Бейнелеу өнері сабақтарында оқушыларға эстетикалық тәрбие беру

Кіріспе


I. БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҚТАРЫНДА ОҚУШЫЛАРҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУ

1.1 Эстетика және оның бейнелеу өнерінде зерттейтін мәселелері
1.2 Қазақстан бейнелеу өнеріндегі жаңа үрдістерді оқыту арқылы
оқушыларға эстетикалық мәдениетті дамыту мүмкундіктері

II. ҚАЗАҚСТАН БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІНДЕГІ ЖАҢА ҮРДІСТЕРДІҢ ТАРИХИ
КЕЗЕҢДЕРІН ТАЛҚЫЛАУ АРҚЫЛЫ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРГЕ СҮЙЕНУ

2.1 Қазақстан бейнелеу өнерінің даму тарихының кезеңдері
2.2 Қазақстан бейнелеу өнерінің жаңа үрдістері



III. Қортынды

IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Тақырыптың көкейтестіліге: Елбасымыздың жолдаған «Қазақстан -2030» бағдарламасында : «Біздің балаларымыз білімі жоғары жұмысшылар мен фермерлер, инженерлер, банк қызметкерлері, мұғалімдер мен дәрігерлер, өнер қайраткерлері, зауыттар мен биржалар иелері болады». «Келешектің иесі жастар» делінген. Осы жастардың бойында ұлттық мәдениетін, ата кәсібін, менталитетін оқып-үйрету қазіргі заманның білім саласындағы алға қойылып отырған мақсаттарының бірі болып табылады. Бұл мақсатты тек біздің еліміз ғана емес әлемнің алғы қатардағы елдердің салаларында да алға қойып отыр. Мысалы: Қытайда конфуциялық білімге негізделген философиялық-педагогикалық теория мен практика оның қазіргі күнге дейін негізгі тұжырымдамасы болып саналады. Оның мәні қытай халқының дәстүрлі мәдени және рухани құндылықтарын басшылыққа алады.
Жапонияда- ұлтының моральдық және мәдени құндылықтары адам мен табиғатқа құрмет. Үздіксіз ізденіс, өнімді еңбек ету қасиеттерін өскелең ұрпақ зердесіне ұялатуда.
Өркениетті қоғам мен құқықтық мемлекеттің өсуі өскелең ұрпақтың рухани байлығы мен мәдениеттілігін, еркін ойлау қабілеті мен шығармашылығын, кәсіби біліктілігін және білімділігін талап етеді. Қазақстан саласының жаңару жағдайы – бүгінгі таңда халықтың дәстүрлі өнер түрлерін жинақтап, зерделеудің, оның айналасындағы тәлім-тәрбие, мол тәжірибе негізінде жасөспірімдерді тәрбиелеу қажеттілігін тудырады.
Біздің заманымыздың мақсаты - адамды жан-жақты тәрбиелеу және гармониясын дамыту. Мұнда бірінші этика - эстетикаға тәрбиелеу басты роль атқарады. Адам өмірінің рухани саласының бірі – эстетикалық тәрбиенің атқаратын қызметі айрықша. Эстетика дегеніміз түпкі тегінде дүние танудың бір түрі. Эстетика - өмірді сезім арқылы танып, білудің негізгі жолы. «Эстетика» гректің «эстезис» деген сөзі екендігі бізге мәлім. Ол сезім, түйсік деген мағынаны білдірсе, адам баласында эстетикалық сезім болады, бұл сезім оның моральдық қасиет және адамгершілік бейнесіне асыл қасиет беріп тұрады. Ал адамның өмірге эстетикалық көзқарасы оның өмірі мен қызметінің барлық саласынан, (әсіресе өнерге қөзқарасынан) көрінеді.
Болашақ бүгіннен басталады. Адамның жарқын болашағы оның өз өмірін «әсемдік заңы» бойынша ұйымдастыруына байланысты болмақ. Кезінде эстетикалық тәрбиенің мәнін аша келе, А.В Луначарский эстетика саласынан білім беру балаға арналған қайсы бір өнерді қарапайым түрде оқыту деп түсінуге болмайтындығын, керісінше, олардың сезім мүшелері мен шығармашылық қабілеттеріне жүйелі түрде әсер ететін оқуды, одан оқушылардың ләззат алып, оны өздері жасай білу мүмкіншіліктерін дамыту деп түсіну керектігін айтқан. Сонымен қатар В.А Сухомлинскийдің, эстетикалық сезім мәдениеті мектеп өмірінен жалпы мәдениеттіліктің жоғары болуын талап етеді деген пікірі, жас ұрпақтың эстетикалық мәдениетін қалыптастыруға сай мәселеге айрықша мән беруі деп түсіну қажет.
1. «Қазақстан бейнелеу өнерінің Інжу Маржаны» А. BEREI 2005 ж. 263 бет.
2. Есмаханов Асқар «Қазақстанның қазіргі бейнелеу өнері» А. DIDAR 1998ж
3. А.Б.Вишняков Р.Т. Көпбосынов «Қазақстан бейнелеу өнері ХХғ» А. Атамұра 2001ж.
4. Барманкулова «Үкі Әжиев. Қазақстан бейнелеу өнерінің шеберлері».
А. Өнер 1984ж.
5. Акопян К.З. «ХХ век в контексте искусства» Академ. Проэкт. 2005ж.
6. «Қазақстан өнері: Есімдер достастығы» А. 2005.
7. Б. Қарғабекова «Қазақстан мен Орталық Азияның дәстүрлі және қазіргі өнері» А. 2004ж.
8. Афишев М.Н. «Изобразительное искусство и наука» М. Наука 2005г.
9. Л.А. Халидин Р.Л.Халидин «Жизнь в искусстве» А. Жазушы 1974ж.
10. Қ.Болатбаев, Е. Қоспармақов А. Еркебай «Өнер» А. Мектеп 2006ж.
11. к. Ли «Символ – код истины» «Дидар» журналында.1999ж . №1, 71 бет.
12. Е.Зальцман «Выстовка Алуан -Алуан»
«Искусство» журналында, 1990ж, 9 бет.
13. Ж.Баймұхаметов «Номадические арабески: Новое искусство Казахстана» «Художественный журнал», 1998ж, №19-20 108-110 бет.
14. И.Юферова «Маслов, как зеркало современного искусства», «Актуально об актуальном» жинағында, А. АИК-2000ж., 100-115 бет.
15. «Қызыл трактор» тобын презентациялау кезіндегі СҚЗӨО-ныңдиректоры В. Ибраеваның сөйлеген сөзінен. «Трансцедентное» фестивальі (Австралия, Вена. 9-12 науырыз 2000ж.).
16. Е.Мелиновская, «Хроника художественной жизни Казахстана начало 90-х годов», «Актуально об актуальном» жинағында, А. АЙК-2000ж 75-бет.
17. С. Әбенбаев «Эстетикалық мәдениет негіздері» А. Дарын 2005ж. 290 бет 228-229
18.Сухомлинский В.А. «Эстетическое воспитание» Под. Ред. В.И.Толыстых.-Москва, 1964.
19. Крупская Н.К. «Социалистическая педагогика». Т.З.- Берлин: фольк унд Виссен, 1996, стр. 322.
20.Лихачев Б.Т. «Филасофия воспитания». Москва.1995г.
21.Әбілова З. «Этнопедагогика».-А.ҚӘТУ,1979.-230бет.
        
        Жоспар
Кіріспе
I. БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҚТАРЫНДА ОҚУШЫЛАРҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУ
1.1 Эстетика және оның бейнелеу өнерінде ... ... ... бейнелеу өнеріндегі жаңа үрдістерді оқыту арқылы
оқушыларға эстетикалық мәдениетті дамыту мүмкундіктері
II. ҚАЗАҚСТАН ... ... ЖАҢА ... ... ... ... ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРГЕ СҮЙЕНУ
2.1 Қазақстан бейнелеу өнерінің даму тарихының ... ... ... ... жаңа ... Қортынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Тақырыптың көкейтестіліге: Елбасымыздың жолдаған «Қазақстан -2030»
бағдарламасында : ... ... ... ... ... ... инженерлер, банк қызметкерлері, мұғалімдер мен дәрігерлер, ... ... мен ... ... ... ... ... делінген. Осы жастардың бойында ұлттық мәдениетін, ата ... ... ... заманның білім саласындағы алға қойылып
отырған мақсаттарының бірі ... ... Бұл ... тек ... еліміз
ғана емес әлемнің алғы қатардағы елдердің салаларында да алға қойып отыр.
Мысалы: Қытайда конфуциялық білімге ... ... мен ... оның ... ... дейін негізгі тұжырымдамасы болып
саналады. Оның мәні қытай халқының дәстүрлі ... және ... ... ... ... ... және ... құндылықтары адам мен
табиғатқа құрмет. Үздіксіз ізденіс, ... ... ету ... өскелең
ұрпақ зердесіне ... ... мен ... ... өсуі ... ... рухани
байлығы мен мәдениеттілігін, еркін ойлау қабілеті мен шығармашылығын,
кәсіби ... және ... ... ... ... ... ... – бүгінгі таңда халықтың дәстүрлі өнер түрлерін жинақтап,
зерделеудің, оның ... ... мол ... ... ... ... ... заманымыздың мақсаты - ... ... ... және
гармониясын дамыту. Мұнда бірінші этика - ... ... ... ... Адам ... ... ... бірі – эстетикалық
тәрбиенің ... ... ... ... ... ... тегінде
дүние танудың бір түрі. Эстетика - ... ... ... ... ... ... ... гректің «эстезис» деген сөзі екендігі бізге ... ... ... ... ... ... адам ... эстетикалық сезім
болады, бұл сезім оның моральдық қасиет және ... ... ... ... ... Ал ... ... эстетикалық көзқарасы оның өмірі мен
қызметінің барлық саласынан, (әсіресе ... ... ... ... ... ... жарқын болашағы оның өз ... ... ... ұйымдастыруына байланысты болмақ. ... ... ... аша келе, А.В Луначарский ... ... беру ... ... ... бір өнерді қарапайым түрде оқыту деп
түсінуге болмайтындығын, керісінше, олардың сезім мүшелері мен ... ... ... әсер ... ... одан ... ләззат
алып, оны өздері жасай білу мүмкіншіліктерін дамыту деп түсіну ... ... ... В.А ... ... ... ... өмірінен жалпы мәдениеттіліктің жоғары болуын талап ... ... жас ... ... ... қалыптастыруға сай мәселеге
айрықша мән беруі деп түсіну қажет.
Студент жастарға эстетикалық тәрбие беру ... ... бір ... Ол ... ... қасиеттердің барлық түрін дұрыс
ұғынуға, қабылдай білуге, ... ... және ... ... ... ... элементтерін енгізе білуге үйретеді, ұсқансыздық пен
прақсыздыққа қарсы күресуге ... ... ... ... ... оның шығармашылық қабілеттері мен дарынын дамыту, оның ... ... ... қалыптасқан адам ретінде тәрбиелеуді көздейді.
Қазіргі кезде дүние ... ... ... халықтың сана –
сезімінің өсуі, тоталитарлық империяның ... жас ... ... ... қалыптасып, сіресіп қалған пікірлер мен
қағидаларды сын ... ... ... әдістемелік қатынас тұрғысынан ойлау
мен жан-жақты әрекетімізді ... ... ... ... ... ... ... қасиетінің бірі – эстетикалық сезімді оятып,
өсіретін, эстетикалық талғаммен ... ... ... ... ... жетілдіретін факторлардың ішінде ең үлкен
орын алатын шешуші роль атқарытын өнер ... дау жоқ. ... ... санасы мен жан жүйесіне ерекше әсер ететін таптырмас ... - ... ... пен ... ... Өнер - өмір ... халық ескерткіші. Өнер адамзат өмірінде, тарихында ... ... ... кең, ұшы – ... жоқ, қиын да ... жол. Ол
шынайы талант, шындықты, шыдамдылық пен ... ақыл ... ... ой мен ... сұлулықты талап етеді. Өнер
туындысы ... ... ... ... ... ... шығармалар туындыларын көргенде, біз оның ... ғана ... ... оның ... мән бере ... ... рухани байлықты көреміз. Өнердің қоғамдық
тәрбиелік ... жан ... ... үшін – оның ... ... ... ... шарт. Сондықтан біз халық ... ... ... ... жете ... сүйуіміз керек, өнердің
тылсым ғажайып сырларын ... оны ... ... ... эстетикалық тәрбие беруде, сол арқылы оның ... ... ... ... зор. Өнер адам ... адам
тағдырын және сонмен бірге түзеу, жөндеу, тәрбиелеу мақсатын ... ... ... ... өнер тану ... ... әр алуан эстетикалық
зерттелулердің бар екені кімге болса да аян. Олар ... ... ... ... ... ... ... ойлар мен
ізденулердің шама-шарқынын аңғарта алады.
Өнер түрлерінің қатарына бейнелеу өнері де ... ... бұл ... ... ... ... шынайы сипаты мен оның ... ... ... ... ... жол ашады.
«Бейнелеу өнері – деп өмір шындығын, біздің өзімізді ... ... ... – жансыз заттарды көре отырып ... ... ... ... ... Оған ... ... кескіндеме, мүсіндеме,
графика, сән және қол өнері, тағы басқа түрлері жатады» /21;88-89/.
Бейнелеу өнерінің өзіндік ... бар: ол - ... ... ... көріп түйсіну, әсерлену, қабылдау. Сондықтан бейнелеу өнері ... ... ... бір көрінісін таниды да ... ... ... туралы эстетикалық көзқарасы, талғамы қалыптасады.
Еліміз тәуелсіздік ... ... ... ... де ... шығармашылық ізденістер жасаған ... ... ... қол ... ... бейнелеу өнерінде үш бағыт айқындалды. Олар – ... ... ... және contemporary art . Егеменді елдің ... ... ... ... ... Суретшілер қалыптасқан
категориялардан арылып, шығармашылық ... ... пен ... ... Жаңа ... ... ... ой – сезімдерін көркем
шығармалар арқылы жария етті.
Жалпы, символика – концептуалды ... осы ... ... ... ... ... аспабы ретінде болуы аймақтық характерге өте-
мөте тән деуге болады. Ол ... ... ... орны, оның барлық
тарихи кезеңдегі дәстүрлі ... ... ... идеялары болып
табылатын барлық құбылыспен табиғи-тектің байланысы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік тақырыптар мен
саяси колизиалар, ... ... ... ... ... аса
қызықтырмайтыны сондықтан да болар. Оларды көп ... ... ... ... ... ... осы ... адамның ойлау
принціпі ретіндегі эстетикаландырылған интеллектуализімі ұлттық эстетиканың
мәнін түсіну қызықтырады /12/. ... ... ... ... көп ... адамзат баласының ақылға қонымсыз тіршілік етуі
мен табиғаттың табиғи үйлесімділігінің арасындағы рухани қақтығыс ретіндегі
экологиялық проблеммаларға ең жиі ат ... ... ... ... мен ... образдың ішке беттеуші
немесе сыртқа тебуші қозғалыстың ... ... ... (Ә. ... ... сызықтардан (А. Бектасов) олардың мүмкүн
болатын мағынасын код арқылы жаңадан жасау немесе ... ... ... ... тұпнұсқаға айналдыру. Екі принціп ... ... әсем – ... ... ... түсіп өзара жиі-жиі
айшық-ұйшық өріліп жатады. ... ... ... ... ... кескіндеменің оны басқа ұлттық көркемөнер мектебінің арасында
өзгешелендіре түсетін ... ... бірі ... ... ... ... ... өнер деп аталатын contemporary art –
ғасырдың ... Ол ... ... әрі қол жетпейтін керемет, тамаша образ
мағынасында түсіндіретін, буржуазиялық ... ... ... ... ... Мұндай поэтикалық құрғақ қиял ... ... ... ме еді , егер ... діни ... ... нақты саяси
нұсқауларға дейін идеологиялық бағдарламаларға ... ... ... ... ... ... жаңа уақытты «жасаушыларға» тиімді емес
еді. Өнерді ... ... ... ... ... үшін: шығармашылық
еркіндігі, әр кезде адамның жеке басының ... ... ... ... ... ойды білдіру құқы, «көктегі қол жетпейтіндерден»
бас тарту – міне осының барлығы, адамды өз ... бет ... және ... айналадағы болып жатқан құбылыстың және өз ... ... ... басты мақсат етіп қойып, актуалисттердің ... ... ... ... Қазақстан өнері дәстүрлі үрдүстермен қатар, әрбір жеке
адам – көрермен мен инвайромент өнеріндегі суретшінің өзіне тең ...... ... ... жаңа жүйе ... ... ... Студенттерді Қазақстан Бейнелеу өнеріндегі жаңа
ағымдармен таныстырып, бұрынғы ... ... ... сыры ... түсіндіріп, көркем ойлауға баулып, эстетикаға тәрбиелеу,
шығармашылық ойларын дамыту.
Зерттелу міндеттері: ... ... ... ... ... ... ... студентерге жаңа ағымдар туралы білім беру;
б)ағымдар ерекшелігін түсіндіру;
в)көркем шығармашылық ойларын дамыту;
г) ... ... ... ... ... таңда бұл тақырыпта көптеген оқулықтарда,
ақпараттық құралдарда зерттеліп, қарастырылып, мақала, ... ... ... ... айтар болсақ А. Есмахановтың «Қазақстанның
қазіргі бейнелеу өнері», А.Б.Вишняков, Р.Т. ... «ХХ ғ. ... ... ... ... ... ... сондай-ақ,
1997 жылы өткізілген қазіргі заман өнерінің ... мен ... ... «АRT DISRURSE 97» ... ... ... ... культура» т.с. журналдарда қазіргі жас суретшілер, олардың қандай
бағытта, техникада жұмыс істейтіндері ... ... ... ... бейнелеу өнерінің даму тарихының кезеңдері.
Жаңа ғасырдың басында ... ... да ... ... ... бедерленген өткен күннің баға жетпес тәжірибесіне,
оның бай мұрасына қайта оралып ... ... ... ... ... жанды байланысының мән-маңызын
ұғына бастамақпыз. Әр халықтың ... оның ... ... ... ... негізі берік эстетикалық және этикалык, бағдарлардың
іске ... ... ... ... қуатты серпін беруге
қабілеті-қарымы молынан жететін қуат-күш ... бар ... Нақ осы ... ескерткіштерінде, өнер шығармаларында
уақыт тынысы ... әрі ... ... ... ... ... ... жанды және мінез-құлықтық кескін-сипаттар ... ... ... ... ... бір көз ... Кіндік Азияның
шетсіз-шекіз кеңістігінде тіршілік кешіп ... ... ... ... жасалған мәдени мұраны жайып салғандай. Бұрынғы ... ... ... шеберлерінің өнер шығармаларында айналадағы дүние
туралы ... ең ... да ... ... ... ... ... иесінің ішкі әлемінде өмір сүретін бітім-болмыстың ең
бастапқы үйлесімділігі жайлы оның армандары жүзеге асып ... ... ... ... оны ... өнер ... тудыруға шабыттандыра бермекші.
Енді - енді ғана қаз тұрып қадам ... ... ... ... ... тәуелсіз мемлекеттің қалыптасып-өркендеуі өзінің тарихи өткен
кезеңдерін ой ... ... ... ... ... ... гуманистік қағидаттардың негізінде ұлт мәдениетін қайта ... ... ... ... ... ... Бүгінгі таңда біз
Қазақстанның бейнелеу өнері ұлттық ... ... ... ... негізін
жалпы адамзаттық асыл мұраттар құрайтын әлемдік рухани ... ... ... табылады деп батыл айта аламыз. Тарих ... ... ... ... ... ... ... аттары мен оқиғаларды бүгінгі күнге оралта отырып, біз ... ... ... түрдегі тарихи кескін-келбетін қайтадан
жандандыруға әрекет етіп жатырмыз.
Бізде Қазақстанның ... ... ... ... ... ... мәдениет аймағына оның ... ... ... ... ... ... ... кірген мезгілінен бері
қарай бастау алады деген ұғым ... ... ... ... ... ... ... жататындағы белгілі, сондықтан оның
бастаулары мен мән-маңызы тарих пен салт-дәстүр, халықтың ... бойы ... ... ... ерекшеліктері сияқты елеулі таным-
түсініктер мағынасында ұғынылуға тиісті. Осындай сипаттағы кешенді көзқарас
оның түп-төркінінің ... ... ... ... ықпал етеді,
аймақтағы пластикалык, өнердің жаңа түрінің дамуы мен қалыптасуының шынайы
көрінісін ... ... ... ... ... ... ... оның
рухани мазмұнында, адами мәндегі этикалық және эстетикалық ой-мұраттарының
білдірілуінде деп ... ... ... ... мен ... ... бөліп қарау шарттылығы бұл жерде айқын ... ... ... орталық-азиялық аймақтағы материалдық мәдениеттің өзінің пайда ... ... ... бері ... Қазақстан аумағындағы бейнелеу
өнері пайда ... деп ... ... ... ... ... ... хронологиялық тұрғыдан бейнелейтін және көркемдік мәнерліліктің
әр түрлі ... ... ... ... ... материалдық
мәдениет ескерткіштері болып табылады.
Қазақстандағы станоктық живописьтің кәсіптік мектебінің ... ... ... ... осы аталған кезең ішінде қазақстандық ... ... ... ... ... бұл ... ... дәсүрлері әлбетте әр қилы еуропалық және шығыстық елдер ... ... ... ... ... ... оны ... жағынан
іске асырудың жаңа түрлерін жинақтады. XX ғасырдағы ... ... үшін ... ерекшеліктер тән болып келеді: біріншіден, көркемдік
тұрғыдан түсіндіруге, бояу алуандығының саздылығына және ... ... ... негізделген әдістерді қолдану барысында көрініс тапқан
көшпелі ... ... ... ... ... ... ықпалы тән болды. Осыдан келіп екінші бір себепкер шарт ... өз ... ... ... ... ... әрекеті туындайды, бұл Қазақстанның кәсіптік
көркемөнер мектебінің қалыптасуы мен дамуының негізін қалаған ... ... ...... - ... ... ... оқиғалармен
байланысты шарттылықта болып келетін суретшілердің көп ұлтты құрамының
қалыптасқанын айтуға болар еді, ... ... ашық ... ... ... саналатын суретшілер
ортасының пайда болуына алып келді. Төртіншіден ... ... ... деп айрықша ұғымталдықты және әр алуан ... ... ... ... ... ... ... әрбіріндегі
неғұрлым қызықты әрі мазмұнды нәрсені үндестіру ынтасын атап айтуға болады.
Әсіресе бұл қазақстандық өнерде 1960 және 1990-шы ... ... ... ... ... ... дамуы барысында дәстүрлі түсінік бойынша
қалыптасқан өнердің діни және ... ... ... ... ... атап өту ... априорлық тұрғыдан алғанда бұл стильдік майдандасу
мен еуропалық мектеп үшін тән ... ... ... ... жол ... ... ... жоққа шығару немесе
формальды ережелерді пайдалану суретшілердің міндетіне жатқан емес, ... ... ... өнерінде мүлдем бірегей саналатын ахуалдың
орнауына септігін тигізді, өнердің ... ... ... ... ... ... ... нұсқауларының Қазақастан
өнерінде толық дәрежеде жүзеге асырылуының сәтті түскендігін атап өту ... ... еді, олар әр ... де ... ... кең ... әуен және ... мәнерде белгілі шектегі шынайылықпен
жалғасып отырды.
Еуропалық көркемдік жүйе ... ... ... ... енді, мұндағы көркем-эстетикалық дәстүрлер негізі рухани-материалдық
мәдениет болып табылды. Көшпелі адамның дүниені ұғына білу ерекшеліктері,
оның өмірден ... ... ... ... ... ... болған нақтылы
жағдайларда қалыптасып отырды. Орталық - ... ... қай ... ... ... ... алып қарағанда ірі әлемдік державаларды көп
ретте жұмбақ әрі ... ... ... ... әлі батыстық өркениет
әсері өз ықпалын тигізбеген әлем ретінде қызықтырып келді. Нақ осы сыртқы
көзқарас, сол ... оның ... ... ... ... ... ... бастапқы даму кезеңі үшін тән болып
табылатын сипатқа ие ... Н. ... ... ... ... ... живописьтік дәстүрдің аймаққа дендеп
енуінің әуелгі кезеңі ретінде айқындалмақ бұл ... ... ... мен ... ... ие ... дүниетанымды байланыстырушы буын
болып табылғанын айта кетуіміз керек. Орта ... ... ... ... ... оның ... бақылады, халық мәдениетінің
ерекшеліктерін ... бұл ... ... оның көптеген
живопись саласындағы шығармаларында өз мәнерінде көрініс ... ... ... ... ... дәлдік пен бейнелеудің ұсақ
детальдарына назар аударып отыру тән ... еді Н. ... мәні ... ... ... ... дами
түсуі үшін маңызды болды. Өнертанушы И. Рыбаков; «Н.Хлудов алғаш рет ... ... ... еш ... көк ... құрғап
кеткен немесе қар басып жатқан даланың көз ... ... ... пен, халық жайлы, оның қам-қарекеттері, салт-дәстүрлері ... ... ... берді»,-деп жазады. Бірінші рет Ә.Қастеев
суретшілік ... ... ... 1921 жылы ... нақ осы Н. Хлудовтың
студиясында меңгерді.
Қазақстандағы бейнелеу өнері ... ... ... ... жартысымен тұспа-тұс келді, ол кезде кеңістік түзілімінің ... ... ... ... ... және ... негізделген бейнелеудің жаңа әдістемесі ... ... ... еді. ... соң ... ... ... білім беру орталықтары,
мұражайлар, галереялар түріндегі мәдениет ... ... ... жетілдіріле келе, сол ... ... ... ... тұтас тобы пайда бола отырып революциялық
даму үрдісінің орнына эволюциялық қозғалыс дүниеге келді. Ол ... ... және ... көре білу әдістерін іздестіру әрекеттерімен
сипатталды. Сонымен қатар жүйелі түрдегі көрмелерді өткізіп ... ... ... және ... шеберлердің шығармашылығын,
сондай-ак, тұтас алғанда қазақстандық өнерді ... ... ... ... жүйе ... бейнелеу өнерінің дамып-қалыптасуының маңызды уақытша
кезеңі қатаң идеологиялық жүйемен құрсауланып тасталған Кеңес Одағының ... ... дөп ... ... ... ... ... алғашқы қадамдарының бірі 1933 жылы Қазақстанның жұмыс істеп жүрген
суретшілерінің басын біріктірген Ұйымдық комитеттің ... ... ... мен ... ... одан әрі ... маңызды кезеңі
Қазақстанда 1935 жылы ... ... ... ұйымдатырылуы болды
дер едік. Ол «Қазақстандағы Кеңес өкіметіне 15жыл» атты көрменің негізінде
құрылды. Галерея ... ... ... орыс және ... ... ... бұл шығармаларды республикаға 1937 жылы Мәскеу мен
Ленинградтың ірі мұражай қорлары ... ... ... ... бірге
суретшілер әлемдік өнердің ғажайып үлгілерін пайдалана отырып ... ... ... ... ... жылдары ірі ауқымдағы
тақырыптық көрмелер өткізіле бастады, оларға А. Бортников ... ... А. ... (1889-1945), Н. Крутильников (1896-1961), В.
Антощенко-Оленев (1900-1984) сияқты шеберлер және басқалар қатысып тұрды.
Алғашқы бесжылдықтар ... ... оны ... ... етіп ... ... ... талап етті. Алдыңғы қатарға адамның белсенді
араласып қатысуы міндеттелетін жаңа ... ... алға ... ... ... ... оның ... рольі шығарылды.
Қазақстандағы бейнелеу өнерінің дамуының алғашқы қадамдарынан бастап ақ
ондағы маңызды ... ... ... ие ... оның міндеті алғашқы
бесжылдықтарды асқан шабытпен жырлау, кеңес халқының қаһармандық өмірін
бейнелеп беру еді. ... ... ... ... 1920-шы
жылдардың аяқ шеніндегі алғашқы шығармалар мазмұны адамдарды және өлкенің
табиғатын бейнелеуге құрылды. ... бұл ... ... ... ... А. ... ... X. Ходжиков пен К. Ходжиковтың, Г
Брыловтың еңбектерінен айқын ... Сол ... әр ... ... мен ... ... алуан түрлері игерілді.
Идеологияның маңызды бөлігі ретінде бірінші ... ... пен ... ... ... шығармаларға салынатын безендірулердің алғашқы
топтамалары пайда бола бастады. Осылайша суретші ... Абай мен ... ... ... ... пайдалана ... салу ... ... ... ... өз ... жас
суретші Ә. Кастеев те байқап көрді, оның ... ... ... жұрт бейнеленген мазмұнға ыстық ықылас пен ынта білдіре ... ... ... ... ... ... және 1930-шы жылдардың бас
кезіне таман ... ... оның ... ... ... ... ... портреті» атты еңбектері жатады, бұл еңбектер шын
мәнісінде суретшінің ертеректе айналысқан шығармашылығында шын ... ... ... ... ... ұлттық өнері Мәскеуде 1934 жылы ... ... ... ... ... жұмыстарының көрмесінде,
сол сияқты Қазақстан өнерінің 1936 жылы Мәскеуде өткен ... ... ... рет өздері хайлы паш етті. Республика үшін маңызды оқиға
1938 жылы ... ... ... ... ... онда А.
Черкаский, Н. Крутильников, А. Бортников сияқты белгілі қылқалам ... ... ... Бұл ... келе ... ... - ... мекемесі (қазірде 0.Таңсықбаев атындағы Алматы декоративтік -
қолданбалы өнер колледжі) ... ... да ... бейнелеу өнері
саласындағы маңызды дәрежеге ие болып отырған оқу орны болып ... ... ... қалыптасып-дамуында алғашқы қазақ
суретшісі Әбілхан ... ... ... ерекше роль атқарды.
Ол өзін қоршаған ортаны ашық көңілмен және қарапайым көзбен көре ... ... ... қасиеттерін көшпенді әр кезде халық өзі үшін жаңаша ... ... ... ... ... ой ... ... келген-ді.
Оның өнерінде станоктық живописьтің күллі жанрлары өріс ала бастады. Қазақ
халқының көрнекті қайраткерлері Абай ... ... ... ... ... ... мінезінің асыл қасиеттерін, оның
рухани мақсат-мұраттарын бедерлеп көрсететін классикалық ... ... ... ... ... ... ... ету
ортасына дейін таныс дерлік сипатқа ие болып шыққан. Суретші қылқаламынан
дүниеге келген тамаша ... ... ... ... ... нәрсе
болып саналатын ең әуелгі жаратылыс түзілімі мен ... ... ... ... берілген. Живописьтік шеберлікті жетілдіре отырып Ә.
Кастеев әр уақытта да дүниені өз ... ... - көре ... ... - сыртқы жасампаздық көрініс пен образдың лирикалық толысуының
байланысын сақтап келді.
1940 жылы ... ... ... ... ... ... өтті, ол
қазақстандық суретшілерді КСРО-ның шығармашылық одағы жүйесіне бекітті.
Сьезде ... рет ... ... әдісін меңгеру, ұлттық суретші
кадрларды тәрбиелеп шығару туралы, халық шығармашылығының мұрасын пайдалану
туралы мәселелер және ... ... ... ... ... құрылып -
қалыптасуына қатысты басқа да бірқатар мәселелер ұсынылып, ... Отан ... ... ... ... ... ... өмірі тіршілік етуін бір сәтке де тоқтатқан жоқ. ... ... ... ... ... ... тарта білген мекенге айналды.
Сол бір уақыттарда Қазақстанға А. Черкасский
(1886-1967), Р. Великанова (1894-1972), В. ... ... Л. ... Л. ... ... сынды қылқаламның атақты шеберлері
келген болатын. 1942 және 1943 жылдары Алматыда Ұлы Отан соғысына ... ... ... тақырыптық көрмелердің бірі халық батыры
Амангелді Имановқа арналды. Көптеген суретшілер, оның ... В. ... А. ... (1941 жылы қаза ... П. ... ... (1 924-1986), Ү. Әжиев, Л.Гербановский, А. Степанов ... ... ... ... ... Соғыс жылдары еліміз үшін ауыр
сынақ болып саналды, сонымен бір мезгілде бұл ... әр ... ... ... ... ... жандану кезеңі де болды ... ... ... ... ... кәсіби деңгейі сөзсіз
арта түскені белгілі. ... ... ... сол сияқты Б.Урманче, А
Подковыров, Е. Говорова сынды суретшілер де келді, олардың бұдан кейінгі іс-
қызметтері Қазақстанның бейнелеу өнерімен тығыз ... ... ... ... ... Р. ... өз шығармашылығын пейзаждық
живопиське арнады. Оның Алматы жайлы жұмыстар топтамалары ... ... ... ... ... кескіндемелік өнер белсенді түрде
қанат жая бастады. Қазақстандық кескіндемешілер әр алуан ... ... ... жаңа тәсілдер мен мәнерлеу құралдарын ... ... ... ... Н. ... А. Дячкин, В. Антощенко-Оленев, И. Квачко
және ... ... ... атап өткен жөн. Сол уақыттан бері
Қазақстанда жыл ... ... ... ... өткізіліп тұрды,
олардың ішіндегі айрықша маңызға ие болғандары Алматы ... ... ... ... жылдығына арналған көрме, сол сияқты Мәскеуде (1958 ж.)
болып ... ... ... мен ... ... ... ... қазақстандық өнер экспозициясы дер едік. Ел ішінде
шығармашылық іссапарларға шығып тұру өмірге ене бастады, бұл ... ... ... мен ... ... ... ... көлем кеңістаігін молайтты және туысқан республикалардағы
қылқалам шеберлерімен байланысты одан әрі өрістетті.
Қазақстандағы шынайы түрде ... ... ... ... дәстүрлі бейнелеу өнерінің формальды түрдегі қалыбына
сыймайтын бірқатар ... де ... ... ... ... өмірді
бейнелеп берген жоқ, негізінен көп жағдайда авторлардың субьективті
көзқарастарын ... ... ... ... ... ... (1891-1967). Суретшінің қалдырған мол шығармашылық мұрасы ... ... ғана ... өнер ... ондаған томдарды құрайтын
трактаттарды да қамтиды. 1936 жылдан бастап Алматыда ... ... ... ... ... ол көп ... суретші туралы дәстүрлі ұғымды
өзгертіп, болмысың ауқымы зор міндеттерін шешуге ... ... ... ... тұлғаның ренессанстық үлгісі болды. Суретшінің жарқын
тұлғасы мен ... ... ... ... ... ... еңбекқорлықпен
және кескіндемеші талантымен ... ... Оның ... және ... дүниенің қоспасы деуге болады, бұларда
суретшінің терең ішкі жан ... ... - көп ... ... ... ... ... мен оның өмірдегі мақсаты жаңғырып
жатады.
1950 жылдардың аяқ шені мен 1960-шы жылдардың бас кезі ... ... ... ... ... кезеңге айналды. Бір жағынан алып
қарағанда екі идеологиялық жүйенің саяси ... ... ... ... - ... ... әр алуан салаларында Батыс пен байланыста
болу аясының ұлғая түсуі сол кезеңдегі өнердің дамуына ... ... ... ... өнерін батыл айыптай отырып, кеңестік насихаттың
ресми органдары социалистік мазмүндағы реалистік ... ... ролі ... ... ... ... көзқарастарды өзгерту мәселелерінде белгілі
бір реформаларды жүргізудің мейлінше қажеттілігін мойындамасқа амалы
қалмаған еді. Ең ... ... ... жеке ... ... күй бұлқыныстары
мен ой-толғаныстары шыға бастады. Жаңаша мазмұндағы пластикалық ... ... ... көзі ... ... ... ... көзқарастар қайта қаралды. Осының барлығыда өнер шығармаларына
жасампаздық дәуірдің ... ... мен ... ... ... Нақ осы ... де 1960-шы жылдардағы көркем шығармашылық деңгейі
образдық түсіндіре білудің әдістері мен тәсілдерінде бұрын болып ... ... ... қол ... ... жаңаша кезеңі 1960-шы жылдардың басында ... ... ... ... ие болды. Бұл бағытта ... ... ... қоғамдық мазмұнның ауқымдылығы мен өткірлік сапаларының
қайта оралуына жағдай жасаған еді. Осы ... ... ... ... қуат серпіні мол, шынайы түрдегі азаматтық әуенге толы ... ... ... ... ... негізіне айналды. Атап айтқанда
1960-шы жылдардың орта шенінде Мәскеу мен ... ... ... білім алып шыққан, ... Қ. ... X. ... (1928-1995), А Степанов (1923-1989), Г Исмайлова, Е. Сидоркин
және А. Ғалымбаева сияқты өкілдері бар жан дүниелері энтузиазммен суарылған
және батыл ... ... ... ... ... ... тобы ... жаңаша тыныспен оралған-ды. Осылайша алғанда,
олардың тағдыр-тала-нына ұлттық кәсіби өнердің дамып-өркендеу ісінде ... ... ... ... еді Осы белеске көтеріле ... ... ... өздерінің байланысын бұрынғыдан ... ... ... ... тұрғысынан классикалық өнердің әр
алуан ... мен ... ... ... ... ... ... өсіп-өркендеуіне КСРО және ҚР халық
суретшісі Қ. Телжановтың ... ... ... ... ... шеберлік пен
образдық ойлау аясының кең тыныстылығы осы қылқалам шебері үшін ... ... әсте де ... ... ... жұмыстары
Қазақстан жеріне, оның адамдарына арналған. Бұл ... өн ... қуат пен ... ... оның ... (1964), ... аңға шығу»
(1964) секілді сүйекті шығармаларында даралана түссе, өмір мен уақыт жайлы
философиялық ой ... ... ... (1958), ... ... ... лирикалык, сезім мен өмірге терең бойлай білу ... ... ... ... ... ... ... мүсін өнерінің кәсіптік
мектебінің қалыптасу кезендерін танытпақ. Оның жасаған ... ... пен ... ... ... деуге болады. Ол жасаған
Құрманғазы мен Сәкен Сейфуллиннің портреттері камерлік мүсіннің классикалық
мәнерінде орындалған, бұларда ұлттық ... ... ... мен ішкі ... ... дәрежеде берілген.
Романтикалық толқыныс қазақ әйелдерінің әрасынан шыққан тұңғыш ҚР Халық
суретшісі А.Ғалымбаева сомдаған бейнелерге тән болып келеді. ... қилы ... мен ... пайдалану арқылы жұмыс істей жүріп ол өз
шығармаларының жарқын да өмірге іңкәр палитрасында қазіргі ... ... мен ... ... сезімде түйсіне білуін білдіреді.
А.Ғалымбаеваның шығармашылығында әйел бейнелері ... орын ... ... ... әйелдерінің қанына сіңген қасиеттері: үлкендерді сыйлау,
өз отбасына берілгендік, ... мен ... ... ... ... ... жеке басына қызығушылық ... ... ... ... ... яғни бұл оның еңбектерінен айқын
аңғарылып-ақ тұр. Көп жылдар бойы театр суретшісі болып жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жасап шығарды.
Оның шығармалары үшін айшықты түрлі ... ... мен ... ... ерекшелігі басым болып келеді.
Қазақстандағы пейзаждық ... ... ... ... ... бірқатар қылқалам шеберлерін қалыптастырып шығарғаны мәлім, олар
өз еңбектерінде ... ... ... тұрғысынан алғандағы табиғат
тақырыбын барынша терең ашып ... ... ... ... ... қылқалам шебері, ҚР халық суретшісі А.Исмайыловтың (1913-1999)
шығармашылығы тұтас күйде туған жерге ... Тау мен ... ... адам ... ... ... мұнда адам ежелгі мекеннің сұлулық
сыры мен даналығы алдында бас иіп ... Оның ... ... бояу ... ... ұрып тұрған және идеялық тұрғыдан алғанда
ойлау ауқымының кең тыныстылығы даралана түскен шығармалар деп ... ... ... айтулы шебері Ж.Шарденовтің кескіндеме айналадағы дүниені
сезіне білудің ерекше әдісін ... онда ... ... білу ... экспрессивті мәнерімен және күрделі бояулардың алуан түрлілігімен
астасып жатады. Ж. Шарденовтің шығармаларында ... ... ... көркем құралдардың материалдық сезінушілік пен шектеулі дәрежедегі
бейнелілікке ұмтылыс үрдісі байқалады. М.Кенбаевтың, Н.Таңсықбаевтың және
басқа да ... ... ... ... ... кең арна ... те ... бойлаған лирикалық көңіл күймен
ұштасып жатады. Қала пейзажының тақырыбы сол сияқты осы жылдары ... ... ... О.Нұржұмаевтың, К.Мамақовтың, А.Рахмановтың және
басқа да ... ... ... бұл - ... қаланың
бұрыннан жақсы таныс әрі сыртқы келбетін бере білу, оның ... ... ... ... ... ... ... артық айтқандық болмас.
Ж.Шәрденов «Қысқы кеш».
«Алпысыншы жылғылар» деп аталатын суретшілердің ұрпағы мінезқұлқы әр
түрлі болып келетін ... ... ... олардың ара-сында С.Айтбаев
(1938-1994), Ш.Сариев (1 937-1 990), Ж.Шәрденов (1927-1 992), А.Сыдыханов,
М.Қисамединов (1939-1984), А.Жүсіпов (1928-1 976), ... ... және ... ... бар. Бұл суретшілер қазақстандық бейнелеу
өнерінде өзіне бір белес болып қалған ... ... ... ... ұлттық бейнелеу өнерінің дамып-қалыптасуында ... ... ... ашты. Бұларда автордың жеке басы, оның дүниені көре ... ... мен ... ... бір шектегі сыйымды әрі бейнелі
образдарда көрініс берді. Суретшілердің әрқайсысы дара тұлға ... ... ... өнердің және суретшінің қоғамдағы атқаратын
ролінің мақсаттары ... жеке ... ... ... ... (1968) деп аталатын, сол ... ... ... ... жұмыста С.Айтбаев шығыстық миниатюра мен Ертеректегі Қайта
өрлеу дәуірінің живописінің мәнерлілігінің ұштасып кетуі үлгісіндегі әлемді
ұлттық мінез-құлық арқылы ... ... ... көру ... табуға
тырысты. 1970-80 жылдар бедеріндегі С. Айтбаевтың ... сол ... ... ... ... ... іздестірудің күйзелісті
жағдайларын паш етеді, өйткені ол ішкі рухани мазмұн мен оның соған ... ... ... ... нұсқасын үйлесімді дәрежеде ... еді. Осы ... ... ... ... ... мынадай жаймен айғақталады, өйткені ... ... ... ... ... өзінің тікелей ұстазы санаған еді, әжесінің
жұмыстары ол үшін ... ... ... ... ... ... Өз ... мәдени мұрасының атақаратын ролін дәстүрлі музыкалық
өнер, фольклор және қолданбалы өнер ... ... ... бағалау
1960-70 жылдардағы жаңа көркемдік бағытты қалыптастырудың негізін қалаған
мезгіл болып саналды.
М.Қисамединовтің, А.Гурьевтің, Е.Сидоркиннің кескіндемелік ... ... ... ... ... міндеттеріне сай болып табылды,
ондағы образдық тілдің сыртқы пластикалық әрі тақуалық ... және ... ... ... ... ... тақырыптары мен қаһармандардың бейнелері олардың шығармаларында
басты нәрсеге айналды. Суретшілер қазақ жазушыларының шығармаларына ... ... ... ... ... ... қытымыр
тежегіш күш эмоциональдық жан күйзелісінің буырқанған ди-намикасымен
үйлесіп жатты.
Осы ... ... ... ... пен ... ... ... күрделі саналатын жаңа ... ... ... ... ... бұл ... конформистік қондырғылардың
қоғамы ахуалында өмір сүретін адамның ... мен жан ... ... ... еді. ... Е.Мергеновтың, Е
Сергебаевтың, Б.Төлековтің жұмыстары европалық және ... ... ... ... ... бере білудегі образдық
шешімнің батылдығымен таңқалдырады. Е.Мергеновтың шығармалары көптеген
адамдарды ... ... ... ... ... ... ... шығуға және мүсіншінің шығармаларында
мейлінше айқын көрінген болмыс - бітімнің мән-маңызына үңіле қарауға мәжбүр
етті.
Өмірдегі ... ... ... ... сол ... жұмыстарында живописьтік мәнерде берілген эмоциональдық көңіл
күйде белгіленіп отырады. Бейне бір ... ... ... ... сияқты суретшілердің мұраларын тани отырып олар өздерін ... өз ... ... жауап таба білді. ... ... және ... ... шығармашылығының пластикалық
мәдениетін оқып үйрену бұл кезеңде өзіндік образдық тілді іздестіре түсуге
ынталандырды, бұл онсыз нағыз өнерді түйсіну ... ... ... рухани
мазмұнды бей-нелеп беретін құбылыс еді. Асылы, нормативтік жүйенің өзі және
осы кезеңде жұмыс істеген суретшілердің жағдайлары өз мазмұны ... ... және ... символикалық және шарттылық аясынан шығып
кететін, жанды сезімдер мен өз ... ... ... ... ... ... жасап шығаруға көмекесті.
Суретшілердің жаңа ұрпағы 1970-80 жылдары өзінің тұжырымдамалық
бағдарламасн ұснды, онда ... ... ... ... және ... ахуалына
терең талдау жасау арқылы өзіндік айқындаманы анықтап алудың қажеттілігі
белгіленген.
Жаңа проблемаларды шешудеде Е.Төлепбаевтың шығармашылығы ... ... ... ... ... ... шешуге ұмтылу
суретшінің ертеректе жазған шығармаларынан ... ... да ... ... ... ... ... берілген сезінулердің күрделі
палитрасын бейнелеуге дейінгі аралықтағы әр алуан жастағы және мамандықтағы
адамдардың кездесу орны ... ... үшін ... ... әр алуан тарихи кезеңдер мен детальдардың салыстыруына құрылған, бұл
салыстыруда ... ... ... ... жан ... арқылы бізге
ретроспекция түрінде көрініс береді.
Көптеген стильдер мен бағыттар қазіргі кезеңде де қолданылуда, ... ... мен ... ... кең ауқымын қамтиды. К.
Дүйсембаев, Ж. Қайрамбаев, К. Муллашев, А. ... Б. ... ... ... және ... ... орта және аға ... суретшілер
кескінднмелік жүйенің фундаментальдық негіздерін ұстануға тырысты, сонымен
бірге олар жаңазаман адамының сезім ойларын бейнелеуге ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан бейнелеу өнерінің жаңа үрдістері
Қазақстан бейнелеу өнері бір адам ғұмырына ғана ... өте ... ... өсу ... ... ... ... шапағатына
дейінгі бүкіл даму салаларынан өтті. ... ... бұл ... тарихи
тұрғыда тән емес көркем ойлаудың жаңаша үрдісі, ... ... ... Бұл мәдени құбылыс әлдеде зерттеліп, сараланып ... ... ... ... ... мен Шығыстың (Орталық Азия) көркемдік дәстүрлердің
өзара ... ... ... болғаны күмән тудырмайды.
ХХ ғасырда Қазақстанның саяси және әлеуметтік сілкіністері, сөз жоқ
көркемдік даму барысының ішкі тартыстық ... ... ... ... ... мен ... идея, жеке тұлғалық ұстанымдар арасындағы
тартыстың өзіндік ерекшелікткері болды және ол күрес тәжірибесінде ... ... ой – ... ... Ресейдегідей уытты болды.
50-жылдары, дамыған социалистік реализім дәуірінде Кеңес Одағының ең
үздік жоғарғы оқу ... ... ... ... ... ... ... ел мәдениетін жаңаша рәміздеуге кірісті. Олар ... ... ... ... ... ... ... көтеру, күнделікті тіршілікпен ұлттақ тақырыптарды ... ... ... ... процеске сценография, кітап
безендіру, кино өнер ... жаңа ... ... сияқты игі істерді
алға қойды. Сол кезде уақыт сұранысы ретінде бүкіл көркемдік ... ... ... ... ... қылқаламы тигенде идиалогиялық
рухтан арылып шыға беретін.
Бұл тұрғыда Қ.Телжановтың «Атамекен» немесе М. Кенбаевтің ... өз ... ... ... оның өмір ... ... ... Революциялық және әскери тақырыптар да дәл солай
шешілген. Қиын-қыстау заманды әлі ... ... бұл буын сол ... ... ... ... ... дәнекер рөлін ол
кезде бүкіл әлеуметтік ... және ... ... ... жиыстырған
Суретшілер Одағаның көркемдік қоры ... Бұл ... ... білім беру жүйесінің негізін салған Алматы
көркемсурет ... ... ... қызметі арнайы әңгіме етуге
лайықты.
Өздерінің ұстанған қағидаларына және көзқарастарына қарай бұл ... ... ... ... ... ... қайраткерлеріне жақын тұрды. Дегенмен, өнер тірі шығармашылық
процесс ретінде белгілі бір бағытпен шектеле алмайды, ... ол ... ... Ю. ... айтқандай, еркіндіктің ең таза түріндегі қарым-
қатынас ... ... ... ... ... өзінде
қайшылық жатыр еді. Ол шығармашылық зерттеу объектісі ретінде тек ... және ... мәні бар ... ғана ... ... ... әрбір
суретшінің өз дүниетанымына және ... ... ... ... кешенге сай емес еді. Салихидин Айтбай бастаған бір топ
суретшінің келуі ... ... ... ... ... ... олар ... процеске еркіндік идеясын ала ... ... бас ... ... ... ... ... дүние танымын алға
қоятын ... ... ... Бұл ... ... рухы ... ... сол кездегі Қазақстанның, әсіресе, Алматының
рухани өмірі өте бай және ... ... ой ... ... да, ... ғылым-ойшыл Алан Медеовтың ірі тұлғасы беймәлім
тарихи көкжиектерді, архиялогиялық және мәдени құбылыстарыды ... ... ... ... еді. Біздің осындай құтты
топырақта В. Вернодский мен Л. ... ... сол зор ... ... ... ... қуатты түрде өсіп ... ... ... ... оның ... және ... ... шығармашылық танымның негізіне, жаңа суретшілердің көркемдік
кеңістігіне айналды. ... ... ... ... ... ... және ... жүйелерді зерттеуге мүмкүндік ашылды, олардың қанық
бояулы және ою-өрнектік туындылары батыс шеберлерінің тәжірибесін ... ... ... тың сөйлей бастады. Міне, осы екі үлгінің (шығыс
және батыс) қиысуы қазақ бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... жаңа ... іздеу өткен кезеңге қарсы
қойылған жоқ. Сондықтан көркемдік процестің дамуы қисыны ұлттық көркемдік
тілдің, бейнелеу өнерінің ... ... ... ... ... Ш. ... Т. Тоғызбаевтың туындыларында келешектің
қалыптасқан бейнесі жоқ, композициялық шешімдер авторлық сезім-түйсікке
байланысты, ... ... ... қолданбалы өнер өнімдеріндегі ою-өрнек
жолдарына ұқсайды және тұтас біріктіруші негізгі бастау ... ... ... бояу ... ... ... жай ғана ... емес. Ол сана
сезім еркіндігіне шақыру, жаңаша филасофиялық мағына іздеу, ал ... ... ой ... ... ... ерекшелігі ретінде
сипаттайтын символизімге жол ашу. Бұл еңбектерді, сөз жоқ, Сезанн, ... ... ... және ХХ ... данышпаны Пикассоның
ықпалы біріктіреді. Бірақ мұнда құрғақ ... жоқ. Бұл ... ... ... ... бояулы тәжірибесі мен оның
ұлттық нұсқасын жасау түрлері. Идеяны ... ... ... ... құдайшылдық санасын болмыстан жоғары қоятын
талғампаздығы қызықтыратын. Әрине, шығармада дүниеге көзқарасты ... ... ... ... жүгінушілік әр түрлі ресми көрме комитеттері мен
тексеру комиссиялары ... ... ... Авторлар Пикассоның
құйыршығы, жоғарғы өнер үлгілерін атап өтуші, жат шығармашылық ... ... ... Бұл суретшілердің шығармашылық өмірі
тартысқа толы болды. ... өз ... табу ... оңай ... жоқ. Жаңа
көркемдік жүйе жасау жұмысы жоғары жауапкершілікті талап ... көбі зор ішкі ... ... ... ізденіс үстінде ғұмыр
кешті. Себебі, олар әріптестіктері мен ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеп отыруға мәжбүр болды.
Сондықтан да 90-жылдардағы ... ... ... ... ... тобының өмірден ерте кетуін кездесоқ құбылыс деп ... ... ... ... ... екі ... ... ортаның өмірі және қазіргі заманға сай ... ... жаңа ... Жеке ... ... көркемдік працесс
көптеген көркемөнер бірлестіктері, галереялар, ұстаным мен бағыттар, жаңа
есімдер, көрмелердің жиіленуіне, ... ... ... ... Ә.Кастеев атындағы мемлекеттік мұражайда жыл сайын «Галереялар шешуі»
сияқты авторларға шығармашылық ... паш ... ... ... байқау өткізілді. Қазақстандық жобаның тез арада халық аралық
деңгейге көтерілуі ғажап емес. Ең ... бұл ... 1989 ... андеграунд өнерін алғаш рет және соңғы рет ... ... ... ... ... ... ... бері қатысып
жүр.
Қазіргі өмірімізге келсек, ол алуан түрлі бағыттар мен нақыштарға толы.
Оның түбегейлі ...... бас ... өз ... ... түрде әйгілеу, жаңапішін мен таным категорияларын ...... ... ... ... Мұнда құр әйгіленуден
ада реализімге де, барлық ... ... де жол бар, ... ... жаңа суреткерліктің нұсқасын, өнердің жаңа ... ... ... алды. Олардың негізінде ... ... тән ... ... ... ... табиғи пішіндердің
көптүрлілігіне сай келеді. Қазіргі ... ... оны ... ... және ... ... ... болжайтын
бағыттар да жеткілікті.
Қазақтың рулық таңбаларының графикалық символдарының сементикасы ... ... ... ... олар ... ... мәнерлілік пен тарихи жеке адами және басқа да ... ... ... ақпарат қуаттаррына ие деген қортындыға келді.
Келесі кезектегі қортынды, кез келген затта немесе ... ... ... таңбалық мағынаның барлығы болды. Міне осыдан
келіп суретшінің осы ... ... және оны ... ... ... ... Өнер қай кезде болмасын, осы
тәріздес репрезентациалаумен шұғылданған/11/. Сыдыханов ашқан ... мен ... ... ең ... ... ... үшін таңба
арқылы дүние тану дәстүрлілігінде, сонымен бірге артикуляциялау идеясы
ескі идиалогиялық ... ... ... ал ... ... ... жүзеге асқандығында жатыр. Көшпенділер мәдениетінің
дүние танымдық ... ... ... ... ... жаңаша
пайымдауда. А. Сыдыхановтың қазақтардың ру-тайпалық таңбаларының ... ... ... сыршырайы көне жазулар мен таңбалардың
болмыстық құндылығын арттырады, ұлттық көркемдік – ... ... ... ... шығармаларында көшпенділер
мәдениетінің рухани ... мен ... ... ... ... эстетикалық талаптарды пайымдау байқалады. Сөйте
тұрса да, қазіргі авторлар үшін өзін ... ... ... мен ... ... мен ... ... заман суретші
– тек өзінің отбасы, туған жері мен мемлекетің ғана емес ... ... ... ... ғаламның шығармашылық нұсқасы. Өзінің өнернамасында
ол белгілі құбылыстан шекарасынан шығуға ... ... ... болмысын зерделеуге тырмысады.
Бұған қарап, суретшілердің барлығы таңбамен сурет салуға ұмтылды деуге
болмайды, өйткені олардың ... ... ... ... ... ... өмір тәжірибесі мол, көпті көрген суретшінің
тірлігіне ... ... ... жолы бар, сол ... ... және бұл ... ... сызылып беруі міндетті емес екеніне
көздері жетті.
Жалпы, ...... ... осы ... ... ... өнерінің басты аспабы ретінде болуы аймақтық характерге өте-
мөте тән деуге болады. Ол адамзат ... ... ... оның ... ... ... ... дүниетанымның орталық идеялары ... ... ... ... байланысы туралы асқақ рухты
космо-антропологиялық мифке негізделеді. Мүмкін әлеуметтік ... ... ... ... құбылыс тәрізді, қазақ суретшілерін аса
қызықтырмайтыны сондықтан да ... ... көп ... ... ... шаманизімнің пантеистік энергиясы осы замандық ... ... ... ... ... ұлттық эстетиканың
мәнін түсіну қызықтырады /12/. Қоғамдық ... ... ... көп ... адамзат баласының ақылға қонымсыз тіршілік етуі
мен табиғаттың табиғи үйлесімділігінің ... ... ... ... ... ең жиі ат ... бұрады.
Қазақ өнерінің символизім мен концептуализімі образдың ішке ... ... ... ... принціптеріне құралады: геометриялық
таңбадан (Ә. Сыдыханов) немесе сызықтардан (А. ... ... ... мағынасын код арқылы жаңадан жасау немесе әлдебір жорамал рухани
идеяны ... ... ... Екі ... ... құрылымының әсем – сезімдік сапаны күшейте түсіп өзара ... ... ... ... ... ... соңғы кезеңдегі
қазақстандық кескіндеменің оны басқа ұлттық көркемөнер мектебінің арасында
өзгешелендіре түсетін айрықша ... бірі ... ... ... ... ... пен К. Мулашевтің кескіндемелік
полотноларын бүкілодақтық көрме залдарында кеңінен ... ... ... ... де қазақстандық тақырыптық картина дәтсүрін мүлдем
жаңа сапада және ... ... ... ... ... ... әлеміндегі келеке қақтығысы – суретші,
интериерлік, ... және ... ... ... үйлесуіне құрған
адам мен кеңістіктің парадоксалды қарым-қатынасына сүйенеді. Бір жағы екі
әлемде де - мұнда да, ... ... ... ... ... ... константа (шама) тәрізденіп, адамның шынайы қатынасуында жатыр.
Бірте – бірте Төлепбаевтың ... ... аса ... ... -
басында тек қана адамды қалдырып, бұйымдарды картина шеңберінен ығыстырады,
одан кейін ... ... ... ... «энергетикалық елестер»,
белгілі бір ережеге бағындырып салынған адам ... еске ... ... ... ... Міне ... ... шығармашылығының
эволюциясы затсыздану жағына, көркемдік таңбалардың өзіндік, дербес тілін
қалыптастыруға ойыстырады.
К. Мулашевтің алғашқы жұмыстары – 80-жалдың басында ... ... ... уақыт қызығушылық тудырған бағыт – шексіз реализімнің
жұмсартылған ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге кейбір талпыныстарына қарамастан,
реалистік дәстүрге шын берілген ... ... ... ... бірі ... портіреттік ұқсастық детальдарын өте-мөте дәл
етіп, бояуды жіп-жіңішке қылқалам мен ... ... ... жағу ... ... ... салынатын сән-салтанаттық портреттің дәстүрін
жаңартты.
Қ. Мулашев
«Сүйімбике – ханбике» 1997ж.
Сән – ... ... пен ... композиция әлеуметтік тапсырыс
ретінде де, әрі символисттер мен концептуалисттердің ... ... ... саналатын суретшінің нақты құбылыс пен әлемнің материалдық
заттығына деген қызығушылықтарын іске асыру ретңінде де ... ... ... ... орын ... Бұл тәрізді жұмыстардан
еуропалық портпеттік ... ХХ ... ... орыс
суретшілерінің нидерландық мектептің ... ... бен ... сабақтастық белгілері байқалды. ... ... ... ... дәуірлер мен ұлттық ... ... ... қайта жасау - өнер тарихында жиі кездесетін жағдай болып
есептеледі. Қазақстанда бұл ... ... ... ... шығармашылық ізденістеріндегі өз мүмкүндіктерінің ... ... ... ... ... ... және оның әртүрлі сәндік
– кескіедемелік тәжірибелер жасаған кезде табан тірейтін платформасы –
классикалық ... ... ... өз ... ... пен
М.Қаспақ дамытып келеді. Сондай ақ олардың жұмыстарының ... ... ... өзгешелігі - өмірдегі нақты және тұрақты
құбылыстарды ғана ... қою ... ... ... ... ... көркемөнерлік орта жасауға талпыну.
Тағыда батыл немесе көкетесті өнер деп аталатын contemporary art ... ... Ол ... ... әрі қол ... керемет, тамаша образ
мағынасында түсіндіретін, буржуазиялық – тоғышар ... ... ... ... ... ... құрғақ қиял шынайы қабылданып
сіңіріп кетер ме еді , егер ... діни ... ... нақты саяси
нұсқауларға дейін идеологиялық бағдарламаларға жалданып жұмыс істеуге
мәжбүр етпес, мұндай ... жаңа ... ... ... ... ... ... күнгі өмірге батыл ненгізу ... ... әр ... ... жеке ... бірегейлігінен туындайтын кез
келген көркем өнерлік ойды ... ... ... қол ... ... – міне ... ... адамды өз өзіне бет бұрғызу және ... ... ... ... ... және өз ... ... ұғындыруды басты мақсат етіп қойып, актуалисттердің жасап
отырған қарсылық манифестациясы.
АҚШ пен ... ... ... өнер ... ... ХХ ғасырда постимпрессионизім мен, «ХХ ғасырдың ... ... орсы ... ... ... » ... Іс жүзінде түгелдей дерлік дүниеге тараған, ол комунисттік темір
пердеге келіп тірелген болатын, бірақ ... идея ... ... ... ... ... жаңа ... әлдеқашан дайын
тұрған көркемөнерлік негізіне тез енгізілді.
Қазақстанда актуалды өнер 90-жылдардың басында, Қазақстан өнеріндегі
жаңа құбылыстың бастауында ... ... ... қалаулары бойынша
іс-әрекет етіп жүрген «Шымкенттік трансавангард» ... ... ... ... ... ... айтылған «Жолайрықтан» кейін
Г.Трякин-Бухаровтың шығармашылық қызметінің белсенділігі арта ... ... ... ... ... ... бола
бастаған инсталляциялары – «Реквием», «Қарағанды»- тікелей әлеуметтік
мазмұндағы ... ... ... Авангард дәстүріне де жүйелі түрде ... ... ... ... ... көшпеліліктің дүние
танымдық кешенін, қолданудан шығып қалған ... ... және жаңа ... ... тін ... ... ... қалыптасып, тұрақтанғандардан өзгеше ... ... мен ... Бұл жобаларға А. Меңлібаева, Ю Сорокина, Г.Трякин-
Бухаров қатынасады. 90-жылдардың ортасында ... да ... өнер ... тобы ... ... сырлы әрекеттері үшін жапандағы жан
баспаған жалғыз аяқ жол ... ... ... ... алды және ... бос әрі өлі ... ие болғысы келмеген» «өнердің ... ... ... ... ашық көрсетеміз деп жар салды/13/. ... ... ... Ю. ... ... ... мен
Виктор Воробъевтар акциалары мен инсталятцияларында жүйелі түрде сан түрлі
салалардың ... ... ... асырады. Экология тақырыбының мазмұны:
шыны ыдыстарда «кансервіленген» тірі ... ... ... ... ... ... ал ... өнермен қоштасу антиктік фигуралар
түрінде жасалған май шамдар ... ... ... ... ... орын ... Барлығын қамтитын махаббат дискурсының «тамақты
да, итті де, өнерді де сүюуге болыды» деген ... «Мен ... ... ... ... атты флюксуста іске асты. С. Масловтың шығармашылық
тірліктерінде «қазіргі заман өнерінің айнасы іспеттес» ... сан ... ... «антологиялық барлық тең құқылықтан» бастап кез
келген «өмірдегі сыбдыр еткенге» дейін оның хепенингтері мен ... ... ... ... А. ... пен, Б. Барманкулова мен, К.Хайрулин мен
бірлесіп, ... ... басы ... ... ... ... ... алмай, мүлдем керсінше, ешкім, тіпті құрлысшыларда
көрмеген интериер инвайраомент ... жаңа ... ... Оның ... ... ... мен «Баулып-түйілген жел»,
«Мамыр түстері» атты инсталятцияларының басын біріктіретін концептуалисттік
тәсіл – суретші үшін «дүниені болжаудың » ... ... ... ... өнер ... өз ... ... лентасын бүгінгі
күннің материалды шындығына қажымай талмай айналдырушы – С.Нарыновы ... ... ... ... ... ... тобына айналған
болатын. В. Симаковтың құрылымдық мектебінде «кеңістіктің ... ... ... ... ... ... ... осы
тәжірибелерін практикада қолдануды, көне мен жаңаны жалғыз көркемөнерлік
тұтастықта біріктіріп, ... ... ... және ... қол жеткізді. Қазіргі кездегі «бақсылар» ... ... ... ... ғана ... ... ... онша –мұнша елп
етіп таңдануды көптен бері қойған европалық көркемөнер ортаснда да ... Бұл топ ... ... ... ... ... мен ... барып қайтты. С. Атабайев пен В.Симаковтың, рижиссурасы бойынша
керемет, драмалы элюзиялар мен көп мағыналы мәнділікке толы, түс пен ... ...... ... ... ... атты
перформансының көркемдік маңызынан басқа анық болжағыштығы да бар. ... ... ... ... ... кездің адамына, бұлар
жөнінде айту қиынның қиыны, қарапайым заттар туралы сыр ... ... ... ... ... күш салуды, сонау ықылым замандарда да талап еткен
қазіргі күндерде де ... ... ... ... Қазақстанның
актуальды өнері, біздің тарихымызда бұрын да болғандай, ... ... ... ... ... ... ... жасауды іске асырды деп ауыз
толтырып ... ... ... астарлылық, пішін қозғалыс филасофиялық тұрғыда
пайымдау, өзін ғарыштық ... ... ... ... ... көркемдік шындыққа тән ортақ белгілер болып ... ... ... ... құндылықтарды сақтаушы, жаратушы жеке тұлға
ретінде басты рөлге қою ең жоғыры жетістік ... ... ... ... тәуелсіздік алаңы сурет және мүсін өнері болып отыр, сонымен
қатар ... ... ... ... идеяны ортаның тақырыптық кеңістігіне
енгізу мәселесі айқын түрде өріс алған секілді және жақын болашақта біздің
авторларымыз үшін жаңа ... ... жаңа ... ... ашуы
мүмкүн. Оған мысал ретінде ашық аспан ... - ... ... мүсіндерінің көрмесін айтуға болады.
Мүсіндік композициялар өзге түрге ... қола ... ... ... табиғи ортаға жанасымды сіңе білген. Акцияның мақсаты да ... жан ... ... ... құру еді. ... секілді инваироментте қазақстан
өнері үшін – жаңа жанр. Қазіргі кезеңді шығармашылық тәжірибе жинау кезеңі
деп атауға болса, ... ... бұл ... ... ... ... Мадановтың жетекшілігімен жасалған «Бабыл мұнарасы» инсталляциясы -
әзірге инвайромент идеясының ең ... ... ... ... ... мен ... паш ... тақырып дәуіріміздің тамырына басқандай.
Қарама – қайшы оқиғаларға толы телеэкрандар, енді көтеріле бергенде төменге
құлдырай ... ... легі ... ... күнделікті өмір.
Сонымен, қазіргі Қазақстан өнері дәстүрлі үрдүстермен қатар, әрбір жеке
адам – көрермен мен инвайромент өнеріндегі суретшінің ... тең ...... ... ... жаңа жүйе ... ... бара жатқан ғасырдың соңғы онжылында, ... үшін ... ... жағдайдың қалыптасуына недәуір ықпал жасады. Ең
алдымен – мәдени және ... ... ... ... тәуелсіз
галереялар жүйесі пайда болды, олардың ... ... өз ... ... ... ... ... көптеген маңызды проблемалаларды
шешті: жаңа көрме кеңістіктері пайда болды; анық артрынокты қалыптастыру
мәселелері туындады; галереяшылар көркемөнердің даму ... ... ... ... ... ... ... не қаржылай, не заңды қолдауынсыз
іске жатты. Галереялар ... ... ... ал ... ... ... мен ... көмегі арқылы күнелтті /16/.
Еліміздің экспозициялық «флагманы» - Мемлекеттік Ә.Қастеев атындағы
музей жағынан галереялар қозғалысына жасалған жақсылық – жыл ... ... ж.ж.) ... ... ... галереялардың әрқайсысы өздерімен жұмыс
істеп жүрген суретшілердің туындыларын көрсетуге және өз концепцияларын
ұсынуға мүмкіндік алды.
Өнердің жаңа ... даму ... әлі ... ... ... ... көркемөнер жағдайы арнайы талдау жасауды және ... ... ... ой ... ... ... ... Дегенмен, бүгінгі
күні, нық сеніммен жаңа өнер ХХ ... ... ... ... ... ... ... деп ауыз толтырып айта аламыз. Ол, бұрынғы
кезеңдерге тән, ... ... ... дәстүрлерін сақтай отырып, еркін де
тәуелсіз қалыпқа ие болды. Ол ... ... ... жанашыры
ретінде творчество адамының тұғырын бекітті. Ол қазақстандық суретшілердің
қол жеткізген табыстарын бүкіл әлемдік ... ... тең ... етіп енгізді, сөйтіп оны жаңа көркемөнерлік ақпараттармен байытты.
Суретші мен көрерменнің бір – біріне қызығушылығы - ... ... ... ең айқын көрінісі. Жиі берілетін көрмелер көрермендер
санын жыл сайын ... және бұл ... ... қызығушылықта емес,
көрермендерді үшінші мың жылдық ... ... ... сананаың
рухани құндылықтар немесе жаңа гуманитарлық білімдерге қарай аяқ басуда.
Қазақстан суретшілері бүгінгі күндері өз өнерін осы ... ... ... ... ... ... және оның ... мәселелері
Біздің заманымыздың мақсаты - адамды жан-жақты тәрбиелеу және
гармониясын ... ... ... ... ... көріп, түзу өскен
ағаштай әдемі етеді» дейді өзінің барлық өмірін ... ... ... ... ... Ы. ... ... мақсаты төңірегіндегі пікірталас ежелгі дәуірдің өзінде – ақ
басталған. Ежелгі ойшылдар тәрбиенің мақсаты ... ... ... деп ... ... түсінігінше, тәрбиенің мақсаты- заттардың
табиғатын зерттеу емес, өз-өзіңді тану, аса ... ... ... Платон ақыл ой, ерік және сезімді тәрбиелеуге көп ... Ол ... ... өзі ұйымдастыру керек, үстемдік етуші
топтар – философтар мен ... ... сай ... ... ... ... шәкірті Аристотель, тәрбиенің мақсаты жан рақымы – ... ес пен ... ... деп білді.
Қазақ жазба әдебиетінің негізін қалаушы Абай Құнанбаев өз ... ... ... ... деп ... ... эстетикалық
сезімін ылғи да дамыту қажет. ... ол өзін ... ... ... ... тәрбие, адамның ақыл – ойын дамытуда үлкен
роль атқарады және ... ... ... ... ... ... ... еңбек, табиғат және көркем творчество.
Эстетиканың зерттейтін ... ... ... ... ... жиі
өзгеріп отырады. Антикалық кезеңде ... ... ... ... ... ж. ... философы Баумгартен «Эстетика» кітабын жарыққа шығарды.
Осы уақыттан бастап , ... сөзі жаңа ... ... ... Грек тілінен аударғанда «сезімталдық», яғни сезім ... ... ... ... ... ... ол эстетикаға
әдемілік жөніндегі ғылым ретінде анықтама берді. Ол эстетикада ... ... ... ... ... ... мән берді. Әдемілік
сезім кемелдігін танытады және өзінің жоғарғы көрсеткішін өнерден алады.
Баумгартеннен кейінгі кезеңдерде ... тек ... ... танылған жоқ, ол өнер философиясы деп те аталады. Советтік
философтар эстетиканы ... ... ... ... ғылым ретінде
анықтады.
Философия тарихында эстетиканың табиғатын тану әр ... ... ... ... нәтижесінде эстетика танымы жақында ... ... ... қатысуын зерттеу өте ертеден бар.
Антикалық эстетика.
Эстетикалық іс ... ... ... 40-мың жыл шамасы бұрын.
Эстетикалық ойдың еркіндеуі ... ... ... 6-мың ... ... ... ... 4-мың жыл бұрын өнер болды. Бұл
жөнінде осы кезеңде жазылған Библиядан ... Өнер ... ... ... Ежелгі Грецияда өнер 2,5 жыл бұрын дамыды. Құлиеленушіліктің дамуына
байланысты гректердің ең басты-еңбектен азат ... ... ... философияның, өнердің дамуына жағдай жасалды. Жаңа ... VII-III ... Бұл ... ... ... ... ... «Иллиада» және «Одесея» жазылды, скульптура, архитектура
өркендеді. Осы кезеңде әдемілік, гармония, ... ... ... ... ... ... ... оларды талдау әлі қалыптасқан
жоқ. Бұл танымды бірінші болып ... ұлы ... және ... деп есептелді. Пифагор пікірінше, ақиқат негізгі, салдар ... ... және оның ... ... ... ... осы ... мәліметтер арқылы көрсеткісі келді.
Әдемілік – бұл гармония. Адамдарды аурудан ... және ... ... ... көп айтылды.
Сократ эстетикалық танымды адамға қатысты қарастырады. Дұрыс болса,
бәрі әдемі. Бұл қажеттіліке жарайтын зат әдемі. Сократтың ... ... ... сұрапты: «Қи коршасы әдемі зат па?» Сократтың жауабы: «Ия, егер
ол өз орнына лайықсыз жасалса». ... ... ... ... қарады. Әдемілік жақсылық болуы қажет.
Платон – сезім әлеміне тұрақсыз әлем ... ... Идея ... әлем болып табылады , ал ең ... идея – бұл ... ... ... идеялар әдемі. Суретші өзін қоршаған заттарды көшіреді, оларды
өзінің ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Мұнда шығатын қорытынды суретші көшірілетіннің ... ... ... ... жоқ. ... ... құдайлар құдіретіне арналған
өлеңдерден басқа өнер болмауы керек- дейді Платон.
Аристотель – ... ... бола ... оған ... ... ... мына сөзі оған куә: «Платон маған дос, бірақ шындық қымбат.
Әдемілік бұл абсолютті және ... ... ... еліктірушілік
табиғаты бар. Адамдар балалық шағынан әлемді ырғақ, сөз, гармония көмегі
арқылы бейнелейді. Аристотель өнердің барлық ... ... ... ... ... музыка, би) және тыныштық өнері сурет, скульптура.
Қайта өрлеу дәуіріндегі ... ... орта ... ... ... жана дәуірдегі
ілімдерге көшу кезеңі болды. Италияда ХІV-ХVІ ғ.дейінгі ... ... ... ... ... ... ... өрлеу орта ғасырлық
мыстанизмнен ... тыс ... ... ... қайта өрлеуді
білдіреді. Бұл Европада капиталистік қатынастардың қалыптасу кезеңі.
Қайта өрлеу дәуірінің ... ... ... ... сүю ... ... ... гуманизм. Фламандтық суретші Рубенстің "Левкипп қыздарының
ұрлануы" атты (1618) ... ... ... жазылған. Рубенс
жалаңаш денені асқақ табыспен жазады, себебі сау, ... ... ... ... ... Орта ... ... болуы мүмкүн емес еді.
Леонардо да Винчи (1452-І5І9) Итальян суретшісі, ... ... ... Оның ... ... "Мона Лиза", "Джоконда" деп
аталатын әйел бейнеленген. ... ... ... әйел әсемдігінің,
идеялардың бірі құрлысы жыныспен қоса ... ... ... ... ... ... бірі ... зорлығынан
азат ету болды. Егер шіркеу идеалогтары адамды мүмкіндігінше төмендетсе,
оған әлсіздігін көрсетсе, соған ... ... ... ... ... ... сендірді, тұлғалықты
марапаттады.
Гуманистер тегіне қарамастан адамдар теңдігін ... ... ... принциптер өмірімен тығыз байланысты болды. ... ... ... ... саяси өмір құлдырай бастады,
католиктік шіркеу күшеиді.
Неміс классикалық эстетикасы.
18 ғас. Соңы және 19 ғас. бас ... ... ... ... Кант, Фихте, Шеллинг, Гегель, сондай-ақ философ және ... ... ... пікірінше, эстетика таза, оны таза сүйсіну, логикалық түсіндіру
мүмкін емес. Кант эстетиканы ғылымнан, өмірден, ... және ... ... ... ... өзі өмір ... - дейді.
Гегель: Өнер – бұл абсольют рухтың еркін өмір сүруі, ол ... ... дін, ... Дін ... жоғары, ал филасофия діннен
жоғары. Гегель өнер қызметін былай ... ... ... ... ... ... ... қарағанда өнердің танымдық құндылығын
мойындайды. Өнер – ... ... ... құндылығын мойындайды. Өнер –
танымның төменгі сатысы, ... ол ... ... ... эстетикалық ілемдері
Орыс ойшлдарының эстетикасы әртүрлі. Белинский В. Г. (1811-1848),
әдебиет зерттеуші, сыншы, философ. Россияда ... ... ... ... етті, реализм, халықтық өнер туралы жазды. Өнердің халықтығы тек
халықты бейнелеу де ... ... ... ... ... емес,
жазу суретінің халық мұраты көзқарасында тұруда.
ЧернишевскийН.Г.(1828-1889), демократ-революционер, материалист ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы идеялығын талап ете отырып, өнерді өмір айнасы
ретінде бағалады.
М. Горкий ... ... ... негізін салушы. Оның
творчествасында өзек - еңбек адамы. Оның ең ... ... ... о ... романдары және Данко туралы аңыз. М. Горкий
сциалистік реализімнің жаңа ... ... ... өмірді
революцияның дамуындағы, тарихи нақты бейнелеу – оның соц. реализімге
берген анықтамасы.
Қазақ ағартушыларының ... ... ... ... ... творчествасын, мәдениетін,
Салт-дәстүрін, киім ... ... ... ... ... соң көптеген суреттер , «Қозы Көрпеш-Баян сұлу», «Ер
Көкше» қырғыздың «Манас» эпосының жазбаларын қалдырды. Азия халықтарындағы
батырлық ... атап ... ... халық қорғаушылырының жырлануына
айрықша тоқталды. Өнердің міндеті халық өмірін реалисттік ... ... ... ... ... ... ... мәдениетін, оның
эстетикалық көзқарастары педагогикалық қызметінде көрінді. Жастарды туған
табиғаттың әдемілігін, адам ... мен ... ... ... ... ... бар өмірін қазақ халқын эстетикалық ... ... ... ... ... әдебиетінің негізін қалаушы. Ол өз
өмірінің мақсаты халақты көркемдікке тәрбиелеу деп білді. ... ... ылғи да ... ... ... ол өзін ... ... көрді. Өнердің халықтығын ол өте ... ... ... ... ... – 20 ... ... эстетикалық ілімдер.
«Имприссионизм» – 19 ғасыр соңы мен 20 ... бас ... ... бастауы. Француз тіліне аударғанда «түйсініс». Имприссионистер шынайы
әлемді өздерінің кездесоқ түсініктерін қозғалыс және ... ... ... ... ... ... ... олар жарқыраған күн сәулесін, табиғат
бояуларын әсемдігін, көлемді формаларын жарық және ... ... ... өнерінде Клод Моне (1840-1920), Камииль Писсаро ... ... ... бағыттардың бірі. 19 ғасырдың
соңы мен 20 ғасырдың бас кезеңінде ... ... ... ... ... Олар имприссионисттердің жарықтың тазалығы мен
анықтылығын ... Олар ... ... ... ... ... және ... табиғатты талап етті, филасрофиялық және
символикалық ... аса ... ... ... Поль Сезан (1839-1906), Поль Гоген (1848-
1903), Венсант ван Гог(1853-1890) және т.б.
Модернизімнің ... ... ... ... ... ... ... Бұл 20 ғасырдың 20-шы
жылдарында қалыптасқан. Көркем ... ... ... ... ... ... идеялық көкемдік бағыттарды және ағымдарды
біріктіреді.
Модернизм әдістемелері ... ... және ... ... сөзі ... ... аударғанда «қиял» ұғымын білдіреді.
Суретші шындық ақиқаттағы нақты формадан бас ... ... ... мен кубтердің қосындысынан жаңа көркемдік кеңістік жасайды.
«Авагнгардизм» француз тілінде «алғы ... ... ... Бұл
реалисттік дәстүрде қол үзуге ұмтылыс, себебі онда ... ... ... ... ... тыс ... ұмтылды.
«Декаденс» латын тілінен «құлдырау» ұғымында қолданылады. Бұл өнерде
және ... ... ... ... индивидуализімнің
үстемдік етуі.
Модернизімнің түрлі бағыттарына кубизім, экспресионизм, сюреализм, поп-
арт және көптеген ... ...... ... ... кубистердің көрмесі 1928 жылы
болды. Олар ақиқаттағы барлық заттар мен құбылыстарды, адамды қоса алғанда
, геометриялық ... мен ... ... ... суретші
ойын ұғымсыздыққа жеткізеді. Мысалы: Жорж Брак ... с ... ... ... ... ... шынысы кигізілген ешкі.
Бұл Бағыт «Поп-Арт» деп аталды. ... ... ... «Жалпыға
түсінікті өнер». Ол ... АҚШ пен ... ... болды, болды,
реализімнің орнына ие болғысы ... ... ... ... , ... автомашинаның ескі бөлшектері, ... ... және т. б. ... ... ... картиналар 1963
жылы Р.Раушенберг есімді ... ... ... ... көрмеде
қабылдады.
«Экспрессионизм» – сезімнің, көңіл ойдың, анық ... ... ... ... және әдебиеттегі 20-ғасыр 20-жылдарында
пайда болған бағыт. Ол адамның субъективті рухани әлемін бірден-бір ақиқат
ретінде ... оның ... ... ең ... міндеті ретінде
көрсетеді. Экспрессионизімнің негізін салушы Норвег ... ... ... оның ... ночь» картинасында ағаш ұстаның созылған линиялары
көрерменге қарсы жүгіреді, ол оның ... ... ... қимылсыз,
қыздар еңкейіп тұр.
«Сюреализм» – француз тілінен «жоғары реализм» деп ... ... ... Одан ... ... мүмкүндігін шектеп материализм
мен, ақылдан азат болуға шақырды. ... ...... ... Оның ... ... игра» деп аталады. Суретші Сюреалисттердің ... ... ... ... ... де ... ... суреттерінен ажырата алмайды.
2.2 Қазақстан бейнелеу өнеріндегі жаңа үрдістерді оқыту арқылы оқушыларға
эстетикалық мәдениетті дамыту мүмкундіктері
Ғылыми-техникалық ... ... және ... ... реформалау
жағдайында студент жастарды тәрбиелеу ісі тұлғаның қоғамның ... ... ... ... ... және ... жасай
білу қабілеттерін қалыптастыруды, сонымен бірге өмірдің барлық саласында
эстетикалық шығармашылыққа белсене қатысуды мақсатты түрде міндеттейді.
Соған орай ... ... ... ... ... ... Ол, біріншіден, тарихи жағдайда жүзеге асады. Өйткені олар оның ... ... даму ... терең түсініп және мақсатты түрде оны
практикада қолдануда ... ... ... жүзеге асырады.
Екіншіден, функционалдық аспектіде, қазіргі өндірістің қарқындап өсуі, оқу
ұжымдарындағы адамгершілік және ... ... ... ... пен ... ... артуы, студенттер мен ұстаздар қауымының өзара
ынтымақтастық жағдайдағы қарым-қатынасы оқу-тәрбие процесінің эстетикалық
аспектісіне, оны ... ... ... да жоғары талап қояды.
Қазіргі оқытудың бірден-бір қызметі - оның ... ... ... Шығыстың ұлы ғұлама ғалымы, ойшылы Әбу Наср әл-Фараби: "Адамға ... ... ... ... ... ... ... берілген білім — адамзаттын
қас жауы. Ол келешекте оның барлық өміріне апат әкеледі", - деп ... ... ... ... ауыр зардапқа әкелетініне айрықша
маңыз бергені. Мұндай көзқараста, сонымен бірге оқушы тұлғасының ... ... ... да кері ... ... айқындайды.
Сонымен бірге оқытуда тұлғаның ғылымға, мәдениетке, зиялылыққа бағдарлы-
құндылық ... ... ... алуға деген қажеттілігі қалыптасады.
Тәрбиенің жан-жақты және үйлесімді мақсат пен міндеттері, атап айтсақ ақыл-
ой, адамгершілік, эстетикалық дене және ... ... пен ... да ... ... да ... ... эстетикалық тәрбиемен өте тығыз байланысты.
Себебі, ол өзіндік ... ... Олай ... оқыту процесіндегі
эстетика өзінің бастауын оның ойлау жүйесінде, оқыту және үйретудің ... ... ... ... ... ғылыми-
эстетикалык мазмұнын меңгеруде қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... ол дидактикалық проблеманы қоюмен тән
қасиет. Сондықтан оқыту процесінің ... ... ... ... оның ... аспектісінің қызметіне байланысты болады. Оқыту
процесінің эстетикалық аспектісі — бұл ... ... ... ... ... ... ... аспектілердің жиынтығы негізінде қалыптасады. Бұл
процесс — оқытушы мен студенттердің өзара шығармашылық әрекеті ... ... ... тудыратын процесс.
В.А.Сухомлинский атап көрсеткендей идеологиялық тәрбие, эстетикалық тәрбие
және сезімді тәрбиелеу арасында өзара байланыс бар: ... ... ... бірі ... адамдардың эмоциялық-эстетикалық
бағалауы қоршаған өмірді тануда адамның терең сезіміне байланысты ... ... ... ... ... ... таңқалу, қайғыру,
қапалану, бір нәрсенің қамын жеу, ұялу, ашулану, ыза ... ... ... ... алдында азап шегу, опыну, қиналу т.б. кіреді. Мен
балалық шақта осындай сезімдерге және ... әр ... ... ... бірге жүруіне қол жеткізуге тырысамын"- дейді 18 (277, 223).
"Жас жеткіншек жақсылық пен ... ... пен ... пен ... терең сезінеді. Сондықтан қоғамдық өмірдің және
адамның рухани әлемінің заңдылығын тану олар үшін ... пен ... ... ... бірмезгілде пайда болады"18 (277,
242-243).
Олай болса студенттердің эстетикалық ... ... ... - оқу. Оқу студенттер әрекетінің нсгізгі ... ... ол ... ... ... ... студенттердің кәсіптік және
мәдени деңгейінің ... ... ... өз мазмұнының құндылығымен
олардағы қызығушылықты орнықтырады. Сондықтан да ол ... ... ... ... ішінде эстетикалық мәдениетің
қалыптастыруда негізгі қызмет атқарады. Яғни, студенттің оқу ... ... ... ... және дағдыларды қалыптастыру және таным
қызығушылығы мен практикалық ... ... ... болып, нәтижесінде
болашақ маманның эстетикалық дайындық дәрежесі мен сапасы анықталады.
Оқыту процесін ... ... ... ... ... бір
принциптік жағдайы, студенттер мен ұстаздар ұжымында ... ... ... ... игі әсер етіп, олардың рухани-эстетикалық
қажеттілігін ояту. ... ... ... ... ... ... ... ол үшін нақтылы эстетикалық білім және
біліктілікті қалыптастыру, екіншіден, олардың өнерге ... ... ... ... ... ... үшіншіден, ақиқат өмірді
әсерлі, бейнелі және ... көре білу ... ... ... болады.
Осыдан барып өзінен - өзі сұрақ туындайды: оқыту процесінің құрылымында
шын ... ... ... бола ма? — ... Ерте ... ... ... өнері" секілді "оқыту өнері" деген ұғым
айтылған. Осы тұрғысында өнер деп нені түсінуге болады?
Өнер сөзінің 3 мағынасы бар: 1) өнер — ... ... ... мағынасы сол, кезінде кеңес педагогы Н.К.Крупская оқытудың өзінің көп
жылдық тарихында "табиғи" оқу ... ішкі ... ... ... өнер ... айналу процесінің болғанын айтқан. 2) өнер -
қолөнер, техиикалық немесе ақыл-ой шебері түрінде айтылады ... ... ... ... меңгеру). Мұнда оқытушы ... ... ... ... яғни оны ... ... деп те ... болады.
Н.К.Крупскаяның айтуынша "Мұғалім оқыту өнерін меңгеруі міндетті" 3) өнер -
тар мағынасында өнер шығарма-лары деп ... ... ... ... ... ... ... ма? Оқытушы өнерді жасаушы, ал
сабақ өнер туындысы бола ала ма? Бірақ та бұл мәселеге ... ... ... қою ... ... ... процесінде көркемөнер әрекетінің
элементтері бола ма? Оқыту процесінде көркемөнер шығармашылығының белгілі
бір ұқсастығы, үйлесімділігі бола ... ... ... орынды деп есептейміз. Осыған сәйкес бірнеше жауап
келтіре кетейік.
Оқыту ... ... ... ... ... ... мәнерлі сөзі).
Оқыту процесінің драматургиялық аспектісі ("спектакль",
"рөлдерді бөлу", ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың ... ... ... оның ... ... және ... ... ... ... ... музыкалық компоненті
интонация (дауыс ырғағы), ... ... ... ... яғни, дидактика оқытудың "теориялық
композициясы" секілді.
Бізге мәлім, өнер студенттердің эстетикалық мәдениетін қальтптастырудың
негізгі факторы, бірақ ... бірі ... ... да ... оқу
жұмысында олардың эстетикалық білім, білік, дағдылары дамымай, тәрбиедегі
мақсат: тұлғаны ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Сол үшін де эстетикалық мәдениетте талғам, қабылдау, бағалау, сенімдер
жайындағы талдау материалдары мен ... ... ... ... ... болып
көрініп, нәтижесі тиянақсыз жағдайда ... ... Бұл ... ... бағытын күшейтуге күш салу маңызды болмақ. Ол үшін
эстетикалық оқу студенттердің өнерді танып білу әрекетіне ... ... және ... ... ... ... ... негізі, бейнелеу
өнерінің ерекшелігі, музыка және әдебиет жайлы ... те ... ... ... өнер туындыларының өзімен және оны жасаушымен, эстетикалық
ұғымдар негіздерімен ... ... ... ... ... ... туындыларды көркемөнер тұрғысынан терең қабылдау үшін, ... ... ... ... ... оны ... күнде де
студенттердің санасына жеткізуге қол жеткізу өте маңызды.
Р.Альта "Иллюстрированный атлас по ... ... и ... атты
еңбегінде: "Біздің дәуірде өнер ғылыми ойлау және оның нәтижесінің
үйлесімділігі мен ... әсер ... ... Бүгінде көркемөнер
мен ... ... ... мақсатты бағыт қалыптасқан. Сондықтан
ғылым және өнердің өзара ықпалдастығы жағдайындағы көзқарас біздің ... ... бір ... және ... даму жағы ... ... ... жұмыстарында эстетикалық аспектіні жиі-жиі
қарастырады. Сондықтан бұндай бағытты назардан тыс жіберіп алмауымыз ... орай ... ... кейбір жағдайда көркемөнер
компонентінің нәтижесіне алдын ала ... ... сірә ... ... ... беру ... көрсетеді. Себебі, иедалогикалық әрекеттің
мақсаты және мазмұны жастар үшін өмірдің мәніне ... ... ... Осы ... ... ... ... Керкемөнер туындыларын
белсенді талқылау процесінде эстетикалық көзкарасты, қабылдауды, әсерленуді
және қиялды қалыптастырады. Сондықтан да ... және өнер ... ... бір ... одақтас болып табылады. Олардың бір-біріен
байланысы педагогиканың маңызды аспектісі болып табылады. Эстетиканың
педагогикадағы маңызы, ең ... ... ... ... ... мақсаттылығы мен бағытына байланысты болады.
Оқудың қайсібір түрі болмасын, оның мазмұнындағы ... ... ... ... ... және адамгершілік-эстетикалық
қасиеттерінің дамуын қамтамасыз етуге зор ... ... Оны ... ... ... ... ... шығармашылық орта,
мәнерлі сөз, жағымды қарым-қатынас, іс-әрекеттегі ... ... ... ... ... ... өндіріс пен әлеуметтік өмір талаптарын қамтамасыз етуде ... үшін үлгі бола ... ... ... барлық оқу пәндері бойынша оқу
материалындағы әсемдікті көре білу ... және ... ... ... даму деңгейін қалыптастыруды көздейді. Соған орай
жоғары ... ... ... сипаты, оқу-таным процесінің карқынды
дамуы, соның негізінде эстетикалық білімдердің, көзқарастар мен ... ... ... ... ... ... ... өзінің ықпалын тигізеді. Көркем ... ... ... ... ... ... ой ізденісіне
баулығанда ғана жемісті болмақ.
Дегенмен де жоғары мектептегі эстетикалық дайындықтың мазмұны ... даму ... ... ... кезде студенттердің
эстетикалық мәдени тәрбиесін нәтижелі ... ... ... мүмкін
болмай отыр. Себеп, студенттсрдің эстетикалық әрекеттерін ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың ұйымдық және
педагогикалық проблемаларын шешуде эстетикалық дайындықтарын тереңдету, ол
үшін ... ... және ... ... ... ... аспектілерін міндетті түрде есепке алу, ... ... ... ... ... ... жоғары оқу орындарындағы
гуманитарлық білім беру болуы тиіс.
Әрбір жекелеген пән, соның ішінде гуманитарлық бағыттағы емес ... ... ... ... ... ... өзіндік
ерскшеліктері мен қарым-қатынастары және педагогикалық мүмкіншіліктері
болады.
Оқу жоспары және жоғары оқу ... ... ... ... бір ... бүгінгі жас маманның сапалық ... ... ... шешудегі қажеітілік пісіп жетілді.
Бұған қосымша, оқытушылар өз пәндерінде эстетика ... ... ... ... аша ... ... кең ... ой-өрісін
қалыптастыруға тырысулары керек. Бұған оқу-тәрбие процесінде олардың
негізінен көркем әдеби және өнер ... ... ... ... ... ... ... ғалым Л.Д.Ландау, "Поэзия мен өнерді қабылдамаған
физик, - нашар физик... Сіздің физикаңыздың түкке құны жоқ, ... ... ... ... бара ... ... ... дыбысы сізді
ойландырмаса", - деген екен. Сондықтан, болашақ ... ... ... т.б. өз ... ... ... шындықты эстетикалық тұрғыдан
меңгеріп және ой-өрісінің мәдениетін кеңейтіп, шығармашыл ... ... ... ... ... көзқараста, тұлғаның үйлесімді дамуын
калыптастыру мақсаты, ақиқат дүниені ... ... ... ... ... ... ... заңымен" шығармашылық тұрғыда еңбек ете
білуге қабілетті етеді.
Студент ... ... оқу ... тағы бір ... ... және ... ... мен санасын қалыптастырудың
бірлігін қамтамасыз ету. Бұл міндетке адамның тек әлеуметтік-экономикалық
және адамгершілік ... ... ... ... ... қоғамдағы
өзекті мәселеге катысты техника эстетикасын, дизайн, эргономика салаларын
көркемөнер тұрғысынан жобалау да кіреді. ... ... ... ... ... ... ... емес.
Әрине, осы бағытта атқарылар жұмыстардың ... кең, әлі де ... ... ... мол ... ... болады. Соның бірі,
пәнаралық байланыс.
"Б.Т.Лихачев "педагогиканың басқа ғылымдармен байланысында, әсіресе
эстетикамен байланысы ... ... мен ... негізгі
мәселелерінің бірі болады. Бұл байланыста, оқыту ... ... ... ... ... жаңа білімдер пайда болады" -
деген екен 20 (196, ... ... " Әлем - ... ... ... оны ... ол
баланың түсінігінде жайылып кетпеуі керек" — деген. Олай болса ... ... ... осы талапқа сай келмеуде. Ол оқушының түсінінігіне
әлемнің, адамзаттың мәдениет ... және ... ... ... ... ... ... ете алмауда. Сондықтан да ол
қазіргі ғылымның құрылымына сәйкес келмеуде. Олай ... ... және ... ... болу идеясына келсек, ол ... ... ... байланыс) жасау идеясымен сәйкес келеді.
Дегенмен де ... ... ... бөліну (расчленение) тек соның
шеңберінде ғана болуы мүмкін, бірақта ол ... және ... ... ... ... ... оқыту формасы да өзгеруі қажет. Мысалы, ... оқу ... тыс: ... мәдени орталықтарда, театр,
кинозалдарда өткізуге болады.
Біздің оқу бағдарламаларының эстетикалық аспектісіне және білім мазмұнының
эстетикалық бағытына жасалған ... ... ... ... ... екендігін байқадық. Дегенменде ең негізгі ... ... ... ... ... Бұл ... негізгі өзегі болып,
студенттер үшін эстетикалық құндылық
ретінде оқу әдемі, тартымды ... ... ... ... болуы тиіс. Соған орай ... ... ... ... кеш" ... ... есту ... емес. Мұндай бағалардан терең де,
мазмұнды эстетикалық-педагогикалық ойды ... ... ... ... ... ... ... "әсемдік заңы" бойынша қалыптастыруға
міндетті. Мұндай көзқараста оның нәтижесі эстстякалық тартымдылық ... ... ... ... ... сабақ" ("красивый урок") дидактиканың ғылыми принципі секілді
эстетикалық принципке де сай ... Олай ... ... ... ... ... және ... туралы оқу" болуы тиіс 20(196, 4,5).
Кезінде КСРО Оқу министрі ... ... ... ... ... берген бір сұхбатында ... ... ... ... ой ұшқыры және шығармашылық қиялдан тұратын
синтездік "көпжақты өнер" деп ... ... ... орай ол ... ... ... және композициясын меңгеруі міндетті" деген құнды
пікір білдірген. Мұнда "архитектоника" - сабақтың өзара байланысты жалпы
және эстетикалық тұрғыдағы ... ... ... ой ... ... әр ... оқыту уақытын тиімді пайдаланып, тыңдаушылардың ой-
өрісін кеңейту, оларды шығармашылық пайдалы еңбекке ... ... ... ... ... талабына сай ойластырып шешіп отыруы тиіс.
Олай болса оқыту процесінде әрбір сабақ тұтас қалыптасқан дидактикалық
бірлікті ... ... ... ... ... көрегендік
және әдемі шешім, дидактикалық шеберлік, сонымен бірге ... ... ... ритмі және шиеленісуі, өзінің ырғағы және әуездігі, бір
сөзбен айтқанда өзінің эстетикасы қарастырылады.
Қортынды
Қорта айтқанда, суденттерді ... ... ... ... ... отырып, қазіргі заман талабына сай, актуальды ... ... ... жаңа ... ... ... ... талпынған халықпен бірге өнер саласында да ... ... ... ... ойын ... көреміз. Ескіні
жаңартып, жаңаның мәнін ашып, адамға берер әсерінің ... ... ... көп ... ... ... азық, жұтамас байлық» дейді ... ... ... - ... ... ... Өнер адам ... сан түрлі біліммен
қаруландырады, адам жанын нәзік сезімге бөлейді. Өнерді түсіне білген адам,
бөтен біреудің ... жара ... ... Жаңа ... болашақ қоғам
адамын рухани, интелектуалдық жағынан дамыта тәрбиелеу ісі ... күн ... ... қойылған мәселе. Олардың батыл, ер ... ... ... ... әрі ... ақылды болып өсуін қалаймыз.
Қазақстан Республикасының адамзаттарының жаңа ... ... ... ... ... (1995), ... ... беру тұжырымдамасы (1996) сияқты тарихи құхжаттарда және
Елбасы Н.Назародбайевтың ... ... атты ... ... жаңа ... ... қандай болуы керек, қандай азаматты
тәрбиелеу керек деген мәселеге зор ... ... оған ... ... ... Ол, өрекениет әлеміне қазақ құбылысы болып кіретін ... Адам ... ... ... күнен бастап тәрбиелеуді керек етеді.
Менің курстық жұмысымның мақсаты: студенттерді Қазақстан ... жаңа ... ... ... ... ... сыры мен ... түсіндіру, көркем ойлауға баулып, эстетикаға
тәрбиелеу, шығармашылық ойларын дамыту ... ... ... бойынша осы мақсатыма жақандадым деп ойлаймын, осымен тоқталып
қоймай тақырыбымды әліде ... ... ... ... ... ... «Қазақстан бейнелеу өнерінің Інжу Маржаны» А. BEREI 2005 ж. 263 ... ... ... ... ... ... ... А. DIDAR 1998ж
3. А.Б.Вишняков Р.Т. Көпбосынов «Қазақстан бейнелеу өнері ХХғ» А. Атамұра
2001ж.
4. Барманкулова «Үкі Әжиев. Қазақстан ... ... ... Өнер ... ... К.З. «ХХ век в контексте искусства» Академ. Проэкт. ... ... ... ... ... А. ... Б. Қарғабекова «Қазақстан мен Орталық ... ... және ... А. ... Афишев М.Н. «Изобразительное искусство и наука» М. Наука 2005г.
9. Л.А. Халидин Р.Л.Халидин «Жизнь в ... А. ... ... ... Е. ... А. Еркебай «Өнер» А. Мектеп 2006ж.
11. к. Ли «Символ – код ... ... ... . №1, 71 ... ... «Выстовка Алуан -Алуан»
«Искусство» журналында, 1990ж, 9 бет.
13. Ж.Баймұхаметов «Номадические арабески: Новое ... ... ... 1998ж, №19-20 108-110 ... И.Юферова «Маслов, как зеркало современного искусства», «Актуально ... ... А. ... 100-115 бет.
15. «Қызыл трактор» тобын презентациялау кезіндегі СҚЗӨО-ныңдиректоры ... ... ... ... ... ... ... науырыз 2000ж.).
16. Е.Мелиновская, «Хроника художественной ... ... ... ... ... об ... жинағында, А. АЙК-2000ж 75-бет.
17. С. Әбенбаев «Эстетикалық мәдениет негіздері» А. Дарын 2005ж. 290 ... В.А. ... ... Под. Ред. ... 1964.
19. Крупская Н.К. «Социалистическая педагогика». Т.З.- Берлин: фольк унд
Виссен, 1996, стр. ... Б.Т. ... ... ... З. «Этнопедагогика».-А.ҚӘТУ,1979.-230бет.
С. Маслов «Ниф-ниф – нуф-
нуф» ... ... ... ... – нуф-
нуф» Инсталяция (2)
Елена мен Виктор Ворбевтардың Тастану ... ... мен ... ... ... «Шәйнек».
Елена мен Виктор Ворбевтардың Тастану
акциясынан «Шам».

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
География сабағында экологиялық тәрбие беру әдістемесі.61 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Өндірістік оқыту шеберінің оқушылар ұжымындағы рөлі24 бет
Түрік тілін үйретуде оқулықтың және көрнекі құралдардың алатын орны10 бет
Қазақ тілін оқытуда қолданылатын оқу-әдістмемелік кешендер34 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь