Бейнелеу өнерінде оқушылардың жан-жақты ой өрісі мен оқу-тәрбие жұмыстарын қалыптастыру

Кіріспе
1. бөлім: Бейнелеу өнерінде оқушылардың жан.жақты ой өрісі мен оқу.тәрбие
жұмыстарын қалыптастыру.
2. бөлім: Сурет пәнініде көне ескерткіштер туралы сабақ
берудің әдіс.тәсілдері.
3. бөлім. Бейнелеу өнері жайлы түсінік беру.
4. бөлім. Дипломдық жұмыстың орындалу барысы .
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Қосымшалар.
Келер ұрпаққа білім беру,өнер үйрету ол біздің ең басты міндетіміз. Мектеп қабырғасында тәрбиеленіп жатқан жас ұрпақты бейнелеу өнеріне деген сүйіспеншілігін қалыптастыру мектептердің басты міндеті.
Әр халықтың жас ұрпақ тәрбиелеудегі өзіне тән мәдени мұрасын оқу – тәрбие процесіне енгізудің ықпалы зор. Халқымыздың ғасырлар бойы қолданған озық тәрбиесінде негізгі түйін-сыннан өткен өнерін педогогикалық тәжірибеге қолдану. Оның озық үлгілерін ұлттық білім беруде пайдалану ұрпақ тәрбиелеуде өмір талабына сай. Ел басымыз Н.Ә.Назарбаев биылғы жолдауындада білім беру, жас ұрпақ тәрбиесі туралы да айтып кетті. Біз білім беруді жаңғыртуды одан әрі жалғастыруға тиіспіз.Бүгінде мектептерді компьютерлендіру толықтай аяқталды. «Өмір бойы білім алу» әрбір қа¬зақ¬стандықтың жеке кредосына айналуы тиіс.Біз кәсіптік және техникалық білім берудің мазмұнын толық жаңарт¬пақ ниеттеміз. Білім жүйесін жаңғыртуда оқыту үдерісіне озық әдістеме мен технологияларды енгізу арқылы өнерге, әлемдік білім кеңістігіне еркін енуге болатындығын өмірдің өзі көрсетіп отыр. Бұл дегеніміз, әрбір өнерге деген оқушылардың маман¬дыққа деген білім алғанын растайды, ал оның келешек маман¬дығын меңгеру мүм¬кін¬дігін айқындайтын қоғамдық ұйымдар, ата-аналар комитеті, қамқоршылар кеңесі және жұмыс берушілер ұйымының өкілдерінен құ¬рал¬ған тәуелсіз комиссия бітірушінің мамандығына сәйкес немесе сәйкес емес¬тігі туралы шешім қа¬был¬дап, біліктілігін бекітетін болады. Ал мұның қазақстандық білім жүйесіне ен-гізілуі – жоғары оқу орын¬дарының бәсе¬кеге қабі¬лет¬тілігін, университеттің рейтінгісін анық¬тауға мүм¬кіндік береді. Осыған сәйкес, болашақта оқушылардың өнерге соның ішінде бейнелеу өнерін таңдау керек¬тігі, ол қандай сапалы мамандар дайындай алады деген ақпараттарды алдын ала білуге, бейнелеу өнері жайында толыққанды мағ¬лұ¬мат¬ты алуға болады. Білім беру ісіндегі бейнелеу өнерінің құрамның сапасын арттыру мәселесі өте көкейкесті екендігі Жолдауда анық көрсетілген [1]. Ендеше, мектептерде оқыту¬шы¬лардың білік¬тілігін көтеру, талаптарын күшей¬ту қажеттілігі күн тәртібіне шығарылып отыр. Жолдаудағы аса бір айта кететін жайт – білім беру ісіндегі тәрбиенің орны. Ұлы Әл-Фараби: «Тәр¬биесіз берілген білім қауіпті» деп айтқандай, білім беру ісі патриотизм, адамгершілік, ұлтаралық келі¬сім, өнерге, рухани даму, заңға бағыну¬шы¬лық сияқты құндылықтармен астаса жүруі керек екендігі қоғам тарапынан қолдау тауып отырғанын айтуымыз керек. Тәрбие ісінде ұсақ-түйек болмайтындығын барлығымыз жете түсініп, ата-ана қоғам мүшесі ретінде көзқарасы¬мызды айқын танытып, жастарымыздың бойына адами құнды¬лық¬тарды сіңіре білсек, нұр үстіне нұр болар еді.
Көкейкестілігі: Осы ретте, мектеп оқушыларының көркемдік талғамын калыптастыру, қазақ халқының бейнелеу өнеріне, соның ішінде-пейзаж жанрына деген қызығушылығын дамытып, халқымыздың бейнелеу -өнеріндегі жинақталған кұнды шығармаларды қастерлеуге, бағалап, қадір тұтуға талпындыру, білім беру ісінің көкейкесті мәселелерінің бірі болып табылады.
1. Егемен Қазақстан газеті 2012 ж 27 қаңтар [1,3]
2. А.Ғалымбаева. Алматы, Өнер 1985ж. [16]
3. Әбілхан Қастеев Алматы, Өнер баспасы 1986 ж. [10,19]
4. Бейнелеу әдістемесі, Ю.Н.Гренберг. Москва, 1982ж. [3.9]
5. Сыдықов Ә. Ы.Алтышсариннің педагогикалық шығармалары мен ағартушылық қызметі. - Алтынсарин: Мектеп, 1969[40]
6. Илыина Т.А. Педагогика. Алматы, Мектеп, 1977 - [134 ]
7. Бейнелеу өнері, Оқыту әдістемесі. Қ.Болатпаев, О.Ибрагимов. Алматы, Атамұра 2001ж. [9,11]
8. Қазақстан бейнелеу өнері 20 ғасырда. Алматы, 2001ж. [13,18]
9. Ә. Қанапин. Қазақстан мәдениеті жаңа кезеңде Алматы, Қазақстан баспасы, 1968ж. Волков Н.Н. Түс және живопись. М., 1985[15]
10. Б.Әлмұханбетов, Ж. Баукенов. Сурет салу және бояумен жұмыс әдістері. Алматы, 1987ж. [5.25]
11. Жас суретшілерді кескіндемеге үйреті Б.В. Югосон. Москва, 1988ж. [17]
12. Б.Мешінов. Әлемнің жеті кереметі. Алматы, Өнер 1990ж. [14]
13. С.Қасиманов. Қазақ халқының қол өнері. Алматы, 1969ж. [17]
14. С.Мұхтарұлы. Суретшілердің балалық шағы : Ғұмырламалық хикаят. Алматы, Рауан, 1996ж. [5,10]
15. Қайдаров М.У. «Живопись технологиясы мен техникасы» Алматы 2008ж [5]
16. Композиция негіздері Е.В.Шорохов, Москва, 1981ж. [2,9]
17. И.Рыбакова. Қазақстанның бейнелеу өнері. Алматы, 1961ж. [5,12]
18. Омарғазинова Б.Т. Өнер тәрбиелейді. Алматы, 1998 [8,13]
19. Е.Каменова. Кемпірқосақтың түсі қандай, Алматы, Өнер 1981ж. [2,23]
20. Уалиханов Ш. Таңдамалы (2 бас), А. 1985. [348]
21. Фатима Бегенбаева «Әй керім» Эссе, телехабар сұхбат. Ақтұмар музейінің меңгерушісі [195,196].
        
        КІРІСПЕ
Келер ұрпаққа білім беру,өнер үйрету ол біздің ең басты міндетіміз.
Мектеп қабырғасында тәрбиеленіп жатқан жас ұрпақты ... ... ... ... мектептердің басты міндеті.
Әр халықтың жас ұрпақ тәрбиелеудегі өзіне тән мәдени мұрасын
оқу – ... ... ... ... зор. ... ... ... озық тәрбиесінде негізгі түйін-сыннан өткен өнерін педогогикалық
тәжірибеге қолдану. Оның озық үлгілерін ... ... ... пайдалану
ұрпақ тәрбиелеуде өмір талабына сай. Ел ... ... ... ... ... жас ұрпақ тәрбиесі туралы да айтып кетті. Біз 
білім беруді ... ... әрі  ... ... компьютерлендіру толықтай аяқталды. «Өмір бойы білім алу» әрбір
қазақстандықтың жеке кредосына айналуы тиіс.Біз ... және ... ... ... ... ... ... Білім жүйесін
жаңғыртуда оқыту үдерісіне озық әдістеме мен технологияларды енгізу арқылы
өнерге, ... ... ... ... ... ... өмірдің өзі
көрсетіп отыр. Бұл дегеніміз, ... ... ... ... ... білім алғанын растайды, ал оның келешек мамандығын ... ... ... ұйымдар, ата-аналар комитеті, қамқоршылар
кеңесі және жұмыс берушілер ұйымының өкілдерінен құралған тәуелсіз комиссия
бітірушінің мамандығына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... болады. Ал мұның ... ... ...... оқу ... ... қабілеттілігін,
университеттің рейтінгісін анықтауға мүмкіндік береді. Осыған сәйкес,
болашақта оқушылардың өнерге соның ішінде ... ... ... ... қандай сапалы мамандар дайындай алады деген ақпараттарды ... ... ... ... ... толыққанды мағлұматты алуға болады. Білім
беру ісіндегі бейнелеу өнерінің құрамның сапасын ... ... ... ... ... анық ... [1]. Ендеше, мектептерде
оқытушылардың біліктілігін көтеру, талаптарын күшейту қажеттілігі күн
тәртібіне ... ... ... аса бір айта ... жайт – ... ... тәрбиенің орны. Ұлы Әл-Фараби: «Тәрбиесіз берілген білім қауіпті»
деп айтқандай, білім беру ісі патриотизм, адамгершілік, ... ... ... даму, заңға бағынушылық сияқты құндылықтармен астаса жүруі
керек екендігі ... ... ... ... отырғанын айтуымыз керек.
Тәрбие ісінде ұсақ-түйек болмайтындығын ... жете ... ... ... ... ... ... танытып, жастарымыздың бойына
адами құндылықтарды сіңіре білсек, нұр үстіне нұр болар еді.
Көкейкестілігі: Осы ретте, ... ... ... ... ... ... бейнелеу өнеріне, соның ішінде-пейзаж жанрына
деген қызығушылығын дамытып, ... ... ... ... ... ... ... қадір тұтуға талпындыру, білім
беру ісінің көкейкесті мәселелерінің бірі ... ... ... ... жазылған шығармаларын зерттеп, насихаттап, сол
шығармалардың шығу ... ... ... ... міндеттерін
жүзеге асыру мәселелері: адамгершілік, эстетикалық, дүниетаным, эстетикалық
қызығушылығын, танымдық белсенділігін ... ... ... ұйымдастыру
жолдары бірқатар ғылыми ізденістерге арқау болды. ... ... ... оны ... ... сол бұзылмаған қалпында
жеткізу біздің міндеттіміз, жане алға қойған мақсатымыз болуы қажет.
Мақсаты: ... ... ... ... аша отырып, оның даму
тарихына қысқаша шолу жасау. Бұның басты себебі бейнелеу ... ... ... талғамын арттыру . Сәулет-өнері бұл барша
адамзат тарихы мен өмірінің бір ... ол есте жоқ ескі ... ... ... жасап келеді. Архитектор – гректің «архитектан» ... ... ... ... мән ... іс жүзінде әлде қандай ... ... оның ... ... ... бас ... ... ұғымды
білдіреді. Сәулет өнерінің мақсаты – кеңістіктегі ... адам ... ... ...... ... ... іске асыру. Сәулет өнерінің ... ... ... ... кететін болсақ, Тараз қаалсының маңындағы «Айша
бибі» кесенесі. Бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... ... айқындау. Оқушылардың
сәулет ... ... ... ... және ... ... деген
құлышыныстарын арттырып, қызықтыра түсу ... ... ... ... үшін халқымыздың тарихын, оның мәдени мұрасын
қадірлеп, ... ... ... тәрбиесінің басты міндеті. Біз
өркениетті елдердің қатарына қосылу жолында, ... ... ... ... талабына сай интеллектуалды, жоғары мәдениеттілігі имандылығымен
ұштасып жататын елжанды етіп тәрбиелеу тұр. Осыған орай ... ... ... мен тәрбие жүйесінде жаңа ғылыми көзкарас қалыптастыру қасиеттілігі
туады.Мәдениеті мен рухани жағынан бай елдер үшін баланы әсемдікті түсініп,
шығармашылыққа ... ... өсуі үшін ... ... ... жөніндегі
мәселе басты орын алуда. Оқушылардың ... ... ... мен
сүйіспеншілігін арттыру, эстетикалық талғамын жетілдіру негізгі бұл міндет
біздерге жүктетеледі.
Міндеті: Бейнелеу ... ... ... ... тәрбиелік мүмкіндіктерін анықтау барысында оқушыларды
даярлаудың мотивациялық-танымдық, эмоционалдық-бағалаушылық, процессуалды
іс-әрекеттік деп ... ... ... ... сурет салу
жолдарының көрсеткіштері және деңгейлерін анықтадық:
- мотивациялық-танымдық компонент оқушылардың бейнелеу өнерін оқып-үйренуде
ынтасы, қызуғушылығы және қажеттілігімен ... ... ... мәдени мұра құндылықтарын үлгі ... ... ... оны ... мен дамытуда эстетикалық
бағалау көзқарасын ... ... ... ... ... ... ... қызметін тиімді орындауды
қамтамасыз ... ... ... моделі
- процессуалды-іс-әрекеттік компоненті оқушылардың өнерді жүйелі түрде
меңгеруде шығармашылық іс-әрекет ... ... ... ... қатар, «Бейнелеу өнері» пәні негізінде оқушылардың эстетикалық
мәдениетін қалыптастырудың үш ...... ... ... ... бірінші
кеседегідей белгіленді.
Төменгі деңгей – оқушылардың өнер туралы жалпы мағлұматы болғанымен,
оған деген қызығушылық деңгейі төмен. Оны өз ... ... ... ... ... жете түсінбейді; сенімі тұрақсыз;
бейнелеу өнерін оқып-үйренуде қажет практикалық дағдылары қалыптаспаған.
Ең басты нәрсе бейнелеу өнерін ... ... ... ... ... ... қабылдап оны дамытудан және шығармашылық
қызметте пайда болған талпыныстан көрініс табады.
Орта деңгей – ... ... ... ... бар ... емес және ... ... жоқ. Өнердің ерекшеліктерін
білгенімен, оны ... ... ... ... ... алмайды, сенімі тұрақсыз, туындыларды дайындауда іскерлік таныта
алмайды, теория мен практикадан алған білім мен іскерлік ... ... ... ... анық ... ... Бейнелеу өнерін
оқып-үйренуде білімі мен қарапайым біліктері болып, өзіндік ерекшеліктерін
ажырата білгенімен, ... ... ... ... ... ...... өнер үлгілерінің даму тарихын өздігімен
ізденіп оқиды, оған деген қызығушылығы өте ... ... ... ... ... эстетикалық шығармашылықтағы мәні мен маңызына
ғылыми көзқарасы қалыптасқан, жасалу технологиясын жақсы ... ... оның ... сенімі мол, бейнелеу өнерінің туындыларын
мәдени мұра деп саналы қабылдайды, эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... пәні мұғалімдерін оқушылардың эстетикалық мәдениетін
қалыптастыруға даярлаудың жоғарыда берілген деңгейлерін мынадай ... ... ... өлшем, бейнелеу өнері пәніне қызығушылықтың, дұрыс қатынастың
болуы, олардың эстетикалық мәдениеттің ... ... ... ... эстетикалық мәдениетті қалыптастыруда өзiн-өзi
жетiлдiру үшiн ... ... ... ... ... мектептерде білім берудің ... ... ... ... ... ... іске ... әдістемесі көрсетілді. Бұл
бағдарлама негізінде жүргізілген оқушылардың ... ... ... ... ... ... көрініс
тапты.
Іс-тәжірибелігі: Жас ұрпақты әсемдік әлемінде тәрбиелеу адамды
адамдықтың өлшеміне әкелу болып табылады.Біз- ... ... ... ... тарихы мол шежірелі ұлт екенімізді көрсетуіміз үшін осы
жолда маңдай еңбегін ... ... ... бен ... ... үлкен
үлес қосқандарын, олардың өлшеусіз еңбектерін тек біліп қана ... ... ... өз замандастарымызға айта жүруіміз керек. Осы жолда ұлттық
өнегеміз ұрпақ бойында көрініс тапса нұр ... нұр ... еді. ... ... оқытудағы тәрбиелік мүмкіндіктерді пайдалану арқылы ... ... ... және ... ... ... деңгейін
бағалау өлшемдерi мен көрсеткіштерін айқындау қажет ... ... ... ... ... қол ... ... игеруге
тиянақсыз бағдарланудың пайда болуымен ... ... ... қалыптастыру тек дәстүрлі бейнелеу өнерін оқып-
үйренуде ... ... ... төрт ... және ... ... пайдаланылған
әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. бөлім: Бейнелеу өнерінде оқушылардың ... ой ... мен ... ... бөлім: Сурет пәнініде көне ескерткіштер туралы сабақ
берудің ... ... ... ... ... түсінік беру.
4. бөлім. Дипломдық жұмыстың орындалу барысы .
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Қосымшалар.
1.Бейнелеу өнерінде оқушылардың жан-жақты ой ... мен ... ... ... ... және ... ... негіздері
Бейнелеу өнері мен педагогикада адамды тәрбиелеп, қалыптастыру үшін
белгілі мақсатқа бағытталған жүйелі тәрбие мен ... беру ... ... ... ... және оқытуды зерттейтін теориялық және практикалық
ғылымдардың жиыны. Сонымен қатар бейнелеу өнері мен педагогика осы саладағы
іс-әрекет пен оның ... ... ... ... ... ... қай заманда болмасын күн тәртібінен түспейтін мәңгілік
категория. Педагогика пәні - тұлғаның дамуын танып,білуді ... ... ... ... жол ашады,оқыту
мен білім беруге,өзін-өзі жетілдіріп,өрістетеуге бағдар беріп, бұл саладағы
тағылымдармен және әдіс-тәсілдермен ... ... ... ... ... ... ... рухани байлығына, табиғат
пен қоғамдағы қарым-қатынаста ... ... ... дем ... Бір ... ... жағынан тәжірибемен
қауышатын практикалық мәндегі пән. Бейнелеу өнері мен педагогиканың ... ... ... ... беру және бұл ... басқарудың
заңдылықтарын ашу; педагогикалық іс-әрекеттің тәжірибелері мен практикасын
үйрену,жалпылау;оқыту мен ... беру ... және ... ... жаңа ... ... табу; білім беру жүйесін дамытудың жақын және ... ... ... ... ... ... жаңашыл үрдістің теориялық,әдіснамалық негізін, теория ... ... ... ... ... іске ... [2]
Педагогика адам дамуы мен қалыптасуының мән-мағынасын ... ... ... үрдіс сипатындағы тәрбиенің теориясы мен
әдістерін айқындайды. Адам жөніндегі ғылымдардың, ... ... ... өз ... дамытуда негізге алады. Бейнелеу өнері мен
педагогика таза қолданбалық қызмет атқарып, адам ... ... ... яғни ... ептілік, дағды, қабілеттер жүйесін
қамтиды. Бейнелеу өнерінеде білім берудің мақсатын, міндетін, мазмұнын,
қағидалары мен ... ... ... ... ... ... ... жолдарын тәрбие теориясы, оқыту мен ... ... ... ... ... әдістемесі қарастырады. [3]
Педагогикалық такт - оқушылармен қарым-қатынаста педагогтың өнеге
құралдарын тиімді пайдалана білуі.Бейнелеу ... мен ... ... ... ... Оның мәні баланың рухани дүниесіне
педагогтың әсер ете білуінде. Педагогикалық тактіні жақсы меңгерген ... ... ... ... ... ... де ... ықпалы тиімді пайдаланылмаса баланың ... ... ... ... ... ... дербестігін шектеуге,
достық көңілдегі әңгіме іш пыстыратын уағызға, мадақтау ... ... ... себеп болады. Педагог ... ... ... ... ... ... оны ... таба білуге тиісПедагогика - XX ғасырдың 50-ші жылдарының аяғында 60-
шы жылдардың басында АҚШ-та пайда ... ... ... идеясының
педагогикалық қайта жаңғыртуы сиякты қазіргі кездегі тәрбие теориясы мен
тәжірибиесіндегі бағыт. Батыстагы ең бір ... ... ... - К. ... ... Ч. Ратбоун мен т.б. ... ... ... ... - ... ... болжаулық қасиет беру, оқуда және тәрбиеде
авторитаризмді игеру, оқушылардың ... ... ... ... ... іске ... Оқушылардың эстетикалық талғамын оятып,көркемдік білімін
тереңдету.
Қазіргі таңда бастауыш мектепте оқыту барысындағы мәселелердің
бірі-оқушылардың эстетикалық талғамын дамыту, сол ... ... ... ... ... ... ... Әр баланың
көркемдік ойлау қабілітін дамыта отырып, шығармашылық, қиял сезімін дамыту.
Ал, осы ... ... ... әлі де болса өз мәнінде шешілмей
келеді. Соның салдарынан оқушылардың сабаққа ынтасының төмендеуі, ... ... ... бастауыш сыныптарда эстетикалық тәрбиені
кітап оқу, ән тыңдау, бейнелеу өнері мен ... кино т.б. өнер ... ... ... ... тағы басқа да жолдармен жүргізуге болатынын
біліп қана қоймай, оны ... ... ... ... жан-жақты меңгеріп,
жетілдіруі тиіс. Мұғалім эстетикалық ... ... өнер ... арқылы жүзеге асырады.
Оқушы өзін қоршаған ортадан әсемдікті сезінуі, оны ... ... ... жан дүниесіне, сезіміне әсер етеді. Дегенмен, баланың
көркем өнерге ... ... ... оның ... ұштасуы,  бала
кезінен тәрбиенің сол ... ... және ... ... тәрбиені белгілі мақсатқа бағыттап жүргізуге
байланысты.
Оқушылардың көркем білімге  талпынуын арттырып, ... ... ... ... ... ... арттыруда бастауыш мектепте
оқытылатын бейнелеу ... пәні зор рөль ... Ол ... ... ... ... ... образ арқылы бейнелеуге үйретеді.
Төменгі ... ... ... ... ... табысты болуы
мұғалімдердің көркем талғам мен білімді игерту әдіс-тәсілдеріне байланысты.
Қазіргі кезеңде бастауыш ... ... ... ... ... дәстүрлерін ескере отырып жүргізгендері жөн.
Өскелең ұрпаққа эстетикалық тәрбие беруде бастауыш мектептегі бейнелеу
өнері сабағының алатын орны зор ... ... ... бастауыш мектеп
кезеңінде баланың эстетикалық мәдениетінің негіздері қолданылады.
Балаларды әсемдікті сезініп, түсініп, ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбие беру арқылы іске асырылады.
Ол үшін біздің зерттеу жұмысымызда төмендегідей ... ... өнер пәні ... ... ... ... деген
сезімдерін жетілдіріп, жаңа ... ... ... эстетикалық
мәдениетке  тәрбиелеу;
•   бейнелеу өнері пәні арқылы эстетикалық тәрбие берудің тиімді жолдарын
анықтау;
•   бастауыш мектеп ... ... ... ... деңгейін
анықтау;
•   оқушылардың көркем өнерге деген қызығушылығының шығармашылықпен
ұштасуына көмектесу;
•    бейнелеу өнері пәні ... ... ... ... эстетикалық
тәрбиелеу жолдарын анықтау;
Бастауыш мектепте бейнелеу өнері сабағында эстетикалық тәрбие
беруде оқушылармен бірлесе отырып, олардың ... ... пен ... байқай білу қабіліетін дамыту үшін көптеген  ұжымдық жұмыстар
жүргізілсе, сабақ барысында ... мен ... ( ... ажырат»,
«Кім алғыр», «Үйлестіре біл», т.б.ойындар)тиімді қолданылса,  оқушылардың
табиғат ... ... өнер ... ... ... қабылдаулары
күшейіп, сабақ сапалық жаңа деңгейге көтеріледі. Сапалы сабақтарды жүргізу
нәтижесінде  бастауыш ... ... ... ... ... ... қана ... олардың әрбір жұмысы шығармашылықпен ұштасып
отырады.
Эстетикалық тәрбие біздің байқауымызда ... ... ... ... ... негізінде көркемділікке, әсемділікке,
сезімталдыққа баулу жүйелерін қамтиды. Әрине бұл өте ... ... ... ... оны жүйелі түрде меңгеруді талап етеді. ... ... ... бейнелеу өнері сабақтарында эстетикалық ... ... ... ... ... мәселелері көптеген ғалымдар еңбектерінде жан-
жақты қамтылған. Оның ... ... ... эстекикалық
тәрбие беру мәселелері В.В.Алексеева, А.В.Бакушинский, Г.В.Лабунская,
Н.П.Сакулина, Б.П.Юсов, ... ... ... ... мұралары, қол өнері, сәндік өнертүрлерінің маңызы туралы Республика
ғалымдары Б.Қазыханов, А.Қасымова, Ә.Тәжімұратов ғылыми ... ... ... ... ... пәні құралдары арқылы эстетикалық
тәрбиеге тәрбиелеу ... ... ... ... ... еңбектерінде орын алып жүр. Көптеген еңбектерде
эстетикалық тәрбиенің ... мен ... ... оның ... ... ... ... Сондықтан біз эстетикалық тәрбие беру
мәселелерін жан-жақты қарастыруымыз қажет.
Сонымен ... ... ... ... ... күттірмейтін
мәселенің бірі; көркем эстетикалық тәрбие, яғни оқушылардың ... ... сол ... ... имандылық қасиеттерін
қалыптастыру; екіншіден, әр баланың ойлау қабілетін дамыта ... қиял ... ... ... ... ... ... тәрбиесінің маңызды бөлігі көркемдікке тәрбиелеу
ісінде көптеген аса күрделі мәселелер туады. Бала өнер арқылы ... ... ... ... ... айқын ойлап, терең сезіне білуі тиіс.Оқушы
эстетикалық жағынан дамып, жетілуі үшін ... өте ... ... жас
кезінен бастау керек. Өйткені, балалық сезім – саналы ... ... ... өмір ... ... ... да берік сенімді тірек қажет болатыны
түсінікті.
Қалай болмасын әрбір адам өнердің ... ... бала ... ... Ол біздің рухани жағынан жетілмеуімізге ықпал етеді, жеке ... ... ... ... ... ... ... тіпті кей
жағдайда өмірден өз орныңды табуға көмектеседі. Бастауыш мектеп балаларының
талғампаз болуы жазушы, ақын, ... ... ... ... ... олардың рухани азығын молықтырады, адам баласы жасаған
мәдени мұралармен таныстырып, соны ... ... ... ... дегеніміз – бұл-әсемдік, сұлулық, пәктік қасиеттер
музыка, сурет, кескіндеме, мүсін және қолөнері өнерлері арқылы оқушылардың
көркемдік танымын, сезімін ... ... ... ... ... ... мүсін, сәндік –
қолданбалы өнері, сулет өнері, барлығы ... ... ... ... ... ... ... оның образдық мазмұнын қабылдау, өнер
тілін меңгеру барлығы оқушылар эстетикалық талғамын дамытады.
Қоршаған ортамен ... ... ... ... ... ... ... сабақтары түрлерінде іске асырылады.
Әсемдіктің таптырмас бұлағының бірі – табиғат. Ол эстетикалық сезімнің,
байқампаздықтың, қиялдың ... ... ... ... ... ... мәңгілік жаңарудың, әлемдік
заңдылықтары әртүрлі ... ... ... ... ... ... балаларды
әсемдік талғампаздық, әсерленушілік сезімге тәрбиелейді.
Табиғатқа топ серуен жасаған кезде балалардың оның ... ... ... күшейеді, ерекше рухани серпеліс, сүйсіну сезімі ... мен ... ... ... сұлу ... бала ... сұлулық
сезімдерін оятады.
Үлбіреген түрлі түсті гүл,  көк –жасыл орман – ... ... су, ... ... көк ... ... шөптермен,  толқынданған дала, бұлтпен бел
алысқан асқар тау, сұлу ай, ... түн, ... ... секілді жаратылыстың
сұлу көріністері, жанды билеп әкететін ән, күй, сиқырлы сөз, сұлу ... ... ... бір ... ... ... ... қоймайды.
Егер оқушылар табиғатты қорғауға ... ... ... ... да ... арта ... сондықтан да балардың табиғатты қорғау ... ... ... ... ... оқу –тәжірбие алаңында, табиғатта,
үйде, жануарларды ... ... ... ... эстетикалық
бағыт беру керек. Табиғатқа, қоршаған ортаға эстетикалық қатынасты
тәрбиелеу үшін ... және ... ... ... ... ... т.б.) ... үлгілерін көрнекі қолдану
қажет. Бастауыш мектеп оқушыларын табиғатқа серуендеуге шығарғанда, оларға
әр қилы ... ... ... ... ... қарап суреттер салып,
ұнаған жерлерді суретке түсіру.
Табиғат – біздің өміріміздің ... Ол ... мол ... кеңелтеді.
Кең байтақ далаға, айнадай жарқыраған су айдынына, ұлы тауларға қарап,
сүйсіне ... ... ... ... ... ... көңіліне шабыт,
сезіміне ләззат шапағатын ұялататын сұлулық пен ... ... ... да
оқушылардың эстетикалық танымын қалыптастыруда қоршаған ортаның әсері мол.
Оқушылардың эстетикалық талғамын ... ... түсу үшін ... ... ... ... ... шығармалардан
(жазушылардың, композиторлардың, суретшілердің) көбірек пайдаланған ... ... ... ... Абайдың табиғатты суреттеуі,
Ілияс Жансүгіровтың «Жетісуды суреттеуі» т.б. ... ... ... ... ... ... өйткені экологиялық тәрбиенің де
басты бағыты жас ... ... ... ... мәдениеттілікті,
қоршаған ортаға деген азаматтық жауапкершілікті қалыптастыру. Төменгі сынып
оқушыларын ... ... ... ... табиғатты бейнелейтін көркем
сипаттама мен көріністерді жақсы түсінуге негіз салады, оқушыларды суретке,
қиып ... ... ... ... ... келісті үйлесімділігін
таңдай білу қабілетін дамытуға жәрдемдеседі.
Өмірді, оның ... ... ... жан ... түсіну үшін әсемдік,
әдемілік заңдарын жақсы түсіну шарт. Өнер біздің қоғамда ... ... ... ... ... сенімді күшті құрал
болып табылады. Оқушыларды көркемөнерді сүюге, адамға тән ізгі қасиеттерді
қастерлей білуге үйретеді.
Қазақ халқы ерте ... – ақ ... пен ... таңдай да,
талдай да білген. Өз тұрмысы мен ... ... ... ... ... ... ... қастерлей сақтап, меңгеріп, біздің
дәуірімізге ұштастырған. Өнер қашанда ... оған ... ... ... ... ... ... бастауыш
мектепте бейнелеу өнері жүйелі оқыту жайы, оған жастай баулап тәрбиелеу ісі
баршамыздың алдымызға байыпты ... ... ... ... сүю ... ... қоршаған ортаны сүю. Ол мектеп оқушысының ... ... ... ... ... ... ... үйретеді.
Өмірдегі келеңсіз құбылыстармен ... ... ... халқына,
еліне, жеріне деген сүйіспеншілікке тәрбиелейді.
Халық шеберлері ою - өрнек салу ... ... – бір ... өз ... ... ... ... кейбір ою -өрнектердің
композицисына, әшекейлейтін ... ... ... ... байланысты
бейімдеп түрлендіріп отырады. Демек ою -өрнектермен әшекейлеп бейнелеушілік
қандай уақытта болмасын халықтың ... ... ... Осы ... ... ... ... мен мұражайларға сақтап қана қоймай,
оны күнделікті сабақ барысында кеңінен қолдануы қажет.
Бейнелеу өнері ... ... ... ... барлық дәуірде өмір
сүрген. Ол бірнеше ... ... ... ... ... сәулет өнері
және сәндік қолданбалы өнер.
Сурет салуды үйрету әдістемесінде натюрморт кез ... ыдыс ... ... да ... ... Бір ... ... қозғалмайды.
Сол себептен натюрмортты асықпай отырып қолдың икемділігін жаттықтыруға,
түсініп, сызуға және де ... ... жете ... ... ... ... Ал, жануарларды салу,  енді сурет ... ... ... ... ... ... Өйткені олар натюрморт сияқты «өлі зат»
емес, үнемі қозғалыста ... ... ... ... ... кезде бейнеленіп
отырған объектінің эстетикалық мазмұнының нақты ашылуының маңызы зор. ... ... ... ... әсемдікті педагог асқан сезіммен, әсерлі
түрде әңгімелеп беруі тиіс. Егер мұғалім сурет салу үшін қойылым, ... ... ... ... ... ... ... біркелкі дауыспен
талдау жасаса және қойылымның ашық ... ... ... ... таба ... онда ... ... қозғау салмайды,
олар бейнеленіп отырған затқа және өз жұмысына аса ынта қоймайды.
1.3. ... ... ... ... арқылы есте сақтау қабілетін дамыту
Бейнелеу өнері арқылы оқушылардың есте сақтау қабілетін дамыту
Дүниеге келген әрбір ... ерте ... ... ... көргенінен өзінше
әсер алып, өзінше қабылдап есінде сақтап қалады. Бұл ... ... ... ... ... сана – сезімі, іс-әрекеттері тіршілік
ағынымен жарыса өсіп ... Ол ... ... ... Сол ... ... жинақтап, жылдар бойы жоғалтпай, қажет кезінде игілігіне
пайдаландырып отыратын асыл ... ол – ... есі. Ес – ... ... Ес арқылы адам аттарын, табиғат мезгілімен құбылыстарын, ... ... ... ұстайды; оқыған кітабын, көрген қызықтарын
қуанғанында, қорқынышты сәттерін де көз алдына елестетіп, еске түсіреді.Кез
... ... адам ... ... ... ... Өз ... маңызды
сәттерін ғана есінде сақтап, қалғандары ұмытылып ... ... ... – бұл адам ... ... немесе демалу кезеңі болып есептеледі.  Дәл
сол уақытта адамның миының қыртыстары тынығып, әлсіреген органдар ... ... ... бұл ... ... ... жайлардың нақ
сын кездердеестен шығуы бұл адамның жүйкесіне кері әсерін тигізеді. Сонау
бір кездері ... ... ... оқиғалар арада бір шама уақыт сала келе
көмескеленіп, ... ... ... Адам ... күш салып, әр түрлі
кезеңдермен салыстыра отырып есіне алып, қайтадан жадына түсіреді. Есіне
түсіру – аса ... ... баға ... ... Жас баланың есі ... ... Ол ... ... бірге жасап, біте қайнасып толысады.
Сәбиге, қандай тәрбие керек ... есті ... ... ... ... ... Адам есі әр түрлі жолдармен өз құндылығын
дамытып, қабілетін ... ... ... ... жас ... ... тиімді. Баланың бұл қабілетін жетілдіру – ата-ананың міндеті. Жас
бүлдіршінннің естесақтау қабілеті қалыптаса бастағаннан ... ... ... ... ... түсіру керек.
Қабылдауға оңай тақпақтар оқып, оны жаттатып, оның ... жиі – ... ... да, өзі ... ... ... ... желісі туралы
ой қозғап, сұрап отырса, бала бойында ... ... ... ... ... Мысалы: ата – ана баласына жаттататын өлеңі неғұрлым жеңіл,
қабылдауға оңай болса, оны тез ұғып ... Ал, тілі ... ... бала ... ... [7]. Қиналып қабылданған дүние естенде
тез шығады. Өйткені,бала оның мән-мағынасын жақсы ұғына алмаған. Сондықтан
балаға өлең ... ... ... алдында оның мағынасын, әрі сөздің
мәнін түсіндірсе, ал тез ... Бала ... ... ... тиісті
дәрежеде ой – өрісі мен тәжіребесі, санасында қаттаған едіуір білім қоры,
айтылған нәрсені есте ... ... есі ... ... ... бұл
жалдан жүріп өткен сәби ... ... ... ... әр ... тез ... ... деген ынтасы арта түседі. Өйткені, оның есі ... ... Егер бұл ... ... бала ұмытшақтықтанып қала
береді.
Баланың есін қалыптастыру деген оның ... ... ... ... Ол ... ... ... түрлі тақырыптағы ертегілер тыңдайды, әндер
үйреніп, оны өз шама – шарқынша айтып та ... ... ... ... баяндап түсіндіреді. Үлкендердің қойған ... ... әр ... ... ... машықтанады.
Баланың ересек адамдардың арасында болып, олармен қарым – қатынас жасауы,
үлкендердің мінез-құлқы, әңгімелері де ерекше әсер ... Жас ... ... Ол ... ... сол ... ... қабылдайды.
Жақсы сөзді де, жаман сөзді де есінде сақтайды. Сондықтан,жас ... ... ... ... ... мәні бар, мағыналы сөз
сөйлесе ол, сәбидің жақсы ... ... әсер ... ...... ... Ойын – ... бірінші жұмысы. Міне, сол
ойынның да ойнау әдістерін,ереже, шарттарын үйретсе бала ... ... ... оның ... деген құштарлығы оянып тұр. Сол ойынды қайтсем
тез үйреніп, ойнаймын деп іштей ынтығып асығып бұрады. Балаға бір ... ... ... ... бе, ... ол ... Әрі ... да. Әділ ойнайды. Балаға ертегі айтасың. Ол оны ... ... ... ... ... іштей жағымды кейіпкерді, жағымсыз кейіпкерді
де ажыратып отырады. Одан кейіпкер туралы түсінік сұрасаң, айна ... бере ... Бұл ... есте ... ... ... жұмыс істей
бастағандығының айғағы.
Бала ой-өрісі ... ... ... ... ... ... ... кейіпкерлерді топ – топқа бөліп, соларды бір-бірімен
салыстырып, ... ой ... Кім ... не жаман деген ой осыдан туады. Ол
ой баланың сана – ... ... ... барып баланың байқағыштық
қасиеті артып, тәжірибесі молайып, ми ... ... ... ... – бұл ... оқиғалардың мән-мағынасын түсініп,
жүйелеп сана сарайында ... ... ... ... табылады.
Есте сақтау – бұл қым-қиғаш жаттығулармен ... ... ... ... есте сақтау қабілетін дамыту ... ... ... ... ... ... ол әрбір жастың егеменді ... ... ... ... ... ... жігерлі азамат өсіру
деген мақсаттан туатын іс. Баланың есте сақтау қасиеті ... ... ... ... ... ... иесі болуына септігін тигізеді.
Есте сақтау қабілетін арттыру үшін ... ... ... ... ерекше. Бала мектеп қабырғасына келген күннен ... ... ... ... ... ... ... салады. Ақ параққа сызған
сызықтың бәрі сурет бола бермейді. Әр сызықты да ... сызу ... ... ... ... ... жағдайда оқушы еркін-еркін
тақырыпта сурет ... ... ... ... ... отырып, соңынан
кітапқа сүйенеді. Мұғалім еркін ... ... ... ... ... ... олар да ойланып әрекетке көшеді. Міне, енді олардың есте
сақтау қабілеті ... ... ақ ... ... түсе ... ... бәрі бірдей жұмысын алға бастыра алмас. Бірақ, әреке білінеді.
Сондықтан, мен бейнелеу өнері ... ... ой ... ... Өзім ... ... ... суреттер дайындап
әкеліп, сабақта оны тәжірибе жасадым. Мысалы: бастауыш ... ... ... ... Оқушылар танысып болған соң, Арал деген теңіз
барын, оның бұрын қандай ... онда ... ... ... ... ... теңіздің суы тартылып, баяғы нән кемелердің құмда
қалғанын, түрлі құстардың теңізден безіп ... ... ... бойы ... ... қақа айырылып тілім-тілім болып жатқанын баяндаймын. Сурет
туралы жаттығуының мақсатын түсіндіремін.
Ой жаттығуының шартында ... ... ... ... олар ... ... ... деген кезде, парақты теріс айналдырып,
суреттегі басты-басты бейнелерді атағанмен, кіші ... ... ... ... ... ... сұраймын. Олар білмесе, қайтадан
көрсетемін. Балалар енді басты бейнеден гөрі елеусіз ... ... ... ... мәрте сұрағанда елеусіз заттарды да айтып ... ... ... ... олардың бойында қырағылық пайда болып,
байыппен сабырлы кейіпте қарайды.
Олардың есте сақтау қабілеттерін қайта ... де, енді сол ... ... ала ... осы ... ... ... тапсырамын.
Жастайынан есте сақтау қасиеті дамығаноқушы жұмысты қиналмай орындайды.
Оқушының ... ... пен ... ... ... ... бастайды. Бұл
әдетте қабілеттілікпен қатар дамытып отырады. Бейімділіктің артуы баланы
іске бұрынғыданда ... ... Ол енді үйде де ... ой ... ... ... құштарлық адамды жаңа білімге, жүйесі шеберлікке,
жаңа әдіске бастап әкетеді. Бала үшін ... ... бәрі – ... Бәрі
тосын жаңалық. Бала поездға болсын, мейлі машинаға мінсін, терезеге қарап
отырғанды ұнатады. Мұның өзі ... ... ... ... Ол ... көріп, сүйсініп, сарқыраған судың ағысына таңданып, көк жүзіндегі
тырналар тізбегін ... ... үйге ... ... Есте ... ... енді ... , өз бетінше жаттығу қоры көбейе ... ... ... қойып, жаттығып үйренеді.Бала өздігінше жаттыға
бастауы, бұл өзіне сенгендігі. Ой жаттығулары оқушыларды әр істе ... ... ... ... Егер бала жинақылыққа, мұқияттылыққа
үйренбесе, оған әдемілік пен ... ... ... ... Өзін-өзі
меңгеріп, қиыншылықты табандылықпен жеңбеген адам, ... бола ала ... ... ой ... ... баланы белгілі бір іс-әрекетке,
жақсылықтың ... ... мен ... ... ... пәнініде көне ескерткіштер туралы сабақ берудің әдіс-тәсілдері
2.1.Бейнелеу өнерінде тарихи ескерткіштерді сурет сабағында
оқытудың ... мен ... ұлан — ... ... тарихи ескерткіштерге тұнып тұр.
Егемендік алғанға дейін де барды ... ... аян ... ... ... ... ... осы көкейді тескен мақсат қағаз жүзінен, мінбеде
айтылған сөздерден әрі аспады. Оның негізгі ... ... ... ... ... ... билік басындағыларға қажет болмады. Еліміз
қазір бүкіл ... ... ... ... ...... ... етудің тегеуірінді бір кепілі мәдени – рухани жаңғыру.
Демек саяси — әлеуметтік тәуелсіздігімізді ... ... ... ғана еліміздің егемендігі, халық тағдырына ... ... ... ... ... ... мәдени, рухани саланы
дамытуға көп көңіл бөлініп жатыр, оның ішінде Елбасымыз ... ... ... ... ... орындалып жатырған жұмыстар —
ол ерекше. «Мәдени ... ... ... ... ... ... ... қазақ халқының алтын бесігі,-ұлттық символымызды
қалыптастырып, дамытуымыз керек» деп көптенгі ойды іске ... ... ... ... ... ... ел өткендегісін көз алдыға
елестетер көріністер, бұл біздің қазақ халқының үлкен мақтанышы және зор
мәртебесі.
Жалпы өнер ... ... ... ... ... көзі ... ... Соның
ішінде тоқталып отырғанымыз – бейнелеу өнері. Бейнелеу өнерінің ... ... ... ұлан ғайыр.
Ертеден бастап, қазақ халқы осы бейнелеу өнеріне өте жақын, және біте
қайнасып келе ... ... ... қол өнер шеберлерінің тіккен
киім кешектері, киіз үйдің іші ... ... ... адам
таңғаларлық керемет ою өрнектері, ағаштан ойып жасаған ер ... ... ... ... қазіргі таңда бүкіңл әлемді таңқалдырып
отырғанына куәміз және біз оны ... ... ... Тәуілсіздік
алғанға дейін осындай ата бабаларымыздың қолымен ... ... қол ... көре ... ... ... көшпенді болғандықтан өнерге, ... ... ... ... ... ... ... естіп келдік.
Қазір алғашқы дизайнерлік шешімдердің үй ... ... ... ... ... ... ... айтуымыз керек. Жалпы дүние
жүзінде дизайн шешімдерінің ... ... ... ... біздің
ертедегі қол өнері шеберлеріміздің тікелей әсері болды деп ... ... ... ... ... ... ақ ... салада үлкен
өзгерістер байқалып, өнерде жаңа өзіндік көзқарастар, бағыттар ... ... ... ... елдермен бірге ең бастысы ... ... ... әрбір қазақ азаматының негізігі борышы болмақ.
Бұл бүгінгі күннің көкейкесті мәселесінің бірі. Өйткені дәл осы ... ... ... мен бағыттардың бәсекеге түсіп, арасынан ең ... ... ... ... ... ... келе жатырған
жастарымызға еліне деген сүйіспеншілігін ... ой ... ... ... сезімге тәрбиелейтін, өз мәдениетіне, өнеріне мән ... ... ... ескерткіштерімізге ерекше көңіл аударуымыз қажет.
Ондай қажетті бағыттарды үсті үстіне дамытып, өз ... ... ... ... ... ... ... керек.
Қазақ бейнелеу өнерін қалыптастыруда ұлтымыздың мақтанышы, алғашқы кәсіпқой
суретшіміз Әбілхан Қастеев ағамыздың еңбегі ерекше. Бірақ қазіргі ... ... ... ... ... ... оның ... өмірге
қажеттілігі жайлы теріс пікір айтушылар пайда болуда. Қалай дегенде де
Әбілхан атамыздың ... ... біз ... ... халқы үшін,
қайталанбас әлемдік зор туынды ... ... Мұны ... ... ... ... ... жас суретшілердің батыстың
мағанасыз салынған ... ... көп ... ... ... ... бастап, ұлттық рухымыз бен болмысымыздың ... жол ... ... ... ... Жезқазған қаласының №7
мектеп гимназиясында бейнелеу өнері және технология сабақтарында осы Ұлытау-
Жезқазған өңіріндегі тарихи ескерткіштер мен ... ... ... ... ... ... тәрбие беруге ұйымдастырылып жатырған мәдени-
тәрбиелік жұмыстар жетерлік. Еліміздің орта мектептерінен ... ... ... ... байланысты мамандықтарының оқу бағдарламалары өзінің
Отанын, салт дәстүрін, әдет ... мен ... ... ... тән ... толықтырылған жөн деп ойлаймын. Өйткені
сол арқылы ... ... салт ... бен ... ... ... тән әдет ... келешекке жеткізетін біз боламыз. Бұл біздің
егемен еліміздің беделі жоғары елдер қатарында болуына қосатын мойнымыздағы
парызымыз, себебі, өз ... ... ... ... артық түсініп,
бізден артық жеткізетін біз, яғни қазақ халқы.
Әрбір ... өнер ... бір ... ... ойды білдіретін,
әрі көркем туынды болу керек, мағанасы төмен, бейнелеу өнерінің ешқандай
талабын сақтамай құр ... ... ... ... ... ... деп ойлаймыз. Әрине бұл жерде суретші өмірдің тура ... ... ... ... Ол ... материалынан мәдениеттік көзқарас
қалыптастыратын ерекше туынды жасауға міндетті. Бұл жерде атақты ... ... бір ... ... ... дұрыс сияқты. Бірде
суретшілердің көрмесіне ... жаңа ... бет ... бір ... ... ... кенепке ешқандай бояу жағылмаған, тек ортасына
үлкен бір көр шегені қағып қойған. Көрмеге келген көрермендер ... ... ... деп ... өтіп жатыр. Екінші бір жұмыста стол
үстіндегі шай жабдықтары бейнелеген ... ... ... ... ... ... зер ... қарайды. Міне осыдан қарапайым халықтың әдемі мен
жаманды ажырата алатынын, ... ... ... ... емес екендігін
түсінетінін байқауға болады.
Әрине, айналадағы, өзге ... ... ... жаңалықтарды, шет
елдердегі жақсы өнер туындыларынан хабардар болу, оны ... ... ... бірақ біз үшін ол тек салыстырма ретінде пайдаланғанымыз жақсы. ... ... ... ... ... ... ... сенімін нығайта
түсу біздің міндетіміз. Туған еліміздің ... ... ... тең болуына, еліміздің жастарының санасы терең, әрі жан ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі таңда, кез келген
суретшіміз ұлттық ерекшелігімізге сәйкес, әлемдік ... ... ... ... ... ... таңда мәдениет саласында елімізді
алдынғы орында әлемге танытып жүрген спорт пен өнер ... ... ... біз шет ... өнер бағыттарына еліктеп, шет елде көрме ... таң ... сол ... танымал боламын деу таяз түсінік деп
ойлаймын.
Біз, ... ... ... ... ... ... дамытуға ықпал
жасайтын, ерекше орны бар тарихи ескерткіштерді, тасқа салынған суреттерді,
адамның рухани байлығын жетілдіретін ... ... ... ... ... ... ... білейік [8].
2.2. Бейнелеу өнері пәні арқылы оқушылардың этика-эстетикалық тәрбиеге
ынталандыру.
| ... ... ... ... бейнесін қалыптастыруды соншама ауқымды|
|саласын қамтиды. Кейде эстетикалық тәрбие деген ұғымды " көркемдік ... ... ... пара - пар алып ... ... тәрбиелеу дегеніміз - өнер құралдарымен тәрбиелеу деген сөз. |
|Ал эстетикалық тәрбие дегеніміз - Илыинаның айтуынша -өнердегі, ... және ... ... ... ... құралдары арқылы |
|тәрбиелеу деген сөз. ... ... ... ... ... пара - пар ... оның өте ... бірақ құрамдас бөлігі болып |
|табылады. (Илыина Т.А. Педагогика. Алматы, ... 1977 - 134 бет ). ... ... ... ... ... "Педагогика" атты еңбегінде: " |
|Эстетикалық тәрбие адамды дүниедегі әдемілік атаулыны бағалай білуге ... Өнер ... ... ... ... оған ... ... жағымсыз көзқарасты қалыптастырады", - деп, өнер арқылы |
|эстетикалық тәрбие беру жолдарын қарастырған. ... ... ... бірі - ... ... және ... қабылдауды |
|тәрбиелеу. Өмірдегі, өнердегі әдемілікті сезу және көру ... әр ... ... ... әдемілікке үңіле қарап, оның сырын білуге ... ал ... оған онша мән ... ... ... ... қарап,|
|жанынан өте шығады. Әдемілікті сезіну үшін, оған түсіну үшін ең алдымен ... ... ... және ән ... әрбір адамда білім болуы қажет. |
|Білім адамды әдеміліктің обьективтік ... ... ... адам ... бағалай біледі, түсінеді. Айналадағы дүниеге ... ... ... ... ... ... ... эстетикалық дамуының негізі болады. Қазақ ағартушылары ... ... ... ... да, ... мән ... ... |
|зерттеу жұмыстары мен шығармаларынан аңғаруға болады. ... ... ... ... қоғамның саяси және философиялық |
|көзқарастарымен тығыз байланысты болды. Өзінің зерттеу жұмыстарында ол |
|қазақ халқы мен Орта Азия ... ... - ... ... әдет |
|- ғұрпына, салт – дәстұріне баса көңіл біледі. Сөйтіп, өз халқының |
|ауызекі ... ... ... ... ... ... ... |
|ашуға ұмтылады. Шоқан халықтың ежелгі архитектуралық құрылыстарын ... ... ... білуге байланысты құнды пікірлер айтты. |
|"қазақ моласы мен оның төңірегінен қазақтың бар мәнер талғамы, ... ... оның ою мен ... ... ... - деп ... ... деңгейінің жоғары болғанын көрсетеді. Өз халқымен бірге |
|Қырғызстан және Шығыс Түркістанның ежелгі ... ... ... ... Айша бибі т. б. ) тас ... (Қозы - Көрпеш - |
|Баян сұлу кешеніндегі, Түймекенттегі т.б. ) ғылыми тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... көздеген өзіндік |
|сәулетшілік шығармалары болғанын баяндайды. Осы көне ... көз ... ... ... мұраларды әсемдіктің үлгісі деп қабылдай|
|білуге үйретеді. Уалиханов Ш. ... (2 бас), А. 1985. ... ... ... қазақтың біртуар ағартушысы Ы. Алтынсарин халықтың көркем |
|шығарма туындыларын өте жоғары бағалап, ... және ... ... ... нәрселердің кұндылығын түсінуге тек қана білім берудің арқасында |
|жетуімізге болады деп есептейді. Ы. Алтынсарин өзінің педагогикалық ... тек ... ғана ... мәдениеттілікке де үндейді. |
|Қазақ қыздарына арналған тұңғыш әйелдер қол ... ... ... да Ы. ... еңбегі т.б. Оның педагогикалық |
|еңбектері эстетикалық көзқараспен тығыз байланысты. Ол: ... ... ... ... жаңаша мәдениетті өмір сүрудің жаңа әдет - ғұрып, ... ... ... мен өнердің үлгісі болуы қажет," - деп атап |
|көрсетті. ( Сыдықов Ә. Ы.Алтышсариннің педагогикалық ... мен ... ... - ... ... 1969 - 40 бет ). Ы Алтынсарин |
|өзінің барлық педагогикалық ... жас ... ... |
|тәрбиесін қалыптастырып, жетілдіруде қазақ халқының ғасырлар бойы тәрбие |
|саласында жиған бай тәжірибесін негізге алу қажет деген пікірді ұстанды. ... ... ... де өте жоғары бағалаған және сол өнерге жастайынан |
|баулу мақсатымен бірнеше қолөнер мектептерін ашты. Егер ... ... ... мектебінде ағаш ұсталығы және киім тігу ( машинамен тігу) ... ... ... қойылса, Красноуфимскідегі реалыное училищесі мен |
|ауыл шаруашылық мектебінде тері илеу, қыш - құмыра өнерлері меңгерілді, ... ... ... қыздары үшін ашылған мектепте, қарапайым халықтың |
|тұрмысына керекті, ... киім тігу, киім пішу, шәлі ... ... ... |
|тоқу, жіп шалу және қазақтардың қолында көп болатын жүн, қыл секілді ... ... ... киіз басу, бау және тақыр киімдер тоқу сияқты |
|әйелдер істейтін жұмыстар үйретілді" ( Алтышсарин Ы. Таза бұлақ. - ... 1988. 287 - бет), ... К. Ы. ... ... 1975. ... ... ... халықтың қолөнеріндегі әдемілікті, өзі ғана тұсініп, ... ... жоқ. ... сол кездің өзінде - ақ, сол өнерге ... да ... ... ... да ұмыт болып бара жатқан |
|әдеттерді тезірек меңгеріп, құнды, пайдалы деген жағын әстетикалық ... ... өмір ... ... білуге шақыруы қазіргі заман |
|талабымен ұштасып ... ... әдет - ... салт - ... ... ... ... мәселесі деп қарағандығының дәлелі. Балалар мен |
|жеткіншектерге әстетикалық ... ... ... ... ... ... ... Абай да жоғары бағалады. ( Эстетикалық төрбие саласында арнайы ... ... ... мен қара ... Абай да ... ... ... мәнін жақсы түсініп, оны жинауға атсалысты. " Ел ішінен қолөнер|
|бұйымдарын жинастырыш Семей музейіне тапсырады, маңайындағы ақынға - ... ... ... кең ... жырларды қайта жырлауды, оларды |
|хатқа түсіруді жұктейді".(Қазақфолыклористикасышың тарихы. А. 1988 69 - ... ... ... ... ... мен көркемдікке тәрбиелеу ой ... ... ... 27- ші қара сөзінде былай деп атап айтады: |
|Сократ пен Аристотелыдің пікірлері : "әуелі көзді" көрсін деп ... ... көз жоқ ... ... көрікті нәрселердің көркінен қайтіп ләззат |
|алар едік . . . ... Абай ... ... қара ... ары ... ... " Ол ... ұнамдысы ұнамды қалышіен, ұнамсызы - ұнамсыз қалыппен, әрнесе|
|өз суретімен көзге түседі . . . Жан қуатымен адам хасия қылған өнерлері ... ... ... күнде асады. Көп заманнан тексермесең, тауып алған |
|өнерінің жоғалғандығыш және өзінің ол ... бір ... адам боп ... білмей қаласың" . ( Абай. Екі томдық шығармалар жиыштығы. -|
|Алматы: Жазушы, 1.2: ... мен қара ... 122 - 161 бет), - деп ... ... ... ... ... негізінде эстетикалық |
|сезімді жатқызады. Абай өзінің шығармаларында эстетикалық түсініктерге, ... ... ... және т.б. эстетикалық категорияларға арнайы |
|талдау жасамағанымен оның өлеңдерінде осы түсініктерді қамтитын мазмұнды ... аз ... ... эстетикаға әсерленуі туған табиғатты |
|бейнелейтін көркем сипаттама мен көріністерді жақсы түсінуге негіз ... ... ... эстетикалық тәрбие беруде мұғалімдердің алдыға|
|қойылатын кұрделі міндетті, ол - окушылардың көрген - білген заттарының, |
|көркем нәрселерінің сырын дұрыс аша отырып, ... ... ... ... ... ... ... дамуыша да жол ашу. Яғни адамнаң дүниені|
|эстетикалық мақсатымен де тығыз ... ... ... аса көрнекті совет педагогы А.С. Макаренко : "... балаларымыз |
|- еліміздің келешегі, баланы дұрыс тәрбиелеу біздің қуанышымыз, ал ... ... - ... көз ... және ар ... ... - деген . |
|Сондықтан да тәрбие жұмысы ... ... ... ... болып |
|саналады. А.С. Макаренко өзінің тәрбиеленушілерінен кербездік, сәнқойлық,|
|тазалықты ғана емес, әдемілікті, ...... ... әсемдігін талап |
|ете білді. Сондықтан да олар өте ақ жарқын, сыпайы болып ... ... ... ... ... қай жерде болмасын мектепте, үйде, |
|демалыста, т.б. дамытып, жетілдіріп тұрғыда безендіргенде міндетті ... ... ... жөн.Бұл тұрғыда А.С. Макаренко кімді де болмасын ... ... Оның ... ... ... ... ... жалтыраған паркетті айналарды, асханадағы аппақ жапқыштарды, |
|бөлменің мінсіз тазалығын таңдана әңгімелейді. ... ... ... ... ... ... ... және дамыту проблемаларымен |
|шұғылданған ... ... ... ... ... ... ... өз практикасында ерекше қолданған. Ол " Балаға жүрек жылуы" |
|атты кітабының " Табиғат кітабының үш жүз беті" деп аталатын ... ... ... сезімін тәрбиелеуде табиғаттың мүмкіншіліктерінде |
|өз тәжірибесінде ерекше орын берді. В.А.Сухамлинский сабақты балалармен |
|көбінесе табиғат аясында өткізетін. Табиғатты әсемдікке ... ... ... ... қоршаған дүниенің қасиеті мен сұлулығын таныта|
|білді. Ол туралы " Бапа сұлулықты сезініп, оған ... ... оған ... ... оның жүрегімен зердесінде мәңгі сақталып қалатын |
|болсын. Әсемдік - адамгершіліктің, ізгі ... шын ... ... - ... жаны мен ... - деп ... ... эстетикалық талғамын қалыптастыруда көркемөнердің ролі орасан |
|зор. ... өнер ... ... ... ... және ... ... ретінде өте күрделі, жан - жақты құбылыс. Онда мектеп оқушыларына|
|тікелей әсер ететін, бір - бірімен байланысты тәрбиенің идеологиялық, ... ... ... ... келеді. ... адам ... ... ... бала ... ... ... Ол рухани |
|жағынан жетілуімізге ықпал етеді, жеке басты және қоғамдық өмірде ... ... ... табуға, тіпті кейде өмірден өз орныңды |
|табуға көмектеседі. Педагогикада эстетикалық тәрбиені өнер ... ... ... ... болғандықтан, " Көркем тәрбие" деп аталады. Ол ... өнер ... ... ... ... ... ... |
|түсініп қабылдауын талап етеді.Эстетикалық тәрбие баланың жас кезеңдеріне|
|байланысты әр түрлі ... Оның өзі ... ... ... ... Кіші мектеп жасында баланың алғаш мектепке баруы, одан алған |
|әсері, оның көркемдік әрекеттерін дұрыс түсініп ұғынуына түрткі болады. ... бұл ... ... ... ... ... ұзақ мерзім өнер |
|шығармаларымен танысу тіпті өнермен ... оны тез ... ... ... - құлықты дербес ғылым этика зерттейді, сонымен қатар оны эстетика |
|да ... ... ... ... - ... ... ал |
|эстетиканыкі -сұлулық. Ізгілік, жақсылық жасау - қоғамға ... ... сөз. Егер ... ... мен ... тұтастығын іздесек, онда |
|өсіп келе жатқан жас ... ... оның бет - ... ... пен|
|сұлулықтың, яғни этикалық және эстетикалық қасиеттердің сай келуін ... ... ... ... - құлқы неғұрлым қалтқысыз ... ол ... ... ... ... : " ... - бұл ... этикасы" - деп бекер айтпаған. Жасөспірімдер ұлкендермен, дос |
|- жолдастарымен қарым - қатынаста сыпайы, әдепті, байышты болулары абзал.|
|Осы ... бәрі ... ... ... ... ... ... көзі болып табылады. Көп жағдайда оқушылар тәртібінің дұрыстығына|
|сыртқы, кейде үстірт белгілер арқышы баға ... ... ... ... мұраттары мұғалімнің, жақын адамдардың тәртібі мен іс - әрекеті, ... өмір мен өнер ... ... Бұл ... ... |
|олардың оқушылар есінде ұзақ сақталатын кейіпкерлерінің бейнелері үлкен ... ... ... ... ... және ... ... |
|ерекшеліктерін білу оқушышар өмірін эстетикалық көзқарас тұрғысында дұрыс|
|ұйымдастыруға көмектеседі.Эстетикалық ... ... ... ... өмірдегі ең жақсыны қабылдау, одан ләззат алу. Эстетикалық |
|тәрбие адамды дүниедегі әдемілік ... ... ... ... өнер ... тануға, қастерлеуге баулиды, оған керісінше ұсқынсыздыққа |
|жағымсыз көзқарасты қалыптастырады.Эстетикалық тәрбиенің өзіне тән ... бар. ... бірі ... ... және ... ... тәрбиелеу. Өмірдегі, өнердегі әдемілікті сезу және көру |
|адамдарда әр ... ... ... ... ... ... оның сырын |
|білуге тырысады, ал кейбірулер оған онша мән ... ... ... ... |
|қарап, жанынан өте шағады. Әдемілікті сезу үшін ең алдымен бейнелеу |
|өнері, музыка және ән ... ... ... ... болуы қажет. Білім |
|адамды ... ... ... ... ... ... ... біледі, түсінеді. Айналадағы дүниеге сезімталдық, |
|эстетикалық қабылдау қырағылығы, ықыластылық, қамқоршылық баланың ... ... ... ... Эстетикалық ұғымды пайымдауды, баға |
|беруді қалыптастыру - эстетикалық тәрбиенің тағы да бір міндеті. ... сүю, оған ... үшін ... ... көмектесетін білім. |
|Сондықтан бала бейнелеу өнері саласындағы ырғақ, үндестік, музыка мен |
|әндегі ... және өнер ... ... ... ... қажет. Осыған |
|байланысты ол эстетикалық терең түсінуге тырысады, байымдай және ... ... ... және сұлулыққа баға беру үшін эстетикалық танымның ... өте зор. ... ... - бұл өмірдегі, еңбектегі және |
|табиғаттағы сыртқы әдімілік пен нағыз ... ... ... ... ... ... ... талап қою. Мысалы, мұзда коныкимен мәнерлеп |
|сырғанақ тебу жарысы өткізіледі. Сонда орындаушыларға екі ... ... ... ... баға - ... келістіре орындағаны ұшін, екінші баға |
|- мәнерлеп сырғанаудың техникасын жоғары дәрежеде игергені үшін ... ... ... баға қою үшін ... ... |
|төрешілер алқасының эстетикалық танымы, білімі жоғары дәрежеде болуы ... ... ... ... ... өнер үйлерін қабылдаумен, не|
|тегінде творчествомен байланысты іс - әрекеті мүмкіндік береді. Қазіргі ... ... ... ... қажетті мәселелердің бірі - баланың|
|эстетикалық белсенділігін тәрбиелеу. Ол әдемілікті сезіп және анық ... ... қана ... осы ... ... өзін ... ... |
|өзгеріс жасауы қажет.Өмірге енген эстетика ( еңбек, табиғат әстетикасы ) |
|адамдар қатынасы, ... ... Адам ... ... өмірдегі |
|әдемілікке көркемдікке өз ... ... оны ... ... ... ... ... ... ... |
|тәрбиелеп отырып, оларды өздігінен ілтипатты оқырман, қайырымды ... ... ... үйрету керек. Балалар, әдебиетті окуға, кино - |
|филымді, теледидарды, спектаклыды, көруге, музыканы тыңдауға өте ынтылы ... Әр ... ... музыкалық шығармалардағы іс - әрекеттің, оқиға |
|жемісін дұрыс түсіну үшін балаларды көп ізденуге ... ... беру ... ... міндеті. ... ... ... және ... ... педагогикалық |
|процесте дамиды. ... оның ... ... ... ... ... ұйымдастырылса, ол өз өміріне әдемілік элементтерін енгізе алады. |
|Эстетикалық тәрбиенің маңызды міндеті - өнер және әдебиет салаларында ... ... ... және ... ... ... орай ... ... ... ... ... және |
|қабілетін барынша ашу керек. ... ... ... ... ... пен ... Олар зор |
|идеялық ... ролы ... ... пен өнер адам ... белгілі |
|көзқарастарды әр тұрлі құралдар арқылы енгізеді. ... орыс ... ... ... И.Е. ... |
|және қазақ суретшілері Ә.Қастеевтің, М. Кенбаевтың, Қ.Шаяхметовтыщ т.б. |
|творчествосымен байланысты бейнелеу өнері адамдардың тәрбиесіне күшті ... ... ... өнер мен ... шышдықты игерудің және танудың |
|құралы. Өнер мен ... адам ... және ... ... басты ... бірі ... ... ... сезуде, әстетикалық ... және ... ... табиғат зор ролы атқарады. ... ... ... ... ... ... эстетикалық түсінігін |
|дамытады, эстетикалық түсінігін байытады. Адам ... ... ғана ... ол ... сұлулықты жолаушы творчестволық қызметкер. Сондықтан |
|өзінің күшін, қабілетін ... ... үшін ... ... ... ... керек. Мысалы, қала мен селоны, тұрғын жерлерді көгалдандыру, бақ|
|және ... ... ... және ... ... ... - бұл зор |
|эстетикалық қамқорлық. Эстетикалық тәрбие ... ... - оқу ... ... ... ... әр ... пәндерді оқудың нәтижесінде табиғаттың,|
|еңбектің сұлулығын және адам іс - әрекетінің әдемілігін бағалай білуді ... Олар ... ... ... ... және ... үйренеді. Ал бұл |
|мәдениетті сөйлеуге, көркемдік танымын қалыптастыруға, қиялын дамытуға |
|игі әсер ... Ана тілі ... ... тілін дамыта отырып, |
|мұғалім суретке ... ... ... әсер ... ... ... |
|беруді, қиялында жаңа ... ... ... ... сезінуге |
|талғамы пайда болып, олардың рухани күші дамиды. Музыка сабақтары өте ... ... ... музыка мұраттарын қалыптастырып, бала тәртібіне |
|ықпал етеді. Музыканы тыңдау, ән салу ... үшін ... - ... |
|мәні бар, себебі көтеріңкі көңіл, ержүректік сезімдерден ортақ әсер алу |
|оларды рухани өрлеу үстінде ... және ... ... ... ... пен ... — құлықтық тәрбиені күшейту үшін музыка пәні |
|бағдарламасында халық әндерін игеруге үлкен мән берілген. ... ... ... ән салу және ... ... ... ... тыңдау |
|негізінде оқушылардың есту қабілетін дамытуды көздейді. Бастауыш ... ... ... ... өзі ... ... ... керек немесе |
|музыка сабақтарында тікелей қатынасын, ол ... ... ... ... ... ... сабақтарда, сыныптан тыс жұмыстарда музыканың |
|адам өміріндегі алатан орны туралы әңгімелер өткізуі тиіс. Бейнелеу ... ... ... ... ... ықпалы мол. ... ... ... суреттер, сәулет өнерлері құралдарымен өмір, |
|табиғат және қоғам ... ... ... ... ... ... үшін ... шақырады, адамдар мұраттарына, күнделікті өмірдегі |
|тәртібіне үлкен ықпал жасайды. Бейнелеу әсемдікті түсіну мен нәзік ... ... ... ... ... кұралдарымен шамасына сай беру, |
|сызықтық сурет салу сауатын меңгеру, жеке балаларда кескін, мүсін, ... ... ... ... ... олардың өзіндік іс - әркеті|
|бейнелеу өнерін тану барысында қалыптаса бастайды. Мұғалім ... ... өз ... бейнелеу өнері сабағындағы тапсырмамен |
|үйлестіреді. Сонымен бастауыш мектептегі оку пәндерінің ... ... ... ... ролі орасан зор десек, ол асыра бағалау|
|болмас еді. Көп түрлі эстетикалық жұмыстарды тиімді ... ... ... ... - танымының негізгі көзі болады. ... ... ... ... ... адам мен табиғаттың ... ... ... ... ... ұғындыру. Осының негізінде |
|ғана оқушы өз еңбегінің ... ... және оның ... көре |
|білетінін, осыдан өмір сұлулығын жасайтын адам екенін ... ... ... ... ... ... табиғаттың, қоршаған |
|ортаның, еңбектің, көркемөнердің, жеке пәндердің ролі ерекше. ... ... ... ... балалар табиғаттан алады. Табиғат әсемдіктің |
|қайнар көзі. Табиғаттың таңғажайып сырында, оның сұлулығында эстетикалық ... әсер ... оны ... ... құдіретті күш болады. Ол ... ... ... ... ... үлкен әсерін |
|тигізеді. Көрнекті совет педагогы В.А.Сухомлинский : " Мен балдырғандарды|
|өздерін қоршаған ... олар әр күн ... ... бір жаңалық |
|ашатындай етіп, біздің әрбір ... ... ... ... - ... мен сөздің қайнар көзіне саяхат болатындай етіп енгіземін . . . ... ... ... ... ... бөліп оқудан бұрын балалар дүниедегі|
|ең ғажайып кітаптың - табиғат кітабының беттерін оқитын ... кұш ... -деп ... әстетикалық тәрбие берудің беташары, әсемділіктің |
|таптырмас бұлағы ... ... өз ... ... ... ... ... әсемдіктің, мәңгілік жаңарудың, қатаң заңдылықтың, әр |
|түрлі сызық, бояу, дыбыстардың көмегі арқылы балаларды азаматтық ... ... ... ... " ... - ел ... оны ... ұшін қорғау керектігін тұсінеді. Оқушышардыщ әстетикалық сезімін |
|дамыта тұсу ұшін ... ... ... ... мен ... ... ... пайдаланғаны дұрыс Оқушыларды көркем |
|мәдениетке баулудың басты әдісінің бірі -бейнелеу өнеріне тәрбиелеу. ... ... ... ... ... ... творчестволық |
|елесін, көрген нәрселерін есте сақтау, кеңестік ұғымын бейнелеу ... ... ... ... балаларға бейнелеу сауатының |
|негізін үйретуді, оларға ... ... ... ... ... ... әдістерін пайдалануды қалыптастыруды талап етеді. ... ... - ... ... ... ... ерекше. |
|Оқушылар театр ... ... ... үшін ... ... ала ... |
|керек. Театр өнері - әдебиет, сөз өнері, музыжа, пластика, бейнелеу ... амал - ... ... жинаған синтездік өнер. |
|Еңбек ... ... ... өзі ... ... оның ... сезімі, " |
|сұлулыщ заңдарымен" туындылар жасау қабілеті қалыптасты. Ақыл - ой, ... ... ... - ... барлық еңбек үстіндегі жан рақатымен ... ғана ... сұлу бола ... ... ... ... жан - |
|жақты жарасым тапқан жанға ... ... ... ... эстетикалық|
|сезімнің ең бастысы ерекшелігі сол, онда жасөспірімдер еңбекті ... ... ... ... ... ... процесіне белсене арадасады.|
|Сол сұлулыщтың негізін қалап жасайды. Сондықтан оныщ эстетикалық |
|сезімдері - ... ... ... ... шектен тыс тасыш төгіліп |
|жатады. Өнер ... ... ... ... ... ... ... сезім, әсерлер, толғаныс - толқуы күнделікті өмірде ... ... да ... Мысалы: айналадағы табиғат эстетикалық әсер тууына |
|түркі болып жатады. Сөйтіп табиғаттағы әсемдікті дұрыс түсіну арқылы, ... ... ... аялау, бағалау, оны сүйе білу сезімін |
|қалыптастырып, табиғат байлықтарын қорғай білуге бағыттаймыз. ... ... ... ... сәндік қолданбалы өнермен таныстырып,|
|оны еңбек сабағы барысында балаларға жасатудың, сөйтіп қолданбалы өнердің|
|өзіндік эстетикалық аспектілері, яғни бұйымның ... ... ... ... ... формасы, материал және тағы басқалар |
|эстетикалық ... ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбиенің міндеттерін шешу үшін халықтың осы |
|уақытқа дейінгі тәжірибесін меңгеру қажет болады. ... ... ... ... ... ... және оны өмірде, тұрмыста, |
|еңбекте бекітуге тырысады. Оны халқымыз үй жиһаздарын жасауынан, халықтың|
|сәндік - ... ... және оны ... ... ... ... |
|ретінде пайдалануынан көруге болады. Халқымыздың тұрмысына енген |
|қолданбалы қолөнер ... ... ... жасалуы әстетикалық |
|тәрбиеде өз алдына бір сала. Ағаш, тері, металл өңдеудегі ... ... ... ... ... сәндік - қолданбалы өнері ғасырлар бойы еліміздің |
|тарихымен бірге дамыш келе жатқан асыл мұра. Халқымыздың ...... ... зерттеуде Қ.А.Ақыппев, М.Қ. Қыдырбаев, В.П. Агапов, |
|А.Ғ. Ғалымбаева, X. Арғынбаев, М.С. Муқанов, Ә.Х.Марғұлан, Ә. ... С. ... және т.б. ... ... мен |
|тарихшылардың, ғалым - этнографтар мен суретшілердің ... ... ... ... ... және ... ... ... қазақ халқының |
|сәндік - ... ... де ... ... бар. ... ... ... дамуына байланысты. " Өресі биік, өрісі кең енер атаулыңың |
|қай ... ... жер ... ... ... ... ... халқы да |
|өзінің көне замандардан бері келе жатқан тамаша ... және бір ... ... тән қайталанбас ерекшелігімен көзге тұседі. Ал қандай да болсын өнер|
|мен талант иелерін өмірге келтіретін де сол ... |
|( Ә. ... ... қолы ... ... Алматы. - 77 жыл 9 бет.)|
| ... ... ... ... ... беру ... өз еңбектерінде С.А.|
|Ұзақбаева былай дейді: " ... шаруашылық және сәндік қажеттерге арналған, |
|әрбір үйде табылатын алуан түрлі ... ( ... ... бар ... әшекейлері, үй жиһаздары, ыдыс - аяқ, ер - тұрман, тағалар мен |
|белбеулер және тағы басқа ) балалар мен ... ... және ... ... қалыптастырып , адам қолымен жасалған әсемдікті ... ... ... ... ... ... Мұның бәрі өскелең |
|ұрпақтардың эстетикалық сезіміне әсер етпей қала алмады .. ." . ... ... ... ... пен ... тереңдей сезінуге |
|жол ашады. ... ... ... ... қолданбалы өнер өзінің өміршеңдігін, өнер |
|арқылы ұрпақты жақсы мінез - құлықтарға: адамгершілікке, ... ... ата - ана ... ... ... және т.б. ... мол мұмкіндігін көрсетті. Халықтың мақал - мәтелдердің де |
|тәрбиелік маңызы зор, ... ... ... ... ... ... |
|жақсыға ұмтылу, ұқыптылыққы, әдемілікке тәрбиелеу жақтарына көп ... ... Оны ... ... ... ... адам өрге ... Өнерсіз адам|
|жолда қалар. Өнерліден үйрен, Өнерсізден жирен. Еңбек ету барысында ... ... ... және ... тәрбиелеуде |
|мынадай нақыл сөздер байқауға болады: Кесте үйлесімі бойынша кестеленсе |
|және ... түгі ... әрі ... ... ... ... Ол үшін ... |
|жоғары да айтышған қасиеттеріие болуы керек. Халық өнері көп ... ... оның ... ... ... ... ... ырғақты |
|ұғынуға, оны ... ... ... ... ... болады. Жалпы білім |
|беретін мектептердегі бейнелеу өнерін оқытудыщ негізгі мақсаттарының бірі|
|- оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... бейнелеген өнер ғана жастарға үлкен эстетикалық тәрбие |
|берудің құралы бола алады. Бейнелеу ... бір ... - ... ... ... ... бойы біте қайнасып сіңіскен қол өнер болып табылады. |
|Өнерден ләззат алу үшін ең болмағанда ... ... ... ... |
|адам болу керек. Сондықтан да ... ... ... ... ... білім беру элементтерін басталады. Әсемдікті сезіну тек қана |
|сезімдік, көру және есту тұйсіктерімен шектелмейді. Яғни, ең алдымен, ... ... ... ... ... және ... көрген нәрселермен |
|салыстырады, белгілі бір баға берген қорытындыға келеді. Мұғалімнің жақсы|
|дидактикалық ... ... ... ... ... өйткені жалпы |
|теорияны білмейінше, бірдемені дүниеге әкелуге болмайды, ал сабақ беру ... өзі - ... ... ... ... ... оларды |
|ойлаудың, білімнің әсемдігімен таңырқату дербес ойлау ... ... ... өзі ... ... ... ... асыратын педагогты |
|өмірге зер салуға, өмірді зерттей отырып, оқушының одан әсемдікті көре ... өмір мен ... ... ... баға бере ... ... ... қолөнерге баулу және оған қызықтыру үшін алдымен оған үлгі |
|алатындай ... ... оның қыр - ... ... оның ... ... ашып ... яғни білім беру, еңбек етуге баулу қажет. Сол |
|секілді балаға үлгі алатындай жағдай туғызып, шеберлікті түсіндірудің, ... ... ... ... өткізудің, өнер бұйымдарымен |
|таныстырудың маңызы ... кем ... ... ... айту, халықтың |
|мақал - мәтелдер, өлеңдерді қолдану арқылы бастауыш сынып оқушыларын ... ... ою - ... ... таныстырып, үйрету эстетикалық |
|тәрбие беру ісін ойдағыдай шешуге жәрдемдеседі. Сөйтіп, осы сәндік - ... ... ... ... оқушыларға толық жеткізе |
|отырып, қолөнер бұйымдарына ... баға ... ... және бұл ... ... - ... ... эстетикалық қызығушылығын тудырған |
|болар едік. ... ... ... тыс ... ... әсемдікке көзқарасты |
|тәрбиелеудің көптеген жолдарына үлкен зейін ... Кіші ... ... ... ... ... іс - әрекетке асқан ынталы болады. |
|Алдынғы қатарлы мұғалімдер осы ынталы жалпы еңбек ... ... ... ... ... мүддесіне, ішкі қажеттігіне сай келетін және ... ... ... ... ... ... сыныптан |
|тыс істерді жоспарлайды. Кіші мектеп жасыгадағы окушылар өмірінде кітап |
|оқырмандары конференциясы маңызды орын ... ... оқу ... ... ... ... шығармаларды сапалы талдаудың |
|алғашқы сабағыш береді, шығармадағы басты нәрсеге, кейіпкер бейнесін ... ... ... ерекшелік пен тілін талдауға үйретеді. Жұмыстың |
|бұл түрі ... ... ... ... Өнер мен өмірдегі сұлулыщты түсінуге баланы баулуда оның ... ... ... ... ... өлеңнің де ролі аз емес. |
|Көркем жасампаздық аясында өзін көрсету, өз жолдастарының алдында ... ... ... беру ... ... кіші мектеп жасышдағы оқушыларға тән. |
| ... ... ... ... ... ... оқыту әдістері.
Бейнелеу өнерін оқытудағы негізгі мақсаттың бірі – ... ... беру ... ... ... көркемдік білім берудің
құрылымы бейнелеу өнерінің сауаттылығын құрайтын бейнелеу ... ... мен ... ... ... мен ... ... Бейнелеу өнерінің негізгі сауаттылығын ... ... пен ... ... ... және композиция
заңдылықтарын оқушыларға меңгертудің ... ... көп. ... ... осы заңдылықтарын жинақталып бір жүйеге келтірмеуі мен
оны оқытудың мазмұны, формалары мен әдіс-тәсілдерінің ... ... ... ... ... ... әлі күнге дейін табылмауы, бейнелеу ... ... мен оның ... ... ... әліге дейін толық
еместігі, оны жинақтап, бейнелеу өнері пәнін оқытудың ... ... ... ... қаншама жылдардан бері туындап келеді. Барлық оқу
пәндерінің теориялық оқу материалдарының болатындығы сияқты, ... ... ... мен ... ... ... әсер
ететін – бейнелеудің ... пен ... ... ... ... ... ... Оқушылар бейнелеу сауаттылығы құрайтын осы
заңдылықтар мен оларды бейнелеудің ережелерін меңгермейінше студенттер мен
оқушылардың бейнелеу ... ... ... бере ... көз ... ... мәселелері туралы ғылыми, педагогикалық, өнертанымдық
әдебиеттерді сараптау әлі де ... бұл ...... өнерін оқыту
мазмұнының бір саласы ретінде қарастыру қолға алынбағандығы белгілі болды.
Түстану мәселесін қарастырған кейбір ... ... ... ... ... ... ... жасаумен шектеліп, анықтамалар мен ережелерін
беру, жіктеу олқы ... ... ... ... ... ... ... оқытуды түстану заңдылықтарынан бастау, түстану
мәселелерін жинақтап жүйелеуден бастау орынды.
Түстану – түс туралы ілім жүйесі. ... ... және ... ... ... түстерге түрлі-түсті түстер жүйесі кіреді.
Ахроматикалық түстерге ақ және қара ... ... ... ... ... параметрмен ашықтылықпен, түстік өңмен және қанықтылықпен сипатталады.
Ахроматикалық түстер бір-бірінен тек бір белгісі ... – ашық ... ... қара ... ... ... ... өң бұл «қызыл»,
«сары» және т.б. ... ... ... ... таза ... ... қызыл. Бұл қызылға қосылған сұрғылт қоспа түстің өңін ... ыл түс ... ... ... ... ... ... түстің
қанықтығы азаяды. Мұндай қоспада ахроматикалық түс ... аз ... оның ... арта ... ... ... ... жылы түсер және суық түстер деп
бөлінеді. Жылы түске түс спектрінің ... ... ал суық ... ... ... жылы түстерді күн мен оттың түсімен, суық түстерді
аспан, су мен мұздың ... ... ... Күлгін және жасыл түстер
аралық ... ... ... ... ... ... ... байланысты
бірде жылы, бірде суық түске жатқызуға болады. Түстік шеңбер ... ... ... ... ... Бұл ... ... сарғыш қызыл, қызыл,
қызғыш қоңыр, жасыл көк, көк, күлгін көк, ... ... ... ... ... қызыл және көк түстер болып табылады. Контраст түстер – бір
біріне ... ... ... Ақ ... қара ... қарсы ақ пен қызыл т.б.
түстер конраст сипатын береді.
Түстердің қасиеттерін ... ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Психолог ғалымдар түстің адамға әр түрлі әсер туралы бірқатар зерттеулер
жүргізгендігі белгілі. Мысалы қызыл түске көп ... ... ... түске
боялған бөлме ішінде ұзақ отыру адамның жүйкесіне тиіп, оны әлсірететіндігі
анықталған. Сонымен ... ... ... ... ... ... ерекшелігі болады. Мысалы, зерттеу нәтижелері үйдің көлеңке немесе
солтүстік жақтағы ... жылы ... күн ... ... ... суық ... (ашық көк, немесе салат түсті ақшылды жасыл ... ... ... көрсеткен. Сонда жылы түстер адамға жылылық
әсерін беріп, бөлменің іші жылына түскендей
сезіледі, ал суық ... ... ... күні ... ... ... анықталған. Сол сияқты заттардың салмағына байланысты болатын
түстердің қасиетін мынадан білуге болады. Мысалы қара ... көк ... жүк ... өте ауыр ... ... ... нақ ... формадағы
машинаның түсі ақшыл көкке ... оның ... ... ... ... белгілі болған.
Түстерді тану барысында олардың символдық түрде берілуі ... ... ... ... көк түс ... ... ... аспан көк түс
бостандықты, еркіндікті, білдіреді, ақ түс тазалықты, қара түс ... түс ... бір ... ... ... ... ... атаулары болған. Жылқының түсіне байланысты ақ боз, күрең, қара торы,
шабдар, буырыл, құла, ала, т.б. ... ... ... ... ... ерекшеліктері болады. Мысалы, ... ... ... ... түстер басым болса, кешкі ... ... ... ... ... болып беріледі. Күндізгі
мерзімді бейнелейтін картинадағы заттардың түстері өзінің табиғаттағы
қалпында бейнеленеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... сол заттың жан-жағындағы заттардың түстері әсер етіп, өзінің табиғи
түстері азғана өзгеріп көрінуі бейнеленеді.
Картиналардағы түстердің өзгеруі мен ... бір ... ... ... ... келеді. Суретші Салихаддин Айтбаевтың
«Бақыт» атты картинасында көктемгі далада отырған қыз бен жігіт ... ... ... ... ... түсті бояулармен берілген,
ал дала, алыстағы тау, ... көк ... ... ... ... қарағанда жердің көрінісі толық картина жазықтығын
жауып жатыр. Шығармадағы түрлі түстердің арасында жасыл көк түстердің ... ... ... адам ... ... ... жасыл реңдермен беру
арқылы жастықтың өзіндік ... ... ... Яғни ... ... түсі ретінде символдық түрде береді.Заттың бетіндегі түстер
кейбір жағдйда өз ... ... ... ... ... ... Мысалы,
бір түйір қара көмірдің бір жақ бетіне күннің көзі немесе жасанды ... ... ол жері ... дақ ... қабылдануы мүмкін. Мұны көру
кезінде болатын жаңырысу деп танимыз.
Ғылыми-педагогикалық, өнертанымдық ... ... ... ... ... құрайтын ұғымдарды мынандай бағыттарға
жіктеуге және оны түстанудан білім беру мазмұны ретінде алуға болатындығы
анықталады: ... ... ... ... ... ... ... жылы түстер; суық түстер; түстік шеңбер;
негізгі түстер; контраст түстердің ... ... ... ... түстердің қазақша атаулары; колорит; картинадағы түстер; түстердің
композициясы; жылы түсті колорит; суық түсті ... ... ... ... ... ерекшелігі; түстердің бейнелеуінің ерекшелігі т.б.Ғылыми
педагогикалық еңбектерді талдау мен тәжірбиелік-эксперименттік зерттеу
нәтижесін сараптау негізінде ... ... ... ... ... ... ... анықталады:
1.түстанудың негізгі мазмұнын құрайтын материалдарын ... ... ... ... ... қосымша ретінде
қосылды.
2.түстанудан теориялық материалдар өзіндік жұмыстарын ұйымдастыру
барысында ... ... ... жұмыстарының нәтижелерін сараптау бізге ... ... ... беру жүйесінде оқытып үйретудің үш бағытын
көрсетті: біріншісі табиғаттағы ... ... ... ... шәкірттерді үйрету табиғаттағы ... ... ... ... араласуын көрсету; екінші бағыт –
табиғат пен бейнелеу өнеріндегі ... ... ... ... ... ... таныстыру; үшіншіден – түстерді тікелей
нұсқаға қарап сурет салу ... ... және оны ... ... ... сабақ беру жұмысын ұйымдастырудың негізгі
формасы
Сабақтың тақырыбы: Табиғат көріністері.
Сабақтың мақсаты:Оқушыларды табиғатты сүйе ... ... ... ... бала ... ... ... қалыптастыру, қалам , бояуменен жұмыс
істеу дағдыларын беру, ойлау қабілеттерін дамыту.
Сабақтың көрнекілігі: Бейнелеу өнеріндегі табиғат ... ... ... «Терістік Алатауы», А.Қастеев «Жайлауда», М.Кенбаев
«Асауды үйрету», Ж.Шарденов «Алатау эскиздері», А.Черкасский ... ... ... тағы ... ... ... ... бейнеленген дипозитивтер, диафильмдер, слайда мен
фотолар.
Сабақтың барысы: Бірінші бөлім табиғат көріністерінің ... ... ... ... ... ... ... арналады. Бірінші бөлімнің сабағы өткізудің екі варианты бар.
Біріншісі табиғат ортасында экскурсия жасау, екіншісі сыныпта әсем ... ... ... ... ... ... ... Екінші вариант мектеп жанында экскурсия жасайтын ыңғайлы
жер болмаған жағдайда қарастырылады.
Табиғат ортасында ұйымдастырылатын ... 45 ... ... ... оның сол күнгі сабақтардың соңғы ... ... ... мазмұнды болуы үшін, алдын ала жоспар жасалады. Жоспарда
балаларға қандай объект ... ол ... ... ... мен ... ... нәрселерді бірігіп талдайды? Экскурсия кезінде
мұғалім пікір алысу, ... ойын ... ... ... ... мен ... арасындағы сұрақ-жауаптар көрестілуі тиіс.
Мысалы, табиғат ортасында өтілетін ... ... ... ... болып көріне ме, алыстағы ағаштар үлкен болып көріне ме? Жақындағы
ағаштардың ... мен ... ... ... ... ... ... заттардың ұсақ бөлшектері мен жақындағы заттардың ұсақ
бөлшектерінің қайсысы айқын ... ... ... ... ... ... беру үшін сұрақтар қойылады.
Мұғалім экскурсия кезінде оқушыларға табиғаттағы өсімдіктер мен
заттардың көрініс ерекшеліктеріне талдау ... ... ... ... ... ... ... өлшемдегі ағашқа қарағанда үлкен болып
көрінетіндігі заттардың өлшемдерінің (үйдің) ... ... ... ... ... баса ... ... Сонымен қатар
жақындағы заттардың түсі айқын болып, ал алыстағы ... түсі ... ... ... зат ... ұсақ және ... бөлшектерден құралады.
Жақындағы заттардың ұсақ бөлшектері айқын болып көрінсе алыстағылары
анық көріне бермейді.
Кейінгі сабақ ... ... ... танысқан табиғат
құбылыстарын еске түсіруден басталады. Табиғат көріністері ... ... ... ... балаларға көрсетіледі. Олардың көркемдік
ерекшеліктеріне талдау жасалады. Картиналардағы түстердің ... ... ... перспективасына және оны
бейнелеу жолына ... ... соң ... өзі ... ... ... балалар назарына
ұсынады. Осыдан кейін оқушылар өздеріне ұнаған табиғат ... ... ... Бұл көрініс баланың ... ... ... ... ... көріністері болуы да мүмкін.
Табиғат көріністерін балалар ең бірінші қаламмен салып алады да,
соңынан түрлі-түсті ... ... ... ... ... ... мұғалім табиғат көріністерін бейнелеу әдістерін ... ... ... ... кезеңінде мыналарды ескерген жөн: ... ... ... үлкен, алыстағы заттардың ... кіші ... б) ... ... ... ... ал ... заттардың
түсін бұлыңғыр етіп бейнелеу қажет
Оқушылар бұл сабақта жақындағы және ... ... сол ... ... ... ... жолдарды, өзенді және тауларды бейнеленуіне болады.
Бірақ ... ... ... өте ... күрделендіруге
болмайды.
Сабақтың соңында оқушылардың бейнелеу жұмыстарының қате дайындалғандары мен
жақсы жұмыстарға талдау жасалып ... ... ... ... түсінік беру
3.1. Өнер шығармаларын талдаудың өнертанымдық негіздері
Бейнелеу өнерінде ... ... адам ... тарихи
оқиғаларды бейнелейтін жүздеген картиналар, графикалық және ... ... ... ... ... ... ... бейнелеу өнері сабақтарында пайдаланудың әдістерін анықтау әлі
де болса жеткіліксіз болып келе жатыр. Өнер ... ... ... оқу материалдары ретінде пайдалану үшін мұғалімге белгілі
дәрежеде ... ... ... шарт. Өнер арқылы оқушылардың тәрбие
жұмысына дайындау болашақ мұғалімдердің өнертану білімдері мен өнертану
дағдысын ... ... ... ... ... өнер ... ... беру барысында мұғалім өнер ... ... ... қабылдауға үйретеді. Бұл міндетті ... ... ... ... өнертану білімі мен өнер туындыларын талдау
дағдылары қажет. Қазіргі жалпы білім беретін мектептерде өнер ... ... ... ... мұғалімнің өнертану білім мен
іскерлігі ... ... ... ... ... үшін ... дайындығы өте қажет. Себебі мұндай дайындық мұғалімнің оқушыға
эстетикалық, тәрбие беру үшін керек дайындық болып табылады.
Ғылыми, ... және ... ... ... ... өнер ... ... беруге қажетті өнертану дайындығы өнер
шеберлерінің қызметіне, өнертану ... мен ... ... ... ... анықталды. Бірақ қазіргі жоғары оқу
орындарында оқушыларды өнер арқылы тәрбиелеуге қажетті болашақ мұғалімнің
өнертану ... ... ... көңіл бөлінбеуде. Мұның
себебі, болашақ ... ... ... ... ... ... ... нақты айқындалып болған жоқ. Өнертану-бейнелеу
өнерінің, сәулеттік,сәндік қолданбалы өнердің және дизайнның ... ... ... ... ғылымы өнер теориясы,өнер тарихы
және көркем сын болып үш салаға бөлінеді.
1.Өнер ... ... ... ... формасын,
көркемдік тәсілін, ... ... ... ... ... рең мен түстер және жанр ерекшеліктері мәселелерін өзара
байланысты алып көрсетеді. Бұлармен ... ... ... ... ... ... байланысы айқындалады. Сонымен қатар оның
ұжым мен жеке адамдарға әсері қарастырылады.[10]
2. Өнер тарихы – бейнелеу өнерінің ... бір өнер ... ... жеке ... ... ... ... Өнердің белгілі бір түрі
немесе бүкіл бір бағыттың, ағымның пайда болу, даму себептерін түсіндіреді.
3. ... ... ... сын ... көркем өміріндегі
құбылыстарын, өнердің түрлері мен жанрларын бағалайды, өнер ... ... жеке ... ... ... баға береді.
Өнертану ғылымы эстетикаға тығыз байланысты ... ... Ол ... ... баға беру үшін, шығарманы мазмұнына, формасына,
түр-түсіне зерттеу жүргізеді.Бейнелеу өнерінің ... ... бір ... ... мүмкүн болмайды. Себебі бейнелеу өнерінің әрбір түрінің
өзіндік даралық сипаты, көркесдік ерекшеліктері болады. ... ... ... туралы өнертану түсініктерін мына жүйе бойынша
жинақтау мүмкүн:
Өнер шеберлерінің түрлері; ... ... ... ... ... мен қызметінің байлвнысы; қолөнер шеберлерінің таңдаулы
щығармалары.
Өнер шеберлері жасаған бұйымдарды талдау және баға ... ... ... ... оның композициялық құрылымы, ою өрнегі,
(эргономикасы) тұтынуға бейімділігі, (техтоникасы) бет бедері, экономикасы,
(жұмсалған шығынымен байланысты) т.б. ... ... ... ... ... ... меңгеруі: - ежелгі
шщеберлер өнері, кәсіпқой шеберлер шығармашылығының тарихы, ұлтық қолөнер
шеберлері, қолөнердің даму ... ... ... ... шығармашылығын, қазіргі даму бағытын зерттеу: металл өңдеу
шеберлері, ағаш өңдеу ... ... тоқу ... қыш ... шеберлері,
киіз үй шеберлері, ұлттық киім шеберлері, ат-абзелдерін жасайтын ... ... ... ... ... ... ... өнертану
бағыттарының бірі болып табылады. Бұлар – ... қыш, ... ... кілем
тоқу, ою-өрнектермен безендіру, киім тігу, киіз үй жасау сияқты т.б. қызмет
саласына бөлінеді.
Жеке өнер ... ... ... ... бағыттарды
қамтиды: а) қолөнер шеберлерінің түрлері;қолөнер қызметінің түрлері;
қолөнер ... ... ... ... ... ... қажет
материалдар; қолөнер шеберлерінің мекен-жайы туралы мәліметтер; б) жеке
қолөнер шеберлерінің ... мен ... ... ... ... в)
қолөнер бұйымдарының көркемдік ерекшеліктері; қолөнер бұйымдарындағы ою-
өрнек; қолөнер бұйымдарының композициясы; ... ... ... ... ... экономикалық құндылығы.
Қорыта айтқанда мұғалімдердің өнертану дайындығы дегеніміз - ... ... ... ... ... ... жүйесін меңгеру,
өнер шығармаларын талдау, оларға баға ... даму ... ... ... ... мен ... қалыптастыру болып табылады.
Өнертану ғылымы бейнелеу өнерінің өнертануы, музыка өнертануы, ... ... ... Бейнелеу өнертануы бейнелеу өнерінің тарихы,
бейнелеу өнерінің теориясы, бейнелеу ... сыны ... үш ... ... соң ...... ... кескіндемені зертеу,
сәндік өнерді зерттеу, монументалдық өнерді зерттеу, мүсінді зерттеу т.б.
бағыттарды қамтиды.
Өнертану – өнерді ... ... бір ... Ол бейнелеу өнері,
музыка, театр, әдебиет ... және ... ... ... ғылымдарымен байланысты дамып, жетіліп ... ... ... ... ... ... өнердің үлгілерімен қатар даму бағытын,
ерекшеліктерін айқындайтын жаңа зерттеулермен толығып отырады. Сондай-ақ
өнертану ... ... ... ... табылатындар: жеке суретшінің
шығармашылығы, жеке өнер туындысы немесе белгілі бір дәуірдегі ... ... ... ... ... ...... өнері тарихы, өнер теориясы, жаңа
өнерді тану ... ... ... ... ... ... ежелгі өнер, орта ғасыр өнері, классикалық өнер, ұлттық және қол
өнер болып ... ... өнер ... ... перспектива,
түстер заңдылықтары, симметрия, ритм, реңдік қатынастар, жарық пен көлеңке
заңдылықтарын ... ... ... ... жанрларына,
суретшілерге, сәндік қол өнерге байланысты ұғымдар мен терминдер өнердегі
заттар мен құбылыстардың ... ... ... ... танып, мойындайтын негізгі міндеттерінің бірі – көркем өнердің
маңызын, оның ... ... ... ... оны үгіттеп-
насихаттау.
Өнертану ғылымы негізінен екі бағытты қамтиды. Бірінші – бейнелеу өнері
шығармасына немесе көркем ... ... беру ... ...... ... ... бұйымды халыққа таныстыру мақсатын көздейді.
Өнертану ғылымы - өнердің насихатшысы ғана емес, ... ... ... кең ... өсіп ... ... тигізетін мол мүмкіндік ретінде
көрінеді.Егер өнертанудың бар міндетін атқарар ... ... ... ... арасындағы дәнекерлікпен шектеп қойсақ өнертанудың да, бейнелеу
өнерінің де табиғатын дұрыс ... ... еді. ... ... ... ... оның еш ... болмас еді, ол жеке ғылым саласы
ретінде тумаған да ... еді. Егер ... ... ... ... ... көрермен арасында байланыс үзіліп, онсыз бейнелеу өнері түсінілмейтін,
ұғынылмайтын болса, онда ... ... да ... ... ... ... ... бейнелеу өнерінің жол бастаушысы, басшы, жетекшісі де ... ... ... ... өз ... Бейнелеу өнері немесе оның
шығармасы болмаса оның өнертану зерттеулері де болмас еді. ... ... ... алғы ... ... өнері туралы ғылым емес,
керісінше өнертанудың дамуына негіз болатын алдымен бейнелеу өнерінің өзі.
Егер Ш. ... ... ... Ә. ... ... болмаса
ол суреттер туралы Е.Вандаровскаяның өнертану зерттеулері ... та ... ... ... ... Т. ... Т, Бәсенов, Х. Арғынбаев,
К.М.,Л.Көпбасынова сияқты өнер зерттеушілерінің еңбектерін біз ... ... ... - ... ... ... жемісі, ол – табиғаттың,
қоғамның объективті дамуының нәтижесінде пайда болып, өзі де ... өсіп ... Бұл ... ... бөлініп, бөлектеніп қалады деген
сөз емес, қайта ол объективті өмір сүру үшін қоғаммен ... ... нәр ... оған өз ... ... отырады.Осыған байланысты өнертану да
көркем өнер туралы ғылымның басқа түрлері сияқты көркем өнердің ... сүру үшін ... ... ... қуат ... сол ... ... даму барысына өзіндік үлесін қосады.
Өнертанудың міндеті мен ...... ... өмір
сүріп, өсуі барысында өз қажетінен туады да, оның сол қажетін өтеуге: өмір
сүріп өсіп дамуына қызмет ... Әр ... ... ... ... ... мақсат қояды. Суретші өнертанумен арнайы айналыспаса да ... ... ... ... ... өз ... салу барысында, оған
жұрт таныған үздік шығармалардың биік өлшемінен қарап, өзге туындыларды ... ... ... ... ... ... ... өнерінің
өмір сүріп, өсіп дамуына өз үлесін ... ... ... ... ... ... туралы ғылымның бір саласы. Өнертану ғылымынң негізгі
мәселелері – бейнелеу өнерінің ... ... ... ... ... өнерінің сыны болып табылады. Өнертану ғылымының негізін құрайтын
материалдар ... ... ... негізінде жинақталады. Олар
негізінен өнер ... өнер ... ... ... ... ... біріктіреді. Өнер тарихы саласына қосылатын зерттеу материалдары
жылдан-жылға жаңа материалдармен толығып ... ... сыны ... ... ... қарағанда жаңа туындыларл\ды зерттеу
негізінде жүзеге асады. Өнертану ғылымы – ... ... ... ... ... ... ... негізгі зерттеу нысанасы –
графика, кескіндеме, мүсін, сәндік қолданбалы өнер туындылары, суретшілер
өмірі мен ... ... ... бағыттар, белгілі бір тарихи
кезеңдегі өнердің даму тарихы т.б. болып келеді.
Бейнелеу өнерінің сыны - ... ... бір ... ... ... практикасы пәндерімен байланысты. Бейнелеу өнері сыны ілімнің
мәдени - әлеуметтік ... ... ... бар. Бейнелеу өнерінің
сынының түрлері мен формалары да сан алуан. ...... ... ... ... ілімі философия, эстетика, тарих, ... ... және де ... да ... ғылыми ағымдардың
тәжірибелерін пайдаланады.
Бейнелеу өнерінің алуан түрлі табиғи мен ... ... оның ... ... кино өнері, музыкамен ... ... ... ... күрделі екендігін көрсетеді.Өнертану
ғылымы негізгі төрт салаға бөлінеді, олар:Бейнелеу өнерін ... ... ... ... ... да бейнелеу
өнерін танушы, музыка танушы, сахна танушы, драматургия ... ... ... ... ... осы көрсетілген салалардың
ішінде белгілі бір өнер түрін тереңдеп зерттеуге ... ... ... ... музыкалық аспаптарын терең зерттесе, Ә.Марғұлан
қазақтың қолөнерін, М.Мұханов қазақтың ... ... ... ... М.Әлімбаев қазақтың кілем өнерін, Д.Шоқпарұлы
қазақтың қолөнерінің технологиясын ... ... ... – ескі ... ... ... ... және жаңа білім болып
бөлінеді.Өнертану ілімі дегеніміз – жүйелі түрде салалық ... және ... мен ... ... ... табылады. Өнертанушы ілімінің
алғашқы формасы қабылдау мен сезімнің адам ... ... ... ... ... әрі ... ... мен талдау негізінде біздің санамызда өнер
туралы анықтамалар мен ... ... ... өнерінің
өнертанымдық негіздері – бейнелеу мен сәндік қолданбалы өнердің ... ... ... ... ... Өнертану -
өнерді зерттейтін қоғамдық ғылымдар ... ... ... ... ... ... ... мәдениеттің бірін зерттейді және өнердің әр
саласын өзінше жеке-жеке қарастырады, олардың ерекшелігі мен ... ... ... ... болуын, өркендеу қалыптасу сатыларын,
адамзат тарихынан алатын орнын, атқаратын қызметін, ... және ... ... арақатынасын нақтылайды, көркем шығармалардың мазмұн
мен түр мәселелерін анықтайды.
Өнертануға әдебиеттану, музыкатану, театр ... кино ... ... ... ... ... ... көркем өнердің кеңістіктік
және пластикалық түрлері (архитектура, сәндік қолданбалы ... ... ... ... өнердің, архитектура мәселелерін, ... өнер мен ... ... ... ... ... Сонымен
өнертану ғылымы бірімен-бірі тығыз байланысты өнер теорияс, өнер тарихы
және көркем сын деп аталатын негізгі үш ... ... Өнер ... дәуір
талабын, эстетикалық талғам-тілекті ескере отырып, қоғамдық пластикалық
өнер және оның жеке түрлері жөніндегі әлеуметтік-философиялық ... әрі ... ... Ол өнердің идеялық мазмұны, көркемдік тәсілі,
көркемдік формалары, бейнелеу құралы, өнер техникасы мен технологиясы, ... жанр ... т.б. ... ... байланысты күйінде ... ... ... ... ... ... ... қоғаммен ара-қатынасын, ұжым мен жеке адамдарға әсерін жан-жақты
қарастырады. Өнер тарихы өнердің даму жолын дүние жүзі ... ... ... елдің немесе жеке дәуірдің өнерін де ... ... ... бір түрі ... ... бір ... пен ағымның пайда болу, жетілу-
тоғысу себептерін түсіндіреді. Көркем сын замани көркем өмір ... ... ... мен ... ... оның шеберлерінің
шығармашылығы мен жеке көркем шығармаларды талдайды және бағалайды [12].
Өнер ... өмір мен ... ... ... ... тап
мүддесі тұрғысынаналып тексереді. Өнертану зерттеулерінің нәтижелері
теориялық немесе тарихи проблемаларға ... ... ... ... ... толғаныс, теориялық немесе тарихи зерттеу, жалпы немесе
арнаулы еңбектер (монографиялар), мақала ... ... ... ... аталған немесе басқа да мәселелерін қамтитын шолу-сын немесе ... ... ... ... негізгі салалары мен жанрлары ... ... ... ... қызметін атқарады. Ғылымның жеке бір
саласы ретінде өнертану әділ әрі дәл ... ... ... ... нақты ғылымдар тәсілін де қолданады. Бірақ, негізгі мән ... ... ... түйсік пен талғам және танымға
көбірек бой ұрады. ... ... ...... өз ... дәуір,
тап түсінігі деңгейінен көруге күш салады.Өнер сыны, тарихы, теориясы бір-
біріне және эстетикаға тығыз ... ... ... ... ... ... да көркем шығармаға белгілі бір эстетикалық баға беру
үшін оның мазмұны мен түр ерекшеліктерін, оның ... ... ... ... ... ... Өнер тарихының нақты фактілерін жинап
ұқыпты өңдеуге және қорытуда өнертану ғылымы зор ... ... ... ... ... және ... ... арқылы қалпына келтіру,
өңдеу жұмыстарын ұйымыдастыру, ескерткіштерді анықтау, оларды тіркеу ... ... ... ... ... ... ... жинау,
музейлік және көрмелік каталогтар, өмірбаяндық және басқа да анықтамалар
жасау, суреткердің әдеби мұраларын, ... ... мен ... ... т.б. ... өнертану ғылымының ғылыми өрісін кеңейте
түседі. Көркемдік идея – шығармады суреттеліп отырған өмір ... ... ... келген ойы, сол өмір құбылысына берген бағасы. Идеясыз
өнер шығармасы болмайды. Мазмұны мен ... ... ... ... ... да әрқашан бірлікте болады. Суретші өмір жиынтығын көркем ... оны өз ... ... – тақырыптық негізінде ғана суреттеп
көрсете алады.Әрбір картинадаға көркемдік идеяның құрылымы сол ... ... ... ... әлеуметтік таптың көзқарасына тығыз
байланысты. Көркемдік әдіс белгілі бір дәуірде ... ... ... өмір ... ... ... негізгі принцип. Көркем өнердің барлық салаларында тақырып
таңдау, белгілі ... ... ... ... ... ... байқалады.
Көркемдік әдістер – романтизм, реализм, австракционизм болып
бөлінеді.Романтизм өне ... ... адам ... ... ... реализм – өнер арқылы өмір шындығын ... ... ашып ... ... ... Социалистік реализм коммунистік
идеяларды уағыздау, өмірді даму үстінде көрсету, ескі мен ... ... ... бағытын ұстанады.Австракционизм өмір шындығында
бейнеленген көріністер бола бермейтін, ... ... ... көріністері бергілі бір идеяны білдіретін, суретшінің көркемдік
іс әрекеті ... ... ... өнердің сапасы мен оны ... ... ... ... ... сөз өте маңызды. Өнер
әрқашан көркем, яғни сәнді шығарма ... ... ... ... тән ерекше түрін ажырату мақсатында оған көркемдік ұғымы тағылған.
Көркемдік ... ... ... өнер шығармашылығының маңызы арта түседі.
Өнердегі көркемдік өмірді шынайы бейнелеуді ... ... ... көркемдік көтермейді. Көркемдік қоғамның дамып отырған талабына
жауап беруі керек. Өнерге тән нанымдылық пен жағымдылық көркемдіктің негізі
болып ... ... ... ... ... ... және ... байланысты шындықты бейнелеудегі өнердің басты құрылымы –
образ толық мағынада көркемдік дәрежеге көтерілуі ... ... мен ... сюжеті мен композициясы, тілі мен
әдісі – осының бәрі көркемдік ... ... жеке ... ... ... жайлы келіп, гармониялық бірлестікте шығармаға нәр береді,
оны тартымды етеді, көркем дүниеге айналдырады. ... ... мен ... болуы – көркемдік заңы. Өнер түрлерінің форма мен ... ... ... Қашан да көркемдік – эстетикалық мөлшерді
сақтау. Көркем бейне өнерде өмір құбылыстарын жинақтап, типтендіріп, ... ... ... ... ... ... ... көпке ортақ сипаттар
мен жекелік сипаттарды ұштастырып, қорытындылап әрі даралап көрсету ұласып
жатады. Осы ... ... ... ғана ... ... ... ... өмірдің көркем суреті жасалады. Бейнелеу ... ... ... суретегенде, суретші оның кескін тұрғысын, іс-әрекетін, ... ... ... ... ... типтік сипаттармен қатар
өзінің жеке басына тән ерекшеліктерін де анық ... ... ... ... ... ... ... суреттеу қоғамдық
өмірді жан-жақты терең зерттеп, білгенде ғана ұғымды болады. Мысалы: ... ... ... ... (Ә.Қастеев), Ж.Қуанышбаев
портреті – мүсін (Б.Төленов) М. Рүстемұлы ... ... озық ... ... ... бедерлуге ұлттық үн қосқан талантты суретші
Ә. Қастеев халқының өмір ... ... ... ... салт – ... ... – сенімдер, түрлі ырымдар суретші
өнермен ... ... Бала ... ... ... ... тәжірибесі ұлттық намысын жандандыра түсті. Ә. Қастеев
шығармалары халақтық ... бай. ... ... биік Ә. ... ... жаны сүймеген, көргенін сол қалпында бейнелеген табиғи
суретші. Әбілхан ... . ... ... ... ... шынайы
бейнелеген мыңнан астам көркем туындыларды дүниеге келтірген. Оның ... ... ... ... ... "Автопортрет" атты туындылары
тұпнұсқаға ұқсастығымен және кейіпкер ... ... ... ... Ол ... ел ... ... салалы тіршілік-тынысына ден
қойып, тарихи-әлеуметтік өзгерістерге суреткер зердесімен қарай бастайды.
Оның "Мектепте" (1930), ... (1932), ... ... ... және жаңа ... ... "Аманкелді сарбаздары" (1970), "Жас
Абай" (1945) сияқты туындылары дарынды суретшінің ... мен ... ... ... шежіре іспеттес. Телжанов ... ... ... ... жанрлық туындысы – “Жамал” картинасы
(1955, Мәскеу, Третьяков галереясы) арқылы одаққа танылды. ... ... ... ... ... ... адамдары” атты топтамасына
(“Атамекен”, “Домбыра әуендері”, екеуі де 1958; “Көкпар”, 1960; ... ... 1966) 1967 жылы ... ... ... сыйл. берілді.
Төңкеріс тақырыбындағы монументті полотнолардың ... 1918 ... ... ... (1980 – 81), ... (1967), ... ... (1972) атты триптихтердің, тұрмыстық (“Бүркіт салу”, 1964;
“Қыз қуу”, 1966) және ... ... ... ... 1990) тақырыптағы
еңбектердің авторы. Хакімжан Исмаханұлы Наурызбаев – ... ... ... облысы Меңдіғара ауданы Ұлыкөл ауылы) – мүсінші, ұлттық
кәсіби мүсін өнерінің негізін ... ... ... Кеңес Социалистік
Республикасының халық суретшісі (1969). 1951 жылы Харьков көркемсурет
интернатын бітірген. Сол ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқарды. “Абай” (1960, қола, гранит, Алматы
қаласында; 1965, ... ... ... ... ... Абай ауданы Қарауыл
ауылы), “Жамбыл” (1963, шойын, гранит, Тараз қаласында), “Шоқан Уәлиханов”
(1969, қола, гранит, ... ... ... ... Мәметова” (1988,
қола, гранит; Орал қаласында), “Ахмет Байтұрсынов пен ... ... ... ... ... облысының Торғай ауданы Торғай ауылы) атты
монументті ескерткіштерінде пропорция, ритм ... ... ... ... ... ... әрі ұлттық колоритке жіті назар
аударды. Ол 200-ден ... әр ... ... ... ... ... гранит; Қостанай облысы Амангелді ауданының орталығында), ... 1958; ... 1961; ... 1962;
“С.Сейфуллин”, 1964; бәрі де мәрмәрден жасалған, ... ... өнер ... ... ... ... А.Жұбанов,
Т.Тәжібаев, Ж.Саин, Д.Нұрпейісова, ... ... ... ... ... ... “Жеңімпаз қаһарман” ... ... ... Мемлекеттік сыйлығын алды. Қазақ
Кеңес Социалистік Республикасы Мемлекеттік сыйлығын ... ... ... Қызыл Ту, “Құрмет ... ... ... ... ... Есмұратқызы .Алғаш “Жіп иіруші”
(1972), “Қодық” (1972), ... (1973), ... (1974), ... әуен”
(1975) гобелендері арқылы танымал болды. “Байтақ ... (1976), ... ... ... өнер” (1982) туындылары астарлы философия ... ... (1978), ... (1979), ... “Кешкі саз” (1982)
шығармалары ұлттық гобелен өнеріндегі жаңа ... ... ... болып тарихта қалды [13].
3.2. Кескіндемеде композициясы колориттік шешімі
Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі саласындағы күрделі мәселелердің
бірі–бейнелеу ... ... ... заңдылықтарын оқыту және осы
заңдылықтар негізінде оқушылардың бейнелеу икемділіктері мен ... ... ... ... ... ... ... көркемдік
бе\ілім берудің мазмұнын құрайды. Бұл ... ... ... ... ... және ... заңдылықтарын оқыту кіреді. Бірақ осы
заңдылықтардың ... әлі ... ... ... олар ... бір ... әр қайсысының қысқаша мазмұндары әр түрлі әдебиеттердегі, ... ... ... ... ғана ... ... Бейнелеу
өнерінің заңдылықтары туралы білімі ... ... ... ... ... ... ... жәрдемдеседі. Бейнелеуөнері заңдылықтарын
білген адам мен бейнелеу ... ... ... адам ... ... (перспектива, жарықтану, түстану, композиция) білмейтін
адамның салған суреттерінің бірдей сапада болмайтындығын ... ... ... ... кезде бейнелеу өнерінің заңдылықтарын ... мен оны ... ... ... ... ... ... орын алуда. Бұл мәселені шешу көркемдік білім беру
саласында жаңа ізденістерді қажет етеді. Аталған мәселелерді шешу мынандай
атқұаруды талап ... өнер ... ... айқындау; олардың
терминдеріне түсініктер дайындау; өнер ... ... ... ... түсініктер дайындау; өнер заңдылықтарын
құрайтын оқу материалдарының мәсінін анықтау және оқу ... ... ... ... және т.б. бағыттарды қамтиды.
Көркемдік білім берудің бір бағыты композиция заңдылықтарын бейнелену
өнері ... ... ... ... ... сурет салу –
шығармашылық іс-әрекетке ... ... ... ... мен ой ... ... заманында атақты суретші-педагог П.П.Чистяков: Сурет салу –
ғылым талап ... ... ... ... етеді» -деп айтқан екен.
Мектептегі ... ... ... ... ... пәндер сияқты теориялық
білімдерді оқушыларға меңгерту мен бейнелеудің ... ... ... ... ... ... өнер ... көздейді. Бейнелеу өнерінің де басқа пәндер сияқты теориялық
негізін құрайтын заңдылықтары, бейнелеу ережелері, категориялары, ұғымдары
мен ... бар. ... ... ... ... құрайтын
заңдылықтарының бірі – композиция заңдылығы.
Композиция ... ... ... түрлеріне қатысты қолданылатын
бейнелеу мүмкіндігі ретінде ... Бұл ... ... ... мүсін, сәндік қолданбалы өнер, дизайн түрлерінің барлығымен
байланысы бар ұғым [15].
Композиция ұғымы ... ... ... сурет, кескіндеме, сәндік
қолөнер, дизайн бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі ... ... ... да ... ... ... ... шеңберіндегі
пәндер мен байланыста болғандықтан, бұл пәндерді оқытьу ... оқу ... ... ... ... ... ... ұғымын
оқытуға қазірге дейін жеткілікті дәрежеде мән берілмей,ол оқу проблемасы
ретінде ... ... ... және ... оқу ... оқу пәні ... танылғанымен оны оқытудың жеке мәселелері әлі де
жеткілікті деңгейде зерттеліп болған жоқ.
Композиция дегеніміз – ... ... ... ... ... ... шыққан ұғым. Композицияны бейнелеу ... ... ... ... болсақ картинадағы айтайын деген ойды
жеткізу үшін, жаңа ойды білдіретін көріністі айшықтап алып ... ... ... ойды аша түсу ... ... бейнелер беріледі, уақыт
пен кеңістік көріністері жарық пен көлеңке мүмкіндіктері арқылы беріледі.
Осылардың барлығы ... әсер ... ... ... ойы жарыққа шығады.
Егер шығармадағы көріністер мен осы аталған мүмкіндіктердің бірі кем болса
картина ойы ... ... оқу ... ... ... ... әдібиеттерді талдау негізінде композицияны бейнелеу
мүмкіндіктеріне қарай ... ... ... болатындығы анықталды:
кескіндеме композициясы, графика композициясы, мүсін композициясы, қолөнер
бұйымдарының композициясы деп қарастыруға ... ... ... ... ... ... ... болады: олар, ... ... ... ... ... ... жанр
композициясы, баталдық жанр композициясы, тарихи жанр композициясы т.б.
түрлеріне бөлініп қарастырылады.
Композиция ұғымын оқу материалы ... ... үшін ... мынандай төрт топқа бөлінеді: 1. тұтастық заңы; 2. ... ... 3. ... ... ... ... барлық заңдылықтары мен мүмкіндіктерінің идеялық ойға бағыну
заңдылығы. Композицияның бүтіндік ... ... ... өнер
шығармаларындағы көріністер тұтастай қабылданады. Бүтіндік заңының мәні
композицияның тұтастығын көрсетеді. Композициядағы идеялық ой ... ... ... Осы ... ... ... ... арқылы берілген жағдайда идеялық ой тұтастай ... ... ... ... ... ой ... ... жете
бермейді.
Үлгі заңдылығы бейнелеу өнері шығармаларындағы жағдай мен мінез ... ... ... ... ... ... көрсетілуін сипаттайды. Қарама-қарсылық заңдылығы түс қарама-
қайшылығын, объект ... ... ... ... ... бейнелеуін қарастырады. Композицияның барлық
заңдылықтары мен ... ... ... ... түпкі ойға
бағынуы – суретші туындысындағы ... ... ... ... ... көркемдік шеберлікті байланыстырады[16].
Композицияның маңызын ашатын мүмкігндіктер төртке бөлінеді:
олар, ырғақ, композицияның сюжетті ортасы, симметрия және ... ... ... ... ... ... бейненің кезектесіп
орналасуы, олардың белгілі ретпен ... ... ... ... ... мен ... көрінісіндегі қимыл қозғалысындағы
қайталанулардың және олардың динамикалық ерекшеліктері.
Сюжеттік орталық заңдылығы – өзіне ... ... ... ... ... ... ... басты бөлігі. Сюжеттік аралықта идеялық
ойды білдіретін кейіпкер ... ... зат, ... көрінісі берілуі
мүмкін. Композициялық ойды ... ... ... ... элементтер де болады. Олар идялық ойды толықтыру қызметін атқарады.
Симметрия заңдылығы. ... ... ... оң және сол ... ... ... түсі мен реңінің тепе-теңдігін, ондағы
элементтердің ... ... ... қамтамасыз етеді. Симетрия
ою-өрнекті бейнелеуде жиі ... ... ... ... ... да ... ... саны, бояу түстерінің теңдей
бөлінуіне жағдай жасайды. Өлшем үлкендігін түс өлшемдерінің қанықтығы т.б.
мүмкіндіктері ... ... ... Композициядағы
бейнелеудің ассиметриялық орналасуы кескіндемені салмағы, ... ... тең екі ... бөліп қойғандай әсер қалдырмайды, ондағы бейнелер
тынымсыз, бір-бірімен араласып, тепе-теңдік жағынан ауытқып жатады, ... ... ... композициялық ырғақтылықтың үйлесімді берілуі
нәтижесінде сақталады. Басты тұлғаны ... ... ... ... түйсінудегі психологиялық көңіл күйдің ... ... ... ... бола ... ғана ... басты тұлғаны екінші орынға
ауыстыруға болады. Картинадағы бейнеленген кеңістік шартты түрде үш-төрт
көріністерге ... ... ...... ... ... заттардың
немесе адамдардың бейнелері. Ортаңғы көрініс – бұл ... ... әрі, ... ... ойын ... көрінстер. Бұл
көріністерді кейде композициялық ... деп те ... Бұл ... ... ...... көріністерге жатады. Картинадағы басты
тұлға ортаңғы көріністе орналасады. Картинадағы ... ойды ... ... ... ... ... беріледі.
Композицияны оқыту екі кезең бойынша ... ... ... ... композицияның «бүтіндік заңы», «үлгі заңдылығы», «қарама-
ақрсылық заңдылығы», ... ... ... ... ... ... сюжет», «симметрия және ассиметрия», «басты
тұлға», «композициядағы ... ... ... ұзақтағы
көріністер», «композиция элементтері», «композиция құрылымы», «түстердің
композициясы», т.б. түсініктер беріледі. Олар ... ... ... барысында түсіндіріледі. Композиция туралы түсініктер беру бейнелеу
өнері пәнінің тақырыптық сурет салу сабағында алдымен жеке ... ... ... бұл ... ... нұсқаға қарап сурет алу, бейнелеу
өнеру туралы әңгіме сабақтарда жалғастырылып, ... ... ... оны ... ... олар туралы білімдер жүйесі оқушының
нұсқадан қарап сурет салу, сәндік сурет салу, өнер туындысы ... ... ... қажет болып отыратын іс-әрекеттер.
Композицияны оқытудың екінші кезеңі – оқушыларды колмпозиция құрастыруға
үйрету. Композиция құрастыруға ... басы ... ... әр ... ... ... ... шартты
түрде бейнелеуден басталып, бағытталған жаттығулар жасаумен қарапайым
тақырыпқа композиция ... ... ... ... ... құрастыруға үйрету жаттығулары мынандай
бағдарламамен жүзеге асырылады:
1. Төрт бұрыштарды, үш ... ... ... бойына
бірдей қашықтықта, бірдей өлшемдермен орналастыру жаттығулары;
2. Композициялық орталыққа үлкен шеңбер ... төрт ... оның ... ... үш бұрыштар немесе төрт бұрыштарды
бейнелеу ... ... ... ... ... ... картина
жазықтығының бетіне (қағаз бетіне) оң жағы мен сол ... ... ... жаттығуларын жасауға үйрету;
4. Геометриялықденелерді жазықтық бетіне қатал симметрия заңымен
емес, ассиметрия зыңдылығын сақтап орналастыру жаттығуларын жасау:
5. ... ... ... ... кеңістіктегі көрушіне
жақынын (көлемін үлкен етіп) ... ... ... ... бейнелеу
жаттығуларын орындау;
6. Түстердің ырғағы (ритмі) бойынша алынған композициялар жасау,
натюрморт, пейзаж тақырыптарына ... ... ... ... бойынша алғашқы кезде өмір шындығынан алынған көріністер
бойынша бірден ... ... ... қиындық туғызады.
Сондықтан композицияның заңдылықтарын ... ... ... ... құрастыру арқылы жасалғандығының ұтымды
болатындықтарын тәжірибелік эксперимент ... ... ... ... жаттығулар жасау мен суретшілер шығармалар ... ... оқу ... ... ол ... кешенді, бірізділікпен,
ғылыми тұрғыдан негізделген оқыту технологиясы нәтижесінде игерілетін
композиция ... ... ... мен ... ... дағдыларынан құралатын мұғалімнің дайындығын қажет ететін
іс-әрекеттер ... ... тану ... ... ... өнерімен таныстыру
Мектеп оқушыларына көркемдік білім мен эстетикалық тәрбие
берудің бір жолы ... ... ... өнер және сәулет өнері туындыларымен
таныстыру. Республика ... ... ... ... бар ... ... ... тарихи халықтық мұралары аз емес.
Олардың көркемдік ерекшеліктерін оқушыларға талдап ... ... ... ... беру, өлкенің кешегі және ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Бірақ осы ... ... ... ... мен ... беру ... ... күнге дейін көп мән берілмей келеді.
Жалпы білім беретін және кәсіптік мектеп талаптарына сай оқушыға ... мен ... ... ... ... ... ... өнері
ескерткіштерімен таныстырудың ... ... орай біз ... ... ... ... сабақтың мазмұнын ұсынамыз. Сабақтың тақырыбы ... ... ... Сабақтың мақсаты: ... ... ... пішін (форма) туралы түсініктерін қалыптастыру, шығармашылық
ойлау қабілетін арттыру, ... ... ... ... ... ... ... сипаттама беріліп, жеке
туындылар талданды. Сабақ әңгіме әдісімен өтті. Біздің өлке тарихы бай да
қызықты. Оның ... ... ... сақталған көптеген көне сәулет өнері мен
монументалдық өнер туындылары. ... ... ... ... орны бөлек. Қазір Оңтүстік ... ... ... ескерткіш есепке алынған. Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет
Ясауи мавзолейі ... ... ... құрылыстың інжу-маржаны
ретінде бүкіл дүние жүзіне белгілі. Облыстағы архитектуралық ескерткіштер
орта ғасырдың соңғы кезеңінде ... ... ... ... сол
күйінде сақталған. Облыс көлемінде XIX ғасырдың соңы мен XX ... ... орыс ... ... ... да ... ... сәулет құрылыстарынан көптеген ғасырлар ... ... ... ... ... ... ... жиынтық
бейнесін көреміз. Көне дәуір мен орта ғасырда өмір сүрген көшпелі халықтың
өз мәде-ниеті, өнері болды. Халық басынан ... ауыр ... ... өнер ... ... ... жойылып кетуіне себепші
болды. Олардың бізге жеткен кейбір үлгілері, музейлерде қойылған, халықтық
қолданбалы өңер ... ... ... ... көзқарастарының өте жоғары деңгейде болғандығын көрсетеді.
Халық өнері қоғамның дамуы мен байланысты өсіп, өркендейді [18]. ... орта ... ... қолдалбалы өнермен қатар сурет пен кескіндеме
үлгілері, де болуы мүмкін, ... - олар ... ... ... ... жоқ. ... ... ежелгі
қалалардың пайда болуына байланысты керуен сарайы, мешіт, мавзолей, монша
т.б. қатты матер-иалдармен ... ... ... ... ... жаңа үлгілері пайда болды. Архитектуралық құрылыстардың әсем болуы
қажеттігінен, құрылыс-тың жаңа конструкциялары мен формаларының түрлері,
интерьерлер мен ... ... ... ... безендірудің
тәсілдері пайда болды. Көркемдеу элементтері халық ... ... ... ... Ою-өрнектер архитектуралық құрылыстық фасадын,
ішкі бөлмелерін көркем безендіруге қолданылды. ... ... ... киіз үй шаңырағымен ұқсастығы болды. Сәулет өнерінде әр ... ... ... сол кездегі өнді-рістің дамуы мен ... ... ... еді. ... ... құрылыста темірбетон
қолданылуына орай архитектураның сипаты өзгеріп, әр алуан формалары пайда
болуда. Мысалы, қорған, ... ... ... ... ... ... ... көлемдері мен ішкі-сыртқы нобайлары әр
қилы.Архитектуралық құрылыстардың қарапайым бірнеше формалары бел-гілі ... ... ... ... архитектуралық ансамбль құрайды
[19]. Архитектурадағы фасад формасын композициядағы негізгі элемент ... ал ... ... ішкі ... ... ... ... ретінде көрінеді. Көне ... ... ... заңы ... ... Бұл айтқанымызға
минареттердің бұрыштарға, ... ... мен ... ... ... мысал бола ... ... ... ... әр түрлі болып келеді. Олардың кейбірін биік төбе
басына орналастыру ... ... ... мән ... ... ... түстеріне сәйкес бояу түстерін таңдап алу арқылы
қоршаған ортадан бөлектемей, тұтастай ... ... ... ... ... ... ертедегі сәулет өнері шеберлері архитектуралық
кұры лыстарды жасағанда жарық пен көленкенің ... көп ... ... ... ... туындыларының бәріне ортақ көркемді
ерекшеліктер – ... ... ... талғамдары мен көз-
қарастарын дамытуға негіз ... ... ... Сәулет өнерінің
туындыларын оқу шыларға таныстырудың ұтымды жолы – балаларды экскурсияға
апару, сол ... ... ... ... ... ... айналдырып
сабақ кезінде көрсету. ... ... ... ... ... мына ... жүргізілгені жөн: ескерткіштің аты,
көлемі, салынған уақыты туралы мәліметтер беру; құрылыстың ... ... ... ... ... ... бар, ... геометрниялық дене
жиынтығына ұқсас); көркемдеу элементтері қандай. Түркістан қаласындағы Қожа
Ахмет Яссауи мавзолейі – 1389-1395 жылдары ... ... ... ... ... ... мен күмбезі өрнекті керамикалық плиталармен
қапталған. Сәулет өнер ... ... ... арқа ... ... ... жүйесінен тұрады. Мавзолей күмбезді порталдық
құрылыстар қатарына жатады. Ішкі ... ... ... сол ... көркемдік талғамның озық үлгісін көрсетеді. Сәулет
өнерінің ертеден келе жатқан бұл озық ... Орта Азия ... көне ... форма жасау дәстүрі сақталғанын
арқаларының ... мен ... ... ... ... Отырар ауданы, территориясында Арыстан-баба
архитектуралық құрылысы орналасқан. Құрылыстың жалпы ... 30x13 ... ... ... қаласына жақын жерде салынған. Архитектуралық құрылысқа
фасадынан қарағанда көлденені созылыңқы орналасқан.
Алдыңғы екі бұрышындағы мұнара ... ... ... ... ... ... бөлік ретінде кеқістіктегі көлемді
композицияға сән береді. Құрылыстағы ... ... ... ... ... ... бөліктердің басқа түрінен өзгеше.
Архитектуралык, ... ... – тор ... ... ... ... күмбезі – жарты шар формасын елестетеді. Ғимараттың жеке
бөліктері қарапайым геометриялық формалардық ... ... ... ... көлемдік композицнялық орналасумен өзара байланысы
көрініс байлығын арттыра ... Осы ... ... ... ... ... Тұрбат аулындағы Қошқар-ата, Ысмайыл-ата, Ысқақ-ата
мавзолейлері, Созақ аулындағы Қара-бура ... және ... ... ... орыс ... ... үлгісінде салынған құрылыстардың
формалары таныстырылды. ... ... ... ... оқушылары форманың жасалуы, күрделі формалардың бірнеше жеке
формалардың жиынтығынан тұратындығы туралы тусініктер алды. Сәулет ... ... ... ... симметрия сөздерінің мағынасынан түсінуге
жәрдемдесті. Мұндай сабақтардың нәтижесінде оқушыларға көркемдік білім ... ... ... ... ... жолдары айқындалды.
4. Дипломдық жұмыстың орындалу барысы
4.1.Айша бибі тарихы
Айша бибі кесенесі — ХІ-XII ғасырлардағы ... ... ... ... ... ... қаласы, Жамбыл ауданында Айша бибі ауылында
орналасқан. Ескерткіш туристтерді тек қана ерекше сәулетімен ғана ... ... сұлу Айша бибі мен ... ... ... шексіз махаббаты
туралы аңыз да қызықтырады. Аңыз бойынша Айша бибі ... ... ... Ол аңыз ... ... ... Айша өзі уәделескен
жігіті Қараханға әкесінің қарсылығына қарамай, қарсы алуға кетеді. ... ... келе ... үлкен Ассы өзенінің бойында демалып
жатқанда Айша аруды улы жылан шағып өлтіргені ... ... ... ... ... ұстап,соңғы демін алады.Өте қайғыңа батқан Қарахан,
молда әкеліп, өлсе де бұл ... ... ... о ... ... болайық
деп, некесін қидырып, Айша сен енді бибі ... деп, ... үш ... ... Аңыз бойынша Айша Қараханға деген сезімін білдіру ... ... ... жіберген екен . Қарахан сүйіктісінің жүрек ... ... ... оқып ... Дәл сол ... ... ... көруге болады. Кесене Юнеско тарпынан ... ... ... ... ... кітабына енген. 1850 жылдары Қазан
империялық университетінің жанына археология және этнография заттарын
зерттеу ... ... .Сол ... ... Калау 1853 жылы арнайы осы
Талас өңіріне келіп, мавзолейді көріп жазып кеткен деген ... бар. ... ... ... ... газетте қазақ халқының ... ... ... ... ... ... ... рет Айша бибінің тегі туралы
жазады. Онда Айша бибінің ... ... ... ал ... ... бибі деп ... Сүлеймен Бақырғани кейіннен Сүлеймен сопы деп
аталады, ... ол ... Қожа ... ... өте ... шәкірттерінің
бірі болады. Сүлеймен өлер алдында Әнуар бибіге өзінің шәкірті Зинга атты
жігітті көрсетіп, оның шын аты ... Сен ... ... ... шық ... ... ... мәліметтерге қарағанда Сүлеймен сопы 1185 жылы
қайтыс ... Одан ... ... қыз Айша ... ... 1185 жылы
дүниеге келді деген мәлімет бар.Ал энциклопедияларда ... ... – ол ... ... өсірген әкесі. Күмбезді сол Қарахан (Әулие
ата) салдырған. Аңыздардың айтуынша, кірпіштердің беріктігін құмға ... ... ешкі ... ... ... [21].
4.2. Айша бибі кесенесінің шығармашылық жұмысы
Кескіндеме пәні ... ... ... ... ... тән ... жұмыс - оқыту барысындағы ... ... ... ... ... ... қорғаған кезде түлек
бойындағы профессионалды біліктілікті теория білімі мен бейнелеу өнерінің
тарихын, окыту методикасын әділқазылар алдында көрсете білуі қажет.
Сонымен қатар, суретші-педагог үшін ... ... ... мен ... ... ... алдына ұсына білуі тиіс. Дипломдық жұмыс өнер
саласындағы шығармашылық жұмыс пен ... ... ... ... ... практикалық бөлігі бейнелеу өнерінің
кез келген жанрында орындалуы әбден ... ... ... ... ... ... пен сәулеттік талаптарына сәйкес болуы тиісті. Яғни
өмірлілік пен шынайлык, сюжет мағынасын бейнелілік, суреттелген ... ... ... ... көрсетілуі міндетті. Сәулеттік
шығарманың мазмұны алдын-ала көріліп, ... ... ... ... ... ... ... Дипломдық жұмыстың сәулеттік соның ішінде
Айша бибі. Айша бибіні суреттеген кезде оның ... ... ... ... асады. Қазақ даласының ең бір сұлу кесенесінің бірі
Айша бибі болып есептелінеді, оны және ... ... оны ... ... ашу, ... койылған міндеттердің бірі еді. ... ... әр ... өз ... ... ... Сол ... ойы мен сезімін білдіреді. ... ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ... өзінің ойына, ішкі сезімі мен көзбен
көруіне сүйене отырып жазады. Жұмыс қызықты да ... болу ... ... ... ... болу ... Ол үшін ... болашақ
картинаны ойша елестетіп, артық кемін ... ойша ... ... ... ... ... қалыптасу барысында оқыту
программасының көмегімен студенттердің өнер тарихы лекциялық курсын ... оның ... ... ... ... мен дамуы, салаларға тармақтануы, ... ... - ... ... дәл осы ... ... ... айналды. «Композиция - жанды етіп жазудың саналы негізі, соның
арқасында көзге көрінетін әрбір заттың ... ... ... ... ... ... ... - дипломдық ... ... ... ... табу еді. Дипломдық жұмысым
сәулетті өнер соның ішінде Айша бибі бұл ... ... ... ... махаббаттың белгісі ретінде қабылдап отыр. Дипломдық жұмысымның
тақырыбы ... ... деп ... Міне осы Айша бибі ... ... ... осы диплом жүмысын арқылы көрсеткім келді.
Айша бибі кесенесі — ХІ-XII ... ... ... ... ... облысы Тараз қаласы, Жамбыл ауданында Айша бибі ауылында
орналасқан. Сырты керамикалық ... ... ойып ... өрнектің
сән-салтанаты мен сан түрлілігі жағынан Қазақстандағы басқа мемориалдық-
дәстүрлік ескерткіштер ішінде оған тең ... жоқ. ... ... ... ... 1938-1939 жылдары А.Бернштам бастаған КСРО ҒА Қазақ
филиалының тарих және ... ... ... 1953 жылы
Қазақстан Ғылым академиясының экспедициясы зерттеген. Мазар сырты ерекше
қапталған, оны тек ... ... ... ... ғана ... Айша бибі ... ... Азиядағы плита түрінде қапталған оюға
толы толығымен кесілген терракотамен ... ... ... және әр ... ... фигураларымен апталған. Тізбектер
терракотамен қапталған жіңішке суреттермен қазақ ... ... ... көне ... түріктер халқының ою-өрнектерінің бай
мұражай-сақтаулылардың байлығы болып ... ... ... ... батыс қабырғасы, ал қалған қабырғалардан – аз ғана суреттер
қалған. Пішіні шаршыланып біткен, ... 7,6 х7,6 м, ... ... ... ... ... ортасында құлпытас (3х1,4 м) орнатылған.
Батыс жақ қабырға мен бағаналар оюлы ұсақ ... ... ... ... аркалы текше жасалған. Текше беттерінің
қабырғаға ұласар тұсы ... ... ... Бұл ... жағы ... ... әшекейленген мығым блок болып келеді.
Бұрыштағы бағаналар ... ... жұқа ... өрілген белдеу арқылы
әсемделген. Айшы бибі кесенесінің іргетасынан бастап есептегенде 3,4 ... ... араб ... ... бар ... ... Солардың
біріндегі “күз, бұлттар, дөңгеленген дүние...” деген сөздер жазылған.
Кесене ... ... 80 см) үш ... ... ... ішкі ... оймыш әшекейлі плиталармен қапталған сыртқы жағынан,
сонымен бірге саз балшықпен және жарамсыз ... ... ... ... ... тұрады. Қабырғалар мен
бағаналар беріктігін арттыру үшін ... ішкі ... арша ... ... ... ... ... беті артқы жағындағы
сыналарымен ... ... ұсақ ... ... безендірілген. Ұсақ
плиталардың шырмауық өрнегіне 60 түрлі әшекей қолданылған. Қашаумен үңгіп
жасалған бұл оюлар ... ... ... ... ... сипат, композициялық шешім тапқан. Кесене құрылысынан Темір
дәуіріндегі сәулет өнерінде үлкен орын ... ... ... ... ... туристтерді тек қана ерекше сәулетімен ғана емес,
сонымен қатар сұлу Айша бибі мен ... ... ... шексіз махаббаты
туралы аңыз да қызықтырады. ... ... ... ... немесе
«құрастыру» деген өзінен шыққан. Яғни ... - ... ... ... дұрыс, әсерлі етіп құралуы. Әсіресе
үлкен ... ... ... ... мен ... белгілі бір арнасы болады. Оны композицияның ортасы
суретшінің шешіміне қарай ... ... ... ... мүмкін.
Таңдаған композицияны ... ... ... ... жаны, сол бәрін ... ... ... ... ... пен ... ... түс құрайды. Картинада
дұрыс табылған түстердің өзара қатыныстарын ... Бұл ... ... ... ... ... Оның ең басты қасиеті
- ... ... мен ... байланысы. Сонымен, ... ... ... ... ... ... Композициялық күрылым:
а) Тақырып таңдау мотиві;
в) Қарау нүктесін ... ... ... мен ... ... ... Бейнелеу формасын таңдау;
2. Дайындық нобайлары:
а) Пропорциаларды анықтау, қозғалыс кеңістігін табу;
в) Негізгі формалардың типтілігі;
3. Пластикалық бейнелердің ... ... ... ... ... ... ... қатынасын беру;
4. Жұмыстың аяқталу кезеңі
а) Негізгі және қосымша заттарды түспен анық шығару;
в) Барлық бөлек бейнелерді бір бүтінге ... ... Айша бибі ... сұлулығын кенеп
бетінде барынша бейнеледім.
4.2. Жұмысқа кеткен шығындар құндылығы
Бұйымды бағалау ең ... ... ... ... ... мен ... ақы есептелініп шығарылады.
Сонда осы есеп ... ... ... ... ... Бұйым
сапасын анықтау үшін оның бағалау ... ... ... ... ... пен майлы бояудың кеткен шығындарының және ... ... ... ... ... атқаратын
қызметіне сәйкес белгілі қажеттілікті қанағаттандыру жарамдылығын
көрсетеді.
Ал, ... ... ... құны ... ... ... ... тікелей қатысты. Ол шығарманың көркемдік ... ... ... ... ... ... ... |
|1 ... ... | 8000 |
|2 ... ... | 15.000 |
|3 ... бояу | 10.000 |
|4 ... ... | 2000 |
|5 ... ... | 2000 ... ... ... ... көркем өнерді сүюге, адамға тән ізгі қасиеттерді
қастерлей білуге ... ... ... ... ... ... Біз жас ұрпақты тәрбиелеуде қоршаған ортаны қрғауға, күтуге, оны
тазалықта ұстауға, адамның жаскезінен ... ... ... ... ... ... керек. Бұл үшін бейнелеу өнері ... ... ... ... ашық ... өткізіп, сонымен қатар
оқушыларды табиғат аясына серуенге шығарып, оларға табиғат көріністерін,
құбылыстарын естеріне ... ... ... ... меңгерту болмақ. 
Мемлекеттің негізгі мақсаты – ... ... ... ... Ұлттық
қауіпсіздікті сақтау – қорғаныс күштерін нығайтып, ел ішіне ... ... ... аңду ғана ... ел ... ... сақтау, рухы
биік, өз ұлтының барлық асыл ... мен асыл ... ... ... өз ... мен ... ... айырбастамайтын саналы
азаматтарды тәрбиелеп, қалыптастыру.
Оның бірден-бір төте де сенімді жолы біреу-ақ, ол – жас ... ... ... ... – көптеген тоғышарлардың түсінігіндей
клубтар мен ... ғана ... ... – тіл, ... ... ... ... т.б. Біз көп айта беретін ұлттық идеология дегеніміздің
өзі негізінен мәдениетке сүйенеді. Сондықтан біз шекараны ... ... де ... ... тиіспіз. Қоғам мүшелерінің парасат деңгейі мен
рухани ... ... ... ... ... ... іргетасы да соғұрлым
берік болмақ.  Осы қағиданы анық түсінгеннен ... ... ... ... ... таңдау, оны таңдағаннан соң сол дамудың стратегиялық
концепциясын ... ... ... ... туралы ойлаудың өзі жалаң
идея, сөз жүзіндегі игі қана боп ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу институты осы концепцияны жүзеге асыру үшін арнайы
бөлім ашып, іске кірісіп кетті.  Қазақстан – ... ... ... ... өзге ... ұқсамайтын бірден-бір ерекше
мемлекет. Оны қоршаған мемлекеттердің конфессиялық, экономикалық, ... ... әр ... ... ... ... өз ... әр
түрлі ұлттыр мен ұлыстардың тілдік және ментальдық әр алуандығын ... ... ... ... стратегиясын жасап шығу оңайға соқпасы
белгілі. Ол үшін әр түрлі тілдік, діндік және ... ... заң ... ... де ... ... қажет.  Қазақстан мәдениеті
деген үлкен ұғымға негізгі ұйықты болатын Қазақ мәдениеті ертең қай бағытта
дамуы керек? Азиялық па, ... па, ... пе, әлде ... ме? ... ... интеграцияға ұмтылып отырған
Қазақстанның қазіргідей саяси жағдайында бір ғана ... ... ... етіп ... өзі ... қалыптасып отырған бүгінгі таңдағы
реалды жағдайды ескермегендік боп табылар еді. ... ... ... ... ала ... біз өзімізді қоршаған басқа да озық
үлгідегі мәдени ... мен ... ... алуға тиіспіз.  Мәдениет
ұлтты қорғайды, сол ұлттың басын құрып отырған мемлекетті қорғайды. Бұл –
дәлелдеуді қажет ... ... ... ... те өз мәдениетін қорғауы
керек, оның жаңарып, түрленіп, гүлденіп отыруына баса ... ... ... ... болып жататын көңіл көтерер факт ретінде қабылдамай,
ұлттың негізі, мемлекеттің тірегі деп қарайтын кез ... Олай ... ұлт ... ... ... басқа елдің жат өнері жайлап алады.
Ол – жаңғар шапқыншылығынан әлдеқайда қауіпті. ХХІ ... ... ... адам ... ... ... көне ... қажет бола ма? Жердегі жаңа
адамдардың суретшінің алдында ол бейнелеудің ұтымды формасын  тапқанға
дейін ... ... ... ... мен ... жете ме? Өмір ... ... Дегенмен, жақсы нәрсе текке кетпейді дегенге сенгің келеді
және екі адам өмір мен өнер ... ... ... әңгімеде бір-біріне
өздеріне сын көзбен қарауға мүмкіндік беретін де ... ... ... түс ... табуды қажет ететін модель болса, модель суретші үшін
шығармашылық пен ... ... ... ... ... ... қайта гүлдеп, жаңа қарқынмен қайта түлейтін онжылдығы ... ... ... ... ... Қазақстан газеті 2012 ж 27 қаңтар [1,3]
2. А.Ғалымбаева. ... Өнер 1985ж. ... ... ... ... Өнер ... 1986 ж. ... Бейнелеу әдістемесі, Ю.Н.Гренберг. Москва, 1982ж. [3.9]
5. Сыдықов Ә. Ы.Алтышсариннің педагогикалық ... ... ... - ... ... ... ... Т.А. Педагогика. Алматы, Мектеп, 1977 - [134 ]
7. Бейнелеу ... ... ... ... ... ... 2001ж. [9,11]
8. Қазақстан бейнелеу өнері 20 ғасырда. Алматы, 2001ж. [13,18]
9. Ә. ... ... ... жаңа ... ... ... 1968ж. Волков Н.Н. Түс және живопись. М., 1985[15]
10. Б.Әлмұханбетов, Ж. Баукенов. Сурет салу және бояумен жұмыс әдістері.
Алматы, 1987ж. ... Жас ... ... ... Б.В. ... ... 1988ж. [17]
12. Б.Мешінов. Әлемнің жеті кереметі. Алматы, Өнер 1990ж. [14]
13. С.Қасиманов. Қазақ халқының қол өнері. ... 1969ж. ... ... Суретшілердің балалық шағы : Ғұмырламалық хикаят.
Алматы, Рауан, 1996ж. ... ... М.У. ... ... мен ... ... 2008ж [5]
16. Композиция негіздері Е.В.Шорохов, Москва, 1981ж. [2,9]
17. И.Рыбакова. Қазақстанның бейнелеу ... ... 1961ж. ... ... Б.Т. Өнер ... ... 1998 ... Е.Каменова. Кемпірқосақтың түсі қандай, Алматы, Өнер 1981ж. [2,23]
20. Уалиханов Ш. Таңдамалы (2 бас), А. 1985. ... ... ... «Әй керім» Эссе, телехабар сұхбат. Ақтұмар
музейінің меңгерушісі [195,196].

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
"Сегнетоэлектриктер және пьезоэлектриктер туралы негізгі мағлұматтар."4 бет
Windows-тың Блокнот стандартты программасы8 бет
Ірі құйындар әдісімен пішіндеу12 бет
Айнымалы магнит өрiсi12 бет
Айнымалы ток және электр тізбегіндегі резонанс10 бет
Антиферро- және ферромагнетиктер. Ығысу тогы3 бет
Атомдар мен молекулалардың сыртқы магнит және электр өрістерімен әсерлесуі. Магниттік резонанс59 бет
Ақпаратты кодтау. Ақпараттың өлшем бірліетері. Санау жүйелері10 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь