Қаржылық құралдардың есебі жайлы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І Қаржылық құралдардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1. Қаржылық құралдардың есебі беруді жасау бойынша түгендеу және
басқа да дайындық жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Қаржылық құралдардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

ІІ. Қаржылық құралдардың есебі беруді жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.1. Қаржылық.шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.2. Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
2.3. Инвестициялық және қаржылық қызмет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Есеп беру деп кәсіпорынның өткен кезеңдегі қаржылық - шаруашылық қызметін кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз. Есеп беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық құралдардың есебі берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық жағдайы туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпататтарды беру болып табылады. Қаржылық құралдардың есебі берудің пайдаланушыларының қатарына потенциалды инвесторлар, кредиторлар, жабдықтаушылар, сатып алушылар, еңбеккерлер, сондай – ақ мемлекеттік органдар, т.б. кіріді.
Қаржылық құралдардың есебі беру басқарушы органдардың жұмыс және субъектің ресурстарын, міндеттемелерін және ақша қаражаттарының болашақтағы ағындарын бағалауға, несие беру бойынша шешімдерге және инвестициялық шешімдерді қабылдауға пайдалы ақпараттарды береді.
Есеп беру мәліметтен кәсіпорынның тиімділігін бағалау үшін, сондай-ақ шаруашылық қызметін талдау үшін сыртқы пайдаланушылар пайдаланады.
Осымен қоса, есеп беру кәсіпорынның шаруашылық қызметін жедел басқару үшін қажет және ол болашақ кезеңдерді жоспарлау мен болжау үшін басты (бастапқы) база болып табылады.
Еспе беруге қойылатын негізгі талаптар: кәсіпорын қызметінің нәтижесін анық және объективті көрсету, барлық көрсеткіштерді бір-бірімен қатаң түрде үйлестіру, бухгалтерлік пен жедел-статистикалық есеп берудің сабақтастығын (үйлесімділігін) сақтау, әдістемелік және басқа да ережелерді сақтау болып табылады.
Бұрмаланған есеп бергені үшін кәсіпорынның басшысы мен бас бухгалтері Қазақстан Республикасының әрекет етіп тұрған заңдарына сәйкес жауап береді.
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы, 2005 ж.
2. Бухгалтерлік және қаржылық есеп беру туралы заң Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы бойынша 24.06.04ж. № 298-11 қабылданған.
3. Закон РК «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» от 24 июня 2006 г. № 329-II.
4. Дюсенбаев К.Ш., Егембердиева А.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности. Алматы, Экономика, 2002 г.
5. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ. М.: ДИС, 2002.
6. Бараненкова С.А. Управленческий анализ. Москва. Финансы и статистика, 2007 г.
7. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъек¬та; Учебн. пособие. - М.: Финансы и статистика, 2005 г.
8. Бирман Г., Шмидт С. Экономический анализ инвестиционных проектов. М.: Банки и биржи ИО «ЮНИТИ», 2002г.
9. “Библиотека бухгалтера и предпринимателя” №7, 2002 г.
10. Герстнер П. Анализ баланса: Пер- с нем./Под ред. Н.Г.Филимонова. М.: Экономическая жизнь, 2004г.
11. Грачев А.В., Анализ и управление финансовой устойчивостью предприятия. Москва, Изд. Финпресс, 2007 г.
12. Ефимова О.В., Финансовый анализ. Москва. Изд.Бухучет, 2007г.
13. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Гылым, 2006 г.
14. Ковалев В.В., Финансовый анализ, методы и процедуры. Москва, Финансы и статистика 2007 г.
15. Крейнина М.Н. "Финансовое состояние предприятия. Методы оценки" - М.: ИКЦ "Дис".2002 г.
16. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ - М.: «ПРИОР», 2004 г.
17. «Налогоплательщик», Концептуальные основы подготовки и предоставления финансовой отчетности, 8/2004/ август - Ержанов М.С., Даулетбаков Г.
18. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии. - Алматы: НАК «Центраудит», 2006 г.
19. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии, 2005 г.
20. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. Мн.: ООО “Новое знание”, 2005 г.
21. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятий. М.: ИНФРА-М, 2005 г.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
І Қаржылық құралдардың
есебі.......................................................................
....4
1.1. Қаржылық құралдардың есебі беруді жасау бойынша түгендеу және
басқа да дайындық
жұмыстары...................................................................
.....4
1.2 Қаржылық құралдардың
есебі.......................................................................
.7
ІІ. ... ... ... ... ... ... туралы есеп
беру................................22
2.2. Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп
беру.....................................24
2.3. Инвестициялық және қаржылық
қызмет....................................................27
Қорытынды...................................................................
.........................................29
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
....................30
КІРІСПЕ
Есеп беру деп кәсіпорынның өткен ... ... - ... кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер ... ... беру ... жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық құралдардың есебі берудің мақсаты өз ... ... ... ... ... ... мәнді және пайдалы
ақпататтарды беру ... ... ... ... ... ... ... потенциалды инвесторлар, кредиторлар,
жабдықтаушылар, сатып ... ... ... – ақ ... т.б. ... құралдардың есебі беру басқарушы органдардың жұмыс ... ... ... және ақша қаражаттарының болашақтағы
ағындарын бағалауға, несие беру бойынша шешімдерге және ... ... ... ақпараттарды береді.
Есеп беру мәліметтен кәсіпорынның тиімділігін бағалау үшін, сондай-ақ
шаруашылық ... ... үшін ... ... ... ... есеп беру кәсіпорынның шаруашылық қызметін жедел басқару
үшін қажет және ол болашақ ... ... мен ... үшін ... база болып табылады.
Еспе беруге қойылатын негізгі талаптар: кәсіпорын ... анық және ... ... ... ... ... ... үйлестіру, бухгалтерлік пен жедел-статистикалық есеп берудің
сабақтастығын (үйлесімділігін) сақтау, әдістемелік және басқа да ережелерді
сақтау болып ... есеп ... үшін ... басшысы мен бас бухгалтері
Қазақстан Республикасының әрекет етіп тұрған заңдарына сәйкес жауап береді.
І ... ... ... ... ... ... ... жасау бойынша түгендеу және басқа
да дайындық жұмыстары
Бухгалтерлік есеп шаруашылық қаражаттарының құрамындағы және ... ... ... барлық өзгерістерді, шаруашылық процестерін және
олардың нәтижесін толық және дер кезінде көрсетуге арналған. Есеп мәліметі
қолда бар ... ... ... және ... жабу ... ... тиіс, бірақ іс жүзінде есеп мәліметтері шын мәліметтермен үйлесе
бермейді, яғни олардың арасында алшақтық орын алуы ... ... ... ... тасымалдаудың, қайта сортталудың нәтижесінде, өлшегіш құрал-
жабдықтарының дұрыс көрсетпеуінен, операцияларды рәсімдеу ... ... т.б. ... ... ... бұл жыл сайын нақты ... бар ... ... ... ... ... қажет етеді, және ол есеп айырысуды
дәлдеу (анықтау) үшін де қажет. Тексерудің мұндай ... ... ... деп ... ... ... ... есеп әдісінің басты
элементтерінің бірі, ол есеп айырысудың ақша ... ... ... ... материалдық емес
активтердің, негізгі құралдардың нақты ... ... ... және ... ... ... көздейді. Меншік түріне (нысанына), қызмет
түріне және ... ... ... қарамастан, оны барлық кәсіпорын
жүргізеді. Ол құжаттаудың міндетті қосымшасы болып табылады. Тек ... ... ... әрі ... ... ... құбылыстар
бухгалтерлік есепте көрініс табады. Ол өзінің қамту ... ... ... ... және ... болып. Толық түгендеу әдетте, жылына бір рет
жылдық есеп берудің алдында ... оның ... ... барлық
активтері мен пассивтерін баланста дұрыс ... ... ... ... ... бақылаушы органдардың талабы бойынша жасалуы мүмкін. Ішінара
түгендеу, тек қана ... ... ... ... ғана ... ... ... кассасындағы нақты ақша қаражаты,
кәсіпорындағы негізгі құралдардың саны т.б.
Түгендеу өз сипатына қарап ... және ... тыс ... ...... ала белгіленген мерзімге, қойған мақсатына және
мүмкіндігіне сай етіп жүргізіледі;
- кезектен тыс – бұл ... ... ... ... бақылаушы
органдардың талабы бойынша материалды жауыпты тұлғаның ауысқан
кезінде, табиғи апаттардан кейін жүргізіледі. Ол БЕС ... ... ... ... сай етіп ... оның ... түгендеуді жүргізудің мерзімі, түгендеу
комиссиясының құрамы және т.б. қағидалар қарастырылады.
Кәсіпорын басшысы түгендеу жұмыстарын ... ... ... ... ... комиссиясынің құрамын, есепті жылдағы түгендеу санын,
олардың күнін белгілейді.
Түгендеу жұмыстарын жүргізу үшін әрбір ... ... ... тұратын комиссия болады және оның ... ... ... ... ... жұмыстары сақтау органдарындағы және
өндірістегі мүлікті, сондай-ақ қаржы ... ... ... ... ... ... ... түгендеу нәтижелерін
анықтауға және қайта сұрыптауға арналады; сондай-ақ шыққандарды табиғи кему
нормаларының ... ... ... ... ... ... және ... реттеуге, есепке алуды жақсарту және
оларыдң сақталуын бақылау ... ... ... пайдаланылмайтын
мүлікті сату туралы ұсыныстар әзірлеуге; мүлікті сақтауын қамтамасыз ету
жөніндегі шараларды жүргізуге; екі ... ... ... және ... ... ... ... түгендеуге, іріктеп
түгендеудің әдістемесі бойынша да бақылау жұмыстарын жүргізуге бағытталады.
Түгендеу комиссияларының мүмшелері кем шыққандары және ... ... ... мүліктің нақты қалдығы туралы немесе
артық шыққан ... ... және ... да ... ... ... тұра ... емес деректерді енгізбегені үшін ҚР заңдарында белгіленген
тәртіп бойынша жауапкершілікке тартылады.
Мүліктің нақты қолда ... ... ... ... ... ... ... түгендеу кезіндегі соңғы тізімдерін
немесе ... ... мен ... қаражаттарын есепке алады.
Түгендеу комиссиясының нәтижесі де тексеріледі, ол үшін ішінара
бақылау жұмыстары жүргізіледі, сол бақылау ... ... ... де
қатыса алады және ол да актімен хатталады.
Екі түгендеу аралығындағы кезеңде құндылықтарды ... ... ... ... және ... өңдеу жұмыстары іріктеу
әдісімен тексеріледі.
Түгендеу нәтижесі бойынша салыстыру тәзімдемесі жасалынады, сосын
оның ... ... ... ... салыстырып, олардың
арасындағы айырмашылықтары (ауытқулары) көрсетіледі. Түгендеу нәтижелерін
көрсету үшін ҚР-нің Мемлекеттік ... ... ... ... ... есеп ... мынадай үлгілері қолданылады.
Негізгі құралдардың түгендеу жазбасы ... ... және ... ... қоса ... ... ... нақты қолда барын
көрсету үшін қолданылады.
Түгендеу қағазы өндірісті ұйымдастыру ережелері бойынша ... ... ... ... ... мүмкін болмаған жағдайларда
қолданылады. Бұл түгендеу ... ... ... ... ... орындарында сақталады.
Түгендеу кезінде және басқа да тексерістердің көмегімен ... ... ... бары мен ... ... ... ... белгілеу тәртібі бойынша есептеледі. Сортталу нәтижесінде
анықталған кем шыққандар мен артықтардың ... есеп ... тек ... ... сол ... ... ... үшін, тексерген комиссияның
жұмысын бағалау үшін және ... ... ... ... ... үшін қажет болуы мүмкін. Сорттаудың болғандағы жөнінде
материалдық жауапты ... ... ... ... түсініктеме
берді. Сортталудың өзара есепке алынуы туралы ұсыныс тұрақты жұмыс істейтін
түгедеу ... ... ... және оның кәсіпорын басшысы
түбегейлі шешеді; ал ол ұсынылған барлық ... ... ... алу ... ... ... қабылданды. Сортталуы (пересортицасы)
бойынша олардың артық ие кем шығуын есепке (зачотқа) ... ... ... ... ... адамдардың жауапкершілігіне жатқызылады. Егер де
сортталу кезінде нақты жауапты ... ... онда оның ... кем
шыққан мүліктер ретінде қаралады да, кәсіпорынның зиянына жатқызылады.
Сортталу салдарынан анықталған құн ... ... ... кінәсінен болмаса, ол түгендеу комиссиясының хаттамаларында бұл
аталған айырмашылықтар жауапты адамның мойнына қойылмау ... ... Есеп ... ... түрлерінің түгенделуінде өзіндік
ерекшеліктері болуы мүмкін. ... ... ... жабдықтаушымен, есеп
беретін адамдармен, қызметкерлермен, ... және ... ... есеп ... ... есеп ... есептелген сомалардың мұқият негізделгеніне саяды. Есеп айырысу
инкассо тәртібімен жүргізілмейтін барлық сатып алушылардың және ... ... ... тексеру үшін кредиторлардың
берешегі туралы дербес шоттардың көшірмелері жазылады.
Еспе берер ... ... ... жұмыстары жүргізіледі. Бухгалтерия
цехтардан, қоймалардан, есеп беретін адамдардан т.б. ... ... ... түспегінін) тексеруді; ай ішіндегі немесе жыл ... ... ... ... ... ... құралдарды
амортизациясын, демалысқа төленетін резервін және ... ... ... ... емес ... ... толық есептеуді;
алдағы кезеңдердегі шығындарды есептен шығаруды; құндылықтардың барлық
шоттары мен топтарында есептік баға ... ... ... ... ... ... не ... (+,-) есептеп шығаруды; жұмсалған
материалдардың ... ... ... ... оны ... және ... көшіріп жазуды тексеруі қажет.
1.2 Қаржылық құралдардың есебі
Барлық ұлттық және экономикалық жүйедегі бухгалтерлік есепке тән
объектілердің ... да ... ... мен тағы ... ... барлық активтердің түрлерін бағалау, сондай – ақ капитал ... ... тұра ... және ... үшін ... ... ... Өз кезенінде тұра ... ... ... ... және ... анықтауға тікелей әсер етеді.
Ұлттық және халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының барлығы да
бір нүктеге- пайда түсіру ... ... ... ... ... әр елде әр ... әдістермен іске асырылады. Пайданың ... ... және ... құнын есептеу бірнеше тәсілдер арқылы
анықталады.
Өнім өндіру процесін, айналыс сыртындағы активтерді ... алу ... ... ... және ... сатудан түскен табыс, ... ... ... құндық бағалау арқылы есепке алынады. Бағалау
процесінің негізділігіне және дәлдігіне ... ... ... немесе тұнықтығы есептелініп шығарылады.
Активтерді, меншікті капитал және ... ... ... да ... бағалау ақшалай ... есте ... жөн. ... көрсетілген қаржылық құралдардың
есеп элементтерін бағалау мүмкіндігі, ... ... ... құны ... ... жағдайда ғана дұрыс анықталып отырады. Біздер қаржылық
құралдардың есебіке тән ... ... әр ... ... және әр ... ... бағалаудың бірнеше әдістерін білеміз. Олар:
бастапқы, қалдық, ағымдағы немесе әділетті, нарықтық, ... ... ... әдістер.
Бастапқы құн деп- тарихи ... ... ... құнды айтамыз.
Активтердің немесе осы және басқа да есеп объектілерін бағалаудағы нақтылы
бағадағы өзіндік құнды бастапқы құн деп ... ... ... ... сатып алуға немесе бұларды ұйымдардың өз күшімен дайындауға
жұмсалған ... ... ... тұрады.
Бастапқы құн негінен қаржылық құралдардың есеп ... үшін ... құн ... құн. ... өзі ... құқтағы
серіктестіктердің немесе бәсекеге қатысушы жақтардың өзара келіскен
әрекетінің негізінде ... ... жақ ... ... ... ... ... толтырып, ең төмен сомада ... ... ... ... ... ... ... жақ сатып алған есеп объектілері алдағы кезеңде
табыс алуды қамтамассыз ететін бағадан ... ... ... ... ... есеп объектілерінің бастапқы құны сұраныс пен ұсыныстан
теңестірілген сату әрекеттері орындалған ... ... ... ... ... бастапқы құнмен бағалу бұлардың ұйымдарға қандай жолдармен
түскендігіне байланысты ... ... есеп ... ... алу ... ... ... ақшаға сатып алу;
- ұйымдардың өзінде дайындау;
- өсім малдарын негізгі ... ... ... ... үлес қосу есебінен;
- сыйға тарту келісіміне сай ақша алмай беру;
Ақша бірлігінің сатып алу қасиеті өзгермейтін тұрақты ... ... ... бастапқы құн- есеп ақпараттарын пайдаланушылар көзқарасы
тұрғысынан қарағанда балаудың ең сенімді әдісі ... ... ... айта ... ... ло ... үздіксіздік қызмет
атқару принципіактивтер мен міндеттемелерді бағалаудың жалпы ережелерінің
туындауын қамтамассыз етіп отырады.
Ұйымдардың активтері жалпы ережеге ... екі рет ... ... ... ... ... ... кезде.
Осы айтылғандарға сәйкес ұйымдар меншігіндегі активтер сатылып алынған ... ұйым ... ... ... ... ... яғни ... сатып
алу немесе нақтылы өзіндік құнымен бағаланады.
Тарихи құн бухгалтерлік бағалаудың ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бухгалтерлік есеп өрісіндегі өзіндік құн принципінің талабына ... ... ... ... ... ал ... ... бағалау
субъективтілікті көрсетеді.
Сондықтан объективтік тұрғыдағы нарықтық құн немесе нарықтық ... ... сату ... жиі ... ... ... ... де үздіксіздік принципке
негізделген. Міндеттемелер көздері де ... ... ... ... бағамен бағаланады. Айырбастау процесінде өолданылған тартхт
баға қатысушы ... ... сай ... ... ... ... ... материалды босалқыларды алған кезде алушы ұйым тауарлы-
материалды босалқылар құнын төлеу жөнінде ... ... ұйым ... ... Осы ... ... қабылданған міндеттеменнің
мөлшері алынған ТМҚ сомасымен бірдей дәрежеде болады.
Ұйымға түскен ... мен ... ... сай ... ... Яғни ... ... нақтылы өзіндік құн сомасы активтер мен
міндеттемелердің ... ... ... ... ... ... бағалау әдісі көпшілік жағдайда басқа да бағалау
әдістерімен қисынды түрде ұштастырылып қолданылады. ... ұзақ ... ... өз құнын амортизация есептеу арқылы төмендетіп отырады.
Амортизацияланған активтер бухгалтерлік баланста қалдық құнымен, ... ... ... ... ... ... ... сомамен көрсетіледі.
Қалпынакелтірілген құн. Активтер жұмсалған ақша ... ... ... ... ... ... бағаланады. Бухгалтерлік есеп
тәжірибесінде негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... пайдаланудағы негізгі құралдар қалпына келтіру құнымен
бағаланып көрсетіледі.
Әр жылдағы ... ... ... ... ... ... басқыда көрсетілген құны едәуір ... ... ... негізгі құралдар әр кезеңде қайта бағаланып, бұлардың ... ... ... ... құн деп ... бухгалтерлік баласқа
жазылып отырады. Егер негізгі құралдар өздерінің бастапқыдағы ... ... ... ... ... ... есеп ережесіне тән қайта бағалаланғандағы негізгі
құралдардың ... ... ... ... ... ... ... көрсетіліп жазылады, ал негізгі құралдар
активтерінің ... құны ... ... сомалар шығындар
счетына жазылады. Міндеттемелерді бағалау бұларды қабылдап алу кезіндегі
уақытта жарияланған Қазақстан ... ... ... ... сай ... мүмкін болатын немесе сатудың құны. Қалыпты жағдайда және
қазіргі
уақытта активтерді сатудан түсетін түсімдер ... ... ... ... ... ... активтер құрамында
көрсетіледі. Сатудың құны терминін қолдану арқылы орын алған ... ... да ... ... ... анықтайтын сома материалды
объектілерді жоюдың мерзімі келген кезде ... ... ... ... ... ... ... сатқан кездегі түсетін
соманы айтуға болады. Сату нәтижесіндегі таза сату құн ... ... ... ... бастапқы құн сомасынан шегергендегі қалған
сома- ... құн деп ... құн деп ... ... ... ... сату ... ақша қаражаттарының сомасын айтамыз. Бірқатар активтер мен
міндеттемелер ... ... ... ... ... ең төменгі дәрежесімен
және ағымдағы нарықтық бағамен балануы ... ... құн ... осы
кездегі базарлы саудаға түскен физикалық және ... ... ... ... құны ... ... ... арқылы немесе
сараптаушы эксперттердің бағалануымен анықталып бекітіледі.
Әділеттік құн. Бұл терминмен ХҚЕС бір біріне ... ... ... ... ... бірі ... түсінетін танымал жақтардың әрекетке
түсуінің ... ... ... ... ... ... активтер сатып алған ... ... ... бұл түрін
нарықтық құнмен ауыстыруға болады.
Айта кететін мәселе : орыс ... ... ... мен ... бағалаудың бұл түрі- анық немесе шын қойылған баға ... ... ... ... әділеттілік құнды қолдану арқылы
әрекетке түсішу ... ақша ... ... бұлардың эквиваленттерін
активтерге айналдырып, бағалап отыруына болады.
Әділеттілік құн тек қана ұйымдардың үздіксіздік принципі жағдайында
ғана ... Яғни ... ... ... жойылмауы және өз
қызметінің көлемін қысқартпауы ... ... ... Ең әуелі активтер ағымдағы және ұзақ
мерзімді болып екіге бөлінеді. ... ... ... ... ... ... қағаздар, депозиттер, алдағы кезең шығындары, төленбеген
счет- фактуралар, дайын ... ... ... ... мен ... ... ... жатады. Есеп тәжірибесінде ұйымның ақшалары
валютаның ағымдағы құнымен бағаланады, ... ... ... бастапқы
құнымен немесе сату бағасынан төмен бағамен, депозиттер және алдағы кезең
шығындары- бастапқы құнымен, төленбеген счеттардағы ... ... ... ... ... қалған құнымен, дайын өнімдер мен аяқталмаған
өндіріс табиғи жағдайдан пайда болған, кем шыққан ... ... ... құн ... және ... нарықтық құнның төменгі дәрежесімен
бағаланады.
Өтеушілігі төмендеу активтерге ғимараттар, құрылғылар мен жабдықтар,
аспаптар, ... ... ... құралдары,т.б ұзақ мерзімді
активтер жатады. Өтеушілігі төмендеу
активтер бұларға ... ... тозу ... ... кейін
қалған бастапқы құнымен бағаланады.
Біздер жоғарыда активтерге тән бірнеше типтік баптарды қарастырдық.
Ендігі жерде пассивтерге тән жекеленген баптарды ... ... ... үшін ұйымдар қаржыландыру көздерін көбейтуді мақсат
тұтатыны ... ... ... ... құралдар алуды , құрылыс салуды,
ұзақ мерзімді басқа активтер алу мүмкіндігін, сондай- ақ ... ... ... мен ... да ... активтер алу мүмкіндігін
қамтамасыз етуі керек. Біздер қаржы көздері, меншікті капитал, қзақ және
қысқа мерзімді ... ... ... ... ... деп ... ұйымға заңды және құқылы тұлғалардың салған ... ... ... үшін ... ақша түптің түбінде акия ұстаушыларға ... ... ... ...... ... жалпы міндеттемесінің белгілі бір
бөлігі болып есептелінеді. Ұзақ мерзімге есептелініп алынған міндеттемелер
қзақ мерзімділік болып танылған.
Қысқа мерзімді міндеттемелер есеп ... ... ... бір ... ... ... баланста сырттан алынған ... жеке ... Ұйым ... ... ... ... ... баланс мәліметтері негізінде ұйымның нетто- активтер ... ... да ... ... құралдардыңлай келе, біздер үздіксіздік
принципіне тән ... мен ... ... негізгі әдісі-
тарихи құнмен бағалау екендігін, ал бағалаудың басқа да әдістері ... ... ... және бұл ... ... қаржылық қызметі
жөнінідегі ақпараттарды анық алып пайдалануды ... ... ... мен ... ... жақтардың сұранысын
қанағаттандыру мақсатында дайындалып ұсынылған есеп ақпараттары сапалы ... анық және ... ... ақ ... мен шешім қабылдауға
ыңғайлы дайындалған жағдайда қаржылық құралдардың есеп жүйесі тұнық болады.
Есептің тұнықтылығы ... және ... ... ... ... есеп ... жариялық
ұғымы ақпараттарды жақсы қолдана білу мен бұларды ұсыну ... ... ... ақ ... дер ... ... мен
тарату арқылы болжау стратегиясы жөнінде шешім қабылдау үшін ... ... ... стратегиясы өткен уақыттағы мәліметтер мен ақпараттарға
негізделген. Өткен уақытта нақтылы орын ... ... сай ... үшін ... ... ... білген жөн. Жасалынған
стратегиялық болжау жөніндегі ақпараттар, пайдаланушыларға қажетті ... дер ... ... да ... керек. Егер ақпараттар қажетті
уақытта және дер ... ... ары ... және ... ... ... қабылдау мақсатында берілмесе, онда ақпараттар мағынасыз болады.
Жауапкершілік деп – құралдардың есеп ... ... ... ... ... ... ... және
үкімет органдарының сұранысына жауап беруі керек. ... ... өз ... ... ... ... және осы ұйымда
іске асырыланатын экономикалық саясаттың жақсы қалыптасуына, сондай- ақ
қабылданған шешімдердің ... ... ... ... негізінен нарыққа қатысушы үш топқа атап ... ... ... мен ... ... 2) ... ... инвесторларға, 3)
мемлекеттік органдар және басқа да қаржы институттарының ... ... ... ... ... ... қаржылық құралдардың есеп мәліметтерін алдын ала ... ... ... есеп ... есеп ... ... пен жауапкершілік қаржылық құралдардың есебі
құралдардыңсы жөніндегі ... ... ... және ... ... Өз ... ... категориясы жауапкершілік
категориясының деңгейін, ал жаупкершілік категориясы қаржылық құралдардың
есептің ... ... ... ... ... ... және ... категориялары жүргізілген есеп ақпараттарының
тәртібін анықтауға тікелей әсер етеді. Айтылған категориялардың барлығы ... ... ... ... ... және экономикалық тиімділіктің
деңгейін арттыруға, сондай- ақ ... ... ... ... және қаржылық тәуекелшілікті басқаруға арналған.
Қаржылық құралдардың есеп ... есеп ... ... ... ... ... ... топтарға жинақтаудан
туындайтын ұйымның қаржылық жағдайын сипатттаушы көрсеткіштер жүйесінен
тұрады. Жинақталған есеп ... ... ... ... құрайды.
Ұйымдардың қаржылық жағдайын өлшеп бағалаушы негізгі элементтерге
активтер, меншікті ... және ... ... ... ... сипаттаушы элементтерге таза пайда немесе ... ал ... таза ... ... ... ... пен ... шығындрады
салыстырып өлшеу арқылы жүргізіледі. Қаржылық құралдардың есеп ... осы ... ... ... есеп ақпараттарын
пайдаланушылардың экономикалық ... ... ... болуы үшін арнайы
үлгідегі бухгалтерлік балансқа сабақтастық жолдарымен орналасуы керек.
Қаржылық құралдардың есептің ... ... ... «
Қазақстандық тұжырымдамалық негізде» қаралған. Ресми түрдегі ... ... ... ... есеп жөніндегі ұғым және оның
сипаты, сондай- ақ активтерді, ... ... мен ... ... мен ... танудың мазмұны мен қасиеттері
берілген. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және оның қозғалысы ақпараттарды танып
білудің критерийлері, бұлардың мақсаты мен ... ... ақ ... ... негізгі элементтерін есеп тәжірибесінде қолдану
жөніндегі ұсыныстар қаралған.
Қазақстандық 30 ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты:
- ұйымның қаржылық жағдайы;
- ұйымның қызметінің нәтижесі;
- ұйымның қаржылық жағдайының өзгерісі ... анық және ... ... боып ... ... ... қаржылық құралдардың ... ... ... ... 26 ... 1995 ... ... « Бухгалтерлік есеп қаржылық құралдардың» жөніндегі ... ... ... есеп ... ... жасау үшін қолданылады.
30 «Қаржылық құралдардың тапсыру» стандарты төменде ... ... ... ... ... ... І І І ... ... |
| ... ... ... ... ... меншікті капитал
және міндеттемелерді белгілі бір ... ... ... ... ... Баланстық құралдардың немесе бухгалтерлік баланс ұйымның
қаржылық жағдайының бейнесі тұрғысында қаралуы да мүмкін.
Құралдардың есеп құрамындағы ... ... мәні өте ... құжат арқылы ұйымның қаржылық жағдайы жөніндегі анық және бұрмаланбаған
көрсеткіштер жинақталып, мұның өзі ... ... ... ... және ... қоғалысының есебін жүргізуші
синтетикалық счеттардың қалдығынан ... ... ... ... ( ... саны жүзге жуық) жинақталған ақпараттардың
барлығы пайдаланушылар үшін әрқашанда қажет бола ... ... ... ... оқып ... ... ... үшін
жекелеген счеттарды топтастыру әдісі қолданылған.
Топтастырудың нәтижесінде қаржы ... ... ... ... ... да ... ... мәліметтерді өзара байланыстыра отырып, зерттеу
және бағалау шараларын белгілейді. Мұның үшін жалпы ... ... есеп ... есеп ... ... ... негізінде жасалынып, мұның өзін- жүйеленген қаржылық құралдардың
есеп деп те ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізудің әдістері мен
арнайы сабақтастық ... ... анық және ... ... ғана ... ... міндеттерінің негізгісі- есепті жыл ішіндегі
ұйымның ... ... ... ... сипаттау болғандықтан,
бална екі бағаналы кестеден- жылдың басындағы және ... ... ... ... екі жылдың көрсеткіштері жазылған баланста осы
жылдың аяғындағы ... ... ... мен баптарына жазылған
көрсеткіштер келесі ... ... ... үшін ... ... ... баланс бағанасына жазылып отырады. Алайда баланстың
құрылымы және жекелеген баптардың құрамы өзгермейді.
Бухгалтерлік баланстың Қазақстандық ... ... және ... мен ... төмендегідей қалыптасқан:
|Активтер ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... өз ... алғашқы кезеңнен бастап жүргізу үшін бұлардың
бастапқы капиталы болуы ... ... ... ұйым ... қосқан үлестік жарнасынан тұрады. Құрылтайшылардың қосқан
жарнасы – жарғылық капитал деп аталынады. ... ... ... ... материалды және материалды емес қаражаттардан тұрады.
Материалды және материалды емес ... ... ... ... және ... ... ... түрінде
көрсетіліп, ұйым жарғысында жарияланады. ... ... ... ... бір ... ... құрайды. Мұның мөлшері меншікті
капитал түрінде құрылтайшылық құжатқа жазылып жарияланады. Басқаша айтқанда
капитал жаңадан құрылған ұйымның өз ... ... ... ... да ... ззаңды ұйымдар тек қана қоймай, бұлар қалыптасқан
активтер сомасымен шектеліп қана қоймай, бұлар сыртқы көздрден: банктерден
несие, ... ... ... мен ... ... ... құқылы. Сырт
көздерден алынған қаражаттарды – қатыстырылған ( келтірілген) қаржы көздері
деп атайды. Мұндай ... ... ... екі үлкен топқа: ұзақ және
ағымдағы міндеттемелерге бөлінеді. Бірінші топта ұйымдар меншігінде ... ... ... ... ... пайдаланылатын, ал екінші ... жыл ... ... ... ... ... ... түрлі көздерден алынған қаржылық қаражаттар екі үлкен топтан
тұрады: ұзақ ... және ... ... ... Өндірістік
процесте бір жылдан, ... ... ... ... және ақшаға
айналатын активтерді ағымдағы активтер деп ... ... ... мен ... ... ... орналасуы
мүмкін. Кейбір шетелдердің есеп тәжірибесінде баланстың ... ... ... ... ... дәрежеде, ал пассивтер
бұларды жабу (міндеттемелер ) ... ... ... ... Есеп ... әлемдік тәжірибесінде бухгалтерлік баланстың
екі үлгісі: көлденең және тігінен жасалынған үлгі ... ... ... активтер баланстың сол жағында, ... оң ... ... ... ... ... ... мен баптары
белгіленген сабақтастықпен әуелі активтерді сипаттаушы баптарға, бұдан ... ... ... бойынша орналасқан. АҚШ ... ... ... мен ... мұны ... тұлғалардың тыңдауында
немесе есеп саясатында көрсетіледі.
Төменде Қазақстан Республикасы Қард\жы министрлігінде 22
желтоқсан № 427 ... ... 5 ... 2006 жылы ... ... ... ... ресми құжат болып танылған
бухгалтерлік баланстың үлгісін ( № 1 үлгі ) беріп отырмыз.
200___жылдың_____на жасалған ... ... ... аталуы___________________________________________
Ұйым қызметінің түрі_______________________________________
Ұйымдастыру – құқықтық нысан______________________________
Ұйымның заңды мекен-жайы_________________________________
мың тенге
|Активтер ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... |басында |
|І.Қысқа мерзімді активтер | | | ... ... және ... |010 | | ... | | | ... мерзімді қаржылық инвестициялар |011 | | ... ... ... ... |012 | | ... |013 | | ... салықтық активтер |014 | | ... ... ұзақ ... ... |015 | | ... ... ... активтер |016 | | ... ... ... жиыны |100 | | ... ... ... | | | ... мерзімді қаржылық инвестициялар |020 | | ... ұзақ ... ... |021 | | ... ... әдісімен есептелінетін |022 | | ... | | | ... ... ... |023 | | ... ... |024 | | ... ... |025 | | ... және ... активтер |026 | | ... емес ... |027 | | ... ... салықтық активтер |028 | | ... ... ... ... |029 | | ... ... ... ... |200 | | ... (100жыл+200жыл) | | | ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... |030 | | ... ... қаржылық міндеттемелер |031 | | ... ... ... |032 | | ... және ... ... ... |033 | | ... ... ... | | | ... ... мерзімді қарыздары |034 | | ... ... ... ... |035 | | ... ... ... ... |036 | | ... ... ... ... |300 | | ... Ұзақ ... міндеттемелер | | | ... ... ... ... |040 | | ... ұзақ ... қарыздары |041 | | ... ұзақ ... ... |042 | | ... ... салықтық |043 | | ... | | | ... ... ... ... |044 | | ... мерзімді міндеттемелердің жиыны |400 | | ... ... | | | ... ... |050 | | ... ... |051 | | ... алынған меншіктегі үлестік |052 | | ... | | | ... |053 | | ... ... |054 | | ... ... үлес |055 | | ... ... |500 | | ... (300жол+400жол+500жол) | | | ... ... ... ... ... ... талапқа сай, мұндағы
жинақталған активтер мен пассивтер сомасы әрқашанда тең сомада болуы керек.
Жинақталған ... тепе – ... екі ... ... тән активтер
сомасы қаржы көздері пассивтер сомасынан көп не аз ... ... және ... ... ... ... ... есептің бұл
түрі қалыпты жағдайда шаруашылық қызметін атқарушу ұйымдардың таза ... ... ... ... ... құндық бағалар өзгерісінің есебін
жүргізуге арналған. Сыртқы пайдаланушылар үшін табыстар және ... ... есеп ... ... ... және шығындар жөніндегі құралдардың есеп сату (сесптеу )
принципіне сай жасалынады. Ұйымның ақша ... ... және ... ... ... ... құралдардың есептің бұл түрінде
көрсетілмейді.
Табыстар мен шығындар ақша қаражаттарының көбеюі немесе ... ... ... Ақша қаражаттары сомасының көбеюі немесе азаюы
активтік бухгалтерлік есеп счеттарының өзгеруіне ... ... ... ... ... ... ... « Капитал » немесе бөлінбеген
таза пайда есебіне ... ... есеп ... өзгеріске түсіреді.
Дайын өнімдерді, тауарларды, жұмыстар және көрсетілген ... ... ... ... алу ... ... ... сату ( есептеу ) принципі бойынша танылып тіркеледі.
Келісім – шарттағы қойылған жағдайларға тән ұйым ... ... ... ... ... және ... қызметтерді өткізген
жағдайда түсетін табыс сомасы ... ... ... ... қарамастан
есепке алынады.
Табыс категориясы қаржылық құралдардыңның ең ... ... Таза ... көбеюі және байланысты ұйымның капитал ... ... ... ... ... ... Қарыжылық құралдардың есеп
жасаудың халықаралық әдіснамалық ұсынысына сәйкес ... ... ... ... ... сомамен танылады. Яғни түскен
табыс деп – жалпы табыс пен осы кезеңде жұмсалған ... ... тану ... классификациялық топтар арқылы танылады
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... ... ... қызметтер атқарудың нәтижесінде пайда болуы мүмкін делінген.
Негізгі қызметтен түскен ...... ... ... ... және осыған ұқсас салықтар сомасын, ... ... – ақ ... ... ... ... сату және ... кеміту сомаларын шегергеннен кейінгі дайын ... ... ... ... ) ... алушыларға сатқаннан түскен табыстар
сомасынан құралады.
Негізгі қызметке жатпайтын қызметтен ... ...... актавтерді басқаларға сатудан, биржа айналысына ... ... ... ... тағы ... ... ... өрісіндегі қалдықталған қаржылық нәтиже (табыс,
шеккен зиян ) ... ... ... есеп ... ( ... ) ... ... түскен табыс ( шеккен зиян ) пен табыс салығы сомасының айырымы
шығару арқылы анықталады.
Төтенше жағдайлардан ... ... ( ... зиян ) ... ... ... кейінгі төтенше жағдайлар нәтижесін құралдардыңлау
немесе қалдықтау арқылы анықталады.
Төтенше табыстар кездейсоқ жағдайлардың ... ( ... ... өрт,
жол апаты, су тасқыны т.с.с ) ... ... ... ... ... ... сомасын алу мақсатында орнына келтіруге ... ... ... ... ... есептен шығарып жоюдың
нәтижесінде ... ... құны ... ... ( шеккен зиян )
есепті жыл ішінде қалдықталған нәтиженің ( таза ... ... зиян ... құқылы ұйымның (тұлғаның ) ... таза ... ... ... ... сәйкес , егер ағымдағы жылдың
қаржылық құралдардың есебін жасау барысында ... ... ... ... анықталса, онда мұндай қателерді ... ... ... ... таза ... ... ... зиянын
ангықтаудағы сомаларға қосылады. Егер жіберілген қателер өткен кезеңдердің
қаржылық ... ... ... әсер ... ... ( таза ... немесе
шеккен зиянды анықтау барысында ) , онда осы кезңдерде жасалынған қаржылық
құралдардың есеп анық және шын ... ... ... жағынан едәуір
жоғары дәрежеде жіберілген қателер бөлінбеген пайданың қалдығын өзгерту
жолымен есепті ... таза ... ... ... зиянына қосылып
есептелінеді. Қаржылық құралдардың есеп даярлау мен ... ... ... ... « Табыстар және шығындар жөніндегі құралдардың»
есептің маңызы мен ететін әсері өте ... ... ... ... ... 2006 жылдың 1
қаңтарынан бастап ... « ... және ... ... ... ... ... айына жасалған
« Табыстар және шығындар» жөніндегі құралдардың ... 2 үлгі ... ... ... ...... ... заңды мекен – жайы_______________________________
|Көрсеткіштердің аталуы ... ... ... |
| ... ... |кезеңдегі |
|Өнімдерді және көрсетілген қызметтерді |010 | | ... ... ... | | | ... ... мен ... |020 | | ... ... құны | | | ... табыс (010 жол- 020 жол) |030 | | ... ... ... |040 | | ... ... |050 | | ... және ... қызметтерді |060 | | ... ... | | | ... шығындары |070 | | ... ... ... |080 | | ... ... |090 | | ... ... ... ... |100 | | ... ... ... үлес | | | ... ... кезеңдердегі пайда |110 | | ... ... | | | ... | | ... | | | ... ... |120 | | ... ... ... ... | | | ... салғанға дейінгі пайда (шеккен |130 | | ... ... | | | ... ... ... ... ... |140 | | ... | | | ... ... ... ... |150 | | ... пайда (130жол-140жол) | | | ... ... |160 | | ... кезеңдегі жиынтық пайда |170 | | ... | | | ... ... ... пайда |180 | | ... ... ... ... ... ... айтқанымыздай, қаржылық құралдардың есебі берудің құрамына
бухгалтерлік баланс, шаруашылық-қаржылық қызметінің нәтижесі туралы есеп
беру, ақша ... ... ... есеп беру түсіндірме хаттамасы
(жазбасы) кіреді.
Қаржылық құралдардың есебі берудің ... ... ... ... ... мен ... ... туралы пайдалы, әрі мәнді
және сенімді ақпараттармен қамтамасыз ету болып табылады.
Бірақ ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді, мысалы:
- инвестор – жасаған ... ... ... ... ... ... ... келетіндігін анықтау үшін;
кәсіпорынға салған инвестициясын ... ... ... ... сатып алудың, немесе өз үлесін сақтаудың немесе соған
сәйкес активтерін сатып алудың, немесе өз ... ... ... ... ... ... ... төлеу қабілеттілігін анықтау үшін қажет ақпараттарды
талап етеді;
- кредитор – алған қарызын және ... ... ... ... анықтау үшін қажет ақпараттарды талап
етеді;
- жабдықтаушылар – кредиторлық қарызды дер ... өтей ... ... үшін ... ... ... етеді;
- сатып алушы – кәсіпорын қандай кезеңде өз қызметін жалғастыра
алатындығы жөніндегі ... ... ... ... қызметкерлер – кәсіпорынның тұрақты әрі рентабельді болғанына
мүдделі, өйткені олар, өзінің еңбек ... және ... ... ... алады, ал акционерлер – тұрақты түрде дивиденд алып
тұруын көздейді;
- ... ...... ... әрі ... ... ... өйткені олар солардың көмегімен экономикалық
саясатты (салық шараларын қоса алғанда) ... ... ... ... ... Жұртшылық – жұмыс орнын табу мақсатында қажетті ақпараттарды елді
мекенді, ... ... ... ақпараттарды жинауға (алуға)
мүдделі болып келеді.
Қаржылық құралдардың ... беру ... ... ... ... аясын дұрыс қалыптастыруға, болашақ ақша қаражатының
ағынын бағалауға, кәсіпорынның ... мен ... ... ... ... органдарының қызметіне қажет ақпараттармен қамтамасыз
етуге өз септігін тигізеді.
Кәсіпорынның ... ... ... ... әрқилы
пайдаланушылардың әртүрлі мүдде бойынша пайдалануы кәсіпорынның сол жалпы
талапқа сай ... үшін оның ... ... жеткілікті болғаны абзал.
Сондықтан олардың негізгі талабы ... ... ... ... ... ... ... мен басқа инвестициясы туралы ақпараттар
оларды қанағаттандыруы тиіс.
Бұл ереже барлық пайдаланушылардың мүддесіне ортақ әрі сай ... ... ... ... алғанда, пайдаланушылар келесі ақпараттарға
мүдделі болып келеді.
|Есеп берудің мәліметтері ... ... ... ... ... алу қабілетін|
|(активтер құрылымы) ... және ... ... |
| ... ... ... ... ... ... қаражатының келешекке |
|қарызы мен меншік капиталаның ... ... және ... ... ... ... пайда мен ақша|
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... инвестицияны тартудың |
| ... ... |
| ... ... пен ... ... |Өз мендеттемесіне жауап беретін |
|коэффициенті ... ұзақ және ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... пен ... |Кәсіпорынның ресурстарды |
|белсенділігінің коэффициенті |пайдалану ... ... ... ... ... ... инвестициялық, |
| ... ... |
| ... ... алған |
| ... ... ... |
| ... ... ақша |
| ... қажеттілігін болжау |
Қаржылық құралдардың есебі беру өзара байланысты, өйткені ондағы
шаруашылықтың бір ғана ... ... ... ... ... Әрбір
есеп беру әртүрлі ақпаратты береді, ол оны сол немесе ... ... ... ... ... құралдардың есебі пайдаланушылар үшін ... ... және ... ... ... ашуы ... ... болған кезде
түсініктеме хаттамасында (жазбасында) баптардың ... мен ... ... қосымша мәліметтер арқылы олардың мазмұнын түсіндіру
тиіс.
Қаржылық құралдардың есебі беру ... ... ... Есеп беру ... ... ... жасалады,
өлшем бірлігі – мың теңге. Жылдық есеп берудің есептік кезеңі болып толық
календарлық жыл саналады; ал ... ... ... үшін – ... ... ... ... алған күнінен бастап есепті жылдың 31-ші
желтоқсанына дейін саналады. Меншік иесінің есеп ... ... да ... ... бар ... бір реттен кем болмауы керек).
2.1. Қаржылық-шаруашылық қызметі туралы есеп ... ... ... есеп беру ... ... пен ... ... оларға шолу жасайды. Қаржылық-шаруашылық қызметінің есеп
беруі келесі көрсеткіштерден тұрады:
- өнімді, жұмысты, ... ... ... ... ҚҚС, ... ... міндетті төлемдер мен салықтан шегертілген түрінде
көрсетіледі, қайтарылған ... ... ... және ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің сатылған өзіндік құнына кәсіпорынның
нақты шығындары, яғни өнімді, ... ... ... ... ... кіреді;
- жалпы табыс-өнімді, жұмысты, қызметі ... ... ... нақты өзіндік құнын алып тастағаннан соң шығатын қаржылық
нәтижесі;
- кезең шығыстары-өнімнің, жұмыстың, ... ... ... ... ... ... және ... шығыс, сату бойынша
шығысы, пайыздарды төлеу бойынша шығыстары;
- негізгі қызметтен түскен табыс ...... ... пен кезең
шығыстарының айырмасы;
- негізгі емес қызметтен түскен табыс (зиян) – ... ... ... емес операциядан алынған табысы (негізгі
құралдарды, материалдық емес ... ... ... субсидин т.б.).
- салық салынғанға дейінгі әдеттегі қызметінен алынған табысы-
негізгі және ... емес ... ... алынған
табыс;
- табыс салығы бойынша шығыс – 11 БЕС ... ... ... ... ... үшін ... табыс салығы бойынша шығысы;
- салық салынғаннан кейінгі әдеттегі қызметінен ... ...... ... дейінгі табыстан табыс салығы бойынша
шығысын ... соң ... ... ... төтенше жағдайдан алынған табысы (зияны) – есептік кезеңде орын
алған төтенше жағдайдың сальдоланған нәтижесі;
|ҚАРЖЫЛЫҚ-ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ НӘТИЖЕЛЕРІ ТУРАЛЫ ЕСЕП БЕРУ |
|1 ... 2002 ж ... ... ... атауы ... ... ... |
| ... № | | ... ... (қызметтен, |01 |3948098 |* ... ... ... | | | ... ... ... |02 |* |1845829 ... ... құны | | | ... ... (01-02) |03 |102269 | ... ... |04 |* |77486 ... ішінде: Жалпы және |05 |* |50480 ... ... (82) | | | ... ... шығыстары (81) |06 |* |16556 ... ... ... (83) |07 |* |10450 ... ... ... |08 |24783 | ... ... (03-04) | | | ... емес ... ... |09 |1730 |4053 ... ... (70-84) | | | ... ... дейінгі |10 |22460 | ... ... ... | | | ... (08+09) | | | ... ... ... ... |* |7097 ... (85) | | | ... ... ... | |* |844 ... ... ... |12 |14519 | ... ... ... | | | ... (10-11) | | | ... жағдайдан алынған |13 | | ... ... (86) | | | ... ... ... (12+13) |14 |14519 | |
- таза ... ...... ... ... алған қаржылық
нәтижесі.
Сонымен, қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижелері: 70-“Негізгі
қызметтен түскен табысы”, 72-“Негізгі емес ... ... ... ... ... (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік құны”, ... ... ... сату ... ... шығындары”,
82-“Жалпы және әкімшілік шығындары”, 84-“Негізгі емес қызмет бойынша шыққан
шығындары”, 85-“Табыс салығы ... ... ... 71-“Сатылған
тауарлардың қайтарылуы және сатуға байланысты шегерімдер, сондай-ақ баға
шегерімдері”, 86-“Төтенше ... және ... ... ... (зияндары)”, 87-“Басқа ұйымдарға үлестік қатысудан түскен табысы
(зияны)” шоттарының деректерінің негізінде шығарылады. Басқаша айтқанда,
есеп беруге ... ... ... бухгалтерлік есеп шоттарында көрініс
тапқан мәліметтерден тікелей алынады.
2.2. Ақша ... ... ... есеп ... беру 4 БЕС ... ... жасалады. Есепте негізгі (немесе
операциондық), инвестициялық және қаржы ... ... ... ... ... ақшалай қаржат ағыны (тасқыны) туралы барлық деректері,
сондай-ақ қаржы қызметінде пайдаланылатын таза ... ... ... эквиваленттерінің таза көбеюі, жылдың ... және ... ... пен оның ... көрсетіледі.
№4 бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес субъекттер жасаған “Ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы есеп” заңды тұлғаның ... ... ... ... ... бұл ... ... кезең ішіндегі
операциондық (кіріс алатын негізгі қызмет пен ... және ... ... өзге де ... ... ... ... сатып алу мен сату) және қаржылық қызметі (жеке ... ... ... ... және ... ... ... болып
табылатын заңды тұлғаның қызметі) тұрғыдан алғанда қаражаттардың ... ... ... ... қамтамасыз етті. Ақша қаражаттарының қозғалысы
туралы есеп ... ... ... ... ... есебінің құрамында
беріледі.
Ақша қаражаттарының қозғалысы операциондық, инвистициялық және
қаржылық қызметі ... ... ... ... ашу үшін ... өзі ... тұлғаның қаржы жағдайын және қызмет түрлерінің ... ... ... ... ... ақша ... ... ашып
көрсеткен кезде тура әдіс пайдалануы мүмкін, бүл әдіс ... ... ... мен ... ... ... ашып ... не
жанама әдіс пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс жағдайында ... ... мен ... ... ... ашып ... не ... пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс жағдайында таза табыс пен ... мен ... ақша ... өзгерістеріне, сондай-ақ
инвестициялық немесе қаржылық ... ... ... ... ... зияндарына қарап түзетулер енгізіледі.
Операциондық қызметтегі ақша қозғалысын анықтау үшін ... ... ... пайдаланылады.
Тікелей әдісте ақша қозғалыстарының негізгі түрлері ашылады. Мысалға,
өнімді сатудан түскен түсімнен сатып ... ... ... төлем
түрлерін, КДШ (көлік-дайындау шығыстарының) төлемін, несие үшін пайыздық
төлемдерін, ... ... ... шегереді.
Операциондық қызметтен тікелей әдісті ... ... ... ... мен шығуының нәтижесі: өнімді, жұмысты, қызметті
сатқаннан түскен ... ... ... ... ... және т.б. табыстардан; жабдықтаушылармен және ... ... ... ... ... ... ... пен
бюджеттен тыс төлемдерінен және т.б. шығыстарынан тұрады.
Жанама әдістер – бұл әдістер таза табыс немесе зиян ... ... мен ... ... ... ... ... салыстыра отырып, қаржылық және ... ... ... ... ... мен шығыстарға түзету (корректир)
жасалады. Бұл ... ... ... мен ... ... туралы есеп беру мәліметерін негізге алады. Бұл әдіс қаржылық-
шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп ... ... ... ... көздемейді. Тек қана таза табыс сомасын өткен жылдармен салыстыру
арқылы есептік кезеңнің көрсеткіштеріне түзетулер енгізеді.
Таза табысты (зиянды) түзету
|Таза ... ... ... жүргізудің тәртібі |
|операциялар | ... емес ... мен ... ... ... |
|негізгі құралдар бойынша |таза табыс ... ... ... ... ... ол ақша қаражаттарының |
| ... ... ... ... ... ... ағымдағы активтер өсетін |
|өзгерістері: дебиторлық |болса, онда ағымдағы ақша ... ... ... ... ... ал егер де ... ... шығыстары, |керісінше болса, онда ақша ... да ... ... т.б. ... ... онда ... |
| ... ... да ... |
|Ағымдағы міндеттемелердің ... ... ... өзгерістегі (қысқа ... ақша ... ... да |
|мерзімді банкі несиелерін |өседі, егер міндеттемелер ... ... ... онда ақша ... ... ... төлемдері, басқа|азаяды, онда олардан алынған |
|да ағымдағы міндеттемелер. ... да ... ... ... ... |
| |ның коды | ... Операциондық қызметтен алынған ақша | |14619 ... ... | | ... ... | | ... ... ... үшін жасалатын | |3328 ... | | ... ... ... сатқаннан алынған | | ... | | ... ... ... | |-13631 ... ... өзгерісі | |-21666 ... ... ... өзгерісі | |-375 ... ... ... | |14160 ... да ... ... | |1899 ... да ... | |-376 ... да төлемдер | | ... ... ... ақша | | ... таза ... | | ... ... қызметтен алынған ақша | |(363) ... ... | | ... ... ақша ... | | ... құралды, материалдық емес активтерді | | ... ... ұзақ ... активтерді сатқаннан| | |
|түскен ... | | ... ... ... ... ... | | ... да ... | | ... Ақша қаражатының есепке алынуы | | ... ... ... алу | |23369 ... емес ... ... алу | |25766 ... ... ... алу | | ... да ... | | ... қызметтен түсен ақша | |(49556) ... таза ... | | ... ... ... ... | | ... қозғалысы. | | ... ақша ... | | ... ... | | ... ... ... түсуі | |37861 ... ... ... ... | | ... ... ... | |24217 ... | | ... да ... | | ... ... ... ... | | ... ... ... ... | | ... ... несиелерді өтеу. | |13728 ... ... | | ... да ... | | ... ... ... ақша | |48568 ... таза ... | | ... ... және оның | |(1547) ... таза өзгерістері | | ... ... ... таза ... | |11541 ... ... соңындағы ақша қаражаты. | |18194 ... ... және ... ... ... ... ... сатып алу, сату және
берілген несиені өтеу және ... ... ... ... ... құралдары, материалдық емес активтерді және басқа да ұзақ
мерзімді активтерді сатудан, қаржылық инвестицияны сатудан, басқа
кәсіпорындардан алылған қарыз қаражаттары және ... да ... ... ... ... емес ... және де басқа ұзақ
мерзімді активтерді сатып алуға жұмсалған ақша қаражаттарының
шығысы;
- қаржылық ... алу, ... ... ... ақша ... да ... қызмет бухгалтерлік баланстың ұзақ мерзімді активтерінің
құрамына кіреді. Оған қаржылық инвестицияға әсер ететін ... ... ... ... ... нәтижесі туралы
есеп беруінде көрініс табады, онда ол ... ... ... ... ... ... көрінеді, сондай-ақ негізгі құралдары және басқа да
сатудың нәтижесі ... ... ... меншік капиталы мен қарыз капиталының ... ... ... ... ... ... ... жатады:
- шығарылған акциядан түскен ақша қаражаттары және басқа да бағалы
қағаздары сатқаннан алынған банктік және банктік емес ... да ... ... ... және ... емес несиелерді өтеуге жұмсалған ақша
қаражаттары, өз акционерлерінен акциясын ... алу үшін ... ... және ... да ... қаражаттар.
Кәсіпорын қаржылық, инвестициялық және ақшасыз операцияларды жүзеге
асыруы мүмкін. Оларға: ... емес ... және ... ... ... несиенің есебінен алу; кредиторлық қарызды кредиторға акцияны
және басқа да бағалы ... беру ... ... басқа кәсіпорының
акцияларын сатып алынған тауарларға және дайын өнімге айырбастау жолымен
алу және т.б. ... ... ... ... есеп беру үшін ... ... (таблицаны) пайдаланады, онда келесі ақпараттар ... ... ... жанама әдіспен есептеу):ъ
- өткен және есептік жылдағы баланс, оның ... ... және ... әрқайсысы бойынша ауытқуы анықталады.
(+,-);
- өткен және ... ... ... ... ... есеп ... оның барлық табыстары мен шығыстары, сондай-ақ
есептік кезеңнің соңындағы таратылмаған ... ... ... ... ... да ... ... инвестициялық немесе қаржылық) сомалардың үлес салмағын
анықатуға болады. Осы әзірленген кестелердің мәліметтеріне шолу ... ... ... ... ... ... Осы ... әдіс бойынша жасалған
кесте жоғарыда келтірілді.
Операциондық ... ... ақша ... қозғалысын тікелей
әдіс бойынша анықтаған кезде олардың қоғалысына әсер ететін фокторлардың
мазмұны ашылады, яғни ақшалай және ... ... ... ... ашылады.
Егер де оперциялар өзінің экономикалық мазмұны бойынша ... ... онда олар ес ... бір бапқа біріктілуі мүмкін. Тікелей
әдістің негізінеде жасалған ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп ... ... ... ... ... ... маңызы зор, өйткені есеп беруге
қойылатын ең басты талап оның ... ... ... ... мен инвесторларға есеп берудің мәліметі түсінікті болуы тиіс.
Қаржылық құралдардың есебі беру-басқарушы органдардың ... ... ... сондай-ақ шаруашылық қызметін талдау үшін
қажет.
Бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес қаржылық құралдардың есебі беру
қатаң заңмен ... ... ... ... ... үлкен дайындық жұмыстары
жүргізіледі.
Қаржылық құралдардың есебі берудің құрамына бухгалтерлік баланс,
шаруашылық - ... ... ... ... есеп ... ... ... туралы есеп беру және түсіндірме қаттамасы кіреді.
Қаржылық құралдардың есебі беру кәсіпорынның инвестициялық ... ... ... ... ... ... ақша ... бағалауға кәсіпорынның міндеттемесі мен ресурстарын бағалауға ... ... ... қызметіне қажет ақпараттармен қамтамасыз
етуге өз септігін тигізеді.
Қаржылық ... ... беру ... ... мәліметтерімен
салыстырылады.
Халық-шаруашылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... орны ... 1995 жылдың 26
желтоқсанында ҚР Президентінің “Бухгалтерлік есеп туралы” заң күші ... ... ... Осы ... сәйкес 1996 ж 18 қарашада “Қаржы
шаруашылық қызметі” бухгалтерлік есебінің бас шоты болып бекітілді.
Қолданылған ... ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г. ... ... ... Алматы, 2005 ж.
2. Бухгалтерлік және қаржылық есеп беру туралы заң Қазақстан Республикасы
Президентінің ... ... ... № 298-11 ... ... РК «О ... учете и финансовой отчетности» от 24 июня ...... ... К.Ш., Егембердиева А.К., Дюсембаева З.К. Аудит и ... ... ... ... 2002 ... ... В.Г., ... М.В. Финансовый анализ. М.: ДИС, 2002.
6. Бараненкова С.А. Управленческий анализ. Москва. ... и ... ... ... И.Т. ... и планирование финансов хозяйствующего субъекта;
Учебн. пособие. - М.: Финансы и статистика, 2005 г.
8. Бирман Г., ... С. ... ... ... проектов. М.:
Банки и биржи ИО «ЮНИТИ», 2002г.
9. “Библиотека бухгалтера и предпринимателя” №7, 2002 ... ... П. ... ... Пер- с ... ред. Н.Г.Филимонова. М.:
Экономическая жизнь, 2004г.
11. Грачев А.В., ... и ... ... ... Москва, Изд. Финпресс, 2007 г.
12. Ефимова О.В., ... ... ... ... ... ... М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Гылым, 2006 ... ... В.В., ... анализ, методы и процедуры. Москва, Финансы и
статистика 2007 г.
15. Крейнина М.Н. ... ... ... ... ... - ... ... г.
16. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ - М.: «ПРИОР», 2004
г.
17. «Налогоплательщик», Концептуальные основы ... и ... ... 8/2004/ ... - Ержанов М.С., Даулетбаков Г.
18. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии. ... НАК ... 2006 ... ... В.К., ... В.В., ... О.И. ... учет на
предприятии, 2005 г.
20. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности ... Мн.: ... ... 2005 ... Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятий. М.: ИНФРА-М, 2005 г.
1.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық құралдардың есебі15 бет
Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдар есебі58 бет
"Бухгалтерлік есеп."31 бет
"Негізгі құралдар."32 бет
«Казойлсервис» ЖШС-нің қаржылық есебі61 бет
«ОЙЛСТРОЙСЕРВИС» ЖШС-ДЕГІ іс-тәжірибе бойынша есеп беру92 бет
«Оңтүстік жарық" ЖШС-дегі іс-тәжірибе бағдарламасының жоспары:30 бет
«Сервир Компании» ЖШС-нің негізгі құралдарының есебі және оның тиімділі пайдалануын талдау53 бет
«Қазығұрт ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесі26 бет
Айналым құралдарды кіріске және есептен шағарудың есебі22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь