Дене шынықтыру жайлы

Кіріспе

Негізгі бөлім

а) Дене шынықтырудың физиологиялық және биологиялық негіздері,
ә) Дене жаттығуларының түрлі ағза мен жүйелердің функционалдық жағдайына деген әсері.
б) Атмосфералық ауа арқылы денені шынықтыру.
г) денені суық сумен шынықтыру (П.Иванов жүйесі)

Қорытынды.
Арнаулы түрде жүргізілген ғылыми зерттеулердің қорытындыларына қарағанда, спортшылар әлемде кездеспейтін рекордтарды жасайды. Оның себебі арнаулы түрде жаттығу мен ағзаның ерекше әсерінен екенін аныңталды. Адам ағзасында шек жоқ екені байқалды. Әдетте жай уақытта жасай алмайтын нәрселерді қиналған, күйзелген кезде адам тез жасайды да өзі қайран қалады. Адам ағзасы-86 градусқа жететін суықтыққа, +50 градус ыстыққа шыдай алады. Мұндай жағдайда шыдау үшін арнаулы жаттығулар жасау керек.
Денені шынықтыру дегеніміз-кез келген физикалық жаттығу. Оның белгілі заңдылықтары мен принциптері болады. Осы принциптер мен заңдылықты сақтай отырып, адам айналаны қоршаған сыртқы орта факторларының зиянды әрекетін жеңе алады.
Өте жақсы дене шынықтыру өткізу үшін ең алдымен терморегуляцияның механизмін білу керек.
Жер бетіндегі барлық ағзалар айналаны қоршаған орта факторларының әсер етуіне байланысты екі топқа бөледі. Бірінші топқа жататын ағзалар-суық қандалар, өздеріне қажетті температураны сыртқы ортадан алып отырады. Екінші топтағы жануарлар жылы қандыларп- гомонотермділер. Айналаны қоршаған сыртқы орта температурасына байланысты.
Адам ағзасының температурасы тұрақты болуы өте күрделі биологиялық және физикалық-химиялық үрдістердің терморегуляциясы мезанизмдері мен байланысты. И.И. Павловтың айтуына қарағанда терморегуляцияның механизмін жетілдендірусіз адам ағзасына тұрақ температураны сақтауға болмайды. Осыған орай бірнеше сауал туындайды. Адам денесінде әр түрлі органдарында температура мөлшері қандай? Арнаулы жүргізілген зерттеулердің қорытындыларына қарағанда, адам денесінің температурасы тұрақты боладыц деп айту салыстырмалы түрде айту деп ұғыну керек. Адам денесінің орта температурасының әсеріне қарай тез төмендеп кетеді.
1. Ж.Ж.Жатқанбаева
«Валеология» Алматы 2004
2.Абишева
«Валеология» Алматы 2005
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
Негізгі бөлім
а) Дене шынықтырудың физиологиялық және биологиялық негіздері,
ә) Дене жаттығуларының түрлі ағза мен жүйелердің функционалдық жағдайына
деген ... ... ауа ... ... шынықтыру.
г) денені суық сумен шынықтыру (П.Иванов жүйесі)
Қорытынды.
Дене шынықтырудың физиологиялық және ... ... ... ... ... ... ... спортшылар әлемде кездеспейтін рекордтарды жасайды. Оның себебі
арнаулы түрде жаттығу мен ағзаның ерекше әсерінен екенін ... ... шек жоқ ... ... ... жай уақытта жасай алмайтын
нәрселерді қиналған, күйзелген кезде адам тез жасайды да өзі қайран қалады.
Адам ағзасы-86 ... ... ... +50 ... ... шыдай алады.
Мұндай жағдайда шыдау үшін ... ... ... ... ... дегеніміз-кез келген физикалық жаттығу. Оның белгілі
заңдылықтары мен принциптері болады. Осы принциптер мен заңдылықты ... адам ... ... ... орта факторларының зиянды әрекетін
жеңе алады.
Өте жақсы дене ... ... үшін ең ... ... білу ... ... барлық ағзалар айналаны қоршаған орта факторларының әсер
етуіне байланысты екі ... ... ... ... жататын ағзалар-суық
қандалар, өздеріне қажетті температураны ... ... алып ... ... жануарлар жылы қандыларп- гомонотермділер. Айналаны қоршаған
сыртқы орта температурасына байланысты.
Адам ағзасының температурасы тұрақты ... өте ... ... ... ... ... ... мен
байланысты. И.И. Павловтың айтуына қарағанда терморегуляцияның механизмін
жетілдендірусіз адам ағзасына тұрақ температураны сақтауға ... ... ... ... туындайды. Адам денесінде әр түрлі органдарында
температура ... ... ... жүргізілген зерттеулердің
қорытындыларына қарағанда, адам денесінің температурасы тұрақты боладыц ... ... ... айту деп ұғыну керек. Адам денесінің орта
температурасының әсеріне қарай тез ... ... Ал ... ... онша ... ... Ішкі ... температурасы
айналаны қоршаған сыртқы орта температурасымен байланысты, онша ... ... ... түрде болады.
Дене температурасының ауытқуы тәулік бойы ... ... ... ... ... ... байланысты болады әрқилы болып ауытқиды.
Дененің температурасы тәулік бойына 0,5-0,7 оС ғана өзгереді.
Ішкі органның температурасы әр ... Ең ... ... бауыр. Оның
температурасы 38-400С жетеді. Қанның температурасы дене температурасына
сәйкестенеді. Адам ... ... ... жылу ... ... Жылу
зат алмасу үрдісіне байланысты. Үлкен тағамдарға байланысты ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Терморегуляция екі жолмен өзгереді:
1) Нервті терморегуляция;
2) Гуморалды терморегуляция;
Терморегуляция жоғары нерв жүйесі арқылы реттеліп отырады. Адам ... ... Адам ... ... немесе қорыққан шақта
терморегуляция төтенше жағдайда ... Суық ... ... бөлініп шығуы
тегінен-тегін емес екендігі байқалады.
Дене шынықтыру адамның күш-жігер қабілетін дамытып, денсаулығын
жақсартады. ... ... дене ... ... ғылыми білім,
спроттағы табыс жүйесі енеді. Денені шынықтыру еңбек пен ... ... және ... дұрыс режимін, сонымен бірге денсаулықты ... үшін күн мен ... және суды ... ... тәсілдерін қмтиды.
Дене шынықтырудағы мазмұны мен қолдану әдістері қоғамдық қатынастардың
өзгеруіне тікелей байланысты. Республикамызда ... дене ... бар. ... ... ... ... байланысты дене
шынықтыру орындары жылдан – жылға көбейе түсуі сөзсіз. Өйткені спортқа
деген құмарлық өте көп. ... орай ... ... мектептерінде
валеология пәні міндетті түрде жүргізіле ... ... ... ... ең бір ... ... бірі.
Дене шынықтырумен Ресей халықтары көне заманнан бері айналысқан. Орыс
деревняларында ... ... ... оның ... ... ... ... қарға аунаған, қайтадан ыстық моншаға түсіп буға орнанған. Мұның өзі
денсаулықтың негізі еді. ... да орыс ... дені ... ... ... ... длада мал бағып, денесін ... ... ... бір ... адам өз ... ауарайының қалайсыз
әсерлерімен және айналаны қоршаған ... орта ... ... ... ... Бұған валеологиялық жаттығулар ... мен ... ... ... ... деп ... айтуға болады.
Әдетте шынықтыруды ағзаның суыққа деген төзімшілік ... деп ... ... мен ... ... Өйткені
суыққа деген жоғары сезімталдылық қалыпты ... ... ... ... ... ... Ең алдымен тыныс жолдары, мұрыннан
үздіксіз су ағады. Ағзаның температурасы ... ... ... тек ... ... ... тәсілі деп түсінудің қажеті жоқ, сондай-
ақ ағзаның қорғаныс қасиетін жоғарлататын және сан ... ... ... ... ... ... деп түсіну керек.
Шынығудың физиологиялық-биологиялық негізі ағзаның айналаның қоршаған
сыртқы ортаның факторларына сай ... ... ... түрде
дамытады.
Шынығу кезінде ағзаның біріншіден айналаны қоршаған сыртқы орта
факторларымен ... ... ... жету ... ағза
ішіндегі физиологиялық-биологиялық үрдістер арасындағы бұзылмаған қалыпты
сақтау. Айналаны қоршаған ... орта ... ... да, қай ... ... ... ағза ... тепе-теңдікті сақтай алса, онда
адам ұзақ уақыт өмір ... ... ұзақ ... Ал ... ... ... бұзылған кезде, онда адам тіршілік үрдісін тоқтатады. Тіпті қалыпты
жағдайдың өзінде де ағзада қалыптан тыс ауытқулардың үзілісіз ... ... өтіп ... ... керекті ағзаның икемдегіш типтік-
тегерліктермен жедел жөнге келтіріп ... Бұл ... ... ... жаттығуларының әсеріне бұлшық еттерде не дәуір өзгерістер болады.
Егер де ... ... ұзақ ... ... ... ... болса, онда олар
әлсіздене бастайды, болбырайды, көлемі кішірейеді. Дене жаттығулары олардың
көлемін ұлғайтады, нығаюына ыңғайлайды. ... ... ... ... ... талшықтар санының көбеюінен, ұзаруынан емес жуандауы әсерінен
болмақ. Бұлшық ет созылуы жақсарады, тонусы жақсарады, қан ... ... ет ... жақсарады.
Дене жаттығуларымен айналысқан кезде көптеген копилярлар кеңейіп қана
қоймайды, олардың саны да бірден ... ... ... бас ... саны ... ... ... бар, кезінде И.М.Сеченов ми дамуы
үрдісінде бұлшық ет қозғалысының маңызын талай атап ... ... ... тұтыну деңгеі бірден көтеріледі, өйткені бұлшық
ет жүйесі қаншалықты белсенді ... ... ... ... әлуетті
қызмет етеді. Дене шынықтырумен, спортпен айналысатын адамның жүрек бұлшық
еті әр жиырылыс сайын қалқаға 60 мл ... ғана қан сол ... ... ... ... ... жәй ... бір жиырлысының
өзінде қалқаға 90-100 мл қан шығады. Жаттықпаған ... ... ... 70 рет ... ал ... ... жиілігі 1 минут ішінде 50-
80 рет ... ... ... ... ... бір сөзбен айтқанда,
жаттыққан адамдардың жүрегі әр систола ... ... көп ... ... үнемді де, ұтымды жұмыс істейді.
Ден жаттығулары өкпенің тіршіләік сайымдылығын кеңейтеді, ... ... ... ... еттерін күшейтеді, олардың
тонусын жоғарлатады. Тыныстық минуттік көлемі(ТМК)-қалпы 8 -ден ... Ал, тез және бар ... ... не ... ТМК 20 есе
көбейеді, 12-130 ... ... ... айналысу зат алмасудың бар үрдістеріне және ... ... ... ... әсер ... қан ... лимфа
жүйісінің функциясын күшейтеді.
Дене шынықтырумен айналысуды бастайтындар үшін көптеген әр түрлі дене
шынықтыру ең ... ... ... ... жүгіріс, аэробика,
шейпинг, туризм, жүзу, гимнастика , ... ... ... ... және ... алу ... ... москвалық спортшылар дәрігерлер тобы 1980 ... ... үшін ... ... ... жиырылуының
жиілігіне қарай дайындаоған. Қазіргі кезде осы ... ... ... ... ... дәрігерлеріне ұсынып отыр.
1. Жаттығу жүктемесін жүзеге асыру кенде жүрек жиырылысы 120-140 болса, ол
жұмыс түгелінен аэробты болғаны, яғни ... ... ... ... 1 ... ішінде оттегі мейлінше игеріледі. Бұл режим жаңадан
бастаймын дегендерге әлсірегендерге не жүрек ұстамасын өткендерге
ұсынылады.
2. ... ... ... ... 1 ... ... ... соқса, онда
бұл аралас аэробты-анаэробты режим болғаны. Ол ... ... ... спортшыларға, көптен бері спортпен айналысып жүргендегі 60 жастан
аспағандарға ұсынылады.
3. Жаттығу кезінде жүрек жиырылысының жиілігі бір минутта 170-тен аса, ... ... ... Бұл ... ... құатпен қамтамасыз
етілуі, оттегісіз жөнге көшеді де, оттегінің үлкен ... Бұл ... ... аноэробты мүмкіндіктері және оттегі
жеткіліксіздігіне төзімділік тез дамиды. ... ... ... орай ... қан ... ... ол өзінің ең үлкен ... 130 ... ... ... ... адам ең ... өз ... жаттығу
дәрежесін бағалау керек.
Дене шынықтырудың қағидалары:
1) Біртіндеулік;
2) Жүйелік;
3) Адамның денсаулығының ауытқыуына байланысты жеке ... ... ... Дене шынықтыру үрдісінде күн энергиясын, суық суды және ауаны кешенді
түрде пайдалану;
5) Күнге ... Күн ... ... емдікке халық ежелден
пайдаланып келеді.
Әдетте күн сәулесінің радиациясы үш түрден ... төте ... ... ... ... ... ... ауамен адам зат боласы бірге өсіп, бірге қайнасып ... ... ... тірегі. Оттек –бүкіл тіршілік дүниесі ең бірінші
қажет заттарының бірі. Онсыз өмір ... ... бір ... ... ... ал тәулігіне 7280мертдей оттек жұтады да, көмір қышқыл газын
бөліп шығарады. ... олар ... ... ал ... ... ... ... газын сіңіреді де, оттекті атмосфералық ауаға бөліп
шығарады. Қай жерде жасыл өсімдіктер көп өссе, сол жердің ауасы өте ... ... ... іші. Адам ... әсер ... ... фактор
атмосфералық ауаның температурасы.
Табиғаттағы суық сумен дене шынықтыру ежелден келе ... ... Суық суды ... ... пен ... ... ... ғылыми деректер бар. Орыс патшасы Иван Грозный Еділ ... ... ... ... ... ... ... дініне
бағындырған деседе.
Денені сумен шынықтырудың жолдары өте көп ... ... ... ... суға ... ... душ, ... П.К Ивановтың «Қарғаш»
сауықтыру жүйесі. Мұздай суға түсу осы шараның ... ... ... мен ... ... ... түрде орындау
керек. Егер олар дұрыс орындалса, онда ағзадағы өзгерістер қалыпты
мөлшерде ... ... ... тіршілік ету аймағы кеңейтеді, шеттік
қандағы эритроциттер мен лекоцитердің ... ... ... ... ... ... ... Бір минут ішінде жүрек арқылы өтетін қан
мөлшері көбейеді.
Қыс айларында суық суға түсу ... ... ... де ... ... ... осының нәтижесінде адамның ақылы өседі.
Еске сақату ... ... көп ... ... ... ... күйі арта
түседі.
«Қста суық суға түсуге мені алып келген ағзамдағы ... ... ... ... ... берудің мектебінің негізін қалаған
және салауатты өмір сүрудің салтын ... ... ... ... ... қоғамдық валеологиялық қозғалыстың ұйымдастырушысы Сара
Алпысқызы Назарбаева екенін айтапй кетуге болмайды.
Оның ең басты қызметінің бірі-ол көп ... ... ... ... ... Сену ... ... негізгі жағдайы. С.А.
Назарбаеваның бәрімізге ... ... ... ... қорының
«Бөбектің» президенті. Бұл қор ... ... ... ... Ауру ... ... Оның ... өте ауыр формада ауыратын
балаларға елімізде және шет мемелекеттерде емделуге жәрдемдесіп келеді.
П. Иванов ... ... көп ... ... ... ауыр жұмыс
жасады. Орман-тоғайда, поезд деполарында жұмыс жасады. Бір кезде оны ауру
адамдардың қатарына жатқызып «ес ... ... ... ... ... 12 жыл жындыханаларды отырды.
Адамдардың днесаулығын ... ... деп ... таныды.
Біртіндеп Иванов жүйесінің бес пункті қалыптаса бастады. Сол бес пункттің
бірі – адамдармен ... ... ... сұра. Өзіңе кедергі
келтіретіндері де басқаларға қалама.
Суық суға шомыл, жетісіне бір рет 36 ... бойы ... ... ... ішпе, темекі шекпе!
Дене тәрбиесі адамның жас ерекшелігіне қарай ... ... ... дене ... ... ... ... олардың дұрыс, уақытымен тамақтануын ... жас ... т.б. ... ... жасына дейінгі (3-7 жас) балалардың
дене ... ... ... ... ... Дене тәрбиесінің негізгі саласы-гимнастика, ол спорт және
мектептен тыс жұмыс ретінде де жүргізіледі. Дене тәрбиесі барлық ... ... ... дене шынықтыру курсы ретінде жүргізіледі.
Қорыта келгенде, «Денсаулық-зор байлық» дейді қазақ. ... ... ... ... алу мен ... емдеу бағыттары
мемлекеттік, әлеуметтік, ... ... ... ... және ... (физиологиялық) мәселесі.
Адамның еңбек мен тұрмыс жағдайын жақсарта беру, аурулардың алдын алу.
Халықтың дене және рухани ... ... дами ... ... ... ... тегін, жалпыға бірдей, жоғары дәрежедегі
мамандандырылған медициналық көмек көрсетуді егеменді ... ... ... ... ... ... ісімен денсаулық сақтау ... ... ... ... сақтау бөлімдері жүргізіліп
отырады. Кейінгі кезде халықтың денсаулығы өте нашарлап кетті оның ең
басты ... бірі ... ... ... ... ... басқа мемелекеттермен салыстырғанда, өте нашарлап
кетті. Қазақстан ... ... ... арқылы
барлық медециналық жәрдем көпшілік ... ... ... ... ... түрде қаржы бөлініп отырады.
Адамзат баласы ұзақ уақыт бойы өзінің денсін ... үшін ... ... ... ... тәсілдерді пайдаланады. Денені шынықтыру
үшін, өте ... ... ... жастық шақты қайтаратын эликсирді
де ішті, скипидар қосылған және сүттен жасалған ванналарға да ... ... ... ... ... ұзарып кеткені
байқалмады.
Адамдардың денсаулығын жақсартып, ғұмырын ... бір ғана ... Ол ... түрде жүргізілген физикалық жаттығулар. Физикалық
жаттығулар мен ... ... ... ... ... ... ... қалады. Белсенді түрде қимыл жасаған
адамдардың ... ... ... ... ... ... ... да
және практика жүзінде де дәлелденеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Ж.Ж.Жатқанбаева
«Валеология» Алматы 2004
2.Абишева
«Валеология» Алматы 2005

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалар бақшасындағы дене шынықтыру10 бет
Дене шынықтыру7 бет
Дене шынықтыру жүйесі7 бет
Дене шынықтыру және спорт педагогикасы – педаогикалық білімдер саласы және жалпы мәселелері24 бет
Дене шынықтыру және спорт саласындағы проблеманың қазiргі жәй-күйiн талдау10 бет
Дене шынықтыру мен спортты басқару жүйесі60 бет
Дене шынықтыру сабағында дәрігерлік-педагогикалық бақылау10 бет
Дене шынықтыру –денсаулық тірегі4 бет
Дене шынықтырудың қағидалары6 бет
Дене шынықтырудың адам өміріне маңызы.5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь