қоса өзінің мүмкіндіктерін және ... ... және ... ... ... экономикалық қызметте
еркін пайдалануына құқықтары бар. Бұл нарықтық экономиканың тұрақты дамуы,
экономикалық ... алға ... үшін ... ... ... ... етеді.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 13 бабында әр адамның
өзінің бостандығы мен құқығын сот арқылы ... ... ... ... заң ... көмек алуға, үкімді Жоғары сотқа қайта ... ... ... ... ... ... көмек алуына, мемлекеттік оқу ... орта ... ... кепілдік беріледі. Ал орта білім алу ... ... деп ... азаматтарының құқығы мен ... сөз ... ... ерекше атап өтуге болады. Бірі – заңды ... ... ... және өзге де ... ... ... ... әрі міндеті болып табылады, екіншісі – Отан қорғау ... ... ... және ... ... ... мен міндетін сөз еткенде
бұл талаптардың адамдардың өз ... ... ... ... ... ... танытатыны жиі кездеседі.
2.2 Мемлекеттік басқарудың нысандары
Мемлекеттік басқарудың нысандары - ... ... ... ... ... ... ... оның органдарының
құрылуындағы тәртіпті және олардың тұрғындармен қарым-қатынасын сипаттайды.
Жоғарғы мемлекеттік билікке ... ... ... (монарх не
президент), заң шығару органы, үкімет.
Мемлекет басшысының жағдайына байланысты монархияға және ... ... ... - жалғыз билеуші) – басқару нысаны, өкімет
түгелімен не ... ... ... ... ... монархтың
(корольдің, патшаның, шахтың, императордың т.с.с).
Монархияның белгілеріне:
– жоғарғы өкімет билігі (монархтың өкіметі) мұра ретінде беріледі;
– басқаруының ... ... ... ... ... еркінен тәуелсіз болады.
Монархияның шектелусіз түрі болады, ондайда ... ... ... және ... ... алып ... ... ғана
монарх болады. Мысалы, қазіргі кездегі феодализмнің абсолюттік монархиясы –
Сауд Аравиясы мен Брунейде ... және ... ... яғни монархтан басқа қосымша мемлекеттің егемендігін алып жүруші,
басқа мемлекеттк органдар бар, олар өз жағынан монархтың ... ... үшін ... ... ... ... ... Норвегия).
Республика (латын сөзінен – мемлекеттік, қоғамдық іс) – ... ... ... ... және ауыстырылады, ал оның билігі
сайлаушылардың еркімен, не олардың өкілеттік органдарымен белгіленеді.
Республиканың ... ... ... белгілі уақытқа ғана сайлау;
– сайлаушылардың еркіне тәуелділік.
Кім үкіметті құрады, ол кімның бақылауында және ... есеп ... ... республикалар президенттік, парламенттік және ... ... ... (АҚШ, Бразилия, Аргентина, Венесуэла,
Боливия, Сирия т.б.) ол ролді президенттің өзі ғана орындайды, парламенттік
республикаларда ... ... ... ... ... т.б.) ... ... (Франция, Финляндия, Польша, Болгария, Австрия т.б.) ... пен ... ... ... ... ... парламенттен тәуелсіз сайланады,
не сайлаушылар коллегиясымен, не тікелей халықпен сайланады және ол ... ... және ... ... ... атқарады. Ол өзі
үкіметті тағайындайды және оның жұмысын өзі ... Бұл ... ... сенімсіздік вотумын жариялай алмайды, ал Президент –
Парламентті ... ... ... қабылданатын заңдардың көмегімен
Президент пен Үкіметтің жұмыстарын шектеуге мүмкіншілігі бар және ... тағы ... ... ... ... ... ... ол конституцияны бұзып, қылмыс жасаса). Президенттің өз жағынан,
заң ... ... ... тоқтату ветосын қолдануға құқығы бар (латын
тілінен – тыйым салу»).
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... білдіргенде, Парламент Премьер-
Министрді тағайындауға екі мәрте келісім бермегенде, ... ... ... ... ... ... ... арасындағы еңсерілмейтін келіспеушілік салдарынаи саяси дағдарыс
болғанда Парламентті тарата алады.
Парламенттік республикада – ... заң ... ... ... ... соның алдында жауапты. Парламент дауыс арқылы сенімділік не сенімсіздік
вотумды тұтасымен ... ... ... басшысына (министрлер,
кеңесінің төрағасына, премьер-министрге, канцлерге) нақты министрдің өзіне
жариялауға құқығы бар. ... ... ... ... ол өте ... ... оның міндеттілігі, әдетте өкілетті
органдардың қызметімен тежеледі. Яғни, конституциялық монархиядағы мемлекет
басшысының қызметінен айырмашылығы өте аз. ... ... ... болып үкімет басшысы есептеледі.
Аралас (жарты президенттік, жарты парламенттік) ... ... екі ... ... жатады – президенттің алдында
және парламенттің алдында. Мұндай республикада президент және парламент
тікелей ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Ол үкіметтің басшысын және министрлерді саяси ... ... ... тағайындайды. Мемлекет басшысы, әдеттегідей министрлер
кабинетінің отырысында төрелік құрып, оның шешімін бекітеді.
Парламент, үкіметті ... ... ... ... ... бар оған ... үкіметке сенімсіздік вотумын жариялауға да
болады.
2.3 Мемлекет нысаны мен кейпінің арақатынасы
Мемлекет кейпі – ... ... ... тән, ... ... ... ... әр түрлі кейіпегі мемлекеттер көптеген нысандармен
қоршалады, ... ... бір ... әр түрлі нысандағы мемлекеттер
кездеседі. Құл иелену кейпі, монархиямен ... ... ... ... Вавилои, Ассирия, Қытай, Индия, ертедегі империя) сипатталса,
республика кейпіне – ... ... ... ... ... сай ... ... кейіпке – монархиялар (ерте-
феодалдық, феодалдық ... ... ... ... ... кейіпке – демократиялық ... ... ... және ... ... ... кейіпке – Парнж Коммунасы, Кеңес республикасы және Халықтық
демократия республикалары.
Екінші жағынан, ... ... ... ... кейбір
нысандары тек солардың өзіне тән ... ... ...... тек ... мемлекеттің белгілі даму кезеңіне жатады, ал
парламенттік монархия және демократиялық ... тек ... ... ... ... ... оның ... кейпімен алдын ала белгіленеді.
Бірақ, ол басқа да факторларға: қоғамның экономикалық ... ... және ... ... ... ... ... байланысты).
Сондықтан, мазмұн мен нысан ретіндегі арақатынасында белгілеуші ролді,
тек мазмұны (мемлекеттің түрі) көрсетеді.
2.4 Мемлекеттік құрылым нысандары
Мемлекеттік құрылым нысандары:
1) ...... ... мемлекет, әкімшілік-аумақтык
бөліктерінің мемлекеттік тәуелсіздік белгілері жоқ, олардың біртұтас
жоғарғы ... және ... ... ... бар, ... ... Болгарияны, Италияны айтуға болады. Орталықтанған унитарлық
мемлекеттерге – ... ... ал ... ...... ... ... ондағы өте үлкен аумақтар
кеңейтілген автономиямен пайдаланады, орталықтың ... ... ... өз ... ... ... шеше ... Федералдық – күрделі одақтық мемлекет бөліктері ... және ... ... ... ... ... ... белгілерді иемденген. Онда жоғарғы федералдық органдар мен
қатар, федералдық ... ... ... де ... ... бар. ... Германияда, Индияда, Канадада және
Федерациялардың аумақтық ... ... ... бар ... ... ... ... Федерациялар орталықпен субъектілердің
функцияларының бөлу принципінің негізінде құрылады, конституциядағы
көрсетілгендей ... ... ... ... қатар, субъектілердің кейбір құзыреті, тек федерация органдарының
құзыретіне, ...... ... үшіншісі – одақ пен оның
мүшелерінің біріккен ... ... ...... ... және ... мақсаттарға жету
мақсатында құрылған мемлекеттрдің уақытша одағы. Конфедерацияның одақтық
органдары құрылуы мүмкін, ... ... не үшін ... ... ... ... кезде, қауымдастырылған мемлекеттік бірігудің жаңа нысаны
пайда болды, оларды – тәуелсіз мемлекеттер достығы деп ... ... ... ТМД ... ... ... Ол ... қарағанда түсініксіз жағдайлары көптеу.
Сонымен бірге, жоғарыдағы айтылған ... ... ... басқа да арнайыланған мемлекеттер нысандары болған – империялар,
протектараттар және ... ...... ... ... ... олардың негізгі айырмашылығына – аумағы жағынан кеңдігі, ... ... ... ... ... шет ... қарым-
қатынасы, тұрғындарының әр түрлі ... және ... ... ... (Рим, ... ... әр ... тарихи кезеңдерде пайда болды.
Протекторат – мықты мемлекеттің халі нашарлау ... ... ... әдетегідей, ондай мемлекеттер тәуелсіздігін жоғалтады
және жерлері жауланып алынуы ... ... ... және ... режим – саяси өкіметті іске ... ... ... және ... ... Берілген кейіптегі мемлекеттің
негізіндегі болатын әртүрлі өзгерістер, ең алдымен оның режимінде ... ... ... және ... ... ... тікелей
ықпал жасайды.
Саяси режим – саяси режимнің динамикалық (қимылдағы), функционалдық
сипаты. «Саяси ... және ... ... бір-бірімен тығыз байланыстағы
категориялар. Егер біріншісі, ... ... ... ... ... көрсетсе, екіншісі, сол билік қалай іска асырылады,
ол институттар қалай әрекет жасайтынын (демогфаиялық не демократиялық емес)
көрсетеді.
Саяси режимнің белгілері:
... ... ... ... халықтың қатынасу деңгейі
және сондай ұйымдасудың жолдары;
– мемлекеттің құқығы мен адам ... және ... ... жеке ... бостандығының кепілділігі;
– қоғамдағы билікті іске асыру тетігінің шын ... ... ... билікті тікелей іске асыру деңгейі;
– ақпарат құралдарының жағдайы, қоғамдағы ашықтық ... ... ... ... емес ... қоғамның саяси жүйесіндегі орны және
ролі;
-Заң шығару мен атқару биліктерінің арақатынастары.
Авторитарлық режим – қоғамның мемлекеттік-саяси құрылымы, онда ... ... аз ... ... ... ... ... адаммен)
жүргізіледі. Бұл режимнің ең басты сипатына ... ... ... ... яғни ... пен ... әдісі,
қоғамдық қатынастың бір түрі ретінде көрінеді (мысалы, ... ... ... басқарған кезеңдерде болды).
Авторитарлық саяси режиімнің белгілері:
1) орталықта жіне жергілікті жерлерде ... ... не ... тығыз
байланысты органдардың қолынан жиналады, нақты билеушілер түрінде көрініс
табады бір мезгілде халық шын мәніндегі ... ... қол ... заң ... ... және сот биліктеріне бөлу ... (көп ... ... ... органдарын өзіне
бағындырып, басқа органдарға заң шығару және сот ... ... ... ... ... ... бар ... тежеледі;
4) Шын мәніндн сот қосымша орган ретінде болады. Сотқа қатысы ... ... ... ... ... ... сайлау, олардың халық
алдында есеп беруі, принциптерінің аясы кеміп, тіпті жоққа тән болады;
6) Мемлекетті басқаруда, ... ... ... ... Жеке цензурасы сақталады, былайша айтқанда «жартылай ашықтық»
сақталады;
10) Біртұтас идеологиясы болмайды;
9) ... ... ... орталары тексерілмейді;
10) Жекелеген көп жақтылық (плюрализм) бар, оппозицияға ... ... ... ... ... ... бағынуға
міндетті, оған қарсылар таратылып қуылады;
11) Адамның және азаматтың құқығы, бостандыгы ... ... іскс ... ... саяси
ортада);
12) Жеке адам, билікпен қарым-қатынаста ... ... ... ... шын ... ... ... жоқ және тек
саяси мақсаттарда ғана пайдаланылады;
14) Көшбасшының ролі өте жоғары, бірақ тоталитарлықтан өзгеше.
Тоталитарлық режим
«Тоталитарлық» ... ... ... ... – деген
мағынаны береді.
Тоталитарлық режим – пайда болып дамыған ... ... де, ... тән ... ... ... ... өмірдің барлық саласына бірдей
мемлекеттің шексіз бақылау жасайтындығымен, адамның толық ... ... және ... ... ... сипатталады (таза фашистік
кейіптегі мемлекет).
Тоталитарлық саяси режимнің белгілері:
1) ... ... ... ... ... бірдей үстемдік
жүргізуге, бәрін қамтитын билікке тырысады;
2) Қоғам іс ... ... ... ... ... ... оны
мойындамайды, себебі саяси сезімділікте (таза фашистік кейіптегі мемлекет)
екендігі күмәнсіз;
3) Экономиканың, ақпарат құралдарының, ... ... ... жеке ... ... адамдардың қимылдарының себептеріне
дейін, мемлекеттің монополиялық бақылауында болады;
4) ... ... ... ... ... ... ... яғни рұқсат етіледі, тек сол нәрсе, егер ол заңмен көрсетілсе –
деген қағидаға негізделген;
5) ... ... ... жолмен құрылады, қоғамнан жасырын
жолдармен ... ... ... халықтың атынан бақылауға
жіберілмейді;
6) Басқарудың әдісі ретінде, күштеу, қинау және лаңкестік ... Бір ... ... – шын ... ... ... ... қосып жіберу, оппозициялық жолдағы күштерге тыйым салу;
8) Адам мен азаматтың құқығы бостандығы, ... және ... ... іске ... кепілі жоқ;
9) Экономиканың негізіне, үлкен меншіктер: общиналық, монополиялық
және мемлекеттік меншіктер жатады;
10) Арнайы бір ғана идеологиясының ... шын ... көп ... ... билік бір орталықтан ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың репрессивтік әрекетіне
бақылаудың ... ... ... ... ... ... ... билік, тек өзінің ғана көзқарасы бойынша, көпшіліктің
пікірі есепке алынбай, демократиялық тетіктерге, нормалармен ... ... ... және оның түсінігі
Мемлекеттің қоғамнан және басқа да қоғамдық ұйымдардан айырмасын
білуге ... ... тән ... ... ... ... аумағы болады, онда сол елдің өз халқы
тұрады және оған сол ... ... ... жүреді.Сол аумақта өмір
сүретін адамдар конституциялық құқықтары мен міндеттіктерін ... ... ... ... ... ... болмасын өз аумағын
сыртқы басқыншылықтан қорғап тұтастығын сактау үшін көп ... және ... ... ... оның қызметін өз жөнінде басқаруға
құрылған ... ... ... бар, ... ... ... ... қоғамда өкімет халықпен бірге болады, себебі ол мемлекеттің
аппаратын ... ... ... ... ... бақылау
жүргізеді. Өзіне жүктелген қызметті орындау үшін, саяси өкімет заңдар
қабылдайды және ... да ... ... шешімдер шығарады.
Құқықтық заңдар, ел азаматтарының қолдауына ие болып, мемлекет жағынан
заңды қимыл жасамай-ақ ерікті ... іскс ... ... өзін ... қарсы қоймайды және оның ... ... ... ... дамуына барынша материалдық жағдайлар жасап, ... ... ... ... көздейді.
Үшіншіден, тек мемлекет қана өзін тәуелсіз билік иесі екендігін
көрсетеді. Мемлекеттік өкімет – ... ... және ... Оның
жоғарғылығы және тәуелсіздігі өзінен басқа, мысалы партияларға не ... да ... ... ... ... өзінің өкімет билігін
ешқандай басқа ұйымдармен бөліспейді. ... ... ... қарсы қойылмаған.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы бойынша тек ... ... және ... ... ... референдум арқылы
мемлекттік және қоғамдық маңызды мәселелерді шешуге құқығы бар. Мемлекеттің
тәуелсіздігіне оның әр ... ... ... да ... ... ... ... проблемаларын шешу мүмкіндігіне ие болғандығы.
Төртіншіден, мемлекеттің өзі ғана, бәрін тегіс қамтитын ұйым. Ол
барлық халықты ... және оның ... ... Оның ... барлық
азаматтарға және олардың ұйымдарына міндеттілік маңызы бар.
Бесіншіден; тек мемлекет қана, әлеуметіік қажеттілікке, отан ... ... ... өз ... және ... ұйымдардан
салық жинайды.
Мемлекет – тәуелсіз биліктің саяси ұйымы, өзінің пайдалы қызметтері
арқылы қоғамның алдында ... ... ... іскс асырады.
Мемлекет – саяси биліктің ұйымы, нақтылы мүдделерді (таптық,
жалпыадамдық, діни, ... ... ... іске ... ... ... ... етуші.
Мемлекетті рулық құрылыстың әлеуметтік ... ... ... ... ... биліктің болуы, қоғамнан бөлініп алынған және ... сай ... ... ... ... басқару және
мәжбүрлеу аппараты болады. себебі көпшілік билік - чиновниктер, ... ... қоса ... және ... ... ... ... (мемлекеттік аппаратты және заттар өндірмей, тек
басқару жұмысымен шұғылданатын адамдарды асырауға қажет).
3. Тұрғындарды аумақтарға бөлу ... өз ... ... ... ... ... ... Тәуелсіздік (мемлекетке тән өз аумағындағы үстемдік және
халықаралық ... ... ... ... құқықсыз өмір сүрс алмайды, себебі ол мемлекеттік
билікті заң жүзінде бекітеді және ... ... оны ... заңды қалпын және мемлекеттің қызметінің нысанын белгілейді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... іскс асып 1991 жылы ... «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы»
Конституцпялық заң қабылданып, Қазақстан ... ... ... ... ... шет елдер таниды,
олардың дипломатиялық органдары ашылып, басқа ... үлгі ... ... 30 ... ... ... ... «Қазақстан
Республикасының Конституциясы қабылданды, Конституцияның ... ... өзін ... ... құқықтық және
әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады; оның ең қымбат қазынасы – ... ... ... ... мен ...... 7-бабында Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл болып
қазақ тілі бекітілді, ал орыс тілі ... ... және ... ... органдарында ресми түрде кақак тілімен тең қолданылатын
болды. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік нышандары, Туы, ... ... бар. ... сипаттамасы және ресми пайдаланылу ... ... ... ... ... мақсаттары Президент Н. Назарбаевтың
Қазақстан халқына «Еркін де еңселі әрі қауіпсіз ... ... ... Жолдауында анық көрсетіліп берілді. Жолдауда еліміздің «Қазақстанның
2030 жылға дейінгі дамуының стратегиясы» бойынша ... ... ... бағалай келіп, «Алайда, соңғы тоғыз жылда
жүргізілген сол реформалардың ... біз ... ... ... ... ... ... қарағанда, ең жоғарғы экономикалық өрлеуге
қажетті қарқын алдық» – деп атап көрсетті.
Жолдауда, еліміздің ... ... ... ... ұзақ ... ... ... тиіс екендігі көрсетіліп,
таяу арадағы шешілетін үкімет алдындағы міндеттерді белгіледі. Біріншіден,
қаржылық микроэкономикалық және тұрақтылықты сақтау мақсатында, ... ... ... тарапынан бюджет тамшылығын қысқарту, шикізат ... ... асып ... ... ... ... ... жерлерде басқару буындарын қысқартып, дәйекті түрдегі ... ... ... ... ... мен инвесторларға айлық ... ... құру ... ... жылдарда Президенттің жарлығына
сәйкес тиісті жерлерде жекешелендірудің аяқталуының қажеттігі айтылған.
Үшіншіден, әлеуметтік қорғау мен еңбек қатынастары ауыл ... аса ... ... шешу ... ... ... ... біріне қуатты көлік коммуникацияларын салып, ... ... ... ... орай «Міне, сондытан да 2001 жыл экономикалық
жағынан Үкімет пен барлық әкімдер үшін автомобиль жолдарын салу мен ... ... ... – деп ... бағыт берілді.
2.5 Құқықтық мемлекеттің белгілері
Азаматтық қоғамның негізгі бағалылығы, айтылып өткендей – адам және ... ал оны ... іске ...... ... ... орындау кез
келген мемлекеттің қолынан келмейді, тек принципі мен қызметі ... ... ... ... құратын мемлекеттің қолынан келеді. Ондай мемлекетті
жалпы түрде, құқықтық мемлекет деп атайды.
Мемлекет пен ... ... ... ... ... құқықты
саяси биліктің негізін іске асыратын құрал ретінде тануы, ерте ... ... сай ... ... ... қытайлардың Легистерінде
(Шан Ян – ІV ғ. б.э. дейінгі) заңды ғана сараптаған, құқықты мемлекеттің
мәжбүрлеуінің нысаны ретінде ... тек ... оны ... ... ... ... идеяларының элементтері ... ... ... ... ... Пифагор, Платон,
Аристотель, Демокрит, Сократ, Цицерон сонымен қатар софистер, стоиктер және
рим ... ... ... басқару нысаны жөніндегі дұрыс емес
ережелерге: табиғи және ерікті белгіленген құқық ... ... ... ... ... ... ... жұмысы» құқықты
адалдықтың өлшемі ретінде есептеу, жеке және ... ... ... ... ... доктринасының теориялық дамуына ықпал жасады, екі ... ... ... ... мемлекет идеялары жетіле бастады.
Континенталдық Еуропада құқықтық мемлекет ... ... ... ... сай тарихи алғышарттардың жоқ
кезінде өтті.
Жаңа ... ... ... ... тирандармен
күресушілер Э.Боэсси т.с.с.) бірінші болып, қоғамдық санаға ертедегі ... ... ... ... оның көптеген ережелерін жаңа тарихи
жағдайда ... ... ... ... ... құқықтың шығуы,
еркіндік тирандарға қарсы тұрудағы арналған халықтың құқығы, табиғи ... ... ... ... жаңа ... ... мемлекет
проблемаларын зерттейтін теориялық негіз болды.
Жоғарыдағы көрсетілген жағдайлар, белгілейтін элементтердің мемлекет
пен адамға ... ... ... ...... ... көрсетті. Бірінші рет оны (толық емес ... ... ... ... Оның ойы ... жақсылықтың және мемлекеттің тағайынды
болуы жетілген құқыққа байланысты, мемлекеттің қызметі құқық принциптеріне
сай болуы керек – ... ой, ... ... Халық егемендігінің
қағидаларына сай, негізгі маңыздылығы, атқарушы биліктің, заң ... және оның ... ... принципті белгілегеніне, яғни
халық өзі туралы өзі шешім қабылдай ... заң ... ... жөнінде
шешім қабылдай алады. И.Канттың мына ... ... ... болады: заңның
құқыққа сай келуіне ... ... ... ... ... және құқықты өзінің өмір сүруі үшін сақтайды. Р.Фон Моль бірінші рет,
құқықтық мемлекетке анықтама бере отырып, оны жаңа ... ... ... құқығы және бостандығы бар индивидтердің, сот
қорғауы қамтамасыз етілген конституциялық мемлекетке жатқызды.
Осы күнгі анық түсініктемелердің ... ... ...... ... ... нысандағы
құрылған қызметі, индивидтермен құқық субъектісі ретіндегі оның қарым-
қатынасы. Құқықтық ... ... ... мыналар жатады: құқыққа
негізделген заңның жоғарылығы, құқықтың шындығы және ... ... ... ... сай жалпы биліктің құрылуы және
қызметі.
Бірінші белгінің мәні, құқық пен ... ... ... ... да ондай бөлінгіштік болғанмен олардың негізгі мақсаттары ... әр ... ... ... және басқа да жалпы билік
қызметтерінің бір-біріне сай ... ... ету. Тек ... ... ... ... феномен, жалпылама өлшем және еркіндіктің
тең деңгейі ретінде жалпы биліктің әр түрлі қызметіне, теңдік және ... ... ... ... пен ... ... ... өлшем
жоғалады және жалпы билік өзі шығарған негізінде (құқыққа сай келмейтін)
заңдылықты сақтау түрлеріне сай емес ... ... ... ... жалпы билік ондай «заңдармен» байланысты емес, ... ... ғана ... бар. ... ... ... ... бай екенін
айта кету қажет. Мысалы ХХ ғасырдың 30 жылдарында заңдылықты бекіту ұранына
байланысты Кеңес үкіметі азаматтарының ... ... ... ... құқына шабуыл басталды. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ұйымдары реформаланды, яғни, кәсіптік одақтар еңбек халық
комиссариатына ... 1933 жылы ... ... ... ... мөлшерін белгілеу туралы, ұжымдық келісім-шарт жасалуына тыйым
салынды. 1931 жылғы қабылданған заң ... ... ... ... келмей қалғандар жұмыстан ... ... ... ... ... ... ... сот органдарына
жіберілмей әкімшілік органдары арқылы шешілген. 1934 жылы көне объективті
мойнына жүктеу принципі ... (бұл ... 1150ж. ... ... ... ретінде) адамдардың отбасылары сайлауға қатынасу
құқығынан айырылған және 5 ... жер ... 1934 ... заң ... ... ... ... қылмыс тергеліп, сот мәжілісіне бір күн қалғанда
ғана айыптау қорытындысы берілген, сот процесінде ондай істер айыпталушымен
куәларсыз-ақ ... ... ... мүмкіндігі жойылған, айыптының арыз
жазуына ... ... ... (ату) тездетілген. 1935 жылғы заңдар
бойынша көптеген қылмыстар үшін жауапкершілік 12 жастан ... ... ... ... ең ... ... ... деформацияға түсіп, шын
мәнісінде жұмыс істемеген. Қуғын-сүргінді жүргізетін мемлекет аппараты
тәсілімен және ... ... орта ... ... ... адамдарды ресми түрде жауап беруі үшін қинауға рұқсат
берілген. Оның ... ... ... үшін жасалған. Құрылып жатқан
қоғамдағы құқықсыздық, өмір сүруге арналған құқықты жою, ... ... ... өте ... ... ... екінші белгісі,
құқықтық сипатта болып (құқықтық ... ... ... ... ... қолдайды. Теңдікті мойындау, сонымен бірге индивидтердің
еркіндіктері мен құқықтарын және олардың ... ... ... ... биліктің және оның агенттерінің міндеті. Құқық және еркіндік және
оларды шын қорғауға мемлекеттің көнуі, ... ... ... ... қабілеттілігі ретінде адамға және азаматқа тән нәрсе.
Адамның құқығы туралы түсінік ХYІІ-ХYІІІ ғасырларда құрылды. ... адам ... ... ... ... кірді. Бұл бір-жарым айдай
(15 мамыр 1776ж.) ... ... ... ерте ... Одан кейін олар АҚШ-тың Конституциясына және «Билле о правах» және
атағы белгілі адам және азаматтар құқығы туралы ... ... ж. ... құжатттардың авторлары және басқа да зерттеушілер адам
құқығын көне оқымыстылармен құрылған ... ... ... ... бойынша адам табиғаттан жаралған және адамның мынадай ... өмір сүру ... ... жеке басының дербестігі, еркін
жүру құқығы. Олардың ойынша бұл табиғи құқықтар адамдармен бірге жаралған,
өзгермейтін жеке ... ... ... ... ... ... адам құқығын ертедегі тарихтан бөліп зерттеуге болмайды.
Жаңа уақыттың ... ... және ... адам ... зерттеуде көп жетістіктерге жетті. ХІХ ғасырдың аяғында жаңа
жағдайларға сай, адам құқығы туралы гуманистік ... ... ... тек ... не ... ... белгілері арқылы
шешпей, жәй ғана адам екендігін есептеп шешу ... ... ... ... ... ... адамға халықаралық дәреже берілуіне
жеткізді. БҰҰ-ның жарғысы ... рет, сол ... адам ... сыйлау
қажет екендігін жариялады және оны қорғайтын мүмкіншілікті көрсетті. 1948
жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы Жарғысының ... ... ... ... ... құжат – Адам құқығының жалпы декларациясын қабылдады. Онда адам
туралы ... ... ... ... ... барлық елдердің талаптануының
қажет екендігі ... Адам ... ... ... ... талданған. Сонымен, адам құқығын халықаралық
деңгейде қабылдау жолында ... ... ... ... ... 1966 жылы ... екі ... (Экономика туралы пакт,
әлеуметтік және мәдени, азаматтық және ... ... ... ... ынтымақтастықта әрқайсылары өздерін қамтамасыз
ету үшін, көрсетілген ... ... ... қажеттігі белгіленді.
Кейінгі жылдары адам проблемасы біздің елімізде үлкен ... және ... ... ие ... ... ... – Қазақстан
Республикасының Конституциясында ... ... және ... ... ... ... органдардың мүлтіксіз орындауын
қамтамасыз ету.
Тарих тәжірибесі көрсеткендей, сот реформасы – ең ... және ... ... кепілі. Ол мақсат үшін кең түрде, барлық өркениетті
өмірдегі жалпы соттар, арнайы ... ... ... да пайдаланылады.
Адам құқығын қорғайтын мемлекеттік ... да бар. ... ... адам ... қорғауды, қамтамасыз етуге құрылған: БҰҰ-ның адам
құқығы туралы комиссиясы, адам құқығы туралы ... адам ... ... ... Адам құқығы туралы Еуропалық сот.
Жалпы биліктің ұйымдастыру – құқықтық құрамы, құқықтық талаптарға ... ... және ... ... бейімделуі қажет. Осындай құқықтық
мемлекеттің ... ... ол ... екі ... іске ... ... ... маңыздысы, әр түрлі ... ... бір ... шоғырлануына мүмкіндік бермеуі қажет (мысалы
тоталитарлық кеңес ... және ... да ... ... ... ... ... бөлу қағидалары – ... ұлы ... ... ... және ... ... Римде
сыннан өткен. Платон мен Аристотельдің саяси құрылыммен басқару нысандарын
талдағанда, сол принциптерді Ағарту кезеңінде негізделуге ... ... ... жаңа ... ... рет ... айтқан болатын. Ол билік
құдіретін, заң шығарушыға және атқарушыға ... ... ... сай ... ... жатқызды. Локктың идеясын Монтескье дамытты, оны осы күнгі
түсінушілікке жеткізді. Оған тағы да, әр ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жұмыс істемес еді.
Аристотель өзінің «Политике» деген ... ... ... «үш ... көрсетті: заң шығаруға – жиналған орган,
магистратура және сот органдары. Одан екі ... ... ... ... ... еңбегінді, ондай басқару нысанының артықшылығын атап өтті
және бұл элементтердің бір-біріне қарсы тұрып, ... ... бөлу ... ... және ... ... барлық
демократиялық мемлекеттермен қабылданды. Дәстүрлік кеңестер идеологиясы бұл
қағиданы мойындамады, себебі олар мынандай жағдайларға ... ... ... ... ... ... яғни ... теория
биліктің бөлінуін мемлекеттің таптық табиғатына ... ... ... 20 ... ... ... ... А.М.Рейснер
бірінші рет, осыған былай көңіл аударған: «кеңес депуттары мен атқарушы
орын ығыстырылуда». Кейіннен шын ... ... ... ... ... ... бөлу ... бізде, Қазақстан Республикасының
Конституциясымен жүзеге асырылады.
Ондай ... ... заң ... ... (заң ... ... ... (орындаушы органдар), сот билігі (сот органдары). Билікке
бөліну мемлекеттік биліктің бірлігін бұзбауға тиіс. Сол ... ... ... – мемлекет басшысы (мысалы, Қазақстан Республикасының
Президенті), барлық үш билік бірдей және ... ... ... ... бір ... асып кетуіне жол берілмейді. Атқарушы
билік «өзінің табиғатына байланысты» басым ... ... ... ... деректер (фактілер) көмек береді: өзімен құрылған бюрократтық
аппаратқа сүйену, мәжбүрлеу ... оның ... ... ... ... ... келген жағдайда, атқарушы билік
авторитарлыққа, ал заң шығарушылар, атқарушы және сот ... ...... ... мүмкін. Сондықтан, мемлекеттік
биліктердің жеке болғанының маңызы, ондай ... тек бір ... ... ... Бұл ... ... ... мәдениетіне
және басқа жағдайларына сай әр елде, әр ... ... ... ... және ... қызметінде
биліктерді тежеу және бірін-бір тең ұстау, қалай ... ... ... ... заң ... ... ... бекітіп береді. Бірақ Конституцияда Конгрестің дінді белгілеу, ... ... ... ... ... ... сөз және ... еркіндігін
тежейтін заңдарды шығаруға келісім берілмейді. ... ... ... ... ... ... қатынасында, төменгі палаталардың
уақыт өзгерісіне байланысты өзгеріп ... ... ... ... тежеушілік жүргізеді. Сонымен қатар, лауазымды адамдардың құқық
бұзғандығы үшін ... ... ... Палатаға жатады. Президенттің
Конгресті таратуға, заң шығаруға құқығы жоқ, ... заң ... ... шешімін тоқтатуға құқығы бар, соның негізінде ол ... ... сай ... қарауға жібере алады. Заң жобасы ең алдымен ... ... ... ал ... ветосы көпшілік дауыспен
тоқтатылуы мүмкін. Өз жағынан, Конгресс әкімшілік актіге вето ... ... не ... ... ... ... ... жоюға
нұсқау беруге құқығы бар.
Биліктің бөлініп істейтін қызметтерінің белгілі кепілі болатын
бағыныштылық және үкіметтің ... ... ... байланысты президенттік
және парламенттік басқару нысандарына бөлінеді.
Билікті бөлу қағидасының мемлекеттік құрылымға нақтылы сіңісу ... ... ... ... ал оның ... ... ... – құқықтық
мемлекетке қажетті жағдай.
Қорытынды
Халық өзі дауыс беріп қабылдаған ... ... әділ деп ... ... ... оны ... ішкі қажеттілікке айналмайынша,
заңның құдіреті шамалы болады. ... ... ... ... оның
принциптері, қағидалары қоғам, мемлекет, халық өкіметінің туы, ... ... ... ... жұмыс істеуі үшін, оны ... ... ... ... үйреншікті әдетіне айналуға тиіс. Әртүрлі амал-
айламен заңды айналып өтуге ... ... ... ... қылмыс, ұрлық-қарлық, жемқорлық көп. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес туралы заң бекерден-бекерге ... ... жоқ. Бұл ... ... ... едәуір қауіп төндіріп, алға басуымызғ
бөгет бола бастады.
Заңды қабылдағаннан соң оны мүлтіксіз орындау қажет. Қалың ... ... ... ... ... ... өз өмірінің басты
ережесіне айналдыруын қамтамасыз ету оңай шаруа емес.
Заң ... ... ... ақшаға, байлыққа сатылмай, тек
ақиқатқа бас иеді. Біз де ... ... ... ... Негізгі Заң дүние жүзіндегі ең жас Конституциялардың ... сәби ... Оған ... енгізуге кейде ұсыныстар болады. Бұлай
өзгерістер енгізе беру Конституцияның беделін көтермейді. ... ... ... ғана ... ... ... келе құқықтық мемлекет деген түсінік анықтамасы мен мәніне
қайта тоқталып өткен жоқ.
Сонымен, ... ...... саяси биліктік құқықтың
нысанындағы құрылған қызметті, заңның жоғарлығына негізделген қоғамның жан-
жақты заңға бағынышты актілерге ... ...... ... ... заң ... мен ғана ... қолданылып жүрген заңдар мен
қоғам мүшелеріне бекілген құқықтар мен ... кен ... ... ... адам ... ... ... шектеуге жол
берілмейді. Сонымен бірге құқықтық мемлекет осы ... ... ... және ... ... етуге және оларды қорғауға
міндетті. Осыған байланысты қоғам мен мемлекет өміріндегі ... ... ... ... принципті мәнге ие болады. Бұл мәселенің шешілуі
мемлекеттің сондай теңдікті ... ... ... ... ... ... ... сипаттарына назар аудару керек және
олардың ерекше (спецфикалық) мазмұнның жақсы игерген жөн. Бізде ... ... ... ... ... және ол үшін не ... ... білу қажет.
Құқықтық мемлекеттің қалыптасуына байланысты маңызды мәселелердің
бірі ретінде заңнаманың дамуы мен ... жаңа ... ... қарастырған жөн. Соңғы ... ... ... ... ... ... дамуы үшін негіз қалайтын көптеген
заң актілері қабылданды.
Ондаған ... бойы ... ... бір ... жүйе болды. Ол
заңды аппозициялық партиялардың пайда болу және қызмет атқару ... ... ... ... ... ... –ленинизм болды. Қазіргі
кездегі демокартиялық құқықтық мемлекет түрлі қоғамдық ... ... ... ... ... ... ресми мемлекеттік идеология ретінде
ешбір идеология танылмайтын ... ... ... ... ... ... саяси өмір идеологиялық, саяси көптүрлік(плюрализм),
көп партиялық негізінде қалыптасады. Сондықтан құқықтық мемлекеттің құрылу
жолдарының бірі, осы жұмыстың ... бірі – жеке адам мен ... ... ... болатын, адам құқықтары мен бостандығын басым бөлігі
жүзеге асатын азаматтың қоғамның ... ... ... ... ... және ... өміріндегі көптеген
жаңаруларының табысын анықтайтын қажетті фактор- ... ... ... ... ... ... ... тек азаматтардаң ғана емес,
мемлекеттік аппарат өкілдерінен анық ... ... ... арылу
қажет. Демократиялық мемлекеттің бөлінбес сипаты- оның ... ... ... ... ... құрметтеуі және сақтауы.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Казақстан республикасының Конституциясы. Алматы 1995 ж.
2. Нысанбаев Ә. ... ... ... және ... ... ... ... 1997 жыл. 25-26 наурыз.
3. Қалмырзаев Ә. Халықтың қуаты бірлікте. “Ата-заң арналары”. Егеменді
Қазақстан газеті. 1998 жыл. 27-тамыз.
4. Қазақстан ... ... 1995ж. ... ... ... 07.10.98ж. Баспа «Жеті жарғы» А., 2001
5. Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... А., ... 2002ж.
6. Қазақстан Республикасының Азаматтық Процестік Кодексі 13.07.1999ж.
А., «Юрист»
7. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Процестік Кодексі 13.12.97ж.
№206-1 ... мен ... ... ... ... 163-ІІ ... № 238-ІІ 11.07.01ж.; № 244-ІІ 16.07.01ж. сәйкес
енгізілген) Алматы, «Жеті жарғы» 2002ж.
8. ... ... ... ... ... ... №ының заңдарына №998ж.; № 283-1, 10 шілде
1998ж.; № 430-1, ... № 454-1, ... ... ... ... енгізілген) Алматы «Жеті жарғы» 2002ж.
9. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне түсініктеме. ... ... А., 2002ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«ХVIII-ХХІ ғ. Қазақстандағы кәрістердің тарихы, әлеуметтік және құқықтық мәртебесі»9 бет
ХХ ғасыр Қазақстандағы саяси – құқықтық ойлар10 бет
Қазақстандағы бизнестiң ұйымдық – құқықтық формалары22 бет
Қазақстандағы кластерлерді ұйымдастырудың экономикалық – құқықтық формалары84 бет
Қазақстандағы шетел азаматтары жағдайларының құқықтық аспектілері20 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь