Коммерциялық банктер қаржы делдалдары ретінде, қызметтері мен операциялары

КІРІСПЕ 3

1.Коммерциялық банктер қаржы делдалдары ретінде 5
1.1 Коммерциялық банктің ұйымдастыру құрылымы.
Банктің басқару құрылымы 6
1.2. Банктің функционалдық бөлімшелерінің құрылымы 13
1.3. Аймақтық ұйымдастырушылық құрылымы 14

2. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫ 17
2.1. Экономиканы және халықты несиелендіру 23
2.2. Қолма.қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру және жүргізу 30
2.3. Коммерциялық банктердің басқа да қаржылық қызметтері 36

ҚОРЫТЫНДЫ 40

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 41
Несиелік жүйенің төменгі буыны халық шаруашылығына тікелей қызмет көрсететін және коммерциялық негізінде кең көлемді қаржылық қызмет жасайтын дербес банктік мекемелер торабынан тұрады. Бұлар коммерциялық, кооперативтік және жеке банктер, банктік заңдылықтарда коммерциялық банктер деген жалпы атпен біріктіріледі.
"Коммерциялық банк" термині банк ісінің ертеректегі даму кезеңінде банктердің сауда, тауар айырбасы операциялары мен төлемдеріне қызмет көрсетуі барысында пайда болды. Негізгі клиенттері саудагерлер болған (міне осында "коммерциялық банк" деген атауға ие болды). Бірақ өнеркәсіптің және басқа салалардың дамуымен банктер экономиканың өзге де сфераларына қызмет көрсете бастағандықтан да банктің "коммерциялық" деген атауы бастапқы мағынасын біртіндеп жоғалтты. Ол банктің "іскер" деген сипатын білдіреді, оның шаруашылық агенттердің барлық жұмыс түрлеріне қызмет керсетуі олардың қызметтерінің саласына байланыссыз болады. Коммерциялық банктер - нарық экономикасында қаржылық операциялар мен қызмет көрсететін несиелік мекемелердің тобын білдіреді. Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр алуан өнімдер мен қызмет көрсетуге әзір. Мұндай кең көлемді операциялар коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай отырып, қолайсыз жағдайда өзінде пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді. Бір операциялардан болған зиян, екінші бір операциялардан түсетін пайда есебінен жабылады.
Нарық экономикасы дамыған барлық елдердің коммерциялық банктері несие жүйесінің негізгі операциялық буыны болып қалуы кездейсоқтық емес. Олар өзгермелі ақша-несие нарығының жағдайына көндігетін қабілетінің барлығын көрсете алады.
Депозиттік-қарыздық операцияларды жүзеге асыра оты¬рып коммерциялық банктер қаржы делдалы ролін орындайды. Банктің бұл қызметі екі жаққа да пайда әкеледі. Салымшылар үшін өздерінің депозиттері айналыс құралы қызметі мен өтімді активтер қызметін атқара отырып, кей жағдайда оның үстіне пайыз әкеледі. Қарыз алушылар кейде көптеген ұсақ қарызды пайдаланады.
Бұл кейде көптеген ұсақ қарапайым клиенттердің банкке аз ғана соманы қысқа мерзімге салғанның өзінде де мүмкін болады. Мұндай кезде коммерциялык банктер ретінде іскерлік операциялар жүргізіп, уақытша бос ақша қаражатын тарту мүмкін емес. Шынында да, банктер мұндай операциялардан пайда көреді. Олар салымдарға төлейтіндеріне қарағанда, қарыздарға біршама жоғары пайыз мөлшерлемесін белгілеп табыс табады. Жалпы қоғамға көмек, олар банктен алған қарыздары есебінен өздерінің өнімдерін өндіріп, алға қойған мақсатына жеткенде ғана пайданы сезінеді (мысалға жалпы пайда нормасын 4-тен 5%-ға ұлғайтқанда).
Болашақ қарыз алушыларды дұрыс таңдай отырып, олардың ішінде берілетін қарыз бойынша жоғары пайызды төлеуге кімнің жағдайы келсе, соларға банктер ақшалай қаражаттарын бере алады. Осы уақытқа дейін Қазақстанда несиелер үкіметтің қажеттілігіне (Үкіметтің үкімі бойынша) беріліп, кейіннен олар банктерге және олардың акционерлеріне пайда әкелмек түгіл, уақытында қайтарылмай калды. Ондай қарыздардың ешкімге де пайдасы болған жоқ.
1. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан 2030 бағдарламасы». Алматы, 1997 ж.
2. Банковское дело. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, Алматы, 1998ж.
3. Денги. Кредит. Банки. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, Алматы, 2000 ж.
4. Банковское дело. / Под редакцией Лаврушина О.И. /, Москва, 1998 г.
5. Банки и банкоские операции. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, Алматы, «Экономика». 1999 г.
6. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы, «Экономика». 2000 ж.
7. Давыдова Л. Е, Раймонов Д.В Банковское право Республики Казахстан. Алматы, «Жеті-Жарғы». 2000 г.
8. Худяков А.И.Финансовое право Республики Казахстан: (Общая часть). Алматы, «Қаржы – қаражат». 1995 г.
        
        Жоспар
|КІРІСПЕ |3 |
| | ... ... ... делдалдары ретінде |5 ... ... ... ... құрылымы. |6 ... ... ... | ... Банктің функционалдық бөлімшелерінің құрылымы |13 ... ... ... ... |14 |
| | ... Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары |17 ... ... және ... несиелендіру |23 ... ... есеп ... ... және ... |30 ... Коммерциялық банктердің басқа да қаржылық қызметтері |36 |
| | ... |40 |
| | ... ... |41 ... ... ... буыны халық шаруашылығына тікелей қызмет
көрсететін және ... ... кең ... ... ... ... ... мекемелер торабынан ... ... ... және жеке ... ... ... коммерциялық банктер
деген жалпы атпен біріктіріледі.
"Коммерциялық банк" термині банк ісінің ... даму ... ... ... ... ... мен ... қызмет
көрсетуі барысында пайда болды. Негізгі клиенттері саудагерлер болған (міне
осында "коммерциялық банк" деген ... ие ... ... ... ... ... ... банктер экономиканың өзге де сфераларына қызмет
көрсете бастағандықтан да банктің "коммерциялық" деген ... ... ... жоғалтты. Ол банктің "іскер" деген сипатын білдіреді,
оның ... ... ... ... ... ... керсетуі олардың
қызметтерінің саласына байланыссыз болады. Коммерциялық банктер - нарық
экономикасында ... ... мен ... көрсететін несиелік
мекемелердің тобын білдіреді. Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне
200-ге жуық әр ... ... мен ... ... ... Мұндай кең көлемді
операциялар коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай отырып, қолайсыз
жағдайда ... ... ... ... септігін тигізеді. Бір операциялардан
болған зиян, екінші бір ... ... ... ... ... экономикасы дамыған барлық елдердің коммерциялық банктері несие
жүйесінің негізгі операциялық ... ... ... кездейсоқтық емес. Олар
өзгермелі ақша-несие нарығының ... ... ... ... алады.
Депозиттік-қарыздық операцияларды жүзеге асыра отырып коммерциялық
банктер қаржы делдалы ролін орындайды. Банктің бұл қызметі екі ... ... ... ... үшін ... депозиттері айналыс құралы қызметі
мен өтімді активтер қызметін атқара ... кей ... оның ... ... ... алушылар кейде көптеген ұсақ қарызды пайдаланады.
Бұл кейде көптеген ұсақ ... ... ... аз ғана ... ... ... ... де мүмкін болады. Мұндай кезде коммерциялык
банктер ретінде іскерлік операциялар жүргізіп, уақытша бос ақша ... ... ... ... да, ... мұндай операциялардан пайда көреді.
Олар салымдарға төлейтіндеріне қарағанда, қарыздарға ... ... ... ... ... ... ... қоғамға көмек, олар банктен
алған қарыздары есебінен өздерінің өнімдерін өндіріп, алға ... ... ғана ... ... ... жалпы пайда нормасын 4-тен 5%-ға
ұлғайтқанда).
Болашақ қарыз алушыларды дұрыс таңдай отырып, ... ... ... ... ... пайызды төлеуге кімнің жағдайы келсе, соларға ... ... бере ... Осы уақытқа дейін Қазақстанда несиелер
үкіметтің ... ... ... ... беріліп, кейіннен олар
банктерге және ... ... ... ... ... ... калды. Ондай қарыздардың ешкімге де пайдасы болған жоқ.
Коммерциялық банктер өз ... ... ... қолайлы әр
түрлі депозиттерді ұсынады, бұл бір жағынан ақшаның сақталуын ... ... ... ... ... ... ... Көптеген клиенттер үшін облигацияға немесе акцияға
жұмсағанға қарағанда, мұндай ... ... ... ... ... ... ... - ең қолайлы және көптеген жағдайда орны ауыстырылмайтын
қаржылық қызметтердің формасы ретінде, ол нақты қарыз алушының қажеттілігін
ескереді және олардың қарыз алу ... ... ... береді.
1. Коммерциялық банктер қаржы делдалдары ретінде
Қазіргі коммерциялық банктер туралы сөз қозғағанда, несиелік жүйенің
басқа да буындары сияқты олардың ... ... ... айта кету ... ... ... бәсеке әдістері, бақылау және басқару жүйелері
өзгеруде.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: ... ... ... және есеп ... ... ... несие
беру. Коммерциялық банктердің басқа қаржы институттарынан айырмашылығы жәке
ерекше бір қабілеті ол ... ... мен ... ... табылады. Бұл жерде
ақша деп, тек қолма-қол ... ғана ... ... ... ... ... ... Банктердің ақша жасау мүмкіндігі экономика үшін өте
маңызды. Ол ... ... ... іске ... ... ... ... жағдай туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте жоғары
пайыз ... ... ... ... ... ... Халық
шаруашылығындағы осы сияқты іс-тәжірибелер тиімсіз, себебі бір ... ірі ақша ... ... ... ... ... ... екінші
жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес,
Коммерциялық банктер мұндай сұрақтарды шешуде маңызды роль атқарады,
Өздерінің депозиттік және ... ... ... олар ... ақша қаражаттарын жинақтайды және несие түрінде оларды бере ... ... ... ... яғни жаңа ... жасайды. Банктер өз қызметінде ақшаның бір бөлігін жоятыны ... Бұл ... ... ... ... нақты ақша алған уақытында
және екіншіден, несиені қарыз алушының шотының есебінен қайтару барысында
мүмкін болады.
1985 жылы ... 15 ... ... ... банктер қызмет еткен.
Олардың 5 мынға жуығы ұлттық, яғни ... ... ... ... ... 10 мыңнан астамы штаттардың банктері (штаттардың үкіметінен
чартер алғандар). Ұлттық банктер мен штаттық банктерінің қызмет етуі ... ... ... жасайды.
ФРЖ-ге қабылдауға өтініш жасайтын және оған мүше болуға ... банк ... мүше ... болып табылады. Заң бойынша барлық
Ұлттық банктер ... ... ... Штат ... ... ... және ... мүше-банктерге қоятын талаптарына сәйкес келген
жағдайда ғана жүйеге кіре ... ... штат ... 10%-ға ... ... болып саналады. ФРЖ-ге мүше банктер жалпы коммерциялық банктер
қатарының 40%-ін құрайды.
Депозиттік мекемелерді реттеу және ақша айналысына бақылау, банктерді
ФРЖ-нің банктік ... ... ... ... Бұл ... мен мүше емес ... арасындағы басты айырмашылығын
қалыпқа келтіреді. АҚШ-тағы ең көп тараған банктер типі ... ... ... ... соң АҚШ-та банктердің бөлімшелерін ашу
кеңірек ... ... олар ... ... сондай-ақ одан тысқары және
шетелдерде ашылған болатын. ... ірі ... ... ... бір ... ... ... Банк ісінің бұл ұйымдастыру
формасы, тек қана ... ... ... жол ... ... сондай-ақ
жаңа қызмет аумағына енуді жеңілдетті. АҚШ-та холдинг-компаниялар 6 мыңға
жуық, олар 8,6 мың банктерді және 35,6 мың ... ... ... ... ... үкімет тарапынан реттеу, сондай-ақ банктік
холдинг компаниялардың қызметін реттеу банк аумағында бәсекелестік ... ... ... ... ... кездері бұл аумақтағы бәсекенің
артуына чартер берудің қатан саясатын жүргізу, банктердің ... ... ... ... ... ... ... және АҚШ-та
халықаралық банктік операциялардың таралуы септігін тигізді. Сонымен қатар
бәсеке, басқа да қаржы ... тез ... ... ... ... ... ... банктерге тән көптеген қызмет көрсететін
мекемелер және ақша нарығының өзара қорлары).
1.1 Коммерциялық ... ... ... ... құрылымы
Банк жүйесін ұйымдастыру белгілеріне қарай филиалсыз банктерге,
бөлімшелері бар банктерге және банктік ... ... ... ... банк жүйесінің бір типі берілген, ал Қазақстанда дамымаған түрдегі
банктік ұйымдардың ... ... ... банктің рұқсатымен банктер Қазақстан Республикасы аумағында
және одан тысқары жерлерде банктерін аша ... ал ... ... Ұлттық банкінің келесі бір хабарлауымен ашады.
Банк филиалы - бұл бас банктің берген құқықтары шегінде ... ... ... ... ... Банк ... заңды тұлға
болып саналмайды, дербес балансы болмайды және ... бас ... ... мен ... шегінде қызмет етеді.
Банк өкілдігі - депозит тартудан басқа ... бір ... ... және өз атынан, банктің тапсырмасымен жұмыс
жасайтын заңды тұлға болып табылмайтын, құрылымдық бөлімше.
Еншілес банк - ... ... ... ... бас ... ... ... болып табылатын банктік мекеме.
Қазақстан бұрынғы КСРО-ның монополиялық банктік ... ... ... ... ... ... Әлембанк, Халық банкі) республиканың барлық аумағында
өздерінің ... ... ... ... ... банктер де
сондай өз филиалдарын құрды ... ... ... және т. ... ... ... ... бөлімшелері бар банктердің
артықшылығы - олар бас банктің ... ... және оның ... ... ... ... ... банктердің күрделі
иерархиялық құрылымы болды. Олардың бас кеңсесі Алматыда орналасқан, оған
облыстық ... ... ал ... ... бөлімшелер бағынышты
болып келді. Шетелде банкі филиалдары заңды тұлға болуға және дербес ... ... ... ... ... филиалдары тұтыну несиесі,
лизинг, факторинг, жылжымайтын мүлікті мерзімін ұзартып сатуға және ... ... ... уақыттарда құрылған барлық коммерциялық
банктер филиалсыз, яғни шоғырланған болып келеді.
Батыс еуропа ... ... ірі ... ... ... ... өз ... торабын ашу үшін аумақтық шек қою деген жоқ.
1988 жылы ... 6 ірі ... ... 3108 бөлімшесі, ал
барлық банктік институттардың (жинақ банктері мен ... ... ... саны 39,7 ... ... ... ... Италия, Жапония
және т.б. елдердің банктерінің бөлімшелері мен ... да ... ... ... ... ... ... ІПтаттардың заңында
жекелеген банктерді ашуға шек қойылады. Сондықтан, ... ... ... егер оның бас ... сол қалада болса ғана, банктерге филиалдар
ашуға рұқсат береді, өзгелері ... ... ғана ... ал ... ... мүлде тыйым салады. Бірде-бір банкі өз штатынан
тысқары жерде өзінің филиалын аша алмайды. ... ... бұл елде ... ... торабы жоқтың қасы. Банкі бөлімшелерін ашуға қойылатын
шектеулер штаттағы сепаратизм дәстүрінен және ірі ... ... ... ... ... де, бірқатар жағдайларға байланысты
(өндірісті орталықсыздандыру, автомобиль жолдарының дамуы, ... ... ... орталығыңың ашылуы, халықтың қала төңірегіне жаппай қоныс
аударуы және т.б.) банк филиалдарының торабы тез ... ... 1970 ... ... 1988 жылы 50,4 ... ... ... мен филиал тораптарының
кеңірек таралуы банкке бас банктің ... ... ... операциялар
шеңберінің кеңеюі және депозиттер тарту үшін көптеген ... ... ... осындай факторлар есебінен пайданы ұлғайтуға мүмкіндік береді. Теріс
жағы ретінде мұнда бас ... ... ... ... ... процестердің күшеюін айтуға болады.
Банкті ұйымдастырудың осындай және өзге де формасын таңдау көптеген
факторлармен анықталады: ... ... ... оның ... нарығына қатынасымен, сол мекемеде қабылданған басқарудың жалпы
философиясымен. Қазіргі тәжірибеде банк торабын ... ... ... ... ол барлық сұрақтарды дербес түрде шешуге
мүмкіндік береді.
Банктің ұйымдастырылу ... және ... ... ... дәрежесі, бірінші кезекте жалпылама түрде анықталады.
Сондықтан да банктің ... ... ... ... онда орталықтан
басқаруды жүзеге асыру тиімді. Кез келген жағдайда да барлық жүйені тиімді
жедел ... ... ... ... шешім қабылдау ... бас ... мен ... ... ... ... болмауға
тиіе.
Банктің ұйымдастырылу құрылымы басты екі әдіспен анықталады банктің
басқарылу құрылымы және оның ... ... мен ... ... органын тағайындаудың мақсаты - банктің негізгі қызметін
іске асыру мақсатында, банктің ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Банктің ұйымдастырылуына, ондағы жетекші мен бағыныштыларынын қарым-
қатынасына оның барлық ... ... ... ... ... ... ... бөліп қарауды, олардың банк операцияларын
жүзеге асырудағы құзіретін, жауапкершілігін және өзара байланысын ... ала ... ... ... ... ... мен құрылымы
банктік заңдар арқылы белгіленеді, ... ... ... қатысты
көптеген сұрақтарды коммерциялық банктің дербес түрде шешуге құқығы бар.
Коммерциялық банктің басқару құрылымына оның ... ... ... ... пайлық және акционерлік) немесе оның торабының (филиалды
немесе филиалсыз) даму дәрежесі тікелей ықпал етеді.
Қазіргі уақытта коммерциялық банктер ... ... ... ... да, оларды басқаруға акционерлері қатысады.
Ондай формадағы банктің ең жоғары басқару органы банк акционерлерінің ... ... ... Ол ... ... пен ... бекітеді, банктік
саясаттың бағыты мен мақсатын анықтайды, басқарма мүшелері мен төрағасын
сайлайды, банктің ревизиялық комиссия мүшелерін ... және т.б., ... ... ... ... ... ... жылына бір
рет, жылдық есепті, жылдағы балансты құрғаннан ... бір ... ... ... ... жетекшілік ету үшін, сондай-ақ атқарушы және
бақылаушы органдардың жұмысын қадағалау және бақылау ... үшін ... ... ... банк ... ... ... кеңесі) - банк ... оның ... ... және олардың мүддесін ... ... ... ең басты міндеті жұмсалған капиталға қажетті пайда деңгейімен
қамтамасыз ету. ... ... ... ... мүддесін қорғау туралы
да жұмыс жасауға тиіс.
Басқарманың (банк кеңесінің) негізгі қызметтері:
1. Банктің стратегиялық ... ... және оның ... ... Ірі
банкте мекеменің мақсаты мен міндеттері және оған ... ... ... бағдарламасы, басқарма (кеңес) мен басқару жетекшілері
бірлескен түрде дайындалған ... ... ... Ол ... қамтиды:
- банк ресурстары бірінші кезекте ... ... ... ... ... кезеңде дамуға мүмкіндік беретін операцияларды;
- банктің ... мен ... ашу ... ... әдістері және жаңа ... ... ... ... ... ... ... етудің озық әдістері;
- нарықта банктің бәсекелестік ұстанымын нығайту ... ... ... және банк ... ... тарифтерді
белгілеу саясаты;
- банктің кызметкерлерінің мөлшері мен құрамы, олардың біліктілігін
және т.б. арттыру бағдарламалары.
Ұсақ банктерде саясаттың ... ... ... ... жасалмайды.
Филиалсыз банктер үшін саясаттың принципін құру, филиалы бар ірі банктерге
қарағанда оңай болып келеді, себебі сонғыларында клиенттер үшін ... ... ... орын ... ... орынға адам таңдау. Осы ... банк - ... ... ... ... ... да, оны ... білікті
мамандар мен жауапкершілігі бар адамдар басқаруы ... ... ... Ірі ... ... ... ... ... ... ... (ағымдағы сұрақтарды) есеп-
қарыздық (несие беру инвестициялау), ревизиялық ... ... ... және ... ... ... жасау.
Басқарма (кеңес) заңды ... ... мен ... қағаздар портфелінің
құрылымына банк саясатының бекіткен мақсаттарына сәйкес бақылау жасайды.
5. Банк қызметін мерзімді тексеру. ... ... ... ... жалпы бақылауды жүзеге асырады. Өз ... ... ... ... тыңдайды және банк ісін
талқылайды. Басқарма ... ... ... шешімдері,
зияндары, қателіктері, банктер туралы заңға бағынбағандары үшін жауапты.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелік қызметті жүргізетін ең жоғары
басқару органы болып табылады. Кеңес ... ... ... ... және жүзеге асыру үшін банкті басқаратын ... ... ... ресурстарды жинақтау қызметтеріне және оларды
пайдалану тәсілдеріне бөлінуге ... Бұл ... ... болып келеді: президент - қарыздық операциялар бойынша аға ... ... ... ... ... аға вице-президент-бөлімдер
бойынша вице-президент. Көрсетілгеннен басқада банкті ... ... ... және ... ... нарықтардағы банк қызметінің кеңею шамасына
қарай күрделене түседі және оның оперативті буындарының мамандандырылуы
мамандардың, сарапшылардың сырттан ... жаңа ... ... т.б. ... етеді. Мұндай жағдаларда банктің ішінде клиенттерге белгілі
бір қызмет түрлерін және қаржылық ... ... ... ... жүйесін құру пайдалы. Олардың өзінің қызметтері, басқару
аппараттары, өзінін сметасы мен алынған ... ... ... бұл ... ... ... байланысты ерекшеленеді. Оның жұмысының шығындары
мен нәтижелерін нақты бағалауға болады. Бұл ... ... ... ... операциялар түрі бойынша вице-президент - кәсіби орталыктар -
аймақтар (Техас). Сондай-ақ маманданудың көптеген дәрежесі ... ... ... жетеді. Мұндай сызбада оған қаржы, ипотекалық, лизингтік
компаниялар, трасталық және инвестициялық фирмалар жол чектері мен ... ... ... ... ... және басқалары
кіреді. Банктік холдинг олардың қызметін бақылайды.
Мұндағы еншілес бөлімшелер мен ... ... ... болады.
Ортасында холдинг-компаниясы, жан-жағында - банктер, қаржы, ... ... ... компаниялары болады. Сонымен, холдинг сызбасы ... мен ... ... ... ... ... ... жиналысы кеңес (басқарма) құрамынан банктің қызметіне ... ету үшін банк ... ... ... ... ... жиналысының шешуін орындайды, банктің еңбек ұжымын
ұйымдастырады және ... ... ... ... ... ... ... да ұйымдармен байланыс орнатады.
Банкке жетекшілікті алдыңғы қатардағы басқармалар мен ... ... ... ... ... банк ... Ірі банктер, әдетте, ... ... ... ... мен ... ... ... жетекшілері бұл бөлімшелердің дұрыс
жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Басқарма ... және ... ... мен ... ... ... координациялады, олардың
бағдарламалары мен нақты мақсаттарын айқындайды.
Сонымен қатар, жұмыстарын бағалайды және ... ... Олар ... ... ... ... ... Бөлімдер мен клиентке қызмет
көрсету жұмыстары банк операцияларының қандай да бір ... ... ... ... айналысатын кәсіби мамандардан тұрады.
7-сызбада Акционерлік-коммерциялық банкті басқарудың ұйымдастырушылық
құрылымы келтірілген (Тұранбанктің).
7-сызба: Акционерлік-коммерциялық банкті басқарудың ұйымдастырушылық
құрылымы.
АҚШ-тың коммерциялық банкінің ... ... ... қызығушылык
туғызады. Банкті басқарудың басты органы акционерлердің жалпы жиналысы
болып табылады. Ол ... ... ... ... директорлар кеңесі сайлауды (ірі ... ... ... ... ... ... сұрақтарын шешеді. Директорлар кеңесінің
негізгі қызметтері мынадай: банктің стратегиялық мақсатын анықтау және банк
саясатын құру, жетекшілік органдарға ... ... ... ... және ... ... ... кеңес беру; банк
қызметтерін кезеңдік тексеру және т. б. ... ... ... ... жүзеге асыру және
басшылық ету үшін банкінің басқару құрылымын құрады. Өкілеттік көлемі ... ... ... бойынша басқару құрылымы 3 деңгейден тұрады.
1) жоғары менеджерлер;
2) администраторлар;
3) қадағалау және ... ... ... ... - ... мен ... қызметтерін
шоғырландырады, олардың бағдарламаларымен нақты мақсатын айқындайды, кеңес
және олардың ... ... ... Олар өздерінің басты назарын банк
жұмысының нәтижесіне аударады.
Администраторлар - бөлімше жетекшілері. Олардың басты ... ... ... ... ... ... ... ету.
Үшінші деңгейдегі қызметкерлерге - ... ... ... ... ... ... күрделі және даулы сұрақтарды
шешетін, нақты жағдайлар бойынша кеңес беретін, ... ... ... ... ... ... белімшелерге басшылық ету
тапсырылған, неғұрлым мамандандырылған кәсіпқой мамандар.
Банктің күнделікті қызметіне басшылық ететін, ... ... ... қатарына: директор кеңесінің төрағасы, ... ... ... ... ... ... ... іспен айналыспайды, бірақ
директорлар кеңесін шақырады және жүргізеді, әр ... ... ... ... ... ... бұл орынды президент ... - бұл ... ... ... өмірінің басқарушысы. Ол жедел
шешімдер қабылдайды, барлық бөлімдердің қызметтерін басқарады, билік және
басқада ұйымдармен ... ... Ірі ... президент вице-
президентттер арқылы банк қызметінің күнделікті жұмысына басшылық ... ... ... ... өте маңызды болып табылады. Ол
банкінің ... ... ... жалғаушы буын бола отырып, барлық
қызметтердің жедел жүзеге асырылуына тікелей жауап береді. Ол вексельдерді
есепке ... ... ... ... беруге, депозит қабылдауға, бағалы
қағаздарды сатып алуға рұқсат береді. Кассалық ... ... ... ... және ... ... байланысты
жауапкершілікті мойнына алады. Директорлар қеңесінің міндетті мүшесі және
оның тұрақты секторы болып табылады. ... пен ... ... айырмашылығы мынада: президент жалпы басшылықты, бақылауды және
қадағалауды жүргізеді, ал ... іс ... ... орындалуын
басқарады. Қазынашының өкілеттілігі банкжарғысында қатаң бекітілген.
Бақылаушы - ... және ... ... ... ... жаңа ... және есептің автоматтандырылуымен
айналысады. Ревизор банктің жұмысын, оның кейбір бөлімшелерінің ... ... ... бөлімшелерінің құрылымы
Банктің құрылымы, бөлімдерінің саны, қызметтердің ... ... ... ... тағы сол сияқты көптеген
факторларға байланысты болады және экономикалық біртұтастығымен анықталады.
Шағын банк өз құрылымы ... ірі, ... ... ауыл шаруашылық
ауданындағы банк - өндіріс ауданындағы ... сол ... ... ... ... жоқ ... ... құрылымын ұйымдастырудың ұтымдылығын талдау -жалпы банктегі
еңбекті тиімді ұйымдастырудың, оның ... ... ... ... ұйымдастырушылық құрылымының негізгі белгілері - банктің ... ... мен ... мазмұны болып табылады.
Банктер әр түрлі нарықтық жағдайларында әрекет етеді, әр түрлі қызмет
түрін көрсетуге ... ... әр ... мақсаттар қояды, оеыған сәйкес
оның ұйымдастырушылық құрылымыда алуан түрлі болады. ... ... ... ... ... мен ... ... ұйымдастырудың лайықты тәсілін таңдау процесінде бұлар міндетті
түрде ... ... Әр ... ... өзінің функционалдық құрылымына,
банктің алдына қойған міндеттерін орындауға септігін тигізу үшін ... ... ... отырады.
Банктік іс-тәжірибеде банктің ұйымдастырушылық құрылымының 2 түрі бар:
функционалдық және дивизионалдық.
Функционалдық ұйымдастырушылық құрылымы банк қызметінің ... ... ... ... қызметінің оқшауланған саласының
белгілі бір дәрежеде көрсетілуі, олардың жүзеге асырылуы банктердің алдына
қойған ... ... ... ... ... банк қызметтерінің
оқшауланған салаларына, әдетте банк ... ... ... есеп пен есеп беру және ... ... тағы ... Бұл функционалдық блоктардың шешетін міндеттерінің көлеміне
байланысты қосымша шағын бөлімшелер құрылуы ... ... ... ... да бір қызмет түрін көрсетуге
мамандандырылған және шаруашылықты басқаруға, тағы басқа нарық жағдайына
тәуелсіз ... ... ... шағын банктерде қолданылады, басқаша
айтқанда ... ... ... мұндай идеалды шарттар іс жүзінде өте
сирек кездеседі. Сондықтан ... ... ... ... ... ... құрылымы үнемі өзгеріп отыратын нарық
жағдайында, несиелік ... ... ... ... қолданылады. Мұндай құрылымда банк бөлімшелері функционалдық
белгілері бойынша бөлінбейді, ал банктердің ұсынатын өнімдерінің ... ... ... ... ... бойынша бөлінеді. Бөлімшелер
деген ұғымға әр түрлі құрылымдық ... ... ... қызметтер,
секторлар кіреді.
Банкі өнімінің әр түрлі түрлерін көрсетуге бейімделген құрылымдар ... ... ... жеке ... ... көлемде көрсететін банктер де
жиі кездеседі. Операциялардың ... ... ... ... жетекшілері жоғары білікті, осы салада үлкен тәжірибесі ... ... оны ... ... ... етеді. Өнімдерінің белгісі
бойынша ұйымдастырылған банктер, осыған орай. қызмет көрсетудің ... ... ... ... бірге банктің өнімдерінің ... ... ... артықшылықтарға ие.
Бұндай банктердің құрылымында келесідей басқармалар болуы мүмкін.
Қысқа мерзімді несиелендіру, ұзақ мерзімді несиелендіру, ... ... ... ... және басқалары. Әрбір басқарманың тізімінде
біраз маманданған бөлімдер болуы мүмкін. ... ... ... басқармасында - кәсіпорындарды, тұрғындарды, ... ... ... ал ... ... ... - ... факторинг және т. б. бөлімдер болады).
Шағын банктерде басқарманың орнына тек маманданған бөлімдер құрылады.
Тұтынушылардың әр түрлі топтарына бейімделген ... ... ... ... банктер өзінін басты назарын клиенттердің белгілі бір
тобына ... ... ... ... бір ... ... ... Ірі банктердің құрылымында: корпорацияларға қызмет ... ... ... ... қызмет көрсету трасталық
операция; тиісті бөлімдері бар тұрғындарға қызмет ... ... ... ... ... құрылымы
Банктер үлкен географиялық ауданды қамтып іс-әрекет еткен кезде, оның
ұйымдастырылу негізінде іс-әрекет ететін бөлімдердің торабы арқылы құруды
болжайтын, әр ... ... өз ... ұсынатын аймақтың
ұйымдастырушылық құрылымы ... ... ... ... ... ... клиенттерге қызмет көрсетуге бағытталған құрылым жергілікті
жағдайларды ... ... ... ... ... ... банк ... сан алуан түрін
көрсетуге, әр түрлі клиенттер топтарымен жұмыс жасауға, ... ... ... ерекшеліктеріне бейімделген коммерциялық банктердің
дивизиондық құрылымы құрылған.
Банктің ұйымдастырушылық ... кез ... ... банк
операцияларын орындайтын негізгі бөлімшелерге, жоғары кәсіби маманданған
банктің мамандары жұмыс істейтін бөлімдер жатады.
Банктің жалпы ұйымдастырушылық ... ... екі ... ... ... ... ... орындайтын және штабтық функцияларды
орындайтын бөлімдер.
Желілік бөлімдер тікелей операциондық жұмыспен айналысады: салымдық,
несиелік, трасталық, бағалы қағаздарды сату сатып алу және ... ... - ... ... ... ... ... инфрақұрылым оның дұрыс жұмыс жасауын қамтамасыз етеді. Бұл жоспарлау,
кадрлар, заң, ... және т. б. ... ... ... банк ... және ... бөлімдері (орта және шағын
банктердегі) құрайды, олар банк операцияларының ... ... ... ... олардың функционалдық белгісі бойынша қалыптастырады.
Несиелік ... ... және ... бойынша банк
операцияларын, яғни пассивтік операцияларды депозиттік операция басқармасы
орындайды да, осы есеп-қарыздық операцияларды, яғни ... ... ... ... ... Коммерциялық банктер шаруашылық есепті
ұйымдастыру пайдалылық, ... ... сан ... ... ... ... кеңес берушілік, ақпараттық және т.б.)
үлкен көңіл бөледі. Бұл үшін тиісті құрылымдық бөлімшелер құрылады.
Банктің ... ... ... ... ... негізгі
қағидаларын: өтімділік, пайдалылық және сенімділікті қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... үшін ... оның құрылымы 3 бөлімнен тұрады. Өтімділік бөлші банктің
өтімділігін анықтау бойынша ... ... ... ... есеп
бөлімі банктің кіріс және шығысын болжау, нақты кірістер мен ... және ... ... ... Коммерциялық қызметтің
негізін жасайтын бөлім несиелік потенциалды анықтаумен, банк іскерлік
саясатының актісін жасаумен ... ... ... ... ... капиталымен
тартылған қаражаттарды есептеу және талдаумен айналысады. Ол әдетте
депозиттік операция, қор ... ... ... ... ... жасасумен, депозиттік қаражаттарды есептеу, талдаумен айналысады,
екіншісі - банктің ... ... ... және ... ... ... қарыз алушыларды несиелендіру сұрақтарымен
айналысады. Ол әдетте тұрғындарды қысқа мерзімді несиелендіру, банкаралық
операция және тағы ... ... ... ... ... ... ... жетекшілік етумен
бақылаумен, банк филиалдарына іс-тәжірибелік әдістемелік көмек көрсетумен
айналысады. Есеп-кассалық операциялар басқармасы - ... шот ... ... және есеп айырысуды жүргізумен айналысады. Валюталық
басқарма валютамен ... ... ... ... ... бөлімі статистикалық ақпараттарды талдау, жинаумен және клиенттерге
ақпараттық-анықтамалық қызмет ... ... ... ... ... басқада қызмет түрлері болуы
мүмкін: кадрлар бөлімі, заң бөлімі, шаруашылық, ревизиллық, ЭЕМ пайдалану
және ... т.б. ... ... ... ... бар ... ... олардың
әркайсысы несиелік нарықтың анықтайтын ... ... ... ... ... түрі - пирамида тәрізді. Бұл клиенттермен
шектелген, басқа несиелік ... ... және банк ... ауылдық
жерде орналасқан жағдайлардағы несиелік нарыққа лайықты. Мұндай ... ... ... ... банк жетекшілігіне бөлімдердің тікелей
және бағыныштылығы тән келеді.
Банктерде бұл типтес 6-8 бөлім бар: несиелік, ... ... ... ... ... ... және әкімшілік
бөлімдері. Ірі әмбебап банктер ... ... ... ... ... құрылымға ие. Бұл құрылымның
өкілеттілігінің көп бөлігі басқарудың орталық органымен төменгі ... - ... мен ... ... ... ... ... аралық
буындар пайда болады - ТұранӘлемБанк, ... ... ... ... мен бөлімдердің басқармасы.
АҚШ-тың коммерциялық банкінің ... ... ... ... және штабтық қызметтер жүргізеді.
Біріншісі, банкінің алдына қойған мақсатына тікелей ... ... ... ... ... түрлерін: несиелендіру, инвестициялау, сенімділік
операциялар халықаралық есеп ... ... ... ... ... Штабтық бөлімінің қызметі орындаушыларға маркетинг, бухгалтерлік
есеп және талдау, әдістемелік жұмыс сол сияқтылар бойынша ... ... ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздар бөлімдері және т.б. ... ... ... ... ... ... табылады, Штабтық
бөлімдер, бұл олардың инфрақұрылымы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы жағдайларды
туғызып отырады.
Бөлімдер желісі бар банктердің ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... атқарылатын функциялар жалпы
бірдей болады. Негізгі айырмашылық бас ... ... ... ... функциялар мен бәлімдерді басқаруға қатысты. ... бар ... ... ... сонымен қатар, өз құрамына
оперативті қызмет желілері мен ... ... ... бірақ
функционалдық бөлімшелердің салмағы жоғарылау болады. АҚШ коммерциялық
банктерінің, сондай-ақ шектелген клиент пен ... ... ... орташа ұсақтандыру банктердің ұйымдастырушылық құрылымдарында
банкті құрудың пирамидалық сызбасы орын ... ... ... тек вице-президент арқылы бағынады.
Клиенттердің көп бөлігіне қызмет көрсететін бөлімшелері мен ... ірі ... ... банктер әр аймақта банкті құрудың географиялық
сызбасына ие болуы мүмкін. Мұндай сызбада бүкіл өкіметтік ... ... ... ранг ... ... ... басшылар мен төменгі
құрылымдар арасында аралық буындар пайда болады (мысалы, президент - ... мен ... ... атқарушы вице-президенті - бөлімше -бөлімдер.
Мұндай ірі аумақтық банктерде банкті құрудың функционалдық сызбасы
болуы мүмкін.
2. Коммерциялық банктердің қызметтері мен ... ... мәні ... ... органдардан ажырататын
функцияларды орындаудан көрініс табады.
Банк қызметін - ... ... ... үшін белгілі бір іс-әрекеттерді
орындауын сипаттауға болады. Кез келген банк өнімінің негізінде қандай да
бір ... ... ... ... ... ... ... қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту
мен қарыздар беру жатады. Банктер өз ... көп ... ... ... ... ... ... Бірақ осы екі қызмет
төңірегінде банктік өнімдердің көптегея нысандары жасалынып ... ... ... ... ... банк ... және қаржылық
қызметтердің барлық аспектілерін түгелдей қамтитын ... кең ... Осы ... ... ... ... артықшылықты жаулап алу және
оны мықты түрде сақтандырып қалу мақсатымен ... ... ... бір
қызметтер түрлерін көрсетуге мамандануға тырысады.
Коммерциялық банктердің желісі ақша нарығының ... ... ал ... және жеке ... ... ... бос ақша
каражаттарының болуы және оны экономика мен ... ... ... ... ... ақша ... ... болып табылады.
Коммерциялық банктер негізінен өз ... ... ... ... ... несиелік есеп айырысу және
қаржылық операциялардьвд барлық ... ... ... банктер және банктік қызметтер туралы заңға сәйкес
банктер мынадай операцияларды орындай алады:
- ... ... ... ... клиенттер мен банк-корреспонденттердің шоттарын жүргізу ... ... ... ... ... ... және төлемділік шарттарымен заңды және жеке
тұлғаларға қысқа мерзімдік несиелер беру;
- инвестицияланатын қаражаттар иелерінің немесе ... ... ... жұмсалымдарды қаржыландыру;
- заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектерді,
вексельдерді, аккредитивтерді, депозиттік сертификаттарды, акцияларды ... да ... ... ... құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, олармен басқа
да операцияларды жүргізу;
- ақшалай ... ... ... ... ... кепілдеме жэне өзгеде міндеттемелерді
беру;
- тауар тасымалын талап ету құқын, сатып алу және ... ... ... ... және бұл талаптардың ... ... өз ... ... ... ... ... брокерлік қызметтерді көрсету,
клиенттердің тәуекелі бойынша олардың агенттері ретінде әрекет ету;
- ... үшін ... мен ... ... қызметтер (сейфтік бизнес);
- коммерциялық мәмілелерді ... ... сату ... ... ... ... ... операцияларды
(қаражаттарды қарау және орналастыру, бағалы қағаздарды басқару);
- ... ... ... кеңес беру қызметін көрсету;
- лизингтік операцияларды жүзеге асыру.
Ұлттық банкінің арнайы лицензиялары бар ... ... ... ... ... ... ... алады. Соның ішінде шетел валюталарымен
операцияларды жүргізу; ... ... ... ... ақшаларды
аударуға байланысты қызметтерді көрсету (инкассация).
Осы операцияларды топтай отырып, олармен атқарылатын ... ... ... болады:
- уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау (депозиттік операциялар);
- экономиканы және ... ... ... ... есеп ... ұйымдастыру және жүргізу;
- инвестициялық қызметті;
- ... ... да ... ... қөрсету.
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау - ... ... ... ... Бұл ... ... ... мен тартылған қаражаттардан тұрады. Меншікті
капитал - ... ... ... ... және ... ... ол оның барлық ресурстарының тек 10%-ын ... ... ... ... ... құрамында
меншікті капиталдын төменгі ... ... ... ... - ... ... қаржылық нарықтарда қаржы делдалы
ретінде ... ... ... және ... ... бос
қаражаттар сомасын депозит түрінде жинақтайды, осы жағдайда оларды тиімді
басқарады, сондай-ақ ... ... ... ... және ... ... ... алушыға ұсынады. Екіншіден, депозиттерді мемлекеттік
сақтандыру жүйесі болады, бұл салымдарды жаппай кері алу ... ... ... ... ... басқа
кәсіпорындардың материалдық обьектілерінде орналастырған ... ... ... ... ... және нарықта оңай өткізіледі.
Басқа кәсіпорындармен салыстырғанда осы ... ... ... ... ... ... ... өзара
қатынасында өз міндеттерін жүзеге асыруға және ... ... ... ... Ең ... меншікті капитал банк қызметін ... ... ... қатар, офисті, жабдықтарды сатып алу жэне еңбек ақыны төлеу,
сондай-ақ банктік операцияларды дамытудың келесі ... ... үшін ... ... капитал - банктің қорғаныс кепілдік қоры. Осы
сипатты меншікті ... ... ... ... қор ... табылады,
банктің тұрақтылыгы мен оның жұмысының ... ... ету ... ... құрылымында оның ролі өте жоғары.
Жоғарыда айтылып өткендей, банктер өздерінің активтік ... ... үшін ... ... 90%-нан жоғары бөлігін
пайдаланады, сондай-ақ банктер өз ... ... бос ... ... ... ... осы ... негізгі бөлігін
депозиттер құрайды. Депозит пек банктің клиенттерінің жинақ ... ... және ... ... барлығы түсіндіріледі.
Банктердің ақшалай қаражаттарды салымдарға тарту және оларды пайда табу
мақсатында ... ... ... ... деп ... ... коммерциялық банктердің несиелік ресурстарының негізгі
бөлігі кұралады. ... ... ... республикамызда депозиттерді
басқару мәселелеріне назар аударылған жоқ. Банк мекемелері алдында олармен
жинақталатын несиелік ... ... мен ... ... ... беруді қамтамасыз ету міндеттері орындарына қойылған жоқ
болатын. Қарыздық салымдар мен ... ... ... КСРО ... ... құрастырылған, қарыздық кор өз кезегінде КСРО
Мемлекеттік банкісінің өзінде орталықтандырылған тәртіппен қалыптастырылған
және ол республикалық ... ... ... ... негізінде бөлінген,
ал республикалық - облыстық кеңселер бойынша, облыстық бөлімшелер бойынша
бөлінген, сонымен қатар, ... ... ... ... пассивтік
операциялармек айналыспаған. Осы себептерге байланысты елде банктердің
депозиттік саясаттары ... ... ... ... біз ... тәжірибесіне назар аудара аламыз. ... ... ... ... ... жеке кәсіпорындар,
коммерциялық емес ұйымдар, үкіметтік мекемелер, мемлекеттік кәсіпорындар,
жергілікті билік органдары ... ... ... ... Бұл ... ... ... Біріншіден, банктер
салымдардың үлкен сенімділігін қамтамасыз етеді, екіншіден, салымшылар өз
салымдарын кез ... ... ... ... етіп қана ... одан ... ... ала алады, үшіншіден, бұл салымдар табыс әкеледі.
Депозиттік операциялар мынадай ... ... ... ... ... ... ... пайда алу үшін
жағдай жасауға;
- ... ... ... ету керек;
- банк балансының оперативтік өтімділігін демеу мақсатында ... ... ... ... банк балансының өтімділігін жоғары ... ... ... ... депозиттік операцияларды ... ... ... аударылуы қажет; депозиттік операциялармен
қарыздарды беру бойынша операциялардың ... ... және ... ... байланыс пен сабақтастылықты қамтамасыз ету ... - ... ... ... банктік қызметтерді дамытуға шаралар қолдану;
Шетелдік банктік тәжірибеде алып ... ... ... ... ... ... ... және жинақ салымдары деп ажыратылады.
Талап еткенге дейінгі депозиттер ... ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттар, олар банкті алдын ала
ескертусіз кез келген уақытта ... ... ... ... ... ... Әдетте банк талап еткенге дейінгі салымдар бойынша ең
төмен процент төлейді, ал ... ... олар ... ... ... ... ... пайыздарды есептеуге заңды тәртіппен тыйым
салынған. Талап еткенге дейінгі депозиттер бірінші кезекте ағымындағы есеп
айырысуларды жүзеге ... үшін ... Шот иесі ... әр ... - ... ... ... аударымдармен жүргізе алады.
Осындай шот ашып клиент банкке өзінің төлем операцияларын ... ... ... ... ... ... операцияларын жүргізу
біраз шығындарды талап етеді, алайда ... ... ... ол ... ... ... ол ... шығындарының маңызды
факторы болып табылады. Клиенттің шоты бойынша күнделікті банкте жүздеген
немесе мыңдаған бухгалтерлік өткізбелер жасалынады. ... ... ... иеленуші клиенттерді жалпы қарастыратын ... олар ... бар ... ... ... есеп ... ... пайдаланбайды, ал бұл банк шығындарын көп немесе аз ... ... ... ... үшін ... ... қалдық қалады, сондай-ақ ол пайда табу ... ... ... Ол ... ... ... өздерінің ағымдағы
шоттарынан қаражаттарды үнемі алып және оны бірнеше ... ... ... ... толтырып отырулары нәтижесінде қалыптасады. Бірақ көптеген
клиенттер өз міндеттемелерін төлеу үшін ... ... ... ... ... ... сипатына негізделеді. Осы қаражаттар қалдықтары мен
талап ... ... ... ... банктер 60, 90, 120 күнге вексельге
немесе нақты несие бере алады. Талап еткенге дейінгі ... ... ... ... орналастыруы мүмкін. Олардың арасында
айырмашылықтар бар. Депозиттік шот жағдайында клиент шоттағы ... ... алуы ... ... мүмкін, сондай-ақ ол өз салымдарын иемдене алады.
Ал контокорренттік есеп ... ... ... он ... ... ... кез келген уақытта шоттан өз салымын алып қана қоймай, ол белгілі
бір уақытқа ... алуы ... ... ... бұл айырмашылық бірте-
бірте шегеріледі. Қазіргі кезде клиент келісім бойынша депозиттік шоттардан
несие алуы ... Бұл ... ... ... немесе чектік шоттар деп
аталады, сондай-ақ оларға чек жазылып берілуі мүмкін.
Бұл шоттардың жоғары өтімділігі, ... ... ... ... ... ... ... басты артықшылығы болып табылады, негізгі
кемшілік (салымшы ... - шот ... ... ... ... ... жоқ болуы. Бұл шоттардың ... банк ... ... ... ... ең төменгі резервтерді көбірек сақтауға міндетті
және ол шоттардың иелері шотты ... үшін ... ... ... ... ... дейінгі шоттарга пайыздарды коммерциялық
банктерге төлеуге заң ... ... ... ... ... өз
салымшыларын сақтап қалу ... ... ... жаңа ... ... ол бір ... жоғары өтімділік деңгейін, шоттарды
есеп айырысу үшін пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз етсе, ал ... ... ... бір ... ... қамтамасыз етті. Бұл шот - наушот деп
аталады. Ол тек жеке ... ғана ... Бұл ... ... ... пайдалануы мүмкін есеп айырысу траттасы немесе қаражаттарды алу туралы
бұйрығы, сондай-ақ ол чектер ... есеп ... ... ... ... шот, ол бойынша нарықтық мөлшерлеме пайыздық төлемдер түрінде
табыс алуға болады. 1981 ... ... заң ... ... ... шоттың бұл формасы рұқсат етілді.
Депозиттердін екінші тобын мерзімді салымдар құрайды. Терминнің ... ... ... салымдар белгілі бір айдан жоғары ... ... үшін ... ұзақ ... ... мәні ... табу ... табылады. Соңдай-ақ банк үшін бұл депозит ... ол ... ... ... қандай да бір қарыз алушыға қарыздарды
ұсыну үшін осы ... ұзақ ... бойы ... алады. Мерзімді
салымдар талап еткенге дейінгі ... орын ... ... ... ... ... салымдар меншікті мерзімді салымдар және кері алу
туралы ескертуі бар мерзімді салымдар ... ... ... ... шот ... ... ала белгіленген күні қайтарылады, ал осы күнге
дейін банк оларды өз қалауы бойынша иемденеді. Егер шот иесі ... ... кері ... онда оны сол ... ... ағымдағы шот секілді
пайдаланады, сондай-ақ ол өз ақшаларын кез келген келесі күндерде кері ала
алады. Ескертуі бар ... ... ... ... кері ... ... арызын банкке алдын ала түсіруі талап етіледі. ... ... - 1 ... 3 айға ... 3 ... 6 айға дейін 6 айдан 12 айға
дейін және 1 жылдан жоғары. Ескерту мерзіміне ... ... ... белгіленеді. Көбінесе тәжірибеде алдын ала ескертуге
(хабарламасы бар) мерзімді депозиттер ... ... түрі - ... ... ... ... ... кәдімгі жинақ шоты немесе жинак кітапшасы бар шот деп ... ... Шот иесі ... ақша салу немесе одан кері алу үшін ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне
қарағанда жоғары пайыздарды төлеуінің жинақ салымдарын құнтты демеу және
салымшылардың жинақтарын банктерде сақтауды ... үшін ... пен ... емес ... ... ... ... кеңінен
қолданады. АҚШ-та корпорациялар, фирмалар және басқа да ... үшін ... ... ... 150 мың ... ... салымдарын тарту мақсатында жинақтардың түрлі формалары
қолданылады: ұтысқа, сыйлыққа, жастарға мақсатты және т.б. ... ... ... ... ... телеграфтық, саудалық және т.б.)
ұсынулармен бірге жүреді. Жинақ шоттарының тұрақты мерзімі болмайды ... ... ... кері алу ... ... ала ... ... етілмейді, олар
бойынша чектер берілмейді. Жинақ салымдары АҚШ-та мерзімді салымдардың ... ... ... ... ... бір түрі - ... ... болып табылады. Ол банкіге тұрақты пайыздық мөлшерлемемен
белгілі бір мерзімге банкіге қаражаттарды ... ... ... ... ... фирмаларға және өте бай иемденушілерге
100 мың ... кем емес ... ... Олар ... ... ... және ... тұлғаға өтуі мүмкін - берілетін және салымшының өзінде
қалатын, берілмейтін ... ... ... ... ... ... ... банктен алуға болады, ал мерзімі - 14 күннен
18 айға дейін ... ... ... ... 500, 1000 және 2500 ... ... 1
айдан 5 жылға дейінгі мерзімге ұсақ жинақ сертификаттары шығарылуы мүмкін.
Коммерциялық банктер өз бастамалары ... ... ... ... Бұл ... тартылған қаражаттар немесе ... деп ... ... банкаралық нарықтан займ алу бағалы
қағаздарды кері сатып алу шартымен ... ... ... алу ... ... ... алу, ... салу қағаздарын, банктік облигацияларды
эмиссиялау және т.б. жатады.
Банкаралық нарықта Орталық банктің резервтік шотында сақтандырылатын
депозиттер сатылады және ... ... ... ... мен салыстырғанда
резервтік шотта артық қаражаттары бар ... ... ... қосымша
пайда алуы үшін қысқа мерзімді қарызға ұсынады. Қайта сатып алумен бағалы
қағаздарды сатып алу туралы ... банк пен, ... ... ... ... ... Бағалы қағаздарды сатып ала отырып, қарыз ... ... ... ... етілген қысқа мерзімді несие алады.
Операцияның міндетті шарты - қарыз ... ... ... ... ... және ... ала ... баға бойынша қайта сатып ... ... ... Бұл ... өтімділігін реттеу үшін ақша
нарығында қаражаттарды қысқа мерзімді жұмылдырудың өте икемді және ... ... ... ... ... орнын
толтыру үшін Орталық банктен қарыз алады. Біздің республиканың ... бұл жиі ... ... ... ... коммерциялық
банктер өздерінің: ресурстарының 60%-ын ... ... ... ... ... ... ... банкінің несиелері банктердің
ресурстарының тұрақты көзіне айналды.
Депозиттік емес ... ... ... және ... ... ... операциялары жатады. Бұл операциялардың мәні белгілі
бағалы қағаздардың орнына банктермен ақша ... ... ... ... ... мен операциялар жер учаскелерін сатып
алуда ... ... ... ... ... ... ... етілуі жер, құрылыс, яғни ипотека болып ... ... ... ... ... Сонымен бірге банктермен ақша
қаражаттарын ... үшін ... ... ... әр ... ... ... қарыздар бойынша талаптардың қамтамасыз етілуі
болады. Бұл бағалы қағаздар қатаң өсімақылы және әдетте 10-нан 25 ... ... ... ... ... ... дәстүрлі
базалық қызметінің бірі - жеке және заңды ... ... бос ... ... және де депозиттік емес операцияларды орындау жолымен
басқа пассивтерді жұмылдыру болып табылады. Депозиттік және ... ... ... ... төлеумен, оларға есеп айырысу төлемдік
қызметтер көрсетумен, оларды банктердің шоттарында ... ... ... ... және ... ... ... екінші дәстүрлі-базалық қызметі - экономиканы
және халықты несиелендіру. Бұл ... ... ... көрсету аясындағы
маңыздыларға және банкінің ... ... ... ... ... ... институттарға қатысты болады.
Несиелік операциялар - бұл несие беруші мен қарыз алушының арасындағы
біріншінің екіншісіне ... ... және ... ... ақша қаражаттары сомасын ұсынуы бойынша қатынастар.
Банктің несиелік операциялар активті және пассивті болады. Активті несиелік
операциялар ... мен ... ... ... ... ал ... банк ... алушы ролінде, ал клиенттер - ... ... ... ... болады. Сәйкесінше несиелік операциялардың екі нысаны
болады: ... және ... Біз ... ... қарастырған бірінші
қызмет - бұл банктің пассивтік несиелік операциялары, яғни ... ... ... операцияларын қарастырайық. Кәсіпорын,
фирма, концерндер қарызды өздерінің тауарлық қорларын толықтыру, ... ... ... алу үшін және т.б; ауыл ... ... - ... ... жанар-жағар май және тыңайтқыш ... ... жабу ... бір ... тұтынушылар (халықтар) - автомобиль, үй,
ұзақ пайдаланылатын тауарлар және т.б. сатып алу үшін; үкімет - ... ... үшін ... Бұл ... ... ... ... табыс алу мақсатында шоғырландырған ақша қаражаттарын (депозиттік
және депозиттік ... ... ... ... ... Өз
клиенттеріне қарыз ұсынып отырып, банктер салымшылардан ақша қаражаттарын
қабылдап және оларды қарыз ... ... ... ... ... ... бұл ... несиелік қатынастардың барлық қатысушыларына
(салымшылар, қарыз алушылар және банк) тиімді. Бұл қатынастарда өзара ... ... ... қажеттілігін қанағаттандырады.
Несиенің екі нысаны белгілі: ... жэне ... ... екі түрі бар: ... ... ... қатынастары банкпен қатынастар секілді пайда болатын тікелей
банктік несиелендіру және ... ... ... ... ... пайда болып. ... ... ... ... ... ... ... қарыз несие берушілермен тікелей қарыз
алушыға ұсынылады. Несие беруші ... ал ... ... - ... ... ... Банкаралық несиеде несие беруші де және қарыз
алушы да ... ... ... яғни бір банк ... ... ... ... несиелендіруде несие беруші де және ... ... ... ... ... яғни бір ... ... кәсіпорынға тауар
нысанында несие береді, бұл мәміле ... ... яғни ... алушы
несие берушіге тауар нысанында несие алуын растайтын құжат -вексельді
береді. Одан әрі ... ... осы ... ... ... (ссуда) ақша
бер деп банкіге барады. Осылайша коммерциялық несие ... ... ... ... ... әр ... ... бойынша
жіктеуге болады: мерзімдері бойынша қысқа мерзімді (1 ... ... ... (1-ден 5 жыл-ға дейін) және ұзақ ... (5 ... ... ету ... бойынша - қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... жоқ бланкілер) және
қамтамасыз етілген; банктің ... ... ... беруші немесе қарыз
алушы) - активтік және пассивтік қарыздық ... ... - ... және басқа ... ... ... - ... ... ... банктерден банкаралық несие алу); несиелендіру
мақсатына байланысты - негізгі капиталды ... ... ... ... ... арналған қарыздар.
Несиелік олссациялар басқа белгілері бойынша да жіктеле алады: қарыз
алушылардың түрлері бойынша, пайдалану сипаты бойынша мөлшері бойынша, ... ... және ... ... қарыз алушылардың түрлері ... ... ... сауда өнеркәсібіне, жылжымайтын мүлік
кепілдігіне, жеке ... ... ... ауыл шаруашылық, қаржы
органдарына және т.б.
Несиенің пайдалану сипаты бойынша оны ... және ... және ... ... ... ... ... болады. Несиенің мұндай жіктелуінің негізінде формалды белгілер
жатқанын атап көрсету қажет. Шет елдердің ... ... ... ... операциялардын бірыңғай жіктелуі жоқ.
Банктердің несиелік операциялары, ... ... ... қатынастары, қарыз берудің барлық шарттары реттеліп
жасалған ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банкпен жүргізілетін
несиелік саясаттың әрбір нақты сәтіне байланысты. Ол ... ... ... ... ... ... және ... қағидаларын сақтауды, ал банктер - несиелердің мөлшерін реттеу
тәртібі, ... ... мен өтеу ... қамтамасыз етуі тиіс.
Несиелік саясаттың ... ... ... ... ... Банк клиентпен бірге жалпы банктік ережелер ... ... ... және ... ... объектілерін,
несиенің берілу жэке өтелу тәртібін, кәсіпорынның меншік және қарыз қара-
жаттырын тиімді пайдалану бойынша ... ... ... ... ... басқа шаралар және де несиелік келісім-шартты сақтандыру ... ... мен ... өз ... ... құқылы.
Келісім-шарттың қаншалықты сауатты және негізді құрылуы ... ... ... ... келісім-шартта қарастырылған шарттармен коммерциялық
банктер несиенің ... ... ... және ... ... ... келісім-шартты бұзушы қарыз ... ... ... ... ... ... Несиенің белгіленген мерзімдегі
қайтарымдылығы мен төлемділігі шешуші мәнге ие ... ... ... ... ... мәні мен ... жоғалтады. Таяу уақытқа дейін
банктердің қарыздары корытындысында ... ... мен ... ... және ... ... ... келген болатын. Кейбір
жағдайларда және күні ... осы жайт ... ... ... ... ... банк реформасы ең әуелі экономикалық категория
ретіндегі несие берудің негізгі қағидалары мен позициясын қалпына ... ... ... ... ... ... ... табуда.
Сондай-ақ әрбір берілген қарыз нақты материалдық қамтамасыз етілуі тиіс деп
болжамдалады.
Қарыз алушының белгіленген ... ... ... ... ... ... ... клиенттің өтімділігіне, оның өзінің
міндеттемелері бойынша есеп айырысу мүмкіндігіне көп кеңіл бөлінеді.
Бұл сараптау ... ... ... аппараттың жаңа
қатынасын оның формалды жұмыс ... ... ... ... ұйымдардың ісін жақсы білу негізінде несиенің қағидаларын жүзеге
асыруға бетбұрыс жасауын талап етеді.
Қарыздарды (ссудаларды) қамтамасыз ету банк ... ... ... табуының кепілдігі үшін қажет. Несиелік қамтамасыз- ... ... ... жатады:
кепілге алу - тапсырма бір жақты міндеттемелі келісім-шарт.
Бұл жағдайда тапсырма ... ... ... ... ... уақытында өтеп
беруі туралы банк алдындағы міндеттемесі;
кепілдік - кепілдеме уақыты ... ... ... өз ... ... ... анықтаушы соманы өтеп беру туралы кепілдік
міндеттемесі;
бағалы қағаздар, тауарлар және ... ... ... ... ... - ... алушы өз міндеттемелерін орындай ... ... ... ... ... сату ... ... түсімнің белгілі
бір бөлігін алу немесе сол мүліктерді (ғимарат, жер учаскесі, жылжымалы
мүліктер) толығымен ... ... ... ... салу ... несиелерді қамтамасыз
етуде негізгі роль ... ... және ... мен жер
учаскелері жылжымайтын ... ... салу ... ... ... ... кепілдікке салу арқылы иегерлері несие алады.
Несиелерді қамтамасыз етудің, ... ... жер, ... ... ... ... полистері және т.б.
жатады. Банктерде клиенттерге қарыз беру үшін қарыздарды есепке ала отырып,
әрбір несиелендіру ... ... ... ... шоттар ашылады.
Жекелеген баланстық шоттарда бір клиентке берілген қысқа мерзімді және ұзақ
мерзімді қарыздарды есепке алу ... ... ... ... ... сомасы, ал кредитінде қайтарылғаны көрсетіледі.
Клиенттердің ... ... және ... ... әр ... жай
қарыздық немесе арнайы қарыздық шоттар ашылады. Арнайы қарыздық шоттардың
жай шоттардан ... ... беру әр ... ... ... ... ... алушынын арнайы қарыздық шот аш-қызу барысында банкке
өткізген міндеттемелік өтініші негізінде жүргізіледі. ... ... есеп ... ... өтеу ... беріліп түскен түсімдерді
арнайы қарыздық шоттарға ... ... ... ... сонымен қатар,
контокорренттік шоттардан да беріледі. Бұл шотта бір жағынан ... ... ... ... ... мен төлемдер көрсетілетін
айрықша шот түрі. Онда тек дебеттік немесе кредиттік сальдо ғана болады.
Контокоррентгік шоттардан берілетін ... ... ... деп
аталады. Негізінен ол есеп айырысу құжаттарын өтеп беру үшін немесе бағалы
қағаздар сатып алу, зексельдерді өтеу үшін ... ақша ... ... Контокорренттік несиелерді ұсыну тәртіптері сақтала отырып, келісім-
шарт ... ... ... шот ... ... қарыз алушы
үшін несие шамасын шектеуде лимит белгіленеді. ... ... ... ... ... ... қағаздар және т.б. жатады. Бұл несие біздің
республикамызда әлі дамыған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... пайдаланады.
Қысқа мерзімді несиелер - күнделікті айналым операцияларына қажетті
айналым капиталының құнын өтеу үшін беріледі. ... ... ... ... ... ... және жанармалы қарыздар, күтпеген
оқиғаларға жұмсалатын несиелер мен ... ... ... ... үшін ... ... мерзімді және ұзақ мерзімді қарыздар - күрделі құрылыс шарала
жүргізу үшін, үй және ... ... алу ... ... ... ... ... үшін беріледі. Оларға жататындар: мерзімдік
қарыздар, мүлікті кепілге алып ... ... ... ... ... ... желілер - анықталған тәртіптерді сақтай отырып, белгіленген
уақыт аралығында несиелерді пайдалануға мүмкіндік беретін, ... ... алу ... банк пен ... ... ... келісім-шарт.
Жақсы табыс тауып, жиі несие қолданып жүрген фирма қажетті жағдайда көлемі
алдын ала ... ... ... ... ... қарыз бір жылға дейінгі
мерзімде беріледі.
Несиелік желінің мынадай түрлері болады:
Маусымдық - ... ... ... байланысты айналым
құралдарының жетіспеушілігінен банктерге беріледі.
Жаңармалы - айналым құралдарының ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... ... ... қарыздар қарыз алушының ... ... ... бір ... ... ... үшін
беріледі.
Айналым капиталын толықтыруға арналған перманенттік қарыздар -
айналым құралындағы ұзақ ... ... жабу үшін ... Бұл
жерде несиелер ай сайын немесе үш ай ... ... ... ... ... - ... ... жұмыстарын жүргізу, көлік
сатып алу, құрал-жабдықтар алу және бастапқы қарыздарды қаржыландыру үшін
беріледі. Бұл ... ... ... енгізілетін салаларда өте кеңінен
қолданылады.
Салынған мүлік туралы актіге берілетін қарыздар-өндіріс ғимараттарын,
зауыт ... ... жер ... ... алу немесе қаржыландыру
үшін қолданылады. Олар 15 ... ... одан ... ... ... ... ... алдын ала белгіленген жарналар арқылы ... Бұл ... ... ... ... ... ... - ғимараттар мен
құрылғылар құрылысының мерзіміне арнап беріледі. Қарыз ... бұл ... ... ... төлеп отырады. Сонан кейін қарыздарды салынған мүлік
туралы ... ... ... - ... ... ... жабдықтарды жалға алуды қаржыландыру
үшін қолданылады, мысалға: кеме, ұшақ, ... ... және ... ... ... ... жабдық иесіне ай сайынғы
тиісті соманы төлеу арқылы, оларды ... ... ... ... ... бұл ... де әлі өз ... дамыған жоқ. Жекелеген қарыз
алушыларға коммерциялық банктер тұтыну несиелерін береді. Ол ... ... ұзақ ... ... ... және ... сатып
алумен байланысты болды. Бұл несиелерге ... ... ұзақ ... ... және ... өтелетін несиелер жатады.
Несиенің бұл түрі шет елдерде өте жоғары деңгейде дамыған. ... 50% үй ... ... ... ... ... несиелердің 85%
негізгі үш бөліктен құралады: несиенің 32%-ы сауда-өндірістік компаниялар
мен фирмаларға, 37%-ы тұрғын үй үшін, 19%-ы жеке ... ... ... жоғары несиелер сауда-өндірістік кәсіпорындардың айналымдағы
капиталын толықтыру үшін қысқа мерзімге беріледі. Ал ... ... ... ... үшін ұзақ ... ... ... мүлікке берілетін ... ... ... ... көлемге созылатын құрылыстық фирмаларға берілетін несие.
Сонымен қатар, бұл ... ... үй ... алу үшін 15-25 ... да
беріледі.
Жеке тұлғаларға берілетін қарыздар - ұзақ мерзімді тұтыну тауарларын
сатып алу үшін берілетін тұтыну ... ... ... толық тоқтала кеткеніміз жөн.
Коммерциялық несиелер бұрынғы Кеңес Одағынан басқа барлық ... ... ... ... ... ... ... оның атқарар ролі
зор болар еді, ... ... әлі бұл ... еш қолдау тапқан жоқ.
Коммерциялық несиелер негізінен вексельдер ... ... ... - белгілі уақыт өткеннен кейін вексель ұсынушыға белгілі бір соманы
төлеу туралы, вексель иесінің нұсқамасы немесе ... ... ... ... ... сатып алушыға несиеге тауар
береді. Оны ... ... ... ... ... ... ... ол вексельді банкке кепілдікке беру арқылы ... ... ... қарыз алу уақытында тауарлы түрдегі вексель қарызды қайтару уақыты
жеткенде ақшалай қайтарылады.
Коммерциялық несиенің банктік ... өтуі ... ... ... ... және басқа да коммерциялық бағалы
қағаздарды есепке алу жолымен немесе ... ... алып ... ... жүзеге асырылады. Есепке алу операциясы банктің ... ... ... ... ... вексельді есепке ала
отырып, банк клиенті өтімді қаражаттарға ие ... ... ... ... қайтару міндетінен құтылады, себебі, банк ... ... ... талап етеді.
Вексельді кепілге алып берілетін қарыздар - мерзімді болады, егер ... иесі ... ала ... мерзімге банкіден оларды сатып алуға
міндетті ... ... ... ... беруші кез келген сәтте өтеуді талап
ете алатын несие) болса, онда қарыздарды ... ... кез ... ... ... құқы ... ... ала отырып, банк қарыздың ең жоғары мөлшерін, кепіл
мөлшерін және шот бойынша қарызбен ... ету ... ... пайыз мөлшерін жэне банк комиссиясын анықтайды. ... ... ... ... өтеу үшін ... ... сол ... төлеуге
арналған сомасын пайдалану құқы айтылған, ал егер ондайлар болмаса есеп
айырысу шотына көрсетілген ... мен ... ... ... ... ... алады.
Коммерциялық банктердің несиелік қызметті ... ... ... ... ... ... қарапайым техникасын
қамтамасыз ететін несиелеу ... мен ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Қазақстан Республикасында несиелеу: "Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... және ... ... туралы"
заңдарымен, сондай-ақ Ұлттық банкімен 1994 ж. 11 ақпанда бекітілген
"Қазакстан ... ... ... ... несиелеу" Ережесімен
реттеледі және ... ... ... ... ... меншік
формалары мен түрлеріне қатысты. Қысқа мерзімді қарыздар беру ... бар ... ... ... ол ... ... банк ... ... ... мен банктік операцияларды жүргізуге
лицензиянын бар болуымен ... ... ... бар ... алушыларға беріледі. Егер олардың
мерзімі ұзақ болмаған болса, онда қарыздар: ... ... ... ... ... да беріледі. Қарыз беру үшін қарыз алушының
беделін; бұрын алған ... аз ... ... ... ... ... ... өтеуін; меншікті айналым
қаражаттарының барлығын алдын ала зерттеп білуі қажет.
Қарыздарды беру ... ... ... ... ... ... шоттар несиенің бағытталуы бойынша (несие шифр) ашылады. Мұндағы өнімді
сатудан түскен түсім мен ... ... есеп ... ... ... ... ... жоқ кезінде тауар-материалдық ... ... үшін ... ... ... ... қарыз қалдығы мөлшерінде чектік кітапшаны және аккредитивтер
ашу үшін беріледі.
Қарызды ... үшін ... ... (пайыздық) мөлшері
төмендегілерге байланысты қойылады: несиені пайдалану мерзіміне, ... ... ... ... ... ... үшін ... мөлшеріне,
объект сипатына, бәсекелес банктердің ... және ... ... ... есеп айырысуды ұйымдастыру және жүргізу
Коммерциялық банктердің үшінші қызметі қолма-қолсыз есеп айырысуды
ұйымдастыру және жүргізу. Ол ... ... ... ... ... ... операцияларына байланысты. Берілген қызметтін
орындалуы, ең алдымен, банктік шоттарда ... ... ... бос ақшалай қаражаттарын шоғырландыру және сақтаумен ... ... әр ... ... ... есеп ... ағымдық, дербес,
депозиттік, контокорренттік және тағы басқалар. ... ... жеке ... ... үшін ... ... тапсырмасы бойынша банк
қызметкерлері сәйкес төлем құжаттары негізінде клиент ... ... ... соманы есептейді немесе шегереді. Қолма-қолсыз есеп
айырысу - бұл банктік ... ... ... яғни ақшалай
қаражаттар сомасын шаруашылық органдарынын шот ... ... ... ... ... тәртібіне сәйкес) жазба түріндегі
аударымдары.
Қолма-қолсыз есеп айырысудың кең таралуы, қолма-қол ақшаның ... ... ақша ... ... сақтауға және есептеуге кеткен
шығындарды азайтуға мүмкіндік береді, Қолма-қолсыз есеп айырысудың тиімді
формаларын ... ... ... есеп айырысуда ақшалай
қаражаттарының айналымдылығына ... ... ... ... ... ... есеп айрысу "зат алмасуда" ... ... ... ... ... және олардың нақтылығы
мен үздіксіздігі жалпы ... ... ... ... ... есеп ... мәні мынада, олаз шаруашылық ... ... және ... ... ... ... есеп айырысу - бұл есеп айырысудың ... ... ... ... прициптерінің, оларға қойылған талаптардың
жиынтығы. Есеп ... ... ... ... ... болып
келеді. Есеп айырсуға қойылатын талаптар экономиканы басқару әдістерінің
дамуы мен жаңғыруына байланысты өзгеріп отырады. Ал есеп ... ... ... осы ... сай ... олардың өзгерістеріне бейімделініп
отыру керек. Барлық коммерциялық банктер ... мен ... ... процесінде қолма-қолсыз ақша айналымы төлем құралдарын
эмиссиялайды, ал олар ... ... ... өз ... ... сол ... шоттарда ұстайды. Банкі арқылы өтетін қолма-
қолсыз есеп айырысу оның ресурстарын көбейте отырып, есеп ... ... ... ... және ... ... кажеттіліктеріне
шоғырландыруға мүмкіндік береді.
Қолма-қолсыз есеп айырысу шаруашылық органдардың өзара бақылауына және
банктердің ... ... ... ... ... ... әсер
етуіне мүмкіндік береді. Банк шаруашылық органдардын төлем ... ... ... ... мұқият бақылайды және төлемеудін себептерін
талдайды. ... ... ... оны ... төлемегені үшік банк
экономикалық санкциялар қолданады.
Қажет жағдайда шаруашылық орган банктен уақытша несие ретінде қаржылық
көмек алып, пайда ... ... ... төлемсіздік мөлшерін азайта алады.
Қатысушыларға байланысты есеп айырысу операциялары екі топқа бөлінеді:
клиенттік есеп айырысу операциялары (қатысушылары ... мен ... ... есеп ... (қатысушылары тек банктер). Есеп айырысудың
формалары мен ерекшеліктері негізінде банктердің келесі есеп ... ... ... инкассалық, аккредитивах және клирингтік.
Есеп айрысу кезінде ... ... ... қолданылады: төлем
тапсырмалары, чектер, вексельдер, аккредитивтер, пластикалық карточкалар,
жирочектер (тапсырмалар). Қазақстан Республикасында банкаралық және ... есеп ... ... ... ... ... Ол ... қызметтерді орындайды: қолма-қолсыз және қолма-қол
ақша айналым ауқымдарына, қолма-қолсыз және ... ақша ... ... ... барлық коммерциялық банктер үшін (маманданғандарды қоса) біртұтас
әдістемелік ... ... ... есеп айырысу орталығы болу;
есеп айырысудың, есеп берудің, есепке алу мен жүргізудің ережелерін
жасау және ... ... ... есеп ... ... ұйымдастырылуы біртұтас
негізгі қағидалар және келесідей операциялар арқылы жасалған: ... ... ... шотқа дебеттік аударымдар (чектер), бір шоттан ... ... ... ... ... ... ... бір
реттік мәмілелерде қолданылады, жироесеп айрысу – тұрақты және мерзім сайын
қайталанып тұратын мәмілелерде қолданылады.
Банкаралық есеп ... ... ... ... принципі бұл
дербес екі кіші жүйені қалыптастыру болып табылады:
- коммерциялық банктер ... ... есеп ... ... банктің ЕҚО-да ашылған корреспондеттік шоттар ... ... есеп ... ... банк ... ведомоствалық
мекемелер арасындағы есеп айырысу ... ... ... ал ... есеп ... ... ... мен
клиенттеріне белгілі бір есеп айырысу ... ... ... ... ... ... елімізде есеп айырысу жүйесін қайта ұйымдастыру негізгі
екі бағыт бойынша жүргізіледі:
- жеке және ... ... есеп ... ... ... ... және жаңа ... енгізу;
- банкаралық есеп айрысу жүйесін қайта ұйымдастыру. Есеп айырысу
формаларын жетілдіру туралы ... ... есеп ... ... ... ... көңіл бөлінеді, себебі ол есеп ... ... ... ... есеп ... ... ... - бұл банктердің тікелей корреспонденттік қатынастарының дамуы
және корреспонденттік шоттар арқылы банкаралық есеп ... ... ... ... ... - банк ... өзгермейтін немесе баяу
өзгеретін саласы және бір немесе бірнеше коммерциялық банктердің ... ... ... ... себебі барлығы осы шаруашылық іс-
әрекетінің манызды элементін реттейтін заңды ... ... Жеке ... тек бар есеп айырысу формаларын жаңарта алады, ол
клиенттерге сапаның жаңа деңгейін ұсыну арқылы жүзеге асады.
Халықаралық ... ... есеп ... ... ... 3 ... айтуға болады: чек және вексель арқылы
инкассалық операциялар;
- аккредитивтер ... есеп ... ... ... ... ... ... отырып, банк клиенттің шотына
онымен тапсырылған есеп айырысу ... ... ... ... ... (негізінен олар чектер мен вексельдер). Егер сатып ... ... бір ... қызмет көрсетілетін болса, онда инкассалық операция тек
бір шоттан ақшалай қаражаттарды ... ... ... ... ... ... Егер ... әр түрлі банктерде қызмет көрсететін болса, онда
инкассалық операция алушының шотына ақшаны есепке алудан бұрын, төдеушінің
банкісінен ... ... ала алу ... ... ... ... бұл мәселесі есеп айырысу палаталарының және ... ... ... ... есен ... сатушы сатып алушыға күмәнді болып.
банк кепілдемесін алғысы келгенде ... ... ... және ... ... ... ... клиенттің тапсырмасы бойынша қаражаттарды банктің
бір бөлімінен екінші бөліміне немесе банк корреспондентіне аудару. Бұл
операцияның мәні ... ... ... ... ... ... ... қандай мерзімде жэне кімге төлеу туралы хабарлауды сипаттайды. Соңғы
уақытта бөлшек сауда ... әр ... ... ... ... ... яғни ... карточкалар мен автоматтаңдырылған
төлем сомалары. АҚШ-та автоматты төлемдердің 3 түрі дамыды:
- электрондық есеп айрысудың ... ... ... ... банкаралық жүйесі;
- банк ішіндегі компьютерлік кешендер.
Коммерциялық банктердегі инвестициялық ... ... ... ... шаруашылығына мемлекет ішінде және шетелде, оны қайта құру және
кеңейту, сол ... ... алу ... ұзақ ... қаражат бөлу.
Тікелей инвестиция - бұл қаражаттарды тікелей өндіріске, құрал-жабдықтарды
сатып алу және әлеуметтік, өнідірістік сипатағы объектілерді салуға
жұмсалады. Портфельдік ... ... ... ... алу ... ... портфелі) жэне ұзақ мерзімдік банк несиелерін беру арқылы
(қарыздар портфелі) ... ... ... ... ... ... заңдармен реттеледі, ол заңдарға жеке шаруашылық
бөлімшелердің, банктердің инвестициялық іс-әрекеті тәртібі ережелері
анықталады және инвестор ... ... ... ... ... деп, кәсіпкерлік іс-әрекет және
басқада пайда әкелетін іс-әрекет объектілеріне салынатын ақша қаражаттары
мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... - жеке
және заңды тұлғалар, мемлекет сол сияқты шетелдік инвесторлар бола алады.
Берілген жағдайдағы әңгіме коммерциялық ... ... ... ... инвестициясы деп, ақша қаражаттарын банктердің
өздерінің ... ... алу ... ... бір мерзіміне
ақшалай қаражаттар салу. Тар мағынада банктердің инвестициялық қызметі ... ... ұзак ... ... қызмет ететін бағалы қағаздарға
ақша қаражаттарын салу. Инвестицияның қарыздан бір ... ... ... ... ... ... ... қайтарымдылық шартымен
қолданылады, ал инвестиция салынған ақша иесіне қайтпас бұрын, ... ... ақша ... ... ... ету ... ... несиелеу кезінде бастамашылық қарыз алушыдан болған,
ал инвестиция ... ... ... ... ... ... несиелік
мәміле нақты несие беруші мен қарыз ... ... ... ал
инвестициялау нарықта міндетті қызметті қарастырады.
Коммерциялық банктердің ... ... ... -
қаражаттардын сақталуын қамтамасыз ету, ... ... ... қамтамасыз ету.
Бағалы қағаздар - бұл арнайы түрде рәсімделген қаржылық ... ... ... жүзеге асыру үшін сол бағалы қағаздарды ұсыну
қажет. Олар ... ... ... және коммерциялық болады
(вексельдер,, чектер).
Қорлық ... ... ... ... ... ... олар өте көп ... эмиссияланады және акционерлік немесе
облигациялық қорда белгілі бір үлеске ие екенін растайды.
Олар ... және ... ... ... ... ... ... негізгі мүліктік құқық немесе ... ... ... ал көмекші бағалы қағаздар қосымша құқтар мен талаптарды
білдіреді (купондар, талондар). Соңғыларына ... ... ... ... алу ... ... купондар - белгілі бір бағалы қағаздардың сатылу
құқын беретін купондар жатады. Олар нарықта айналысқа түсе ... ... алу ... ... өздерінің айнылысқа катысуының ерекшеліктерімен нарықтық және
нарықтық емес болып бөлінеді. Бірінші нарықта ... ... яғни ... ... емес ... ... ... сатып алынып, еркін сатылады
және эмитентке мерзімі жетпей қайтарылмайды. ... ... ... ... ... ... және ... жүруі) болмайды, бірақ
мерзімі бітпей эмипентке қайтарылуы мүмкін.
Бағалы қағаздар иелерінің құқтары ... ... ... және ... болып бөлінеді.
Мәлімдеуші бағалы қағаздар - бұл мәлімдеуші чектер, акциялар,
облигациялар, салымдық ... ... ... және т.б. ... және ... құқтарын растауы үшін тек мәлімдеу керек. Ордерлік бағалы
қағаздар - оларды ... ... сол ... мәлімдеушісімен және
сол сияқты аударып жазу белгілерінің сәйкестігімен расталады.
Атаулы бағалы ... ... аты ... болады. Қаржылық бағалы
қағаздар мемлекеттік және мемлекеттік емес субъектілермен эмиссияланады.
Мемлекеттік бағалы қағаздарға қазыналық ... ... ... ... ... ... еместерге акциялар,
облигациялар, қысқа мерзімді міндеттемелер депозиттік сертификаттар жатады.
Бағалы ... ... ... ... ... құрылымдар ұйымдастырылады: ірілерінде - ... ... ... мен ... ... немесе қор бөлімдері.
Олар банқтің инвестицкллық саясатын банк есебінен ... ... ... жүргізеді, сол сияқты кәсіпорындардың, ұйымдардың, ведомоствалардың
бағалы қағаздарын шығарып сала алады, клиенттің бағалы қағаздар ... ... ... ... Банктердің бағалы қағаздармен операциялары
қорлық, коммерциялық, эмиссиондық, саудалық, ... ... ... ... ... ... - ... сату немесе қарыз беру - бағалы
қағаздар нарығын қалыптастырады. Соңғысының негізін құрайтын биржа - бағалы
қағаздар айналымын ұйымдастыратын ерекше экономикалық ... ... - ... ... ... бұнда бағалы қағаздармен сауда-саттық нәтижесінде
халық шаруашылығы ауқымында ... ... ... ... ... өтімділігінің өсуі жүзеге асады және бағалы қағазды қосымша
шығару үшін жағдай жасалады. Бар ... ... ... ... қағазды қосымша эмиссиялауы ... ... ... ... бұл ... ... ... дамыған бөлігі,
оған ақша және капитал нарықтары ... ... ... нарығы,
бағалы қағаздар нарығымен қоса, инфляция ... ... ... ... ... ... ... жүрген бағалы қағаздардың бағамдары
төмендеуде, сол сияқты бағалы қағаздарға деген қызығушылықта ... ... ... Республикамызда банктердің инвестициялык қызметі алғашқы
даму сатысында. ... ... ... ... ... қағаздың)
эмитенттерінің анағұрлым белсенділері болып табылады. Үлестік ... ... ... ... қағаздың эмиссиясымен салыстырғанда
анағұрлым тиімді болып көрінеді.
Акцияларды орналастырудың нарықтық бағамына бағытталған жоғары бағасы,
алғашқы ... ... ... ... ... ... шығындарын өтей алмайды. Банк акцияларының қор
биржасындағы бағамының ... ұзақ ... және орта ... ... қарқынын компенсациялауды жүзеге асырмайды. Ірі
банктердің ... ... ... екі ... ... ... мүдделерін қорғау банкі активтерін жыл сайын қайта бағалауға,
сондай-ақ бұрынғы акционерлер ... ... жаңа ... ... ... ... қарыздық міндеттемелер нарығының дамуына жақсы жағдай
жасалған. Бірақ, бұл ... және ... ... ... ... анағұрлым аз қатысты. Себебі облигацияларды
шығару банктермен ... ... ... ... ... бақыланады. Ал депозиттік және жинақ сертификаттарының нарығы
жеткілікті мөлшерде ауқымды және ... ... ... Бірақ
сертификаттардың екінші реттік айналысы іс жүзінде дамымасада, алғашқы
орналастыру шегінде олар орташа табысты ... ... ... ... үнемі
сұраныста болады және сатып алушы үшін біршама қолайлы.
Банктердің үлкен қызыгғушылығы вексель айналысымен байланысты. Банктік
вексель ақша ... ... ... ие. Оның ... - ол
тауарлар мен көрсетілген қызметтер үшін төлем құралы ретінде пайдаланылады.
Коммерциялық банктер пайда табу үшін ... ... ... ... ... ... Берілген операциялар
бірнеше қызметтерді атқара алады: олар өтімділігі жоғары ... ... ... бола ... Бұл операциялардың басқаша тағайындалуы -
алыпсатарлық табыс алу. Бағалы қағаздар нарығының бағалық ... ... үшін ... ... ... Банктер комиссиондық
төлем ақы үшін бағалы қағаздарды сақтайды, олардын ... ... ... ... ... да депозиттік қызметтерді көрсетеді.
2. 3. Коммерциялық банктердің басқа да қаржылық қызметтері
Лизингтік операциялар. "Лизинг" ағылшын тілінен аударғанда жалға беру
деген ... ... ... операция деп ұзақ мерзімді пайдаланылатын
заттарды (ғимарат, машина, ұшақ, автомобиль, компьютерлерді) жалға ... ... ... ... Біріншіден, ол негізгі қорларға ақша
жұмсау, яғни қаржыландыру формасы. Лизинг алушының өз қаражаттарын ... ... ... тартылған құжатсыз өзіне керекті мүлікті
пйдалануға мүмкіндігі болады. Ол мүліктің ... бір ... ... ... бұл ... жаңа ... ... материалды-техникалық қамтамасыз етудің анағұрлым прогрессивті
формасы.
Лизингті мәміледе 3 қатысушы болады. Олардың ... ... ... ... ... - мүлік иесі (лизинг беруші) екінші -
мүлікті пайдаланушы (лизинг алушы), үшінші - мүлікті сатушы. Олардың ... ... ... қалыптасады: болашақ лизинг алушы ақша-қаражаттары
бар болашақ ... ... ... ... ... ол ... алушыға
керекті мүлікті сатып аалып, одан кейін оны лизинг алушыға төлемді шартымен
жалға береді. Коммерциялық банктер бұл ... ... иесі ... ... олар ... өз меншігіне алады және лизинг алушыға (оған қаржылық
қызмет көрсете отырып) ... Шын ... олар осы ... ... ... ... қатынастар лайда болады. Мұнда несиелеудің барлық
приципі бар: мерзімділік қайтарымдылық, ... ... ... ... ... мүлікті иесіне кайтарып береді, қызметті төлейді,
яғни жалақысын ... ... ... бұл ... ... ... ... негізгі қорларға тауарлық несие. Лизинг түрлері әр түрлі:
1. Жедел лизинг ... ... ... ... Оның
объектісі болып моральдік төзу қарқыны өте ... ... мен ... ... ... ... анағұрлым ұзақ мерзімге беріледі. Ол
мерзім машиналар мен ... ... тозу ... ... Бұл ... ... аяқталмай, күшін тоқтата алмайды. Онда
мүлікті лизинг алушымен сатып алуыну ... ... ... құны бойынша лизинг пайдалануда болған құрал-жабдықтарды
жалға беру. Сондықтан лизинг ... ... ... емес, қалдық құны
бойынша бағаланады.
Лизингтік бизнестің дамуы үшін, лизингке беретін арнайы ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды
сатып алу үшін берілетін банктік несиелер жатады. Құрылып жатқан ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін,
ұйымдастырылған лизинг жүргізу үшін олар ... ... мен ... ... ... ... тиімді: ол жоғары рентабельді,
тәуекел дәрежесі төмен, нақты материалдық қамтамасыз етілген.
Факторингтік операциялар. Факторингтік ... ... ... ... ... ... бойынша төлемді талап ету
құқын басқаға (банкіге) беру. Факторингтің мәні банктер өз ... ... ... ... ... пайыздық ақы үшін сатып алу.
Бұндай мәміле келісім-шартпен жүзеге асады. Ол келісім-шартта сатып алынған
қарыздың сомасы және ... ... Бұл ... ... ... үшін
қарыздын қандай мөлшері алынатынын ... ... ... ... клиенттерге 1990 жылдан бастап көрсете ... ... КСРО - ... ... ... ... - ... қиындықтарды басынан кешетін шаруашылық органдар үшін біршама
тиімді қызмет көрсету болып табылады. 1988 жылы жеке ... ... ... ... Халықаралық факторинг туралы
Конвенцияға сәйкес, келесідей төрт ... ... ... ... болып саналады.
1) қарыздық талаптарды алдын ала ... ... ... ... ... ... ... ең
алдымен еткізу есебін;
3) жабдықтаушы қарызын ... ... ... ... ... үш ... фактор, бастапқы несие ... ... өз ... ... ... сатады. Фактор, ол
талаптың 80% бөлігін сол жерде ... ... ... ... ... ... ... төленгеннен кейін қайтарылады.
Сонымен қатар, банк осы операциямен байланысты барлық жауапкершілікті,
тәуекелді, ... ... өз ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізгені үшін және
факторлық жиындар үшін комиссиондық ... ... ... ... ... ... бірнеше типтері бар. Толық қызмет ету туралы
келісім әдетте факторингтік компания мен ... ... ... ... болса қолданылады. Толық қызмет ету мыналарды қамтиды:
күмәнді қарыздарды ... ... ... ... ... кепілдік
түсімін қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... бір
мерзімге алдын ала төлем формасындағы несиелеу.
Регресстік құқы бар толық қызмет етудің ... ... ... ... ... ... тәуекелді
сақтандырмайды. Бұның мәні компания егер төлем құжаттары ... ... ... бере ... ... ету ... факторингтік келісімнің тағы бір түрі -
агенттік келісім немесе көтерме ... ... ... Бұл жағдайда
жабдықтаушы фақторингтік компанияға тек несиелік тәуекелдің ... ... ... элементтер жабдықтаушыда қалады, яғни ол
факторингтік ... ... ... алу мен инкассолаудың
агенті ... ... тек ... ... ... ол ашық ... ... есепке алу туралы мәміле жасау ... ... үшін ... дисконттау өте тәуекелді
болып келеді.
Трасталық операциялар. Коммерциялық ... ... ... ... ... ... жеке және ... үшін әр түрлі ... ... ... ... дегенді білідреді. Капитал иесі (жеке немесе заңды ... ... ... тұлғаға (сенімді) оның мүддесін қорғап отырып,
иелік ... ... ... ... яғни ... деп,
банктердің, басқа; қаржылық институттардың мүлікті және ... мен ... ... ... және ... ... ... үшін, сенімді тұлға ретінде басқада қызметтер көрсетуін ... ... ... ... ... ... ол келісім ... ... ... ... ... белгілі бір құқықтарға ие
болып мүліктің, капиталдың бағалы ... ... ... ... ... тұлға мүлікпен бенефициар мүддесін қорғай отырып,
иелік ... ... ... болып мүліктің иесі, яғни ... өзі ... ... ... ... мүмкін.
Коммерциялық банктер трасталық операциялар мен ... ... үшін ... Сол ... ... ... және ... қаражаттарын басқару үшін, ірі клиенттермен ... ... ... ... қаражаттарды негізінен өздерімен ұзақ қатынастағы
фирмалардын акцияларына, ірі ... ... ... мүлік бойынша кепілдемелерге, депозиттерге және басқада
табысты активтерге орналастырады. Банктерге қаражаттарды ... ... ... ... басқа, ірі фирмаларды және корпорацияларды бақылауға
мүмкіндік береді.
Банктердің ... ... ... жеке және ... ... ... басқада қоғамдық ұйымдар пайдалана алады. Банктер
трасталық қызметтерді әр ... ... ... ... ... танытады. Коммерциялық банктер өз клиенттерінің ... ... ... ... ... жеке ... сенімхат бойынша акциялар, басқада қорлық
кұндылықтар түріндегі мүлікті, ... және ... ... ... берілген немесе хат бойынша) басқару;
- акционерлік қоғамдардың ... ... ... ... ... мен жеке тұлғаларға агенттік қызметтерді көрсету.
Сенімді операциялар екі түрге бөлінеді: жеке ... және ... ... үшін трасталық қызметтердің негізгі 3 категориясы бар:
1) иесі қайтыс болғаннан кейін мүлікті басқару;
2) мүлікті сенімді ... ... ... ... Банк ... ... ... әр
түрлі болып келеді сеніп қалдыратын, ... ... ... ... ... ... фирмалар мен компанияларға мынадай агенттік қызметер
көрсетеді:
- трансферт бойынша агент - облигациларды, ... олар ... бір ... ... иеге ... акционерлік тіркеуші - банк шығарылған бағалы қағаздардың есебін
жүргізеді;
- ... яғни ... ... ... ... ... ретінде;
- акциялар бойынша дивиденттерді және ... ... ... ... үшін ... төлемақыны әрбір операцияға
дифференциалды түрде қояды: агенттік ... үшін ... ... ... ... сот ... ... беру қызметі. Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне
банктік мекеменің ... ... ... және ... ... есеп ... есеп жүргізу және есеп ... ... беру ... ... Бұл ... көрсетулер банктер
тарапынан пайда табу мақсатында ғана ... ... ... ... ... білу ... жаңа ... түрлеріне қатысты толық
түсіндірмелер беру ... жаңа ... ... да ... қызмет көрсету. Қазіргі кездегі телекоммуникациялар,
компьютерлік ... ... ... банктер жеткілікті түрде
коммерциялық немесе коммерциялық емес ақпараттарды да ... ... ... клиенттерге әр түрлі қызметтер көрсете отырып, олардан түрлі
мәліметтер ... ... ... ... көзі басқа банктермен және ірі
ақпараттық агенттіктермен өзара ақпараттар ... ... ... ... банктер өздерінің мәліметтер ... ... оған ... ... үшін ... бір ақы ... ... үкіметі тұсында Қазақстанның ... ... ... жоқ, ... оның ... КСРО ... ... филиалдары мен
бөлімдері жұмыс жасады. 70 жыл бойы ... ... ... ... және ... ... ұсақ
регламенттік әдістері орын ... бір ... ... ... ... нарықтық экономикада басты делдал болып табылады. Өздерінің
қызметтерінде жаңа талаптар мен міндеттемелерді ... ... ... қабылдай отырып, жаңа міндеттемені жасаса,
ал ... беру ... ... алушыларға деген жаңа талаптары
қалыптасады. Нарық экономикасында ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикадағы ролі
мемлекеттік меншікті реформалаудағы, инфляцияны ... ... ... ... ... ... ретінде көрінеді. Банктік
реформами жүргізудің қажеттігі мыналармен ... ... ... ... ... ... өткен
қарыздардың зиянды ... ... ... көбеюі;
шаруашылық органдарының арасындағы төлемдер мен есеп айрысуларды жүргізуде
бұрынғы жүйенің қабілетсіздігі.
Қазақстанда ... ... ... ... екі ... жүйе құрылды: Ұлттық банк ... ... және ... (төменгі деңгей). Банктердің негізі ... ... ... ... ... мемлекетаралық, коммерциялық,
бірлескен банктер ... ... ... сәйкес бастапқыда мәлімдеуші
акцияны шығаруға құқысыз ... ... ... ... ... формасында құрылады. Банк өз ... ... ... ... ... ... ... соттың шешімімен тоқтатады.
Банктің ұйымдастырылу құрылымы біртұтастығымен анықталады. Банктер
өздерінің филиалдарын және ... ... ... құра ... Екінші деңгейдегі банктер мен ... ... ... ... заңдылықтар мен нормативтік актілерге
байланысты құрылады. Банктер ... және ... ... ... ... келісім-шарттар негізінде
қалыптасады. ... ... ... мен қадағалау:
мемлекеттік, ... ... және ... ... ... деп банктің ... бір ... ... ... қосымша шығынды ... ... ... ... ... ... пайыздық, валюталық тәукелдер
жатады. Банктік бәсеке деп ақша ... ... ... ... ... ... Н.Ә. «Қазақстан 2030 бағдарламасы». Алматы, 1997 ж.
2. Банковское дело. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, ... ... ... Кредит. Банки. / Под редакцией ... Г.С. /, ... ... ... ... / Под ... ... О.И. /, Москва, 1998 г.
5. Банки и банкоские операции. / Под ... ... Г.С. ... ... 1999 г.
6. Көшенова Б.А. Ақша, несие, ... ... ... ... 2000 ... ... Л. Е, Раймонов Д.В Банковское право ... ... ... 2000 ... ... ... ... Республики Казахстан: (Общая часть).
Алматы, «Қаржы – қаражат». 1995 ... ... ... комиссия
Бақылаушы кеңесі
Басқарма
Басқарма төрағасы
Департаменттер
Басқару
Бөлімдер
Қызметтер (служба)

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының банктік жүйесі16 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Коммерциялық банктер туралы ақпарат76 бет
Коммерциялық банктер. Коммерциялық банк туралы ұғым және оның типтері32 бет
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Коммерциялық банктердің делдалдық қызметі және олардың дамуы24 бет
Коммерциялық банктердің қызметі33 бет
Коммерциялық банктердің қызметі туралы21 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері, оның қызметтері мен операциялары35 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь