Даосизм – Қытай философиясы


1. Даосизм . Қытай философиясының басты ағымдарының бірі
2. Ляо . Цзы философиясы
3. Қорытынды
Қытай қоғамының ақсүйектері конфуцияның тәртібі мен, рәсім - салтымен өмір сүрді. Ата-бабаның, аспан мен жердің рухына табынды. Ли – Цзы жарлығынан ауытқымады. Осы талаппен салтты білмегендер немесе орындамағандар өмірде сый-құрметке, жұмыстағы жоғарылау мен табысқа қолы жетпейтін болды.
Конфуциялық дәстүр ресми түрде қаншалықты беделді болса да, қарапайым қауым оның барлық талаптарын түгел орындай алмады, кейде сақтауға тырыспады. Оның бір себебін айттық. Қолында билігі мен байлығы барлар немесе солардың тобындағылар конфуцияның әлеуметтік тірегін құрады. Қалған топтардың арасында, әсіресе кедей - жарлыларда өз бағдарын ұстағандар аз болмады. Екіншіден, конфуциялық пайымдау мистикалық, мифологиялық және иромионалдық таныммен үйлеспеді. Кунд – фу – цзы рухты қабылдамады, наным-сенімге күдікпен қарады. «Біз өмірдің не екенін білмей жатып, өлім туралы мардымды бірнәрсе біле аламыз ба?» дейді ол. (Лунь Юй, XI тарау, пар.11) конфуция ілімі санасыздық процессін, ақылмен қадағалауға болмайтын сезім, интуицияны назардан тыс қалдырды. Дегенмен халықтың нанымы мен ырымы, жеке адамның шығармашылық ізденісі өз жалғасын тапты, ал Хань дәуірінің бас кезінде (б.д.д. IIғ.) екі ерекшелікте жандана түсті.
Дүниетанымның, соның ішінде діннің өміртану қызметі конфуциядан гөрі даосизмге жақындау болды. Халықтың ырым мен нанымға сүйенген салттарды діни даосизм тіке реттеді.
1. «Ежелгі шығыс философиясы» Молдабеков, Қасабек.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Әл-Фараби атындағы ұлттық университеті

РЕФЕРАТ

Тақырыбы:

Орындаған:

Тексерген:

Алматы 2008ж.

Жоспар

1. Даосизм – Қытай философиясының басты ағымдарының бірі
2. Ляо – Цзы философиясы
3. Қорытынды

Қытай қоғамының ақсүйектері конфуцияның тәртібі мен, рәсім - салтымен
өмір сүрді. Ата-бабаның, аспан мен жердің рухына табынды. Ли – Цзы
жарлығынан ауытқымады. Осы талаппен салтты білмегендер немесе
орындамағандар өмірде сый-құрметке, жұмыстағы жоғарылау мен табысқа қолы
жетпейтін болды.
Конфуциялық дәстүр ресми түрде қаншалықты беделді болса да, қарапайым
қауым оның барлық талаптарын түгел орындай алмады, кейде сақтауға
тырыспады. Оның бір себебін айттық. Қолында билігі мен байлығы барлар
немесе солардың тобындағылар конфуцияның әлеуметтік тірегін құрады. Қалған
топтардың арасында, әсіресе кедей - жарлыларда өз бағдарын ұстағандар аз
болмады. Екіншіден, конфуциялық пайымдау мистикалық, мифологиялық және
иромионалдық таныммен үйлеспеді. Кунд – фу – цзы рухты қабылдамады, наным-
сенімге күдікпен қарады. Біз өмірдің не екенін білмей жатып, өлім туралы
мардымды бірнәрсе біле аламыз ба? дейді ол. (Лунь Юй, XI тарау, пар.11)
конфуция ілімі санасыздық процессін, ақылмен қадағалауға болмайтын сезім,
интуицияны назардан тыс қалдырды. Дегенмен халықтың нанымы мен ырымы, жеке
адамның шығармашылық ізденісі өз жалғасын тапты, ал Хань дәуірінің бас
кезінде (б.д.д. IIғ.) екі ерекшелікте жандана түсті.
Дүниетанымның, соның ішінде діннің өміртану қызметі конфуциядан гөрі
даосизмге жақындау болды. Халықтың ырым мен нанымға сүйенген салттарды діни
даосизм тіке реттеді.
Даосизм философиясы. Тарихи мәліметтерге қарағанда, Конфуция және Ляо
ілімдері бір заманда, Чжоулық хандық кезінде қалыптасқан сияқты. Даосизмнің
негізін қалаушы – Лао Цзы. Лао Цзы туралы нақты мәліметтер сақталынбаған,
бірақ аңыз әңгімелер көп таралған. Соның біреуінде анасы Лаоны ондаған
жылдар бойы толғатып жүріп қартайғанды туыпты-мыс. Содан Лао - кәрі
бала ол Лао Цзы - кәрі философ деген мағынаны білдіреді. Қытай
орталығында аласапыран басталғанды Лао Цзы батысқа ауысады. Жер кезіп бара
жатқанда, шекарадағы күзетшілерге өзінің шығармасы Дао – дэ - цзин (Дао
және Дэ қағидалары туралы кітап) Лао Цзы көзқарасының ашықтығы. Сондықтан
ол кітапты Лао Цзы деп те атайды. Осы трактат көп өңдеуден өткесін,
б.д.д. III ғ. Даосизм философиясына айналады. Дао ілімі Цхуан - цзыда
(Чжуан ұстаздың трактатында), ле –Цзи, ян Чжу еңбектерінде толықтырылады.
Лао Цзы, чжуан Цзы, Ли Цзы, Ян Чжу көзқарастары даосизмнің тұрпайы -
материалистік бағдарын қалыптастырады. Даосизм философиясының негізгі
мәселесі – ұлы дао (ұлы жол) туралы, жалпылама заң және абсолю туралы ілім.
Даоны ешкім жасаған жоқ, бірақ бәріде содан тараған. Дао барлық жерде,
әрқашан, әруақытта, шексіз өз үстемдігін жүргізеді. Оны сезім арқылы
көруге, сенуге болмайды. Дао табиғаттың, қоғамның адам мінезі мен ойының
табиғи, бірақ көрінбейтін заңы. Оның бастамасы да, аяғы да жоқ, сондықтан
атаусыз. Ол уақыт пен кеңістіктен тәуелсіз, солай бола тұра жарық дүниедегі
барлық нәрсенің негізі мен бастамасы, аты және түрі дао сансыз заттарды
жасаса да, әрекетсіз күнін сақтайды, бос қуыс сияқты, бірақ мәңгі,
таусылмайды, оларды әруақытта реттейді.
Ұлы Аспанда даоның ықпалында. өмірдің мәні де, мақсаты да, бақыты да –
даоны танып білу, соның тәртібіне еру, сонымен жарасу даоны тану дегеніміз
табиғаттың заңын ұғыну және сол тәртіпке үйлесе білу. Дао өзінің
эманациясы, құдіретті мистикалық күш қуаты-дэ арқылы білінуі. Дао бәрін
жасайды, дэ бәрінде асырайды, аяқтатады. Дао жолында түспегендер қауіп-
қатерге ұшырайды.
Біздің дәуірдің бас кезінде (2-3 ғасырлары) даосизм философиялық (дао
цзя) және діни (дао цзяо) ағымға бөлінуі. Діни даосизмнің негізін қалаушы
патриарх Чжан даомен (Чжан Фухань, 34-156) өздерінің шіркеулері мен
хармдарын салдырды.
Дао идеясы мен упаншиадтағы үнді – аралық бағдардың арасындағы кейбір
ұқсастықтар таңырқатқызады да, ойландырады да. Упанишадта ұлы брахман,
кибетсіз Абсолют бұл дүниені жасаса, осы жарық дүниемен жарасуға ойшылдар,
брахмандар, ортадан шеттегендер, тамақтан тартылған аскеттер ынтық болды.
Даосизмде өмірдегі құмарлық пен асып сасудан құтылып өткендегі үйреншікті
әдетке оралуды діттеді. Қытайдағы оқшауланған аскеттер да даоистер болды.
Мұндай ұқсас бағдарды қалай түсіндіруге болады? Құпиясы да, ой тартар
жақтары да аз емес мәселелер.
Лао Цзы батысқа саяхат жасады. Ал Индиялықтар болса Қытайдың батыс
аймақтары мен қарым-қатынасты үзбеді. Қай жағы кімге басым ықпал етті?
Шешуі бір жақты табылмаған ашық мәселе.
Даосизм философияның басты құралы – ақыл-ой. Ақыл-ой жүйесі
философияның толғанысы өмірде таратуда мистикалық салтты ығыстырды. Бірақ
чжуан цзы трактатын (б.д.д. 3-4 ғғ) талдауда даолықтар өмір мен өлім
салыстырмалы ұғым деп ескертеді, солай деп отырып өмірге басым көңіл
бөледі. Бұл да бір ұқсастық. Келесі сабақтастық, даоға нағыз табынғандардың
адам ғұмырын 800, 1200 жылға созып, өшпес өмір қалдыруға болады деген уәжі
мен уағызы. Осындай идеялық бағдарлар даосизм философиясын діни даосизмге
айналуына ықпал етті. Даосизм діні конфуция және буддизммен қатар үш дінді
(сань цзяо) құрды. Осы философиялық – діни үштіктің қатар өмір сүруі мен
айтыс-тартысы 20 ғасырға дейінгі Қытайдың идеологиялық деңгейін анықтады.
Лао цзы ізбасарлы дао ілімінің беделін көтеру үшін халыққа аты бұрыннан
әйгілі атақты батыр Хуан-диді (б.д.д. 2697-2598) дао идеясының негізін
алғаш қалады деп жариялады. Ал қытайды біріктіруші Цинь Ши-Хуанди
даосизмнің діни қағидасына ерекше көңіл бөлгендердің біріне жатқызды.
Қолдаудың осындай беталысы мен кезеңдері даосизмнің конфуциямен қатар
таралуына мүмкіндік ашты.
Даосизм дінінде дао мен дэ туралы көзқараспен тақуалық идеясы, оның
әрекетсіздік қағидасы да (увэй) назардан тыс қалды. Керісінше, бақсы
балгерлер мен сиқыршылар, даугерлер мен дінді уағыздаушылар мен мәселесі
діни рәсімнің күн тәртібінен түспеді. Діни қызметтің осы түрлері шаруалар
арасындағы наным сеніммен әдетпен тамырласты.
Осы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қытай философиясы
Ежелгі қытай философиясы
Көне қытай философиясы жайлы
Көне Қытай философиясы
Көне Қытай философиясы туралы
Ежелгі Қытай философиясы туралы
Ежелгi Үндi және Ежелгi Қытай философиясы
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы туралы
Даосизм ілімі
Даосизм білім туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь