Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тарту: мәселелері және шешілу жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 Шетел инвестицияларының ұлттық экономикадағы орны ... ... ... ... ... ..7
1.1 Шетел инвестицияларының мәні, себептері, нысандары және әсер
етуші факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Қазақстандағы шетел инвестицияларын мемлекет тарапынан реттеу ... ... ... ...22
2 Қазақстанға шетел инвестицияларын тарту процесі және нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.1 Қазақстанға тартылған шетел инвестициясының ұлттық
экономикадағы орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 34
2.2 Қазақстанға шетел инвестицияларын тартудағы хал.ахуалының
жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44
3 Қазақстанға шетел инвестицияларын тартудың өзекті
мәселелері және болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
3.1 Шетел инвестицияларын Қазақстанға тартудың негізгі мәселелері ... ... ... ..57
3.2 Шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдары және
болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...77
Әдебиеттер тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .82
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .85
Тақырыптың өзектілігі. Елдің шетел капиталының тікелей салымдарының тартымдылығы ел заңдарымен қаралған экономикалық ынталандыру мен жеңілдіктер жүйесінен көрінеді.
Инвесторлар салық салу саласында жеңілдіктер беретін елді қалайтыны белгілі. Республикадағы инвестициялық жағдайда толығымен өзгерту, шетел және отандық инвесторлар үшін ең көп қолайлы жағдай тәртібін жасау үшін құқықтық база жетілдірілген.
Қазақстандағы мемлекет қызметiнiң жаңа салаларының бiрi шетел инвестициясын тарту болып табылады. Қазақстан Республикасының Президентi Н.А. Назарбаевтiң «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың көркендеуi, қауiпсiздiгi және жағдайының жақсаруы» атты жолдауында ұзақ мерзiмдi приоритеттi мақсаттар мен жүзеге асыру стратегияларына шетел инвестициясы мен iшкi жинақтардың жоғары деңгейi бар ашық нарықтық экономикаға негiзделген экономикалық өсудi жатқызады.
Қолайлы макроэкономикалық ортаның тұрақтылығы жағдайында капитал нарығының құралдары мен тетіктері экономикалық өсімге үлкен үлес қосады. Қазақстандық кәсіпорындар инвестицияларды көптеп қажетсінуде. Сарапшылардың бағалауы бойынша инвестициялық құралдарға нақты қажеттілік жылына 10 млрд долл. құрайды. Осылайша тек қана Қазақстанның электроэнергетика саласына 2015 жылға дейін 3,5 млрд долл. инвестициялар қажет деп бағалануда. Дегенмен, ұлттық өндірістің капитал сыйымдылығын ескере отырып, халықаралық сарапшылар Қазақстан жағдайындағы инвестициялардың оңтайлы мөлшері 10 млрд. доллардан да асып, кейбір бағалаулар бойынша тіпті 50 млрд долларды құрайды [1, 5б].
Осыған байланысты ерекше айта кететін жағдай, Қазақстанның соңғы жылдардағы экономикасының өсу деңгейі инвестициялық қызметпен тығыз байланысты. Оң макроэкономикалық жағдай инвестициялардың көбеюіне және экономиканың өсуіне алып келді.
Қазақстан Республикасының “Салық және басқа да бюджетке міндетті төлемдер туралы” заңында республикадағы инвестициялық жағдайда жақсарту бойынша халықаралық салық және инвестициялар бойынша орталықтың ескерулері мен ұсыныстары ескерілген. Сонымен қатар, республика беретін инвесторлардың мүддесін қорғау бойынша кепілі жеке жолға жазылған. Бұл кепілдер бәсеке еркіндігін кәсіпкерлік еркіндігін, өз үлесін билеуге құқықты, тауарларды өткізу немесе сатуды бақылайтын мемлекеттік монополияға тиым салуда, бағаларды бақылау және реттеу шаралары қолданбауды қамтамасыз етеді. Бұл біздің экономикаға капитал инвестициялауға себеп болады.
Елдің дамуының дәл осы кезеңінде, экономикада жандану байқалған кезде шетел инвестициясын тарту міндеті актуалды болып отыр. Олар Қазақстандық экономиканы жөндеуге үлкен түртпек қана жасамай сонымен қатар оның әлемдік экономикаға кіруіне көмектеседі.
        
        Т.Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық Университеті
«Экономика» факультеті
«Әлемдік экономика және халықаралық қатынастар» кафедрасы
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жолдары
«050202- Халықаралық қатынастар» мамандығы бойынша жазылған
Диплом ЖҰМЫСЫ
|Орындаған: |Ахтамбердиева Айгерим | ... |
| ... оқу ... «050202 – | |
| ... ... | |
| ... 3 (3ж.о.) курс студенті | ... ... ... А.Е. | ... |
| ... ... | ... 2011ж
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.....................................................3
1 Шетел инвестицияларының ұлттық экономикадағы орны......................7
1.1 Шетел инвестицияларының мәні, себептері, нысандары және әсер
етуші
факторлары..................................................................
................................7
1.2 Қазақстандағы шетел ... ... ... ... ... инвестицияларын тарту процесі және
нәтижесі....................................................................
.................................................34
2.1 Қазақстанға тартылған шетел инвестициясының ... ... ... ... ... ... хал-ахуалының
жағдайы………………………………………....................................................44
3 Қазақстанға шетел инвестицияларын тартудың ... және ... ... ... ... тартудың негізгі
мәселелері..............57
3.2 Шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдары және
болашағы………………………………………………......................................68
Қорытынды………………………………………………………………..........…..77
Әдебиеттер тiзiмi………………………………….… .………………….......….....82
Қосымшалар………………………………………………………………….......…85
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Елдің шетел капиталының ... ... ел ... ... ... ынталандыру мен
жеңілдіктер жүйесінен көрінеді.
Инвесторлар салық салу саласында жеңілдіктер ... елді ... ... ... ... толығымен өзгерту, шетел
және отандық инвесторлар үшін ең көп қолайлы жағдай ... ... ... база ... ... ... жаңа ... бiрi шетел
инвестициясын тарту болып ... ... ... ... ... ... ... қазақстандықтардың көркендеуi,
қауiпсiздiгi және жағдайының жақсаруы» атты ... ұзақ ... ... мен ... ... стратегияларына шетел инвестициясы
мен iшкi жинақтардың ... ... бар ашық ... экономикаға
негiзделген экономикалық өсудi жатқызады.
Қолайлы макроэкономикалық ортаның тұрақтылығы жағдайында ... ... мен ... ... ... ... үлес қосады.
Қазақстандық кәсіпорындар инвестицияларды көптеп қажетсінуде. Сарапшылардың
бағалауы бойынша инвестициялық құралдарға нақты ... ... 10 ... ... ... тек қана Қазақстанның электроэнергетика ... ... ... 3,5 млрд ... ... қажет деп бағалануда.
Дегенмен, ұлттық өндірістің капитал сыйымдылығын ескере отырып, халықаралық
сарапшылар Қазақстан жағдайындағы инвестициялардың ... ... 10 ... да ... ... ... бойынша тіпті 50 млрд долларды құрайды
[1, 5б].
Осыған байланысты ерекше айта ... ... ... ... ... өсу деңгейі инвестициялық қызметпен тығыз
байланысты. Оң макроэкономикалық ... ... ... және
экономиканың өсуіне алып келді.
Қазақстан Республикасының “Салық және басқа да бюджетке ... ... ... ... ... жағдайда жақсарту
бойынша халықаралық салық және инвестициялар бойынша орталықтың ескерулері
мен ... ... ... ... ... беретін
инвесторлардың мүддесін қорғау бойынша кепілі жеке ... ... ... бәсеке еркіндігін кәсіпкерлік еркіндігін, өз үлесін ... ... ... ... ... ... мемлекеттік монополияға
тиым салуда, бағаларды бақылау және реттеу шаралары ... ... Бұл ... ... ... ... ... болады.
Елдің дамуының дәл осы кезеңінде, экономикада жандану байқалған кезде
шетел инвестициясын тарту міндеті ... ... ... Олар Қазақстандық
экономиканы жөндеуге үлкен түртпек қана жасамай сонымен ... ... ... ... көмектеседі.
Қазақстанның территориясының кеңдігі инвесторларға ... ... ... ... ... зор ... ашады.
Республиканың Европа мен Азия арасындағы тронзиттік мемлекет ... мен ... ... ... халықаралық тасымалдауда
инвесторлардың шығындарын айтарлықтай қысқартады. Инвесторлар су көлігімен
Ақтау порты арқылы Каспи аймағында қолдана ... ... ... ... ... ... маңызды рөльді алады. Бірақ темір және авто
жолдары қазіргі заманғы ... ... сай ... ... ... өте аз, ал ... ... құрылуды қажет етеді.
Телефон желілерінің жетілмеуі, телексті және факсимальді ... ... ... ... ... қызметтің жүргізілуіне
қосымша қиындықтар тудырады. Жол ... ... ... ... транспортық және коммуникациялық желілерді Астанаға
қарай бағыттау керек және ... ... ... ... ... үшін ... ... жетілдіру керек.
Қазақстан Республикасында қызмет көрсету денгейін көтеру керек,
жолаушыларға қызмет көрсеткенде халықаралық ... ... ... ... ... және ... ағылшын тілдерін белсенді қолдану керек. Ол
үшін ... және ... ... ... істейтін үйымдардың
қызметкерлерін оқыту үшін арнайы бағдарламалар керек. Инвесторларды тартуда
демалу аясы, әртүрлі көңіл көтеру халықаралық ... аң ... және ... ... маңызды орынды алады.
Бүгінгі таңда, Қазақстандағы макроэкономикалық жағдай инвестициялау
үдерісіне ... ... ... – ол осы жылдардағы реформалар нәтижесінде
тұрақты және ең ... ... ... ... ... бұл ... маңызды фактор, оның
Үкіметтің 2010 жылға дейінгі ЖІӨ-ді екі есеге көбейту шешімі жыл ... ... 8-9 ... ... ... ... ... да экономикалық өсім жылдам
болу үшін ... ... ... Қазақстан қор нарығын
инвестициялардың негізгі көзерінің бірі ... ... үшін ... ... ... ең кем дегенде үш есеге дейін көбейту керек.
Қазіргі кезде оның үлесі 10%-дан аспайды, ал дамыған елдерде оның ... ... көп ел ... ... келетінін және оған деген бәсекенің
жөғары деңгейде екендігін ескеру ... ... да ... ... ... осы ... ... мәселелердің бірі деп
айтуымызға әбден болады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Қазақстандағы ... ... ... және ... ... ... жазу ... келесі міндеттерді шешу қажет:
• ұлттық экономиканың дамуындағы шетелдік инвестициялардың және ... ... ... шетелдік тікелей инвестициялаудың себептерін және ... ... ... тікелей инвестицияларды тартудың механизімін
қарастыру;
• Қазақстанға шетел инвестицияларын тартуды мемлекет тарапынан реттеуді
зерттеу; Қазақстан Республикасына ... ... ... хал-
ахуалының жағдайын сараптау;
• Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының келіп ... ... ... ... ... ... мәселелері қарастыру;
• шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдарын және даму болашағын
қарастыру.
Қазақстан республикасындағы шет ел ... ... ... ... ... ... ... табылады
Осы дипломдық жұмыста оның әдістемелік негізі ретінде Қазақстанның және
Ресейдің ғалымдарының еңбектері, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және интернет ресурстары
қолданылды.
1 Шетел инвестицияларының ұлттық экономикадағы орны
1.1 Шетел инвестицияларының мәні және ... ... ... ... ... ... ... күшеюі байқалады, оның қарқыны ... ... ... асып ... Барлық елдер экономикалық даму
дәрежесіне қарамастан экономикалық ... жету үшін ... ... ... мен жолдарын ... ... ... ... ... ... ... либерализациясы жағдайында ... ... одан әрі ... ... ... ... ... қызмет ... ... ... қамтамассыз етілуі және тиімді ұйымдастырушылық және
басқарушылық практикасы - осы ... бәрі ... ... ... ... ... рол атқарады және сәйкес
макроэкономикалық жағдайларда қабылдаушы елдердің ... ... ... ... ... ... қозғалысы әдетте халықаралық
саудадан гөрі қатаң мемлекеттік реттеудің құралы болып табылады. ... ... ... ... дамыған Батыс Еуропа елдерінде, капитал
қозғалысына және ... күші ... өте ... шектеулер әлі күнге
дейін іс жүргізуде. ... бірі Б. Олин ... ... ... деген: “Өндіріс факторы әр бір елдегі оған деген
сұраныспен ... ... олар ... ... аз ... ... ... көшеді” [2, 20б].
Р. Нурксенің тұжырымы бойынша, тауарды ... көп ... ... ... деген сұраныс тез өседі, осыған сәйкес олар ... ... ... ... ... бірге бұл сұраққа неокейнсиандықтар да жауап беруге
тырысты. Неокейнсиандық теория негізінен капитал ... мен ... ... ... ... ... ... миграциясының бірден бір себебі – бұл
әрбір елдің төлем ... бір ... ... ... ... Ф. ... пен Р.Ф. ... дамытты.
Ф. Махлуп осы арақатынасты үш тұрғыда қарастырды:
1. белгілі бір елдің төлем балансының ... плюс ... ... ... ... шығарушы ел сатып алушы елге өз тауарын көбірек сата
отырып. Ішке капитал енгізе отырып, ішке капитал ... ... ... ... ... ... ... капиталды шетке шығарушы
елдің ұлттық табысы ұлғаяды;
2. егер белгілі бір елдің ... ... ... ... ... зор болса, онда капиталды шетке шығару экспортер елдің ұлттық
табысын ұлғайтады және жұмыстың белсенділігін күшейтеді;
3. ... ... ... ... ... ішкі ... жағдайына
әсер етеді, яғни шеттен әкелетін капитал формаларының ішінде портфельдік
инвестициядан гөрі, тікелей төте инвестицияны енгізу әлде қайда ... ... ... “Экономикалық динамика” моделі бойынша, капиталы мол
елдердің экономикалық өсу қарқыны ... ... ... ... ... ... шығару тенденциясыда соғұрлым күшейе түседі [3, 188б].
Капитал миграциясының осы ... ... бір ...... ... пен ... әр елде бір ... болмауы.
Капитал көп жағдайда оған деген сұранысы бар және де сұраныс мөлшері
көп ... ... ... оған ... ... көп ... ... ұсынысы көп
елдер шығарады.
Капиталдың халықаралық қозғалысының екі ... ... ... капиталдың
экспорты және импорты.
Капиталдың халықаралық қозғалысы әртүрлі нысандарға ие болады.
Пайда болу көздері бойынша әлемдік ... ... ... ... жеке ... бөлінеді.
Ресми (мемлекеттік) капитал – үкметтердің шешімімен және де үкмет
аралық ұыймдар шешімімен шетелге ... ... ... ... ... қаржылары. Капитал қозғалысының бұл ... ... ... негізінде бір елмен ... елге ... ... ... гранттар, көмектер жатады.
Ресми капиталдың көздері мемлекеттік ... ... ... яғни ... ... төлеушілердің ақшалары.
Сондықтан да шетелге сауда капиталдарының орын ауыстыруы туралы ... және ... ... (мемлекетті емес) капитал – басқарушы ... ... ... ... ... немесе шетелден әкелінетін
жеке фирмалардың, банктердің және басқа да мемлекеттік емес ұйымдардың
қаражаттары [4, ... ... , бұл ... шетел фирмаларымен шетелге
капиталды инвестициялау, сауда ... ... яғни банк ... ... ... ... көзі ... бюджетпен байланыспаған өзіндік
немесе қарыздық жеке фирмалардың қаржылары. Бірақ фирмалардың автономды
қатыстылығына қарамағанда, ... ... ... ... туралы шешім қабылдауда, әдетте үкмет оны реттеуге және бақылауға
құқығын өз артында қалдырады.
Қолдану мінездемесі бойынша капитал екіге бөлінеді:
1. ... ...... табу мақсатында қаражаттар өндіріске тура
және жанама түрінде ... ... ... ретінде көбінесе жеке
капитал қолданылады, бірақ не мемлекеттің өзі де, мемлекетке бағыныштылар
да шетелге қаражат сала ... ... ...... алу ... ... ... қаражат.
Халықаралық масштапта, жеке көздерден халықаралық несиелеу ... ... де ... ... ... ... ресми капитал
қолданылады.
Салу мерзіміне қарай капитал орта мерзімді және ұзақ мерзімді капитал
болып бөлінеді.
Орта мерзімді капиталда ... бір ... ... ... ... ... сияқты тікелей және портфельді инвестициялары
түріндегі ... ... ... ... әдетте ұзақ мерзімді
болып табылады.
Қысқа мерзімді капиталда ... ... бір ... кем ... ... ... ... тікелей және портфельді инвестиция
болып ... ... - ... ... ... ... жасауды қамтамасыз ететін капитал салынған елдегі ұзақ мерзімді
экономикалық қызығушылықты ... ... ... ... ... ... ... емес шетелдік инвестициялардың
көлемін санамағанда, олар толығымен жеке ... ... ... ... ... - бұл ... ... объектіге
нақты бақылау жасау құқығын беретін шетелдік бағалау қағаздарына ... ... ... ... әр белгілі бір елмен
мойындалады, әдетте ол өзінің инвестициялық және банктік ... ... [5, ... шетел инвестицияларына қатысты:
• капитал шығарудың субъектілері;
• тікелей шетел инвестициялаудың себептері;
• тікелей инвестицияларының экономикалық эффекттері;
• тікелей инвестицияларды мемлекеттік ... ... ... ... ... ұсынысына
шиелініскен баланста Қазақстан мен ТМД-ның басқа ... ... ... ... ... Бұл мәселелерге енді тек қана өз араларында,
әлемдік капитал нарығының өте шағын сигментінде ... ғана ... ... және ... инвестицияларға келсек, бұл ... ... ... ... ... мәселелерімен, ішкі
қаржылық нарықтық көбірек болуымен шектелуі.
Капиталды шетке шығарудың алғашқы кезеңінде капиталдар көп ... ... ... ... ... шығарылды.
Ал қазіргі уақытта капиталдың миграциясы көбінесе дамыған елдердің
арасында жүреді, яғни ... ... ... 70 – 75 % - ... ... елдердің үлесінде болып тұр.
Тікелей инвестициялардың ХХ ғасырдың 90 ... ... ... 25,8%-ті дамушы елдерге, 18,2%-ті АҚШ-қа, 99 %-ті ... ... ... ... ... 10%-і ... ... әлемнің
басқа елдеріне салынады.
Дамыған елдердің арасында капитал ... ... ... ... ... ... көп ... ететін, жоғары білімді мамандармен
қамтамасыз етілетін өнім өндірісін ұйымдастыру өте қиын.
Сонымен бірге, өнеркәсібі ... ... өте ірі ... мен ... ... бар.
ФРГ мен Жапонияның шетелдерге қаржы бөлуі ХХ ғасырдың 60 жылдарының
ортасынан ... ... ... ... ... ... АҚШ пен ... екі еседей көп болды. Капиталды салу
сфераларына бәсекелестік күшейді. Мемлекеттің капитал ... ... ... өсіп ... ... елдер арасындағы капиталдың қарама-қарсы қозғалысы кең
дамуда, яғни олардың әр қайсысы бір мезетте әрі ... әрі ... ... яғни капиталдың айқасқан айырбасы деген қозғалыс пайда
болды.
Сонымен бірге, елдің ішінде капиталдың жетіспеуінен экспорттың ... ал ... ... ... ... капиталды бірнеше рет
ығыстыруына әкеліп соғуы мүмкін.
Мемлекеттегі қолайлы инвестициялық климатты жасау дегеніміз –
бұл ... ... ... ... климатты бағалаудың,
салыстырмалы талдаудың негізі болып табылады, толық көрсеткіштер жүйесін
құрайтын әр түрлі ... ... ... ... ... потенциалының мінездемесі;
• табиғи және еңбек ресурстарымен қамтамасыз етуі;
• экономикалық реформалардың күйі және ... ... ... үшін заңдылық база;
• мемлекеттік ограндарда жүргізу, басқару кепілдерін қабылдаудың реттелуі;
• валюталық нарықтың және нарық инфрақұрылымының ... ... ... тұрақтылылығы;
• саяси климаттың тұрақтылылығы және бағыттылылығы.
Инвестордың типіне, инвестициялық мақсаттар мен ... ... ... ... түрлерін бөліп көрсетеді. Сонғы жылдары
қаржылар (құралдар) әр ... ... ... шетел инвестициялары жүзеге
асырылады. Бұл электрондық коммуникация шеңберіндегі ... ... ... және жаңа ... ... жетістіктердің арқасында мүмкін болды.
Капитал қозғалысының осындай механизмдерінің бірі тікелей шетел
инвесторы ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру арқылы инвесторлар рыноктан тез кету мүмкіндігінен айырылады. Бірақ
олар ... ... ... ... ... ... салуға
дайын, өйткені бұл жағдайда салым тәуекелімен байланысты ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар тікелей емес
инвестицияларға қарағанда капиталдың маңызды сомаларын ... өте ... ... мен ... ұзақ ... ... бұл формалары алушы елдер үшін табысты ... ... ... ... пайдалану үшін салық төлеуші
инвестициялық проект негізінде пайдалануға жаңа ... ... ... ... салықтың преференциялардың уақыты өткеннен кейін
заңмен бекітілген нормада салықты төлей береді. ... ... ... преференциядан басқа кедендік жеңілдіктер, яғни олар
импортталған құралдарға кедендік баждан босатылады.
Инвестициялық ... ... ... органмен жасасқан
контрактісі негізінде беріледі. ... ... мен ... ... заңда мемлекеттік гранттар ... ... ... жүзеге асыру үшін қажет мемлекеттік мүлікті
қайтарымсыз беру. ... ... ... заң ... ... мына ... ... жер учаскелер, ғимараттар, машиналар
және құралдар.
Капитал негізінен екпінді ... ... ... ... ... ... капиталын тартуда бәсекелестер бар. ... ... ... ... ... деп ... ... факторлардың
болуын
қажет етеді. Сол факторлардың ішінен:
• нарықтың потенциалы;
• ұлттық ... ... ... ... ... ... ... коньюктураның жағдайы;
• инвестициялар үшін ... ... ... ... ... ... криминогендік жағдай.
Басқа да қажетті жағдайлар:
... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке нақты құқықтық
база жасау;
• салықтардың, тарифтердің және ... ... ... ... кәсіпорынға салу кезінде инвесторды бәрінен бұрын
қызықтырады:
• ақпараттың бар болуы;
• жетімділігі;
• толықтылығы;
• шынайылығы;
• оны берудің ... ... ... ... ... түсіну үшін
халықаралық стандарттарға сай ... ... [6, 9б]. ... ... алып ... ал бұл өз ... ... ... алып келеді. Тәуекелдің жоғары дәрежесі
инвестор жоғарғы пайда нормасын ... ... ... ... ... жоспар беру қажет:
• жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... күтілетін шығын және пайда көлемін ... ... оны ... ... ... ... ... заңды әдістерін инвестиция
тарту үшін пайдалануы қажет.
Шетел инвесторлары үшін ... ... ... ... ... ... ... орындалуы инвестициялық тәуекелді
төмендетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... инвестиция салғанда елді таңдаудың 9 факторын атап ... ... ... ... ... ... ... ішкі өнімнің
өсімшесі;
• саяси тұрақтылық;
... ... (бір ... ... ... ішкі өнімнің көлемін
халық ... ... ... ... ... ... ... еркіндікте қозғалып келе
жатқан ... ... ... ... ... ... Олар ... дамуында тек өз ресурстарына сенеді);
• сыртқы қарыз мөлшері ... бұл ... ... емес, егер
қарызға алынған ақша жол ... ... ... бұл ... даму үшін жақсы);
• волютаның басқа валютаға еркін ... ... ... ... ... ... үшін қажет жағдай. Бұл
мүмкіндік ... ... Ол ... ... ... ... күші (бұл ... инфляцияға қатысты тұрақтылығы);
• ішкі қорлардың деңгейі ... ... ... ... ЖІӨ ішкі қорлануы 24 % болу қажет. Мұндай қорлану ... 4-5 ... ... ... ... ... капиталын тартудың бір әдісі шетелдік басқаруға беру. Бұл
механизм көп ... ... ... бар ... қажет. Бұл кәсіпорынды басқару жоғары ... ... және ... ... ... ... жасауына кепілдік берсе.
Тікелей инвестициялар арқылы шетелге ... ... ... ... ... ... келесілерді жабдықтау талап етіледі:
• қосалқы бөлшектер;
• қосымша өнімдерді;
• еншілес фирмалар үшін құрал – ... ... мен ... үшін ... ... қатысуға тырысады;
• рыноктарды кеңейту;
• материалдар немесе ресурстарды ... алу ... ... ... ... ... сай келуге тырысады.
Бүгінгі күні шетел капиталын тарту немесе тартпау ... ... ... оны қай сфераға тарту керек және қандай жағдайда, нақты
инвестициялар пайда болатындығын анықтау. Ал соңында әр бір ... ... ... ... ... ... ... Бұл мәселелер бойынша
біздің шаруашылығымызда барлығы жақсы емес [7, ... ... ... ... келесі себептерге байланысты шетел
инвестициясын тартуға ынталанады:
• елдің экономикалық дамуын қаржыландыруға жалпы қаражаттардың ... ... ... ... ... ... төлем балансының
тапшылығын меңгеру және тағыда басқа;
• орташа және ... ... елде ... ... ... жаңа ... мен ... алу, бәсеке қабілеттілікті көтеру
үшін шетел капиталын тартады;
• шетел капитал қатынасына таңдаулы саясатты (жеке аймақ және сала бойынша
шектеу және ... ... ... ... ... ... қатар өте
бай елдер де ... ... ... ... ... ... ... қарқынында ғана емес, белгілі саланың және
технологияның дамуында ... ... көп ... ... ... ... экономикаға екі жақты негізде
енгізеді, яғни ... ... ... ... жол беру шеңберінде
(мысалы ЕО-ның ішенде капитал қозғалысының ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың Жапондық
инвестициясына либералдық қарым-қатынасымен байланысты АҚШ-тың Жапонияға
шығындануы). Басқа елдермен экономикалық ... ... қол ... ... ұйымдарға кіргенде, келісімнің
қатысушылары ұлттық экономикаға шетел ... ... ... ... үшін екі, бірінші себеп дәл келеді. Шетелден инвестициялар
белгілі салаларда, техника және технология түрінде және ... ... ... нәтижесінде пайда болған диспропорцияны жеңу және жиналып
келе жатқан артта қалушылықты ... ... ... құралдары мен механихзмдері ретінде келесі
дәстүрлі кепілдіктер қарастырылады: ел ... ... ... ... ... пайдалану кепілдемесі;
ұлттандыру және реквизициядан ... ... ... ... да ... Бұл жағдай инвесторлар үшін маңызды болып
табылады. Шығындарды өтеу тәртібі ... ... ... ... түрі ... актілердің тұрақтылығы: мемлекет ... ... ... ... ... ... ... береді:
1. Заңнамалардың кепілдікке жауап берілуі
2. Экспроприяция кепілдігі
3. Лауазымды және мемлекеттік органдардың кепілдіктегі ... ... ... ... өтем алу ... және кепілдік компенсациясы
5. Кірістерді пайдалану кепілдігі
6. Жеке валюталардың ... ... ... ... қызметтік кепілдігі
8. Мемлекеттік тексеріс кепілдігі
Экономикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету деңгейіміз экономика
дамуының ұлттық ... ... ... құру және іске ... дайындығы және қабілеттілігі. Елдің экономикалық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету механизімінің ... ... ... ... ішкі және сыртқы қауіпін анықтау және алдын ала сақтандыру
қызметі, шетел капиталын салаға ... ... ... ... ... ... Республикасында экономикалық өсу және оны тұрақтандыру үшін
шетел капиталын әкелу және ... ... ... бірі, халық шаруашылығы
объектілері және салаларының өмір сүруіне қолайлы ... үшін ... ... ... және ... ... қауіпсіздігін табыстылығын нормативті-құқықтық қамтамасыз
ету және қолайлы жағдай туғызу болып табылады [8, 38б].
Әлеуметтік-экономикалық жағдай да ... даму жолы ұзақ ... ... және ... ... сақтау, тиімді басқару,
жағымды ұстап ... ... ... ... ... артықшылығы иілгіш және
балансталған экономиканы құруға бағыттау керек, ол халықаралық деңгейде
бәсекелесе алуы ... бұл ... ... ... ... ... жағдайда болуына себебін тигізеді.
Инвестициялық преференциялар. Инвестицияны реттеудің және ... ... ... ... ... ел ... яғни нақтылық сипатқа ие – ... ... ... преференция берудің ... ... ... ... ... секторларына салу, олардың тізімін ел
үкіметі бекітеді.
Инвестициялық салықтық преференциялар келесідей ... ... ... ... салығы, егер инвестор жаңа өндіріс ашатын
болса немесе кеңейтетін болса жеңілдіктер беріледі.
Капитал миграциясы пайда болған кезеңнен ... ХХ ... ... ... ... ... Еуропа капиталдардың байланысқан айырбасының
ең үлкен аймағы болып саналады. Бұл ең алдымен ... ... Одақ ... ... ... дамуы салдарынан пайда
болған.
Батыс Еуропаның ішіндегі қаржылардың үлесі ХХ ғасырдың 70 жылдарының
аяғынан бастап, азая ... ... бір ... ... ... экспорты
өсе бастады.
Ұлттық экономиканың ішінде ХХ ... 80 ... ... ... көлемі бойынша дүние жүзінде бірінші орын алды.
Қазіргі уақытта капитал миграциясының тағы бір ...... атап ... ... ... ОПЕК – ке кіретін елдерде капитал
экспортының пайда болуы.
ОПЕК – мұнай экспорттаушы ... ... ... ... ... белсенді рөл атқаруда. Мысалы, Кувейттің жеке ... ... ... ... (1995 ж.) 100 ... ... ... секторының инвестициялары – 30 млрд. долл. болды [9].
Қазіргі таңда әр ... ... ... ... ... тез өсу ... ... түсті. Өндіріс
факторларының халықаралық қозғалысы халықаралық сауданың себептері ... мен ... ... айырмашылықтар болатын жағдайда сауданы
алмастырады.
Егер сауда негізінде өндіріс ... ... ... ... ... жатса, өндіріс факторларының халықаралық
қозғалысы ... ... ... толықтырады (салыстырмалы
артықшылық, масштаб ... ... ... ... факторлармен қамтамасыз етілуінің үлкен
өзгешеліктері жағдайында өндірістік факторлардың ... ... ... алмастырады және ішкі-салалық сауданы толықтырады.
Өндірістік фактормен қамтамасыз ету деңгейі өзгеше болса, әр ... ... ... және ... ... халықаралық
қозғалысы болмайды. Елдер арасында тек сала аралық ... ... ... ... қозғалысының экспортының және импортының
себептері әр ... ... ... ... – бұл ... ... ... және салымдарының деңгейін қысқартуға мүмкіндік беретін
және тәуекелділікті жоятын салаға және елге ... ... [10, ... ... ... технологиялық алға шығу. Корпарациядағы стау көлемдерінде НИОКР – ... ... ... ... ... ... тікелей инвестициясының
экспортының көлемі ... ... және ... ... ... ... ... корпарациялар оларға бәсекелестік
артықшылықты беретін ... ... ... ұмтылады;
• жұмыс күшінің квалификациясындағы артықшылықтар. Олар жұмысшыларға
еңбегін төлеудің орташа деңгейімен ... ... ... ... жоғары болған сайын, тікелей инвестицияларды
экспорттаудың көлемі де жоғары ... және ... ... ... Ол ... ... ... көрсетеді. Корпорациялардың сатылуында жарнамаға кеткен
шығындарды ... ... ... сайын, тікелей инвестицияның экспортының
көлемі де жоғары болады және керісінше;
• масштаб экономикасы. Ішкі нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... көлемі де жоғары болады және
керісінше;
... ... ... өлшемі жоғары болған ... ... ... ... де ... ... және ... өндіріс концентрациясының деңгейі. Корпорация шегіндегі белгілі ... ... ... ... жоғары болған сайын, тікелей
инвестициялар экспортының көлемі де ... ... және ... ... ... қол ... ... ету. Белгілі бір табиғи
ресурста ... ... ... ... ... осы ресурсы
бар елге тікелей инвестицияларды экспорттаудың ... де сол ... ... және ... ... ... да ... тұтынушыға жақын кәсіпорындарды құру арқылы, оған тауарды жеткізуге
кететін көліктік шығындарды қысқарту;
• шет елдерінің территориясында ... ... құру ... сол ... шектеулерін жеңу.
Капитал импортының себептері:
• психологиялық алға шығу;
• жұмыс күшінің квалификациясының деңгейі;
• жарнамадағы ... ... ... ... ... ... ... деңгейі;
• капиталдағы қажеттілік;
• ұлттық фирмалардың саны. Ел ішінде корпорацияның бөлімшелері көп болған
сайын, тікелей инвестицияларының ... да ... ... ... ... ... ... елдің өндіріс шығындары төмен болған сайын,
тікелей инвестициялары импортының көлемі соғұрлым жоғары болады;
• ішкі тауарлы нарықты қорғаудың ... ... ішкі ... ... ... және басқа да деңгейі жоғары болған сайын, тікелей
инвестицияларының импорты соғұрлым жоғары болады;
... ... ... ішкі ... ... ... ... сайын, тікелей
инвестиция көлемі соғұрлым жоғары болады.
Капитал миграциясының басқа да факторлары:
• шетелдік тікелей инвестициялары ... ... ... экспорттық
бағыттылығы;
• экономикалық дамудың үкметтік бағдарламаларының бар болуы.
Инвестициялық климатты модельдеу ... ... ... және тарту саясатын жасаудың маңызды түйіні болып табылатын себебі,
ол біріншіде, шетелдік инвесторға ... ... ... ... ... ... Екіншіден, елдегі жағдайды тереңірек бағалауға
мүмкіндік береді. Үшіншіден, ... ... ... ынталануын
сезінуге мүмкіндік береді.
1.2 Қазақстандағы шетел инвестицияларын ... ... ... ... ... қызмет жалпы мемлекеттік
және шаруашылық заңдармен, сонымен қатар ... және ... ... нормативтік актілер жүйесімен реттеледі.
Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан ... ... жер, кен, ... және ... ... ... қоғамдар, біріккен кәсіпорындар туралы, банк және банктік
қызмет туралы ... ... ... ... экономикалық қызмет, кендік
бақылау және валюталық реттеу, қарыз ... ... ... ... туралы заң ережелері, нормативтік актілер және жекешелендіру
бағдарламасы және т.б. ... ... ... ... заң ... мен нормативтік актілер, республикалық
ведомствалардың құжаттары жатады, олар капитал құратын және бюджет ... ... ... ... процесті, сонымен қатар қаржылық
активтерде орналастырудың салу бөлігін, аймақтық ерекшелікті ... ... ... ... аймақтық нормативтік актілерді
реттейді.
Инвестициялық қызметке әсер ететін бірнеше жағдайлар жалпы сипаттағы
халықаралық шарттар мен келісімдермен (мысалы – ... ... мен ... сонымен бірге халықаралық қаржылық институттармен
келісімдер арқылы (мысалы - ... ... ... Валюталық Қоры,
Инвестициялық дауларды шешу халықаралық орталығы, ... ... ... ... ... ... құру және даму
банкі) реттеледі.
Жаңа инвестицияға мемлекеттік көмек берудің артықшылығы ... ... ... ... және ... салынған салыққа жеңілдік
берілді, яғни инвестор қаншалықты көлемде ... ... ... ... ... ... беруді есептеу ... ... ... ... ... өз ... сақтандыру енгізіледі, яғни коммерциялық тәуекелдік
сақтандыру;
- заңда инвемтициялық дауды шешу тәртібі өзгертілген, яғни ... ... оң ... ... инвестициялық даудың кең ... ... ... ... ... ... ... бар әдістемелерін.
Инвестициялық қызметті халықаралық – құқықтық реттеу. Ерекше назарды
халықаралық келісімдердің маңызына, ... ...... ... шартына мән берген жөн. Өзімізге белгілі, қазіргі жағдайда шетел
инвестициясын құқықтық ... ... ... ... ... ұлттық құқықтық
және халықаралық құқықтық. Ұлттық құқықтық реттеудің кемшілігі халықаралық
құқықпен жөнделеді. Шетел инвестициясына кепіл ұлттық заң берген кез ... ... ... ... Ал ... заңдар берген кепілдер
біржақты тәртіппен алынып тасталмайды. ... ... ... ... ... және ... ... негізінде жүзеге асырады.
Сонымен қатар халықаралық ұйымдар, мысалы: БҰҰ ... ... ... тигізеді. Халықаралық құқықтық реттеудің бір бөлігін ... ... ... ... [10, 72б]. ... келісім инвестицияны
былай анықтайды:
• жылжитын және жылжымайтын мүлік негізінде меншік;
• компаниядаға ... ... ... ... ... ... құрумен байланысты
ақша қаражаттарын талап ету құқығы;
• интелектуалдық меншікке құқық соның ... ... ... ... ... ... мен заттай құндылық.
Кейбір екіжақты келісімдер инвестицияға коммерциялық қызмет және
концессия ұғымын қосады. ... ... ... мәні ... ... ... ... қол қойған келісімдерде инвестрларға
екі жақты негізгі екі ... ... ең ... ... ... ... ... Инвестор әрбір жағдайда екі режимді таңдауға құқылы.
Сондықтан Қазақстан Республикасы инвестиция ... ... үшін ... ... елге ... Жоғарыда барлық айтылған
инвестициялық ... ... ... ... ... және халықаралық денгейде орын алады [11, 13б].
Қазақстан Республикасына ағылып ... ... көп ... инвестициалар болып табылады сәйкесінше Қазақстан Республикасындағы
шетел инвестициясының ... ... ... іс-әрекеттері
бекітілген:
• «Шетелдік заңды тұлғаның араласуымен құрылған өндіріс орны»-бұл заңды
тұлға Қазақстан ... ... ... сай ... ... ... ... біріккен кәсіпорын;
• «Шетелдік кәсіпорын»- шетелдік ... ... ... ... ... сай ... жатқан шетел
инвесторының кәсібі;
• «Біріккен кәсіпорын» - ... ... ... Қазақстан
Республикасының территориясында (заңнамаға сай, ... ... ... бар ... ... ... ... 14 бабына сай заңды ... ... ... ... түрде өнеркәсіп құра алуына құқы бар:
• шаруашылық жолдастық (Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі 58 бап
коммерциялық ұйымдардың ... ... бөлу ... заңы ... ... ... ортақ режим орналасу тәртібі);
• акционерлік қоғам (Қазақстан Республикасының азаматтық ... ... сай) ... ... ... ... ... шаруашылықпен айналысатын
немесе ортақ капиталын өндіріске қоса алатын қабілет.
Акционерлік қоғамдардың акционерлері діннің қоғамммен байланыстарын,
қауіпсіздік шараларын, ... ... ... ... бермейді.
Кез-келген кәсіпорынның ең басты құжаты шетел инвестициясының, қандай
әдіс бойынша діндік құрылым ретінде және де құрамы мен ... ... ... ... ... тәуелді болып келеді. Біріккен
кәсіпорын дүниеге келгеннен бастап ... ... ... ... ... ... ... бұйрықтары кейбір кездерде Қазақстан
заңнамаларында қарастырылмайды. ... ... ... ... ... ... ... шығыс есептесу ... ... ... ... ... ... - бұл ... есептесу, Қазақстан
Республикасының Президентінің жарлығы бойынша, ... ... 1995 ... 26 желтоқсан №2732 заңына ... және де ... ... ... басқармасында, Қазақстан
Республикасының ... ... 2000 ... 26 ... айындағы №
44 заңына сәйкес белгіленеді. Біріккен кәсіпорындардың еңбек қатынастары
туралы Қазақстан Республикасының заңнамасының 24 ... ... ... ... ... ... ... белгіленген [12, 17б].
Заңды тұлғаларының шетел тұлғаларымен бірге шешілетін сұрақтарды айта
кетсек еңбек режимі, жұмыстан босатылу, ортақ капиталды бөлісу, кепілдікпен
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... және
заңды тұлғалардың еңбек қатынасы ... ... ... ... ... мен ... бұл заңнамаға сай қызмет етеді.
Кәсіпқойлар одағының кәсіпорындармен шетел ... ... ... 1993 ... 9 ... № 2107 ... ... одағы туралы заңында көрсетілген. Қазақстан
Республикасында заңды ... ... ашуы - ... ... ... бірі болып табылады.
Мемлекет инвесторларға келесідей кепілдіктер береді:
І. Заңнамалардың кепілдікке жауап берілуі (Қазақстан ... 6 бап ... ... туралы»)
Шетел инвесторларының халықаралық келісім шарт бойынша 10 жыл ішінде
заңнамалар бекітіледі және де инвестиция көздерінің мемлекеттік ... ... ... ... ... жақсарған сайын халықаралық
келісім шарт құжаттарына сай кез ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының екі жақты қарым-қатынастың
ұлттық қауіпсіздіктің, экологиялық және денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... түрде Қазақстан Республикасының ортақ қазынасына құйылады және де
инвесторлардың ортақ ... ... ... ... ... Республикасының заңы 7 ... ... ... ... ... саясаты, экспроприяция жүйесіне және де
дискриминациялық адекватты компенсациясына сай қызмет істейді;
• нарықтық экономикада компенсация қызметі ... роль ... ... ... ... ... төлеу және экспроприяция
периодына қосылу процесі Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... заңсыз іс-
әрекеттері ... ... ... сай ... ... жағдайына сай қызмет істеп заңдық күшін ... ... ... заңы ... ... ... 8 бап).
IV. Шетел инвесторларының өтем алу ... және ... ... ... ... ... ... заңы
9 бап). Шетел инвесторларының ... ... ... және де
әскери қайшылықтар болған жағдайда, революция, келеңсіз жағдай, азаматтық
көтеріліс және де ... ... бола ... ... ... ... және жеке ... компенсациялар жоғары деңгейлік
төлеу қызметке кіріседі. Шаруашылық жұмыста шетел инвесторларының ... және де ... ... заңсыз қаулылары заңнамалармен
белгіленеді.
V. Кірістерді ... ... ... ... ... заңында
13 бап). Шетел инвесторлар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... заңнамаларына сай
істеуі тиіс. Өзінің кірістерін сақтау және пайдалану барысында ... ... ... ... ... ... құқы бар және оны ... алады.
VI. Жеке валюталардың пайдалану кепілдігі («ҚР шетел ... 11 заң). ... ... Қазақстан Республикасының
заңнамаларында соның ішінде 1996 жылы 24 ... № 54-1 ... ... ... [13, 25б]. ... ... ... ақша аударылып шетелге және мемлекеттің ішкі
айналым ... ... ... ... сай
сәйкестендіріледі. Бұл айналымға жататындар:
а) кірістер;
б) келтірілген зардаптарға төленетін компенсациялар мен ... ... ... ... ... ... түскен пайда немесе инвестицияның ликвидациясы;
д) заңды ақша түсімдері.
Өндіріс орындары шетел тұлғаларының ... ... ... ... ... ... ... өзінің
өнеркәсібін ұлттық валютамен еркін басқара алады.
VII. Шетел инвесторларының ... ... ... ... заңы -12 бап). ... ... актілер, сот үкімдері, шетелдік
инвестицияның нәтижесіне байланысты екі жақтың пайдасына ... ... ... ... ... ... үшін, қаулылардан және де
заңды тұлғалардан, коммерциялық ... ... ... ... алуы тиіс. Қазақстан Республикасының үкіметінің ... ... ... сай орындалады (1999 жылғы 2-ші желтоқсан №1843
қаулысында белгіленгендей).
Бұл комиссияның мақсаты ... ... ... шаралары
барысында болып табылады:
• өз уақытын, сапалы ... ... ... ... ... сай притензияларды шетелдік инвесторларына
тарту;
• шетел инвесторлармен мемлекеттің саясатына белсенді араластыру;
• Қазақстан Республикасының үкіметінің және де ... ... ... ... ... ... ... экономикаға
құйылған әсерлері.
Комиссия жетекшісі Қазақстан ... ... ... тағайындайды. Комиссия төрағасының қызметі-отырыстар графигін
ұйымдастыру, рекомендацияның жұмысшылар ортасындағы ... ... егер ... төрағасы жоқ болса орынбасары атқарады. Комиссия хатшысы отырыстың
хаттарын негізгі материалдарды протоколдарды тексеріп ... ... ... 1996 жылы 8 ... №3203 ... сай
мемлекеттік саяси формасының шетел инвестициясын ҚР-ң экономикасына құю
барысында қызмет істейді.
VIII. Мемлекеттік тексеріс ... ... ... ... туралы” заңы):
• бақылауды және тексеруді Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне
сай мемлекеттік лауазымы бар тұлға және заңды арнайы тұлға істей ... ... ... алу Қазақстан Республикасының салық кодексінде
жазылған заңнамалармен реттеліп отырады;
• мемлекеттік салықты басқару, ... ... және де ... ... ... қадағалаулары талап мүдделеріне сай
қызмет істейді. Шетел инвесторлары ... ... ... ... ... талап ете алады және де өз іс-әрекеттерін бөліседі.
Қазақстан Республикасының инвестициялық заңдылықтың ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық заңдылығының қалыптасу тарихы осы
салада заң актысының қабылдауымен басталды, 1990 жылдың 7-ші ... ... ... ... Ол ... қолдаудың құқықтық
режимін қалыптастырды. Келесі ... 1994 ... 27 ... ... ... ... заңдарына қарай дамуын 1997 жылы 28 ақпанда
«Шетел инвестициясын мемлекеттік қолдау туралы» заңында ... ... ... ... қауымдастықтың толық мүшесі. Әрине халықаралық
қауымдастықта интеграция Қазақстанның заң ... ... әсер ... ... ... ... үшін Қазақстан әр түрлі елдермен екіжақты
халықаралық келісімге қол қойды [14, 28б].
Қазақстан инвестициялық климатының жақсаруын 2003 жылдың 8 ... ... ... ... ... Бұл заңның ерекшелігі
шетел және отандық инвесторларға тең құқық беру. Бүгінгі таңда ... ... ... мақсаты тұр. Заңның бірінші бөлімі
инвестицияның құқықтық режимі, екіншісі инвестицияға ... ... ... ... ... ... бойынша шетел инвестициясы
келесі жағдайлармен белгіленген:
1. Кез-келген шетел инвестициясының ... ... ... ... ... ... және жеке ... Республикасының қайырымды істерімен немесе шетелдік ... жеке ... ... ... Мемлекеттік заңнамаға сәйкес заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... сол ... ... ... қол қойғаннан бастап ҚР-ғы заңнамалық ... ... ... ... ... және ... ... баптарына қосымша жеңілдіктер ... ... ... төлеу жөніндегі заңнамаларынан басқа;
4. Қазақстан Республикасының территориясындағы заңнамалардың, актілердің,
берілген инвестицияның шетелдік инвесторларға ... ... тиым ... ... ... ... комитетімен
қамтамасыз етіледі;
5. Шетел инвесторларына кепілдікті сол қызмет істеп ... ... ... ... ... инвестициялары туралы» заңында
құқықтық және экономикалық және де Қазақстан Республикасының экономикасына
шетел ... ... ... ... ... қорғау
барысында оларды ұжымдық түр бойынша немесе шетел инвесторларының арқасында
келісілген ... ... ... ... ... ... ... бойынша жалғыз
мемлекеттік орган болып табылады. Қазақстан Республикасының инвестициялар
агенттігінің ең ... ... 1999 ... 24 ... №1969 ... ... ... инвестициялық климаттық асу ... ... ... ... ... Республикасының территориясы бойынша
даму стратегиясына сай қызмет істеуі;
• Қазақстан Республикасында тікелей инвестициялық ... ... ... мемлекеттік есептеу және есептесу ұйымдарда тікелей
• инвестицияның қаражаты.
Агенттік заңнамаға сай келесі функцияларды атқарды:
• шетел және отандық инвестицияның, әлемдік ... ... ... шығару;
• өндіріс өнімдерінің, Қазақстан Республикасының инвесторларының климаттық
жағдайы Қазақстан Республикасының заңнамаларының орындалу барысы және ... ... ... ... ... еңбек етіледі;
• халықаралық келісімшарт бойынша ... ... ... ... ұйым ... ... ішкі дара қатынас кепілдігін сақтандыру;
• республикада және шетелде жарнамалық, ақпараттық ... ... ... ... ... ... шараларды
ұйымдастыру;
• мемлекеттік экономика секторына Қазақстан Республикасының атынан қолдау
көрсету;
• инвесторлармен бірігу, ... ... ... ... және ... ішкі ... ... өндірісінде
ұйымдарды заңды түрде ұйымдастыру;
• экономиканың жоғары секторларына шетелдік және ... ... ... ... ... қолғабыс көрсету;
• Қазақстан Республикасының территориясында сөйлесу тасымал әдістерін
инвестиция арқылы ұйымдастыру;
• Отандық шетелдік инвесторларды мемлекет ... ... ... ... ... келісім шарттарға сараптама жасау;
• инвестициялық бағдарламаларды, соның ішінде мұнай ... ... ... ... ... ... арқылы ұйымдастыру;
• келісім шарттардың кіріспесі және қорытындысын шығару;
• өндірілген келісім шарттардың ... ... ... ... анализін ұйымдастыру;
• Келісім шарттардың тіркеуге сақтандыру шараларын ұйымдастыру.
Шетел инвесторлары және олардың барлық ... ... ... ... ... кез-келген өніммен бизнес жүргізудің кез-келген
жағдайларында ең жоғарғы этикалық норма ұстауға;
• Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... инвесторларына қолданыла алатын барлық сәйкес
заңдарды ұстануға және осы заңдарға сәйкес келмейтін, оны ... ... ... істемеуге;
• заңсыз және тиіссіз ... ... ... ... қасақана тікелей немесе жанама қатысты болуға;
• Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ескеру.
Нақтырақ олар Қазақстан Республикасының ... және ... ... және ... дамуды қоса, қоршаған ортаны
қорғау және тұтынушылардың жағдайын қарау, жаңа жұмыс ... ... ... алу, жаңа және ... өндіріс әдістерін енгізуде
көмектесу сенімі мен басты мақсаттарды ескеруі ... ... ... ... ... ... еңбек және еңбек
қатынастары жәйлі нормалар мен жағдайларды заңдау және ... ... алу, ... және ... деңгейін жоғарлатуды өз күштерімен, қажет
болғанда Қазақстан Республикасының сәйкес ұйымдарымен бірігіп жасау;
• Қазақстан Республикасының ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... Республикасының экономика, фискалдық және салық саясатының
бекітілген ... ... ... аудару;
• Қазақстан Республикасының заңдарына, әкімшілік ережелеріне ... ... ... ... ... аудару және қоршаған ортаның
ластануынан адамдардың денсаулығына зиян ... ... ... ... қызметінің Қазақстан Республикасының ғылыми және технологиялық
программаларымен сәйкес келуіне ... ету ... Оның ... ... ... ... және ... авторлық
құқықтарды сақтай отырып тарататын методика мен тәсілдерді максималды
қарастыру;
• Қазақстан Республикасының импорт алмастыру, ... ... ... ... ... ... маңыздылығын мойындау;
• Қазақстан Республикасының әлеуметтік, аумақтық, ұлттық, экономикалық және
мемлекеттік құрам мен қауіпсіздік жағдайын ... және ... ... тұрғындармен, ұлттық және жергілікті іскер қоғамымен тығыз
байланысты дамыту;
... және ... ... ... ... ҚР ... ... болу.
Инвестордың мүддесін қорғау құралдары мен механихзмдері ретінде келесі
дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... кепілдеме; табыстарды
пайдалану кепілдемесі; ұлттандыру және реквизициядан ... ... ... ... да ... Бұл жағдай инвесторлар үшін
маңызды болып табылады. Шығындарды өтеу тәртібі азаматтық ... ... жаңа түрі ... ... ... Қазақстан
Республикасы келісімдерінің жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... инвестицияларын тарту процесі және нәтижесі
2.1 Қазақстанға тартылған шетел инвестициясының ұлттық
экономикадағы ... өсім ... ... ... кең ... Капиталды жинау мен ... ... ... ... қоса алғанда бірнеше ... ... ... ... ... бұл экономикалық өсім ... ... ... ... технологиялар меңгеріледі, нарықтардың
отандық тауарлармен ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы макроэкономикалық жағдай инвестициялау
үдерісіне барынша жағдай жасайды – ол осы жылдардағы реформалар нәтижесінде
тұрақты және ең ... ... ... ... инвестициалар бұл экономикалық маңызды ... ... 2010 ... ... ... екі ... көбейту шешімі жыл сайын ЖІӨ-
нің 8-9 пайызға өсуін талап етеді. ... да ... өсім ... үшін ... инвестициялар қажет. Қазақстан қор нарығын
инвестициялардың негізгі көзерінің бірі ... ... үшін ... ... ... ең кем дегенде үш есеге дейін көбейту ... ... оның ... ... ... ал дамыған елдерде оның деңгейі
40-60%-ға жетеді [16, 35б].
Қазіргі ... ел ... ... жөғары қарқын
өсуіне жеткен кезде, өсім концепциясы, ... ... кең ... ... ... мен инвестициялаудағы екпін шетел
инвестициясын тартуды қоса ... жаңа ... ... ... бұл экономикалық өсім факторы, оның ... ... ... ... ... отандық
тауарлармен толуы жүреді, экспорттық өнімнің бәсеке ... ... ... ... жағдайында капитал
нарығының құралдары мен тетіктері экономикалық өсімге үлкен үлес ... ... ... ... қажетсінуде. Сарапшылардың
бағалауы бойынша инвестициялық құралдарға нақты қажеттілік ... 10 ... ... ... тек қана ... ... саласына
2015 жылға дейін 3,5 млрд долл. инвестициялар қажет деп бағалануда.
Дегенмен, ... ... ... ... ... отырып, халықаралық
сарапшылар Қазақстан жағдайындағы инвестициялардың оңтайлы мөлшері 10 млрд.
доллардан да асып, кейбір бағалаулар бойынша тіпті 50 млрд ... ... ... байланысты ерекше айта кететін жағдай, Қазақстанның соңғы
жылдардағы экономикасының өсу ... ... ... ... Оң ... жағдай инвестициялардың көбеюіне және
экономиканың өсуіне алып ... ... ... бір ... ... ... ... артықшылық беру олардың капиталдық тікелей көзі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді, елдің сыртқы қарызын көбейтіп қосылуы ауыртпалық ... ... ... ұлттық экономиканың әлемдік экономикаға интеграциялануына себеп
болады.
Жалпы 2002-2006 жылдар аралығында кесте 1 ... ... ... ... ... ... колемі 1099986
млн. теңгеден 2824523 млн. теңгеге дейін яғни 2,5 есе ... ал ... көз ... ... ... үлесі 31 %-дан 26,6 %
дейін төмендеді
Қазақстан көптеген инвесторларды бай табиғи ресурстарымен, арзан жұмыс
күшімен және ішкі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың аймақтары бойынша бөлінуінде
маңызды роль атқарады. Бір ... жәйт ... көп ... ... ... ... сонымен қатар бұл жағдайда егеменді еліміздің экономикалфқ
қауіпсіздігін де ойлауымыз қажет.
Кесте 1 - ... ... ... ... ... капиталға
жұмсалған инвестициялар
| |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... | |Еще |Еще |Еще |Еще ... |2824523 ... ... – | ... ... данн|Ждем данн|Ждем данн|
|барлығы, | ... | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |385686 | | | | ... |1687784 | | | | ... |751053 | | | | ... ... | | | | | ... |100 | | | | ... – | | | | | ... | | | | | |
|% | | | | | ... ішінде меншік | | | | | ... ... | | | | | ... |13,7 | | | | ... |59,7 | | | | ... | | | | |26,6 ... 337б]
Меншік нысандары бойынша негізгі капиталға жұмсалған ... өсу ... ... 2 бойынша 2006 жылы 12,5 % құрады, ... ... ... ...... ... басқаруға қызмет етеді. Бұл қадамға ... ... ... – бұл ... ... ... ... (дағдарысы),
кәсіпорындарда айналым құралдарының болмауы, жалақыға, әлеуметтік инфра
құрылымды қолдауға қаржының болмауы, сондай-ақ өндіріс ... ... ... көбеюі, мемлекеттен кәсіби маман кадрларының кетуі.
Кесте 2 - Меншік нысандары бойынша 2002-2006 жылдары негізгі ... ... өсу ... |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... | |Еще |Еще |Еще |Еще ... |116,7 |добавится |добавится|добавится|добавится|
|инвестициялар – | ... ... ... ... данн|
|барлығы, , | ... | | | |
|% | | | | | ... ... | | | | | ... |125,8 | | | | ... |116,6 | | | | ... |112,5 | | | | ... ... 2002 - 2006 ... ... шетел инвестицияларын тарту 3-ші
және 4-ші кестелер мәліметтері бойынша, алдыңғы ... ... ... ... ету және ... ... қызмет ету саласы -
5608,4 млн. долл. (53,74%), келесі ретте , тау кен ... - 2317,9 ... ... ... өндірісі 497,9 млн. долл. (4,77 %), болып отыр.
Қазақстанның ... ... ... мәселелерін шешу үшін
шетел фирмалары өзін-өзі қамтамасыз ету ... ... ... ... құруы мүмкін. Мұндай ұйымдар қамтамасыз ету және бөлу
торымен иемденуі керек. Мұндай жағдай ... ... ... ол ... жетілген рынокта бәсекелестің көбеюі кезінде
компаниялар товарлармен қызметтердің бар түрлерін ... ... ... іздеуге саясат жүргізеді.
2006 жылдың нәтижесi ... 1-ші және 2-ші ... ... көш басы ... отыр - 2877,6 млн. ... (27,6%), ... АҚШ ... млн. долл. (16,2), Ұлыбритания 851,1 (8,2), Германия 720,0 (6,9)
Ал вертикалды ... ... ... ашық ... айналуын алып келеді, оларды ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қағидасына сүйеніп
отырған компаниялардың бірі «Филипп Морис», оның Қазақстанда ... ... бар. Бұл ... ... ... ... ... және
ресурстармен өзін-өзі қамтамасыз етіп отыр. Осылайша ... ... ішкі ... ... керек.
Кесте 3 - Қазақстан Республикасына қызметтер нысандары ... ... ... ... ... ... түсуі
|Сала |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... млн. ... |10437,1 |Еще |Еще |Еще |Еще |
| | ... | |я |я |я |я |
| | ... ... ... |Ждем |
| | ... ... ... ... |
|Ауыл шаруашылығы |37,3 | | | | ... кен ... ... | | | | | |
| |2317,9 | | | | ... ... | | | | | |
| |497,9 | | | | ... газды, суды | | | | | ... және бөлу |26,6 | | | | ... және ... көрсету |761,4 | | | | ... мен ... ... | | | | ... және ... |303,4 | | | | ... ... |370,5 | | | | ... ... ... | | | | | ... ету және ... |5608,4 | | | | ... ... ету | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... сақтау және |99,5 | | | | ... ... | | | | | ... 12б]
Қазақстан экономикасында тікелей шетел инвестициялары біріккен
кәсіпорындар және 100% ... ... бар ... ... ... 5-ші ... ... 2006 жылы мұндай кәсіпорынның 8881-
сі қызмет ... ... ... ... ... ... ең ірілері келесі мемлекеттердің ұйымдары: Ресей -2198,
Туркия – 1222, США – 597, ... – 512, ... - 403 ... 4 - ... Республикасына қызметтер нысандары бойынша тікелей шет
инвестицияларының ... ... ... түсуінің салмақ үлесі
|Сала |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... млн. ... |100 |Еще |Еще |Еще |Еще |
| | ... | |я |я |я |я |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |данн |
|Ауыл шаруашылығы |0,36 | | | | ... кен ... ... | | | | | |
| |22,21 | | | | ... ... | | | | | |
| |4,77 | | | | ... ... суды | | | | | ... және бөлу |0,25 | | | | ... және ... ... |7,29 | | | | ... мен қонақ үйлері|0,10 | | | | ... және ... |2,91 | | | | ... ... |3,55 | | | | ... ... ... | | | | | ... ету және ... |53,74 | | | | ... қызмет ету | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... сақтау және |0,95 | | | | ... ... | | | | | ... ... ... ... біріккен кәсіпорындар (БК) жыл сайын
өсуде. Бұл ... ... ... келесі өзгерістер арқылы
түсіндіруге болады:
- сыртқы экономикалық саясатты либерализациялануы;
- ашық экономика саясаты;
- экономикадағы ... және ... ... ... жасалған басқа да оң әлеуметтік экономикалық реформалар.
Қазіргі кезде көптеген біріккен кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... бір
артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Мұндай жағдайларда ... ... ... ... осы бағыттағы біріккен
кәсіпорындар қызметін бақылап, ынталандыруы ... ... ... ... ететін инвестициялық товарлардың импортын ынталандыру
керек.
Біріккен кәсіпорындар өзінің қызметтерін ішкі рынокта да атқарады. ... ... ... шикізат саласына инвестиция салғанды
көздейді, әсіресе таукен өндірісі және жылу энергетикалық кешені таукен
өндірісі кешенінде ... және ... ... - ... фирмалары
арасында Семей облысындағы алтын-мышьякті кендерді өндіруге арналған
біріккен кәсіпорындар құруға ... ... ... ... ... ... Күтілетін инвестиция көлемі 198 млн.$ ... ... ... ... ... ... мұнай мен
газды өндіру мен іздеу салаларына салынады.
Кесте 5 - Қазақстан ... ... ... бар ең ... 2003-2006 жылдардағы саны
| |2006 |2007 |2008 |2009 ... |8881 |Еще |Еще |Еще ... | ... ... ... |
| | ... данные|Ждем данн |Ждем данн |
|Ресей |2198 | | | ... |1222 | | | ... |255 | | | ... ... |307 | | | ... |597 | | | ... |127 | | | ... |403 | | | ... |512 | | | ... |240 | | | ... 15 ... кәсіпорындардың ішінде белгілісі “TENGIZ - SHEVROIL” АҚШ-тың
“SHEVRON OVERSEAS” компаниясы мен бірге олар тенгиз және Корольдік ... ... ... ... ... тартып қолдану үшін инвестицияның ағымын
ынталандыратын факторларды ескеру қажет.
Кейбір экономикалық заңдылықтар мен сұраулардың нәтижесінде кеден ... ... ... және ... жүйесімен байланысты
мәселелерді шешуіміз тиіс. Біздің экономикадағы ... ... ... ... ... ... ... жылдың қаңтар-ақпанында өңдеуші өндіріске 25,1 млрд. тенге
салынған әғни жалпы ... ... 6,6%. Оның ... 1,3 ... инвестициясы (Кесте 6).
Кесте 6 - 2008 жылдың ... ... ... ... ... |2007 ... ... мың теңге |
| ... ... | |
| ... ... |
| ... | |
| |лар |2007 | |
| ... ... | |
| |мың ... ... %| |
| | | ... |Шет ... |
| | | |тік ... | |
|Қазақстан Республикасы |25128428 |87,2 ... |1730868 |2626181 ... ... |1147400 |376,8 |1134444 | |12956 ... ... |526991 |38,1 |174910 |53964 |298117 ... ... |2729346 |62,6 |2467043 |150935 |111368 ... облысы |2805150 |81,5 |2805150 |- |- ... ... |4705144 |159,8 |4483098 |60728 |161318 ... ... |310142 |89,9 |161932 |- |148210 ... Қазақстан облысы |216040 |40,5 |70646 |28364 |117030 ... ... |4483928 |74,3 |3135747 |1306877 |41304 ... облысы |556600 |142,7 |318928 |- |237672 ... ... |266060 |203,7 |28056 |- |238004 ... ... |511645 |145,9 |374928 |130000 |6717 ... облысы |4786717 |133,3 |3941342 |- |845375 ... |233053 |259,1 |40464 |- |192589 ... |747946 |56,7 |551025 |- |196921 ... ... |30784 |2,6 |30784 |- |- ... ... |1071483 |48,9 |1052883 |- |18600 ... 22б]
Өңдеуші өндіріс салаларының ішінде инвестициялар келесідей таралған:
металургия өндірісі - 48,1%; тамақ өндірісі - 19,1%; кокс және ... ... ... - ... 7 – 2008 ... ... өңдеуші өндіріс салалары бойынша
салынған инвестициялар
... |2007 ... ... мың ... |
| ... ... | |
| ... |қаңтар-ақ| |
| ... | |
| |лар |2008 | |
| ... ... | |
| |мың ... ... %| |
| | | ... |Шет |қарыз |
| | | |тік ... | ... ... |25128428 |87,2 ... |1730868 |2626181 ... ... |4807479 |60,0 |3364825 |361412 |1081242 ... өндірісі |4716 |10,3 |4620 |- |96 ... ... ... |28132 |40,5 |12683 |- |15449 ... ... |118816 |101,7 |118816 |- |- ... ... ... |3069595 |83,9 |3068677 |- |918 ... ... |242476 |36,2 |90206 |54792 |97478 ... және ... |481977 |58,0 |256042 |150935 |75000 ... ... ... | | | | | ... емес заттарды және |2828543 |165,8 |2504903 |53964 |269676 ... ... ... | | | | | ... ... |12078201 |95,3 ... |1109765 |945064 ... және ... ... |88,6 |238228 |- |125054 ... | | | | | ... ... ... |509610 |170,1 |506646 |- |2964 ... | | | | | ... және оптикалық | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... |276263 |93,5 |276263 |- |- ... ... салалары |319340 |406,3 |306100 |- |13240 ... ... ... ... ... ... 2008 жылы өткен
жылғы деңгейде сақталып отыр. Әлемдік экономикадағы дағдарысқа қарамастан,
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... деңгейде
сақталып отыр. Бұл туралы 2008 жылдың 28 қарашада өткен Қазақстан - Венгрия
бизнес-форумы ... ... ... ... және ... ... ... комитетінің төрағасы Тимур Нұрашев
мәлімдеді [16, 23б]. Ол ... 2008 жылы ... ... ... ... рекордтық көрсеткішке қол жеткізіп, оның
көлемі $17 млрд құрағанын еске салды. "Бұл ... екі ... ... ... министрлік өкілі. 1993 жылдан бері Қазақстанға $76 млрд. астам
тікелей шетелдік инвестициялар (2008 жылдың 1 шілдесіндегі жағдаймен ... ... ... салынған барлық инвестицияның ... ... ... саласына, тау-кен өнеркәсібі мен геологиялық ... ал ... ... ... ... салынған, сол себепті біздің
бүгінгі міндетіміз - Қазақстанға ... ... ... ... деді ... жан басына шаққандағы шетелдерден тартылған тікелей инвестициялар
көлемі бойынша ТМД елдерінің аясында бірінші орындамыз", - деді Т. ... ... ... ... инвесторлар - АҚШ, Нидерланды,
Ұлыбритания, Франция және ... ... ... ... ... 60 млрд. доллар инвестиция тартылды. Ішкі инвестициямыз 80 ... ... ... ... осы инвестициялар ел экономикасын
көтерді. Бұл ... 2008 ... 28 ... ... ... ... режімінде өткізілген интерактивті сабақ кезінде Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаев айтты [20, ... ... ... ... өсім ... жыл сайын 10
пайызды құрап ... ... ... ... жетістіккке кез-
келген мемлекет ие емес. Осының арқасында Қазақстанда бүгінде орташа ... және ... ... ең ... Біз ... аналарды
әлеуметтік жәрдемақылармен қамтамасыз етіп отырмыз. Мүгедек ... ... мен ... ... Халықтың тұрмысы
жасқарғанына, бұл табыстардың барлығы қажырлы еңбектің арқасында ... ... ... жерде Қазақстанның алдында бәсекеге барынша
қабілетті 50 ... ... ... ... тұр. Бұл ... ауыр ... ... деді Президент.
Инвестиция комитетінің негізгі бағыттарының бірі – ... ... ... іске ... Ол ... ... ... келісім-шарттарды жасайтын, экономика секторына
салынған инвестицияларды жүзеге асыратын уәкілетті орган болып табылады. Ал
преференциялар салықтық және ... ... ... Республикасының шикізаттық емес секторына инвестицияларды
тарту мақсатында шетелдік компаниялармен келіссөздер ұйымдастыру ... ... ... ... ... өзара үйлестіру
ісі де Инвестиция комитетіне жүктелген.
Инвестиция комитеті Қазақстан Республикасы Президенті ... ... ... қызметін қамтамасыз ететін оның жұмыс органы болып
табылады. Ал Кеңестің өзі ... ... ... ... ... инвесторлармен тікелей сұхбатты қамтамасыз ету,
сондай-ақ инвестициялық қызметке байланысты проблемалық мәселелерді шұғыл
шешу мақсатында Мемлекет басшысының 1998 ... 30 ... ... ... Инвестицияларға арналған шарттардың бірыңғайлығы мен әділдігін
қамтамасыз ету, уағдаласушы мемлекеттердің экономикалық ... ... ... бастамаларды ынталандыру секілді
мәселелермен де шұғылданады.
2.2 Қазақстанға ... ... ... хал-ахуалының жағдайы
Республикадағы инвестициялық климатты нығайту үшін ... ... ... тапсырысы бойынша жасалған 2003-2015
жж. Қазақстанның ... даму ... ... ... және ... ... төмендету үшін Үкімет өзара
қорғаумен шетел инвестицияны ынталандыру бойынша бірнеше ... ... ... ... ... [21, ... уақытта инвестициялар тарту жөнінен Қазақстан ТМД елдері
бойынша көш басында ... Ал ... Азия ... ... ... ... ... барлық тікелей инвестициялардың сексен ... ... ... жыл мен 2007 ... бірінші тоқсаны аралығында еліміздің
экономикасына құйылған шетелдік тікелей инвестициялардың көлемі 54,2 ... ... ... Тек 2006 ... өзінде ғана 10 437,1 млн. АҚШ долларын
құрайтын шетелдік тікелей ... ... Оның ... ... бұл 57,7 ... ... ... Міне, осыған ... ... ... ... деп ... ... ... ахуалын жақсарту, оны насихаттау мақсатында
іскер топтар өкілдерінің сапарларын, екіжақты кездесулер, бизнес-форумдар
және ынтымақтастықтың ... ... ... да ... ұйымдастырып отыруға
мән беріледі.
Бүкіләлемдік банк секілді беделді ұйымдар мен халықаралық рейтингтік
агенттіктердің біздің елдің инвестициялық мүмкіндіктерін ... ... ... оң ... ... ... ... пленарлық және аралық мәжілістерін,
сондай-ақ, оның жұмыс тобы мәжілістерін ... ... ... деп ... ... ... ... Мемлекет басшысының төрағалығымен жылына екі рет
(маусымда және желтоқсанда) өткізіледі. Оған Қазақстан тарапынан Премьер-
Министр мен ... ... ... Индустрия және сауда
министрлігі Инвестиция комитетінің төрағасы қатысады. Ал ... ... ... ... ... трансұлттық
компаниялардың басшылары, дүниежүзілік даму ... ... ... ... барлығы 17 пленарлық мәжіліс өткізілді. Соңғысы 2008
жылдың 15 шілдесінде Өскемен қаласында өткен болса, “Қазақстанның ... және ... ... ... ... тақырыбындағы келесі
мәжілісті өткізу 2009 жылдың желтоқсан айына жоспарлануда.
Кеңестің шеңберінде бес бірлескен жұмыс тобы құрылған. Олар ... ... ... ... ... ... ... инвесторлардың ағымдағы қызметі, заңнама, салық салу ... ... ... экономикасының өңдеу салалары мен шикізаттық емес секторларына
шетелдік инвестициялар тарту ... әлі де ... ... ... Осыған
орай Үкімет өңдеу секторына да ... ... ... жақсарту
мақсатында шаралар қабылдаған болатын. Оның нәтижесі жоқ емес.
Мәселен, 2005 және 2006 ... ... ... ... ағымы азайған болса, 2007 жылдың нәтижесі бойынша оңтайлы
ілгерілеушілікті ... ... 2008 ... бірінші жарты жылдығында өңдеу секторына құйылған
тікелей шетел ... 383,8 млн. АҚШ ... ... Бұл 2007 ... ... ... ... осылайша өңдеу саласына шетелдік
инвестициялар ағымы ... ... ... ... ... ... ... тапсырмасымен Индустрия және сауда
министрлігінде басқа да ... ... ... ... басым
жобалардың тізімі жасалуда. Бұл мәшине жасау, ауыл ... ... ... ... ... уран ... ... инвестициясын табысты тарту үшін 2008 жылы 30-дан астам ... ... ... ... ... Жапония, Қытай, Ресей және
басқа да шет елдерде Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктерін таныстыруға
арналған ақпараттық-тұсаукесерлік ... ... ... және ... ... туралы 39 мемлекетаралық келісім жасалды.
Бұл шаралардың нәтижесі жоқ емес. ... емес ... ... ... ... бірі ... ... ЖШС-нің
“Steіnert Іndustrіes” неміс компаниясымен бірігіп ... ... ... ... іске ... бастағандығын айтуға болады.
Сараптау мәліметтері бойынша, Қазақстан қажетті цементтің 25 пайыздан
көбін сырттан импорттайды. Бірнеше ірі ... ... ... салғысы келетін тілегін білдірді. Өткен жылы цемент өндіретін 2
зауыттың құрылысына инвестициялық ... беру ... 2 ... ... ... қуаттылығы жылына шамамен 2 млн. тонна
цементті құрайды. 2008 жылы тағы 3 ... ... ... ... ... ірі ... құрамына енетін СУАЛ-мен
өткен жылдың аяғында Павлодар облысында ... ... 500 мың ... ... ... ал ... ... 1,5 млрд. АҚШ долл.
құрайтын алюминий зауытын салу ... ... ... Жаңа ... 2000 ... ... ... уақытта жобаның техникалық-экономикалық
негіздемесі жасалуда, шамамен осы ... ... ... ... ... ... АҚШ ... көлемінде активі бар әлемнің ірі ... ... ... Қазақстанда дизельді локомотив шығаратын
зауыт құрылысы туралы келісім жасалуы да ... ... ... ... ахуалдың жақсара түсуінің тағы бір дәлелі.
Қазіргі уақытта экономиканың басымдықты секторларындағы 150-ден астам
жоба жинақталған. Үкіметтің тапсырмасына сәйкес, әкімдіктер ... ... ... инвестициялық жобалардың жай-күйі туралы ақпарат
беретін есептілік нысанды әзірлеген болатынбыз. Осылайша, ... ... үш ай ... ... ... ... біз кез ... сәтте
инвесторларға жаңа және өзекті ақпарат бере ... ... ... ... ... Nokіan Tyres ... Астанада Ордабасы
компаниясымен қосылып мемлекеттік стандартқа сәйкес шина ... ... Оның ... құны 200 млн. АҚШ ... ... ... Ақтөбе облысында қуаттылығы жылына 1 млн. тонна цемент
зауытын салу бастамасы қолға ... Оны іске ... 100 млн. АҚШ ... ... Тағам өнеркәсібінде Алматы облысында жеміс, көкөніс
өнімдерін өңдеу зауытының ... ... жоба ... ... ... іске асыру үшін 5,2 млн. АҚШ долларының инвестициясы қажет.
Республикада қолайлы инвестициялық ... ... және ... ... жалғастыру үшін, мемлекет қазіргі заманғы технологияларды
қолдана отырып, жаңа өндірістер ... ... ... тұрғандарын кеңейту мен
жаңартуға инвесторларды ынталандыру ... ... ... ... және отандық инвесторға Инвестициялар комитетімен келісім-шарт
жасасу арқылы инвестициялық ... ... ... ... ... табыс салығы, мүлік пен жерге салық, инвестициялық
жобаларды іске ... үшін ... ... ... ... ... ... бойынша салықтық жеңілдіктер, сондай-ақ мемлекеттік заттай гранттар.
Инвестициялық преференциялар берілетін салалар Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2003 ... 8 ... ... ... ... ... 245 түрі енгізілген. Оның ішінде: ауыл, орман және
балық шаруашылығы; ... қоса ... ... өнімдерін өндіру, тоқыма
өндірісі; сүректі өңдеу және ағаштан ... ... ... картон және
одан жасалатын бұйымдар өндірісі; химия өнеркәсібі; резеңке және пластмасса
бұйымдары өндірісі; металлургия ... ... ... ... ... ... мен есептеу техникасы өндірісі; ... ... ... ... ... ... мен аппаратуралар
өндірісі; жиһаз өндірісі; электр энергиясын, газ, бу және су ... ... ... ... ... лагерьлер мен кемпингтер қызметтерін ұсыну;
барлық көлік ... ... ... ... ... ... ... және басқалары бар [22, 72б].
Корпоративтивтік ... ... ... (КТС) жаңа ... ... ... табыс салығынан 3 жылға дейінгі мерзімге
босатылады. Ал, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарға ... ... ... ... ... активтер құнын шегеру құқығы 3 жылға
дейінгі мерзімге беріледі [23, 32б].
Салықтық ... беру ... ... ... ... байланысты болады. Инвестиция ерекшелігіне сай
жер және мүлік салықтарынан да 3 ... ... ... ... ... ... ... шетелден құрал-жабдық алып келсе, ол кедендік
баж салығын төлеуден босатылады.
ЮНКТАД мәліметтері бойынша Қазақстан Орталық Азияға ... ... ... ... 4/5 бөлігін алған. Қазақстандықтарға осы
таңдаған бағыттан ... ... ... ... ... ... ... қаржы дағдарыстарының нәтижесінде әлемдік инвестициялық
процесстер жағымсыз динамикаға ... ... ... кележатқан
мемлекетер мен рыноктарға сенімсіздік пен қарауымен түсіндіріледі.
Инвестициялық ... іске ... даму үшін ... саясаты
тұрақты, айқын болуы керек. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей экономика
даму үшін тікелей ... ... ... ... Ол ... нығайту мен сақтауға, мемлекеттік саясатқа ... ... ... қызметке жағдай жасауға байланысты көбееді.
Салық режимі кез-келген мемлекеттің инвесторлық климатының құрамдас
бөлігі болып табылады.
Көптеген инвесторлар ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді: салық органдарымен қаржы
қатынас проблемасы; олардың қызметкерлерінің екі рет ... ... ... аралық келісімдерді білмеуі. ... ... ... тек ... маманданған мамандар жұмыс істеген жағдайда түзелмек.
Бұл үшін салық оргондарына жұмысқа алғанда жұмысшылар жоғары талаптарға ... ... Бұл ... дамыған елдердің салық оргондарының қызметкерлерін
оқытудан өткізетін бағдарламаларды әкеліп енгізудің арқасында жеңілдеуі
мүмкін. Салық ... ... ... ... ... үшін ... ... көтеру керек және тағыда ... ... ... ... жылы ... ... қонақ үйлер, 400 астам ... ... ... Олар ... ... ... жылына 40
млн. АҚШ долларына тең қызмет көлемін көрсетеді. ... ... ... ... 30% ғана ... ... ... өйткені туризмнің
инфрақұрылымы жетілмеген және объектілер туралы ақпарат жоқ, сонымен қатар
ол объектілер көрсетуге ... ... ... ... үшін ... үй ... ... дамыту қажет, пәтерді жалға алу, ... ... ... мен ... ... үй ғимараттарын сату–сатып алу
кіреді. Сонымен қатар мектепке дейінгі ұйымдарды орта және жоғарғы ... ... ... сай ... ... және ... тұратын басқа халықтардың ... ... мен ... салт-дәстүрді, тарихты жақсы білу
үшін шетелде және елдің ішінде мәдени және басқада ... ... Қол өнер ... ... дамып жетілуіне қолдау көрсету керек, ол ұста
және былғары илеу ісі, ұлттық сувенирлерді және т.б.
Қазақстандағы ... ... ... және ... ... ... үшін тиімді. Әлемдік стандарт бойынша Қазақстанның еңбек
ресурстарының деңгейі, халықтың білімділігінің денгейі, ... ... ... ... ... ... жоғары болып келеді.
Қазақстанға тікелей инвестицияларды салудың негізгі ... ... ... күшінің болуы. Осы мамандардың біліктілік деңгейін сақтап қалу
үшін арнайы орта және жоғарғы ... ... шешу ... ... ... ... ... мәселелердің бірі болып отыр.
Шетел мамандарының келуі жергілікті жұмысшы күшін ... ... ... Ол үшін ... ... ... Бұл ... Республикасының үкіметі мамандықтардың топтары бойынша қояды.
Жұмыс берушілер ... ... ... ... ... ... ... кепіл береді. Екінші жағынан инвестицияны тек физикалық капиталға
салсақ, ол тез өсуді қамтамасыз ... ... ... ... ... қажет етеді. Американдық экономистердің санауы бойынша
жұмысшылардың ... ... және ... ... ... шығындар
инфляцияны есептегенде жылдық табыстың 10-15% түрінде қайтіп келеді екен.
Капитал салу қатынасында ... ... ... ... елдің қатысуы және оларды орындау дәстүрі, мемлекетті басқару
органдарының қызметінің бір ... мен ... ... ... ... мен ... ... аппараттық жұмысының
тиімділігі, шешімді қабылдау жеделдігі, экономикалық саясатты жүргізу
жүйелілігі инвестициялық климатқа ... әсер ... ... ... ... инвесторларының салық және
инвестиция бойынша бағалауын ... ... ... ... көптеген шетел инвесторлары ... ... ... ... көп ... істеу керек дейді. Қазақстанда
капитал салу жағдайын сұралған инвесторлардың 40% оң ... ... ... көлемін 100-500 млн. долларға ... ... ... Бұл ірі ... болашақта ... ... бар ... ... деп ... болады.
Демократиялық, қоғамдық, құқықтық және әлеуметтiк мемлекет құру үшiн,
негiзiнде, мемлекеттiк-басқару қатынастарын және ... ... ... осы ... ... статусын жоғары тиiмдiлiгi бар
икемдi нарық экономикасын құру ... ... ... ... ... жаңа мiндеттермен сәйкестендiру қажет [24, 31б].
Қазақстанда экономикалық және құқықтық реформаларды жүзеге асыру
жағдайында ... ... ... ... ... бар. ... бұл ... саласы оның басты мiндеттерiнiң бiрi болып
табылады. Тәжірибеде мемлекеттiк басқару ... ... ... толық реттелмеген, ал, ол басқарылатын объектiлердiң қызметiне тым
араласуын жеңiлдетедi.
Қазақстан үшiн маңызды мiндет болып әлемдiк ... ... ... ... да, ... әлемдегідей шетел капитал салымдарына үлкен маңыз
берiледi.
Шетел инвесторлярының Кеңесi Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... табылады. Оны құрудағы
мақсаттар:
• Қазақстан Республикасының Президентiнiң қарауына инвестициялық қызметтi
реттейтiн заңдылықты жетiлдiру бойынша ұсыныстар, ... ... ... ... iрi ... бағдармалары мен жобаларын
жүзеге асырумен байланысты ұсыныстар еңгiзу;
• инвестициялық климатты жақсарту бойынша ұсыныстар жасау;
• ел ... ... ... ... ... ұсыныстар жасау.
Шетел капиталын тарту мәселесін қарастырғанда өзіміздің ғана мүддемізді
емес, сонымен ... ... ... ... ескеруіміз
қажет. Елге келуге әсер ететін жағдайлар «инвестициялық климат» жалпы
мағынасында ... ... кең ... ... Оған ... ... жағдай, мәдениет, әлеуметік саясат, тұрақтылық және
басқада инвестор бағалайтын аспектілер ... оны ... салу ... да ескереді және ол инвестициялық тәуекелдің денгейіне тұжырым
жасауға көмектеседі.
Шетел инвестицияларын тарту мен пайдалану ... мен ... ... ... ... ... болады. “Капитал елге келу
үшін” инвестициялық климот деп ... ... ... ... ... Сол ... ... эконоимкалық өсімнің
деңгейі немесе басқаша жалпы ішкі өнімнің өсімшесі; нарықтың ... ... ... ... ішкі ... ... ... санына
көбейтумен анықталады); ұлттық ... ... ... ... үшін ... ... заңдардың тұрақтылығы;
саяси тұрақтылық; бюрократия, коррупция жағдай; кедендік, ... ... және ... ... ... ... деңгейі; реформалардың қадамы; ... ... ... ... ... (Экономикалық еркіндікте
қозғалып келе жатқан көптеген елдер, зерттеушілердің ... ... ... Олар ... ... тек өз ... сыртқы қарыз мөлшері (Әрине, бұл проблема шешімсіз емес, егер
қарызға алынған ақша жол ... ... ... бұл экономикалық даму үшін жақсы); волютаның ... ... ... ... (Пайданың репотриациялану мүмкіндігі-кез-келген
салым үшін ... ... Бұл ... заңмен кепілденеді. Ол
жергілікті ... ... ... күші (Бұл ... ... тұрақтылығы) [25, 77б].
Қазақстан Республикасының көпқырлы болып ... ... ... ... ... ... инвестициялық климат құру,
қазақстанның халықаралық ұйымдарға белсендi қатысуы, республиканың түрлi
халықаралық келiсiмдер мен ... ... ... бойынша
комитеттiң инвестициялық саясат стратегиясын жүзеге асыру бойынша қызметi.
Қазақстанның ... ... ... ... және ... ... ең ... құралдар мен механизмдердi ... ... ... үшін ... капитал салымдары, оларға бәсекелік
әлемдік экономикаға интегралдануына көмектеседі. Төменде неге ... ... ... ... ... ... дәлелдері
келтіріледі.
Қазақстанның Азиялық аймақтағы ... ... бай ... ... ауыл ... потенциялы сонымен қатар еңбек
ресурстарының жоғары ... ... ... ... ... ... ... жалпы ағымдағы үлкен үлесін алдын ала
анықтады.
Геосаяси жағдайы бойында ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан және Орталық Азия мемлекеттерi
арқылы екi континент арасындағы сауда ... ... ... ... Дәстүрлi саудалық жiбек жолын қайта құрудың бiр бағыты ... Азия ... ... жобасы болып табылады.
Келесі маңызды жағдай Қазақстанның шикiзат байлығы болып табылады,
және бiрiншi кезекте оның көмiрқышқыл ... ... мен ... ... ... ... өсiп келе жатқан рөлi болып табылады.
Республика әлемдегi ... қоры ... 13-шi ... табиғи газ және
конденсат бойынша 15-шi, ал мұнай шығару деңгейi ... 28-шi ... ... 5-10 ... республиканың әлемдегi 98 мұнай шығарушы елдер
арасындағы көмiрқышқыл шығару ... ... ... ... ... барлық
мүмкiндiктерi бар. Өңдеуге дайындалған 202 қайнар көзiнiң жалпы қуаты 2006
жылы ... ... ... - 2,2 млрд ... ... газ ... - 1,8
трлн куб.м. құрады. Елдiң көмiрқышқылының болжамды ... ... ... ... қоса ... мұнай және газ конденсаты
бойынша 13 млрд. тонна, ал табиғи газ бойынша 7,1 ... ... ... ... ... капиталының келу жолында маңызды, объективті сипаттағы
кедергілер бар: ... ... ... негізгі инвесторлардан;
дәстүрлі сыртқы нарықтан салыстырмалы алыстығы; ... ... ... ... ... көлікпен жеткізудің қиындығы.
Трансұлттық корпорациялар (ТҰК) ірі, дамыған және бәсеке қабілеттілігі
жоғары компанияларға жатқызылады. Олар әртүрлі елдерде өздерінің ... ... және ... ... ... ... сатысында ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижесін қолданады. Қазіргі
күнгі экономикада басты өндірушілер барлық әлем бойынша жабдықтаушылар ... ... ... ... ... тұлғалар болып табылады.
Егер Қазақстан ТҰК тарта алса, онда оның жаңа технологиясының әсерін
сезінеді. ... ... ... ... ... ... менгереді және қатаң бәсеке жағдайында халықаралық рынокка
жұмыс істеуге үйренеді. ... ... ... ... мен
менеджерлері алады.
Тікелей инвестициялар жұмыс орындарын құрайды. ... ... ... ... ... ... ... қолайлы әсерін
тигізеді.
Шетел инвестициялар, алушы елдерден ТҰК-ң штаб-квартирасы орналасқан
елдің ... ... ... өсу үшін өте ... және ... ... етеді. Тұрақты валюта импорт тауарларын сатып алуды
қаржыландыру мен ішкі инвестицияны қаржыландару, сыртқы ... ... ... ... ... Қазақстандағы өзінің экспортының
номенклатурасын кеңейтуге көмектеседі. Дәстүрлі емес экспорт ... ... жаңа ... ... ... ... ... тауарларын дәстүрлі
экспорттаған Қазақстан үшін өте ... ... ... ... ... бағаның төмендеуінің алдында елдің
қорғалмағандығын төмендетеді.
Инвестордың ... ... ... мен тәуекел дәрежесіне
байланысты шетел ... ... ... ... ... алуан түрлі болып келеді, бұның көмегімен шетел инвестициялары
жүзеге асырылады. Бұл электрондық коммуникация шеңберіндегі ... ... ... және жаңа ... механизмдерді
дамытқан жетістіктердің арқасында мүмкін болды.
Капитал ... ... ... бірі ... ... ... табылады, бұларды шетел компаниялары мен ... ... ... ... ... тез кету мүмкіндігінен айырылады. Бірақ
олар жоғары дәрежедегі тәуекелмен байланысты ұзақмерзімді ... ... ... бұл жағдайда салым тәуекелімен байланысты пайда жоғары
болатынына сенімді ... ... ... ... ... ... қарағанда капиталдың маңызды сомаларын ... өте ... ... мен ... ... ұзақ мерзімімен
үйлестіруде, инвестициялаудың бұл формалары алушы елдер үшін табысты болып
табылады. Осыдан, Қазақстан инвестицияның ... ... ... құштар
екенін көруге болады.
Инвестициялар үшін заңды базасы, заңдардың тұрақтылығы. ... ... ... ... ... тізбегі, артықшылық пен
кепілдік болып табылады. Олар пайдаға салынатын салықты төлеуден, ... ... ... және 5 ... дейінгі мерзімде жерге салық 5
жылға ... 30%-ке ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін кіргізілетін ... мен ... ... ... босатылуы қарастырылады.
«Тікелей инвестицияны мемлекеттік қолдау туралы» ... ... ... заңдардың өзгеруінен олардың жағдайы нашарланса, шетел
инвесторларының мүддесін ... ... ... Бұл ... ... – қазақстан экономикасына инвестор капиталды салғанда, мемлекет бұл
шарттарды инвестор үшін нашар жаққа ... ... ... ... ... (салықтық, кедендік, лицензиондық) өзгерген жағдайда,
инвестор ... ... ... ... ... жүзеге асқан
актілерді қолданады, егер жаңа ... ... ... жақсартуға
рұқсат етіледі.
3 Қазақстанға шетел инвестицияларын ... ... ... және
болашағы
3.1 Шетел инвестицияларын Қазақстанға тартудың негізгі мәселелері
Шетел инвестицияларын кеңейту үшін қолға ... ... ... ... ... ету ... оларды реттеуді қарастыру
қажет және бірінші кезекте, табиғи ресурстармен ... ... ... ... ... керек. Мұндай жағдайлар ... ... ... бар, олар ... ... көп емес материалдық
және қаржылық құралдарды тартып, еңбекшілердің құқықтарына қысым көрсету
есебінен заңды емес ... ... ... ... азайту ресурстарды
тиімді пайдалану жолымен ғана емес және де айлықты ... ... ... ... және жұмысшылардың еңбек шартын орындамаумен
жетеді. Шетел кәсіпорындарында қазақстандық жұмысшылардың құқықсыз ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету саясатын
құруда, осындай кәсіпорындарда ... ... ... мәселелеріне
байқамдықпен қарауында болып отыр.
Қазақстан трансұлттық ... ... ... реттеу туралы үкімет аралық келісімге қосылмады, ол ТМД
мемлекет қатысушылар ... ... ... Бұл ... ... ... ... кеңесімен 1997 жылы 9 қазанда Бішкекте
қабылданды. Қазіргі ... ... ... ... ... және
ұжымдық келіссөздер жүргізу құқығы, жұмыссыздықтан қорғау, айлықты қорғау,
әлеуметтік қамтамасыз ету облысында құқықты ... ... ... ... ... қалайтын конвенция бекітілмеген.
Республикада әлеуметтік серіктестік қалыптаспаған. ... ... ... (оның ішінде ресми және ресми емес кәсіподақтар)
республикалық жұмыс берушілер ... ... ... ... ... кәсіпкерлерінің конгресі арасында 2002 жылдың
басында үшжақты келісімге қол ... ... ... мен ... ... әлеуметтік серіктестік дұрыс жолға
қойылмаған. ... ... ... отырған ірі кәсіпорындар қатарына мына
кәсіпорындарды жатқызуға болады: «Испаткармет» ОК, ... ... ... ... Акционерлік қоғамы, «Целинный кен химиялық
комбинат» Акционерлік қоғамы, “Алматы ... ... ... ... да ... ірі ... Көп кәсіпорындар Қазақстан Республикасының
заңдарын бұзуына сәйкес ... ... ... бас ... ... ... қозғау мақсатында республикада «Шетке жұмыс күшін
шығаруды лицениялау» туралы заңы өз күшінде жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... тарту мақсатымен шетелдік
жұмыс күшін либерилизациялауды көздеп отыр. ... ... ... ... тәжирибе етуі тұрғылықты халықтың шетелдік кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... қалуды қиындатып отыр.
Осылайша мемлекет шетелдік капиталды тарту ... оны ... сала ... ... ... кадрлердің шетелдік кәсіпорындарда
жұмыс істеуін, жұмыс тәртібі мен жұмыс ... ... ... ... оқуы мен ... білім алуы сияқты маңызды мәселелерді
реттеуінде көп кемшіліктері бар.
Сонымен қатар экономиканың ... енді ... ... және ... ... құрылымының балансталмағандығы, теңгенің толық ... ... ... ішкі ... ... ... ... инфрақұрылымының қойма шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... іскерлік қызмет
саласының дамымағандығы (ақпарат, кеңес, делдалдық, кадрларды дайындау ... ... ... ... ... ... кері ... Уақыт және мақсаттылықты талап ететін өзгертуді керек өтетін бұл
жағдайларға қазіргі уақытта қосымша тауар өндірушімен аймақтар ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде экономикада да ауыртпалық болып отыр.
Шетел инвесторларының қатты уайымы инвестициялық ... ... ... Жеке мамандардың ойынша жемқорлықтың ... ... ... ... ... ... инвестициялық процесстердегi ақшаны
заусыз табу мен пара алу ... ... ... мен ... ... ... алатын көлем алды. Жемқорлықты жою бойынша үлкен
жұмысты Халықаралық валюталық қор (ХВҚ) жүргiзуде [28, 12б].
Көптеген ... ... бiр ... жемқорлық дамуды шектеу
факторына айналады. Сөйтiп, Венгрияда мыңдаған адамдар инвестициялық жобаны
жүзеге асырудың ... ... пара ... ... мұндай жағдайдағы
жасампаз және тиiмдi экономикалық қызмет тiптi мүмкiн емес.
Заңды бизнес ... ... ... Жемқорлықтың мүмкiн деңгейi
негiзiнде әрқалай. ХВҚ мәлiметтерi бойынша 2000 жылы әлемде пара мен ақшаны
заңсыз ... 5 ... ... ... кеттi.
Әрине, ешкiм өзiне зиян жасап жұмыс iстемейдi және ... ... жоба ... ... бұның кесiрiнен оның құны, эксперттер
бағалауы бойынша 25-30% ... Бұл ... ... ... ... да ... ... өткiзу мерзiмi жемқорлық кесiрiнен 40%-ке өседi.
Европалық одақта ... ... ... ... дайындалып
жатыр, ол бойынша мемлекеттiк шенбердi басқа жақтың сатып алуы ... ... ... жемқорлықты болдырмау және онымен күресу ... ... ... ... жатыр [29, 22б].
Қазақстанда үлкен уайымды инвестициялық жобаларды тексеру тудырады.
Әлемнiң көптеген елдерiнде жобаларды бағалау мен жеңiлдiктердi ... ... ... және ... ... емес ... және жемқорлық көзi (ең
жаманы) болып шықты. Жобаны жақсы бағалау негізгi бiлiмдердi зерттеу мен
өте бай және ... ... ... ... ... тиiмдi
болып келетiн жеңiлдiктер жүйесiн талап етедi. ... ... ... көп ... ... бағалауды жүргiзу үшiн кәсiби
мамандарды тарта алмайды және мүндай бағалауды жүргiзуге қажет ... жоқ. ... ... ... ... ... жету үшiн
жеткiлiктi емес. Бұл ... ... ... ... және алынған
нәтижелердi дұрыстан бағалау қажет. Үкiметтiң мұндай жұмысты басқаруға және
нәтижелердi бағалауға қабiлеттiлiгi жоқ. Қазақстандағы эксперттердiң ... ... ... ... ... олардың
мүдделерiне сай бұрмалануы мүмкiн.
Соңғы жылдары сыртқы капиталдың келуін реттейтін республиканың заң
шығаратын құқықтық база ... ... ... ... ... ... және ... құқық пен жеңілдіктер беретін ... ... ... ... Сондықтан бұған «бюджетке міндетті төлемдер
туралы», «шетел инвесторлары туралы» және «Тікелей инвестицияны мемлекеттік
қолдау ... ... ... екі ... негізінде «инвестициялар туралы» қазіргі уақытта
үкімет жаңа заңды жасаумен айналысып жатыр, себебі ... ... ... арасында кейбір ... бар. ... ... ... инвестициялары» туралы заңында шетел және ұлттық
инвесторлардың теңдік қағидаға жарияланған, ал ... ... ... заңы ішкі сақтандыру қорғау ... ... ... тиым салады.
Заң шығарудың ішкі қайшылықтары оны қолдануды қиындатады. ... ... ... ... ... қол ... ... міндетті түрде
экономикалық және құқықтық ... өтуі ... «Кен және ... ... ... ... ... қосады және экологиялық
экспертизаны өткізуді міндеттейді, «Салық және бюджетке міндетті ... ... ... кенді пайдалану үшін мәмлелерге міндетті салықтық
экспертизаны енгізіп жатыр.
Шетел инвесторлары ... ... бар ... ... ... ... ... сыртқы қарызды басқару туралы Қазақстан Республикасының
заңында мұндай кепілдікті беру механизмі берілген. Бірінші кезекте ... ... ... ... ... ... критершілерге қатысты
айтатын болсақ, заңда олардың екеуі қарастырылған: жобаның кұнынан 15 ... ... ... ... ... болуы және мемлекеттік бюджет;
бюджеттік және бюджеттік емес ... ... ... ... ... ... қабылдайтын ведомствалардың қарауына ... ... алу ... ... ... кепілденбеген [30, 37б].
ТШИ-ді тиімді ... ... ол ... ... жүк болмайды. Қазақстан экономикасы үшін ... ... ... ... ... береді.
Республиканың экономикалық даму шындығы ... ... ... қаржыландыру көзі ... ... бұл орта ... ... бағдарламалар жобасынан
көрінді. Бұдан ТШИ тартудың мүмкін ... ... ... ... ... ... ала ... бұл процестің барлық
артықшылықтарын толық ... ... ... ... ... ... ... деп есептелінеді.
Оған қарамастан қазіргі кезде ТШИ ... ... және ... ... ... инвесторларынан алған ссудалары,
несиелері мен ... ... ... ... олар ... ... инвестициялаудың басымдылық формасын таңдау барысында тікелей
инвестицияның республикаға ... екі ... ... бар: ... ... Дамушы елдер соңғы мемлекеттік берешектерін жиі есептеп
тұрады. ... ... ... ... ... ... басқа артықшылық қатарларды салыстырулар бойынша мемлекеттің
шетелдік несиелерін ұстанады. Тікелей инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... қысқаруы,
жабдықтардың активті жүргізілуі, жаңа өндірістік технологияларды
қалыптастыру, жеке ... ... ... ... ... ... ... тікелей шетелдік инвестицияларды тарту
республикада бірлескен кәсіпорындардың қарыздық ... ... ... қалыптастыру, толық шетелдік инвестордың ... ... ... оның ... ... беруді қалыптастыруымен
белгіленеді. Олардың бәрі ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығы мен мүмкіндігіне тәуелді
формадағы ынтымақтастықты еркін таңдауы керек.
Шетелдік тікелей инвестицияны тартудың басқа формасы ... беру ... ... яғни сыртқы кәсіпкерлік құқық беру, ұзақ мерзімді
жалға беру ... ... ... ... ... Орны толатын және орны толмайтын табиғат ресурстарын ... ... ... жеке меншік басқа түрдегі салалардың ерекшелігі
сонымен ... ... ... ... сай ... ... ... уақыттарды бекіту.
Біріккен кәсіпорындарының Қазақстандағы даму ... ... ол елге ... инвестициясын тартуды көздеу керек және
олардың басқа қаржылық қызметтерінің артықшылығын ескерген жөн. ... ... ... тенденцияның инвестициялар басымдылық формасын қазіргі
уақытта әлемдегі экспортталатын капиталды ... ... ... мен басқа да мемлекеттердің әлемдік нарықтағы әлсіз позицияларына
байланысты шетелдік капиталға баланста ... пен ... ... тек ... ... ... яғни капиталдың төменгі әлемдік
сегментінде, банк несиелерімен және халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... арасында.
Шетел кәсіпкерлігінің капиталдарын тарту сонымен қатар бәсекелестіктің
дамуымен және ішкі нарықта монополиямен күрестің активті құралдары ... ... ... ... ... ... күшінің
тиімділігін арттыруға болады. Тікелей шетелдік инвестицияның парасаттылығы
экспорт диверсификациясымен салыстырулар бойынша ... ... ... ... ... ... шетелдік инвестиция мен бірлескен кәсіпорынды ... ... ... ... түсім формаларын оның ішінде
бірлескен және шетелдік банктерді қалыптастыру арқылы жүзеге асады. Қазіргі
уақытта ... ... ... ... ... ... ... Әлемдік
тәжірибе инвестициялаудың басқа формасын иемденеді. Олардың ... ... ... «жаңа формадағы өнеркәсіп инвестициялар» немесе ... емес ... деп ... ... ... көрсетті. Оларға
лицензиялау, лизинг, франчайзинг, бірлескен өндіріс, құрылыс ... ... ... ... ... ... ... нақты
жағдай формасында фирма оңтайлы жағдайларды таңдайды. ... ... ... ... ... қысқартса да капитал
салымдарымен шетелдік инвесторлар үшін ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпорынның мүшелік
жетекшілік органдары компания ... ... ... ... ... ... тек капиталдың орын ... ... ... ... Көбінесе бас компания өз ... ... ... және т.б. ... ... ... ... ресурстарды толығымен немесе ішінара инвестицияны қабылдаушы
елден ... ... ... болған кезде ол өз пайдасы мен ... ... ... ... ... пайданың бір бөлігін бас
компания өз ... ... ... ... қиын ... және олар ... балансының жағдайына теріс әсер етіп, ... ... өте ... ... ... ... 10-12 % орта ... ... ... ... ... ... болмайды және
қаражаттың ... ... ... ... ... ... ... алдын-ала есептеу мүмкін емес
[31, 32б].
Қазақстанда шетел ... ... ... ... ... шоғырланған. Бұл салаларға капитал
сала отырып, олар 3-5 жылдан ... ... ... ... ... одан әрі дамуын жүзеге асыратын пайда бере ... ... ... шетел инвесторы өз ... ... ... ... ретінде алады; мұнай, ... ... ... ... және т.б., яғни ... негізгі өнімдері. Сонымен 1998 жылдан ... ... ... ... ... үлкен бөлігін
құрады, яғни ... ... ... ... өсімі экспорттық
волюталық табыстың дәл сондай өсімімен сай ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді.
Қазақстанда соңғы жылдары инвестициялық жағдайдың ... ... ... ... кеңесшiлер аудиторлық және заң
фирмаларын қоса алғанда, коммерциялық және экономикалық сұрақтар ... ... ... (олар қызығушылық бiлдiрiп, бiрақ
инвестициялауға толық шешiм ... ... ... ... ... ... ... республикада келiссөздер жүргiзу ... ... ... ... үшiн ... ... жасалмаған
деп есептейдi [32]. Олар инвестициялық жағдайлар ... ... ... ... ... ЕБРР ... қайта құру және даму
банкi), ол бойынша Қазақстан қолайлы емес инвестициялық жағайлары бар ... ... Олар ... ... жиі ... инвестициялауды
жүзеге асырудағы жоғары шығындар, виза ... ... ... ... ... ... туралы айтады. ... бәрi ... кен ... ... ... ... қызмет салаларына инвестициялаудан шошытады.
Қазақстанның шетел инвесторларына тартымды фактор – ел экономикасының
бір жақты дамуы себеп болуы ... ... ... ... ... ... және қайта өндіруші шикізат ... ... ... ... ... ... деңгейінің
маңызды индикатор қызмет секторының дамуы болып ... ... ... даму үшін ... ... керек. Халықаралық нарықта
Қазақстанның позициясын нығайту үшін алдын ала ... шарт ... ... ... болуы мүмкін. Экономика секторларының
арасында инвестицияны қайта бөлу пайдасына ... ... ... ... ... ... болып көрінеді, басқа салалардың
жеткілікті инвестицияланбауынан экономиканың жеке салаларында ... көп ... ... «голландтық ауруға» шалдықтыруы мүмкін. Инвестициялық
саясаттың ұзақ ... және ... ... ... әр ... дамуында теңдікке жету болып табылады [32, 12б].
Ал стратнегиялық проблемалар қайта құру және кәсіпорынды ... ... ... капитал құрылыстары және жабдықтарды сатып
алу кәсіпорынның жекелік формасындай салым құралдарына деген құқықты жоққа
шығарды. Осындай көз ... ... шарт ... ... қалдықсыз
шикізат және фирманың жедел басқармасы өнімінде кәсіпорынның негізгі
қорларымен табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... бизнесi саласындағы маңызды ... ... ... ... заңы мен ... ... ... отыр. Өкiнiшке орай, Қазақстанда өз заңдылығын ... ... ... орай ... жолымен жүрiп жатыр. Бiрақ заңда
және басқа да ... ... ... ... ... ... ... кездеспейдi, ал ол мұнай фирмаларына табиғатты ластайтын
мұнай операцияларын жүргiзуге мүмкiндiк бередi [33, 5б].
Қазiргi кезде ... ... ... ... 90% ... өмiр
сүредi. Каспий теңiзiнiң акваториясы шегiнде көптеген жыл құстарының ... ал ... ... ... терминiнiң маңызды
экономикалық құрамдасы да бар. ... ... өзi, ... ... ... жыл ... 6 ... долл. құрайды. Ал барлық
биологиялық түрлiлiктiң құндылығын анықтау тiптi мүмкiн емес.
Қазақстанның ағымдағы баспасында мұнай ... ... ... асып ... ... ... рет ... Осылайша,
“Green woman” экологиялық ақпарат агенттiгiнiң мәлiметтерi бойынша тек бiр
“Шеврон” ... ... (АҚШ) өзi ... кен ... 2007 жылы ... т. ... ... (АҚШ-та мұндай ластаудың әр түрiнiң шығару
нормасы жылына 10 тонна). Ал 2007 жылы ... ... ... ... 80000 ... ... бiрақ ол бұл оңбағансыздық нәтижелерiне
ешқандай кепiл немесе адамдар денсаулығы мен ... ... ... ... бермедi [34, 33б] .
Атырау ғалымдары Каспий теңiзiнiң ... ... ... ... ... ... жүргiзетiн ОКІОС компаниясы теңiздi
зиянды заттармен ластайды деп нандырып ... АО ... ... ... ... ... ... жарияланғандай, 2007 жылы
желтоқсанда Атырау облысының қоршаған ... ... ... ... ... «сұңқар» бұрғылау қондырғысының отын суын
зерттеу нәтижелерi бойынша аммоний тұзды бойынша шектi рұқсат ... 180 есе ... ... ... 188 есе, ... - ... ... бетiнде белсендi заттар бойынша - 6,8 есе [35, 21б].
Қазақстан ... ... кен ... ... ... стратегиясы,
әрени, бiрiккен кәсiпорын құру арқылы ... ... ... ... кең ... ... ... Бiрақ, үкiмет
республикадағы өмiр сүру деңгейiнiң төмендеуiне байланысты қатты ... және ... ... өз ... ... ... бойынша бағдарламаны қосуды ұсынады. Осының нәтижесiнде ... ... ... орны ... өз ... бiр бөлiгiн нан пiсiру
орнын, тұзды парландыру бойынша зауыттарды салуға және су мен ... ... ... ... ... ішкі ... маңызды факторы жұмыспен қамтамасыз етілуі
болып табылады. Мамандардың ... ... елде ... ... ... ... ... болатын шектен асып кетті, статистикалық есеп
берудің жетілдірілмегендігі ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздығын, дипломдалған
жұмыссыздардың жасырылған формасын анықтау ... ... және ... бойынша халықаралық орталық ... ... ... зерттеуін жүргізді. ... ... ... ұстанатынын немесе осындай мүмкіндікті
қарастырып жатқанын 46 респонденттердің 39-ы көрсетті. Бұл респонденттер
қазіргі ... ... орын ... ... инвестициясының сферасындағы
барлық негізгі позицияларды көрсетеді. Ірі батыс компаниялары басшыларының
пікірі бойынша Қазақстанда ... ... ... ... ... ары қарай шетел капиталының құйылуы үшін күрделі кедергілер мыналар
болуы мүмкін:
• бюрократиялық бөгет;
• қаржылық ... ... ... және қаржылық режимдеріндегі жетіспеушілік;
• құқықтық инфрақұрылымның жеткілікті дамымауы;
• валюталық бақылау.
Инвестициядан пайда алу ... ... ... анықталмағандығы Қазақстанға инвестицияның ... ... ... ... ... ... Инвесторларға тұрақты және сенімді
саяси талап етіледі [36, 25б].
3.2 Шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдары және даму ... ... ... Қазақстан экономикасын қайта
құрудағы өсіп келе жатқан рөлі ... ... ... өлшенген амал табуды ... ... және ТШИ ... ... тартудың мүмкін нәтижелерін ... ... ... болатын мәліметтер базасын құру қажеттілігі туралы сұрақ
қояды.
Осы ... ... ... ... ... ... алып
тастау, мемлекеттік көмек, кедендік баж салығын төмендету), бірақ олар
жеткіліксіз. Біз шешімді, өте ... ... ... керек деп
ойлаймыз.
Мысалы, инвестиция тарту жағынан ... ... өте ... ... ... ... Инвестициялық саясатта ел басшылары
біздің республикадағыдай ... емес ... ... ... ... приоритеттер тізімінде машина құрылысы
мұнай химиясы, ... ... ... сонымен ... ... ... ... мен ... жеңіл
және тоқыма өнеркәсібін қайта құру. Қытайда жоғары технология зонасы
да ... Олар ... және ішкі ... ... ... мен ... ... нығаюы ғылыми техникалық
потенциялын мобилизациялау мәселелерін перспективті ... шешу ... ... ... ... ... ... зонасы ол
өзінен-өзі дамып жатқан ... ... ролі ... ... инвестиция бойынша комитетке тапсыру болып табылады. Бұл
зоналарда экономиканы инвестициялауға ... ... ... ізденіс жүргізіледі салық салудың ... ... ... ... және ішкі ... ... үшін ... зоналарын ұйымдастыру бойынша оң ... ... ... ... құру үшін қолданыла ... ... ... ... ... де пайдалы. Мысалы, мұнда
тікелей инвестицияларға кәсіпорын акциялары ... ... ... ... пайдасына құқық немесе оның ... ... ... ... ... ... ... инвестордың қандай да бір қызметін ... ... ... бар және ... жабу мен инвестордың
пайдасы осы ... одан арғы ... ... ... ... ... жобаларға тікелей ... ... ... ... ... акцияларын сатып алуға қабілетті
инвестициялық банкті міндетті ... ... ... айналысады.
(Merching Banking) осындай қаржы-несие ... бірі ... ... Ол Италиядағы кіші және ... ... ... ... ... өз экономикасына ... ... ... ... ... [37, ... ... көкейтесті мәселелерін білу үшін шетел және
отандық инвесторлар арасында сұрау жүргізіп отыру ... ... ... ... ... туу ... ... оны заң
актілеріне сай шешу керек, ал кейбір кезде жаңа құқықтық нормаларды шығару
керек. ... ... ... үшін ... ... саласына
инвестиция салу шетел инвесторларына ғана емес, отандық инвесторғада тиімді
болатындай орта ... ... Осы орта ... елге ... және ... ... жағдай жасауы тиіс. Ол үшін құқықтық нормативтік
базаны, ... және ... ... жұмыс күшінің рыногін, жер және
жылжымайтын мүлік рыногін, ... және ... ... ... және қаржы қызмет рыногін, іскерлік ақпарат рыногін,әлеуметтік қызмет
рыногін жетілдіру қажет, сонымен қатар ... ... ... ... ... инвестициялық саясатының маңызды бағыты болып
ішкі қор рыногінің дамуы табылады, әсіресе – бағалы қағаздың екінші ... ... ... ... ... жобаға салынған
инвестициядан пайда алуына құқылы, ... ... ... ... ... алады. Қазақстан Республикасы жаңа кәсіпорындарды
құруға, товарлар мен қызметтерді өндіруді ұлғайтуға, жаңа ... ... ... мен ... қол ... ... пен
менеджментті жақсартуға, салық салу базасын кеңейтуге ынталы.
Әлемдік шаруашылыққа ... және ашық ... өту ... ... үшін ... ... капитал импортеры және капитал
экспортеры сияқты капитал миграциясы процесіне қатысу өте ... ... ... ғана ... ... интеграциялануға белсенді араласады. Бірақ
бүгінгі күнде Қащақстанның бұндай ... ... ... ... ... ... көзқарасынан басқа елдермен бәсекеге,
әсіресе азиаттық және латынағылшын елдерінің нарықтары инвесторлар ... ... ... ... кезіне көз тігу Қазақстан үшін стратегиялық және
ағымдағы мәселелерді шешу ... ... ... экономикалық
жағдайда шетел инвестицияларын тарту мәселесі өте ... ... ... өзгерістерді тереңдету, инвестициялық ресурстарды ... ... ... көз тігу.
Шетел әріптестерімен ынтымақтастық басқару, маркетинг, кадрларды
дайындау, шетел ... ... ... оң әсер береді. Шетел
капиталы қосымша және материалды және ақшалай ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарды дамытудың байсалды катализатор
болуы мүмкін.
Шетел капиталын тарту, ... ... ары ... дамуы
монополизіммен күресуде елеулі маңызы бар. Бұл процестің маңызды ... ... ... ... құру ... елде монополияның
қалыптасқан диктатына қарсы тұра алатын, бәсекег е түсе алатын құрылымдарды
қалыптастыру.
Инвестициялық климатты жақсартудың негізгі ... ... ... келісімдерді орындау, заңдарды орындауды ... ... жою, ... салу ... ... қабылдауды ұсынды. Ал инвестициялаудың оң факторы ретінде
республикадағы саяси тұрақтылық, ірі ... ... ... ... ... ... ... оқытылған және білімді жұмыс ... ... ... ... үшін ... ... жоқ, ... тән және майда кәсіпкерліктің дамуы маңызды ... және ... ... ... ... ауыл шаруашылық техника, ағаш өңдеу,
минералдық тыңайтқыштар және өсімдікті қорғау құралдары) ... ... ... 100% шетелдік капиталмен темекі, маргарин, кондитер
бұйымдарын шығаратын кәсіпорындардың ... ... ... емес. Шетелдік инвесторлар қазақстандағы шағын бизнеске қолдау
көрсетеді, ішінде ЕБРР, бүкіләлемдік ... ... ... ... ... ... [38, ... таңдау мен тартуда тек қана халықаралық қаржылық
ұйымдарға ғана емес, ... ең ... ... ... ... жүзеге асыра алатын өнеркәсібі ... ... ... ... ... шыға келе ... ... мемлекеттік реттеу белгілі
талаптарға және шарттарға жауап беруі қажет, шаруашылық субъектілердің
белгіленген ағымды және ... ... ... ... ... ... сала ... кезде Қазақстан экономикасына шетел инвестицияларының
келуінің жаңа перспективолары ашылып ... ең ... ... ... ... бағыты оның
көмегімен Қазақстанның алынбаған ... ... ... ... машина жасаудың конверсияланатын кәсіпорындарында.
Екінші, Қазақстанның экспорттық ... ... ... ... ... ... құру, халық ... , ... ... ... ... ... т.б. өндірісін дамыту.
Тортінші, транспортпен байланыс, өңдеуші салалар мен ... бай ... ... бар, еңбегі мол аймақтарға (бірінші
кезекте оңтүстік , батыс және орталық) шетелдік ... ... ... ... ... ... ... несие ресурстарын тартуға ... ... ... ... мен ... ... ... сыртқы
қаржыландыру көзінің ерекше ролін ... ... ... алып
отыр.
Шетел тікелей инвестициялары халықаралық инвестициялық қызметтің
категориясы ретінде ... ... ... ... болып
табылатын кәсіпорынның шаруашылық ... ұзақ ... ... ... ... ... ... басқарудың мемлекеттiк
механизмдерiн жетiлдiру келесi бағыттармен жүру керек.
Инвестициялар бойынша комитеттiң ... ... ... шешу ... жж. ... индустриалды-инновациялық даму
бағдарламасында Ирландиядағы инвестицияны қолдау бойынша агенттiктiң ... үшiн, 26 млн. ... ... ... ... бар екенi көрсетiледi.
Орталық және Шығыс Европа елдерi арасындағы реформа қарқыны ... ... ... ... ... Польша ж/е Чехия) өз инвестицияларын
қолдау бойынша ... ... ... ... ... ... бағалауы бойынша, ITD Hungary жылдық бюджетi 5 млн. долл.
PAIZ Poland жылдық бюджетi - 4,7 млн. ... ... – 2 ... ... ... ... ... республикаға шетел
инвестицияларын тарту кезiнде консалтинг қызметтердi кең ... ... ... ... бұл сала ... ... ... консалгтингтiк
компанияларына берiлген. Атап айтсақ, заңды кеңес беру де ... ... - ... и ... “Уаит и Кейс” және т.б, аудит
және ... ...... ... ... Адндерсон» және
т.б.
Инвестициялар бойынша комитеттiң аймақтық бөлiмшемелерi мен ... ... ... ... ... ... ... ең болмағанда инвесторларға өте тартымды облыстарда (мұнай
өндеушi, өнеркәсiптiк) құру ... ... ... аймақтарды жатқызуға
болады: Атырау, Маңғыстау, Батыс-Қазақстан (мұнай өндiрушi), ... ... ... қаласы (өнеркәсiптiк).
Қазақстанның шетелдегi елшiлiктерiне инвестициялар бойынша
комитеттерге келесi сұрақтар бойынша ... ... ... қою ... ... ... семинар жүргiзу инвестиция заңы туралы
және шетелдердiң мемлекеттiк басқару органдарының шетел инвестициясын тарту
бойынша ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
2003-2015 жж. Қазақстанның индустриалды-инновациялық ... ... ... ... ... ... ынтымақтастығын инвестициялық ерекшелiктердi ... ... ... тәжiрибенi бiлу үшiн көбейту керек. Сонымен қатар,
инвестициялар бойынша комитет әлемдiк банкпен МВФ МIGА, ПРООN, FIАS, ЮНИДО
ТАСИС, WАIPА және ... ... ... өзара әрекеттестiгiн
жалғастырмақшы. Мысалы ... ... ... Service ... Валюта қорының, әлемдiк банктің және 12 донор-мемлекеттердiң
елдерге тiкелей ... ... ... ... ... ... ... бiрлескен бағдарлама. Соңғы жылдары бұл ұйым ... ... ... шетел инвестицияларын тарту жолындағы ... ... ... ... ... ... ... меншiкпен кәсiпорын құру кезiнде түрлi рұқсат пен
лицензияларды бағалау (Чехия), шетел ... ... ... ... ... және т.б. [40, 33б].
Қытайда FIAS екi қызықты жобаны жүзеге асырады:
• шетел тiкелей инвестициясын тарту жүйесiн құру ... ... ... ... ... ... үшiн ... және институционалды
негiздердi бағалау.
Бiздiң ойымызша, Қазақстан FIAS-тың тiкелей шетел инвестициясын тарту
саласында техникалық көмек көрсету бойынша тәжiрибесi мен ... ... ... ... мемлекеттік қолдау туралы” заңға
өзгертулер мен ... ... ... мен ... оң
нәтижелерге жету үшін материалды базаны құру қажеттігін атап ... ... ... туралы ақпаратқа маманданатын
баспа органы жоқ. ... ... ... ... көптеген қиындық ... ... ... бұл жағдайды мемлекеттік қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... мұндағы бастысы
экономикалық пайда, ... ... пен ... ... бөлу [41, 77б].
Республика үкіметі инвестиция ... ... ... ... инвестиция тарту үшін өте ... ... ... тізімі жарияланды. ... ... ... ... салынатын басқа да міндетті төлемдер туралы ” кодекстің
жобасында ... ... ... бойынша салық ... ... ... ... салық пен басқа міндетті
төлемдер бойынша өзгеру ... ... ... жағдайының
нашарлауы немесе жақсаруы жағдайларына кепіл ... Жаңа ... ... осы және ... да ... республикаға шетел
инвестициясын тарту үшін ынталандырушы ... ... ... ... жағдай жасау үшін, отандық және ... ... ... үшін ... ... ... ... жобаларға көмек беру және ... мен оның ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінің приоритетті салаларына ... ... ... ... ұйымдармен сауда-экономикалық
ынтымақтастық жобалары мен ... және ... ... ... ... ... ... негізгі капиталға инвестициялауға бағытталған пайда бөлігін ... ... ... ... ... үшін қажет:
а) шаруашылық және ... ... ... ... ... инвестицияны қолдау және ... ... ... ... қамтамассыз ету;
б) Қазақстан Республикасы үкіметінің қаулыларын өңдеу және ... ... ... секторлары мен өндіріс түрлерінің тізімін
кеңейту және ... ... ... инвестициялар үшін жеңілдіктер мен ... ... ... және шарттары туралы.
в) салалық инвестициялық информациялық ... ... ... отандық және шетел ... ... ... ... ... құру, олардың дипломатиялық жолдары
бойынша таралуын қамтамассыз ету;
г) өзгеріп жатқан ... ... ... ... ... туралы”, “Лицензиялау туралы”, “Сақтандыру туралы” заңдарға
қажет ... мен ... ... ... ... ... мен оның көлемдері туралы ақпараттың
баршаға ашықтығын қамтамассыз ... ... ... ... құруға кірісу.
Әрине, Қазақстан үкiметi үнемi әкiмшiлiк жүйенi, оның халық мүддесi
үшiн ... ... ету ... қабiлеттiгiн жетiлдiру бойынша ... ... ... ойымызша, Қазақстан үшiн ең негiзгi және бiрiншi
орында шетел инвесторлары үшiн тартымды заң жүйесiн құру ... отыр ... ... ... даму
багдарламасында бағдарламасында айтылған шетелдiк фирмалар, компаниялар
өкiлдiктердiң басшылары мен басқарушы ... ... ... ... ... ... ... ақталады (басқару мүшелерi және директорлар
кеңесiнiң мүшелерi, бас ... ... үшiн ... ... лицензия керек шетелдiк жұмыс күшiнiң өкiлдерi инвесторлық визаны
алуға кандидат ретiнде қарастырылмады. Бұл ... ... ... бiрi инвестициялар бойынша комитеттiң негiзгi капиталға ... ... бола ... ... бойынша комитетпен
мәмiлеге отырмаған шетелдiк компаниялар, бiрлескен кәсiпорындар және ... ... ... туралы жазбаша дәлелдейтiн куәлiктi
көрсету керек. Инвесторлық визаның ... ... және ... ... ... тәртiбiне құқығы болады [42, 2б].
Қазақстан Республикасына шетел инвестициясын тартуды мемлекеттік
реттеу ... ... ... ... сыртқы экономикалық қызметтің жетілуін реттейтін жаңа заңдар ... ... ... ... ... көлемдері мен оны ... ... ... ашықтығын қамтамасыз ету керек.
Қорытынды
Шетел инвестицияларын тарту мен пайдалану тиімділігі көбінесе елдегі
инвестициялық ... ... ... болады. Қазақстанның Азиялық
аймақтағы стратегиялық орны, бай кен ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының жоғары білім
деңгейі инвестициалық климоттың ерекшкліктеріне жатады
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ары
қарай шетел капиталының құйылуы үшін ... ... ... ... ... бөгет;
• қаржылық тәуекел;
• Қазақстанның салық және қаржылық режимдеріндегі жетіспеушілік;
• құқықтық инфрақұрылымның жеткілікті дамымауы;
• валюталық ... ... ... ... ... мемлекеттік
реттеу процессін жетілдіру қажет.
Ол үшін:
- сыртқы экономикалық ... ... ... жаңа ... ... ... ... шетел капиталының көлемдері мен оны ... ... ... ... ... ету ... ... шет инвестицияларының (ТШИ) келуі негізінен
бірлескен еншілес кәсіпорын құру ... ... ... ... қатысуы мен жекешелендіру, шетел ... ірі ... ... беру ... және ... ... салу ... жүзеге асырылады.
Инвестициялау өнеркәсіптік сектордағы диспропорцияның тереңдеуімен
қатар жүреді, негізінен мұнай-газ ... ... мен ... Бай жер ... ... ... өзінің салалық
бәсекелестерінен озуға тырысатын тәуекелді шетел инвесторларын тартты.
Инвестициялар ... ... ... факторлардың iшiнен
компаниялардың халықаралық қосылуын, жекешелендiру ... ... ... ... ... ... белсендiлiгiн атап көрсетуге болады.
Қазақстан инвестциялық жағдайы бойынша қазiргi таңда ТМД ... ... және ... ... ... ... ... интеграциясының қазіргі деңгейінде
тікелей шет инвестициясының өсімінің күшеюі байқалады, оның ... ... ... қарқынынан асып түседі. Шетелдер
экономикалық даму ... ... ... ... ... ... инветицияларын тартудың ... мен ... ... ... ... ... ... формалары
келесідей: портфельді ... ... ... алу); бірлескен
кәсіпорындарды құруға кететін инвестициялар; ... ... ... ... кәсіпорындарды өздері иеленуге алған
компаниялардың инвестициялары. ... ... ... ... ... канал арқылы тартылады: үкіметтік кепілдік берілетін халықаралық несие
және тікелей инвестициялар [43, ... ... ... ... үшін, отандық және шетелдік
инвестициялық белсенділіктің күшеюі үшін ұсынылады:
... ... ... ... көмек беру және ... мен ... ... септігін тигізу;
• инвестицияларды өңдеу өнеркәсібінің ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдармен сауда-экономикалық
ынтымақтастық ... мен ... және ... ... ... қарыздары шегінде жалғастыру;
• негізгі капиталға инвестициялауға ... ... ... ... ... ... ... шет инвестицияларыынң (ТШИ) ... ... ... ... ... ... ... ұқсастығын көреміз. Шетел инвесторлары үшін осы заңдар дұрыс
қызмет атқарылуы және ойынның ережелері ... ... ... ... заңдар құқықтық және экономикалық ... болу ... ... ... ... ... банктік және валюталық
заңнамалардың іске асуына ... ... ... ... шетел
капиталын инвестициялаудың негізгі пункті болып қаржы инфрақұрылым аясы
табылады. ... ... ... үшін ... макроэкономикалық және есаяси
ортаны құру керек. Бұл жерде ашық сауда саясаты, дұрыс бюджет саясаты ... ... ... ... ... ... ... атқарады. Сонымен
қатар жекешелендіру процесінің рөлін нақты анықтап көрсету ... ... ... қатысуға байланысты ережелерін құрастыру
керек.
ТШИ-ды тартудың тағы бір негізгі шарты, ол ... және ... ... ... Бұл ... режимнің қағидасына сай болуы тиіс
және рыноктардың ... ... ... жағдай жасауы керек. ... ... ... ... және ... қолдану қажет.
Инвестицияны тарту процесті тұрақтандыру мен жеделдету ... ... ... ... ... ... ... салықтың кедендік реттеудің нормативті-
құқықтық негізін құру;
- салықтық жинақтарды, ... және ... ... ... ... күштерінің даму артықшылықты мақсатына жетуді
қамтамасыз ететін салалық және территориялдық қатынаста ийілгіш қаржылық
реттеудің болуы;
- мәселелерді ... ... ... ... ... ... инвестициясындағы әр түрлі министерство және ведомство жағынан
инвестициялық процесті реттеу шараларындағы қосарланушылықты жою.
Қазіргі ... ел ... ... жоғары
деңгейде дамуы кезде ... ... әрі ... ... мақсатында
2003-2015 жж. Қазақстанның индустриалды-инновациялық даму бағдарламасы
бойынша шараларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... перспективалы формалары
келесідей: портфельді инвестициялар (акция сатып алу); ... ... ... ... кәсіпорынды басқаруға алған
фирмалардың инвестициялары; кәсіпорындарды ... ... ... инвестициялары. Шетелден капитал қазіргі уақытта негізінде
екі канал арқылы тартылады: үкіметтік кепілдік берілетін халықаралық ... ... ... ... ... ... ... деңгейінде ШИ
өсімінің күшеюі ... оның ... ... ... ... асып түседі. ... ... даму ... ... ... жету үшін ... ... әдістері мен жолдарын жетілдірумен айналысады [44, 22б].
Қазiргi көзқарастарға сәйкес шетел инвестицияларының келуi ... ... бар, ... ... ... нарығына еркiн кiру
мүмкiндiгi жоқ елдерге өте қолайлы әсер етедi.
Қазақстан экономикасына ... ... ... басты орында АҚШ
тұр, одан кейiн Ұлыбритания, Швейцария және ... ... ... осы ... көп ... бұрынғыдай мұнай-газ комплексiне,
және түстi металлургияға салынады. Шетел инвесторларының қызығушылығын қара
металлургия, энергетикалық кешен, ... ... ... және кен қазу
өнеркәсiбi тартады.
Бағалау перспективасы бұл елдердегі шетел капиталының түсімі ... ... ... ... ... және кепілді несиелерін көрсететін
болады, ... ... ... ... ... Бұл ... жағдайда
Халықаралық валюта қорының өсуін оның қысым тұтқасындағы өсуін ... ... ... ... ... бұл елдердің
энергетикалық құрылымдық реформаларын болжайды. ... ... ... ... ... ... елдермен байланыста,
бірақ мұндай форма шетелдік ... ... ... ... ... ... және ... кәсіпорындарды қалыптастыру
формасымен мемлекет пен шетелдік инвесторлар арасындағы ... ... ... ерекшеленеді.
Инвесторлық «ойын ережесі» барлық инвесторлар үшін анық және түсінікті
болуы тиіс. Олар бюрократизм мен коррупцияға және әділетсіз ... ... ... жол ... ... ... инвестициялық саясаттың
мақсаты инвестицияларды тартуға және өндіріс пен ... ... ... кедергілерді жою болып табылады. Сонымен қатар ... ... ... құқықтарын қорғау мен ... ету ... ... ... зиян ... ... имиджіне нұсқау келтіруді және ... ... ... ... ... (ӘСҰ) ... ... ережелерді сақтау керек
және ішкі рынокті шетел товарларынан қорғау керек. ӘСҰ критерилеріне сәйкес
кедендік ... ... ... ... бақылаудың механизмін
көрсетуіміз тиіс. Сондықтан ӘСҰ-на ... ... ... болса, онда
ұлттық экономикаға және ішкі рыногындағы ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл аумақтарының мәселелерін шешу жолдары және дамыту88 бет
Ивестицияның пайда болуы29 бет
Инвистиция тарту жолдарын арттыру64 бет
Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын арттыру жолдары67 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметінің қаржылық аспектісі қазақстан республикасындағы инвестиция35 бет
Халықтың жинақтары инвестицияларды қаржыландыру және несиелендіру көздері ретінде4 бет
Қр-ның экономикалық өсіміне экспортты-импорттық операциялардың әсері туралы90 бет
Инвестиция және инвестициялық тартымдылық23 бет
Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартудың мәселелері мен перспективалары24 бет
Қазақстан Республикасының шетел инвестициясын тарту жолдары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь