Үкіметтік емес ұйымдардың мемлекеттің халықтың әлеуметтік тұрғыдан қорғалмаған бөлігін зерттеу саласында, ғылыми негізделген әдіснамалық және теориялық жағдайды қалыптастыру және халықты әлеуметтік қорғауды көтеруге бағытталған нақты ұсыныстардың оның тиімділігін көтеру құралы ретінде халықты әлеуметтік қорғауға қосқан үлесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ
СУБЪЕКТІЛЕРІ
1.1 Халықты әлеуметтік қорғау мен үкіметтік емес ұйымдар
секторын зерттеудің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2 Әлеуметтік қорғауды басқарушы субъектілердің
өзара әрекеттестігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18


2 ҮКІМЕТТІК ЕМЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ ҚЫЗМЕТІ
2.1. Үкіметтік емес ұйымдардың құрылу ерекшеліктері,
даму динамикасы және ағымдағы күйі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.2ҚР.ның халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі
үкіметтік емес сектордың алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
Қазақстанның тұрақты және ұзақ мерзімді экономикалық өсімге өту бойынша стратегиялық бағдары негізгі макроэкономикалық міндетті – республика халқының өмір сүру деңгейін жоғарылату мәселесін шешумен тығыз байланысты. Нарықтық қайта құрулар жағдайында халықты әлеуметтік қорғауды басқарудың отандық жүйесінің құрылуы мен қалыптасу ерекшеліктері, бұл үрдістің мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік жүйесінің негізгі салаларын қамтыған және әлеуметтік қайшылықтардың ушығуын негіздеген түбегейлі құлдырау құбылысымен бірге жүргендігі арқылы анықталады. Бұл кезеңнің өткір мәселесі халықтың негізгі бөлігінің өмір сапасы мен деңгейінің, нақты табысының айтарлықтай төмендеуі болды.
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасында байқалған экономиканың тұрақтылығы мен экономикалық өсім тиімді әлеуметтік реформаларды жүргізудің алғышарттарын жасады. Осыған байланысты жақын болашақтағы мемлекеттің әлеуметтік саясатының негізгі басымды міндеті «еңбек белсенділігін ынталандыратын, аз қамсыздандырылғандар мен еңбекке жарамсыздарды қолдауды қамтамасыз ететін, халықты әлеуметтік қорғау жүйесін жетілдіру» болып табылады. Бұл міндетті шешу, халықты әлеуметтік қорғауды басқарудың әдістерін жетілдіру бойынша тұжырымдамалық және тәжірибелік бағыттарды анықтаудың, халықты әлеуметтік қорғаудың бүкіл жүйесін қайта қалыптастыру саласындағы мемлекет алдында тұрған жаңа міндеттерді ұғынудың қажеттілігін көздейді.
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық реформаларының ағымдағы кезеңінің ерекшелігі, халықты әлеуметтік қорғауды басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыруға әлеуметтік мәселелерді шешуде тек дәстүрлі бағыттарды қолдану арқылы ғана қол жетілуі мүмкін еместігін байқатады. Жинақталған тәжірибені ғана емес, сонымен қатар, нарықтық қатынастар жағдайындағы ұлттық экономиканың даму ерекшелігін де ескеріп отыратын, халықты әлеуметтік қорғау жүйесін басқаруды жетілдіруге бағытталған жаңа теориялық және тәжірибелік шешімдер қажет. Нарықтық қатынастардың құрылу және даму мәселелерінің ішінде халықты нарық дамуының жағымсыз салдарларынан және қоғамның әлеуметтік-экономикалық бөлінуінің әрі қарайғы тереңдеуінен қорғауға қабілетті, халықты әлеуметтік қорғаудың ұтымды жүйесін қалыптастыру маңызды болып табылады. Әлеуметтік қорғау – бұл ең алдымен мемлекеттің, сонымен қатар азаматтық қоғамның басқа да институттарының (ҮЕҰ) конституциялық құқықтарын қамтамасыз ету және халықты минималды тіршілік ету қорымен қамту, сондай-ақ халықтың әлеуметтік тұрғыдан әлсіз бөліктерін қорғау және қолдау жөніндегі тиімді жүйе. Халықтың тек әлсіз бөліктерінің ғана емес, сонымен қатар бүкіл қоғамның әлеуметтік мәселелерін шешуде ҮЕҰ үлкен рөл атқарады. ҮЕҰ секторының дамуы экономиканың дамуы секілді аса маңызды. Өзінің мәні бойынша әр түрлі қоғамдық-мәнді мақсаттарды жүзеге асыруға арналған ҮЕҰ даму үстіндегі нарықтық экономиканың қазақстандық үлгісінде және бүтіндей социумда ерекше орынға ие. Қазақстандық қоғамды дамытуға арналған коммерциялық емес саланың мәнін жоғарылатуға деген талпыныс, оның қоғамды әлеуметтік қорғау жүйесіндегі орны мен рөлі туралы қалыптасып қалған дәстүрлі бағытты қайта бағалауды талап етеді.
Кітаптар мен монографиялар:
1 Забровский Г.Е. История Социологии Москва, Гардирика, 2007.- 37с.
2 Конт О. Дух позитивной философии. Общий обзор позитивизма // Западно – европейская социология 19 века: Тексты. М., 1996.-128-129с.
3 Мэтьюз Д. Политика для народа. Граждане в поиске своего места в политике. М., 1995.
4 Уотс А. Психотерапия. Восток и Запад. М. 1997; Маслоу А.Мотивация и личность. СПб.2001.
5 Исаев А.А Вопросы социологии. СПб.,1906
6 Икингрин Е.Н., Неганов Ф.М. Социальная защита населения северных городов России: теория, методология, практика.- Уфа: Башкиркс. 2001.- 140с.
7 Савинов А.Н. Организация работы органов социального обеспечения. Москва, 2003.-92-97с.
8.Осипов Г.В. Социологическии- Энциклопедический словарь. 193с
9 Пантелеева Т.С. Червякова Г.А. Экономические основы социальной работы.- Москва.: ВЛАДОС, 2001.-32с.
10 Зарубежный опыт в сфере законодательного регулирования государственного финансирования социальных проектов НПО // Государственная поддержка неправительственных организаций: проблемы, опыт, перспективы. – Астана:. МКИ, 2002.-30-31, 46-48, 53с.
11 Организация: Особенности развития некомерческого сектора США. 2005.-16с.
12 См.; Человеческое развитие в Казахстане / Под ред. Мамырова Н.К., Акчуры Ф.-246с.
13 Примеры законодательного регулирования деятельности НПО в Европе см. В Приложении № 1.
14 Тілепов Б.А., Нүкенов А.Н., Қулжанова Г.К. Билік пен үшінші сектор арасындағы қарым-қатынас жүйесі.- Алматы, 2005.-3-14б.
15 Кропоткин П.А. Этика:избранные труды .-М.:Издательство политической литературы, 1991.-336с.
16 Как организовать выставку социальных проектов. Методическое пособие / Авторы: Чижевская Э.В., Мачнев Е.В., Громашева О.А. и др.-СПб:БОО «Центр РНО», 2003.-89с.
17 Королев С.А. Административно – командная система : генезис и эволюция // Квинтэссенция: философский альманах. -М.: Издательство политической литературы. 1990.-122с.
18 Щепанский Г. Элементарные понятия социологии. Словарь. –Москва: Политиздат, 1992.-232с.
19 НПО город Алматы / база данных Алматы, 2005-13, 27,35с.
20 Государственная поддержка неправительственных организаций : проблемы, опыт, перспективы.- Астана, 2007.- 30-31с.

Мерзімдік басылымдар:
21 Шоманов А.Ж., Морозов А.А. Потенциал институтов гражданского общества в обеспечении социальной стабильности в Казахстане // - АПАЛУТ!С.- 2003. - №5.- 37c.
22 Сансызбаева Х. Новые подходы к управлению системы социальной защиты населения // Саясат. - 2004. - №5. – 70с.
23 Аврорина Л.В. Россия: НКО как особый сегмент рынка социальных услуг // Сб. статей и материалов «Вклад негосударственных некоммерческих в решение социальных проблем России. Развитие социальных услуг» / Под ред. О.Б. Казакова. – М.: Институт «Открытое общество» и IREX, 2003. – С.15
24 Яковлева М. НПО в Казахстане: «халявщики» или партнеры? // Страна и мир. – 2004. - 4 июля.
25 Неправительственный сектор надеется участвовать в госзаказе // Панорама. - 2004. - 4 июня.
26 Как организовать выставку социальных проектов. Методическое пособие / Авторы: Чижевская Э.В., Мачнев Е.В., Громашева О.А. и др. - СПб: СПбБОО «Центр РНО», 2003. – с.89.
27 Неправительственный сектор Алматы. – Алматы: OST-XXI век, 2009. – С. 3-4.
28 Нукенов А. и.о. начальника отдела Департамента внутренней политики г. Алматы. Партнерские отношения власти и НПО: приоритеты и перспективы». // Мысль.- 2006.- С.19.
29 Шоманов А.Ж., Морозов А.А. Потенциал институтов гражданского общества, в обеспечении социальной стабильности в Казахстане // ANALITIK.- 2003. - №5
30 Казахстан—2030. Правительственный вестник, Алматы.-]1998.
31 Выступление президента Республики Казахстан Н. А. Назарбаева на втором Гражданском форуме, Астана, 12.09.2005. «Юрист».
32 Франц И.1990-2005: проблемы и перспективы развития неправительственного сектора в Республике Казахстан // Спектр разфития. Научно-популярный журнал.- 2006. № 1-2. – 79с.

Автореферат:
33 Ситкин А.Б. Социально-Экономические проблемы развития некоммерческих организации в период трансформации Российского общества // диссертации на соискание ученой степени кандидата экономических наук:.УФА, 2005. - С.12-42.
34 Саханов. Н.Ш. Политологический анализ деятельности неправительственных организаций как института гражданского общества в Казахстане. Диссертация на соискание ученой степени кандидата политических наук: Алмата 2004
35 Отчет Программы развития ООН «Неправительственные организации Казахстана: вчера, сегодня, завтра». - Алматы: S-Принт, 2002. – С.14.
36 Доклад Комиссии социального развития. Резолюция 39/2, Е/2001/26. - Доклад Генерального секретаря ООН на 56 сессии Генеральной Ассамблеи ООН 14 августа 2001 г. – Цит. по: Человеческое развитие в Казахстане / Под ред. Н.К. Мамырова и Ф. Акчуры. - Алматы: Экономика, 2003. - С. 255-257.

Интернет сілтемелері:
37 http://www.inform.kz/
38 www.npo.kz
39 Назарбаев Н.А. Выступление на Гражданском форуме НПО. – Астана 15 октября 2004. – С. 2. // http://www.inform.kz/
40 Н.А. Назарбаев. Из выступления на 3-м заседании Государственной комиссии по разработке и конкретизации программы демократических реформ 6 июня 2006 г.
www.google/ kz
41 http://www.idc.nursat.kz/ На аналитический обзор, посвященный развитию некоммерческого сектора в Республике Казахстан
42 www.stat.kz.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
................................................3
1 ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ
СУБЪЕКТІЛЕРІ
1.1 Халықты әлеуметтік қорғау мен ... емес ... ... ... ... ... басқарушы субъектілердің
өзара
әрекеттестігі...............................................................
.....................................18
2 ҮКІМЕТТІК ЕМЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ ҚЫЗМЕТІ
2.1. ... емес ... ... ... ... және ... халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі
үкіметтік емес ... ... ... ... және ұзақ мерзімді экономикалық өсімге өту бойынша
стратегиялық бағдары негізгі ... ...... өмір сүру ... ... ... шешумен тығыз байланысты.
Нарықтық қайта құрулар ... ... ... ... басқарудың
отандық жүйесінің құрылуы мен қалыптасу ерекшеліктері, бұл ... ... және ... ... негізгі салаларын
қамтыған және әлеуметтік қайшылықтардың ... ... ... ... бірге жүргендігі арқылы анықталады. Бұл кезеңнің өткір
мәселесі халықтың негізгі ... өмір ... мен ... ... ... ... ... жылдары Қазақстан Республикасында байқалған ... мен ... өсім ... ... ... ... ... Осыған байланысты жақын болашақтағы мемлекеттің
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... аз ... мен еңбекке жарамсыздарды қолдауды
қамтамасыз ететін, халықты әлеуметтік қорғау жүйесін ... ... Бұл ... ... халықты әлеуметтік қорғауды ... ... ... тұжырымдамалық және тәжірибелік бағыттарды
анықтаудың, халықты әлеуметтік қорғаудың бүкіл жүйесін қайта қалыптастыру
саласындағы мемлекет алдында ... жаңа ... ... қажеттілігін
көздейді.
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... тиімді жүйесін қалыптастыруға әлеуметтік мәселелерді шешуде тек
дәстүрлі бағыттарды қолдану ... ғана қол ... ... ... Жинақталған тәжірибені ғана емес, ... ... ... ... ұлттық экономиканың даму ерекшелігін де ескеріп
отыратын, халықты әлеуметтік ... ... ... ... жаңа ... және ... шешімдер қажет. Нарықтық
қатынастардың құрылу және даму мәселелерінің ішінде халықты нарық дамуының
жағымсыз салдарларынан және қоғамның ... ... ... ... қорғауға қабілетті, халықты әлеуметтік қорғаудың
ұтымды жүйесін қалыптастыру маңызды болып табылады. Әлеуметтік қорғау – ... ... ... ... ... ... ... басқа да
институттарының (ҮЕҰ) конституциялық құқықтарын қамтамасыз ету және ... ... ету ... ... сондай-ақ халықтың әлеуметтік
тұрғыдан әлсіз бөліктерін қорғау және қолдау ... ... ... тек ... ... ғана ... сонымен қатар бүкіл қоғамның
әлеуметтік ... ... ҮЕҰ ... рөл ... ҮЕҰ ... ... ... секілді аса маңызды. Өзінің мәні ... әр ... ... ... асыруға арналған ҮЕҰ даму ... ... ... ... және ... ... ерекше
орынға ие. Қазақстандық қоғамды дамытуға арналған коммерциялық емес саланың
мәнін жоғарылатуға ... ... оның ... ... қорғау
жүйесіндегі орны мен рөлі туралы қалыптасып ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар коммерциялық емес әлеуметтік-
экономикалық қатынастар дамуының негізгі ... ... ... ... тұрғыдан қалыптастыру, қоғамдық өндірістің тиімділігін
көтеру жолдары мен құралдарын ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ету, халықтың кең ... ... ... толық қанағаттандыру қажеттілігінде жатыр.
Еліміздің тек экономикалық қана емес, ... ... ... ... шешуде қиындықтарға тап болғанын ескерген жөн. Көптеген
міндеттерді тиімді шешуге, әлеуметтік салаларға, соның ... ... ... ... қосымша қаржыларды тартуға, сонымен бірге ұлттық экономика
қорларын бөлуді оңтайландыруға қабілетті ... бірі ... ... ... ... Ол ... ... емес» немесе «үшінші
секторы» деп аталады (бірінші секторға мемлекеттік мекемелер, ал ... ... ... ... ... ... ... емес шаруашылықты жүргізу мәселелерін зерттеу әлеуметтік
саланы қолдау, ... ... ... қамтамасыз ету, елдің ғылыми
және білім беру ... ... ... ... ... иеленеді.
Зерттеліп отырған тақырып тек мемлекеттік қана емес, сондай-ақ аймақтық
та мәнге ие. Түп негізінде үкіметтік, сондай-ақ коммерциялық емес ... ... ... ... қалыптастырылса, онда өз миссиясын орындай
алмайды. Олардың мәндік қыры өз ынтасының ерікті табиғатында ... ... ... ... ... және ... артта қалуы қоғам үшін аса мәнді экономиканың ... ... ... ... ... ... үшінші сектордың мүмкіндіктері мен
алғы шарттарын және олардың ... ... ... ... ... мәселесі алға шығады. Бұл Қазақстанның ... ... ... үкіметтік емес ұйымдардың ролін дипломдық жұмыс ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
тұрғыдан қорғау мәселесіндегі үкіметтік емес ... ... ... практикалық мәні, оның өзектілігі және жеткілікті ... ... ... ... мақсаттары мен міндеттерін
таңдауға негіз болды.
Тақырыптың қарастырылу дәрежесі. Әлеуметтік қорғау мен ҮЕҰ әлеуметтік
институттар ретінде осы ... ... ... ... ... әлеуметтанушылардың, экономистердің, ... пәні ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғау ... жеке ... ... ... ... болуы шетелдік
және отандық экономистер мен әлеуметтанушылардың еңбектерінде ... ... ... ... ... ... қорғаудың әр түрлі аспектілері, яғни жұмысбастылық, халықтың
өмір деңгейі, өмірдің сапасы, халықтың ... ... ... ... ету, ... үй, білім беру, денсаулық сақтау және
басқа да мәселелерге көптеген зерттеулерде жеткілікті түрде қаралған.
Батыс әлеуметтанушыларынан ... ... ... ... Г.Спенсер, Ф.Тённис, Э.Дюркгейм, К.Маркс, П.Сорокин сияқты ғалымдар
мәнді үлес қосқан.
Әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... секторы
ұйымдарын, оның құрылу және ... ету ... ... ... ... А.Бодунген, А.Вербицкий,
И.Городецкая, Л.Демидова, ... ... ... ... ... ... Т.В.Юрьева, Л.И.Якобсон жұмыстары
арналған.
Әлеуметтік кепілдіктердің қалыптасу ... ... ... ... жүзеге асуы И.С.Пастухов, Л.С.Ржаницына, Р.И.Хабиби
және басқа да ғалымдардың еңбектерінде кеңінен зерттелген.
Қазіргі таңда ... ... ... ... үстіндегі
реформаның әлеуметтік аспектілері көтерілуде. Бүгінгі күні ... ... ... және оның ... жеке ... ... ... Н.И.Гвоздева, Т.И.Заславская,
Р.К.Иванов, В.Г.Костаков, ... ... ... ... және ... ... ... әйгілі.
Отандық зерттеушілердің еңбектерінің ішінде әлеуметтік қорғау түрлері
мен үшінші секторды дамыту мәселелері ... ... ... ... ... ... М.С.Әженов, Н.Саханов іспетті зерттеушілердің еңбектерінде
қарастырылған.
Зерттеу жұмысының нысаны: Үкіметтік емес ұйымдар (әрі ... ... ... ... ... ... ... ҮЕҰ-дың ролі.
Зерттеудің мақсаты: Үкіметтік емес ұйымдардың мемлекеттің халықтың
әлеуметтік ... ... ... зерттеу саласында, ғылыми
негізделген әдіснамалық және ... ... ... және ... ... көтеруге бағытталған нақты ұсыныстардың ... ... ... ... ... ... қорғауға қосқан үлесін
анықтау.
Зерттеудің қойылған мақсатын жүзеге асыру ... ... ... ... қатынастардың қалыптасу жағдайындығы халықты әлеуметтік
қорғаудың мәнін ашу, ... ... ... ... ... қазіргі күйін талдауды жүргізу;
2халықты әлеуметтік қорғаудың мемлекеттік емес түрлерінің әлеуметтік
қамтудың мемлекеттік жүйесімен өзара әрекеттестігі ... ... емес ... ... және оған тән ... ... талдау;
4.социумның коммерциялық емес секторының пайда болу, қызмет ету және
даму алғышарттарын анықтау, оның ... ... даму ... ашу,
оңтайландыру жолдарын анықтау және оның ұйымдарын басқару;
5.үкіметтік емес ұйымдардың ... ... ... ... ... және ... өзара әрекеттестігінің
ерекшелігін зерттеу;
6.Қазақстандағы үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... үкіметтік емес сектордың әлсіз және күшті жақтарын,
мүмкіндіктерін, оның даму жолдарын ... ... - ... негізіне классикалық батыс
әлеуметтанушыларының, ... және ... ... ... емес ... ... ҚР президенті Н.Ә. Назарбаевтың
еңбектері алынды.
Ғылыми жаңалығы: Ұсынылып отырған жұмыста Қазақстан ... ... ... талдауға алғашқы талпыныстар жасалды.
1)Қазақстанның ҮЕҰ-ның әлеуметтік ... және оған ... ... талданған;
2)«халықты әлеуметтік қорғау» категориясының мазмұны мен мәні, ... ... ... пайдалану ерекшеліктері ашылған;
3)ҮЕҰ әлеуметтік қорғау жүйесі субъектілерінің бірі болып табылатындығы
жайлы жағдай негізделеді;
4)Қазақстан Республикасының ... ... ... ісіндегі
мемлекеттің, үкіметтік емес ұйымдардың және бизнестің өзара әрекеттестігі
зерттелген. Осы ... ... және ... ... ... халықтың тұрмыс деңгейі төмен және әлеуметтік ... ... ... ... қорғаудың құрылымдары мен
механизмдеріне аналитикалық ... ... ... және ... ... зерттеулер негізінде ҚР
ҮЕҰ-ның халықты әлеуметтік қорғау саласындағы қызметін жақсарту бойынша
ұсыныстар берілген.
Бітіру жұмысының ... мен ... ... ... ... ... ... қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Диплом
жұмысының көлемі 66 ... ... ... ... ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ СУБЪЕКІЛЕРІ
1.1 ХАЛЫҚТЫ ӘЛУЕМЕТТІК ҚОРҒАУ МЕН ҮКІМЕТТІК ЕМЕС ҰЙЫМДАР СЕКТОРЫН
ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ - ... ... ... ... мен үкіметтік емес ұйымдардың пайда болуына
алғышарт болатын болашақ қоғамның көптеген тұжырымдамалары ішінен автор
бірнешеуін ... ... және ... қоғамдық, экономикалық және әлеуметтік-
саяси алғышарттардың қатарында қарастырғысы келеді.
«Әлеуметтік қорғау» категориясын қалыптастыруға әлеуметтанудың ... ... ... үлес ... ... ... ... саясат»
атты еңбегінде (1840 – 1850 жж.) ол әлеуметтік саясат ... ... ... оның ... ... ... ... көмектесетін жағымды
бағдарламаны жасауға тырысқан, бұл ... ... ел ғана ... ... туралы әңгіме қозғалады [[i]].
Ол қоғамды дағдарысты деп қабылдаған. О.Конттың әлеуметтік қорғау
саласындағы ... өте ... ... ... ... ... ... табылатын альтруизм түсінігін енгізеді және оны белсенді түрде
пайдаланғандар ... ... бірі ... ...... ... ... келісім болып табылады. Альтруистік ... ... ... ... ... ... Осы ... төзімділіктің бірігуіне және бекуіне әсер етеді. Позитивизмнің
өнегелі ілімінің және оған ... ... ... ... ... ... ... альтруизмді эгоизмнен жоғары, қоғамдық мүдделерді
жеке мүдделерден жоғары көтеру деп түсінеді.
Сонымен қатар, оның ... ... ... сүйеу болуға»
қабілетті, себебі «қоғамның кез келген басқа тобына ... ол ... ... ... ... да, ... да ... бастауларды түсінуге
және әсіресе сезінуге табиғи түрде біршама бейімделген», - деген ... де ... ... ... ... ... әрбір адам біршама барлығының көз алдында
өмір ... тиіс ... ... ... (тек ... қана ... қатар жеке де) маңызды сүйеуі болатындығы сөзсіз, бұл қоғамға әрбір
адамның іс-әрекетін шын мәнісінде бақылауға мүмкіндік береді» ... ... ... ... ... ... қайырымдылық
қауымдарға, акцияларға мұқтаждардың өздері белсенділік танытқан.
Сонымен қатар, әлеуметтік қорғау саласындағы әйгілі еңбектердің бірі
Г. Спенсерге тиесілі.
Ағылшындық әлеуметтанушы тарихи да, логикалық та ... ... ... ... ... зейін аударады («Әлеуметтану
негіздеріндегі» ... бірі ... ... деп ... Қоғамдық
өсу мәселелерін қарастыра отырып, ... «өте ұсақ ... ... ... топтардан күрделілерге, күрделі ... екі ... ... және т.б. ... ... байланысты қоғам құрылымының
біртіндеп күрделенуі ... ... оның ... ... ... ... де ... ҮЕҰ әлеуметтік институт болып табылады.
Ағылшындық әлеуметтанушы әлеуметтік институт деп адамдардың бірлескен
өмірінің өзіндік ұйымдасу тәсілі мен ... ... ... оның ... ... ... Оның ... бойынша, әлеуметтік институттардың
жиынтығы қоғамның құрылымы мен ұйымдасуын құрайды. Ол қоғамда оның ... ... ... ... ... ... ағзаның қалыпты қызмет
етуін қамтамасыз етуден тұратын әлеуметтік институттардың көп ... ... ... ... ... саны ... әрқайсысының құрылымы күрделенгендіктен әлеуметтану олардың өзара
қарым-қатынасының біртектілігін зерттеуі ... ... ... ... ... тәуелді және қоғамдық ғылымдар бұл жағдайға қарамай
өте алмайды.
Әлеуметтанушының пікірі бойынша, әлеуметтік ... ... ... ... ... етуден басқа тағы да бір маңызды ... яғни ... ... ... ... ... ... оны ұжымдық сипатқа ие әлеуметтік іс-қимылға итермелейді, басқаша
айтқанда тұлғаның ... үшін ... ... ... институттың
бұл анықтамасы бүгінгі таңда да ... ... ... және ... ... ... ... пайдаланатындығын айтпауға
болмайды.
Кәсіби институттар еңбекті қоғамдық бөлудің негізінде туындайды ... пен оның ... ... бірге белсенді дамиды. Спенсер
кәсіби институттарға гильдтерді, цехтарды, кәсіби одақтарды жатқызған.
Олардың басты ... бір ғана ... ... ... адамдарды
жақындастыру, интеграциялау, қорғау болып табылады.
Әлеуметтік институттар туралы ілімді ағылшын әлеуметтанушысы ... ... ... ... Барлық институттар біртұтас,
өзара байланысты бүтінді құрайды. Олардың әрқайсысы ... да бір ... ... және ... ... ... ... институттар адамдардың мүдделері үшін ғана қызмет етеді.
Постиндустриалды қоғамға ескі типтегі қауымдастықтардың – отбасылардың,
ауылдардың, қауымдардың – ... тән. ... ... ... жаңа ...... жұмысшы бірлігі болып табылатын
интеллектуалды еңбектің маманданған жұмысшыларын біріктіретін ұйым ... ... ... ұйым мен ... ... ... ... бар. Дәстүрлі қауымдастықтар адамдардың денсаулықтары мен жақсы
тұрмыс ... ... ... бағытталған маңызды қызметтерінің
бірқатарын, ол мейлі мемлекеттік ... ... ... ... ұйым ... орындауға қабілетсіз. Мемлекеттің басты ...... және ... ... ... енгізу. Бизнестің басты міндеті –
ақша табу. Барлық ... ... ...... дәстүрлік
қауымдастықтар айналысқан, алкоголизм, нашақорлық, қылмыс және т.б. олардың
компетенциясына жатпайды. Мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... үй, денсаулық сақтау, ақша төленетін демалыстар
бойынша белгілі бір әлеуметтік бағдарламаларды ... ... ... бірақ
әлеуметтік қызмет көрсетудің басқарушы агенттігі ретінде олар аса тиімсіз
болып шықты. Екінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... ... мен ... тәжірибелері секілді, әр түрлі жеңілдіктер мен
әлеуметтік қызметтерге бөлінетін қаржылардың өсуі ... ... ... ... және ... ... ... көрсетті [3[iii]].
Сонымен қатар, дәстүрлік қауымдастық өз ... ... ... бүтіндей әлеуметтік денсаулықпен
байланыстыра отырып, сол ... ... ... ... пен А.Маслоудың
еңбектерінде көрсетілгеніндей, рухани ... ... ... ... өсуі ... белгілі-бір байланыс бар [3].
Дәстүрлі қауымдастықтарда адамның рухани сұраныстарын қанағаттандырумен
діни институттар айналысқан. Алайда, білім берудің ... және ... ... ... ... сұраныстарын қанағаттандыруға
қабілетсіздігімен байланысты діни ... аяқ асты ... ... ... 60-70 ... ... көптеген елдерін,
әсіресе, АҚШ-ты қамтыған «сексуалды төңкеріс» ... ... ... ... ... ... ... көзқарасымыз
бойынша, бұл қозғалыстардың кейіннен тоқтауы, олардың тұлғаға өз әлеуетін
ашуға және оны ... ... ... ... беретін тәсілді
ұсынуға қабілетсіздігімен байланысты болды.
Бірақ, Батыстағы үкіметтік әрі коммерциялық емес ұйымдар санының ... ... ... ... ... ... ... мен
әлеуметтік қызметі арасына көпір салу тәсілін ... ... ... бір ... ... ... үкіметтік әрі коммерциялық ... ... ...... ... әлеуметтік мәселелерді
шешумен кім айналысады, жаңа тұрғылықты халықтың рухани қажеттіліктерін кім
қанағаттандырады ... ... ... бір ... ... [[iv]].
Үшінші сектор ұйымдарының көп бөлігі әлеуметтік қызмет көрсетумен
айналысады және олар шіркеулер емес, ... ... ... діни ... ... олар ... трансформация нәтижесінде діни ұйымдар негізінде пайда
болған.
Батыстағы ... ... ... ... ... ... ... әсіресе ақыл-ой еңбегімен айналысатын білімді жұмысшының
рухани қажеттіліктеріне бағытталады;
-өз мүшелерінің рухани қуатын урбанизацияға түскен қауымдастықтың
біршама ... ... ... ... ... қатысу және қоғамға әсер ете алу мүмкіндіктері ретіндегі
азаматтық сезімін ... ... ... постиндустриалды қоғамның адамы үшін, ол өзі
жұмыс істейтін ұйымнан да, тұрғылықты жерінен де таба ... ... ... дәстүрлі қауымдастықтың нақты баламасы болып келе жатыр.
Сонымен, үшінші сектордың ... ... ... ... жаңа ... ... индустриалды қоғамның кірігуімен
байланыстырады. Постиндустриалды қоғам жаңа технологияларды ... ... ... ... ... ... мен дәл ... болуының, клиенттерге қызмет көрсетудің
арнайы жүйесіне ие болғандықтан, біршама экономикалық ... ... ... ... ... басым тобы ақыл-ой еңбегімен
айналысатын жұмысшылар болып саналады. АҚШ-та жұмыс күшінің құрамында бұл
топ саны жағынан өнеркәсіп ... асып ... ... ... ... жұмысшылар саны жағынан аз болып келетін ... ... ... ... әлеуметтік профилі мен басқару сипатын
анықтайды.
Осының барлығы ... ... емес ... ... емес) секторларының практикалық қызметіне енуге ... ... ... ... салушылардың бірі ХІХ ғасырдың
соңында ... рет ... ... ... ... ... экономисі
А.Вагнер болып табылады. Ол бұл жерде үш секторды, яғни, мемлекеттік, жеке
және қайырымдылық ... ... ... ... ... ... секторы экономиканың мемлекеттік және
жеке секторларының кемшіліктерін жою үшін қажет. ... ... ХХ ... бас ... ... ... ... негіз болды. Әсіресе, олар ресейлік ғалым А.А.Исаевтың
еңбектерінде көрініс тапты ... ... ... ... ... ... үшінші сектор
ұйымдарының негізгі мақсаты – халыққа (клиенттерге) қызмет ... ... ... ... мекемелері өз қызметін
макроақпараттар негізінде құрайды және халықтың әр ... ... ... ... ескере бермейді. Коммерциялық емес ... ... ... ... олар өз мәселелерін жақсы түсінетін
азаматтардың ... ... ... Үшінші сектордың өзегі
қайырымдылық ұйымдары болып ... ... ... сектор ұйымдары
мемлекеттік құрылымдар орындайтын жұмысты біршама тиімді әрі ... ... ... ... ... мысалдар егер үшінші сектор мемлекеттік реттеудің
объектісі болса, онда тірі ... ... ... ... ... орын ... көрсетеді.
Өздігінен дамуды, қорғауды және кез келген істі жүзеге асыруды
қамтамасыз ... ... ... ретінде үшінші сектор тұжырымдамасы КЕҰ
қызметіндегі адамзат әлеуетін анықтау және дамытумен байланысты болатын
мағынаны ... ... ... жұмысын бұндай ұйымдар әлеуметтік
белсенділік пен ерікті ... ... ... ... ... ... ... кәсіби және тиімділі сапаларын сақтаумен қатар,
КЕҰ-дың мына бір басты ерекшелігі бөлініп шығады, ол – ... ... ... ... және белсенді ету, өмірдің ... ... ашу. ... сектор қызметінің осы мағынасы ұйымдар
көрсететін қызметтердің ... ... ... қызмет тұжырымдамасында қоғамдық қозғалыстардың ... ... ... олар ... ... өзегі ретінде қарастырылады.
Олардың миссиясы – ұжымдық әрекет арқылы әлеуметтік өзгерістер жасау. ... ... және ... ... ... шығара және оларды шешу
жолдарын ұсына отырып, қоғамдық ынта ... ... ... ... Осы ... барлық дерлік жетістіктер ... ... жеке ... ... және ... ... ... Мысалы, халықтың барлық топтарының, соның ішінде әйел адамдар
мен аз қамсыздандырылғандардың жоғары ... алу ... ... ... азаматтар үшін мемлекет қамтамасыз етуі тиіс ... ... ... ... осы ... қауымдастықтар әр түрлі қоғамдық
ассоциациялар күрескен. ... ... ... ... және
жеке университеттерге әйел адамдар ер адамдармен ... ... ... арналған курстар да университет бағдарламаларына енгізілді.
Қоғамдық және жеке ... ... ... ... ... ... өзара көмек кассалары, ақысыз түскі ас бағдарламалары
және т.б. әрекет етті. Ендігі мысал бала тууды ... және ... ... шақты қорғаумен байланысты. Өткен ғасырдың бас ... ... ... ... ... кітапшалар үшін полициялар із
кесетін болса, бүгін отбасыны жоспарлаудың мемлекеттік орталықтары көптеген
елдерде ашылған. Мемлекеттік ... ... ... ... ... көмек көрсетілмеді, ана мен баланы қорғау ... заң ... ... ... ... ... ... ашқан, ауруханалардағы
алғашқы бала туу бөлімшелерін ашу да «төменнен» болған ... ... ... ... ... саясаттың ажырамас бөлігі – ана мен баланы
қорғау жөніндегі барлық ... ... ... ... белсенді іс-
әрекетінсіз пайда болмаған болар еді.
Сонымен бірге, КЕҰ баламалы құндылықтар, яки азаматтық және ... ... ... т.б. ... ... ... ... да бөлінеді. Бұл тұжырымдамада үшінші сектор
азаматтық қоғам институттарын қалыптастыру шеңберінде қарастырылады. ... ... ... ... және ... өмірдің жеткілікті ауқымды да
баламалы кеңістігін қалыптастырудың өзі де ... ... ... және ... қоғамдық және мемлекеттік құрылымдарға саяси
тұрғыда тиісуге мүмкіндік бермейді. Әрине, ... ... ... ... ... көзі ... ... ал оның өзіндік ұйымдасуын
мемлекеттің тікелей араласуынан құқықтық институттар ... ... ... ... ... ету бір ... орындауды білдіреді. Бұл
шарт, қоғамдық инициативалар өзін мемлекет құқықпен санаспай әрекет ... ... әсер ету ... ... ... ... ... артында олардың халықтың кең ауқымын өз жағына тарта алу ... ... ... алу ... тұр. ... ... немесе заңдарды қоғамдық сараптауда көрінетін әсер
етудің ... ... ... ... ... типіне тәуелді болып келеді.
Сонымен, бірінші тарауда КЕҰ-дың пайда болуын ... ... мен ... ... ... ... Батыс және отандық
зерттеушілердің қоғамның экономикалық және әлеуметтік өмірінің ... ... ... ... мәнін ашуға тырысқан әр түрлі пікірлері
келтірілді. Әрбір тұжырымдаманың үлесін бағалай ... ... ... және жағымды тұстарын өзінше мазмұндайды.
Әр түрлі теорияларды талдау ... емес ... ... оған бейімделе алмаулары халықтың ... ... ... жобаларды, кәсіби мүдделерді жүзеге асыруға
қатысты өсіп келе жатқан қажеттіліктердің салдарынан ... ... ... ... ... ... экономика әлеуметтік
бағыттылыққа ие болатын жерде әр түрлі қоғамдық бірлестіктер, мүдде бойынша
клубтар, экологиялық ұйымдар, қауымдастықтар, ... ... ... ... ... ... ... алуға негізі болмаса да, олар пайда
табуға талпынбайды, өз миссиясын (материалдық емес құндылықпен қабылданған
идеялар) орындауға ... ... ... өз қызметі арқасында халықтың
әлеуметтік мәнге ие қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, КЕҰ ... оның ... бірі ... қажеттікпен туындайды және
дамиды.
Бүтіндей алғанда қоғам ... ... ... жетістігі,
үшінші сектор КЕҰ-ның жетістігі секілді, жеке және ... ... ... ол ... ... бір ... ... әлеуметтік тиімділікке қол жеткізіледі.
Экономиканың үшінші сектор ұйымдары ие ... ... ... (1) ... мен ... ... мемлекеттік шығындарды
үнемдеу; (2) ... өз ... ... ... тартудың
арқасында болатын біршама төмен бағалар; (3) қоғамда пайда ... ... ... мен ... (4) шешім қабылдау мен
жұмысты орындаудағы бюрократиялық сүріністердің болмауы; (5) ... ... ... және ... ... (6) ... және шешім қабылдаудағы осыдан шығатын плюрализм.
Әлеуметтік қорғау түсінігі: мәні, ... ... ... өмірін сақтауларына, олардың әлеуметтік
қажеттіліктерін қанағаттандыруына әлеуметтік көмек ... ... ... ... болған және олар салттар, дәстүрлер және рәсімдердің
негізінде жүзеге асырылып отырған. Бұл адамдардың ... ... және ... ... ... отбасы, ру мен
қауымдастық мәдениетінің біртұтастығы мен ... ... ... ... көмек және бір-біріне қол ұшын беру адамдардың ... ... ... ... ... Қазақстанда халықты әлеуметтік қорғау – халықтың басқа да
топтары секілді, әлеуметтік ... ... ... ... отырған, еңбекке
қабілетті халықтың үлкен бөлігіне, еңбекке жарамсыздарға әлеуметтік ... ... ... Бүгінгі таңда қорлық, ... ... ... ... ... ... ... бұл жерде, осы
ауыр саланың мемлекеттік қаржыға келіп ... ... ... ... топтарына арналған әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жатқан жұмыстың басым бөлігі осы
үдеріс шеңберіндегі қатынастардың ұйымдастырушылық және ... ... ... ... ... Ал, экономикалық құрамдас бөлік
тек «біршама шыдайтындай болу үшін қанша ақша беру керек» ... ... ... ... ... қате ... ... себебі халықты
әлеуметтік қорғау оның ұйымдастырушылық-экономикалық механизмінің ... ... және ... ... ... Осы ... ... потенциалды негізгі
бағыттарын, құрылымы мен түрлерін анықтау қоғам дамуының қазіргі ... аса ... ... және ... ... ие. Әр ... ғылыми
мектептер өкілдерінің әлеуметтік қорғау түсінігін анықтауға жасаған бір
қатар пайымдауларын қарастырайық [[vi]].
Әлеуметтік ... ... ... мүше ... ... ... еңбек ұйымы
әлеуметтік қорғау жүйесін мынадай шаралардың кешені ретінде анықтайды:
1)Тұрақты, ақы төленетін ... ... ... ... ... туындаған жағдайда әлеуметтік сақтандыру
механизмдерінің көмегімен оны тоқтату және кіріс ... ... ... ... ... ... ... халықтың әлсіз топтарына арналған әлеуметтік көмек механизмдерін
ұсыну;
4)Азаматтардың білім алу және медициналық ... ... ... мен ... қол ... алуы.
Әлеуметтік қорғаудың субъектілері – тұрғылықты ... ... ... ... ... кәсіби одақтар, саяси және қоғамдық
бірлестіктер, соның ішінде қайырымдылық ұйымдары.
Сурет 1 Халықты әлеуметтік қорғауды басқарудың субъектілері
Әлеуметтік қорғаудың ...... ... ... ... ... және ... сала мекемелері.
Бірінші кезекте әлеуметтік қорғауды қажет ететіндер ... ... ... жалғыз бастылар мен жалғыз өмір сүретіндер,
соның ішінде жалғыз басты жұптар;
2.Ұлы Отан соғысының мүгедектері мен қаза ... ... ... ... (соның ішінде бала кезінен мүгедек болғандар) және мүгедек
балалар;
4.Интернационалист-жауынгерлер қатарында болған мүгедектер;
5.Чернобыль ... мен ... ... ... қоқыстардың
салдарынан жапа шеккен азаматтар;
6.Жұмыссыздар;
7.Босқындар мен көшіп-қонушылар;
8.Әкесінен де, шешесінен де айырылған жетім балалар;
9.Әлеуметтік жетім балалар;
10.Девиантты ... ... және тұл ... ... ... түрде қамтамасыз етілмеген отбасылар;
13.Көп балалы отбасылар;
14.Жалғыз басты аналар;
15.Мүмкіндіктері шектеулі адамдар [[vii]].
1. Әлеуметтік қорғау өмірлік қажетті ... қол ... ... деңгейін және бір себептерден экономикалық белсенді бола алмайтын және
жеткілікті ақы төленетін ... ... ... өзін ... қамтамасыз
ете алмайтын азаматтардың жақсы жағдайының белгілі бір ... ... ... ... ... басты мақсаты нақты адамға күрделі ... ... ... ... және ең ... ол адамның конституциялық
құқықтарын қорғауды ... ... ... ... институттары ерекше бір мақсатты
ұстанады деп есептеу қабылданған. ... ...... және ... ... ... әрекетке енгізу. Бизнестің міндеті
– ақша табу. Әлеуметтік сектор ұйымдарының міндеті – ... ... ... жасау, көптеген әлеуметтік мәселелерді шешуге қатысу [21].
Әлеуметтік ... ... ең ... ... ... мен іске асыруда мемлекетке маңызды роль берілген. Нарық
жағдайында әлеуметтік қорғаудың негізгі міндеттері құрамына ... ... ... әр түрлі формалары, сондай-ақ әлеуметтік көмек
көрсетудің саналуан түрлері ... ... ... пен ... ... ... ... табылады.
Біршама тар мағынада әлеуметтік қорғау өмір ... ... яғни ... және ... үшін ... демалыс, жасы
келгенде, ауырған жағдайда, жұмыссыздық не бағушысынан айырылған жағдайда,
балаларды тәрбиелеуде әлеуметтік қамтамасыз етілу, білім алу, ... ... ... ... ... ... үй құқығын қамтамасыз
етеді [22].
Екі сектордың (бизнес пен ... ... да ... ... ... ... көрсетуді көздейді.
Мемлекет мақсатының себептері төмендегідей:
1.Өзін өркениетті деп ... ... ... идеясын басшылыққа
алады және барлығына ортақ адам құқығы Декларациясына сәйкес ... ... ... қамтамасыз етуге» міндетті;
2.Кез-келген мемлекет білікті жұмыс күштерін кеңейтілген түрде ... ... ... ... көрсету тұрғылықты халықтың
әр түрлі топтары мен бөліктерінің экономикалық күйін түзетеді, осылайша,
қоғамдағы әлеуметтік қысым төмендетіледі.
Бизнес пен ... ... ... ... ... ... ... қорғау нарық жүйесіне енген және жұмыс ... ... ... ... ... пен ... ... үшін
қажетті төлемі болып табылады [[ix]].
Мемлекеттің қызметіндегі әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ... ... ... ақысыз медициналық қызмет көрсету;
-орта білім беру;
-азаматтардың конституциялық құқықтарын қорғау.
-қызметкерлерге көрсетілетін медициналық ... ... ... ... саясат.
ҮЕҰ қызметіндегі әлеуметтік қорғаудың негізгі компоненттері:
-әлеуметтік жұмыстарды орындау, соның ішінде әлеуметтік мәселелерді
шешуге қатысу, яғни ... ... ... ... ... оқыту
және т.б.;
-мемлекеттің әлеуметтік саясатты жүзеге асыруға көмектесу;
-мемлекеттік және жергілікті әлеуметтік бағдарламаларды қалыптастыруға
белсенді түрде қатысу;
-билік органдарының көмегімен, ... шара ... ... ... ... ... баспанасыздық, түрмедегілердің жай-күйі)
инновациялық әлеуметтік бағдарламаларды қалыптастыру және енгізу;
-әлеуметтік бағдарламаларға корпоративті қаржылай ... ... ... ... ... ... ... түрлі әлеуметтік топтар мен категориялар деңгейінде ... ... ... ... ... мен ... көрсетуді жүзеге
асырады: біріншіден, халықтың өмірлік ... ... ... қызмет етуін қамти отырып, бүкіл халықты қорғайды және оларға
көмек көрсетеді; екіншіден, еңбек пен ... ... ... ... ... ... ... белсенді халықты
қорғайды және оларға көмек ... ... ... ... ... өзін тұтынудың қажетті деңгейімен қамтамасыз ете
алмайтындарға қолдау және ... ... ... ... ... ... ... және оларға көмек көрсетеді.
Әлеуметтік қорғау – бұл өз басындағы жағдайларға байланысты (кәрілік,
денсаулық жағдайы, бағушысынан ... ... ... және басқа да заңды
негіздер) экономикалық белсенді бола алмайтын және ... ақы ... ... ... өзін кіріспен қамтамасыз ете алмайтын азаматтардың
өмірлік қажетті жағдайларға қол жеткізулерінің белгілі-бір ... ... ... ... ... белгілі-бір деңгейін қамтамасыз етуге
бағытталған ... ... ... ... ең ... ... ... сонымен қатар таңдалып алынған әлеуметтік-экономикалық модельге
тәуелді болып ... ... ... ... негізінде, әлеуметтік
қорғаудың біршама ... және ... ... ... ... ... ... болатындығы туралы қорытынды жасауға
болады:
1. мемлекеттік жәрдемақылар;
2. міндетті әлеуметтік сақтандырулар;
3. жинақтаушы зейнетақылық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау қажет
болатын жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... арналған.
-Жұмысшылар мен жұмыспен қамтамасыз етушілердің жинаған қорларының
есебінен қаржыландырылатын міндетті әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ол ... ... деңгейіне
тәуелді болып келеді.
-Жинақтаушы зейнетақылық қамтамасыз етулер әрбір ... ... ... ... ... ... бюджеттің есебінен азаматтардың жеке категорияларын
қосымша қорғауға арналған.
-Сонымен бірге, азаматтар әлеуметтік қауіп-қатер жағдайына өзін ерікті
түрде сақтандыруға құқылы.
-Осындай үйлестірілген жүйе ... да, ... да ... ... ... ... әлеуметтенген экономика адамның әлеуметтік-экономикалық
беделіне ... ... ... ... және инновациялық әлеуетін қолдануға
мүмкіндік беретін, тиімді әлеуметтік қорғау жүйесінің болуын болжайды.
Халықты ... ... ... ... шешуге кепілдік
беретін мемлекеттік органдардың көмегімен өзіндік қорғаныс ... ... ... ... ... ету құқығына кепілдік беруі тиіс, оның ішіне
жұмыс орнын, қажетті қорларды және ... ... ақы алу ... ... қатар, мемлекет еңбектің әлеуметтік мүмкін жағдайларына,
оның ақысының ... ... ... ... ... ... ол
субъектілердің еңбек нарығындағы теңсіздігіне, кәсіпті, істің түрі мен
жұмыс орнын еркін таңдауға кепілдік ... ... жүйе тек ... ... қызметін ғана емес, сонымен бірге,
жалданған жұмысшылар мен еңбек етуші ... ... ... еңбек ұжымдарының кәсіби одақтары мен қауымдастықтары секілді,
еңбек етушілердің өзіндік ұйымдарының дамыған жүйелерін де болжауы тиіс.
Екіншіден, мемлекет өз ... ... ... ... күні, жұмыс
аптасы тәртібін, еңбек тиімділігі ... ... ... ... ... ... жақсы жағдайларын заңды әлеуметтік қорғау кепілдігін
беруі тиіс.
Үшіншіден, мемлекет демалуға арналған ... мен ... ... дамыту арқылы халықтың әлеуметтік қорғалу талаптарын ескере
отырып, әлеуметтік-мәдени саланың дамуына кепілдік беруі тиіс.
Төртіншіден, денсаулық сақтау, сауат ашу, ... алу, ... ... ... ету ... ... ... пікірі бойынша, халықты әлеуметтік қорғауды ұйымдастырудың
ішінде екі әр түрлі, бірақ бір-бірін ... ... ... ... ... ... ... аталған жағдайларды алудың мемлекеттік кепілденген
түрде теңдей берілуі.
Екінші әдіс өзі үшін және өзінің ұжымдастары үшін белгілі-бір саладағы
әлеуметтік ... ... ... келетін еңбек етушілердің немесе
азаматтардың басқа да категорияларының өзіндік ұйымдасуының ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау
жүйесімен қатар, экономикалық дамыған көптеген ... де ... ... ... ... ... ... ӘРЕКЕТТЕСТІГІ
Қазіргі азаматтық қоғамның құрамына халық және олар құрайтын әр түрлі
әлеуметтік топтардан басқа, биліктің мемлекеттік ... және ... ... ... көздейтін сектор (коммерциялық сектор), ... ... ... ... ... шешу ... ... сектор
(үкіметтік емес сектор) кіреді. Азаматтық қоғамның осы үш ... ... ... жоқ екендігін атап өту қажет. Басқа ... ... ... қоғам деп, оларды «саяси» және «экономикалық»
қоғамдардан бөле отырып, қайырымдылық, этникалық, экологиялық, мәдени және
басқа да ... ... ... ... ... емес ... ғана ... [34].
Барлық үш сектор да әлеуметтік қорғауды басқару субъектілері болып
табылады. Зерттеуіміздің объектісі ... емес ... ... ... ... екі түрін қарастырамыз, олар:
-ҮЕҰ мен Мемлекеттің өзара әрекеттестігі;
-ҮЕҰ мен ... ... ... 2 Мемлекеттің азаматтық қоғамы
ҮЕҰ мен мемлекеттің өзара әрекетестігінің әлемдік тәжірибесі
ҮЕҰ мен мемлекеттің өзара әрекеттестігінің әлемдік тәжірибесі.
«Қазіргі ... ... ... ... мен өтпелі кезеңдегі елдер
үкіметтік емес ұйымдармен әлеуметтік қызмет көрсетуге ... ... ... ... ... немесе қалыптастырып жатыр.
Мемлекеттің үкіметтік емес ұйымдарға әлеуметтік қызметтерді жүзеге
асыру ... ... ... ... Шығыс Еуропа елдерінде
(Словакия, Польша, Венгрия, Румыния, Болгария және т.б.) бар» [[x]].
Салыстыру үшін: Бүкіл Ресейлік КЕҰ ... (2000), ... 8-ші ... ... (2000), ... форумда (2001)
жасалған негізгі баяндамаларда, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Ресейдегі
«үшінші сектордың» қазіргі күйін талдаудан, ресейлік ҮЕҰ-дың, ең бастысы,
халықтың ... ... ... ... үшін ... ... ... ролін тек қатаң әлеуметтік
мәселелерді (әлеуметтік қысымды ... жаңа ... ... әлеуметтік қызметтерді өндіру және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... адамдарды тартудың
тек батыстық үлгілерін ғана қолданатындығы, өз даму жолын басқа әлеуметтік
институттармен, яғни мемлекетпен, бизнеспен, бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... ... ... [[xi]].
Азияның дамыған елдерінің ішінде ҮЕҰ Корея Республикасында біршама
маңызға ие, онда үкімет азаматтық қоғамның өсіп келе ... ... ... ... ... ... қажеттігін саналы түрде түсінген. ҮЕҰ мен
үкімет мемлекеттік саясат мониторингі, басқаруды жетілдіру, ... адам ... және т.б. ... ... ... ... ... Бұл елде азаматтық қоғамның 20 000-ға жуық ұйымдары ... ... ... ... ... ... пайдалануда жоқ
ғимараттармен қамтамасыз етеді, жылжымайтын мүлік алуға көмектеседі, ҮЕҰ-ға
негізделген әлеуметтік ... ... және ... 50%-ын жабады, ал Гонконгте ҮЕҰ табысының 70-80%-ы мемлекеттік
қаржыландырудан құралады.
Алайда, мемлекет пен ҮЕҰ-дың ... және ... ... ... ... мысалдары да бар. Мысалы, 2002 жылғы адам дамуы ... ... ... ... деп атап ... бірқатар елдерде
«үкімет ҮЕҰ-дың әрекеттерін шектейді. Мысалы, Аргентинада, Эквадорда,
Жапонияда, Оңтүстік Кореяда және ... олар егер ... сол ... ... мақсаттары қоғамдық әл-ауқатты көтеруге көмектеседі деп
шешсе ғана ... ... ... ... ... ішкі саясаттың тиімділігін бағалау
тәжірибесінде белгілі бір статистикалық ... бар. ... ... ... ... 2002 ... адамзаттың дамуы мәселелеріне
арналған «Жаһанданған әлемде демократияны тереңдету» атты ... ... ... ... деп жазады: «Азаматтық ... а) ... ... ... б) үкіметтік емес ұйымдардың саны
секілді көрсеткіштері басқару тиімділігінің объективті көрсеткіштері болып
табылады.
Бірінші көрсеткіш ауыл ... емес ... ... ... ... ... ... Швецияда – 77%, Исландияда – ... – 60%, ... – 55%, ... – 52%, ... – 52%.
Үкіметтік емес ұйымдардың ең көбі Францияда – 3551, ал олар ... ... ... ... – 3388, ... – 3257, Нидерландияда – 3203,
Испанияда – 3116, АҚШ-та 2685, ... – 2122 ... ... ... бойынша олардың саны аз: Белоруссияда – 474, ... – 1752, ... – 274, ... – 890, ...
130. Олардың саны Иранда, Эритреяда, Мальдив аралдарында өте аз» [[xii]].
Мәдениет, ақпарат және ... ... ... ... ... ... қаржыландыру көздері мәселесінде, қоғамдық ұйымдар
мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі бар, АҚШ-та 30, Германияда – 68,
Жапонияда – 39, ... ... ... – 35 ... дейін. Бизнес-сектордан
ҮЕҰ АҚШ-та 19 пайыз, Германияда – 4, Шығыс Еуропа елдерінде – 30 ... ... ... ... көрсетуден (өз қаржылары) АҚШ-та – 51 пайыз,
Германияда – 28, Жапонияда – 60, ... ... ... – 35 пайызға дейін
қаржы алады» [20]
Кейбір материалдарда жауапкершілігі мол мемлекеттік қызметкерлер ҮЕҰ-
дың жергілікті және ... ... ... ... ... ... белгілі бір қолдау көрсетуге талпынатын, Армениядағы ҮЕҰ
мен мемлекеттің жергілікті, локалды деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... мысалы, ҮЕҰ-дың
Армения Парламентіне шыға алуын, Республика Үкіметінің жергілікті деңгейде
ҮЕҰ қызметіне көрсететін қаржылық ... ... ... ... ... ҮЕҰ үшін ... ... заңды-нормативтік күрделенуі
фактілерімен, ҮЕҰ-секторына қатысты салық заңдарының жетілдірілмегендігіне,
биліктің жалпы мемлекеттік деңгейде ҮЕҰ қызметін ... ... ... ... және т.б. ... ... алғанда, әлемдік тәжірибені талдау, дамыған елдерде «үшінші
сектор» ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қызметтер көрсетуде және саяси жүйелерді жетілдіруде
мәнді рөл атқаратындығын ... ҮЕҰ ... ... ҮЕҰ-ды тең
құқылы серіктес ретінде қарастыратын осы ... ... ... ... ... ... өз ... жартысын береді. Дамыған
елдердегі азаматтық қоғамның ұзақ тарихы бар, осыған ... ... ... (ҮЕҰ) және ... ... ... әрекеттестігінің даму
деңгейінің өзінің ерекше қырлары бар [[xiii]].
ҮЕҰ мен Мемлекеттің өзара әрекеттестігінің отандық тәжірибесі
Бұрынғы кеңестік ... ... ... онда бұл ... тек ... ... ғана ... сонымен қатар мемлекет пен қоғамның ҮЕҰ
миссиясын түсінудің өзінде, мемлекет пен ... емес ... ... ... өзара қатынастарында бір мәнділіктің жоқтығы мен теңсіздігі
айқын көрінеді. Бұл ... ... оның ... демократиялық
институттар мен дәстүрлердің даму деңгейіне байланысты. ҮЕҰ ... және оның ... ... әрекеттестігінің әлемдік тәжірибесі
Қазақстанда жеткілікті әрі жан-жақты ... және ... тек ... ... ғана ... сондай-ақ мемлекеттік ... ... Бұл ... ... ҮЕҰ дамуының өзіндік айрықша қырлары мен
ерекшеліктері бар. Біз оны ... ... ... ... ... ҮЕҰ бұл ... ... деп есептейді, сонымен бірге
ҮЕҰ мемлекет енгізетін ... ... ... асыру үшін қажет.
Бірнеше дамыған елдер ҮЕҰ адамдардың ... бір ... ... үшін ... Ол ... ... бірқатар
мәселелерді шешуге көмектеседі, немесе бірнеше әлеуметтік ... ... ... ҮЕҰ ... ... және ... оның өкілдік фирмасы
да емес, бұл - өз еркімен адамдарға жақсы өмір сүруге ... ... ... емес ұйымдар немен айналысады және олар мемлекетке қандай
пайда алып келеді?
1)Олар ағартушылық, сонымен бірге үгіт-насихаттық жұмыстар жүргізеді;
2)Бұл мемлекет, ... ... мен ... ... ... Алғашқы екеуін бірнеше мәселені шешуде белгілі бір әрекеттерге
итермелейді.
3)Олар мемлекеттің өзінің жаһандану әсерінен қолы ... ... ... ... ... ҮЕҰ ... (соның ішінде халықтың) сан-алуан
әлеуметтік мәселелерін шешуге тырысады.
5)Сондай-ақ, олар ірі коммерциялық құрылымдардың, халықаралық қорлардың
және оған ... ... жеке ... ... ... Мемлекет бағдарламаларын жүзеге ... және ... алға ... ... ... роль атқарады.
ҮЕҰ мемлекеттің әлеуметтік саясатына қолдау білдіре алады және ... бола ... ... оппонент те бола алады (мысалы ГРИНПИС
(GREENPEACE).
ҮЕҰ мен Мемлекеттің арасындағы одақты ... ... ... ... болады [[xiv]].
Қазіргі таңда, Қазақстанның мемлекеттік ... ... ... ... ... дамытуда және өзі үшін осы күрделі салада
жүйелі ... ... ... Елдің қазіргі үкіметтік емес секторы
көбінесе халықаралық және ... ... ... ... және ... да мәнді шамада олардың әсеріне ... ол ... ... ... ... ... тұрғыда бағдарланған. Сондықтан мемлекеттік саясаттың
Қазақстандағы ... емес ... ... және дамыту саласындағы басты
міндеті біздің ... ... емес ... ... ... ... ... саяси, ұйымдастырушылық және ... ... ... ... ... Осы ... ... жүзеге
асыруға бұл саладағы профильді мемлекеттік құрылымдар жүзеге асыратын
барлық мемлекеттік бағдарламалардың ... ... емес ... ... және ... қорлар қызметіне
тәуелділік мәселесін шешу ыңғайлары, ... ... ... ... ... ие, ... ... және
нарықтық.
ҮЕҰ-дың идеологиялық және саяси тәуелділік ... ... ... ... осы ... ... командалық-әкімшілік тұрғыда шешуге
талпыныс жасап келді. Сонымен, 2002 жылы ҚР Ақпарат министрлігі «Үкіметтік
емес ұйымдар туралы» заңды қабылдауға ынта ... ол заң ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде осы заң
жобасын ... ... ... ... ҮЕҰ-дың (200-ден астам
ұйымдар) күшті коалициясы қалыптасты. «Үкіметтік емес ұйымдар туралы» ... ... ... ... ... емес ... ұйымдастырған
қоғамдық-саяси компанияны ҚР Президенті қолдады және 2003 ... ... ... ҮЕҰ ... ... жұмысы барысында ол оны қабылдауға
тыйым салды. Бұл елдің үкіметтік емес ... ... және ... ... ... ... төмендету саласындағы мемлекеттік
саясаттың ерекше су айрығы болды. ... ... ... өз
қызметінде, елдің коммерциялық емес секторының үкіметтік емес сегментіндегі
даму процестерін басқарудың ... ... ... ... пен ... ... емес ... арасындағы
қатынастардың нарықтық үлгісін қалыптастыруға ауыстырды.
Екінші ыңғай елдің үкіметтік емес секторындағы ... ... ... ... бағытталды. Нарықтық ыңғай шеңберінде
мемлекеттік құрылымдар «Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс ... заң ... ... Ол ... ... ... саясатта пайдалану жолдарын
ашады және мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... инвестицияларға
трансформациялауға мүмкіндік ... ... ... ... заң ... ... ҮЕҰ-дың жобалау қызметін қолдауға бағытталған
мемлекеттік кепілдік түрінде елдің үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... бұның қазақстандық
үкіметтік емес ұйымдардың халықаралық және шетелдік донорлық құрылымдарға
тәуелділігі деңгейін төмендетуге көмектесетіндігі ... ... алға ... және ... ... ... қалыптастыру
саласындығы бірлестіктерден басқа, мемлекеттік ... мен ... ... ... ... әрекеттестіктің тағы да бір институционалды
алаңы бар, ... ... ... ... ... ... ... алмайды, ал ҮЕҰ-да ол көмектерді көрсетуге ... қор ... ... ... көрсету – бұл әлемнің барлық дамыған елдеріндегі
үкіметтік емес ... ... ... ... Әлемнің алдыңғы
қатарлы мемлекеттерінің әлеуметтік даму практикасы мемлекеттің нарық
жағдайында аса ... ... емес ... ... ... ... ... өнімдер сатып алу мен сатуда жүзеге асырылатын ... ... ... және ... ... жолы ... бәсекелестің рөлін
атқарады» [[xv]].
Өз кезегінде, ... емес ... жеке ... болып
табылатындықтан нарықтық бағдарлы субъектілер бола отырып, қаржылық ... зиян ... ... ... ҮЕҰ-дың күш салулары
қысқа мерзімдік сипатқа ие. Көп жағдайда, жобаны ... ... ... жобаны аяқтағанға дейін жаңа қаржыландыру алмаса немесе қызметтерді
ақылы түрде ... онда ... ... көрсету бойынша өз қызметін
тоқтатады. Оны ... ... алу аса ... ... ... ...... жағдайдың жалғасын емес, инновациялық ... және оны ... ... ... ... жеке де, ... те ... қызметінде елдің үкіметтік емес секторында сәйкес серіктестік
іздеу мәселесі бар. ... пен ҮЕҰ ... екі ... да пайдалы
серіктестіктерді іздеуді жеңілдету үшін қазіргі кезде коммерциялық емес
жобалар мен ... ... ... ... белсенді
пайдаланылуда. Донорлық құрылымдарға біршама перспективті ... ... ... ... ... ... ... жобалық
ыңғайдың даму құралы кеңінен әйгілі болып отыр. Қазіргі таңда ... ... ... ... бірнеше аймақтарында, атап айтқанда
Алматыда, Қостанайда, Өскеменде, Астанада жүргізілуде. Бұл құрал өзінің
тиімділігін ... ... да ... басқа аймақтарында қолданыла
алады, оларды ҮЕҰ-дың әлеуметтік мәнді жобаларын дамыту үшін ... ... ... ... ... шараларды жүргізудің жақсы
қалыптастырылған әдіснамасы бар [26].
Бұдан басқа мемлекет пен үкіметтік емес сектордың ... ... ... ... ... емес ... мен ... мемлекеттік
органдардың корпоративті сайттарын интенсивті дамыту арқылы шешіледі.
www.npo.kz сайты осылай қалыптастырылған, бұл сайттан ... ҮЕҰ ... ... ... табуға болады [38].
Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін көтерудің маңызды факторы елдің
әлеуметтік саласының ... ... ... өтуі ... ... Ол ... ... секторын командалық-әкімшілік басқару тәжірибесін бастан
өткеру қажет.
«Әкімшілік-командалық жүйе –қоғамдық ... ... ... ... ... көлденеңінен шешімдерді қарсылықсыз,
сөзсіз жүзеге асыруға негізделген жүйе, саяси және ... ... ... - өзінің жоғарғы құндылықтарының бірі ... ... ... және осы ... ... ... сәйкес әрекет ететін, мәдени, рухани құндылықтарда әкімшіліктік
басқаруға аса басымдық беретін жүйе» [17].
Бүгінгі таңда, мемлекет пен ... емес ... ... ... ... ... және тұрақты өсу тенденциясына ие.
«Қазақстан Республикасындағы мемлекет пен үкіметтік емес ... ... ... ... бағалай отырып, бұл қатынастардың өз
дамуында біршама конструктивті формаларға қарай жылжи ... өте ... ... ... әділ ... [24].
Ең маңыздысы – мемлекеттік құрылымдар мен ҮЕҰ арасында нақты әлеуметтік-
мәнді ... ... ... ... серіктестік қатынастар құру.
«ҮЕҰ бүгінгі таңда сектордың кәсібиленуінің, көрсетілетін қызметтер сапасын
жоғарылатудың және ... ... ... ... ... ... [25].
Мемлекеттік құрылымдар мен үкіметтік емес ... ... даму ... ҮЕҰ қызметін ары қарайғы кәсібилендірудің,
серіктес әлеуметтік мәнді жобаларды жүзеге асыру сапасын, ... ҮЕҰ ... ... арасындағы өзара қатынас деңгейі мен ... ... ... Ең бастысы, қазіргі ... ... ... әлсіз инвестициялық саясатының кесірінен үкіметтік емес
ұйымдармен тұрақты өзара қатынасты ... ... және ... ... ... ... Сонда да, жағдайды өзгертуге деген
тұрақты үрдіс байқалады. «Мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ҮЕҰ мен ... ... арасындағы
өзара қарым-қатынас деңгейі бірден өседі, ең бастысы оның сапасы жақсара
түседі. Сонымен ... ... емес ... ... саласындағы әр түрлі
мемлекеттік құрылымдар қызметінің ... ... ... ... ... айқын құқықтық шектері белгіленетін болады.
Қазіргі уақытта, үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... деңгейі келесі мемлекеттік құрылымдарда бар:
Қоршаған ортаны ... ... ҚР ... ... және ... ... ортаны қорғау министрлігінің елдің экологиялық
ұйымдарымен жемісті өзара қарым-қатынасы ... емес ... мен ... институционалды серіктестіктің күшеюіне алып ... ... емес ... ... ... ... ... көп болды, ең бастысы мемлекеттік шешімдерді қалыптастыруға мәнді әсер
етуге қабілетті болды. ... ... ... ... ... ... ... шетелдік ядролық қалдықтарды біздің еліміздің аймағына
алып келуге жол бермеуге ... ... ... ... оны ... ... ... емес секторды дамыту ... оның ... және ... ... ... ... ... да депутаттар үкіметтік емес
ұйымдармен өзара пайдалы бірлестіктерге мүдделі. Негізгі ... ... ... ... емес ... ... тиімділік
сатысы бойынша үшінші орынды үкіметтік емес ұйымдарды дамытуға жауапты
салалық мемлекеттік орган болып ... ... ... ... ... жайт емес және ешқандай да сұрақ ... ... ... ... үкіметтік емес секторын дамытуға байланысты барлық
мемлекеттік бағдарламаларды және заң ... ... ... ... ... емес ... басқару саласындағы
жаңа нарықтық ыңғайды дамытудағы күшті стимул 2004 жылы 15-қазанда Астанада
өткен ҮЕҰ-дың ... ... ... Президенттің бағдарламалық
баяндамасы болды [39].
Форумның жұмысына мемлекеттің жоғары лауазымды ... ... емес ... ел ... сіңірген еңбектерін мойындау болды.
Бұл ... ... ҚР ... ... ... ... ҮЕҰ ... алып жол жасады. Олардың құрылуы елдің тәуелсіздік алуы және
аумақты ... ... ... жүргізу кезеңімен тығыз
байланысты. Бүгінгі таңда елімізде төрт ... ... ... ҮЕҰ ... Олар ... ... әлеуметтік мәнді салаларда жұмыс жасайды.
Үкіметтік емес секторға он ... адам ... ... ҮЕҰ-дың
қызметімен екі миллионға жуық азаматтарымыз қамтылған. Үкіметтік ... даму ... ... ... ... ... аймақта
көшбасшылық позицияда тұр». Сонымен қатар, Президент өз ... ҮЕҰ ... ... ... ... ... дамыту қажеттігіне
баса назар аударды: «Қоғамдық реформалардың ... ... ... мен ... өзара әрекеттестігін қамтамасыз ету қажет.
Қазіргі таңда мемлекет пен үкіметтік емес ұйымдардың ... ... ... ... Бұл ... ... пен ... серіктестер
ретіндегі, қатынастарының жаңа үлгісін қалыптастыру туралы ... да ... ... жұмыстың стратегиясын анықтау маңызды». ҮЕҰ
мен мемлекет арасындағы серіктестіктің негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... органдарының міндеттерін кеңейту;
-сайлау заңдарын либерализациялау және таңдау жүйесін кеңейту;
-құқықтық саланы гуманизациялау, құқықтық реформаны жүзеге асыру;
-өлім жазасын кезеңдеп ... ... ... ауылдық аймақтарды дамыту;
-«Мәдени мұра» бағдарламасының шеңберінде мәдени мұраларды сақтап қалу;
-қоршаған ортаны қорғау;
-денсаулық сақтау мен білім ... ... ... ... ... жақсарту;
Президент мемлекет пен ҮЕҰ бірлесіп жұмыс ... ... ... ... ... баса назар аударды. Осыған байланысты Президент
«ҮЕҰ туралы» заң ... ... ... алдында мойындады және оны
қайта қарау туралы мәлімдеме жасады. Форумның қорытындылары ... ... ... ... ... интенсивті қызметті жалғастыру туралы шешім
қабылданды:
-ҮЕҰ қызметін мемлекеттік қаржыландыру жүйесін жетілдіру («Мемлекеттік
әлеуметтік ... ... заң ... және ... ... қолдау инфрақұрылымын жетілдіру (ҮЕҰ үшін қорорталықтарын
қалыптастыру және дамыту);
-ҮЕҰ мен мемлекеттік органдардың өзара қатынас механизмдерін жетілдіру
(әр түрлі ... ... ... ... ... беру-кеңесу
органдарын қалыптастыру және дамыту).
Сонымен қатар, Азаматтық форум жалпы ұлттық ... ... ... ... жүргізілуі тиіс деген шешім қабылдады. Үш жыл көлемінде ... ... ... жанында, инициаторы Қазақстан үкіметтік емес
ұйымдарының Конфедерациясы (ҚҮЕҰК) болып табылатын, ҮЕҰ мен ... ... ... ... жөніндегі Кеңес әрекет етеді. ... беру ... ... органдарға аймақтағы үкіметтік емес секторды
дамыту мәселелері бойынша ұсыныстар жасайды. ҮЕҰ-дың Азаматтық Форумынан
кейін, мемлекеттік органдар үшін ҮЕҰ ... ... ... ... ... ... – ҚР ... жанындағы кеңесу органы
құрылды. Оған ҮЕҰ-дың өкілдері ретінде үш ұйым ... ... ... ... ҚР ... ... мен Тұтынушылар
Құқығын Қорғау Лигасы) кірді. Осы кеңестер мемлекет пен азаматтық қоғам
ұйымдары арасындағы ұзақ ... ... ... ... болды. Өкінішке орай, өзара қарым-қатынас жөніндегі кеңестердің
беделі тек кеңес беру ғана ... ... және ... ... ... ... ... Бұндай кеңестер қызметіне қатысу үшін
ҮЕҰ өкілдерін ... ... (шын ... субъективті сипатқа ие және
атқарушы билік органының басшысының, ... да бір ... ала ... ... ... шарттанбаған шешімі болып табылады)
ашық ... ... ... ... алудағы басты аргумент негізінде бұндай
кеңестер құрамына биліктің бақылауындағы ҮЕҰ өкілдері кіретіндігінде жатыр.
Бұл осындай кеңестердің ... ... ... мен ... ... ... өзара әрекеттестіктердің жолдарын да
бағалауда ҮЕҰ-дың арасындағы алшақтыққа алып келеді.
Тұтасымен алғанда, ... емес ... ... ... ... ... және ... асыру процесіне биліктің
атқарушы билігінің басқару бөлімдерінің келесі бөлімшелері қатысады:
-Президент әкімшілігі – Ішкі саясат бөлімі – ... ... ... ...... Министрлігі – Аудан орталықтарындағы ... мен ... ... ... ... емес ұйымдар
қызметін реттеу саласындағы саясатты қалыптастыру бойынша белгілі ... ... ... ... ... қарамастан әзірше
қызметтің жүзеге асырылып жатқан курсы толық шамада тиімді болып табылады
және «мемлекеттік ... және ... ... қойған
мақсаттарына қол жеткізуге қызмет етеді деп айту қиын. Үкіметтік ... ... ... ... ... ... жүзеге асырып
отырған негізгі мәселелерінің ішінен мыналарды бөліп көрсетуге болады:
-Мемлекеттік басқару жүйесінде үкіметтік емес ... ... ... ... ... қоғамдық-саяси және әлеуметтік
дамудағы рөлі мен мәні ... ... және ... ... қалыптаспаған;
-Үкіметтік емес ұйымдарды қандай ... ... және ... ... ... ... екендігі туралы мәселе әлі
күнге шешілмей қалуда;
-Тәжірибеде, сондай-ақ заңдарды жазу процесінде ұйымдарды саяси және
саяси емес, діни және діни ... ... ... ... ... ... табылады.
Сонымен бірге, мемлекеттік органдардың негізгі функциясы «ойынның ортақ
ережелерін» қалыптастыру, яғни үкіметтік емес ... ... үшін ... алаң ... ... ... ... емес ұйымдарды
қалыптастыру және ... ... ... келесі нормативтік құқықтық
актілермен реттелінеді:
-Қазақстан Республикасы Конституциясы;
-Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі;
-ҚР-ның 2001 жылғы 12-маусымдағы ... және ... да ... ... ... Заңы;
-ҚР-ның 2001 жылғы 16-қаңтардағы «Коммерциялық емес ұйымдар туралы»
Заңы;
-ҚР-ның 1996 жылғы 31-мамырдағы «Қоғамдық бірлестіктер ... ... 1991 ... ... ... әлеуметтік
қорғалғандығы туралы» Заңы;
-ҚР-ның 1991 жылғы ... ... ... саясаты туралы»
Заңы;
-ҚР-ның 1991 жылғы 5-маусымдағы «Тұтынушылар құқығын қорғау ... 2001 ... ... «Тұтынушылық кооператив туралы» Заңы;
-ҚР-ның 1999 жылғы 21-шілдедегі «Қазақстан Республикасындағы ауылдық
тұтынушылық кооперациялар ... ... 2000 ... ... ... ... ... олардың ассоциациялары (одақтар) туралы» Заңы;
-ҚР-ның 1997 жылғы ... ... үй ... ... ... ... да нормативтік құқықтық актілер.
Жоғарыда айтылып кеткендей, «Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс туралы»
заң жобасы 2002 жылдың қазан айынан бастап ... ... ... емес ... ... үшін қолайлы заңды алаңды қалыптастыру
мемлекеттің негізгі ... ... ... ... ... ... емес сектордың құрылуы үшін тиімді заңды қалыптастыруға
бағытталғандығы Қазақстанның ... емес ... ... ... дамуы үшін базалық жағдай қалыптастырады. Осы
бөлімнің ... ... ... ... ойды ... көрсетуге болады:
егер біз Қазақстанда ХХІ ... ... ... және ... ... ... ... елдің қоғамдық-саяси даму процесіне
шетелдік қорлар емес, мемлекет инвестиция құюы тиіс. Ол ... ең ... ... алаң ... керек, одан кейін елдің ... ... ... асырылып жатқан мемлекеттік саясат жүйесінде жүйе
қалыптастырушы элемент ... ... ... ... ... ... даму ... Қазақстандық агенттік қалыптастыру қажет, бұл
азаматтық ... ... және ... ... ... ... инвестициялар тиімділігінің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді.
Бұл жерде біздің еліміздің саяси мәселеге ... ... ... іш тартатындығын айта кету қажет және бұл үрдіс, автордың пікірі
бойынша, сақталады, ол әлемнің басқа да елдері үшін ... ... ... ... ... ... үкіметтік емес сектордың белсенді
нарықтық трансформациясының арқасында, реципиент – ... ... ... қорлар жүйесі арқылы тиімді ... ... және ... ... ... ... саяси мәдениеттің донор еліне айналудың керемет мүмкіндігі бар.
«Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс ... заң ... ... ... емес ... ... ... іс-әрекетін қолдауға бағытталған
мемлекеттік гранттар түрінде ... ... ... ... береді, бұл қазақстандық үкіметтік емес ұйымдардың халықаралық
және ... ... ... тәуелділігінің деңгейін төмендетуге
сөзсіз ... ... ... ... ... тек 20%-ын ... ... отырып, елдің шетелдік қаржыландыруға ... емес ... ... отандық бизнес құрылымдар шешуші роль
атқарулары тиіс. Ол үшін мемлекет қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... арнайы заң жобасын
қалыптастыруы тиіс. Елдің үкіметтік емес секторының ... ... жеке ... ... оның ... донорларға саяси тәуелділігік
деңгейі өте баяу ... ... Осы ... ... шешу ... ... елдің үкіметтік емес ... ... те, жеке де ... инвестициялардың деңгейін жоғарылатуға күш
салулары қажет.
ҮЕҰ және Бизнес, әлеуметтік-отандық бизнестің дамуы
Корпоративті филантропия ... ... Бұл – ... ... (Крис
Масден, OBE, British Petroleum Қоғамдық байланыстар бойынша директоры).
Автор осы ... ... ... Егер ҮЕҰ мен бизнестің өзара қарым-
қатынас мәселелері және одан шығатын, ... ... ... филантропия сияқты қайырымдылық қызметі мен халықты әлеуметтік
қорғаудың жаңа формалары ... бұл ... ... ... ... ҮЕҰ үшін ролі өте үлкен, өйткені ол негізгі донор болып табылады.
Қалай болғанда да ... ... ... Біз ... ... ... ... жақсы тіршілік еткені және олардың ақшалары көп болғаны
пайдалы, себебі онда олар бизнес ... ... мен ... ... ала алады. Бизнес дегеніміз не?
Кәсіпкерлік қызмет ...... ... ... ... ... ... жұмысты орындаудан немесе осы ретте тіркелген
тұлғаларға қызмет көрсетуден жүйелі түрде ... ... ... өз
бетінше, өз тәуекелімен жүзеге асырылатын іс-әрекет. Кәсіпкерлік қызметтің
тиімділігі тек алынған пайданың ... ғана ... ... қатар бизнес
құнының өзгеруімен де (кәсіпорынның нарықтық құнымен) анықталады.
Бизнестің әлеуметтік жауапкершілік тұжырымдамасының пайда болуын кейбір
зерттеушілер ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ... бас ... ... инженерлердің ортасында осы кәсіп беделінің өсуі контекстінде
әлеуметтік жауапкершілік идеясы ... ... ... ... түсіндірудің менеджерлік нұсқасында
негізгі екпін кәсіби біліктілікке және ішкі басқарудың тәуелсіздігіне, оның
әлеуметтік сараланған шешімдерді қабылдау ... ... Бұл ... әлеуметтік өкілеттілікке, атап айтқанда, әлеуметтік құрамы әр
түрлі ірі корпорациялардың директорлар кеңесі менеджменттің ... ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік шектеулерді қалыптастыруға көмектеседі деп есептей
отырып, директорлар құрамын қалыптастыруға үлкен назар аударды.
«Корпоративті әлеуметтік жауапкершілік» түсінігі жуық ... 20 ... ... Осы ... ... ... ... қатынас саясатына,
корпоративті этикаға, қоршаған ... ... ... ... ... әр ... ... бөлшектенген стандарттар
болды.
Көріп отырғанымыздай, бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Бірақ барлық
ұсынылған ... бір ... ... ... әлеуметтік
жауапкершілік – компанияның іс-әрекет процесінде кездесетін барлық адамдард
мен ұйымдардың алдындағы және бүтіндей ... ... ... мен ... ... ... ... мыналарды
енгізеді:
-Компанияның серіктермен өзара қатынастарындағы жауапкершілігі;
-Тұтынушыларға қатысты жауапкершілік;
-Жұмысшыларға қатысты жауапкершілікті саясат;
-Экологиялық жауапкершілік;
Компанияның бүтіндей ... ... ... ... жоғарыда аталған барлық бес элемент бар, КӘЖ
тұжырымдамасы енді ғана енгізіліп жатыр, алайда ... ... ... ... ... және ... ... қаншалықты кең таралғандығы мен ... ... ... бар. Жақын жылдарда оның дамуының пессимистік ... ... ... ... ... және ... қайырымдылық, риясыз өзара көмек пен корпоративті филантропия
құбылыстары дамымаған. Зерттеу нәтижелері ... ... ... ... мен ... ... ... деген сенімсіздік;
-Қайырымдылыққа көлемді ақша шығындауға дайын компаниялардың жоқтығы;
-ҮЕҰ қызметінің айқынсыздығы;
-ҮЕҰ-дың кәсіби ... ... және заң ... ... ... жеткіліксіздігі (қайырымдылық жасаушыларды
мойындамау);
-Қаржыларды алушының оны мақсатты пайдалануына ... ... ... ... ... ... жоқтығы;
-Ірі компания басшыларында ҚҚ-ның әлеуметтік ... ... ... ...... ... Батыста бұны бұрын
талқылап, корпоративті филантропияның қоғамға баға ... ... ... ... ол компанияның коммерциялық мақсаттарына
сәйкестендірілген, PR-дың ... ... ... ... ... және ... ... бекітуге көмектеседі.
Мақсатқа бағытталған құрбандық беруді немесе корпоративті филантропияны
жүзеге асыратын кәсіпорындар тек ... ... ... ... қоймайды, ол сонымен қатар бір мезгілде өз бизнесінің құндылығын
көтереді. ... ... ... ... мен
серіктестірдің сенімін туғызуға көмектесе, осылайша пайданы ... ... ... өнім ... қызмет бейнесімен байланыстыратын, бәсекелестік
жағдайында бизнесті дамытудың ... ... ... Корпоративті
филантропия немесе корпоративті қайырымдылық корпоративті ... ... ... ... ... филантропия компанияларға мына нәрселерге көмектеседі:
▪ Бейне мен репутацияны ... ... және ... инститтармен қатынастарды бекіту;
▪ Бірлесіп жұмыс жасайтындардың адалдығын бекіту;
▪ Өнімдерді нарыққа қарай қозғау және ... ... ... ... ... және ... ... әлеуметтік жауапкершілігінің құрамдас ... ... ... ... ... болып табылады. Компанияның қайырымдылық
және филантропия дәстүрлік практикасы ... ... ... ... ... филантропияның, яғни компаниядан қайрымдылық,
әлеуметтік, мәдени ұйымдарға ... ... ... ... ... ... Жаңа бағыт қоғам өміріне араласу саясаты ретінде ... оның ... тек ... ... ... ... ... көмектер ғана кірмейді. Оған корпорация жұмысшыларының қоғамға
қолдау көрсетуге қатысуы да, ... ... ... ... ... ... ... компанияның белсенді араласуы да, тіпті
компанияның фандрайзингке (басқа да қайырымдылық жасаушылардың ... ... ... ... қатысу да кіреді.
Корпоративті қайырымдылықтың даму жолындағы басты кедергі – салық және
заң салаларының жетілдірілмегендігі. ... ... ... ... күйі және мемлекеттік қолдаудың немесе қайырымдылық жасаушыларды
мойындаудың жеткіліксіздігі. Көбінесе «қайырымдылық» жолы көмек ... ... ... ... ... сонымен қатар
компания басшылығының бизнес пен көмек ... ... ... ретінде
шығатын ұйымдарға деген сенімсіздігін туындатады.
Осы зерттеулерден корпоративті қайырымдылық ... ... ... ... ... ... атқаратындығы анықталады. Бірақ,
егер біз өзімізге аздап армандауға мүмкіндік берсек және осы мәселелердің
барлығы қандай да бір ... ... ... деп ... ... ... ... компаниялары айналысады деген сөз емес.
Және бұның басты себебі – компаниялардың ... ... ... деген қатынастары, өздерінің қайырымдылық ... ... ... ... ... тарапынан қайырымдылықты қолдаудағы мемлекеттің ролі
туралы айтатын болсақ, бүкіл әлемде әлі күнге дейін осы ... ... ... ... Ұлыбританияны алайық. Бұл елде қайырымдылық мақсатына қаржы
салған азаматтардың бәрі бірдей ... ... ... онда ... ересек
халқының 80%-ы, ал кәсіпкерлердің 95%-ы қайырымдылық ... Бұл ... ... ... ... ... мен ... тек салық салу
жеңілдіктерінің арқасында ғана емес. Бұл, егер қажет ... ... ... ... ... – жан ... ... табанды
қажеттігі.
Сонда да компаниялардың көбі филантропияға маркетингтік құрал ретінде
қарайды. Көбісі оны, ең алдымен, өз ... ... ... ... ... ... ... ретінде альтруизмді немесе көмек
қажет жандардың ... жеке ... және т.б. ... ... ... өнерді, ғылым мен білімді ... ... ... ... ... Алайда, бұл жерде қайырымдылық ... ... ... ... немесе жағдайдан жағдайға дейінгі меценаттық
ретінде қабылданады. Көптеген компанияларда жеке ... ... ... туындамайды. Біршама ірі компаниялар, ... ... ... ие ... тиіс ... ... Мысал
ретінде корпоративті қайырымдылық қызметі ... ... ... компаниялар - Филипп Моррис Қазақстан, LG Electronics,
Samsung, ... ... ... ... Бұл ... іс-әрекеттің ұзақ мерзімдік тәжірибесіне, жетістікті әрекет
ететін бағдарламаларға және, ең ... ... ... өздігінен
болмайтындығын, үнемі компанияның экономикалық ... ... ... ... ие. ... сонымен қатар PR-дың бөлінбейтін
бөлігі болып табылады, әрі ... ... және ... бекітуге көмектеседі.
Батыстық компаниялардың жағымды тәжірибелерін ... ... ... тағы ... компаниялар да қалыптастыра
бастады (Wimpex, Kuat, Kcell). Өздерін болашағы бар және ... деп ... ... негізін ұзақ уақытқа салады, сондықтан өздерінің
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... қызметтің қызметкерлердің волонтерлігі, қызметкерлердің көмек
беру ... ... ... ... ... ... ала ... Kuat құрылыс корпорациясы көптеген жылдар бойына ҚазМСҚЫ-ға білім
алу гранттарын бөледі. ... ... әрі кері ... ... ... білім және еңбекпен қамтылу кепілдіктерін, ал
компания білікті мамандар алады, сөйтіп ... оқу орны ... ... ... ... ... ... оқыту компанияның
өзінің болашағына жұмыс жасайды. Алайда, бұл ... ... ... ... ... ... көбі болашақта да
өзінің ... ... ... ... дамытуға ниетті. Осыған
байланысты қайырымдылықпен кәсіби түрде айналысатын ... ... және ... ... ... ... ... бұл
міндеттер қазіргі таңда қоғамдық байланыстар немесе PR ... ... ... ... ... қызмет бойынша жеке
қызметкердің, ал ірі ...... ... ... ... ... ... мен аумақтылығын тағы да дәлелдейді.
Әлеуметтік-жауапкершілікті бизнестің ... ... айта ... қайырымды істерінің БАҚ-тағы бейнеленуі тақырыбын айналып өтуге
болмайды. Біреулер «нағыз ... ... және ... ... ... ... Енді біреулер «егер сен қайырымдылықпен айналыссаң, онда сен
өзіңнің дәулетті екендігіңді жариялайсың, яғни енді ... ... да ... күт. Ең ... «көрінбеу» керек» - деп есептейді.
Ал журналистер қайырымдылық ... ... ... ... ... тартатын, компанияның тікелей жарнамасы деп бағалайды.
Әдетте, кішігірім компаниялар бұндай «шашылуға» жол бере ... ... бар ... ... ... көбі ... ... дегенге сенімнің әлсіздігіне қарамастан, компаниялардың
басым бөлігі өздерінің қайырымдылық қызметін жалғастыруға және ... Және ... ғана ... ... ... ... біз барлығымыз соны
қалағандықтан, жақсы жаққа қарай өзгереді.
Компания әлеуметтік жауапкершілікті болуға бел байлағаннан кейінгі ... ... - ... кімге көмек көрсетуге болады?», ал оның жауабы
бірден табылмайды. Және ақшаны аяғандықтан емес, алданып қалмау үшін. ... ірі ... жеке ... мен ... ... көп ... мен
өтініштер келеді. Егер компания қайырымдылықпен бұрыннан айналысақан ... ... өзі ... ... ... ... мен ... салатын
объектілері бар. Ал егер олай емес болса, онда біреуге көмек көрсетуден
бұрын іздеу мен ... ... ... тура келеді. Бұл ыңғайсыз және
тиімді ... одан да ... емес ... ... жүгінген жеңіл.
Бірақ отандық ҮЕҰ ірі компаниялардың ... ... ... ... ... ол ... себебі олардың ҮЕҰ-ды құру және олармен жұмыс
жасаудың көп ... ... бар. ... ... ... де ... ... келеді.
Мысалы, жаһандық саяси реформаларды жүзеге асырғаннан кейін ... ... ... меншіктің бір бөлігін, бағдарламалары
муниципалды бюджеттерден қаржыланатын және ... ... ... емес ... емес ... ... ... бұйырды.
Американдық, ағылшындық, француздық компаниялар да «қарапайым» ... ... ... ... ... ... көрсеткенді жөн санайды.
Әдетте, таңдау әйгілі, ірі қорларға немесе бірлестіктерге ... ... ... және оңай ... Бұндай таңдаудың басқа бір себебі -
өз қаржыларын үнемдеуде жатыр. Сонымен қатар кәсіби ... ... ... ... ... Осы ... қолдауға таласушыларды сұрыптауда
біршама жұмыс туындайды. Үкіметтік емес ұйымдар клиенттермен ... ... ... екендігін және олардың дәл қайсысына көмектесу ... Олар ... пен ... түсетін ауыртпашылықты төмендете отырып,
ерікті жұмысшылардың еңбегін пайдаланады, мақсатты ... ... ... ... ... ... шешеді. Бизнес үшін
қайырымдылық қызметтің жарнамалық жағы өте маңызды екендігіне қарамастан,
үкіметтік емес ... ... ... ... ... өз ... мен қызметтерін алға қарай жылжытудың және ... ... іске ... ... ... қосымша мүмкіндігін
алады.
Өздерінің батыстық әріптестеріндей емес, қазақстандық компаниялардың
көбі, ҮЕҰ-дан шеттей отырып, ... ... ... ... ... ... ... сектордың не екендігін нашар
біледі, ал пресса барлығын бірдей жағымсыз меценаттар өмірлерінен ... ... ... ... мен ... ... көмек» деген түсініктің артында не жатқанын түсінетіндер аз, алайда
ол туралы жиі айтады және онымен өздерінің қайырымдылық ... ... ... ... да жағдай аз-аздап өзгеруде. Қазақстандық бизнес бірте-бірте саны
өсіп келе жатқан коммерциялық емес ұйымдардың қажеттігін ... ... ... ... қолға бірінші түскен ҮЕҰ-ның құшағына ... жоқ. Бұл ... ... сияқты, іскерлік талқы талап етіледі. Ал
коммерциялық емес серіктесті таңдауда – ол ерекше қажет болады.
«Кастингтің» негізгі параметрлері ... төрт ... ... ... ҮЕҰ ... ... мен аймағы;
▪ ұйымның құқықтық беделі;
▪ мекемеде кәсіби мамандар мен ... ... ... ... ... ... көлемі және ақшаны тиімді жұмсай
білу икемділігі.
Қолдау ... ... ... жариялылығы, оларды қалыптастыру
мен іске асыру тәжірибесі, жергілікті әкімшіліктермен тұрақты қатынастар
және т.б. секілді белгілер де ... ... ... ... әлеуетті
серіктестің тарихына назар аудару қажет: ҮЕҰ қаншалықты ұзақ жұмыс жасауда,
не жасалынды және оны кім ... ... Жас, енді ғана ... ... жағдайда кішкене балаларды еске түсіреді: олар ерке, назар аударуды
талап етеді және ... енді ғана ... Өз ... ... ... үшін олар көп нәрсені үйренуі өту керек.
ҮЕҰ-мен серіктесу туралы шешім қабылданды делік. Алайда оларды қайдан
табуға, әрі олар ... ... ... ... ... ... ... ақпараттардың негізгі бірнеше көзі бар.
Біріншісі – ... емес ... ... ... ... ... Әр түрлі қалаларда олар ... ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдардың
аймақтық және әлеуметтік жобалар мен қызметтер жәрмеңкелерін ұйымдастырушы
ретінде әйгілі қоғамдық қорлар және ... деп ... ... ... қор
орталықтары ҮЕҰ мәліметтерінің базасын ... олар үшін ... ... ... және ... ... көрсетеді (көшірме
жасау, факсимильді байланыс, интернетке кіру).
Екіншісі – коммерциялық емес, соның ішінде қоғамдық ұйымдармен ... ... ... ... құрылымның айқындығы жеке
спорттық, мәдени, жастар, балалар және басқа да ұйымдарды жеткілікті ... ... ... ... ... ... кезекте, қоғаммен байланыс және
қоғамдық ұйымдармен жұмыс жасау ... ... ... немесе
әлеуметтік саясат, әлеуметтік қорғау қызметтеріне жүгінудің мәні зор.
Бірақ, шағын ... ... ... және ... ... қорғау
жөніндегі бөлімдер туралы да ұмытпаған жөн. Алдына барып ... ... ... ...... басқармасы мен тіркеу палаталары.
Үшіншісі – бұқаралық ақпарат құралдары. Әрине, бұл жерде ... ... ... емес ұйымдардың тізімін ұсынбайды. Алайда, журналистермен
әңгімелесу барысында ең белсенді ҮЕҰ-дың, олармен жұмыс ... оң ... ... ... білуге болады. Арнайы тақырыптарды ... ... ... ... ... - ... ... қалыптастыруға және өткізуге
қатысатын жарнама және PR-агенттіктер. Бір жағынан, ... ... ... екінші жағынан – PR коммерциялық емес ... көп ... ... ... және қайырымдылық сияқты тақырыптардың айқын көшбасшылығы.
Бесіншісі – бизнес бойынша әріптестік. Кімге ... кім ... ... жоғалып кеткенін, кімнің аяғынан тұрып кеткенін, ... ... ... ... ... отырыстарда немесе
біліктілікті көтеру курстарында кездесетін тікелей ... ... ... ... кім ... ... Бұл ... осындай тәжірибесі бар бизнес саласындағы әріптестермен танысу
маңызды.
Ақпараттың алтыншы және соңғы қайнар көзі – ... ... ... және ... ... ... және т.б. ... кеңістігінде кімнің соңғы болып «із
қалдырғанын» көру аса маңызды. Алайда халықаралық қайырымдылық ... ... ... «Евразия» қорларының сайттарынан шын ... ... ... Ол жерде грант түріндегі қаржыларды ... емес ... ... ... ... Бұл ... ҮЕҰ-дың
қабілеттілігін, бухгалтериясын (салықтың да, қорлардың ... да ... ... және «ақ» есеп беруші жағдайындағы ... ... ... ... ... ... жоқтығын
дәлелдеудің тағы бір мүмкіндігі – сайтта көп ... ... ... және ... ... ... ... мен сіздің потенциалды
серіктесіңіздің нақты қызметін оңай салыстыруға болады.
Осылайша, қайырымдылық бойынша жақсы серіктес табу ... ... ... ... ... басшылыққа алатындығын өзі анықтауы
керек. ... жеке ... ... бастап өзінің атаулық қорларын
қалыптастыруға дейін кең ... ... ... ... және ... ... ... маңызды. Одан кейін қазақстандық бизнеске
арналған іскерлік әлеуметтік белсенділіктің жаңа ... тағы да ... ... ... ... ... керек.
2 ҮКІМЕТТІЕ ЕМЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ ҚЫЗМЕТІ
2.1 ҮКІМЕТТІК ЕМЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ ҚҰРЫЛУ ... ДАМУ ... ... КҮЙІ
Бұрынғы ТМД-ның барлық мемлекеттерінің негізгі мәселелерінің бірі
халықтың жаңа өмір жағдайларына, ... ... ауыр ... ... болып табылады. Әлі күнге дейін жаңа тәуелсіз ... ... жоқ. ... да ... ... ... ... (БҰҰ-ның мәліметтері бойынша, Қазақстан халқының 1/3 бөлігі
кедейлік сызығының арғы ... ... ... ... ... ... ... шешудің жақсы бағыттарының бірі, көптеген
дамыған ... ... ... бір ... ... жүктеу. Бірақ елдегі әлеуметтік кәсіпкерліктің (үкіметтік
емес ұйымдар) дамуының ... ... тек ... қоғамның нарықтық үлгі
шеңберінде әрекет ететін, үкіметтік емес ұйымдарды қолдау мен ... ... ... ғана ... ... ... ... жақсы
дамуы үшін Қазақстандағы үкіметтік емес ұйымдардың пайда болу және ... білу және ... ... емес ... ... ... ... тұрақты дамуының
базалық шарты болып табылатын, елдің қоғамдық ... ... ... ... ... ... ерекше кеңістігін басты
етеді. Үкіметтік емес ұйымдар азаматтардың әр түрлі мүдделері мен ... ... және алға ... ... ... маңызды институттарының бірі болып саналады. Коммерциялық емес
ұйымдар бола отырып, ҮЕҰ ... ... ... қол ... ... ... көмектеседі, бұл халықтың азаматтық (саяси)
белсенділігін жоғарылатады ... ... ... ... емес ... даму қарқыны елдің
экономикалық даму процестерінің динамикасынан артта қалуда.
Арнайы институттар қалыптастыра отырып, қоғам ... ... ... маңызды салалары мен мәселелерінде әлеуметтік-саяси өзара
әрекеттестіктің белгілі бір түрлерін ... және ... ... ... ... үшін ... және ... етеді. Щепаньскийдің пікірі
бойынша, азаматтық қоғам институттары – белгілі бір адамдар жеке ... ... ... үшін ... ... функцияны
атқару міндетін мойнына алатын мекемелер жүйесі [18].
«Мемлекеттің азаматтық қоғам ... ... ... жоқ, ол ... дамуы үшін қолайлы жағдайлар қалыптастыра алады. Сондықтан да
біздің міндетіміз – мемлекет пен ҮЕҰ-дың ... ... ... ... ... емес сектордың ... ... ... ... ... ... ие, демократиялық,
әлеуметтік мемлекет ретіндегі даму ... ... ... Қазақстанда,
тәуелсіздіктің 10 жылы ішінде, қоғамның әлеуметтік мәнді мәселелерін
шешетін, қоғамдық бірлестіктер, ... және ... емес ... үкіметтік емес сектор қалыптасты.
Үкіметтік емес ұйымдар – азаматтардың ерікті түрде заңға қайшы ... ... қол ... үшін ... қоғамдық қатынастарды
реттеу механизмдерінің бірі болып табылатын, әлеуметтік мәселелерді шешуде,
азаматтық қоғам қалыптастыру мәселесінде мемлекет пен ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдар. Үкіметтік емес ұйымдар
қызметі азаматтық дамытуға, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... дамуына қол жеткізуге
бағытталған.
Қазақстанның коммерциялық емес секторының даму кезеңдері қоғамның ... ... ... және ... ... дәуір (кеңестік мемлекеттің қалыптасуының әр түрлі
кезеңдеріне бөлінеді);
2)«қайта ... ... ... ... ... дәуірі (ерте, орталық, қазіргі) [41].
Егеменді Қазақстанның даму кезеңдерін де ... ... ... ... 3 ... ... болады.
Қазақстандағы ҮЕҰ дамуының тарихын ... ірі ... ... ... дәуірі (1991 жылдың соңы – 1994 жыл);
2)Сапалық және сандық өсу дәуірі (1995 – 1997);
3)Мемлекет тарапынан ҮЕҰ-ды ... және ... ... ... ... ... (1998 жылдан бастап қазіргі
уақытқа ... ... ... ... сәйкес, Ұлттық Комиссарлар
кеңесінің және ... ... ... аймағындағы РСФСР-дың Орталық
атқарушы комитетінің Жарғысымен 1930 жылы ... ... ... мен ... ... ... ... федерациялар)
туралы Ереже» негізінде әрекет ететін қоғамдық институттар кеңестік кезеңде
«Ерікті қоғамдар» деп ... ... ... ... ... ... ... ... және ... мен ... ... |
|ғылыми инженерлік қоғамдар |Радиоға әуестер ... |
| ... ... қоғамы. |
|Физикалық мәдени-спорттық ... ... ... ... 1 - ... ... ... ... қоғамы |
| ... ... ... ... ... ... мен ... қоғамдарының одағы |
|қоғамдар ... ... ... ... ... |Қазақстан жазушылар ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... т.б. |
|«Сыртқы саяси үгіт-насихат» |Бейбітшілікті ... ... ... ... ... ... қолдау комитеті |
|Жастарға арналған қоғамдар |Әскерге, ... және ... ... |
| ... Қоғамы |
| |Жас өрт ... ... ... ... |Қазақстан тарих пен мәдениет ескерткіштерін |
| ... ... ... ... және ... ... Крест және Қызыл Жарты ай |
|т.б. ... |
| ... ... қоғамы ... ... ... көбі ХХ ... 20-30 ... қалыптасты
және сол кезеңнің қажеттіліктері мен міндеттеріне, яғни сауатсыздықты жою,
жас мемлекеттің ... ... ... ... ... ... және т.б.-на жауап береді.
Бұл қоғамдарға тән ерекшеліктер олардың мемлекеттік меншіктің жартысын,
құндылықтар және белгілі бір міндеттер жүйесін, ... ... ... ... ... үйлесімді жұмыс істеу болды.
Біртіндеп, кеңестік қоғам қалыптасуының қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... ынта жоғарыдан
келетіндермен, харизмаға ие көшбасшылардың орны номенклатуралық адамдармен,
«сапалылық және бұқаралық» ұстанымы «сандық және ... ... ... ... қоғамның бүтіндей бөлігінің «бюрократтануына»
және бүтіндей формация жүйесінің басталып келе жатқан ... ... ... ... ... ... кішігірім өсінділерінің пайда
болуына алып келді.
«Қайта құру» кезеңіндегі кеңестік дәуір ― 1985 – 1992 ... жылы ... ... ... ... мен ... ... қабылданды, себебі қоғамды демократияландырудың «қайта ... ... ... ... ... ... беретін
көптеген пікір-талас клубтары, тәуелсіз азаматтық инициативалар қозғалысы
пайда бола ... ... ... / ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |«Инициатива» әлеуметтік-экологиялық бірлестігі, кейін – «Балқаш|
| |пен ... ... ... Комитеті» сияқты бірқатар |
| ... ... ... ... ... Халық |
| |майданының (М. ... С. ... М. ... және |
| |т.б.) ... болуы. ... ... ... ... және ... ... |
| |аймақтық) тарихи-ағартушылық ... ... ...... |тоталитарлық жүйесін ... |
| ... ... ҮЕҰ ... ... ... |қозғалысы, Жасыл майдан, кейін – «Жасыл ... |
| ... - ... ... ... ... |
|1989 ... ... ... Президиумының «Қоғамдық ұйымдардың |
| ... болу және ... ету ... туралы» Жарлығын қабылдау. |
|1989 ... ... ... ететін «Невада-Семей» атты Семей |
| ... ... ... кең ... қозғалыс. Қозғалыс өз |
| ... ... ... ... ... және |
| ... нақышталған «жасылдарды», экологтарды, |
| ... ... ... және бұқара халықтың кең |
| |ауқымын біріктірді. ... ... ... |
| ... ... ... (Ресей) пікірі бойынша, |
| ... ... ... ... экологиялық |
| |қозғалысқа ... ... ... еді. ... қысқа мерзімдік |
| ... екі ... ... аяқтап (1991 ж. полигон жабылды),|
| |қозғалыс республика бойынша экологиялық ұйымдардың ... әсер |
| ... ... ... ... ... ... полигонның|
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... жою, ... ... ... және |
| ... ... ... беру ... ... |
| ... бас ... Алматыда, Қарағандыда, Семейде, |
| ... ... ірі ... үкіметтік емес ұйымдар пайда |
| ... ... емес ... өсуі ... ... ... ... болып есептелді, 1990 жылғы сайлауда |
| ... ... ... ... ... ... |90 ... ... және ... ... |1989 жылы ... бірлестіктер қауымдастығы (ҚТҚБА) |
| ... Оған әр ... ... 20-ға жуық ірі |
| ... ... ... ... «Желтоқсан» (желтоқсан |
| ... ... ...... Қожахмет), |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... Демократиялық |
| ... ... ... ... үй ... ...... |
| ... ... |1989 жылы ... рет ... ... жалгерлер мен жеке |
| ... ... ... ... ... болды, ол 1991 |
| ... Л.З. ... ... ететін «Қазақстанның тәуелсіз кәсіби|
| |орталығына» айналды. Оның құрамына 21 ... ... оның |
| ... ... ... еді. ... |«Қазақ ССР ... ... ... Заң. ... ... ... соңы – 1994ж). Бұл ... ... «Невада-Семей» қозғалысының, алғашқы құқық қорғау ... ... ... ... және т.б. қалыптасуымен және олардың
іс-әрекетінің басталуымен байланыстырады. Сол ... ... ... ... ... ҮЕҰ қалыптастырылды.
Осы дәуірге ҮЕҰ мен мемлекеттің белсенді бірлесіп ... ... ... ... кездесетіндігі тән, ҮЕҰ-дың өздері ... ... ... ... ... Бұл ... ... қатар көптеген
бір сәттік міндеттерді шешу, күш пен қорлардың шашыраңқылығы, шараларды
орындаудың кәсіби емес ... ... ... ... романтизм рухы
және көшбасшылардың жоғары энтузиазмы, мақсатты топтардың ҮЕҰ жүргізген
шаралардың ... мен ... ... т.б. ... және сандық өсу дәуірі (1995 - 1997). ҮЕҰ-дың саны 1600-ге
дейін өсті, қызмет түрлері бойынша дифференциация жасалды: ... ... ... ... ... ... ҮЕҰ-дың іс-әрекетін бұқаралық
қаржылық қолдау есебінен. Сарапшылар кадрлық әлеуеттің құрылуы және ҮЕҰ-дың
кәсіби деңгейін көтеру, алғашқы «жалған ҮЕҰ-дың» ... ... ... ... ... ... ... дамуы және осының салдары
ретінде грант алушы ҮЕҰ-дың ... ... ... біртіндеп
алшақтауы (бұл мүше ұйымдарға – қоғамдық бірлестіктерге қатысты) осы
дәуірге сәйкес ... деп атап ... ... бағыттарын арнайы бағыттау
басталады және профильдік ҮЕҰ-дың арасындағы бәсекелестік асқынады.
Сараптамалық талдаудың мәліметтері 1999 ... 2002 ... ... ... даму ... қоғамдық қорлардың көбеюінің
мәнді үлесі және қоғамдық бірлестіктер үлесінің қысқаруы туралы айтады.
1991 жыл: 81% – ... ... 16% – ... 3% – қорлар;
2002 жыл: 57% – қоғамдық бірлестіктер; 12% – қауымдастықтар; 31% – ... ... ... ... және ... өзара
қатынастарындағы сапалық өзгерістер дәуірі (1998 жылдан ... ... ... ... дамуы, мемлекеттік органдармен және
ұйымдармен бірлесіп жұмыс істеудің қалыптасуы, ... ... ... ... жетілдіру, белгілі-бір саладағы жағдайлардың өзгеруі
және т.б.) ... ... ҮЕҰ мен ... топ ... сала)
мәселелерін шешу басты міндеті болып табылатын ҮЕҰ ... ... ... ... берушілер шарттарынан қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізу
мақсатындағы кәсіпкерлік ... ... ... ... немесе
талпыныстары байқалады. Гранттық бағдарламалардың қысқаруымен байланысты,
ҮЕҰ-дың (әсіресе ... ... ... ... шынайы бола
бастайды. Шын мәнінде тек 2005 жылдан бастап қана орын ... бұл ... ... ...... ... тапсырыстың
пайда болуымен біршама деңгейде ретке келді.
Егеменді Қазақстандағы ҮЕҰ ... даму ...... жж.
Кесте 7 - ҚР ҮЕҰ секторының қалыптасуы мен ... ... әсер ... ... ... ... / Мәні ... |Жекелеп алғанда қозғалыстың міндеттері «...қарт ... |
| ... ... ... ... өз ... |
| ... ... жеңу ... ... ... ... де |
| ... еш ... ... ... алып келмейтіндігін... өз |
| ... ... білу ... оған ... біз заңдардың |
| ... әсер ... ... үкімет қаулыларын |
| ... бар ... ... және ... |
| ... қол ... |
| ... ... ... ... ... мүшелерді және |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... құқықтарын қорғау, мүдделеріне лоббил жасау жөніндегі |
| ... ... ... бірі болуына тура келді. |
|1994 ... ... ... ... ... ... |спекторы кең ҮЕҰ үшін ... Қор ... ... |
| ... ақпараттық-әдіснамалық бюллетеньді білдіретін, |
| ... ... ... бірі ... Дамудың |
| ... ... CASDIN ... ... мемлекет |
| ... және ... ... ... көптеген |
| ... ҮЕҰ үшін ... ... ... бірі ретінде, ОА |
| ... ... ... да ... ... 750 ... дейін). |
| | ... ... ... ... Үкіметі мен АҚШ, сондай-ақ |
| ... ... ... ... ... жұмыс жасау |
| ... ... ... қол ... ... ... |
| |БҰҰ Даму ... Қазақстан-Сорос Қоры, АҚШ Халықаралық |
| |даму агенттігі, Хивос, ... ... ... ... ... ... Евразия, INTRAC, елшіліктер мен ірі |
| ... ... бір ... қайрымдылық |
| |акциясы ... ... даму ... ... ... |
| ... ... ұйымдардың кеңселері пайда болды. Он жыл |
| ... ... ... өкілділіктерінің саны 90-жылдардың |
| ... ... ... ... ... өз ... ҚР |
| ... ... ... 100-ден астам ұйымға дейін көбейді. |
| ... ... ... ... ... кеңес|
| |беру, әдіснамалық және, ... ... ... ... да |
| |бір ... ... ... қызметтің МАҚСАТТЫ түріне |
| ... ... ... ... ... |
| ... ақысыз үлес ретіндегі грант). «Грант» ұғымы алғаш рет|
| ... емес ... ... Заң» (2001 ж.) және жаңа «ҚР |
| ... ... (2002 ж.) ... ... құжаттарда 2000 жылдың |
| |бас ... ғана ... ... ... ... Азия мен Қазақстанның да алдыңғы қатарлы ҮЕҰ-ның ҮЕҰ |
| ... ... ... ... ... «Қашқа-Судағы» |
| ... ... Бұл ... ... ... ... |
| |жетекші болып ... ... ... ... ... |
| ... мен қалыптасуына әсер етті. ... 7- ... ... ... ... донорлық бағдарламалардың және|
|7 |бірқатар жергілікті ҮЕҰ-дың тарапынан жасалған сапалық ыңғайлардың |
| ... ... ... басқа республикалармен |
| ... ... ... база ... тұрақты «тарих |
| ... ... ... ... ... |
| ... асыру, демократияны дамыту және менталитетті өзгерту |
| ... бұл ... әр ... Халықаралық донорлық |
| ... ... CASDIN, ... ... ... |
| |Алматы Хельсинки Комитеті, Адам құқықтары жөніндегі Қазақстандық |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... «Жас |
| |көшбасшылар қауымдастығы» және т.б. ... ҮЕҰ ... ... Бұл |
| ... ... ҮЕҰ ... әр түрлі дамушы бағыттарының |
| ... ... ... ... Үкіметтік әрі Коммерциялық емес ұйымдары қауымдастығы |
| |құрылды ... Г. ... Оның ... ... |
| ... шығысындағы, батысы мен орталығындағы ірі аудан |
| ... ... 5 ... ... ҮЕҰ ... |
| ... ... ... ... кірісті. ... ... Азия ... бірқатар конференциялар мен тренингтерді |
|8 |ұйымдастырудың көмегімен ҮЕҰ жұмысының әдіснамасына PRA халықаралық |
| ... ... ... ... ... енгізу, ҮЕҰ-ды |
| |мәселені БІРЛЕСІП анықтау және оны ... ... |
| ... ... ... ... шешу идеологиясын |
| |қаруландыруға алады. Бұл әдістеме адамдарды әлеуметтік ... |
| ... ... өзіндік әрекеттерге де, мемлекет ұйымдастырған |
| ... сырт ... ... ... ... ... |
| ... мүмкіндік береді. Кейін, 2000 жылы органдар алғаш рет |
| ... ... ... ... құрастыру үшін PRA әдістерін |
| ... ... ... есеп беру» (Стратегиялық Зерттеулер |
| ... ... ... ... жарияланады. ... | |
| |1998 ... ... күн ... ... ... ... |
| |қадамдарының бірі ретінде Рио-де-Жанейрода ... ... |
| ... ... мен ... ... ... |
| ... және ... ... ... ... ... |Қазақстан Республикасының тұрақты дамуы үшін қоршаған ортаны қорғау |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... мен ... ... ... ... ... ... рет |
| ... ... және ... ... сияқты толыққанды |
| |серіктес рөлі берілді. ... жас ... оның ... ... ... ... және тұрақты экономикасы болса да, мемлекет жалғыз өзі оны ... Ол ... ... ... ... жоқтығынан, адамдардың аз
болуынан және тағы да «Тесік шелек» теориясынан. Ақша белгілі бір ... ... ... ол ... ... ... бүкіл бөлінген бюджет
адресатқа жетпейді, ал ол барлығы ұрлайтындықтан емес, мемлекетте әкімшілік
бюрократия бар ... орын ... Оны ... үшін көп ... ... ... ... жалға алу, осы мәселені шешетін бастық және
оған ең аз ... 3 ... ... ... ... ҮЕҰ пайда болады. Үкіметтік емес ... ... ... ... Қазақстанның нарықтық экономикаға
негізделген демократиялық, әлеуметтік ... ... даму ... ... ... 16 жылында қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... мен ... әрі
коммерциялық емес мекемелерден тұратын үкіметтік емес сектор қалыптасты.
Қазақстандағы үкіметтік емес ұйымдар қызметін талдау қоғамдық ... ... ... ... қатынасы дамуының 3 кезеңін бөлуге мүмкіндік
берді. Үкіметтік емес сектор ... ... 1980 ... ... 1994 жылға дейінгі уақытты қамтиды. Осы уақытта, отандық ... ... ... ... ... ... емес ... Бұл жерде үкіметтік емес ұйымдар ... ... ... ... ол ... тәуелсіздігінің қалыптасу кезеңімен және демократиялық
өзгерістер процесінің басталуымен байланысты еді. Бұл ... ... ... ... ... ... ыңғайлары мен жолдарын қалыптастыру
процесімен ... ... пен ... емес ... ұтымды
бірлесіп жұмыс істеу мысалдары сирек кездеседі. 2 кезең – 1994 ... ... ... Бұл - үкіметтік емес ұйымдардың сапалық және ... ... енді ... саны ... дейін өсті. Үкіметтік емес сектордың ... ... ғана ... ... ... ... ... бойынша бөлінуін де
атап өту керек. Үкіметтік емес ұйымдардың сапалық өсуін ... ... ... мен ұйымдардың гранттар жүйесі арқылы бұқараның қаржылай
қолдауы ... ... ... ... ... мен ... қолдауы оқыту және әдістемелік сипатта болды және үкіметтік емес
сектордың құрылу процесіне айрықша әсер етті.
1996 жылы ... ... ... ... ... Заңы
қабылданды, ол заң жаңа үкіметтік емес ұйымдардың пайда болу ... ... ... ... ... ... ... анықтады. Бұл кезең үкіметтік емес ұйымдардың ... ... ... ... емес ... қатысты біртұтас
мемлекеттік саясатты қалыптастырумен ерекшеленеді.
3-кезең 1998 жылдан бастап қазіргі таңға дейін ... Бұл ... ... емес ... ... қарым-қатынас механизмін іске
асыру туралы мәселені ... ... ... ... жаңа ... емес ... 3500-ге дейін жетті. Оларда тұрақты негізде ... ... ... ... ... ... сарапшылар) 50 мыңға
дейін, ерікті ... 100 ... ... адам ... ... ... қазіргі
кезде қызметтің әр түрлі бағыттары бойынша үкіметтік емес ... ... ... ... ... кезекте қоғамдық
секторды сапалық, тәжірибелік-ұйымдастырушылық мәселесі туындайды. ... тең ... ... ұстанымдарымен үкіметтік емес сектордың
мемлекетпен нақты бірлесіп жұмыс жасауы маңызды ... ие ... ... ... емес ұйымдарға қолдау көрсетеді. Оның нақты дәлелі 2001
жылы Қазақстан Республикасының «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» ... ... ... ол заң қоғамдық процестердегі коммерциялық ... рөлі мен ... ... айқын қадам болды. Заңда
коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттері, ... ... ... және ... ... ... анық ... Үкіметтік
емес ұйымдардың кейбір категорияларына тіркеу шарттарын ... ... ... атап өту ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2001 жылғы 19-желтоқсандағы № 1660 «Заңды ... ... ... ... туралы» қаулысына сәйкес балалар және жастар қоғамдық
ұйымдарын тіркеу талаптары, жинақты төлеу күнінде әрекет ететін екі есе ... ... ... ... ... ... ... 2002
жылғы 23-қаңтардағы № 84 қаулысымен бекітілген, Қазақстан Республикасына
импортталатын тауарлар құнына қосылатын қосымша салықтан босату ... ... ... ... ... ... қайырымдылық
мақсатында алып өтілетін ... ... ... бұл ... шешуде маңызды болып табылады.
Үкіметтік емес сектордың дамуындағы ... ... ... ... ... ... ... мен жолдары, ұстанымдары,
механизмдері мен оны ... ... ... ... ... Үкіметінің 2002 жылғы 23-қаңтардағы № 85 қаулысы бойынша
рұқсат берілген, Қазақстан ... ... емес ... ... тұжырымдамасының қабылдануы болып табылды.
Сөйтіп, қазіргі таңда мемлекет үкіметтік емес секторды қолдау ... ... ... ... ... емес ұйымдардың басым көпшілігі
өз міндеттерін жүзеге асыруда қиындықтарға да кез болуда. Мемлекеттік ... ... ... жер оның ... әсіресе ауылдық
жерлердегі дамуының бірдей еместігі болып табылады. ... ... 8%-ы ғана ... ... ... бұл ... ... үшін мүлдем жеткіліксіз. Көбінесе ... ... ... ... ... ... ... жоқтығынан екені сөзсіз, сондай-ақ
мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ... ... ... ... механизмдері толық өңделмеген [37].
Коммерциялық емес ұйымдар туралы заңның 2-бабында коммерциялық емес
ұйымдардың келесідей анықтама берілген: - ... емес ... ... ... ... ... ... және алынған таза пайданы
қатысушылар арасында бөлмейтін заңды тұлға мойындалады. ҮЕҰ ... ... ... ... ... ... мақсаттарына және
құқықтарды, азаматтар мен ұйымдардың заңды ... ... ... мен қайшылықтарды шешу; ... ... және ... ... қанағаттандыру; азаматтардың денсаулығын сақтау, қоршаған
ортаны қорғау, дене шынықтыру мен ... ... ... ... ... басқа да қоғамдық игіліктерді және өз ... ... ... ... ... ... ... үшін қалыптасады».
Өзінің жарғылық мақсаттарын жүзеге асыру жолындағы КЕҰ құқықтары:
1)заңмен бекітілген тәртіпте банкте ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және орыс
тіліндегі атауы жазылған мөрі, штампы мен бланкілері, сондай-ақ ... ... ... бір ... ... ... сонымен қатар
өзіндік балансының немесе сметаның болуы;
4)мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтарға ие болу және оны ... ... ... ... жағдай қарастырылмаса, басқа заңды
тұлғаларды қалыптастыру;
6)филиалдар мен өкілдіктер ашу;
7)қауымдастықтар мен одақтарға ... ... ... ... ... мақсаттарды жүзеге асыру үшін ... ... және ... болу;
10)ҚР заңына қайшы келмейтін басқа да құқықтарды жүзеге асыру [36].
Қазақстанда қоғамдық ... бар және ол ... даму ... Бұл ... ... бір құбылыстың куәгеріміз: қоғамдық секторды қалыптастыру
мемлекет пен жеке ... ... ... кейін орын алған
дамыған мемлекеттерге қарағанда, ... ... да ... ... ... осы үш ... ... бір мезгілде жүруде. Бұндай мысал
әлемдік практикада жоқ, сондықтан да жағдай үйлесімді ... ... ... осы үш секторды іске қосу үшін өзіндік ыңғайларды қалыптастырудың
қажеттігін көрсетеді.
ҮЕҰ ... емес ... ... ... ... NGO-ны
өте нақты бейнелемейді. Түйін, шын мәнісінде сөзбе-сөз «үкімет» деп
аударылатын «government» ... ... ... ол ... ... ... кең, бұл - мемлекеттік басқару жүйесі. ... ... NGO -ны ... ... деп ... дұрыс болар еді.
Мысалы, «ҮЕҰ» аудармасының логикасына қарасақ, ол ... ... ... әкімдікпен аффиляциялануы мүмкін жағдай болуы ықтимал. ... ...... екі ... нәрсе. Батыста бұндай түсініксіздікке ... ... олар үшін ... – бұл ... ... кеңестік кеңістікте енді ғана пайда болған 90-жылдардың бас
кезінде бірыңғай аударма болған жоқ. Бірден бірнеше ... ... ... КЕҰ ... ... және ҮЕҰ. ... ... кеңінен таралды. Ал қазақстандықтар үшіншісіне тоқталды.
«Мысықтың түсі қандай екендігі маңызды ... тек ол ... ... ... сөз атауға да қатысты болды, яғни мәселе азаматтық қоғамның
маңызды институционалды құралдарының бірі ретіндегі NGO ... ... ... оның қызметке жарамдылығында және тиімділігінде
жатыр. Шын мәнісінде, бұл жерде де әзірше бізде мақтанатын ... жоқ, ... ... ғана бар, біз олардың сапалыққа ауысатындығына
үміттенеміз.
Егер «бақыт болмас еді, бақытсыздық көмектесті» ... ... ... ... ... әлі ... ... осылай қала берер еді. Істің ... ... ... ... ... үшін ... болып
табылды. Батыстық «адал ниеттілердің» қомақты инвестициялары ... ... ... ... үлкен саяси пайдалар алып
келді... ... ... ... ... ... ... әсер ... соншама, ...ҮЕҰ туралы БАҚ көптеп
айта, мемлекет молдап қаржы бөле бастады, заңды база ... ... ... емес ұйымдардың, жалпы бүкіл азаматтық қоғамның толыққанды
институционалды дамуы үшін, біріншіден, «үшінші сектордың» өзінде идеялық
консолидацияға қол ... ... ... ... тарапынан
инвестицияларды ынталандыратын заңды базаны қалыптастыру; үшіншіден, ҮЕҰ-
дың бұқаралық ... ... ... ... ... қажет [19].
Қазақстан осы кезде сандық өсу кезеңін аяқтауда және ҮЕҰ-дың ... ... ... ... ҮЕҰ ... оң үрдістеріне қарамастан, олардың
арасында белсенділер әлі өте аз. Алайда даму ... ... ... тек өз ... ... ғана ... ... басқа жерлерде де
жарқынболашақ күтіп тұрғандығын мегзейді.
Келесі тарауда біз үкіметтік емес ұйымдардың ... ... ... ... мен ... қарастырамыз.
2.2. ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ҮКІМЕТТІК ЕМЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ РӨЛІ
(СОЦИОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ)
Қазіргі ... ... ... ... 8000-ға жуық субъектісі
ресми тұрғыда тіркелген. Алайда, тұрақтылық белгілері бойынша, егер ... ... ... ... ... жуығын
тұрақсыздар деп жіктеуге болады:
1)олардың қызметінде нақты заңды базаның болуы;
2)олардың ұйымдасу мүмкіндіктері;
3)олардың қаржылық дербестігі;
4)олардың халықтың әр түрлі ... ... ... ... ... ... көрсетуге қабілетті;
6)олардың инфрақұрылымдарының дамуы;
7)олардың қоғамдағы имиджі.
Бүгінгі таңда тұрақтылықтың осы белгілері бойынша Қазақстанда азаматтық
қоғамның тек 1000 ... ғана ... ... ... деп ... ... ... біршама тұрақты елдер жалпы республикалық, аймақтық және
салалық ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз үкіметтік емес ұйымдары қауымдастығы ... ... емес ... конфедерациясы (ҚҮЕҰК), Қостанай
облысы ҮЕҰ қауымдастығы, Қызылорда облысы ҮЕҰ қауымдастығы, Экологиялық ҮЕҰ
форумы, ... ... ҮЕҰ ... мысалы, Ортаазиялық аймақтың осыған ұқсас
ұйымдарын біріктіретін «Жан» ... ... ... ... ... бірлестіктер қалыптастырылған және жемісті жұмыс жасауда.
Өз қызметінің бағыты бойынша ел аймағында әрекет ететін азаматтық қоғам
субъектілерінің ішінде қандай да бір айқын ... ... ... ... ... тарату әлеуметтік және экологиялық бағдардағы
ҮЕҰ-дың қажеттігін көрсетеді, бұл осы салаларда қалыптасқан ... ... ... ... отандық ҮЕҰ-дың үштен бір бөлігі 33%
денсаулық сақтау, білім беру, мәдениет және әлеуметтік қызмет ... 15 ...... ... 14 % - ы – ... даму, 8 %- ы-адам құқығын
қамтамасыз ету салаларында жұмыс істейді, ал ... 30 %-ы өз ... ... мен мүгедектер мәселелерін шешуге, қоғамдық ынтаны қолдауға
бағытталған [28] .
3-сурет -ҮЕҰ-дың сан алуан түрлерінің секторішілік таралуы
А.Ж. Шоманов пен А.А. ... ... ... ... қызметінің
негізгі бағыттарын жүйелеуге және біздің елімізде әлеуметтік тұрақтылықты
қамтамасыз етудегі азаматтық қоғам ... ... ... ... [21] ... ... қоғам институттарының елдің халқының арасындағы
кедейлікті төмендету бойынша ... ... ... ... ... ... күрес бойынша біршама белсенді
позицияны қайырымдылық ... ... ... ... қызметі
халықтың әлеуметтік әлсіз бөлігі мен топтары өкілдеріне бағытталған, олар –
жетім балалар, аз қамтылған отбасылар, мүгедектер, ... ... ... ... беру және балалар мекемелері.
Осы саладағы ҮЕҰ қызметінің формалары мен ... ... ... ... ... әлеуметтік әлсіз бөлігіне жататын азаматтарға, әлеуметтік
бағыттағы мекемелерге материалдық және қаржылай көмек ... ... ... ... ... жасау;
3)қайырымдылық түскі астар беру, заттар мен ... ... ... ... ауылдарын ашу;
6)кеңес беру орталықтарын қалыптастыру және т.б.
ҮЕҰ-дың кедейлікті төмендету саласындағы ... ... ... ... ... жасайтын бірқатар ҮЕҰ, сонымен бірге Қазақстан-
Сорос ... ... үйі ... «Көк құс» атты ... ... Бірінші республикалық фестивалі өткен 2001 жылдың күзінде
болды. Бұнда осы ... ... яки ... ... бас
демеушісі болған «Шеврон Мунайгаз Инк» және басқа ... ... ... ... төлеген «4-топ» сияқты коммерциялық
құрылымдармен серіктестік орнатылды. ... ... ... ... сыйлықтар мен жүлделер алды.
Бүтіндей алғанда, кедейлікпен күрес саласындағы мемлекет пен үкіметтік
емес сектордың функцияларды ... ... 8 - ... күрес
| | ... ... ... ... |
| ... басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыру; |
| ... ... мен ... |
| ... ... ... ету; |
| ... білімділік деңгейлерін қамтамасыз ету; |
| ... ... ... ... |
| |7)аз ... ... көмек көрсету; |
| ... ... ... ... |
| ... ... жүзеге асыру. ... 8- ... | ... ... ... ... ... ... ... ... жасау; |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... өнерді дамыту және жәрмеңкелер мен арзан |
| ... ... ... |
| ... насихаттау және қайырымдылық. ... ... ... ... ... ҮЕҰ, ... шешуге белгілі бір әсерін тигізеді. Алайда, олар бірқатар мәнді
мәселелердің туындауы себебінен әлеуетін толығымен жүзеге ... ... ... ... ҮЕҰ үшін ... мәселе заңда үкіметтік
емес ұйымдардың (ҮЕҰ) туралы тұжырымның жоқтығы болып табылады, қазіргі
таңда ол тек ... ... ... ... ... актілерді негізге ала отырып, ... ... деп ... ... ... ... рухани және
басқа да материалды емес ... ... ... ... емес ... ... ... айтады.
Қоғамды дамытуға бағытталған қоғамдық бірлестіктердің заңмен ерекше
назарға алынбайтығын айта кету керек. Бұл жағдай ҮЕҰ ... ... ... ... ... мәселелерін шешу ниетіндегі ҮЕҰ-
ға келетін болсақ, онда қазақстандық ... ... ... ... жоқ. ... ... ... кедейлікпен күресетін азаматтық
қоғам институттарына жеңілдіктер ... ... ... ... ... ... заңды негізі жоқ.
Қазақстандық азаматтық қоғам институттарының елдің халқының арасындағы
жұмыссыздықты ... ... ... ... ... ... ішінде осы мәселені жұмыс орындарын қалыптастыру мен беруді
бағдар еткен ҮЕҰ біршама жақсы шешеді. Бұл ұйымдар мынадай ... ... ... ... ... ... орналасуына көмек көрсету;
3)әр түрлі көрмелерді, жәрмеңкелер мен арзан ... ... ... мен ... ... ... бойынша заңды кеңес берулер жүргізу.
Жұмыссыздықпен күрестегі ҮЕҰ-дың қызметінің жарқын мысалдары техникалық
бірлескен жұмыс жасау ... ... ... (GTZ) ... іске ... ... көмектесу Алматы қорының» тиімді
қоғамдық ... ... және ... ... жобасы болып табылады.
Осы жобаның арқасында жұмыссыздарға арналған он іс-шара, атап айтқанда:
«Құрылыс ... ... ... ... ... және
сұрыптау», «Салауатты өмір салтын насихаттау», қалалық «Вакансия» газетін
тарату, «Аймақты ... ... ... ... ... ... ... – екінші өмір» және «Қарауылдық ... ... ... мен ... және аймақты жақсылап жабдықтаудан
өзге барлық іс-шаралар бойынша жұмыссыздар ... ... ... ала ... ... өтті.
Тұтасымен алғанда, жұмыссыздықты жеңу саласындағы мемлекет ... емес ... ... ... ... 9 ... жеңу
| | ... ... ... қабылдау; |
| ... ... ... |
| ... ... орындарын ашу; |
| ... және орта ... ... |
| | ... емес ... мен ... ... жәрмеңкесін |
|сектор ... |
| ... ... ... |
| ... және жұмыспен қамтушыларға еңбек нарығындағы |
| ... ... ... ... |
| ... ... бойынша заңды кеңес беру; |
| ... ... ... |
| ... ... азаматтардың жұмысқа орналасуын |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... жұмысбастылығын ұйымдастыру; |
| ... ... ... анықтау. |
Қазақстанда азаматтық қоғам институттары жұмыс күштерін экономикадағы
құрылымдық қозғалыстарға дайындау ... ... ... ... ... жұмсартуға және еңбек ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін кеңейтуге толық қатыспайды. Бұл азаматтық қоғам
институттары және ... ... ... ... тән ... ... байланысты.
Қазақстанда алыс шетелдерде кең таралған ҮЕҰ-дың мемлекеттік жалдау
бағдарламаларын жүзеге асыруға, бірінші кезекте ... ұзақ ... ... және жұмысқа орналасу мүмкіндіктері төмен тұлғаларды ... жоқ. ... ... ... дифференциалды түрде
қалыптастырылмайды, ал ҮЕҰ жеке ... ... ... арналған бағдарламаларды қалыптастыруға қабілетті.
Қазақстандық азаматтық қоғам институттарының ... ... ... ету ... ... ... азаматтық
қоғам институттарының халықты әлеуметтік кепілдіктермен қамтамасыз ету
бойынша ... ... үш ... ... - ... ... ... қоғамдық бірлестіктер.
Денсаулық сақтау мәселелерімен айналысқан бірінші ҮЕҰ ... ... бас ... пайда болды. Сол кезде елде медициналық мәселелерді
шешуге бағытталған ҮЕҰ жобаларын ... ... ... бастаған донорлық
ұйымдар да пайда болды. Бұл ҮЕҰ-қызметінің негізгі бағыттары мыналар:
- денсаулық сақтау объектілеріне қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... және тренингтер түрінде ұйымдастыру-әдістемелік қолдау;
- темекі шегу, ішімдікке салыну және ... ... ... ... ... мен ... ... адамдардың әлеуметтік
реабилитациясы;
- туберкулез, СПИД және басқа да аурулардың ... алу ... ... ... ... ... ... медициналық
көмек көрсету.
Мысалы, Павлодар облысында әрекет ететін «Солярис» ҮЕҰ-ы төрт ... ... ... ауру ... ... бағып-қағуда. Аудан
басшылары және қайырымдылық ұйымдары көмегімен «Солярис», ауруға ... ... ... ... ... емдеу және психологиялық
көмекпен қамтамасыз ететін, елдегі алғашқы хосписті ашты. ... ... ... ... арналған үйді де ашқан осы ұйым да қолдау
көрсетті.
Екіншісі - білім беру саласындағы қоғамдық бірлестіктер. Білім беру ... ... ... ... мыналар:
1)инновациялық білім беру бағдарламаларын енгізу (азаматтық білім ... ... және ... дағдылары, «оқу мен хат арқылы сыни
ойлау», «салауатты өмір ... ... ... ... ... және т.б.);
2)кәсіби мәселелерді бірлесіп шешу немесе педагогикалық қауым
мүшелерінің ... ... ... ... және ... ... ... және
т.б.;
4)баламалы стандарттарды, оқу жоспарларын, бағдарламаларды, оқу және
әдістемелік әдебиеттерді қалыптастыру;
5)педагогикалық және ата-аналар қауымдары мүшелерінің оқу ... ... ... және ... орта қалыптастыруы;
6)материалдық және қаржылық мәселелерді шешуде, жергілікті қауыммен
өзара іс-қимыл мен серіктесу негізінде оқу ... ... ... ... ... ... алмасу бағдарламаларына қатысу үшін
халықаралық байланыстар ұйымдастыру.
Үшіншісі - мәдениет саласындағы ... ... ... қызметінің негізгі бағыттары:
• мәдени-бұқаралық іс-шаралар ұйымдастыру (концерттер, ... және ... ... ... ... ... мәдени алмасулар ұйымдастыру (көбіне аймақтық деңгейде);
• балалар мен жастарға арналған үйірмелер ұйымдастыру;
• жастардың бос ... ... ... ҮЕҰ ... ... ... бөліктерін
қамтамасыз етуге тырысады. 2000 жылдың 19-мамырында өткен ... ... ... кезекті кездесулерінің бірінде мемлекетті,
қоғамдық ұйымдарды, БАҚ-ын, коммерциялық құрылымдарды жас, жыныс, ... ... ... бойынша адам құқықтарының ... ... ... ... ... ... ... және оған қол
қойылды.
Кездесуде ҮЕҰ мемлекет пен оның азаматтары арасындағы байланысты ... ... ... әлеуметтік мәселелерін шешуге өздерінің дайын
екендіктерін ... ... ... ... ... ҚР ... жолдауы қабылданды. Сонымен қатар, ҮЕҰ өкілдері
қоғамдық отырыстарды ұйымдастыруға және ... ... ... ... бірқатар заңдық және
бағдарламалық құжаттарды қалыптастыруға қатысуға дайынбыз деп жария ... ... ... ... ... ... ... туралы», «Қайырымдылық қызмет пен қайырымдылық ұйымдары»,
«Әлеуметтік және ... ... ... ... ... ҮЕҰ ... ... шешу механизмдерін қадлыптастырудағы
өз қызметтерін ұсынды.
Бүтіндей алғанда, халықты ... ... ... ... ... пен үкіметтік емес сектордың ... ... ... 10 ... ... кепілдіктермен қамтамасыз ету
| | ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... 10 - ... | ... емес ... ... ... ... |
|сектор ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... бар ... ... ... |
| ... шектеулі адамдарға көмек көрсету; |
| ... емес ... беру ... ... |
| ... емес ... ... |
| ... |
| ... өмір ... ... ... ... ҮЕҰ халықты әлеуметтік кепілдіктермен қамтамасыз
ету саласына белсенді түрде қатысады. Әйтсе де ҮЕҰ ... осы ... ... ... ... ... бірқатар объективті
себептер бар. Бірінші кезекте ол, жергілікті ... ... ... ... оның ... өте кең ... яғни ... сапасы бойынша жеке конфликтілерді шешуден бастап балансқа
үйдің, кварталдың немесе ықшам ауданның ... ... үй ... ... қамтиды.
Қазақстандық азаматтық қоғам институттарының елдегі адам ... ... ... ... ... бұл түрі ... ... қорғау ҮЕҰ-ы іс-әрекетінің өзектілігі мен ... ... оның ... және ... ... ... тарапынан
азаматтардың қандай да бір құқықтарын және бостандығын бұзу жағдайымен
белгіленген. ... ... ... ... қорғау ұйымдары келесідей
қызметтер атқарады:
• өз ... адам ... мен ... бүкіл спектрін сақтау
жағдайының мониторингі;
• адам құқығын оғаш бұзу жағдайлары мен жеке ... ... ... ... ... ... қоғамдарға ақпатар беру;
• әрекеттегі заң мен Парламентке жіберілген заң жобаларының адам құқығы
саласындағы халықаралық нормалар мен стандарттарға сәйкестігін талдау;
• адам ... мен ... ... баламалы заң жобаларын
жасау;
• ағартушылық қызмет: қоғамда адам ... ... ... ... мен стандарттар, институттар, халықаралық деңгейде
және дамыған демократиялық елдердегі адам ... ... ... білімдерді тарату;
• өз құқықтарын ұлттық заң немесе билік органдары бұзды деп есептейтін
нақты адамдардың құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... ... ... құқықтарын қамтамасыз ету саласындағы мемлекет пен үкіметтік емес
сектордың функциялары келесідей;
Кесте 11-Адам құқықтарын қамтамасыз ... | ... ... ... ... және ... |
| | ... емес |2)адам құқықтарын сақтау мониторингі; ... ... ... беру ... ... |
| ... ... ... |
| ... заң жобаларын қалыптастыру; |
| ... ... ... ... ... |
| ... шектеулі адамдарды қолдау. ... ... ... ... ұйымдарының көбі әлсіз. Этикалық ұйғарым
бойынша олар үшінші секторды қолдаудың дәстүрлі көздерінің көбіне бағыттала
алмайды, себебі саяси ... ... ... мен ... келген көмегі олардың объективтілігі мен тәуелсіздігіне ... ... ... ... қорғау ұйымдары көбінесе қаржылық ... ... ... бұл өз ... олардың мемлекеттік органдармен
өзара қатынастарының белгілі бір асқынуына алып келеді.
ҮЕҰ қызметінің негізгі жетістіктерін, нәтижелері мен ... ... ... ... ... қоғамының дамуына қосқан үлестерін
жалпылық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ары ... бекіту саласындағы іс-әрекеттің негізгі
бағыттары бойынша ... және ... емес ... ... емес ...... ... түрде заңға қайшы емес
ортақ мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... механизмдерінің бірі болып табылатын, әлеуметтік мәселелерді шешуде,
азаматтық қоғам қалыптастыру ... ... пен ... ... ролін атқаратын коммерциялық емес ұйымдар. Үкіметтік емес ұйымдар
қызметі азаматтық дамытуға, қоғамдық ұйымдардың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге
бағытталған.
Мемлекет ҮЕҰ-ды ... ... ... ретінде қарастырады
және мойындайды, сол себепті ҚР-да ... ... ... ... ... Осы ... қабылдағанға дейін ҮЕҰ жаңа әлеуметтік
технологияларды қалыптастырушы рөлін ... ... ... ... жобалар жәрмеңкесі, жергілікті қауымдастықтар қорларын, яғни
белгілі бір ... ... ... ... ... ... және т.б.), ... белгілі бір категорияларының мәселелерін
шеше отырып, әлеуметтік серіктестік пен ... ... ... ... және ... және ... министрлігі жүргізген социологиялық сауалнама
мәліметтері бойынша 2007 жылы ... ... емес ... рөлі ... ... 12 – ... негізгі рөлі
|№ |ҮЕҰ-ды тағайындау |% ... |
|1 ... пен ... ... ... ... | |
| ... ету |51,3 |
|2 ... ... ... ... үлес |31,5 |
|3 ... құқығын қорғауды қамтамасыз ету |37,4 |
|4 ... ... ... ... |21,9 |
|5 ... ... заң жобаларына лобби жасау |11,6 |
|6 ... ... ... |27,2 |
|7 ... ... ... ... |14,9 |
|8 ... ... көмектесу |17,5 |
|9 ... ... ... ... ... |18,5 ... |көмектесу |7,9 |
| ... ... | ... ... ... 19%-ы ... 20%-ы ... 27%-ы – аз қамсыздандырылғандар мен ... ... ал 34%-ы ... ... ... ... атап айтқанда халықтың
нашақорлар, ... ... ... тартылғандар; мигранттар;
зейнеткерлер; тұтынушылар, ... мен ... және т.б. ... ... ... ... санының 93%-ы өзінің ... ... ... іс-әрекетті жүзеге асырады, ол көбінесе
ақпараттық-кеңес беру іс-әрекеті (41%) және ... ... ... болады. Сұралған ұйымдардың 16%-ы ... және ... ... ... ... ... ... жасайды.
Алматы қаласындағы ғалымдар мен мамандар жүргізген зерттеу нәтижесінде
анықталғанындай, 2009 жылғы 1-қаңтардағы мәліметтер бойынша қалада 2853 ... ... ... Бұны Қазақстан Республикасының 57 %-дан астам ҮЕҰ-ның
сарапшылары растайды. Және ары ... ... ... ... ... ... ... [27].
Кесте 13 – ҮЕҰ жұмысының бағыттары
|Бағыттың атауы ... ... ... және ... ... |95 |12 ... ... |86 |14 ... ... жарнама, PR және БАҚ |65 |17 ... және өнер |231 |3 ... |146 |9 ... мен ... |200 |7 ... білім беру |222 |5 ... ... |124 |10 ... ... ... ... |82 |15 ... 13 - ... ... және ... |308 |2 ... және ... беру |150 |8 ... |46 |18 ... ... және ... |218 |6 ... ... өмір ... |225 |4 ... қорлар... |88 |13 ... ... ... ... |115 |11 ... ... |77 |16 ... ҮЕҰ |375 |1 |
| ... |2853 | ... ... ... сектор ұйымдары мен мемлекеттік ... ... әсер ... ... ... іс-қимыл жүруде. Бұл көбінесе
мынадай формаларда жүзеге асады; яғни заң жобалары, мемлекеттік, салалық,
аймақтық ... ... ... ... ... құрылады және әрекет
етеді; Үкімет пен әкімдік жанында үйлестіру кеңестері қалыптастырылады
және ... ... ... ... ... көмегімен талқылау
өтеді; «үшінші сектордың» әр ... ... ... ... мен қосымшалар енгізу жөніндегі ... ... ... ... және жергілікті әлеуметтік,
экономикалық және басқа да ... ... ... ... және ... ... ... бақылау жасалады; мемлекеттік билік
органдарын жанынан қоғамдық кеңестер ашу, ... ... ... әрі ... іске ... және т.б.
Сауалнама нәтижелері бойынша ұйымдар жұмысы бағытталатын топтарға
отбасы, балалар мен ата-аналар кіреді. Ұйымдардың көбі ... ... ... ... жағдайы төмен, заңнамалық көмекті қажет ететін
жандар, тауарлар мен қызметтерді тұтынушылар, ... ... және ... ардагерлері, мүгедектер топтарымен жұмыс жасайды. Сұралған
ҮЕҰ қоғамдағы әлеуметтік қайшылықтардың оң шешілуіне үлес қоса ... ... ... ... ... ... жауапты қызметін
орындай отырып, барлық қатерлі топтармен жұмыс жасайды.
Тұтас алғанда ... ... ҮЕҰ ... ... өзекті
мәселелерін шешуге белгілі бір әсер етуде. Кейбір жағдайларда олар ... ... ... етуге де қабілетті. Қазақстандық және
шетелдік ҮЕҰ ... ... ... осы ... ... ... ... шектейтін негізгі мәселе, мемлекеттік және үкіметтік емес
сектордың арасындағы өзара ... ... ... ... механизмдерінің біздің елімізде жетілмегендігі ... ... ... ... ... алдында тұрған бірінші кезектегі
міндеттер мыналар болып табылады: бірінші – үкіметтік емес ... ... ... ... мемлекеттік қызметкерлерге арналған оқыту
семинарларын өткізу; екінші - бірлескен жұмыс жоспарының қорытындылары
бойынша ... ... ... ... ... ... мен ҮЕҰ-дың тұрақты кездесулерін тәжірибеге енгізу.
Үкіметтік емес ... ... ... ... ... де, ... да өз міндеттерін орындаудағы ... ... ... ... Екінші жағынан, ҮЕҰ-дан бөлектік, жеткіліксіз
ақпараттық алмасу мен бірлескен әрекеттер жоспарының ... ... да ... жабықтығы туралы, жемқорлықтың таралуы туралы өсек таратуға
сылтау болатындығы мәлім.
Азаматтық қоғамның құрамдас бөлігі ретінде ... емес ... ... ... арасында маңызды байланыстырушы қызметі атқаратындығы сөзсіз.
Мемлекет ҮЕҰ-мен конструктивті байланыстарды дамытуға мүдделі ... ... ... ... қажеттігі бірқатар объективті себептермен
түсіндіріледі.
Біріншіден, ҮЕҰ-дың көбі ... ... әр ... ... ... назар аудармайтын ... ... Бұл - ... ... ... халі ... ... қамқорлық,
балалар мен жас өспірімдерді тәрбиелеу және ... ... ... ... мен ... ... елдің Конституциясында кепілдік
берілген азаматтардың құқықтары мен ... ... ... кей ... үкіметтік емес ұйымдар мемлекеттік
мекемелерге қарағанда жаңа мәселелерді ... ... ... икемді
және белсенді қолданатындықтан оперативті, жемісті және үнемді әрекет
етеді.
Үшіншіден, ... ішкі ... ... ... ... демократиялық мемлекетті нығайту және жергілікті өзін-өзін
басқаруды дамыту қазіргі азаматтық қоғамды қалыптастыруға тәуелді ... ... ... Назарбаев екінші Азаматтық форумда былай деп
атап көрсетті: «...барлық үш ... ... ... және ... бірлестігі бизнес-ортаны жақсарту мен халықтың әлеуметтік мәселелерін
шешуге де, тұрақтылықты бекіту мен қоғамдық прогресске де әсер етеді» ... ... ... емес ... даму ... ... ... қазіргі таңда үкіметтік емес сектордың саяси әсерін иелену үшін үш
ірі институционалды күш күресетіндігін ... ... ол ... ... ... ... ... және мемлекеттің қолдауы
үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... ... шеңберіндегі институционалды бәсекелестік, теңдей дәрежеде шетелдік
ұйымдармен ел ішінде де, шетелдерде де бәсекеге түсе алатын күшті ... ... ... әсер ... Республикасының Конституциясында белгіленгендей, ... ... ... ... ... ... ... бар
мүмкіндігін, қамқорлығын өз қоғамының дамуына, ондағы азаматтардың өмір
сүру деңгейін көтеруге ... ... ... тек ... ... ғана ... ... әлеуметтік бағытты нарықтық экономика мен қоғамдық ... ... ... Бұл ... ... ... қорғау мәселесінің
шешімін халықтың аз қамтылған бөліктерін материалдық және қаржылық қолдауға
ғана әкеп тіреуге болмайды, ... ... ... ... ... ... объективті қажеттігі мен практикалық жүзеге асу тұрғысынан көп
аспектілі болып келеді. Бұл ... ... ... және оның тиімділігін
халықтың еңбекке қабілетті бөлігі тарапынан көтеру, сондай-ақ мүмкіндіктері
шектеулі адамдарды еңбекпен қамту бойынша жаңа ... ... ... ... ... ... мәні адамның және мүмкіндігі шектеулі
жандардың жан-жақты дамуына игі әсерін тигізетін еңбек ... ... ... ... ... жағдайларын қамтамасыз етумен ... ... ... ... ... ... жағдайларды
белгілейді:
-біріншіден, бұл қоғамның әрбір мүшесінің өз ... ... ... әрі тең ... ... ... ету ... оның
әлеуметтік кепілдіктерін қамтамасыз ету;
-екіншіден, билік құрылымдарының әлеуметтік мәселедегі әр жақтылық ... ... ... яғни ... ... ... және еңбекке
қабілетсіз жастардың негізгі тұтыну заттарына қол ... ... ... ... ... ... ... түсіну мен
сәйкес бағалау;
-үшіншіден, экономикалық процестерге қатысатын қоғамның ... ... ... ... үшін ... ... тек ... тиімділікті көтеру құралы ғана емес, ең
алдымен экономиканың барлық салаларының мақсаты екендігін түсінуі;
-төртіншіден, қандай да бір ... (жас, ... ... ... және ... ... өздерінің еңбекке қабілеттіліктері
шектеулі және әлеуметтік көмек пен қолдау жүйесінсіз тірлік кеше алмайтын,
мүмкіндіктері шектеулі ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесі жұмысбастылықты,
еңбек құнының жақсы деңгейін қамтамасыз ету және ... ... ... ... көрсету болып табылатын бағдарлы ... ... ... ... ... осы жүйе ... ... міндеттерге
сәйкес әр түрлі формаларда көрініс табады. Бұл жерде әлеуметтік қорғаудың
келесідей біршама мәнді мемлекеттік формаларын қарастыру ... ... ... ... ... ... мүгедектерге және халықтың басқа да
әлеуметтік әлсіз топтарына жәрдемақы төлеу;
-еңбек ... ... ... ... ... жәрдемақылар
негізінде халық өмірінің қалыпты деңгейін қамтамасыз ету;
-тұрғын үймен, денсаулық сақтау және мәдени қызметтермен, білікті ... ... үшін ... ... ... ... қамтамасыз ету
кепілдіктері;
-халықтың табыстарын қайта бөлу және ... ... ... ... ... шаралары республикалық
және аймақтық деңгейлерде іске асырылуы тиіс.
Мемлекеттік органдарға Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес
жетекшілік етуде мемлекеттік ... ... ... және әлеуметтік даму
саласындағы мемлекеттік бағдарламаларды қалыптастыру мәселесі алға шығады,
ал ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
субъектілерінің мемлекеттік билік органдары мен жергілікті өзін-өзі басқару
органдары жергілікті және ... ... ... даму
деңгейін, қаржылық мүмкіндіктерді, тұрғылықты халықтың ұлттық және мәдени
дәстүрлерін негізге ала отырып шешуі тиіс.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге арналған және өзінің құрамына
әлеуметтік ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесін енгізуі тиіс.
Қоғам құрылымында ... ... және ... ... емес ... ... пайда болуы кездейсоқтық емес, ол -
социум дамуының заңды салдары. Ол терең экономикалық және ... ... ... ... ... үшінші сектордың пайда болуының
антропологиялық себептерін, яғни ... ... ... ... ... қажет екендігін көрсетті. Дамыған
батыстық елдерде сан алуан әлеуметтік міндеттерді орындайтын пайдасыз (non-
profit) ұйымдардың ... саны ... ... ... ... әлеуметтік
құрылымы күрделенуде. Сонымен қатар үшінші сектор ... ... ... негізіне айналуда. Олардың мәнді қыры пайда болудың
ерікті мотиві және тіршілік етудің тәуелсіз сипаты екендігіне ... ... ... ... ... ... ... отырып, осы
сектордың дамуы оның мемлекеттік реттелінуін білдіреді.
Үкіметтік емес сектор қоғамдық-экономикалық ... ... ... әр түрлі қызметтер кешенін орындайды.
Біріншіден, бұл - экономикалық функциялар: ұжымдық пайдалану, ... және т.б. осы ... ... мен ... ... ... асыру.
Екіншіден, бұл - ... ... ... ... және халықтың әр түрлі топтарын қоғамдық ... ... ... ... бұл - ... ... секторларына, атап айтқанда мемлекет
пен коммерциялық ... әсер ету ... ... қалу, оппозиция,
белсенділік). Осы жағдайда үшінші сектор барлық үш сектордың мақсаттары мен
міндеттерін жақындату бойынша іс-әрекетте делдал ретінде шығады.
Халыққа ... ... ... кең ... ... ... ... бүтін жүйесінің маңызды элементіне ... ... ... ... ... ... тарапынан үшінші секторға деген
тиісті қатаң қарау қажеттігін белгілейді. Бұл жерде мемлекеттің басқару
қызметі ... ... ... басқару функциясын атқара отырып, ол
дамуының нақты кезеңі қоғам дамуының жақсы тұстарына максималды ұқсас ... ... ... Осылайша мемлекет коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... қатынасын көрсетеді, яғни
мемлекеттің саясаты әлеуметтік мәнді, яғни ... ... ... ... ... ... қайрымдылық қызметі және т.б. салаларда қызмет
көрсететін КЕҰ-ға ... ... ... ... ... қолдау сипатына ие.
Мемлекеттік және коммерциялық емес секторлар ұйымдары ... ... ... ... ... барысымен белгіленеді.
Коммерциялық емес сектордың дамуы ... ... ... көп ... кең ... ... ... өмірге
мемлекеттің әсерін қысқарту кезеңіндегі коммерциялық емес сектордың
міндеттері мен ... ... ... ... қажеттіліктердің
мәнсіздігі мен аумақты еместігінен мемлекет үшін қол жетпейтін салалардағы
аздаған ұйымдардың ... ... ... ... ... ... сектор ұйымдарының мемлекетпен бірлестігін күшейту
өзімен бірге ҮЕҰ-ды олардың арнайы мәнінен айыра алатын қатаң қауіптер алып
жүреді, бұл ... өзі үшін де ... ... алып ... ... ҮЕҰ-ның дербестігі мен тәуелсіздігін жоғалтуында, біршама маңызды
болып көрінетін мемлекеттік мәнді мақсаттар ... ұйым ... ... ... ҮЕҰ ... ... ... жатпақ.
Осылайша мемлекет пен ҮЕҰ арасындағы серіктестік өзара қарым-қатынастың
жағымды аспектісі ретінде мүмкін болатын ... ... ... ... болжайды.
Әлеуметтік-экономикалық және саяси дамудың қазіргі кезеңінде ... ... тек ... ... ғана емес, сондай-ақ ... ... ... танытуда. Үшінші сектор қатаң экономикалық әлеуетке ие.
Коммерциялық емес ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... мәдениет пен өнер және ... да ... ... ... ... және коммерциялық секторларының тарапынан
үшінші секторды қолдаудың жеткіліксіздігі ... ... ... даму ... ... сонымен қатар бүтіндей ұлттық
экономиканы мен жеке әлеуметтік ... ... ... ... ... емес ... артықшылықтарын пайдалану
мүмкіндігін қысқартады.
Аталған кемшіліктерді ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерге қол жеткізу үшін бизнеспен
және мемлекетпен бірлесудің объективті қажеттігі туралы қорытынды жасауға
алып келді. ... бір ... ... мен демократиялық құндылықтарды
қалыптастыру тұрғысына әрбір сектордың артықшылығын ұтымды пайдалану
экономикалық және ... ... ... есе ... алып
келеді. Сонымен, коммерциялық емес сектордың мемлекеттік түрлермен өзара
қатынасы үшінші сектордың ... пен ... ... ... ... міндеттерді орындауын болжайтын ... ... ... құрылуы тиіс.
Республиканың ҮЕҰ-ның басым бөлігі ірі қалаларда орналасқан және олар
аймақтық мемлекеттік билікпен тығыз ... Егер ҮЕҰ ... онда ... ол ұйымдарға деген қызығушылығы азая түседі.
Осыған қарамастан, республикамыздағы үшінші сектор тек ... ... ... ... аймақтың әлеуметтік-саяси дамуы үшін де ... ... ол ... ... ... қоғам
негіздерін қалыптастырудың маңызды элементі және факторына айналуда.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кітаптар мен монографиялар:
1 Забровский Г.Е. История Социологии Москва, Гардирика, 2007.- ... Конт О. Дух ... ... ... обзор позитивизма // Западно
– европейская социология 19 века: Тексты. М., 1996.-128-129с.
3 ... Д. ... для ... ... в ... своего места в
политике. М., ... Уотс А. ... ... и ... М. 1997; ... ... ... СПб.2001.
5 Исаев А.А Вопросы социологии. СПб.,1906
6 Икингрин Е.Н., ... Ф.М. ... ... ... ... ... теория, методология, практика.- Уфа: Башкиркс. 2001.- 140с.
7 Савинов А.Н. Организация работы ... ... ... ... Г.В. Социологическии- Энциклопедический словарь. 193с
9 Пантелеева Т.С. Червякова Г.А. Экономические основы социальной
работы.- ... ... ... ... опыт в сфере законодательного ... ... ... ... НПО // ... ... ... проблемы, опыт, перспективы. –
Астана:. МКИ, 2002.-30-31, 46-48, 53с.
11 Организация: Особенности развития некомерческого ... США. ... См.; ... ... в ... / Под ред. ... Н.К.,
Акчуры Ф.-246с.
13 Примеры законодательного регулирования деятельности НПО в Европе ... ...... Тілепов Б.А., Нүкенов А.Н., Қулжанова Г.К. Билік пен үшінші ... ... ... Алматы, 2005.-3-14б.
15 Кропоткин П.А. Этика:избранные труды .-М.:Издательство политической
литературы, 1991.-336с.
16 Как организовать ... ... ... ... пособие
/ Авторы: Чижевская Э.В., Мачнев Е.В., Громашева О.А. и др.-СПб:БОО «Центр
РНО», 2003.-89с.
17 Королев С.А. ...... ... : ... ... // ... философский альманах. -М.: ... ... ... Щепанский Г. Элементарные понятия социологии. ... ... ... НПО город Алматы / база данных Алматы, 2005-13, 27,35с.
20 Государственная поддержка неправительственных ... ... ... перспективы.- Астана, 2007.- 30-31с.
Мерзімдік басылымдар:
21 Шоманов А.Ж., ... А.А. ... ... ... в ... социальной стабильности в Казахстане // -
АПАЛУТ!С.- 2003. - №5.- 37c.
22 ... Х. ... ... к управлению системы социальной защиты
населения // Саясат. - 2004. - №5. – ... ... Л.В. ... НКО как ... ... рынка социальных услуг
// Сб. статей и материалов «Вклад ... ... ... социальных проблем России. Развитие социальных услуг» / Под ред.
О.Б. Казакова. – М.: Институт «Открытое ... и IREX, 2003. – ... ... М. НПО в ... ... или ... // ... и
мир. – 2004. - 4 июля.
25 ... ... ... ... в ... ... - 2004. - 4 июня.
26 Как организовать выставку ... ... ... ... ... ... Э.В., ... Е.В., Громашева О.А. и др. - СПб: СПбБОО
«Центр РНО», 2003. – с.89.
27 Неправительственный ... ...... OST-XXI век, 2009. – ... Нукенов А. и.о. начальника отдела Департамента внутренней политики
г. Алматы. Партнерские отношения власти и НПО: приоритеты и ... ... 2006.- ... ... А.Ж., ... А.А. Потенциал институтов гражданского
общества, в ... ... ... в ... // ... - №5
30 Казахстан—2030. Правительственный вестник, Алматы.-]1998.
31 Выступление президента Республики Казахстан Н. А. Назарбаева ... ... ... ... ... ... ... И.1990-2005: проблемы и ... ... ... в Республике Казахстан // Спектр разфития.
Научно-популярный журнал.- 2006. № 1-2. – ... ... А.Б. ... проблемы развития некоммерческих
организации в период трансформации Российского общества // ... ... ... ... ... ... наук:.УФА, 2005. - С.12-
42.
34 Саханов. Н.Ш. ... ... ... ... как ... ... общества в
Казахстане. Диссертация на соискание ученой степени кандидата ... ... ... Отчет Программы развития ООН «Неправительственные организации
Казахстана: вчера, сегодня, завтра». - Алматы: ... 2002. – ... ... ... социального развития. Резолюция 39/2, Е/2001/26. -
Доклад Генерального секретаря ООН на 56 сессии Генеральной Ассамблеи ООН ... 2001 г. – Цит. по: ... ... в ... / Под ... Мамырова и Ф. Акчуры. - Алматы: Экономика, 2003. - С. 255-257.
Интернет сілтемелері:
37 http://www.inform.kz/
38 www.npo.kz
39 Назарбаев Н.А. Выступление на Гражданском ... НПО. – ... ... 2004. – С. ... ... Н.А. ... Из ... на 3-м заседании ... по ... и ... программы демократических реформ 6
июня 2006 г.
www.google/ kz
41 http://www.idc.nursat.kz/ На ... ... ... ... ... в ... Казахстан
42 www.stat.kz.
-----------------------
Забровский Г.Е. История Социологии Москва, Гардирика, 2007. - С. 37.
. Конт О. Дух ... ... Курс ... философии. Общий
обзор позитивизма // Западно-европейская социология 19 века: Тексты. М.,
1996. - С. ... А.Б. ... ... ... ... в период трансформации Российского общества //
диссертации на соискание ученой степени кандидата экономических ... - ... Уотс А. ... ... и Запад. М. 1997; Маслоу А. Мотивация и
личность. СПб. 2001.
[iii]. Исаев А.А. Вопросы социологии. СПб., ... ... Е.Н., ... Ф.М. ... ... ... ... России: теория, методология, ... Уфа: ... ... –C. ... А.Н. Савинов Организация работы органов социального обеспечения. -
Москва, 2003. - С. 92-97
[vi]. Социологический – ... ... ... ... ... Т.С. ... Г.А ... основы социальной
работы. - Москва: ВЛАДОС, 2001.-32 с.
[viii].Зарубежный опыт в ... ... ... ... ... ... НПО // ... неправительственных организаций: проблемы, опыт, перспективы. –
Астана:. МКИ, 2002. – С.46-48.
[ix]. Организация: Особенности ... ... ... США. ... - С. ... См.: ... развитие в Казахстане / Под ред. ... ... Ф. - С. ... Примеры законодательного регулирования деятельности НПО в Европе см.
в ...... ... Б.А., ... А.Н., ... Г.К. Билік пен үшінші сектор
арасындағы қарым қатынас жүйесі. – Алматы, 2005.- ... П.А. ... ... труды.- М.: Издательство
политической литературы, 1991. – С. 336.
-----------------------
Партиялар,
қозғалыстар,
кәсіподақтар, қорлар,
мекемелер, қоғам,
ассоциациялар, ұйымдар, діни бірлестіктер, т.б. ... ... емес ... ... ... ... т.б. мемлекеттік құрылымдар
Коммерциялық сектор
Банктер, сауда мекемелері,
сақтандыру компаниялары,
қызмет көрсету саласындағы
ұйымдар, ауыл
шаруашылық компаниялары,
т.б. коммерциялық
құрылымдар
Мемлекеттің азаматтық қоғамы
ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лицензиялық келісімдер19 бет
Балалар құқығын қорғау71 бет
Еңбекті қорғаудың түсінігі және қағидалары60 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Азаматтық қоғам институтының түсінігі8 бет
Қазақстандағы халықаралық үкіметтік емес ұйымдар: әлемдік тәжірибе61 бет
Қазақстандық «үшінші сектор»: даму ерекшеліктері мен проблемалық аспектілері15 бет
Үкіметтік емес ұйымдардың халықты әлеуметтік қорғаудағы рөлі26 бет
21 ғасырдағы жаңа принцптердегі негізделген егіншілік жүйесін құру6 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь