Бақылау әдісі

1. Бақылау әдісі
2. Эксперимент (тәжірибе)
3. Лабораториялық эксперимент
4. Табиғи эксперимент
Бақылау адамның психикалық өмірін зерттеу әдісі ретінде психологияда жиі қолданылады. Бақылаудың көмегімен жеке психикалық үрдістерді (ес, зейін, ойлау), жеке тұлғаның психикалық қасиеттерін зерттейді, олар сырттай әртүрлі адамзаттың іс-әрекеттері (еңбек, оқу, ойын), психикалық қалпы (көңіл-күй, аффект) түрінде аңғарылады.
Бақылау әдісі адамның психикасының, сыртқы көрінісін (іс-әреттері, қылықтары, баска адамдармен қарым-қатынаста аңғарылатын тілдік ерекшеліктері, тұтастай мінез-құлқы) зерттеу табиғи өмір жағдайында іске асады. Зерттеуші адамдардың іс-әрекеті мен қылықтарын бақылау арқылы олардың психикалық өмірінің ерекшеліктері туралы бағалай алады, демек, сыртқы объективтік факторлардан адамның ішкі субъективтік дүниесін түсінуге бағытталады.
Психологиялық бақылау мақсатты болуы қажет: бақылаушы кімді не үшін бақылайтынын нактылы білуі және тусінуі керек. Олай болмаса, бақылау кездейсоқ деректерді жинақтауға айналады. Психологиялык бақылау белгілі жоспармен немесе бағдарламамен жүргізілуі тиіс. Бақылау бағдарламасы бақылаушыны күні бүрын дайындалған зерттеу мәселелері және деректермен қамтамасыз етеді.
Белгіленген жоспарсыз немесе бағдарламасыз бақылаудың негізгі бағыты жойылады, соның салдарынан адамның психикалық іс-әрекетінде негізгі және маңызды жағы назардан тыс қалуы мүмкін. Бақылауды бір жүйелі жүргізіп отыру керек. Бір жүйелі бақылау бақылаудын тұрақты жағдайын сақтауға мүмкіндік береді, сонымен қатар бақыланатын деректердін арасында тығыз байланыс жасауға жағдай тудырады.
        
        Бақылау әдісі
Бақылау адамның психикалық өмірін зерттеу әдісі ретінде психологияда
жиі қолданылады. Бақылаудың көмегімен жеке ... ... ... ... жеке ... психикалық қасиеттерін зерттейді, олар сырттай
әртүрлі адамзаттың іс-әрекеттері (еңбек, оқу, ... ... ... ... ... ... әдісі адамның психикасының, сыртқы көрінісін (іс-әреттері,
қылықтары, баска адамдармен ... ... ... ... ... зерттеу табиғи өмір жағдайында іске
асады. Зерттеуші адамдардың іс-әрекеті мен ... ... ... ... ... ... ... бағалай алады, демек,
сыртқы объективтік ... ... ішкі ... ... түсінуге
бағытталады.
Психологиялық бақылау мақсатты болуы қажет: бақылаушы кімді не ... ... ... және ... ... Олай ... ... деректерді жинақтауға айналады. Психологиялык бақылау белгілі
жоспармен ... ... ... ... Бақылау бағдарламасы
бақылаушыны күні бүрын дайындалған зерттеу ... және ... ... ... ... ... бақылаудың негізгі бағыты
жойылады, соның салдарынан адамның психикалық іс-әрекетінде негізгі және
маңызды жағы назардан тыс ... ... ... бір жүйелі жүргізіп отыру
керек. Бір жүйелі бақылау бақылаудын тұрақты жағдайын ... ... ... ... бақыланатын деректердін арасында тығыз байланыс
жасауға жағдай тудырады.
Психологиялык ... ... ... ұзақ ... ... ... неғұрлым ұзақ мерзімге жүргізілсе, солғұрлым бақылаушы мол деректер
жинактауға ... ... ... ... және ... қорытынды жасайды. Көп жағдайда ұзақ мерзімді ... жас ... ... ... ... тілі ... дамыту ерекшеліктері, эмоциялык ерекшеліктері мен ерік-жігер іс-
әрекеттері, қызығуы мен бейімділігі, мінез бітісі мен ... ... ... ... ... ... жағдайда жеке түлғаның
іс-әрекеті мен қылықтарын қабылдаудың негізінде ... ... ... ... жүргізіледі. Ескеретін мәселе, бақылау
жүргізілген кезде сол қадағалау нысаны ... ... адам ... ... ... керек, егер сезген жағдайда шынайылық жоғалады.
Психологиялық зерттеулердің табиғилығын сақтау — ... ... ... ... ... ... екінші талап, бақылау үнемі
мақсатты болуы қажет, яғни, зерттеудің мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... — оның нәтижесін тіркеу.
Негізінен әртүрлі техникалық ... ... ... ... ... (стенограммалар, хаттамалар, бақылау күнделіктері т.б).
Белгілі жоспар бойынша жүйелі түрде біраз уақыт ... ... ... ... ... ... ... деп атайды.
Байқау әдетте табиғи жағдайда зерттелінуші ... ... ... жүргізіледі. Осы әдіс арқылы зерттелінушінің мимкасын ... сөз ... ... ... мінез-құлқын, жалпы
әрекетін байқауға болады. Сондай-ақ адамның ерік күші мен ... ... де ... ... ... ... ... оқушының ойлау және сөйлеу ерекшеліктерін зерттеу керек ... үшін ... ... ... ... ... жеке ... стенографиялап, күнделікке түсіреді, кейін оны ... ... да, ... қорытынды шығарады.
Ғылыми зерттеу жұмыстарының түрлі ерекшеліктеріне ... ... ... ... да ... Мәселен, зерттелінетін объектіні
суретке түсіру үшін – фотоаппараттар, зерттелінуші адамның сөз ... ... ... оны пластинка бойынша қайтадан жаңғырту үшін магнитафон
т.б. пайдаланылады.
Байқау әдісінің нәтижелі болып шығуы үшін қолданылатын ... ... ... ұзақ ... бойына жүргізілуін және бір фактінің өзі
бірнеше рет ... ... ... ... ... ... айқын белгілеу және ... ... білу ... ... байқау объектісі ретінде
сабаққа нашар студентті алатын ... ...... ... ... ой жұмысының кейбір ерекшеліктерін
білу;
3) Байқалған ... сол ... ... отыру, зерттелінушінің
сөз реакцияларын стенографиялау; кейін оған мұқият ... ... ... ... алу – осы ... ... талаптардың бірі.
Сан рет жүргізілген байқаудың нәтижесіне байланысты ... ... ... ... ұстазбен бірлесе отырып, студенттің оқу әркетін одан
ары жақсарту үшін нақтылы шаралар белгіленеді.
Байқау әдісі ... ... ... әр ... ... ... үлгіруі мен тәртібіндегі ерекшеліктерді білуіне, кейін
оларды жақсарта түсу жөнінде ... ... ... алуына болады. Бұл
әдіс адамдардың психологиялық ерекшіліктерін ... өте көп ... ... ... ... ... де ... зерттеуші мұнда өзіне керек құбылыстарды әп-сәтте зерттей
алмайды да, көп ... ... ... ... байқауды әр уақытта
тыңғылықты ойлағандай ұйымдастыруға жағдай болмай да қалады. Бұл әр ... ... ... алынған адамның сабаққа келмей қалуы),
субъективтік (бақылаудың қиынға соғуы, зерттеушіде ... ... т.б.) ... ... ... Осы айтылғандарға
қарай бұл әдістің ғылыми деректері кейде кемірек болады.
Байқау әдісне ... жан ... ... ... зерттеудің
біраз артықшылығы бар. И. П. Павлов: « байқау табиғаттың ұсынғанын жинайды,
ал тәжірибе табиғаттан ... ... ... - деп ... ... ... әдістердің бірі — эксперимент.
Эксперимент (тәжірибе)
Эксперимент (латын тілінен аударғанда – ... ... ...... ... ... ... зерттейтін әдісі.
Тәжірибе жүзінде бақылауды іске асыру.
Егер бақылауда зерттеуші өзін қызықтыратын психикалық үрдістердің
байқалуын бейжай ... ... ал ... ... ... ... ... Сөйте отырып, экспериментатор оларды түрақты қамти алады.
Басқа ... ... ... зерттеуді қайталай ... ... ... үрдістерінің дара ерекшеліктерін
анықтай алады.
Экспериментатор өзінің жағдайына қарай тәжірибені жүргізу шартын
өзгерте ... Бүл ... ... ... ... қатар ол оқу-
тәрбие үрдісінде тиімді тәсіддерді табуға мүмкіндік береді.
Эксперименттің барысында арнаулы қүралдар мен аппаратгардың ... ... ... ... дол ... ... ... беру (реакция), оқу, еңбек дағдыларының қалыптасу жылдааддығы.
Психологияда екі ... ... ... ... және ... ... ... үйымдастырылып, қүралдар мен аспаптарды
қолдану арқылы жүргізіледі. Зертханалық эксперимент адамның психикалык
ерекшеліктерінің физиологиялык тетігін ... ... Бүл әдіс ... ... мен психикалық қалыпты тиімді зерттеу үшін қолданылады, ең
алдымен, түйсіктер, кабылдау, ес, зейін зерттеледі. Мәселен, ... ... ... ес ... ... ... немесе
электрондык тахистаскоп сияқты кұралдар көмегі пайдаланылады.
Ғылымның тарихы ғылыми білімнің саралануы мен дамуында тәжірибелік
әдіс жетекші рөл ... ... ... ... келе ... ... XIX ғасырдын II жартысында өз алдына жеке ғылым болып,
философиядан бөлініп шықты. Осы ... ... бір ... ... ... ... (В.Фехнер, Э.Вебер, В.Вунд
және т.б.)
Эксперимент дегеніміз не? ... — бұл ... ... ... зерттеушілік қызмет болып табылады. Ол төмендегіше
іске асады:
1. Зерттеуші зерттейтін құбылысты өзі ... және ... әсер ... ... ... өтіп ... ... өзгертуі мүмкін.
3. Экспериментте оның нәтижесін бірнеше рет қайта
жаңғыртуға мүмкіншілігі болады.
4. ... ... ... ... амалдарын айкындайды.
Эксперимент психологияның әдісі ... ... ... ... ... ... және ... кеңінен тарады.
Зертханалық экспериментке қарсы үш түрлі пікір қалыптасты: біріншіден,
эксперименттін жасандылығы атап ... ... ... ... ... абстрактылығы, экспериментаторға қиындық туғызуы.
Тәжірибе жасауда зерттеуші өзіне қажетті жан қуаттарының көлденеңнен
кез ... ... ... , сол ... ... өзі ... ... тәжірибе лабораториялық және табиғи болып екіге бөлінеді. Енді
бұларға жеке-жеке тоқталып ... ... ... ... ... жеке ... процестерді зерттеу
үшін тәжірибе кең түрде қолданыла бастады. Неміс ғалымы В. ... ... ... тәжірибелік жолмен зерттеудің негізін салды, тұңғыш рет
лаборатория ашты (1879). Психологтар алғаш рет ... есту иіс ... үшін ... ... келе олар ... ... ... дәл өлшейтін құралдар ойлап шығарып, кейбір психикалық
процестердің пайда болу тездігін өлшеудің ... ... ... жылдары
ес құбылыстарын зерттеу лабораторияда тұңғыш жүргізіле бастайды. Арнаулы
әдістер қолдану арқылы ... ... ... мен ... ... т.б. ... Орыс ... Н. Ланге (1858- 1921) эксперимент
әдісімен ... мен ... ... ... ... ... психологы А. Бине (1857-1911) алғаш рет ойлау процесіне тәжірибе
жасады. Осы ... ... ... І ... жүзілік
конгресінде (ІІ Париж, 1889) талқыланды . ХХ ғасырдың басында психология
ғылымының қарамағында ... ... ... ... ... психологиялық лабораториялардың бірін ХХ ғасырдың басында орыс
психологы Г. И. ... ... ... ... ... ... ... қарасты Психология ғылыми-зерттеу
институты мен Ресей ... ... ... ... ... ... ... техникамен жабдықталған үлкен ... ... ... ... Киев, тбилиси қалаларындағы ... да ... ... ... психология психикалық құбылыстардың физиологиялық негіздерін
ашуды басты мәселенің бірі деп қарайды. Бұл міндетті академик И. П. ... ... ... ... ... ... шешуге болады. Көптеген
физиологиялық және психологиялық лабораторияларда И. П. ... бұл ... ... ... ойдағыдай жұмыс жүргізуде.
Мысалы, осы әдіс арқылы профессор Н. И. Красногорский ... ... ... ... даму жолдарының, професссор ... ... ... және ... ... ... қызметін
зерттеген.
Тәжірибе жүргізу үшін арнаулы лабораториялық мекемелелер қажет болады.
Енді кейбір қарапайым аспаптардың атымен таныстырайық. Мысалы, психикалық
процестердің пайда болу ... ... үшін – ... тері ... ... үшін – ... ... көлемін анықтау үшін ... ... ... үшін – ... ... бұлшық еттердің
жұмысын тіркеп отыру үшін – ... ... ... ... әлдеқайда күрделі құрал-жабдықтар да толып жатыр.
Лабораторияда жүргізілетін эксперименттің нәтижелілігі мына төмендегі
жағдайлаға байланысты болады:
1. Байқалатын объекті жөнінде эксперимент ... күн ... ... ... ... Тәжірибе түріне байланысты лайықты жұмыс жағдайын жасау (
жазып отыру, инструкциялар т.б. ... ... ... Тәжірибені күн ілгері белгіленген жоспар бойынша, арнаулы
әдістемеге сай жүргізу;
4. бір ... ... рет ... ... ... сандық
және сапалық жағынан дербес талдау жасау;
5. Алынған мәліметтерге байланысты негізгі және ... ... ... ... ... ашылған кейбір
ғылым деректерді (егер зерттеу жұмысы ... ... ... ... ... ... жақсарту
үшін пайдаланса, бұл тәжірибенің негізгі мақсатының
орындалғаны ... ... ... ... бір түрі – табиғи эксперимент деп аталынады. Табиғи
экспериментті психологияға тұңғыш енгізген және оны ... ... ... ... орыс психологы А. Ф. Лазурский (1874-1917) болды.
Бұл әдістің байқау әдісінен айырмашылығы мұнда ... ... ... ... табиғи жағдайда тудырып отырады. Егер оқушылардың ... ... ... ... болса, бұл үшін психолог қандай ... ... ... ... ... тән ... бар ойын ұйымдастырылса,
сол ойын үстіндегі оқушылардың психологиялық ерекшеліктері жазылып, кейін
оған мұқият талдау жасалынады. Табиғи экмперименттің ... ... ... констатациялау эксперименттері т.б.) мұғалімдер оқушылардың кейбір
қасиеттерін тәрбиелеуге, ... ... ... мен тәртіптілігін
арттыруға мүмкіндік алады.
Бір тәжірибеде ІІІ-І ... ... ... ... сөз ... ара қатынасын анықтау үшін зерттеуші ... ... ат ... осы ... ... ... әңгіме құрастыруды
талап еткен. Тәжірибе ... осы ... ... ... ... ... және ... баяндай алуын, сурет бойынша елестер
туғыза алу мүмкіншілігін, ... ... ... қайта жаңғырту
текстің мазмұнын толық түсінуге қандай әсер ететіндігін байқаған. Осы
зерттеуде оқушылардың жас ... ... ... ... бен ... ара ... үнемі өзгеретіндігі, балалардың жасы
өсіп, білім қоры молайған сайын олардың ойлауы тереңдеп, ... ... ... ... біртіндеп толық және мағыналы бола түсетіндігі
де байқалған.
Табиғи экспериментгің зертханалық ... ... ... ... ... ... зерттелетін құбылысты міндетті
түрде іске асыруға жағдайлар ... ... ... ... экспериментте
бақылау әдісінің және эксперименттің жағымды сапалары ... ... ... және ... ... ... мен
эксперименттің аралық түрі болып есептелетін эксперимент табиғи ... ... ... Оның ... мақсаты -зерттеудің эксперименталдық
сипатын табиғилық жағдайлармен ұштастыру.
Психологиялык-педагогикалық зерттеу міндеттерін шешетін экспериментті
психологиялық - ... ... деп ... жас ... ... ... мүмкіншіліктерін зерттеуде
және жеке тұлғаны қалыптастырудың нақты ... ... оның ... ... әсер ету, өзгерту құралы ретінде эксперимент
пайдаланылады.
Оның осындай түрі ... ... деп ... ... ... ол бір ... ... тәсілі, сонымен қатар зерттеу
қүбылыстарын қалыптастыру әдісі кызметін аткарады.
Қалыптастырушы эксперимент үшін ... ... ... ... ... ... эксперименттің негізін
салушылардың бірі В.В.Давыдов эксперименттің бүл түрін ... ... деп ... Ол ... ... ... тәрбие және оқытудың бірлікте болуын қамтамасыз етеді. Демек,
қалыптастырушы эксперимент ... ... мен ... дамытушы әдісі болып табылады.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бақылау әдісі мен табиғи эксперимент4 бет
Ірі қара малдың конъюнктивиальды қапшығының құрамын гельминтологиялық зерттеу53 бет
Автоматты басқару жүйесін жобалау12 бет
Ақпараты толық емес техникалық жүйенің басқару заңын синтездеу38 бет
Бюджеттік бақылау5 бет
Дайын өнімнің есебі29 бет
Зерттеудің эмпирикалық әдістері6 бет
Наноматериалдар өндірісінде қауіпсіздікті қамтамасыздандыру және бақылау46 бет
Отбасыны зерттеу әдістері4 бет
Статистикалық бақылау туралы жалпы мағлұмат3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь